recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dmitriy Georgievich Voronovskiy** (1908-yil 23-may, Yangi Buxoro — 1984-yil 23-yanvar, Toshkent) — sovet tarixchisi va sharqshun olimi. Markaziy Osiyo va qoʻshni Sharq mamlakatlari xalqlari tarixi, adabiyoti va madaniyati tarixi boʻyicha koʻzga koʻringan mutaxassis edi.

Biografiyasi
------------

D. G. Voronovskiy 1908-yil 23-mayda Yangi Buxoroda (Kogon) tugʻilgan. 1938-yilda Toshkent chet tillar pedagogika instituti (hozirgi Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti)ning kechki taʼlim yoʻnalishini tamomlagan.

D. G. Voronovskiyning ilmiy faoliyati 1937-yilda Toshkentdagi Davlat kutubxonasining toʻplamlarni jamlash boʻlimida boshlangan. 1942-yilda esa kutubxonaning sharshunoslik boʻlimiga oʻtgan, 1943-yildan bu boʻlim Sharq qoʻlyozmalarini oʻrganish instituti (hozirgi Toshkent davlat sharqshunoslik instituti) kadrlar bazasiga aylantirilgan.

1949-yilda D. G. Voronovskiy „Muhammad Yoqub Buxoriyning „Gulshan al-muluk" asari Oʻrta asrlar Markaziy Osiyo tarixini oʻrganishda qimmatli manba" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

D. G. Voronovskiy Oʻrta Osiyo va qoʻshni Sharq mamlakatlari xalqlari tarixi, adabiyoti va madaniyati tarixi boʻyicha koʻzga koʻringan mutaxassis boʻlib, oʻzining butun ilmiy faoliyati davomida Oʻrta Osiyo va Yaqin Sharq xalqlarining boy qoʻlyozma merosini oʻrganish, ilmiy tavsiflash va kataloglashtirish ustida izlanishlar olib borgan. U ustozi professor A. A. Semyonov tomonidan asos solingan „Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Sharq qoʻlyozmalari toʻplami" (I-VI, VII, X jildlar) turkum izohli katalogi ustida izlanishlar olib borilayotgan guruhning faol aʼzolaridan biri, tuzuvchisi va muharriri boʻlgan.Voronovskiy, shuningdek SVRning VIII va X toʻplamlari ilovalarida chop etilgan barcha jildlar va ularga kiritilgan qoʻlyozmalarning indekslarini ham tuzgan.

D. G. Voronovskiy Sharq xalqlari yozma merosini yanada rivojlantirish maqsadida mazkur xalqlar qoʻlyozmalarini aniqlash va qoʻlga kiritish boʻyicha ilmiy ekspeditsiyalarda faol qatnashib, qoʻlyozmalar fondini yanada boyishiga ulkan hissa qoʻshgan..

D. G. Voronovskiy oʻrta asr Sharq olimlari va mutafakkirlarining ijodiy merosiga bagʻishlangan  Abu Ali Ibn Sinoning „Tib qonunlari", „Muhammad al-Xorazmiydan Ulugʻbek va uning maktabigacha boʻlgan Oʻrta Osiyo astronomlari" nomli maqolalar, „Sovet Ittifoqi yirik kutubxonalarining Sharq fondlari", „Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Sharq qoʻlyozmalari" nomli toʻplam hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi „Qoʻlyozmalar" toʻplamida chop etilgan „Kuniyat al-muniya" va boshqa maqolalar muallifidir. Uning muharrirligida Oʻrta Osiyo tarixiga oid eng qimmatli manba „Muqimxon tarixi" nashr etilgan (tarjimon A. A. Semyonov). D. G. Voronovskiy sharqshunoslarning XXV xalqaro kongressi (Moskva, 1960) aʼzosi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  Общественные науки в Узбекистане 1984. sfn error: no target: CITEREFОбщественные\_науки\_в\_Узбекистане1984 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Dmitriy Georgievich Voronovskiy (1908—1984) // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. — 1984. — № 3.
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Ghior** ( ,inglizcha: *Ghior* ) — Bangladeshning markaziy qismidan joy olgan shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazidir. Shaharning maydoni 4.24 km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 5882 kishi yashagan, ulardan erkaklar 53,5%, ayollar - mos ravishda 46,5%. Aholining savodxonlik darajasi 53% ni tashkil etadi (Bangladesh uchun oʻrtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Banglapediyada Ghior )
**Saltilo** — Meksikaning shim,sharqiy qismidagi shahar. Koauila shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 577 ming kishi (2000). Transport yoʻllarining muxim tuguni. Meksika shim. dagi konchilik rayoni markazi. Rangli metallurgiya, ogʻir va qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, kimyo, toʻqimachilik, jun, oziqovqat sanoati korxonalari mavjud. Meksika qoʻltigʻi sohilidan quvurlar orqali neft va gaz keltiriladi. Interamerika universiteti bor. Meʼmoriy yodgorliklardan sobor, cherkov va bogʻlar (18-asr) saqlangan. Shaharga 16-asr oxirlarida asos solingan.

  

Saltillo (Amerika ispan tili: [sallardaqo'shiqlardaqo'shiqlardaqo'shiqlarnio'zgartiring] (tinglanglar)), Meksikaning shimoli-sharqidagi Koaxuila shtatining poytaxti va eng yirik shahri bo'lib, shu nomdagi munitsipalitetning munitsipal o'rindig'idir. Mexiko, Monterrey va Saltillo barchasi yirik temir yo'l va avtomagistral bilan bog'langan. Sifatida 2015 yilgi aholini ro'yxatga olish, Saltillo aholisi 807,537 kishini tashkil etdi, uning metropoliteni aholisi esa 923,636 kishini tashkil etdi va Saltillo eng yirik shahar va ikkinchi yirik metropolitenga aylandi.￼

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gratt-Pie** (fransuzcha: *Gratte-Paille* — fransuz yumshoq pishloq navlaridan biri. Sigir sutidan tayyorlanadi oq penitsillin qobigʻiga ega boʻladi.

Tarixi
------

Ushbu pishloqning retsepti 1970-yillarda Seine-et-Marne mintaqasidagi moy zavodida ishlab chiqilgan. Pishloq nomi ikki soʻzdan iborat: *Gratte* — qirindi va *Paille* — somon.

Tayyorlanishi
-------------

Ushbu pishloq Seine-et-Marne mintaqasida yil davomida qoʻlbola usulda tayyorlanadi. Pishloq tayyorlash uchun qaymoq bilan boyitilgan sigir sutidan foydalaniladi. Taxminan uch-toʻrt hafta davomida saqlanadi, tayyor boʻlishga yaqin qolganida pishloq boʻlaklari somon boʻyralariga joylashtiriladi.

