recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ekologik joy**, ekomuhit - tabiatda tur yashashi mumkin boʻlgan barcha muhit omillari majmui. Ekologik joy tushunchasi, odatda, ekologik jihatdan yaqin va bitta trofik darajada turadigan turlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tadqiq qilishda qoʻllanadi. "Ekologik joy" termini amerikalik ekolog J. Grinnel (1917) tomonidan turlarning taqsimlanishini tavsif etish uchun tavsiya etilgan. Bu termin yashash joyi tushunchasiga yaqin maʼnoni anglatadi. Keyinchalik amerikalik zoolog Ch. Elton (1927) trofik bogʻlanishning muhim ahamiyatini koʻrsatish uchun Ekologik joyni turning ekologik sistemadagi holati tarzida talqin qilgan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida koʻpchilik tadqiqotchilar ekologik jihatdan oʻzaro yaqin va jamoa ichida oʻxshash holatni egallagan 2 turning bir xil maydonda turgʻun hayot kechira olmasligini aniqlashgan. Bu empirik axborot 2 turning oziq uchun raqobati matematik modeli (italyan matematigi V. Volterra) va rus mikrobiologi G.F. Gauzening (1986) eksprimental ishlari orqali tasdiqlandi.

Ekologik joyning zamonaviy konsepsiyasi amerikalik ekolog J. Xatchinson (1957, 1965) taklif etgan model asosida shakllandi. Bu modelga binoan Ekologik joyni koʻp kamerali maydon (giperhajm) tarzida faraz qilish mumkin: bu maydonning alohida oʻlchamlari turning normal hayot kechirishi uchun zurur boʻlgan omillarga mos keladi. Divergensiya orqali turlarning Ekologik joyida sodir boʻladigan farq ularning yashash joyi, oziq xili va bir xil yashash joyining oʻzidan har xil vaqtda foydalanishi bilan bogʻliq. Ekologik joy ning miqyosi va har xil turlar Ekologik joyini baholash metodlari ishlab chiqilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yurakning yopiq jarohatlanishini 4 tur farqlanadi: 

* chayqalishi,
* mexanik jarohatlanishi,
* yurak yorilishi
* jarohatlanishli infarkt.

Chayqalish

Yurakni yopiq jarohatlanishini yengil formasi. Tez rivojlanuvchi qisqa muddatli va og'ir bo'lmagan klinik elektrokardiografik[*sayt ishlamaydi*] o'zgarishlardan iborat. Kardialgiyadan tashqari taxikardiya, aritmiya, qorinchalarda o'tkazuvchanlikni buzilishlari va repolyarizatsiya buzilishlari kuzatiladi. O’zgarishlar davomiyligi bir necha minut yoki soat davom etadi. Yurakning mexanik jarohati 
- klinik belgilari sekin asta paydo bo'ladi. Unga kardialgiyalar, stenokardiya, aritmiya, yurak chegaralari kattalashuvi, xansirash xos. Ba’zida o'tkir yurak yoki koronar yetishmovchihk kuzatiladi. Auskultalsiyada yurak tonlari keskin pasayadi.

Jarohatlanishli yurak yorilishi 
- yurakni yopiq jarohatlanishini og'ir formasi bo'lib, ko'p hollarda o'lim bilan yakunlanadi.

Infark 
Birlamchi jarohatlanishdan keyingi miokard infarkti klinik turlari ko'p turlidir. Ammo ular ichida anginoz forma (70%) yetakchilikni egallaydi. Ko'p hollarda shikastlanishning transmural bo'lmagan turlari kuzatiladi, chap qorinchaning oldingi devorida nekroz oʻchog'i paydo bo'ladi. Yaralanganlarda ovqat hazm qilish tizimi tomonidan yuzaga kelgan asoratlar ko'p hollarda, gastrit, уarа kasalligi va kolitlar shaklida kechadi. Yara kasalligini qaytarilishi yaralanishdan so'ng erta davrda (10 kungacha davrda) kuzatiladi. Kolit, gepatit yaralanishli sepsisning muhim belgilaridan biridir. Ular rivojlanishi asolida infeksion - toksik va modda almashinuvining buzilishlari yotadi.[[Foydalanuvchi:|]]

1. ↑  *{{{title}}}*. Ibn sino nomidagi nashriyot, 1994 — 13,15 bet.
**Hina Sugita** (yaponcha: *杉田 妃和* *Sugita Hina*?, 1997-yil 31-yanvar tug'ilgan) yapon futbol oʻyinchisi. U Portland Thorns va Yaponiya ayollar milliy futbol terma jamoasida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Sugita 1997-yil 31-yanvarda Kitakyushu shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, u 2015-yilda L.League klubi INAC Kobe Leonessaga qoʻshildi. U 2015-yilda yarim himoyachi sifatida debyut qilgan. U 2016-yilda oddiy oʻyinchiga aylandi va 2016-yilgi mavsumda eng yaxshi yosh oʻyinchi mukofotiga sazovor boʻldi.

2022-yilning 26-yanvarida Sugita uch yillik shartnoma asosida Portland Thornsga o‘tdi.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

2012-yil sentabrida, Sugita 15 yoshga to‘lganida, u 2012-yilgi U-17 ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatiga Yaponiya U-17 terma jamoasiga saylangan. U barcha 4 ta o‘yinda maydonga tushib, 2 ta gol urdi. 2013-yilda u 16 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi 2013-yilgi Osiyo chempionatida oʻynadi va Yaponiya ketma-ket ikkinchi marta gʻalaba qozondi. Shuningdek, u 6 ta gol urdi va turnirning eng yaxshi futbolchisi sifatida tanlandi. 2014-yilda u 2014-yilgi U-17 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Yaponiya U-17 terma jamoasiga tanlangan. U sardor sifatida 5 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urdi va Yaponiyani birinchi chempionligiga olib chiqdi, shuningdek, turnirning „Oltin toʻp" (MVP) sovrinini qoʻlga kiritdi. 2016-yilning noyabr oyida u Yaponiya U-20 terma jamoasiga 2016-yilgi U-20 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun tanlangan. U barcha 6ta o‘yinda qatnashdi va Yaponiya uchinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi. Shuningdek, u „Oltin toʻp" mukofotiga sazovor boʻldi.

2018-yilning 2-avgustida Sugita Yaponiya terma jamoasi safida Avstraliyaga qarshi o‘yinning 72-daqiqasida zaxira yarim himoyachisi sifatida debyut qildi.

Milliy terma jamoalar statistikasi
----------------------------------

| Yaponiya terma jamoasi |
| --- |
| Yil | Isht. | Gol. |
| 2018 | 1 | 0 |
| 2019 | 14 | 0 |
| 2020 | 3 | 0 |
| 2021 | 3 | 2 |
| Jami | 21 | 2 |

Xalqaro gollar
--------------

| Raq. | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2021-yil 11-aprel | Yaponiya milliy stadioni, Tokio, Yaponiya | Panama | **7** — 0 | 7-0 | Doʻstona |
| 2. | 2021-yil 10-iyun | Edion Stadium Xirosima, Xirosima, Yaponiya | Ukraina | **6** — 0 | 8-0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA Women's World Cup France 2019 – List of Players: Japan".  FIFA (27-may 2019-yil). 8-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-may 2019-yil.
2. ↑  „Thorns FC sign Hina Sugita to a three-year deal" (26-yanvar 2022-yil).
3. ↑
4. ↑  Japan Football Association

Havolalar
---------

* Hina Sugita — FIFA competition record (archived)
* Hina Sugita at Soccerway
* Hina Sugita at WorldFootball.net
* Japan Football Association
**Ekliptika** (yun. — tutilish) — Quyoshning osmon gumbazidagi koʻrinma yillik harakat yoʻli. Bu harakat katta aylana boʻylab sodir boʻlib, osmon gumbazining sutkali harakatiga qaramaqarshi yoʻnalgan va tezligi sutkasiga 59’8" ga teng. Quyoshning yillik koʻrinma harakati Yerning Quyosh atrofidagi haqiqiy harakati natijasida kelib chiqadi. Yerning orbita tekisligi E. tekisligidan iborat. E. tekisligining ekvator tekisligiga oʻrtacha ogʻmaligi ye=23°27’08",26. E. va ekvator bir-biri bilan ikki nuqtada — bahorgi teng kunlik va kuzgi teng kunlik nuqtalarida kesishadi. E. zodiaqdagi 12 ta yulduz turkumidan oʻtadi. E. tekisligi osmon koordinatalari sistemasida asosiy tekisliklardan biri hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alberto Jakometti**
**Yurayotgan odam I**. 1961-yil, Bronza.

**Yurayotgan odam I** (fransuzcha: *L'Homme qui marche I*) — balandligi 183 sm boʻlgan bronza haykal, mashhur shveytsariyalik usta Alberto Jakomettining ishi. Yurayotgan odam tasvirlangan haykal 1961-yilda yaratilgan. Bu ushbu mavzudagi haykallar seriyasining birinchi versiyasi boʻlib, Jakomettining eng muhim asarlaridan biri hisoblanadi.

2010-yil 3-fevralda haykal Londondagi Sotbis auksionida haykallar uchun rekord darajadagi 65 million funt sterlingga (104 327 000 dollar) sotildi. Haykalning egasi Villa Leopoldda yashovchi braziliyalik bankir Edmond Safraning bevasi Lili Safra boʻldi.

„Yuruvchi odam" haykali „Temir odam 2" filmi kadrida mavjud.

Yana qarang
-----------

* Eng qimmat rasmlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Rambler.ru — «Шагающий человек» установил абсолютный рекорд на аукционе". 5-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2010-yil.
2. ↑  „ИТАР-ТАСС — Скульптура «Шагающий человек»". 17-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2010-yil.
3. ↑  *Rachel Lee Harris.* „Buyer of Giacometti Sculpture Is Revealed" (en).  The New York Times (28-fevral 2010-yil). 9-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktabr 2010-yil.
**Sent-Pol universiteti** (ing. Saint Paul University, Fransuz Université Saint-Paul) Ottava universiteti bilan bogʻlangan katolik pontifik universitetidir. Ottavaning Old Ottava Sharqiy hududidagi asosiy ko'chada joylashgan. Bir asrdan ko'proq vaqt davomida u Beg'ubor Bibi Maryamning Oblatlari missionerlari tomonidan boshqariladi.

Hikoyasi
--------

Bu dastlab Ottava universiteti qoshidagi kollej edi. 1848 yilda Bytown (kelajakdagi Ottava) ning birinchi katolik episkopi Jozef-Bruno Gigues Notr-Dam bazilikasi yaqinidagi kichik yog'och binoda Bytown kollejini tashkil etdi. Ko'p o'tmay, etarli joy yo'q edi va 1852 yilda talabalar va o'qituvchilar Sasseks Drivedagi tosh binoga ko'chib o'tishdi. 1856 yilda kollej Uilbroad ko'chasidagi (Sandy Hill hududi) notarius Lui-Teodor Besserer tomonidan sovg'a qilingan joyga ko'chib o'tdi va shundan beri Ottava universiteti deb nomlandi.

1965 yilda Ottava universitetidan ilohiyot, missionerlik va kanonik fakultetlar ajralib chiqdi, natijada Avliyo Pol universiteti tashkil topdi.

Universitetda darslar ingliz va fransuz tillarida olib boriladi. Universitet Kanada Frankofoniya Assotsiatsiyasining a'zosi.

Adabiyotlar
-----------

* *Schlitt, Dale M.; Saint Paul University.* Université Saint-Paul : hier, aujourd'hui et demain = Saint Paul University : yesterday, today and tomorrow (неопр.). — Ottawa: Université Saint-Paul = Saint Paul University, 2008. — ISBN 9780919261600 0919261604.

Havolalar
---------

*
**Hidoyatbek Yurali Agayev** (Hidoyatbek Yurgʻuli Agayev) (1880—?) — davlat va jamoat arbobi. Turkiston muxtoriyati yer va suv boyliklari vaziri, agronom.

Tarjimayi holi
--------------

Hidoyatbek Yurali Agayev Fargʻona vodiysida taxminan 1880-yilda tavallud topgan. Uning millati oʻzbek boʻlgan. U Turkiston oʻlkasida taniqli agranom sifatida mashhur boʻlgan. Hidoyatbek Yurali Agayev Fargʻona okrugligidan Taʼsis majlisi aʼzoligiga saylangan. Alixontoʻra Sogʻuniy oʻzining „Turiston qaygʻusi" xotiralarida Ogʻayev polyak musulmonlaridan boʻlganligini yozgan. Uning rafiqasi Jozefina Stanislavovna Yurguli Aga (qizlik famillyasi Trushkovskaya) boʻlib, Peterburg patriot institutini tamomlagan.