Tavsifi
-------

Chorqirra shaklidagi pishloq uzunligi 8-10 santimetr, kengligi 6-7 santimetr, balandligi 6-7,5 santimetr va ogʻirligi 300 dan 350 grammgacha boʻladi. U tabiiy yupqa oq mogʻor qobigʻi bilan qoplangan, qobigʻida pishloq tayyor boʻlayotgan vaqtda joylashtirilgani bois somon boʻyralarining naqshlari ham bor. Qobiq ostida yogʻlilik darajasi yuqori, taxminan 70 % boʻlgan zich yogʻli magʻiz mavjud.

Pishloqning toʻyingan yumshoq sutli taʼmga ega. Baʼzida ushbu pishloq taʼmi va muattar hidida yovvoyi qoʻziqorinni eslatuvchi maza bor. Tovuq va sabzavotli taomlarning bir qismi yoki alohida yegulik sifatida isteʼmol qilinadi. Yangi qulupnay, shampan va qizil vinolar, ayniqsa Bordo vinolari bilan yaxshi tanovul qilinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Джульет Харбатт 2012. sfn error: no target: CITEREFДжульет\_Харбатт2012 (help)
2. ↑  „Gratte-Paille" (inglizcha).  cheese.com. Qaraldi: 6-yanvar 2017-yil.
3. ↑  Troynaya porsiya slivok.
4. 1 2 3  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — 240 s. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
* Джульет Харбатт*.*. ISBN 978-5-93679-168-0.
**Ichkari** — musulmon mamlakatlarida ayollarni nomahram erkaklarga koʻrsatmaslik maqsadida toʻsilgan qovlining ichki qismi, ichki hovli. I.da, asosan, ayollar va bolalar yashagan. Oʻrta Osiyo xalqlari meʼmorligida uy-joy tuzilishining ajralmas qismi. Tashqi hovlining uzviy davomi. I. oʻrta asrlarda shariat qoidalariga koʻra, ayollar va balogʻatga yetgan qizlar istiqomat qiladigan joy hisoblangan. Unda yotoqxona, oshxona, omborxona va b. joylashgan. Tashqari hovlida erkaklar yashagan. I. va tashqari hovli oʻrtasida eshik boʻlib, bundan begona erkaklarning kirishi qatʼiyan taqiqlangan. Xonadonning I. va tashqariga boʻlinishi xon saroylaridagi haramdan tortib, kambagʻal kishilarning hovlilarigacha xos edi. Kosib, dehqon, hunarmandlar, juda bulmaganda, oʻz kasbikori uchun ajratilgan binoning hovli tomonini biror narsa bilan toʻsib I.ga ajratardi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ichki tekisliklar** - Janubiy Amerikaning And togʻlari, Braziliya yassitogʻligi va Patagoniya oraligʻidagi (10° dan 39° j.k.gacha) meridian boʻylab joylashgan botiklar sistemasi. Tarki-biga Mamore, Pantanal, Granchako, Pampa tekisliklari va Ikki dare oraligʻi kiradi. Asosan, akkumulyativ (bal. sharqida 50 m dan 70 m gacha, gʻarbida 500—600 m gacha) tekisliklardan iborat. Qalin delyuvial-allyuvial yotqi-ziqlardan tuzilgan, baʼzi yerlarida bal. 200—1400 m li qattiq jinslardan iborat tepaliklar uchraydi. Janubiy qismida lyoss qatlamlari keng tarqalgan. Landshaftning zonal tiplari harak-terli, shimolida subekvatorial savanna va savanna oʻrmonlari tropik siyrak oʻrmonlar orqali subtropik savanna, preriya va dashtlarga oʻtib boradi. Paragvay va Parana daryolari boʻylab botqoqlashgan oʻrmonlar mintaqasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Stellaris*** - bu Paradox Development Studio tomonidan ishlab chiqilgan va Paradox Interactive tomonidan nashr etilgan real vaqtda o'ynaladigan strategiya video o'yini. O'yin 2016 yilda shaxsiy kompyuterlar uchun va 2019 yilda PlayStation 4 va Xbox One video o'yin konsollari uchun chiqarilgan. O'yin jarayonining asosi - kosmik tadqiqotlar, hukumat, boshqa yulduzlararo imperiyalar bilan harbiy va diplomatik aloqalar.

O'yin Clausewitz Engine asosida Paradox Interactive sho''ba korxonasi Paradox Development Studio tomonidan ishlab chiqilgan. 2015 yil 6 avgustda gamescom 2015  da taqdimoti bo'lib o'tgan. Loyihalashni ilgari xuddi shu studiyadagi boshqa o'yinlarCrusader Kings, Crusader Kings 2 va Hearts of Iron ustida ishlagan Henrik Fareus boshqargan. O'yin 2016 yil 9 mayda chiqarilgan.

*Stellaris* - kosmik muhitdagi global 4X strategiyasi. O'yin samolyotda aks ettirilgan, prosessual tarzda yaratilgan galaktikada sodir bo'ladi. O'yinchi bir nechta yulduzlararo imperiyalardan birini boshqaradi, o'yinning maqsadi g'alaba ochkolarida birinchi bo'lish yoki boshqa barcha imperiyalarni yo'q qilishdir. O'yinning dastlabki bosqichlari birinchi navbatda koinotni o'rganish va zabt etishga bag'ishlangan va shuning uchun an'anaviy kosmik 4X strategiyalarida o'yinning tegishli bosqichlariga yaqinroqdir. O'yinning o'rtasidan, aksariyat tizimlar mustamlaka qilinganda va yulduzlararo imperiyalarning chegaralari teginishni boshlaganda, e'tibor imperiya boshqaruvi va diplomatiyaga o'tadi . Oldinga qarab, o'yinchi galaktik miqyosdagi tahdidga (inqiroz) duch kelishi mumkin, uni bartaraf etish o'yin oxirida qiziqarli narsalarni saqlab qolishi kerak. Hozirda amalga oshirilayotgan inqirozlar qatoriga qadimgi sun'iy intellektning uyg'onishi va boshqa o'lchov yoki boshqa galaktikadan bostirib kirish kiradi.