Faoliyati
---------

Hidoyatbek Yurali Agayev faoliyati davomida Turkiston Muxtoriyati hukumatida yer va suv boyliklari vaziri lavozimida faoliyat olib borgan. Hidoyatbek Yurali Agayev Turkiston Milliy majlisi aʼzosi sifatida ham samarali ishlar olib boradi. 1918-yil fevralda Turkiston Muxtoriyati agʻdarilgan paytda Hidoyatbek Yurali Agayev Qoʻqonda boʻlgan. Ammo u bolsheviklar bilan boʻlgan toʻqnashuvlarda halok boʻladi. Alixontoʻra Sogʻuniy oʻzining „Turiston qaygʻusi" xotiralarida Hidoyatbek Yurali Agayev taqdiri haqida shunday yozadi: „Bu qahramon qoʻlga olinganidan soʻngra shundayin xorlik, zulm ostida turishdan oʻlimni ortiq koʻrib, ochlik bildirmishki, bu kabi eng soʻnggi dahshatlik choradan insoniyat olamida foyda berishi kutilur edi. Bular oldida eʼtiborsiz boʻlganlikdan oʻn besh kunlab och qoldirilmushdur. Aqli ozib, oʻlar holga kelganda boshqa yoqqa olib ketganlar. Undan keyingi taqdiri bizga nomaʼlumdir" deb yozgan. U faoliyati davomida Turkiston muxtoriyati uchun kurashlar olib bordi. Uning tarjimayi holi toʻgʻrisida yetarli maʼlumotlar saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev R. Raximov M, Rajabov Q va boshqalar*. O’zbekiston tarixi (1917—1991) birinchi kitob*. Toshkent: O’zbekiston, 2019 — 560 bet.
2. 1 2  Rajabov Q*. Turkiston muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a’zolari hayoti va taqdiri*. Toshkent: Bodomzor invest, 2021 — 92 bet.
**Yuridik maslahat** — (Oʻzbekiston Respublikasida) huquqiy yordam turi. Bunday yordamni oliy yuridik maʼlumotli, tegishli malaka imtihonini topshirgan, advokatlik litsenziyasiga ega boʻlgan yoki tashkilot, muassasa, korxonada maslahatchi yurist lavozimida ishlayotgan shaxslar berishga haqli. Shaharlar va aholi punktlarida advokatlar hayʼatlarining rayosatlari yuridik yordam koʻrsatish ishini tashkil qilish maqsadida huquqiy maslahat beruvchi advokatlar jamoasini tuzadi. Yuridik maslahatxonaning joylashish oʻrni va unda ishlaydigan advokatlar sonini advokatlar hayʼatining rayosati tegishli adliya idorasi bilan kelishgan holda belgilaydi. Yuridik maslahatxona bankda joriy hisob raqamiga, oʻz nomi va tegishli advokatlar hayʼatiga qarashi koʻrsatilgan muhr va shtampga ega boʻladi. Yuridik maslahatxonaga advokatlar hayʼati rayosati rayosat aʼzolari ichidan tayinlaydigan mudir rahbarlik qiladi. Yuridik maslahat berish uchun advokat, oʻz kasbiy faoliyatida amaddagi qonun hujjatlarining talablariga rioya etishi kerak. U oʻziga yuridik yordam soʻrab murojaat etgan jismoniy va yuridik shaxslarning huquq hamda erkinliklari, qonuniy manfaatlarini himoya etish uchun qonunda koʻzda tutilgan vositalar va usullardan foydalangan holda faoliyat yuritadi.

Gulchehra Toʻlaganova.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaya qabilalar ittifoqi**

Tarixi
------

Eramizning birinchi asrida Koreya yarim orolining janubida
yashovchi pyonxan qabilalari asosida 6 ta siyosiy
qabilalar ittifoqi —Kimkvan Kaya,Tekaya, Sonsan Kaya, Ara Kaya,
Koyon Kaya va Sokaya boʻlgan. Afsonaga koʻra, ularning asoschilari
osmondan tushgan 6 ta oltin tuxum boʻlgan („Samguk yusa"da
yozilgan „Karak davlati haqida yozuvl a r").-Mazkur qabilalarning
birlashuvi natijasida Kaya nomi paydo boʻlgan. Koguryo, Pekche
va Silladan farqli ravishda bu yerda konfederativ respublikalar
mavjud boʻlib, ularning har biri mustaqil siyosat olib borishgan.
Hududiy nuqtai nazardan Kaya Pekche va Silla oraligʻidagi hudud
sanaladi. Afsonaga koʻra, Kaya 42 — 562 yillarda mavjud boʻlgan.
Kaya qabilalarining birlashuvi mazkur davlatning asoschisi va
birinchi hukmdori Kim Suro (afsonaga koʻra, eramizning 42 yilidan
boshlab hukmronlik qilgan va 158 yil yashagan) tomonidan
Kimkvan Kaya atrofida kechgan. Uning rafiqasi hind malikasi Xo
Xvan-ok boʻlgan. Maʼlum vaqt oʻtib Kaya qabilalari markazi Tekayaga
oʻtgan. Kaya Koguryo, Pekche va Sillaning tajovuzlari ostida
qolgan. Kaya hokimiyati tarqoq boʻlib, oxir-oqibatda barham
topgan. Bu jarayon dastlab Kimkvan Kayada (532 y.), soʻngra Teka
(562 y.)da sodir boʻldi.

Adabiyotlar
-----------

V.S.Xan. Koreya tarixi.-T.:2013
**Jirm**, Jurm — Badaxshontdagi oʻrta asr shaharlaridan biri. Fayzobod (Afgʻoniston)dan 30 km jan.-sharqda joylashgan. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, qadimda J. Golan deb atalib, Badaxshondagi qalʼalar ichida eng yirigi boʻlgan. Tarixiy manbalar ("Shohnoma")da ilk bor 5—6-asrlarga oid voqealar munosabati bilan qayd etilgan. 9-asrda J. Balx viloyatining Tibetga boradigan sharqdagi eng chekka shaqri hisoblanib, uning jome macjidi boʻlgan. Arab geografi Yoqut Hamaviyning taʼkidlashicha, J. Badaxshonning bosh shahri boʻlgan. 10-asrda somoniylar davrida J.da zarbxona mavjud boʻlib, unda kumush tangalar zarb qilingan. 20-asr bo-shida Koʻkcha daryosining har ikki sohilida joylashgan J.ning katta bozori va bir necha karvonsaroyi boʻlgan. Hozirda J. Afgʻoniston Badaxshonidagi keng tumanning maʼmuriy markazi hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh.S. Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv. T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meredit Enn Baxter** (1947-yil 21-iyunda tug'ilgan) - amerikalik aktrisa va prodyuser. U CBS sitkomida *"Bridget Loves Bernie"* ( 1972—1973), ABC seriali *Family* (1976—1980) va NBC *Family Ties* (1982—1989) sitkomidagi rollari bilan tanilgan. Besh karra Emmy mukofotiga nomzod, uning nominatsiyalaridan biri 1992-yilda *"Nafratlangan ayol: Betti Broderik hikoyasi"* telefilmida bosh rolni ijro etgani uchun edi.

Yoshligi
--------

Baxter Kaliforniyaning Janubiy Pasadena shahrida aktrisa, rejissyor va prodyuser Uitni Bleykning qizi bo'lib tug'ilgan; va Tom Baxter, radio diktori.  1953-yilda ota-onasi ajrashgandan so'ng, Baxter va uning ikki ukasi Richard (1944-yilda tug'ilgan) va Brayan (1946-yilda tug'ilgan) Pasadenada onalari tomonidan tarbiyalangan. Uning ikkinchi o'gay otasi situatsion komediya yozuvchisi Allan Manings edi. U va uning *"Family Ties"* filmidagi hamkasbi Maykl Gross 1947-yil 21-iyunda tug‘ilgan

Baxter Hollywood o'rta maktabiga o'tishdan oldin Jeyms Monro o'rta maktabida tahsil olgan. O'zining yuqori kursida u Interlochen san'at markazida ovozli mutaxassis sifatida qatnashdi, ammo Hollywood oliy o'quv yurtiga qaytib keldi va u yerda 1965-yilda uni tamomladi

Karyerasi
---------

Baxter televideniyeda birinchi marta 1970-yilda The Partridge Family serialining ikkinchi mavsumida epizodda paydo bo'lgan. Keyinchalik u 1972-yilda CBS televizion tarmog'idagi vaziyat komediyasi *"Bridget Loves Bernie"* ning yulduzlaridan biri sifatida paydo bo'ldi. Serial bir mavsumdan keyin bekor qilindi. Uning hamkasbi Devid Birni 1974-yilda ikkinchi turmush o'rtog'iga aylandi. 1989-yilda ular ajrashgunlaricha, u **Meredit Baxter Birni** deb hisoblanar edi, bu nom ostida u 1976-yilda *Oilada* keng tanilgan. U Nensi Lourens Meytlend rolini o'ynadi va "Drama seriyasidagi ikkinchi darajali aktrisaning eng yaxshi davomiy ijrosi" uchun Emmy mukofotining ikkita nominatsiyasini oldi (1977 va 1978). 1976-yilda u *"Barcha Prezidentning erkaklari"* filmida Oq uy xodimi kichik Xyu Sloanning rafiqasi rolini ijro etgan.

Filmografiyasi
--------------

 Chad Everett va Baxter 1975 yilda

Film| Yil | Sarlavha | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1972 | *Stand Up and Be Counted* | Tracy |
| 1972 | *Ben* | Eve Garrison |
| 1976 | *All the President's Men* | Debbie Sloan |
| 1976 | *Bittersweet Love* | Patricia |
| 1990 | *Jezebel's Kiss* | Virginia De Leo |
| 1999 | *Elevator Seeking* | Ann |
| 2003 | *Devil's Pond* | Kate |
| 2005 | *Paradise Texas* | Liz Cameron |
| 2005 | *The Mostly Unfabulous Social Life of Ethan Green* | Harper Green |
| 2008 | *The Onion Movie* | Cooking Show Chef |
| 2010 | *Airline Disaster* | President Harriet Franklin |
| 2013 | *Reading Writing and Romance* | Mrs Wenders |
| 2014 | *Letter to Anita: The Ronni Sanlo Story* | Herself |
| 2019 | *Undateable John* | Beatrice |


1. ↑  Brant, Marley*. Happier Days Paramount Television's Classic Sitcoms, 1974-1984*. Billboard, 2006 — 212 bet. ISBN 9780823089338.
2. ↑  Baxter, Meredith*. Untied: A Memoir of Family, Fame, and Floundering*. New York: Crown Archetype, 2011 — 34 bet. ISBN 978-0-307-71930-0. OCLC 768710740.
3. ↑  Baxter 2011 pp. 41,47
**Risorjimento** (ital. Risorgimento, aynan — uygʻonish) — italyan xalqining chet el hukmronligiga qarshi va parchalangan Italiyani birlashtirishga qaratilgan milliy ozodlik harakati. Shuningdek, ushbu harakat sodir boʻlgan davr: 18-asr oxiri — 1861-yil; R. 1870-yil Italiya qirolligiga Rimni qoʻshib olinishi bilan yakunlangan. R.ning eng muhim voqealari — 1848—49, 1859—60 yillardagi inqilob; R.ga rahbarlik qilish uchun respublikachi demokratlar (yetakchilari J. Madzini, J.Garibaldi va boshqalar) va liberallar (yetakchilari K.Kavur va boshqalar) oqimlari oʻzaro kurashganlar. Liberal oqim ustun kelib Italiya konstitutsion monarxiya shaklida birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jirov** — qozoq, oʻzbek va qoraqalpoq xalqlarida doston, terma ijod etib kuylovchi xalq shoiri. Qadimda katta jamoat yigʻinlarida, toʻy-maʼrakalarda Jirovlar qoʻbiz joʻrligida termalar ijro etishgan. Xalq orasida katta obroʻ orttirgan ayrim (maye, 15—17-asrlarda Qiztuvgʻan, Doʻstpambet, Jiyenbatar kabi qozoq) Jirovlar oʻz urugʻi, ulusiga boshchilik ham qilgan, xalq botiri boʻlgan. Ular urush va b. notinch vaqtlarda oʻtkir soʻzi, taʼsirchan termalari bilan ommani birlashtirib oʻziga ergashtirgan. Qozoqlarda Jirov jirchi (tayyor folklor namunalarini ijro etuvchi)dan ijodkorligi bilan farq qiladi. Jirovlar oʻzbek baxshilari kabi ustoz-shogird munosabatlari asosida yetishib chiqqan. Qoraqalpoqlarda Yesemurat jirov, Jiyen jirov, Nurabulla jirov, Shanxay jirov (1814—84), qozoklarda Buhar jirov (18-asr), Musaboy jirov (18-asr)lar xalq orasida keng tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Risling** (nem. Riesling), Reyn rislingi — vinobop oʻrtapishar uzum navi. Reyn daryosi vohasida xalq seleksiyasida yaratilgan qad. navlardan biri. R. jahondagi tok ekiladigan barcha mamlakatlarda tarqalgan. Oʻrta Osiyoda, Moldaviya, Ukraina, Qozogʻiston va Ozarbayjonda ham ekiladi. Tupi oʻrtacha oʻsadi. Bargining diametri 14— 16 sm, yumaloq, besh boʻlmali, tusi toʻq yashil, arra tishli, ters tomoni siyrak tukli. Guli ikki jinsli. Hosili faol harorat yigʻindisi 2700—3000° boʻlganda 155—170 kunda, avgust boshlarida pishadi. Uzum boshi silindrkonussimon, boʻyi 12—15 sm, eni 6—8 sm, vazni 100—130 g. Gʻujumi oʻrtacha, dumaloq, och yashil, eti sershira, tarkibida 17—19% qand, 8—9% kislota bor.