1. ↑  *Potter, Matt* „Gamescom 2015: Paradox Interactive Announces Stellaris". *IGN* (10 августа 2015). 13-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 августа 2016.
2. ↑  *Adam Smith.* „Paradox’s Space Strategy Game Stellaris Has Won Gamescom" (en).  Rock, Paper, Shotgun (6 августа 2015). 11-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2015-yil.
**Uzun Hasan**, asl ismi Hasanbek (taxminan 1423—1478.5.1) — Oqqoʻyunli davlati hukmdori (1453 yildan), sarkarda. Karakoʻyunli davlatini tormor keltirib (1467), Tabriz shahrini poytaxt qilgan (1468 yildan). Koʻchmanchi turk zodagonlari separatizmiga qarshi kurash olib borgan. Uning davrida koʻpriklar, bozorlar, madrasalar, sugʻorish kanallari bunyod etilgan. Mulkchilik munosabatlari uchun U.H.dan keyin ham norma boʻlib qolgan "Qonunnoma" chiqargan. Usmonli turk imperiyasiga qarshi kurash olib borgan. Bunda u Venetsiya bilan ittifoq tuzgan (1463); Vengriya, Polsha va boshqa Yevropa davlatlari bilan ittifoq boʻlish haqida muzokaralar olib borgan. Shirvonshohlar bilan birgalikda temuriy Abu Saydak magʻlubiyatga uchratgan (1469). 1473 yil U. H. dastlab turk sultoni Mehmed II ni yenggan, biroq keyinchalik u tomonidan tormor keltirilgan. Uning saroyida boʻlgan venetsiyalik elchilar Katarino Zeno, Iosafat Barbaro, Ambrodjo Kontarinilar U.H. davrvdagi Oq qoʻyunlilar davlati haqida qimmatli yozma maʼlumotlar qoldirishgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tegu** – Koreya Respublikasida Seul, Pusan va Inchxondan keyin kattaligi bo‘yicha to‘rtinchi o‘rinda turadi, maydoni 885,62 kvadrat kilometr, aholisi soni 2 512 604 kishidan iborat. 

Tegu rasmiy ravishda to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘ysunuvchi shahar bo‘lib, Kyonsan-Pukto provinsiyasining bir qismi emas, balki uning poytaxti hisoblanadi. Tegu to‘g‘ridan-to‘g‘ri milliy hokimiyatga bo‘ysunadi.

Tegu – Shimoliy Yonnam hududining eng yirik shahri. 

Shahar atrof-muhiti baland bo‘lmagan cho‘qqilar bilan o‘ralgan vodiyda joylashgan. Shaharning shimoliy va sharqiy qismlarida shahar g‘arbida joylashgan Naktongan daryosiga borib quyiladigan Kimxogan daryosi oqib o‘tadi. 

Iqlimi mussonli. 

Tegu joylashgan vodiy alohida mikro iqlimni saqlab turadi: Koreya yarimorolining boshqa qismlariga nisbatan yozda issiq, qishda sovuq.

Buddaviylar uchun bu shahar o‘ziga xos Makka, arxeologlar uchun – qazish ishlarini o‘tkazish uchun jozibador joy. 

O‘z tarixi davomida Tegu Kimxogan va Naktongan daryolari kesishgan chorrahada joylashgani uchun yirik transportlar qatnov joyi hisoblangan. 

Choson sulolasi davrida shahar Kyonsando hududining ma’muriy, iqtisodiy va madaniy markazi bo‘lgan, keyinchalik peshqadamlikni Pusan shahri ilib ketdi. 

Tegu rayonidagi arxeologik qazilmalar eramizdan avvalgi 1500-3000 yillarda dafn etilganlar soniga qarab aholi sonining ko‘pligi aniqladi. Qadimgi matnlar guvohlik berishicha, Uch podshohlik davrida Tegu Delgubel deb nomlangan, bu haqdagi ma’lumotlar eramizdan avvalgi 261 yilgi manbalarda uchraydi.

Tarixga Delgubelning eramizdan avvalgi V asrda Silla tarkibiga kirganligi haqidagi ma’lumotdan tashqari qadimgi davri haqida hech narsa ma’lum emas. 

Shahar 757 yildan boshlab Tegu deb nomlandi. 1601 yili Tegu Kyonsando provinsiyasining, 1896 yildan boshlab esa Kyonsan-Pukto provinsiyasining poytaxtiga aylandi.

Shahar arxitekturasi pragmatik va usullarning turfa xilligi bilan farq qilmaydi. Bu yerda Silla davlati poytaxti Kyonju shahri xarobalari mavjud.

Tegu va Chxondo o‘rtasida Pxaljoryon dovoni bo‘lib, dovon Choson sulolasi davrida Seul va Pusanni bog‘lab turuvchi asosiy yo‘l hisoblangan.

Nufuzli oliy o‘quv yurtlari : Kyonbuk davlat universiteti, Yenxam universitets, Kimyun universiteti.

Shaharning asosiy sanoat sohalari: to‘qimachilik yengil sanoati, metallurgiya va mashinasozlik.Https:/tegu

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tegal**

Tegal — Indoneziyaning Markaziy Yava provinsiyasidagi shahar. Bu shahar 1945-yil 15-noyabrda Tegal dengiz floti IV bazasida Korpus dengizchilari nomi bilan qayd etilganidek, bir vaqtlar dengiz piyodalari korpusining tashkil etilishining asoschisi bo'lgan.

Geografiyasi
------------

Tegal Siti Semarang shahridan 165 km g'arbda yoki Jakartadan 329 km sharqda joylashgan. 109°08'–109°10' Sharqiy uzunlik va 6°50'–6°53' Janubiy kenglik oralig'ida joylashgan bo'lib, maydoni 39,68 Km² yoki taxminan 3968 ga. Geografik joylashuviga ko'ra, Tegalning pozitsiyasi Yava orolining shimolidagi, ya'ni g'arbdan sharqqa (Jakarta-Tegal-Semarang-Surabaya) markaziy va janubiy hududlari bilan milliy va mintaqaviy iqtisodiy yo'nalishlarni bog'lovchi bo'g'in sifatida juda strategiyaga boydir.

Etimologiyasi
-------------

Tegal nomi — tetegil (dala) atamasini yoki dastlab Pajang qirolligiga sodiq bo'lgan Pemalang Regency tarkibiga kirgan qishloq nomini anglatadi.‌‌

Yaponiya istilosi davri
-----------------------

1942-yil 17-martda yaponlar Pekalongan rezidentsiyasiga kelishdi, u yerda o'sha paytda Pekalongan viloyati ijtimoiy qo'zg'olonlardan va mustamlaka hukumatining qulashidan hali tuzalmagan edi. Yaponiyaning Yavaga qo'nishi paytida mustamlaka hukumati Tegal va Brebes atrofidagi binolar, ko'priklar va inshootlar, shu jumladan vayron qilingan neftni qayta ishlash zavodlari uchun shoshilinch ravishda tayyorlangan sabotaj rejalarini amalga oshirishga harakat qilgan edi.
Tegalga yaponlar joylashgandan so'ng, shahardagi boshqaruv shahar hokimiyatiga topshirildi. Ilgari Tegalda advokat va prokurer bo'lib ishlagan Besar Martokoesoemo shahar rahbari (sityo) etib tayinlandi. Keyinchalik uning o'rnini avval Patih Pekalongan lavozimida ishlagan R. Sungeb Reksoatmodjo egallagan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Jamalganj** ( ,Jamalganj ) — Bangladeshning shimoli-sharqidagi shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni 11,58km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 14,968 kishi yashagan, ulardan erkaklar 53,12%, ayollar - mos ravishda 46,88%. Aholi zichligi – 1292 nafar kishi uchun1km². Voyaga etganlarning savodxonlik darajasi 26,7% ni tashkil etdi (Bangladeshdagi o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Jamalganj va Banglapedia )
**Ramil Raisovich Islomov** (1973-yil 21-avgustda tugʻilgan) — oʻzbek va rossiyalik erkin kurashchi, jahon chempionati sovrindori, Osiyo chempioni sanaladi.