Hosildorligi 80—100 s/ga (Oʻzbekiston sharoitida eng yuqori hosildorlik 290 s/ga). Qurgʻoqchilik va sovuqqa bardoshi yuqori, kasallik va zararkunandalarga chidami past. R. uzumidan, umuman, ovqat ustida ichiladigan yengil oq vinolar, mashhur Reyn va Model yengil vinolari, Oʻrta Osiyoda esa kuchli va desert vinolar tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dubniy** (lotincha: Oipsht), 1) - Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub sunʼiy radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 105. Barqaror izotoplari yoʻq, massa soni 255, 257, 259—262 ga teng boʻlgan 6 ta izotopi maʼlum. Eng uzoq manjul boʻluvchi izotopi 2,,D> (T,, =40 sek). Oksidlaggish darajasi +5. Ogirlik miqdorida olinmagan, uggipg xossalari faqat yakka atomlaridan foylalanib aniqlagggan. Dubniy izotoplari At, Vk va ST nishonlarni "^s, ʻYU,,xO yoki ʻl\ ning tezkor ionlari bilan nurlantirib hosil qilinadi. Ilk bor 2|’"P izoto-pini 1970-yilda amerikalik fizik va kimyogar DubniyGiorso 4CHSG ga ]^ ionlarini taʼsir etgirib olgan. Keyinroq u epg uzoq mavjud boʻluvchi :,,’O izo-gopiii ham olishga muvaffaq boʻlgai. 2(,|O izotopini rus fizigi va kim-sgari DubniyDubniy Flyorov oʻz shogirdlari b-i birga 1970-yilda olgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Mandarin oʻrdaklari oʻrtasidagi jinsiy dimorfizm (chapda-erkak; oʻngda-urgʻochi)
Jinsiy dimorfizm - bu bir xil turdagi organizmlarning erkak va urgʻochi jinslari orasidagi koʻpayishda bevosita ishtirok etmaydigan (yaʼni jinsiy aʼzolardan tashqari) farqlari yigʻindisi. Jinsiy dimorfizm hayvonlardan tashqari va ba'zi o'simliklarda ham uchraydi. Farqlar ikkilamchi jinsiy xususiyatlar, oʻlcham, vazn, rang, belgilar yoki xatti-harakatlar yoki kognitiv xususiyatlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Bu farqlar oddiy yoki murakkab boʻlishi mumkin hamda tabiiy tanlanish natijasida yuzaga keladi. Dimorfizmning qarama-qarshi jarayon monomorfizmdir, ya'ni har ikkala biologik jins fenotipik jihatdan bir-biridan farq qilmaydi.

Ranglar dimorfizmi
------------------

Dimorfizmning keng tarqalgan va oson aniqlanadigan turi ranglar dimorfizmi hisoblanadi. Ma'lum bir tur ichidagi jinslarning rangidagi farq **jinsiy dikromatizm** deb ataladi, bu odatda qushlar va sudralib yuruvchilarning koʻp turlarida kuzatiladi. Jinsiy tanlash, asosan, juft tanlash uchun raqobatda ishlatiladigan murakkab **dimorf** belgilarga olib keladi. Tovuslarda jinsiy dimorfizmning yorqin tasvirini koʻrish mumkin. Tovuslarning zeb-ziynatli patlari erkaklarini oʻziga jalb qiladi. Bir qarashda urgʻochi tovuslar va erkak tovuslarni butunlay boshqa turlar deb adashtirib qoʻyish mumkin.  Tovusning patlari yirtqichlarga nisbatan zaifligini oshiradi, chunki u parvozga toʻsqinlik qiladi va umuman olganda, qushni koʻzga tashlanadigan qiladi.  Shunga oʻxshash misollar juda koʻp boʻlib, ularga jannat qushlari va argus qirgʻovullarini misol keltirish mumkin. Jinsiy dixromatizmning yana bir misoli - "blue tit" qushlarida koʻrish mumkin. Erkaklar xromatik jihatdan urgʻochilarga qaraganda koʻproq sariq rangga ega. Bu ko'p miqdorda karotinoidlar **lutein** va **zeaksantin**ni oʻz ichiga olgan yashil **Lepidopteran** lichinkalarini yeyish orqali deb taxmin qilinadi. Qurbaqalar dimorfizmning yana bir yorqin misolidir. Baqa turlari uchun ikki xil dikromatizm mavjud: ontogenetik va dinamik.

Manbalar
--------

1. ↑  *Encyclopedia of Animal Behaviour*. Vol. 2. Academic Press. 21 January 2019. p. 7. ISBN 978-0-12-813252-4.
2. ↑  "Dictionary of Human Evolution and Biology". *Human-biology.key-spot.ru*. Retrieved 3 November 2017.
3. ↑  Armenta JK, Dunn PO, Whittingham LA (August 2008). "Quantifying avian sexual dichromatism: a comparison of methods". *The Journal of Experimental Biology*. **211** (Pt 15): 2423–30. doi:10.1242/jeb.013094. PMID 18626076.
4. 1 2  Zi J, Yu X, Li Y, Hu X, Xu C, Wang X, et al. (October 2003). "Coloration strategies in peacock feathers". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*. **100** (22): 12576–8. Bibcode:2003PNAS..10012576Z. doi:10.1073/pnas.2133313100. PMC 240659. PMID 14557541.
5. ↑  Slagsvold T, Lifjeld JT (1985). "Variation in plumage colour of the Great tit *Parus major* in relation to habitat, season and food". *Journal of Zoology*. **206** (3): 321–328. doi:10.1111/j.1469-7998.1985.tb05661.x.
**Kaspiyboʻyi pasttekisligi**— Sharqiy Yevropa pasttekisligining janubi-sharqi (RF) va Gʻarbiy Qozogʻistonda joylashgan. Kaspiy dengizidan shimolida Yalpi Sirt, gʻarbda Volgaboʻyi va Yergeni qirlari, sharqsa Uraloldi va Ustyurt platolari bilan chegaralanadi. Maydoni qariyb 200 ming km². Yassi tekislik, uning janubiy qismi okean sathidan past, shimoliy qismida bal. 159 m gacha. Pasttekislikda ayrim qirlar koʻtarilib turadi. Toʻrtlamchi davrda bir necha marta dengiz bosgan va shimolida gilli, qumokli, janubida qumli yotqiziqlar qoldirgan. Chuqurchalar, qoʻltiqchalar, qum tillari, soyliklar, janubiy da shamol hosil qilgan relyef shakllari, Kaspiy dengizi sohili boʻylab ber doʻnglari uchraydi. Iqlimi quruq, kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolda —14°, sohilda —8°, iyulniki shimolida 22°, sohilda 23°. Yiliga janubi-sharqiga 200—250 mm, shimoli-gʻar-biga 350 mm yogʻin tushadi, potensial bugʻlanish 1000 mm ga yaqin. Tez-tez garmsel esib turadi. Ural, Volga, Terek, Kuma, Katta Uzen, Kichik Uzen, Uil, Sagʻiz daryolari oqadi. Shoʻr koʻllar (Bosqunchoq, Elton va b.) koʻp. Tuprogʻi och qoʻngʻir, shoʻrtob, shoʻrxok tuproq. Shimolida shuvoq-boshoqli oʻsimliklar, janubida shuvoq oʻsadi. Volga-Axtuba qayirida polizchilik, bogʻdorchilik, sabzavotchilik rivojlangan. Neft (Emba neft rayoni), koʻllarda osh tuzi bor. Astraxon qoʻriqxonasi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ivan Chernyaxovskiy haykali** — Chernyaxovsk shahridagi yodgorlik, armiya generali, ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni va Ulugʻ Vatan urushi davrida Insterburg shahri qoʻmondonligi ostida olingan (1946-yildan — Chernyaxovsk) Ivan Danilovich Chernyaxovskiy sharafiga yaratilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik RSFSR Vazirlar Kengashining 1973-yil 24-sentabrdagi 1540-r-son buyrugʻi asosida oʻrnatilgan.