**Tarjimai hol**
----------------

Ramil 1973-yilda Toshkent shahrida dunyoga keladi. U 1995-yilda Osiyo chempioni boʻldi. 1996-yilda Atlantada oʻtgan oʻyinlarda ishtirok etgan, lekin vaziyat u oʻylagandek boʻlib chiqmay 5-oʻrinni egallaydi. Ramil 1997-yilda jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi.

Kurashchi 1998-yilda Osiyo oʻyinlarining kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻziga ishongan Islomov 1999-yilda Osiyo chempionatining kumush medali va jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. Ramil 2000-yilda Osiyo chempioni boʻlishga erishdi, biroq Sidney Olimpiadasida jarohati butkul bitmagani sababli 17-oʻringa tushib ketadi. 

Ramil Ismoilov 2003-yilda Rossiyaga koʻchib oʻtdi va "MHSK"ga aʻzo boʻldi, shu yilning oʻzida Yevropa chempionatida 5-oʻrinni egalladi.

Hozirgi kunda erkin kurash boʻyicha Rossiya ayollar terma jamoasi bosh murabbiyi.

**Mukofot va unvonlar**
-----------------------

• 1996-yilda "Shuhrat" medali

• 2000-yilda Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi

**Havolalar**
-------------

* Ramil Islomov

**Manbalar**
------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Respublikaning bir guruh sportchi va sport ustozlarini mukofotlash toʻgʻrisida
4. ↑   Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining toʻqqiz yilligi munosabati bilan fan, sogʻliqni saqlash, madaniyat, ma’rifat, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida
**Nabijon Mingboyev** (1918.12.2 — Namangan — 1999.3.3) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, kichik serjant, 1943-yildan frontda. Leningrad fronti 21-armiyaning 381-oʻqchi diviziyasi 1261-oʻqchi polkining boʻlinma komandiri. 1944-yil 10-iyunda Vsevoloj rayonidagi Lembolovo qishlogʻi uchun boʻlgan jangda alohida jasorat koʻrsatgan. 1945-yil 24-martda Qahramon unvoni berilgan. Urushdan keyin Namanganda yashagan va turli xoʻjalik lavozimlarida ishlagan.

Biografiyasi
------------

Nabidjon Mingboyev 1918-yil 12-fevralda Namanganda tugʻilgan. Maktabning to‘rt sinfni tugatgach, kolxozda ishladi. 1941-yilda Mingboyev Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirildi.

1943-yildan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qildi. 1944-yil iyuniga kelib kichik serjant Mingboyev 21-armiya 381-oʻq diviziyasining 1261-oʻqotar polkiga qoʻmondonlik qilgan (11-iyun, 1944-yildan 23-armiya).

Vyborg hujum operatsiyasi paytida Mingboyev katta jasorat koʻrsatgan.

1944-yil 10-iyunda Leningrad viloyatining Vsevolojsk tumanidagi Lembolovo qishlogʻi yaqinida boʻlib oʻtgan jangda Mingboyev harbiy xizmatdan chetda qolgan vzvod komandirini almashtirdi, vzvodni hujumga oʻtdi va dushman oʻz pozitsiyalaridan haydab chiqarildi. Bu jangda Mingboyev yaralandi, lekin jangni davom ettirdi.

U uch kundan keyin yana vzvod komandiri yordamchisi sifatida ajralib turdi. 13-iyun kuni u vzvod jangchilarini oʻzi bilan birga sudrab, hujumga oʻtkazdi. Ikkinchi marta yaralangan. Jasorati va jasorati uchun u „Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan (06.14.1944) va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga topshirildi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan kichik serjant Nabidjon Mingboyev Vyborg operatsiyasi davomida ko‘rsatgan jasorati uchun Lenin ordeni, Oltin yulduz medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.1946-yilda harbiy xizmatdan ozod etildi va tug‘ilib o‘sgan shahri Namanganga qaytdi. Shu yerda yashab ijod qildi. 1999-yil 3-martda vafot etdi.

Xotirasi
--------

Leningrad viloyati Vsevolojsk tumanidagi Lembolovskaya qo‘rg‘on yodgorligida Ulug‘ Vatan urushi yillarida Leningradni himoya qilgan o‘zbek askarlari uchun yodgorlik o‘rniga tamal toshining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi. Yodgorlikning ishchi nomi „Shag v bessmertie" (tarjimasi „Oʻlmaslikka qadam"). Haykalning prototipi Sovet Ittifoqi Qahramoni Nabidjon Mingboyev boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Sayt Geroi strani. Geroy Sovetskogo Soyuza Minbaev Nabidjan
3. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR ot 24.3.45 g.
4. ↑  Sayt Geroi strani. Geroy Sovetskogo Soyuza Minbaev Nabidjan
5. ↑  Na sleduyuщiy god v Lenoblasti ustanovyat pamyatnik uzbekistansam, pogibshim v Velikoy Otechestvennoy voyne

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nazirov Nabijon Nazirovich** (1931. 9.6, Oʻsh — 1987.6.7, Toshkent) — fiziolog, radiobiolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). VASXNIL muxbir aʼzosi (1970), professor (1969). Toshkent Davlat Universiteti ni tugatgan (1953). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar genetikasi va fiziologiyasi institutida ilmiy xodim (1956—60). 1961-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutining oʻsimliklar radiatsi-on biol. laboratoriya mudiri. N. birinchilardan boʻlib ionlovchi radiatsiyaning gʻoʻzaga taʼsirini tadqiq qildi. U xoʻjalik belgilari jihatidan qimmatli boʻlgan 20 dan ortiq oʻrta tolali va ingichka tolali gʻoʻzaning yangi liniyalari va navlari (tezpishar va serhosil AN-Kattaqoʻrgʻon, viltga chidamli AN-401, bargi tabiiy ravishda toʻkiladigan AN-402 va boshqalar) ni yaratdi.

Manbalar
--------

* Deystviye radiatsii na fiziologicheskiye i bioximicheskiye protsessi u xlopchatnika, T. 1969; Radiochuvstvitelnost xlopchatnika i geneticheskiy effekt ioniziruyushey radiatsii, T. 1970; Nauka i xlopok, T. 1977.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Medina Gulgun** asl ismi **Madina Nurulla qizi Alekperzade**, ozarbayjon shoiri, Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1987).

Biografiya
----------

Madina Alekperzade 1926-yil 17-yanvarda Bokuda tug‘ilgan. 1938-yilda u oilasi bilan Eron Ozarbayjonining Ardabil shahriga ko'chib o'tdi. 1947-yildan surgunda yashagan, Janubiy Ozarbayjondagi milliy ozodlik va demokratiya uchun harakatning faol ishtirokchisi (1941-1946). 1945-yildan Ozarbayjon Demokratik partiyasi a'zosi. Maʼlumoti boʻyicha filolog. U 1945-yilda nashr eta boshladi. 1945-yilda Madina Gulg‘unning she’rlari Tabrizda "Vatan yo‘lida" va "Ozarbayjon" gazetalarida chop etilgan.

Vatanga muhabbat, Eron xalqlarining, jumladan, Janubiy Ozarbayjon xalqlarining ozodlik urushi mavzularida she’r va she’rlar muallifi, shu jumladan "Tabriz bahori" (1950), "Qizi" kitoblari. Tabriz" (1956), "She’rlar" (1962), "Xotiralar qo‘shig‘i" (1969), "Dunyomiz ertasi" (1974), "Orzu ham hayot" (1976), "Umidlarim yelkanlari" (1981). "Kelmading" (musiqi Alekper Tagiyev) qo‘shig‘i so‘zi muallifi.

Madina Gulgun ham bir qancha she’rlarini ozarbayjon tiliga tarjima qilgan. Gulgun asarlari rus va SSSR xalqlarining boshqa tillariga, shuningdek, xorijiy tillarga tarjima qilingan.

"Shon-sharaf belgisi" ordeni bilan taqdirlangan.

1987-yilda Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi Prezidiumi Medina Gulgunga adabiyot va madaniyat sohasidagi xizmatlari uchun Ozarbayjon SSRda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi faxriy unvonini berdi .

Madina Gulgun Eron Ozarbayjonlik mashhur ozarbayjon shoiri, Ozarbayjon xalq shoiri Balash Azeroglu bilan turmush qurgan.

Madina Gulgun 1992-yil 17-fevralda vafot etdi. 2012-yilda uning shaxsiy buyumlari eri bilan birga Ozarbayjon Mustaqillik muzeyiga topshirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Гюльгюн Медина. Энциклопедический словарь псевдонимов. С. Колосова. 2009.
2. 1 2 3  „В Музей независимости Азербайджана переданы личные вещи поэтов Балаша Азероглу и Медины Гюльгюн". 4-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Güldən Qaraböcək Bakıda konsert verdi". 10-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2015-yil.
4. ↑  Литературный Азербайджан: журнал. — 1987. — С. 128.
5. ↑  „Гейдар Aлиев и творческая интеллигенция". 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2015-yil.
**Uzun infraqizil lazer** yoki **teragerts lazer** (**Far-infrared laser -** **FIR lazer**, **TGs lazer**) chiqish toʻlqin uzunligi 30-1000 mkm gacha boʻlgan lazerdir.  (chastota 0,3-10 THz), elektromagnit spektrning uzun infraqizil yoki terahertz chastota diapazonida.

FIR lazerlari teragerts spektroskopiyasida, teragerts tasvirida, shuningdek termoyadroviy plazma fizikasi diagnostikasida qoʻllaniladi. Ular infraqizil spektroskopiya yordamida portlovchi moddalar va kimyoviy jangovar moddalarni aniqlash yoki interferometriya usullari yordamida plazma zichligini baholash uchun ishlatilishi mumkin.

FIR lazerlar odatda gazsimon organik molekulalar bilan toʻldirilgan uzun (1-3 metr) toʻlqin yoʻnalishidan iborat boʻlib, optik yoki yuqori kuchlanishli razryad toki bilan damlanadi. Ular juda samarasiz, koʻpincha geliyni sovutishni, kuchli magnit maydonlarni talab qiladi va faqat chiziqli sozlanishi mumkin. Kichikroq qattiq holat muqobillarini ishlab chiqish boʻyicha harakatlar davom etmoqda.

p-Ge (p-tipli germaniy) lazeri sozlanishli, qattiq holatdagi, uzoq infraqizil lazer boʻlib, 25 yildan ortiq vaqtdan beri mavjud. U suyuq geliy haroratida kesishgan elektr va magnit maydonlarda ishlaydi. Toʻlqin uzunligini tanlashga qoʻllaniladigan elektr/magnit maydonlarni oʻzgartirish yoki boʻshliq ichidagi elementlarni kiritish orqali erishish mumkin.

Kvant kaskad lazeri (QCL — Quantum cascade laser) bunday alternativning konstruktsiyasidir. Bu 100 mVt dan ortiq chiqish quvvati bilan uzluksiz ishlashi mumkin boʻlgan qattiq holatdagi yarim oʻtkazgichli lazer.  Toʻlqin uzunligi 9,5 mkm. Prototipi allaqachon namoyish etilgan va potentsial foydalanish koʻrsatilgan.

Kvant kaskad lazeri tomonidan optik damlanadigan molekulyar FIR lazer 2016-yilda namoyish etilgan. U xona haroratida ishlaydi va CO 2 lazerlari bilan optik damlanadigan molekulyar FIR lazerlardan kichikroqdir.

Erkin elektron lazerlar uzun infraqizil toʻlqin uzunliklarida ham ishlashi mumkin.

Femtosecond Ti: safir rejimida qulflangan lazerlar, shuningdek, terahertz impulsini ishlab chiqarish uchun optik jihatdan toʻgʻrilanishi mumkin boʻlgan juda qisqa impulslarni yaratish uchun ishlatiladi.