Bronza haykal Leningradda Mehnat Qizil Bayroq ordenli „Monumentskulptura" badiiy quyma zavodida yasalgan. Ishlab chiqarilgandan soʻng I. D. Chernyaxovskiyning yelkama-kamarlardaarmiya generalining yulduzlari yoʻqligi maʼlum boʻld, ular Edunov tomonidan toʻldirilgan.

Yodgorlik 1977-yil 7-mayda tayyor edi, uning ochilishi 9-mayga oʻtar kechasi boʻlib oʻtdi.

Mualliflar haykaltarosh Boris Edunov va arxitektor Mixail Nasekindir.

Tavsifi
-------

Poydevorda „*Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni, Armiya generali Ivan Danilovich Chernyaxovskiy*" degan yozuv bor.

Yodgorlikning umumiy balandligi oʻn yarim metrni tashkil qiladi. Baland poydevorda armiya generalining haykali — toʻliq oʻsgan, ochiq paltoda, bosh kiyimsiz, tushirilgan qoʻlida planshet bilan. Generalning nigohi gʻarbga qaratilgan. Qizil granit poydevorining ogʻirligi oʻn besh tonnaga yetadi, bronza haykalning ogʻirligi ikki tonnaga etadi. Ayniqsa yodgorlik oʻrnatish uchun shahar maydoni rekonstruksiya qilindi.

Havolalar
---------

* Prussia39 saytidagi yodgorlikning tavsifi va tarixi Arxivnaya kopiya
* Chernyaxovsk yodgorliklari
**Kassiterit** (yun. kassiteros — qalay), qalaytosh —oksidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi SnO2. Tarkibida Fe2O3 (13% gacha), Ta2O3, Nb2O3 (9% gacha) va h.k. qoʻshimchalari bor. Qalayning miqdori 78,6%. Tetragonal singoniyali. Dipiramidal, ustunsimon, ninasimon kristallar va donador agregatlar holida uchraydi. Rangi qoʻngʻirdan qoragacha, baʼzan sariq, qizgʻish. Olmossimon yaltiroq. Qattiqligi 6—7. Zichligi 6—7 g/sm3. Koʻpincha qoʻngʻir, baʼzan jigarrang, olmosdek yaltiraydi. Gidrotermal, greyzen, pegmatit va sochma konlari maʼlum. K. konlari, odatda, nordon intruziv togʻ jinslari (granit) bilan bogʻliq. Hosil boʻlishi magmatikdan gipergengacha. K.ning eng istiqbolli sanoatbop toʻplamlari gidrotermal kvarskassiterit va sulfid kassiteritli yertomirlarda uchraydi. K. Oʻzbekistonda 20-asrning 30-yillarida topilgan, hozirgi bir necha turi maʼlum. K. konlari Oltintogʻ, Turkiston, Qoratepa, Zirabuloq - Ziyovuddin, Sultonuvays togʻi, Hisor togʻlarida bor. Xorijda K. konlari Rossiya Federatsiyasi (Primorye), Ukraina, Malayziya, Tailand, Indoneziya, Xitoy, Boliviya, Nigeriya va boshqa joylarda aniqlangan. K. — qalayning asosiy rudasi. Ayni vaqtda konsentratdan Nb, Ta kabi noyob metallar ham ajratib olinadi. Oltintogʻ K. rentgenogrammasi dunyoda qabul qilingan Aniqlagich (Mixeyev, 1957)da etalon sifatida qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jiraf (maʼnolari).

Murchison Falls milliy bogʻidagi jiraf.
**Jiraf** (*Giraffa camelopardalis*) — jirafalar oilasining bir turi. Tanasi kalta, boʻyni juda uzun, balandligi 5,5 m gacha, vazni 1000 kg gacha. Erkagi urgʻochisiga nisbatan yirik. Boshqa sut emizuvchilarga qaraganda qon bosimi yuqori (oʻrtacha 220/160 mm simob ustuni). Jiraf tez harakatlanganida boʻyin venasidagi klapanlar qon bosimining keskin koʻtarilib tushishiga imkon bermaydi. Oldingi oyoqlari orqa oyoqlariga nisbatan ancha uzun va kuchli. Urgʻochi va erkak jiraf boshida yungli teri bilan qoplangan 1—2 juft kalta suyak shoxlari bor. Rangi har xil, odatda ochiq sargʻish tusli yungida yirik qora xollari boʻladi. Afrika qitʼasining Sahroi Kabirdan janubdagi hududlarning savannalari va juda siyraklashgan oʻrmonlarida, koʻpincha 10—12 ta hayvondan iborat poda boʻlib yashaydi. Kunduzi faol hayot kechiradi. Daraxtlar, asosan, akatsiya barglari va novdalari bilan oziqlanadi. Bitta bola tugʻadi. Jiraflar, asosan, milliy bogʻlarda saqlanib qolgan. Tutqinlikda koʻpayadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* ARKive – *(Giraffa camelopardalis)* suratlari. (ingl.)
* Jiraf (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11977272d (maʼlumot)
* LCCN: sh85055000
* NDL: 00565944

 |
**Kitob surxagi**, Surhaq, Gov surhag — xalq seleksiyasida chiqarilgan eng ertapishar xoʻraki uzum navi. Vatani—Markaziy Osiyo. Ekologik-geografik jihatdan Sharqiy guruh navlariga kiradi. Bargi oʻrtacha (oʻz. 15 sm, eni 15 sm), shakli dumaloq, 5 boʻlakli, oʻrtacha kertikli. Guli 2 jinsli. Uzum boshi yirik, ogʻirligi 400—500 g, shakli konussimon, shingillari zich. Gʻujumlari yirik (ayrim yirik gujumlari 27 mm gacha), toʻq pushti rang. Etdor, sershira, poʻsti oʻrtacha qalinlikda, karsillaydi, gujumi tarkibida 15,5% qand bor, nordonligi 3,3 g/l. Har gʻujumida Z dona urugʻi bor. Tupi kuchli oʻsadi. Sovuqqa chidamsiz boʻlganligi sababli qishda koʻmish kerak. Kul va barg oʻrovchilaridan kam zararlanadi. Iyun oxiri — iyul boshlarida pishadi. Toshkent viloyatida kurtak yozishidan boshlab gʻujumlari toʻliq pishishi uchun 100 kun talab qilinadi (faol harorat yigʻindisi 2500° da). Koʻp zang qoldirib, yelpigʻichsimon shakl berib oʻstirilganda toklar yaxshi hosil beradi. Hosildorligi 160—220 s/ga. Oʻzoq joylarga yuborishga chidamsiz. Gʻujumlari toʻliq pishgach, 8—12 kunda hosil yigʻishtirib olinadi, aks holda tashqi koʻrinishi va taʼmini yoʻqotadi. Surxondaryo, Toshkent, Samarqand viloyatlarida ekiladi. Oʻzbekistonda barcha viloyatlar uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kassetali oʻq-dorilar toʻgʻrisidagi konventsiya** (inglizcha: *Convention on Cluster Munitions*, *CCM*) kassetali oʻq-dorilardan foydalanishni taqiqlovchi xalqaro shartnoma. U har birining ogʻirligi 20 kg.dan oshmaydigan bir nechta portlovchi oʻq-dorilarni („bomblets") sochadigan kassetali oʻq-dorilardan foydalanish, ulatni sotish va toʻplashni taqiqlaydi. Konventsiya 2008-yil 30-mayda Dublinda tayyorlangan boʻlib, hujjanning imzolanishi 2008-yil 3-dekabrda Osloda boshlangan. 2010-yil 1-avgustda 30 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinganidan 6 oy oʻtib kuchga kirgan. 2013-yil sentabr holatiga, 113 ta davlat shartnomani imzolagan va 84 tasi uni ratifikatsiya qilgan.

Konventsiyani ratifikatsiya qilgan tomonlar „hech qachon va hech qanday sharoitda" quyidagilar boʻyicha majburiyat oldi:

  

> a) kassetali oʻq-dorilarni qoʻllamaslik;
> 
> 
> b) kassetali oʻq-dorilarni yaratmaslik, ishlab chiqmaslik, boshqa yoʻllar bilan olmaslik, toʻplamaslik, saqlamaslik va hech kimga bevosita yoki bilvosita bermaslik;
> c) ushbu Konventsiyaga koʻra, ishtirokchi davlatga taqiqlangan faoliyatni amalga oshirishga hech kimga yordam bermaslik, ragʻbatlantirmaslik va unga turtki bermaslik.
> 
> 
> 

Xalqaro hujjatda foydalanishga ruxsat etilgan suboʻq-dorilar bilan jihozlangan oʻq-dorilarning roʻyxati keltirilgan. Bunda, tanlab taʼsir qilish va portlamagan suboʻq-dorilarning xavfsizligi masalasini inobatga olish shart qilingan. Ular orasida: har birining ogʻirligi 4 kg.dan ortiq boʻlgan 10 tadan kam oʻq-dori bilan jihozlangan oʻq-dorilar bor. Ular bir nishonga zarba berish uchun moʻljallangan hamda oʻz-oʻzini yoʻq qilish va oʻz-oʻzini oʻchirish elektron mexanizmlari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Ogʻirligi 20 kg.dan ortiq boʻlgan oʻq-dorilari boʻlgan qurollar ham konventsiya bilan tartibga solinmaydi.

Kassetali oʻq-dorilarning eng yirik ishlab chiqaruvchilari va egalari boʻlgan davlatlar — AQSh, Rossiya, Xitoy konventsiyaga qoʻshilmagan, yaʼni uni imzolamagan. Shuningdek, Hindiston, Pokiston, Isroil, Janubiy Koreya kassetali oʻq-dorilarni samarali va zarur qurol deb bilgani sababli shartnomani qabul qilishdan bosh tortgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Fitzgibbon wants to keep SMArt cluster shells", *Australia Broadcasting Corporation*, 29 May 2008
2. ↑  The United States Aims Low on Cluster Munitions. HRW.
3. ↑  Countries Sign Cluster Munitions Convention, Jeff Abramson / Arms Control Association, January/February 2009

Adabiyotlar
-----------

* Kassetali oʻqlar toʻgʻrisidagi konventsiya (Dublin, 200-yil 19-30-may) Diplomatik konferensiyada kassetali oʻq-dorilar toʻgʻrisidagi konventsiyani qabul qilish boʻyicha qabul qilingan // BMT; pdf

Havolalar
---------

* clusterconvention.org — konventsiyaning rasmiy sayti
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro huquq audiovizual kutubxonasi tarixiy arxividagi *kassetali oʻqlar toʻgʻrisidagi konventsiya boʻyicha* protsessual tarix va tegishli hujjatlar
**Kitob balandtogʻ rasadxonalar majmuasi** (KBRM) - Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya institutining kuzatuv bazasi; Qashqadaryo viloyati Kitob tuman i yakinida joylashgan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1993-yil 11-fevral farmoniga binoan tashkil etilgan. Dastlab u 3 boʻlim: [[Maydanak balandtogʻ rasadxonasi (MBR), Kitob kenglik st-yasi (KKS) va Ekspeditsiya bazalari majmuasidan (EBM) iborat edi. Vazirlar Mahkamasining qarori bilan ushbu bazalar milliylashtirilib, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tarmogiga biriktirildi. MBR majmuaning bosh ilmiy boʻlimi hisoblanadi. MBR Qashqadaryo viloyatining Qamashi tumanidagi Maydanak togʻida (dengiz sathidan 2600 m balandlikda) joylashgan. Maydanak togʻi jahonda eng Kulay astrofizik kuzatuv joylaridan biri deb tan olingan. MBR da Xalqaro va Respublikaning ilmiy dasturlari doirasida gravitatsion linzalar, yulduz toʻdalari, statsionar hamda oʻzgaruvchan yulduzlar, yulduzlararo muhit, sayyoralar va boshqa kosmik obʼyektlarning astrofizik kuzatuvlari olib boriladi (qarang [[Maydanak balandtogʻ rasadxonasi). KKS Qashqadaryo viloyati Kitob shahri chekkasida joylashgan, 1939-yildan beri faoliyat yuritib kelayapti. Oxirgi yillarda uning xizmat doirasi Yer qobigʻidagi tektonik siljishlarga ham qaratildi. EBM ning asosiy vazifasi — MBRning moddiy-texnik, avtotransport taʼminoti va boshqa xoʻjalik ishlaridan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
G'arbiy Pruzning chap qirg'og'ida joylashgan Kusman (Beuaplan)
**Kitsman** (ukraincha: *Кіцмань* , IPA: [ˈkitsmɐnʲ] ; rumincha: *Coțmani*) ,eski Cozmeni yoki Chițmani ; idishcha: קאצמאן— Chernovtsi viloyati, Chernovtsi tumanida, Ukraina gʻarbidagi Bukovina tarixiy viloyatida joylashgan shahar. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Kitsman urban hromada ma'muriyati joylashgan.  Shahar Chernovtsi shahridan 20 km (12 milya) shimoli-g'arbda, Zalishchiki yo'lida joylashgan. Aholisi: 6 6,135 