Yana qarang
-----------

* Lazer
* Xaser
* Infraqizil lazer
* Plazma (fizika) boʻyicha maqolalar roʻyxati
* Teragerts nurlanishi

Manbalar
--------

1. ↑  „Photo image on page 3".  Spie.org. Qaraldi: 23-iyul 2015-yil.
2. ↑  Faist, J; Capasso, F; Sivco, DL; Sirtori, C; Hutchinson, AL; Cho, AY (22–aprel 1994–yil). „Quantum Cascade Laser". *Science*. 264-jild, № 5158. 553–556-bet. Bibcode:1994Sci...264..553F. doi:10.1126/science.264.5158.553. PMID 17732739.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑  „Tiny infrared laser holds promise as weapon against terror".  Brightsurf.com. 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2015-yil.
4. ↑  Pagies, A.; Ducournau, G.; Lampin, J.-F. (2016-yil mart). „Low-threshold terahertz molecular laser optically pumped by quantum cascade laser". *APL Photonics*. 1-jild, № 3. 031302-bet. Bibcode:2016APLP....1c1302P. doi:10.1063/1.4945355. `{{cite magazine}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
**Uzun dumli suvburgut** ( lotincha: *Haliaeetus leucoryphus*) — qarchig‘aylar *(Accipitridae)* oilasiga mansub yirik ko‘chmanchi yirtqich qushlar turi. Ular chuchuk suv baliqlari bilan oziqlanadilar.

Tarqalishi
----------

Janubiy Orolbo‘yi (ko‘chish); Amudaryo havzasi bo‘ylab Termizdan Urganchgacha (ko‘chish, qishlash); Qizilqum cho‘li (uchib o‘tish). O‘zbekistondan tashqarida: Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Sibir janubi, Mo‘g‘uliston, Xitoy (uyalash); Pokiston, Hindiston (uyalash, qishlash); Turkmaniston, Gʻarbiy Osiyo (qishlash).

O‘rta Osiyoda, Kaspiy dengizi va Sariq dengiz oralig‘ida, Qozog‘iston va Mo‘g‘ulistondan Himoloy, Pokiston, Hindiston va Bangladeshgacha bo‘lgan hududlarda tarqalgan. Ko‘pincha ko‘chishi: , Markaziy va Janubiy Osiyo qushlari Shimoliy Hindistonda, g‘arbiylari Fors ko‘rfazida qishlaydi.

Tavsif
------

Uzun dumli burgutning boshdan bo‘ynigacha bo‘lgan qismi yorqin jigarrang va oqish, to‘q jigarrang qanotlari va orqasi malla tusda bor. Dumi qora, xarakterli ravishda dumidan oq chiziq o‘tgan. Voyaga yetmaganlarining dumi tim qora va oq rangli chiziq bilan ifodalanmagan. Qushning bo‘yi 72—84 sm, qanotlarini qoqqanda 180 — 205 sm ga yetadi. Urg‘ochilarining vazni 2,1 — 3,7 kg, erkaklari – 2 —3,3 kg. tashkil etadi.

Soni
----

O‘tgan asrning 60-yillarida bir necha o‘n donasi uchrar edi. 90-yillarga kelib Dengizko‘lda 6 tagacha qush qishlab qolgan, so‘nggi yillarda turning u yerda qishlashi kuzatilmayapti. Mamlakatning markaziy va janubiy hududlarida 2003 — 2005-yillarda 1-6 tadan qush qishlagan, hozirgi vaqtda bu ham sanoqli darajada tushib qolgan. Asosan, ko‘chib o‘tuvchi va qishlovchi turni ko‘rish mumkin. Dunyodagi populyasiyasi soni taxminan 10 mingtani tashkil etadi.

Hayot tarzi
-----------

Bahorgi uchib o‘tishi – mart-may, ko‘chib o‘tishi – iyun-avgust oylarida. Kuzgi uchib o‘tishi – sentyabroktyabr, qishlashi – noyabrdan fevral oyigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. Suvda suzuvchi qushlar, baliqlar, kemiruvchilar bilan oziqlanadi.

Cheklovchi omillar
------------------

Orol havzasida suv rejimining o‘zgarishi oqibatida yashash joylarining yo‘qotilishi, brakonyerlik. Uyalash arealida yashash joylarining o‘zgarishi, tinch hududlar kamayganligi oqibatida bu tur kamayib bormoqda.

Himoya choralari
----------------

Ovlash man etiladi. SITESning II Ilovasiga va Bonn konvensiyasining I Ilovasiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. *Бёме Р. Л. Флинт В. Е.* Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 43. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
2. ↑ Перейти обратно:***1*** ***2*** del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. eds. (1994). *Handbook of the Birds of the World*, vol. 2. Lynx Edicions, Barcelona ISBN 84-87334-15-6.
**Bezendi** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

„Pökütler" qishloqning eski nomidir. Qishloq mintaqadagi urushlardan katta zarar koʻrgan va shuning uchun 1516-yilgi Usmonli tahririyatida aholi punkti vayron (boʻsh) sifatida „Pöküd" deb qayd etilgan. Qishloqda olib borilgan koʻchirish siyosati doirasida aholi punktlari qaytadan tashkil etilgan va 1530-yil aholini roʻyxatga olishda qishloqda kam sonli nasroniy aholi yashaganligini bilish mumkin. Biroq, 1591-yilgi tahririyatida vayrona (boʻsh) deb qayd etilgan. 1642-yilgi avariz roʻyxatiga koʻra, „Pukud" nomini olgan aholi punktida 9 nafar oddiy va 1 nafar harbiy boʻlgan 10 ta musulmon xonadonlari qayd etilgan. 1835-yil aholini roʻyxatga olishda qishloq Kelkit tumanidagi aholi punktlari orasida qayd etilmagan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkitga Pötürge nomi bilan bogʻlangan qishloq maqomini saqlab qolgan aholi punkti nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirildi va 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon hozirgi holati bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushanegacha 82 km, Kelkit tumanigacha 17 km uzoq masofada joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 197 |
| 2019 | 182 |
| 2018 | 392 |
| 2017 yil | 26 |
| 2016 yil | 21 |
| 2015 yil | 42 |
| 2014 yil | 170 |
| 2013 yil | 183 |
| 2012 yil | 161 |
| 2011 yil | 156 |
| 2010 yil | 170 |
| 2009 yil | 191 |
| 2008 yil | 234 |
| 2007 yil | 212 |
| 2000 | 340 |
| 1990 yil | 713 |
| 1985 yil | 898 |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 ekim 2021.
Karina yulduz turkumidagi bu Karina kelajakdagi gipernova uchun eng yaqin nomzodlardan biridir
**Gipernova Yulduz** — oʻta massali yulduzning portlashi (20 dan ortiq quyosh massasi) yadrosi qulagandan keyin; yadro qulashi termoyadro reaksiyalarini qoʻllab-quvvatlash uchun yoqilgʻi tugashi bilan sodir boʻladi. Yaʼni, bu juda katta (oʻta kuchli) oʻta yangi yulduz.

1990-yillarning boshidan beri yulduzlarning shunday kuchli portlashlari kuzatilganki, har bir portlashning kuchi oddiy oʻta yangi yulduz portlashi kuchidan taxminan 10 baravar oshib ketgan va portlash energiyasi 10 45 jouldan oshgan. Bundan tashqari, ushbu portlashlarning koʻpchiligi uzoq gamma-nurlari portlashlari bilan birga boʻlgan. Bugungi kunda „gipernova" termini 100-150 yoki undan ortiq quyosh massasiga ega boʻlgan yulduzlarning portlashlarini tasvirlash uchun ham qoʻllaniladi.

„Gipernova" terminini amerikalik astrofizik Vusli Stenford tomonidan kiritilgan.

Gipernovalar oʻziga xos gamma-nurlari chaqnashi tufayli Yerga jiddiy xavf tugʻdirishi mumkin, ammo hozirda Quyosh tizimi yaqinida bunday xavfli yulduzlar yoʻq. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bundan 440 million yil oldin quyosh tizimi yaqinida gipernovaning portlashi sodir boʻlgan va bu gipernovaning gamma-nurlari oqimi Yerga shunchalik kuchli taʼsir qilganki, bu ordovik-siluriyaning yoʻq boʻlib ketishiga sabab boʻlgan.

Kuzatishlar
-----------

Gipernova sifatida portlashga qodir yulduzlar juda kam uchraydi, chunki buning uchun yulduz juda massiv boʻlishi, tez aylanishi va (ehtimol) kuchli magnit maydonga ega boʻlishi kerak. Shuning uchun gipernovalar kamdan-kam hollarda portlashi kerak. Bizning Galaktikada gipernova oʻrtacha 200 million yilda bir marta portlaydi, deb taxmin qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  SPACE.com — Possible Hypernova Could Affect Earth(ingl.)
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Gipersten** (giper... va yun. stenos — kuch, qattiqlik) — jins hosil qiluvchi mineral. Piroksenlar guruhiga mansub. Kimyoviy formulasi (Mg, Fe2+),[Si2O6]. Rombik singoniyali. Prizmatik kristallar va mayda donachalar holida uchraydi. Rangi toʻq yashil, qoʻngʻirdan qoragacha. Yaltiroqligi shishasimon. Qattiqligi 5—6. Zichligi —3300–3500 kg/m3. Oʻta asosli magmatik jinslarda uchraydi. Rossiya Federatsiyasi (Slyudyanka), Ukraina (Golovin), Bavariya (Bodenmays), Kanada, Eron, Indoneziyada va b. mamlakatlarda topilgan. Oʻzbekistonda Chatqol (Shovozsoy), Qurama (Oqtepa, Qoʻrgʻoshin) va Tomditovda bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Onufriyevich Kovalevskiy** (1840.7(19).11, Latviyaning Dinaburg uyezdi Shustyanka qishlogʻi — 1901.9(22).11, Peterburg) — rus evolyusionisti-zoologi, qiyosiy embriologiya va fiziologiya, eksperimental va evolyusion gistologiya asoschilaridan biri, Peterburg Fanlar akademiyasi akademik (1890-yildan), V. O. Kovalevskiyning akasi. Peterburg universitetini tugatgan (1863). Kiyev (1869—74), Novorossiysk (1874—90), Peterburg (1891—94) universitetlari professor, Sevastopol biologiya stansiyasi direktori (1892—1901). K. umurtqasiz xayvonlar (boʻshliqichlilar, chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, ignaterililar) va xordalilar (lansetnik, assidiya va boshqalar)ning embrioni rivojlanishini oʻrgangan. Umurtqasiz qayvonlarda murtak varaqlari toʻgʻrisidagi taʼlimotni ishlab chiqqan, umurtqali va umurtqasiz hayvonlar rivojlanishi qonuniyatlarining umumiyligini koʻrsatib, ularning evolyusion qarindoshligini isbotlab bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Izbrannie raboti, M. 1951.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Yevdokimovich Korneychuk** [1905.12 (25). 5, Xristinovka stansiyasi (hozirgi Cherkassi viloyati) — 1972.14.5, Kiyev] — ukrain dramaturgi va davlat arbobi. Ukraina Fanlar akademiyasi (1939), SSSR Fanlar akademiyasi (1943) akademik "Eskadraning haloqati" (1933), "Haqiqat" (1937), "Platon Krechet" (1934), "Bogdan Xmelnitskiy" (1939) pyesalari ukrain dramaturgiyasida muhim urin tutadi. "Ukraina chullarida" (1941), "Front" (1942), "Makar Dubrava" (1948), "Bodrezakzor" (1950), "Mening doʻstlarim" (1970) va boshqa pyesalarida 2-jahon urushi va undan keyingi yillardagi xalqlar hayoti va mexnati tasvirlangan. "Platon Krechet", "Eskadra haloqati", "Front" va boshqa asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan, baʼzilari oʻzbek teatrlarida sahnalashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Luke Quinlivan** (1985-yil 20-avgustda Pertda tugʻilgan) avstraliyalik suv polochisi, darvozabon sifatida oʻynaydi. U 2009-yilda Serbiyada boʻlib oʻtgan Jahon Universiada oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan va 2007-yilda Germaniyada va 2008-yilda Italiyada boʻlib oʻtgan FINA suv polosi boʻyicha Jahon ligasining bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Quinlivanning ota-onasi Nil Brooks va Linette Quinlivandlar hisoblanadi. U Pertdagi Aquinas kollejida oʻqigan va keyin 2002 va 2005-yillar orasida Kanberradagi Avstraliya sport institutida suv polosi boʻyicha toʻliq sport stipendiyasiga sazovor boʻlgan. Luke Quinlivan Edith Cowan universitetida jurnalistika boʻyicha ixtisoslashgan aloqa bakalavrida tahsil olgan.

Suv polosidagi faoliyati
------------------------

2008-yil dekabr oyida Luke Quinlivan oʻzi sardorlik qilgan „Barbarians" deb nomlangan jamoada Tom Xoad kubogida ishtirok etdi. Jamoa xalqaro musobaqada oltin medalni qoʻlga kiritdi.

15 finalda boʻlishiga qaramay, u 2008-yilgi Pekin Olimpiadasi uchun Avstraliya suv polosi jamoasi tarkibiga kirtilmadi.

Luke Quinlivan 2008-yil va 2009-yillarda Avstraliya milliy suv polosi ligasida Victorian Tigers safida oʻynagan. Victorian Tigers musobaqasi uchun Janubiy Xoch kubogini qoʻlga kiritishdi, yaʼni ular belgilangan musobaqa yakunida gʻolib jamoa boʻlishdi. Ular yakunda beshinchi oʻrinni egalladi.

U 2009-yil iyul oyida Serbiyaning Belgrad shahrida boʻlib oʻtgan Jahon universitet oʻyinlarida Avstraliyani himoya qilgan. U erkaklar oʻrtasidagi yarim final oʻyinida penaltini aniq amalga oshirib, Avstraliya jamoasining gʻalaba qozonishiga yordam berdi.

Avstraliya erkaklar oʻrtasidagi oltin medal finalida Luke Quinlivan Xorvatiyani 6:4 hisobida magʻlub etdi. Avstraliyaning suv polosi boʻyicha erkaklar jamoasi birinchi marta yirik xalqaro turnirda oltin medalni qoʻlga kiritdi. Xorvatiyaga qarshi finalda 81%lik koʻrsatkichiga ega edi.

Luke Quinlivan 2009-yilda Rimda boʻlib oʻtgan FINA jahon chempionatida Avstraliyani himoya qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Luke Quinlivan (Profile)". *Australian Water Polo Incorporated*. 30-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2009-yil.
2. ↑  *Cann, Linda*. „Water polo champ Luke Quinlivan talks about epilepsy brush with death". *From: The Sunday Times* (12-mart 2011-yil). Qaraldi: 5-mart 2012-yil.
3. ↑  *Washbourne, Michael*. „Luke Quinlivan makes Olympic plea to dad Neil Brooks". *Perth Now* (10-may 2008-yil). Qaraldi: 22-avgust 2022-yil.
4. ↑  „When loss is more than just a scoreline". *ABC Perth* (6-aprel 2009-yil).
5. ↑  AWPI webpage, May 2009
6. 1 2  *World Water Polo News*
**Kiyev gʻori** — Samarqand viloyatining Chaqilkalon togʻlaridagi gʻor. 1975-yilda kiyevlik gʻorshunoslar tomonidan oʻrganilgan. Gʻorning kirish qismi dengiz sathidan 2398 m balandlikda. Qirqtov yassi balandligining gʻarbiy shemila, voronkasimon shakldagi Kattakoʻl botigʻi ostidan boshlanadi va yer qaʼriga 940 m gacha tushgan. Gʻor ichida pastga tomon bir nechta tik va nishabli yoʻlakchalar almashinib boradi. Uning barcha qismidagi devorlaridan suv tomchilari oqib turadi. Gʻorning eng tubida chuq. 10 m, diametri 1,5 m li koʻl mavjud. Oʻlchamlari: tik tushgan joylari uz. 3 m dan 90 m gacha, nishabli qismlarining uz. 30-250 m, eni 1— 1,5 m.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kiyev Rusi** yoki **Qadimgi rus davlati** — oʻrta asrlarda Sharqiy Yevropadagi davlat. 9-asrning soʻnggi choragida Ryurikovichlar sulolasi knyazlari hukmronligi ostida sharqiy slavyanlarning 2 asosiy markazi — Novgorod va Kiyev, shuningdek, "varyaglardan greklarga" savdo yoʻli boʻylab joylashgan yerlarni (Eski Ladoga, Gnyozdovo va boshqalar atrofidagi qishloqlar) birlashtirilishi natijasida vujudga kelgan. 882 yil knyaz Oleg Kiyevni (Qadimgi Ukraina) bosib olib uni davlat poytaxti qilgan. 988—89 yillarda Vladimir I Svyatoslavich xristianlikni davlat dini sifatida joriy etgan. Shaharlarda (Kiyev, Novgorod, Ladoga, Beloozero, Rostov, Suzdal, Pskov, Polotsk va boshqalar) hunarmandchilik va savdo rivojlangan; meʼmoriy va yozma obidalar yaratilgan. Janubiy va gʻarbiy slavyanlar, Vizantiya, Gʻarbiy va Shimoliy Yevropa, Kavkaz, Oʻrta Osiyo bilan aloqalar oʻrnatilib, ular yanada mustahkamlangan.

Qad. Rus knyazlari koʻchmanchilarning (bijanaklar, torklar, polovetslar) bosqinlarini daf qilganlar. Yaroslav Mudriy hukmronligi (1019—54) — davlatning eng ravnaq topgan davri. Ijtimoiy munosabatlar qadimiy rus huquqi toʻplami — Rus haqiqati va boshqalar huquqiy hujjatlar orqali tartibga solingan. 11-asrning 2-yarmida knyazlarning oʻzaro nizolari va polovetslarning bosqinlari davlatni zaiflashtirgan. Q.Qadimgi rus davlatining yaxlitligini saqlash yoʻlida knyazlar Vladimir II Monomax (1113 —25) va uning oʻgʻli Mstislav (1125—32) koʻp harakat qilganlar. 12-asrning 2-choragida davlat parchalanib, bir necha mustaqil knyazliklar, Novgorod va Pskov respublikalariga boʻlinib ketgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**.hack//GIFT** — *.hack//SIGN* anime seriyasiga (ularning 29-qismi hisoblanadi) va *.hack* oʻyin tetralogiyasiga qoʻshimcha ravishda 2003 -yilda Bee Train tomonidan yaratilgan OVA anime boʻlib, barcha toʻrtta oʻyinni sotib olib Yaponiyada bepul taqdim etilgan. *GIFT* — bu *SIGN* va seriyadagi oʻyinlarning qasddan kanonik boʻlmagan parodiyasi boʻlib, deyarli barcha hazillar.hack olami bilan tanish boʻlmagan tomoshabinlar uchun juda begona va tushunarsizdir. Koʻpgina kulgili topilmalar faqat yapon tilida maʼnoga ega boʻlganligi sababli, *GIFT* hech qachon boshqa tillarga dublyaj qilinmagan, hatto rasmiy ingliz tilidagi tarjimasida ham izohlisubtitrlar bilan cheklangan.

Shuningdek, *.hack//GIFT* da personajlarni chizishning oʻziga xos uslubi ham keng maʼlum boʻlib, „super-deformatsiyalangan" ga bir oz oʻxshash, ammo boshqa animelarda hali aniq analoglarga ega emas.

Syujet
------

Syujet Helba oʻyinchilarni oʻyinni tozalashi bilan tabriklashi va ularni gʻira-shiradagi issiq buloqlariga taklif qilish bilan boshlanadi. Ayni paytda, Orka oʻlik holda topiladi va voqea joyidagi birinchi oʻyinchi Balmung uning qotilligida ayblanadi. Butun epizod „Gʻira-shiradagi issiq buloqlar"ga borish uchun poyga qilayotgan qahramonlar atrofida aylanadi, chunki Balmung haqiqiy qotilni topib, oʻz ismini oqlashga harakat qiladi.

Personajlar
-----------

Havolalar
---------

* + Ofitsialniy sayt proekta (ingl.).
	+ **[*sayt ishlamaydi*]**(ingl.) v ensiklopedii *.hack//Wiki*
	+ (ingl.)) v ensiklopedii *Bee Train Fan Wiki*

Andoza:Extref-anime