Asl ism - Kozmeni - rumin/moldaviya "Kozma" familiyasidan olingan va "Kozmaning qarindoshlari turar joyi" degan ma'noni anglatadi. "-eni" qo'shimchasini qo'shish orqali mavjud nomdan qishloq nomini yaratish rumin tilida so'zlashadigan hududda keng tarqalgan. Gabsburg anneksiyasidan so'ng nemis tilida so'zlashuvchi ma'muriyat uchun "-mann" oxiridan foydalanish osonroq bo'ldi.

Boshqa talqinlarga ko'ra, eski familiya *Kitzman* / *Kotzman* (va uning o'zgarishlari) yahudiy madaniyatida paydo bo'lgan, u asta-sekin Ukrainaning g'arbiy qismlarida keng tarqalgan. Bu ism kasbiy va ibroniycha ildizlardan olingan; *kohen Tsedek* ("adolat ruhoniysi") iborasini qisqartirish.

1. ↑  „Кицманская громада" (Russian).  Портал об'єднаних громад України.
**Tugun** I.(adabiyotda) — fabula rivojidagi voqea. Asar qahramonlari oʻrtasida konfliktning paydo boʻlishi yoki boshlanishini ifodalaydi. Harakatni belgilaydi, voqealar rivojiga turtki boʻladi — ularga aniq yoʻnalish beradi. Koʻpchilik asarlarda asosiy voqealar T.dan soʻng yuz beradi. T. kitobxonni tasvirlanajak vokealar ichiga yetaklaydi, qahramonlar taqdiriga qiziqtiradi, asar mavzuini toʻgʻri tushunishiga yordam beradi.

T. badiiy asarningturli oʻrinlarida kelishi mumkin: Oybekning "Qutlugʻ qon", Abdulla Qahhorning "Qoʻshchinor chiroqlari" romanlari syujeti asarning T.idan boshlanadi. N. V. Gogolning "O'lik jonlar" asari oxirida Chichikovning "O'lik jonlar" ning sotib olishga ahd qilishi asar syujetining T.ini tashkil qiladi. 

  

II.(Ayrim shevalarda) Ayollar yo'riqqa borganda o'zi bilan olinadigan dasturxoni ( ichida pishirilgan qanaqadir yegulik bilan)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kasr-chiziqli funksiya** - ax+ kiritiladi. Umumiy maxrajga keltirilgan u va j- (KeN) K. lar uchun tartib munosabati suratlarini taqqoslash orqali kiritiladi: t<p boʻlsa, ^g < S- deyiladi. t^O da K.lar teng. /t/<p boʻlganda ^ toʻgʻri, aks holda notoʻgʻri K. deyiladi. Maxkasr kasrga teskari K. deyiladi.

Kasrlar ustidagi amallar ham butun sonlar uchun aniqlangan amallarning aksariyat qonunlariga boʻysunadi: oʻrin almashtirish, guruhlash, taqsimot, tartib qonunlari K.lar uchun ham oʻrinli.r Algebrada q koʻrinishidagi ifoda K. deyiladi, bunda R va Q algebraik ifodalar.

Amallarning bajarilishi qulayligi uchun deyarli barcha hisoblarda (kalkulyator, texnik hisoblar, fizik, iqtisodiy masalalarda) oʻnli K.lar ishlatiladi. Oʻnli K. akak\_g ... aka0, bxb2 ...bc koʻrinishda yozilib, o,-.- lar raqamlar (0, 1, ... 9) boʻlib, ak ... ^butun qismi bv..bc esa K. qismi deyiladi. Butun qismi 1, 2, ... 9 raqamlardan biriga teng oʻnli K. standart koʻrinishidagi K. deyiladi. Matematikada cheksiz oʻnli K.larning ahamiyati katta. Mas, l=3,141592654 ... va ye= 27182818 ...sonlar cheksiz oʻnli K. chiziqli funksiya nisbatini tasvirlovchi funksiya. Agar determinant d = 77 =0boʻlsa, K.-ch. f. oʻzgarmas miqdor boʻladi, agar D^0, s=0 boʻlsa, u holda K.-ch. f. butun chiziqli u=sx+1 funksiya boʻladi; D^0, s/Oboʻlsa, K.-ch.f. grafigi asimptotalari koordinata oʻqlariga parallel boʻlgan teng tomonli giperbolani ifodalaydi. Agar a, s, d — kompleks sonlar, x — kompleks oʻzgaruvchi boʻlsa, u holda K.-ch. f. kengaytirilgan kompleks tekislikni oʻzini-oʻziga konform va oʻzaro bir qiymatli akslantiradi. Kengaytirilgan kompleks tekislikdagi aylanalar K,-ch. f. yordamida akslantirilganda yana aylanalarga oʻtadi. K.-ch. f. yordamida bajarilgan akslantirish kengaytirilgan kompleks tekislikdagi u aylanaga nisbatan simmetrik nuqtalarni u aylananing obrazi boʻlgan aylanaga nisbatan simmetrik nuqtalarga akslantiradi. K.-ch. f. kasr-ratsional funksiyaning xususiy holidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kitoy yalang qoyalari** - Sharqiy Sayandagi togʻ tizmasi. Kitoy daryosi bilan Urik, Onot va Malaya Belaya (Angara havzasi) daryolari orali gʻida. Oʻz. 180 km. Balandligi 2200–2500 m, eng baland joyi — Ospin Toleʼsi togʻi (3215 m). Gneys, kristalli slanets va ohaktosh, granit, ayrim joylar kaynozoy bazaltlaridan tarkib topgan. Alp relyef shakllari uchraydi. Yon bagʻirlari kedroq qaragʻay va tilogʻoch oʻrmonlari bilan qoplangan. Oltin, asbest konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |