recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
GUNO (Gounod) Sharl Fransua (1818.17.6, Parij - 1893.18.10, SenKlu, Parij yonida) — fransuz kompozitori, organchi, dirijyor. Fransuz lirik operasining yaratuvchilaridan va yirik vakili. Eng yaxshi operalari dramaturgik oʻzgarishlarga boyligi, maishiy sahnalarning qayotiyligi, kuyohanglarning samimiyligi va fransuz milliy musika anʼanalariga yaqinligi, garmoniya va cholgʻulashtirish vositalarining nafisligi bilan ajralib turadi. 12 opera (jumladan "Safo", 1850; "Faust", 1859; "Mireyl", 1864; "Romeo va Julyetta", 1864), 2 simfoniya, diniy mavzudagi oratoriya, messa va rekviyemlar, cholgʻu ansambllari, fortepiano pyesalari, xorlar, 200 dan ortiq romans va qoʻshiQlarning muallifi. G.ning "Faust", "Romeo va Julyetta" operalari Navoiy teatrida muntazam qoʻyilib kelmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Dugʻlat** — qad. turkiy qavmlardan biri. Bular 13-asrda Chigʻatoy ulusining sharqiy mintaqalarida yashovchi yetakchi qabilalardan boʻlgan. D.lar Sharqiy Turkistonda, Issiqkoʻlning jan.da, Fargʻona vodiysining shim. rayonlarida koʻchib yurganlar. Asosiy mashgʻuloti chorvachilik boʻlgan. Moʻgʻuliston davlatiga itoat qilmagan D.lar oʻz mustaqilliklari uchun betinim kurashib, 1427— 28 yillarda Qashqarni egallaydi va bu viloyatni to 16-asrning 1-choragigacha mustaqil idora qiladi. Zahiriddin Muhammad Boburshtt onasi Qutlugʻ Nigor xonim va "Tarixiy Rashidiy" muallifi Mirzo Muhammad Haydar D.dan boʻlganlar. 15—16-asrlar davomida D.lar bir qancha guruhlarga boʻlinib ketgan. Ular Fargʻona, Toshkent, Samarqand, Qorategin va Hisor viloyatlariga kelib joylashgan. D.lar hozirda oʻzbek, qozoq va qirgʻiz xalqlari tarkibiga singib ketgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Gunter kanali
Gunter kanali yoki YAQINLASHTIRUVCHI KANAL, (lot.canalis adductorius), son oldingi sohasining pastki qismida joylashgan. Uning orqa-lateral devorini sonning medial serbar muskuli (m.vastus medialis), orqa-medial devorini (m.adductor longus), old devorini (lamina vastoadductoria), ya’ni bu ikkala muskulni oʻzaro tutashtiruvchipaysimon parda hosil qiladi. Kanalni 3 ta devor chegaralagani uchun ham uning koʻndalang kesimi uchburchak shakliga ega. Yaqinlashtiruvchi kanalning oldingi devorini mashinachilar muskuli qoplaydi. Kanalning kirish, chiqish teshiklari hamda oldingi devorida yana 1-2 ta teshiklar mavjud. Kirish teshigi orqali son arteriyasi, venasi va teri osti nervi (n.saphenus) kiradi. Kanalning ichida tomir-nerv tutami elementlarining oʻzaro jolashuvi quyidagicha: son venasi arteriyaning orqa va lateral tomoniga oʻtadi, nerv esa tomirlardan tashqarida joylashadi. Kanalning oldingi devoridagi teshik (yoki teshiklar) orqali son arteriyasining soʻnggi shoxi boʻlgan tushuvchi tizza arteriyasi (a.genus descendens) hamda (n.saphenus) chiqib pastga yoʻnaladi. Yaqinlashtiruvchi kanal oldindan orqaga, ichkaridan tashqariga yoʻnalgan boʻlib, uning chiqish teshigi taqim chuqurchasi kletchatkasiga ochiladi. Bu teshik orqali son qon tomirlari (a.et vv.femorales) taqim chuqurchasiga kiradi.

== Manba ==
N.Shomirzayev

1. ↑  N.Shomirzayev

1. ↑  [[Foydalanuvchi:|]]
**Vintokril** (nem. Gewinde — rezba va rus. krilo — qanot), vint-qanotli uchish apparati — vertolyotga oʻxshab tikka koʻtarila va qoʻna oladigan, samolyotga oʻxshab ucha oladigan uchish apparati. Unda koʻtarish kuchini bir yoki ikkita vint va qanotdan iborat koʻtarish tizimi vujudga keltiradi. Koʻtarilish va qoʻnishda V. xuddi vertolyot kabi, ilgariga uchishda esa samolyotga oʻxshab boshqariladi. V.da turbovintli dvigatel ishlatiladi. V.ning tezligi — 500—600 km/soat, 20 t gacha yuk koʻtara oladi. V. harbiy maqsadlarda, xalq xoʻjaligida (asosan, yuk tashishda) cheklangan koʻlamda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Duke** McKenzie (talaffuzi: „Dyuk Makkenzi", 1963-yil 5-mayda tugʻilgan) — britaniyalik sobiq professional bokschi, 1982—1998-yillarda musobaqalarda qatnashgan. U uch vazn toifasida jahon chempioni boʻlib, 1988-yildan 1989-yilgacha IBF chempionlik kamariga ega boʻlgan. 1991-yildan 1992-yilgacha WBO vazn toifasidagi chempionlik unvoni va 1992-yildan 1993-yilgacha WBO oʻsmirlar oʻrtasida yengil vazn toifasidagi chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan. Mintaqaviy miqyosda u 1985-yildan 1988-yilgacha Britaniyaning yengil vazn toifasida chempion boʻlgan. 1986-yildan 1988-yilgacha yengil vazn toifasida Yevropa chempioni. 1993-yildan 1994-yilgacha yengil vazn toifasida Britaniya chempioni. Sportni tark etganidan soʻng, McKenzie ITV telekanalida boks sharhlovchisi boʻlib ishladi.

Professional martaba
--------------------

Ilgari juda muvaffaqiyatli professional bokschi boʻlgan McKenzie ikki vaznda Britaniya chempioni, bir marta Yevropa chempioni va uch xil vaznda jahon chempioni boʻlgan. Uning professional rekordi 39-7 (20 ta KO).

### Parvoz vazni

U Denni Flinn ustidan toʻrtinchi raundda toʻxtab, britaniyalik yengil vazn toifasida chempion boʻldi (1985-yil 5-iyun). Keyinchalik u buni Charlie Magriga qarshi himoya qildi (1986-yil 20-may) va Magriga Yevropaning yengil vazn toifasidagi unvonini qoʻshdi.

McKenzie 1988-yil 5-oktyabrda Rolando Boholni 11-raundda nokautga uchratib, IBF chempionlik kamarini qoʻlga kiritgach, ikkala unvon ham bekor qilindi.

Ikki titul himoyasi va bitta unvonsiz kurashdan soʻng, McKenzie 1989-yil 7-iyunda birinchi magʻlubiyatida Deyv Makauliga IBF unvonini yoʻqotdi.

### Ogʻir vazn

1990-yil 30-sentyabrda Yevropa (EBU) vazn toifasidagi chempionlik unvoni uchun muvaffaqiyatsiz kurash McKenzie fransiyalik Tyerri Jeykobga yutqazdi.

1991-yil 30-iyun kuni McKenzie ikkinchi marta jahon chempioni boʻldi va Gabi Kanizales ustidan 12 raundlik qaror bilan WBO yoʻnalishi boʻyicha unvonni qoʻlga kiritdi. Bu 1992-yil 13-mayda Rafael Del Vallega yutqazilgan edi, oʻshanda McKenzie birinchi raundda nokautga uchragan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Duke McKenzie".
2. ↑  „DUKE McKENZIE vs. DANNY FLYNN".
***Duet*** (***DUET*** sifatida stilize qilingan) — Bu Kumobius tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan jangovar videooʻyin. Oʻyin 2013-yil 10-oktabrda iOS va Android platformalarida, 2015-yil 3-avgustda esa Windows, macOS va Linux platformalarida chiqarilgan.

Oʻyin jarayoni
--------------

Oʻyinchi bir xil halqaga biriktirilgan ikkita (koʻk va qizil) toʻpning yoʻnalishini boshqaradi. Oʻyinchining maqsadi — toʻplarni aylantirish orqali oʻyinda ikki oʻlchovli geometrik shakllar shaklida taqdim etilgan toʻsiqlardan qochishdir. Har qanday toʻsiqni urgandan soʻng, unda iz qoladi va daraja eng boshidan boshlanadi.

Har bir darajaning boshida (cheksiz oʻyin bilan bogʻliq darajalar bundan mustasno) ekranda savol yoki matn paydo boʻladi, u toʻrtinchi devorni buzadigan ayol ovozi bilan aytiladi, chunki u oʻyinchiga toʻgʻridan-toʻgʻri gapiradi. Masalan, Hikoya rejimida „Depressiya" bobida ayol ovozi savol beradi: *"Siz aniq nimani isbotlamoqchisiz?* *"*. Agar oʻyinchi matnni oʻqishga ulgurmagan boʻlsa, bu matn pauzada ham paydo boʻladi.

Oʻyindagi darajalarning nomlari Kyubler-Ross modelidan olingan.

Soundtrack
----------

Saundtrek avstraliyalik radio boshlovchisi va elektron musiqachi Tim Sheel tomonidan yaratilgan. Soundtrack Bandcamp va Spotify -da translatsiya qilish uchun mavjud.

Sharhlar va tanqidlar
---------------------

*Duet* oʻyin tanqidchilaridan asosan ijobiy sharhlarni oldi; oʻyin iOS uchun Metacritic boʻyicha 10 ta sharhga asoslanib 100 dan 79 ballga ega boʻldi. Jurnalistlar o‘yin boshqaruvi va dizayni haqida ijobiy fikr bildirdi. Kamchiliklar orasida haddan tashqari murakkablik qayd etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mark Serrels.* „Duet And Wasted Time Well Spent" (en). *Kotaku*.  Allure Media (14-oktabr 2013-yil). 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
2. ↑  *Richard Moss.* „Duet Review" (en). *MacLife*.  Future US (15-oktabr 2013-yil). 7-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
3. 1 2  *Nissa Campbell.* „'Duet' Review - Meditating on Deaths" (en). *TouchArcade* (21-oktabr 2013-yil). 9-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
4. ↑  „Duet: Original Soundtrack, by Tim Shiel" (en).  Tim Shiel. 29-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
5. ↑  „Duet Game" (en).  Metacritic. 7-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
6. ↑  *Harry Slater.* „Duet" (en). *Pocket Gamer*.  Steel Media (14-oktabr 2013-yil). 9-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
7. ↑  *Mike Rose.* „Duet Review" (en). *Gamezebo* (14-oktabr 2013-yil). 2-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.
**Sayyd Alma Kalay jangi** Amerika Qoʻshma Shtatlarining Afgʻonistonga bostirib kirishi paytida (2001-yilning 4-dekabr kuni) Afgʻonistonning Sayyd Alma Kalay shahrining Argʻandab daryosi yaqinida boʻlib oʻtgan jangdir. Tolibon Qoʻshma Shtatlar va uning afgʻon ittifoqchilari tomonidan magʻlub boʻlib, Qandahorning qulashi uchun zamin yaratdi. Sayyd Alma Kalay jangida Tolibon jangarilari va Afgʻoniston Islom davlati hamda AQShning ittifoqchi qoʻshinlari birgalikda ishtirok etdi.

Jang
----

2001-yil 3-dekabrda Shavali-Kovt janglardan so‘ng, afg‘onlar Tolibon nazorati ostidagi Sayyd Alma Kalay shahriga qaragan tizma cho‘qqisiga chiqqanlarida, toliblar tomonidan pulemyotdan nishonga olishdi va o‘q uzishdi. Afgʻonlar chekinishni boshladilar, shuning uchun kuchli yongʻinga duchor boʻlishiga qaramay, kapitan Jeyson Amerin va uning odamlari oldinga chiqib, dushmanga qarata oʻq uzdilar. Havo jangovar boshqaruvchisi Alan Yoshida tog‘ tog‘ yuqorisida joylashdi va havo hujumlarini boshqarib, Tolibonning uchta pozitsiyasini yo‘q qildi. Jang 4-dekabrda yana davom etdi va Amerin jamoasi nihoyat Tolibonni quvib chiqarib, shahar va koʻprikni nazoratga oldi, Hamid Karzayning odamlari esa tizmani ushlab nazorat qilib turishdi. Jang yengillashgani sababli, armiyaning Uchinchi batalon shtab-kvartirasi rahbarlari vertolyotda Amerina va uning odamlariga dam berish uchun javob berdilar. Bir necha hafta ichida birinchi marta ular Amerikadagi uyidan parvarish paketlari va xatlarni olishdi. Shundan keyin Tolibon Qandahor viloyatida ularni rasman taslim qilishni rejalashtirgan. Chunki Qandahor Tolibon harakati paydo boʻlgan va uning kuch bazasi joylashgan hudud boʻlgan, shuning uchun ittifoq tomonidan Qandahorni qoʻlga kiritish qiyin boʻladi deb taxmin qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Charles H. Briscoe*. Weapon of Choice: ARSOF in Afghanistan*. U.S. Government Printing Office, June 2006 — 175–6 bet. ISBN 978-0-16-072958-4.
2. ↑  Zullo, Allan: *Battle Heroes: Voices from Afghanistan*
Duff pivosi
**Duff** (talaffuzi: *Daf*) — "The Simpsons" animatsion teleserialidagi uydirma pivo brendi. Homer Simpsonning sevimli pivosi (ammo, Mo pivoxonasida boshqa pivo deyarli boʻlmagan). „Duff" — bu oʻrtacha sifatli, arzon, bezor qiluvchi reklamali, ommaviy ishlab chiqarilgan Amerika pivosining parodiyasi. Pivoning oʻziga xos „tumor qahramoni" bor — bu Duffman.

Duff pivosining asosiy raqobatchisi Fudd (talaffuzi: *Fad*) pivosi, birinchi boʻlib „Polkovnik Homer" epizodida paydo boʻladi. Garchi Mo bir marta bu pivo taqiqlangan, chunki „bu pivodan qishloqilar koʻr boʻlgan" deb oʻylagan boʻlsa-da, Fadd pivosi Shelbivil shahrida juda mashhur.

Haqiqiy hayotda
---------------

Serial paydo boʻlgandan soʻng, Duff brendi ostidagi pivo ham haqiqiy hayotda ishlab chiqarildi. Michigan shtatining Kalamazu shahrida Bilbo pivo zavodi Gomer tasviri tushirilgan oʻzining Daff pivosini ishlab chiqardi.

2013-yil 1-yundan Universal Studios Floridada Springfild attraksioni hududida Mo tavernasi va Duff pivo zavodi nusxasida Duff pivosini sotadi.

„Daff" markali pivo Janubiy Avstraliyada 1990-yil oʻrtalaridan 1996-yilgacha ishlab chiqarilgan, oʻshanda bu nom „Simpsonlar"dan ruxsatsiz olinganligi maʼlum boʻlgan. Bu pivoning narxi hozirda har bir quti uchun 10 000 dollargacha, oʻsha vaqtda ishlab chiqaruvchining qutisi esa 24 dollar turardi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bilbo's Pizza In A Pan" (en). *www.foodspotting.com*. Qaraldi: 27-yanvar 2017-yil.
2. ↑  Brew Review — Duff Beer at Universal Orlando | Florida Beer Blog
3. ↑  „www.springfield.ru :: место, где Симпсоны говорят по-Русски :: новости". 8-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2007-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"VIR" — vinobop uzum navi. Hoz. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik institutida Tavkveri navi bilan Ptibushe navini chatishtirib chiqarilgan. Tupi kuchli oʻsadi. Guli ikki jinsli. Bargi oʻrtacha (boʻyi 13—15 sm, eni 12—13 sm), toʻgarak, chuqur kertikli, besh boʻlakli, yuzi silliq. Cheti arra tishli. Orqasida tuklari bor. Uzum boshi oʻrtacha (boʻyi 13—15 sm, eni 8—10 sm), silindrsimon, oʻrtacha tigʻiz, ogarligi 160—180 g. Gʻujumi oʻrtacha, dumaloq, qora, sershira, etidan olcha taʼmi keladi, poʻsti yupqa. Avg. oxiri — sent. boshida pishadi, tarkibidagi qand 24—26%. Hosildorligi 250—300 s/ga. Bu navdan yuqori sifatli desert vinolar tayyorlanadi. Toshkent va Samarqand viloyatlarida tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Solih Abdulhamid Solih Muhammad Mahmidi** (arabcha: ) 1982-yil 4-avgustda tugʻilgan — professional bahraynlik futbolchi, Bahraynning "Busaiteen Club "klubida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi. Bahrayn terma jamoasi safida 31 ta oʻyinda maydonga tushgan.

Klubdagi faoliyati
------------------

2005-06 yilgi mavsumda Abdelhamid „Al-Najma"da oʻynadi. 2007-yilning sentabrida Abdulhamid Quvaytning „ An-Nasr" klubiga „Al-Najma"dan ijaraga oʻtdi. 2009-yilning yanvarida Al-Najma uni Saudiya Arabistonining Al-Raed klubiga ijaraga yubordi; Abdulhamid Saudiya Arabistoni Professional Ligasida oʻynagan ilk Bahrayn futbolchisi boʻldi.

Abdulhamid 2011-12 yilgi mavsumda „Al-Muharraq"ga qoʻshildi va ularga 2012-yilgi GCC Chempionlar Ligasida, „Al-Muharraq"ning birinchi chempionligini qoʻlga kiritishga oʻz xissasini qoʻshdii. U 2018-19 yilgi mavsumga qadar qoldi.

2019-20 yilgi mavsumda „Busaytin"ga qaytgan. Abdulhamid 2020-yilning noyabr oyida jamoa bilan shartnomasini yana bir yilga uzaytirdi. Uning shartnomasi 2021-yilning oʻrtalarida yana bir marta qoʻshimcha mavsumga uzaytirildi.

Xalqaro maydonlarda
-------------------

Abdulhamid 2009-yilda, 19-Arab koʻrfazi kubogi oldidan Bahrayn terma jamoasiga chaqirilishi kerak edi; Biroq, bosh murabbiy Milan Máchala oʻsha mavsumda „Al-Nasr"da klub vazifasi bilan band boʻlgani uchun uni yakuniy roʻyxatdan chiqarib tashladi.

Abdulhamid 2011-yilgi Osiyo Kubogida Bahrayn terma jamoasi 23 kishilik roʻyxatga kiritilgan. U, shuningdek, 2011-yilgi Pan Arab oʻyinlarida ishtirok etib, Bahraynga birinchi musobaqada gʻalaba qozonishga oʻz xissasini qoʻshgan.

Oʻyin uslubi
------------

Abdulhamid yoshligida umidli himoyachi sifatida koʻrilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Andoza:GSA player
2. ↑  Saleh Abdulhameed at National-Football-Teams.com
3. ↑  „23 بطاقة صفراء... وحمراوان في الأسبوع (5) للمحرق أكثر الأهداف... وأفضل الأهداف لعمار وميثم" (arabcha). *صحيفة الوسط البحرينية*. Qaraldi: 3-may 2022-yil.
4. ↑  *الموسوي.* „النجماوي صالح عبدالحميد يحترف في النصر الكويتي" (arabcha). *صحيفة الوسط البحرينية*. Qaraldi: 3-may 2022-yil.
5. 1 2 3  „أول محترف بحريني في الدوري السعودي" (arabcha). *صحيفة الوسط البحرينية*. Qaraldi: 3-may 2022-yil.
6. ↑  „المحرق يتوج باللقب الخليجي للمرة الأولى في تاريخه". *www.albayan.ae*.
7. ↑  „بعثة النادي الملكي تغادر إلى جدة السبت" (arabcha). *Watan* (22-sentabr 2018-yil).
8. ↑  *Ahmed.* „البسيتين يقترب من التعاقد مع صالح عبدالحميد" (arabcha). *Watan* (2-iyun 2019-yil). Qaraldi: 3-may 2022-yil.
9. ↑  „صالح عبد الحميد يعلن استمراره مع البسيتين". *كووورة* (19-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 3-may 2022-yil.
10. ↑  „البسيتين يمدد عقد صالح عبد الحميد". *كووورة* (2-iyul 2021-yil). Qaraldi: 3-may 2022-yil.
11. ↑  „المنتخب البحريني وصل إلى الدوحة آملاً قلب الترشيحات" (arabcha). *صحيفة الخليج*. Qaraldi: 3-may 2022-yil.
12. ↑  *الإعلامي.* „الأحمر يحقق ذهبية كرة القدم «التاريخية» بدورة الألعاب العربية" (arabcha). *صحيفة الوسط البحرينية*. Qaraldi: 3-may 2022-yil.
**Tokugava Ietsuna** — Yaponiya tarixining Edo davridagi (1603-1868) Tokugava syogunatining toʻrtinchi syoguni. letsuna Tokugava Yaponiyani 1651-1680-yillarda boshqargan.

Hayoti
------

Iemitsuning toʻngʻich oʻgʻli letsuna — otasi vafot etganda 10 yoshda edi. U zaif va kasal bola edi. Unga otasining atrofidagi odamlar Xoshin Masayuki, Matsudaira Nobutsuna va Sakay Tadakiyo yordam berishdi. U oʻsib ulgʻayganida ham hamma narsada ularga ishonar va tez-tez kasal boʻlganligi sababli, u faqat nomigagina hukmdor boʻlgan. Syogun maʼmuriyatining barcha ishlarini roju (katta davlat maslahatchisi) Sakay Tadakiyo boshqargan. Tokugava letsuna 1680-yil 8-mayda myerosxoʻrni qoldirmasdan vafot etdi va Edo shahridagi Kanyeiji Buddist ibodatxonasi hududida dafn etildi.

Hukmronlik yillari
------------------

letsuna Konfutsiylikni qoʻllab-quvvatladi va xattoki u buddist va sinto ruhoniylariga nisbatan qatʼiy rioya qilinishi kerak boʻlgan maxsus qoidalarni ishlab chiqdi.letsuna hukmronlik yillari oʻzgarishlar davriga toʻgʻri keldi, oʻsha vaqtda syogunat pozitsiyasida salbiy tendentsiyalar paydo boʻla boshlagan edi. Bunga misol keltiradigan boʻlsak, dastlabki uchta syogun hukmronligi ostida mamlakatning moliyaviy holati yaxshi boʻlgan boʻlsa, letsun davrida esa aksincha daromadlar va xarajatlar oʻrtasidagi muvozanat buzilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Жуков, А.Е*. История Японии* (Rus tili), 1998.
2. ↑  „Период Эдо" (rus tilida). *Wikipedia*. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Сёгунат Токугава" (rus tilida). *Wikipedia*. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
**Sale**:

* Sale - {{Bilgiquti aholi punkti

| ozbekcha nomi = Sale
| mavqe = kommuna
| mamlakat = Italiya
| mintaqa turi = Italiya maʼmuriy boʻlinishi|Viloyat
| mintaqa = Piemont
| jadvalda mintaqa = Piemont
| tuman turi = Provinsiya
| tuman = Alessandria (provinsiya)|Alessandria
| jadvalda tuman = 
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 44 | lat_min = 58 | lat_sec = 54
| lon_dir = E | lon_deg = 8 | lon_min = 48 | lon_sec = 37
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi olchami = 280
| mintaqa xaritasi olchami = 
| tuman xaritasi olchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = 
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 45
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 83
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 4269
| sanalgan yil = 2008
| zichlik = 95
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 0131
| pochta indeksi = 15045
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = ISTAT kodi
| raqamli identifikator = 06151
| Commons turkumi = Sale
| sayt = .

* Sale (shahar) (arab. Sla, Sala) — Marokashdagi shahar, Atlantika okeani sohilida.




|  |  |
| --- | --- |
|  | **Sale (maʼnolari)** soʻzini bildiruvchi bir necha sahifa topildi. Ushbu sahifaga sizni olib kelgan maqoladagi tegishli ishoratni bu yerga emas, toʻgʻri kerakli maqolaga yoʻnaltirishingiz mumkin. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sale (maʼnolari).

**Sale** (arab. Sla, Sala) — Marokashdagi shahar, Atlantika okeani sohilida. Poytaxt aglomeratsiyasi (RabotSale prefekturasi) tarkibida. Aholisi 300 ming kishidan ziyod (1990y.lar oʻrtalari). Temir yoʻl stansiyasi. Transport va savdohunarmandchilik markazi. Oziqovqat, yoyuchsozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilikda gilam toʻqiladi va kulolchilik buyumlari tayyorlanadi. Shaharga 11-asrda asos solingan. Meʼmoriy yodgorliklardan 11 —14-asrlarda qurilgan Katta masjid, bir nechta Madrasa, oʻrta asrlarda qurilgan devor darvozalari bilan saqlangan. S. yaqinida xalqaro ahamiyatga ega aeroport bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Suriya-Iordaniya chegarasidagi toʻqnashuvlar** 2012 -yil 22-oktabrda, bir guruh qurollangan islomistlar ikki davlat chegarasini kesib oʻtishga uringan paytda yuz bergan. Otishma natijasida chegarachi kapral Muhammad Ali al-Manosir halok boʻldi, hujum qilganlarning oʻzlari hibsga olindi, qolgan qismi esa jang maydonidan qochib ketdi.

Toʻqnashuvlar Suriyada 19 oydan beri davom etayotgan fuqarolar urushi fonida yuz berdi. Iordaniya hukumati hodisani qoralab, Suriya bilan chegarada xavfsizlik choralarini kuchaytirdi.

Tarixi
------

Bir kun avval Iordaniya razvedka xizmatchilari „ Al-Qoida" jangarilarining qator teraktlar uyushtirish rejalarini barbod qilishga muvaffaq boʻldilar: Ammandagi savdo markazlariga hujum, Gʻarb davlatlari diplomatlariga suiqasd uyushtirish. Terrorchilar tomonidan oʻylab topilganidek, bu jinoyatlar qirollikdagi vaziyatni beqarorlashtirishi kerak edi.

Hujumlarga tayyorgarlik iyun oyida boshlangan. Oʻz rejalarini amalga oshirish uchun jangarilar Suriyadan qurol-yarogʻ va oʻq-dorilarni kontrabanda qilish bilan shugʻullanganlar. Mazkur holat yuzasidan huquq-tartibot idoralari xodimlari tomonidan 11 nafar gumonlanuvchi qoʻlga olingan. Shuningdek, rasmiy hukumat tomonidan katta miqdorda qurol-yarogʻ, oʻq-dorilar va portlovchi moddalar qoʻlga olingan.

Hodisalar
---------

2012-yilning 22-oktabr kuni mahalliy vaqt bilan soat 22:30da 16 nafar qurolli jangari Suriya-Iordaniya chegarasini kesib oʻtishga uringan. Otishmada toʻrt nafari halok boʻlgan, 12 nafari Suriyaga qochib ketgan. Qurolli toʻqnashuv natijasida chegara qoʻriqchisi kapral Muhammad Ali al-Manosir halok boʻlgan.

Reaksiya
--------

Ushbu voqea munosabati bilan Iordaniya rasmiylari norozilik bildirishdi: bu Suriyada fuqarolar urushi boshlanganidan beri Suriya va Iordaniya chegarasini qurolli buzib oʻtishga birinchi urinish ekanligi qayd etildi. Hodisadan soʻng Iordaniya tomoni Suriya bilan chegarada xavfsizlikni kuchaytirish boʻyicha qoʻshimcha choralar koʻrishga majbur boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „В ходе столкновений на границе Иордании с Сирией убит иорданский солдат" (ru).  REGNUM (2012-10-32). Qaraldi: 8-avgust 2013-yil.
2. 1 2 3 4  „Столкновение на границе Сирии и Иордании: пять убитых" (ru).  NEWSru.co.il (22-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 8-avgust 2013-yil.
**"Simbir suv tashuvchisi" yodgorligi** — Ulyanovskda shaharning Leninskiy tumanidagi Ostrovskiy koʻchasidagi Ulyanovskvodokanal binosi yonida oʻrnatildi.

Tarix
-----

Yodgorlik-favvora 2012-yil 30-iyunda Ulyanovsk suv kanali buyurtmasi bilan Simbirsk suv quvurining 150 yilligini nishonlash sharafiga oʻrnatilgan. Yodgorlikni yaratish gʻoyasi „Korch" ijodiy ustaxonasi rahbari Aleksandr Romanovga tegishli edi, uning xodimlari haykaltaroshlik kompozitsiyasini yaratdilar.

Eskizlar sifatida 1920-yilning saqlanib qolgan fotosuratlari ishlatilgan, maksimal ishonchlilik uchun suv tashuvchining figurasi „hayot"dan olingan — temirchi hovlisi mutaxassislari unga suratga tushishdi. Kompozitsiyaning qismlari turli xil temirchilar tomonidan yasalgan: suv tashuvchisi Perm temirchilari Sergey Ovchinnikov va Olga Stenno tomonidan, suv tashuvchining oti va favvoradagi qurbaqa va baliq figuralari Yuriy Mosin tomonidan, poydevor, bochka va muhandislik qismi Sergey Makarov tomonidan qilingan. Kompozitsiyaning yonida 16 banddan iborat „Suv xoʻjaligi bilan shugʻullanuvchi shaxslar shahar kengashining majburiy qarori (1910)" matnli planshet bor.

Yodgorlikda anʼanaviy belgi borki, agar siz favvora kosasida qurbaqani silasangiz, sizning xohishingiz amalga oshadi. Ot haqiqiy otga juda oʻxshash qilib ishlangan. Buni ippodrom ishchilari taʼkidladilar.

Havolalar
---------

* „«73 сокровища земли Ульяновской. Симбирский водовоз»" (ru).  Областное государственное автономное учреждение культуры «Ленинский мемориал». Qaraldi: 23-may 2020-yil.



* *Татьяна Герман.* „Я памятник себе… Как и кого увековечивают на улицах города" (ru).  Сетевое издание Ulpressa (2-avgust 2012-yil). Qaraldi: 2-mart 2014-yil.



* „Фонтан «Симбирский водовоз» в Ульяновске" (ru).  Памятники и фонтаны (26-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 2-mart 2014-yil.



* „Кузнецы из «Корча» выковали фонтан «Симбирский водовоз»" (ru).  Ostmetal.info (31-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 2-mart 2014-yil.



* *Юлия Узрютова.* „Открыли памятник Симбирскому водовозу" (ru).  Ульяновск. Город новостей (3-iyul 2012-yil). Qaraldi: 2-mart 2014-yil.
**Qorjontov** — Gʻarbiy Tyanshan togʻ sistemasidagi tizma. Asosan, Qozogʻiston Respublikasi Janubiy Qozogʻiston viloyatida, faqat gʻarbiy qismining janubiy yon bagʻri Oʻzbekiston Respublikasining Toshkent viloyatiga kiradi. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa choʻzilgan. Oʻrtacha balandligi markaziy qismida 2000 m, janubi-gʻarbida 700-800 m. Eng baland joyi 2823 m (Mingbuloq choʻqqisi). Janubi-gʻarbda Q. pasaya borib Qorachatov qiriga aylanadi. Bu yerda Oʻzbekiston bilan Qozogʻiston chegarasida Q.ning eni 30-40 km. Q. shimoli-sharqiy yoʻnalishda 90 km davom etib, Ugom tizmasining oʻrta qismiga borib taqaladi. Tizmaning janubi-sharqiy yon bagʻri qisqa va tikroq, soylar bilan chuqur kesilgan. Shimoli-garbiy yon bagʻri Keles daryosining chap irmoqlari bilan kesilgan. Q.ning katta qismi paleozoy davri vulkan jinslari, qumtosh, slanets, konglomeratlardan tashkil topgan. Baʼzi qismlarida devon va toshkoʻmir davrlari ohaktoshlari va dolomitlar tarqalgan boʻlib, ularda karst relyef shakllari (karrlar, karst voronkalari, shaxtalar, gʻorlar) hosil boʻlgan. Q.ning yon bagʻirlari har xil oʻtlar bilan qoplangan. Yon bagʻirlarini kesib oʻtgan chuqur vodiylarda qoraqaragʻayzorlar, 1400-2000 m balandliklarda yongʻoqzormevazorlar uchraydi. Q.dan shimoli-gʻarbda Juzumsoy, Qizilotasoy, Uyasoy, Qorjonsoy, Oqparak, Koʻkpaksoy va boshqa, janubiy va janubi-sha-rqqa Urgutsoy, Qizilsuv, Chilmay-ram, Oqtosh, Ozodbosh, Tovoqsoy va boshqa daryolar oqib tushadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xums** (arabcha:  — beshdan bir) —islom anʼanasida musulmon qoʻshinlari qoʻlga tushirgan oʻljalarining (qarang Gʻanimat) beshdan bir qismi. Uni avval Muhammad (sav) ixtiyoriga, keyinchalik xalifalar xazinasiga (qarang Bayt ulmol) ajratilgan, qolgan qismini harbiy boshliqyaar oʻzlari va lashkarlarga taqsimlaganlar. Bu qoida ilk islom davridayoq Qurʼon oyatlarida (8: 41) bayon etilgan va shu asosida amalga kiritilgan, u oʻrta asrlarda barcha musulmon mamlakatlarida qoʻllanilgan. X. sifatida toʻplangan mablagʻlarning beshdan bir qismi avval Muhammad (sav) va uning avlodlarini taʼminlashga, shuningdek, qoʻshinlar xarajatlariga sarflagan. Xalifalar va keyingi hukmronlar davrida X. xazinaga tushgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xumdon** (avvalgi *Navdonak* ; tojikcha: *Хумдон*, forscha: هومدان) — Tojikiston markazidagi qishloq va mahalla. Respublikaga bo'ysunuvchi tumanlardan biri Nurobod tumanida joylashgan.

Xumdon Dushanbedan sharqda, Pomir shossesida, Vaxsh daryosi vodiysida joylashgan boʻlib, Köppen iqlimi boʻyicha Dsa klassifikatsiyasiga ega boʻlib, yozi quruq salqin, nam va sovuq qishlarni boshdan kechiradi. Shahar bir vaqtning o'zida daryoni kesib o'tish joyi va magistral yo'l tutash joyidir.

Tarix
-----

1920-yillarda bu hudud Markaziy Osiyodagi sovetlarga qarshi qarshilik koʻrsatuvchi bosmachilar uchun oʻchoq boʻlgan.

Tojikistonda 1992-yildan 1997-yilgacha bo‘lgan fuqarolar urushi davrida bu hudud islomiy kuchlar o‘chog‘i bo‘lgan va 2010-yil oktabr oyida Tojikiston Ichki ishlar vazirligi mintaqada islomiy jangarilar kuchaygan bir paytda G‘arm yaqinida uch jangari o‘ldirilganini e‘lon qilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „List of Jamoats".  UN Coordination, Tajikistan. 16-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2009-yil.
2. ↑  Ritter, William S (1990). "Revolt in the Mountains: Fuzail Maksum and the Occupation of Garm, Spring 1929". *Journal of Contemporary History* **25** (4): 547–580. doi:10.1177/002200949002500408. .
3. ↑  Ritter, William S (1985). "The Final Phase in the Liquidation of Anti-Soviet Resistance in Tadzhikistan: Ibrahim Bek and the Basmachi, 1924-31". *Soviet Studies* **37** (4): 484–493. doi:10.1080/09668138508411604.
4. ↑  „Tajikistan says restive east is under control". *BBC News* (18-oktabr 2010-yil).
5. ↑  „Tajikistan Says Kills Three Suspected Islamist Militants". *rferl.org*. Qaraldi: 24-sentabr 2018-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Simmetriya (maʼnolari).

**Simmetriya** (yunoncha: symmetria — oʻlchovdosh) (matematikada) — 1) tor maʼnoda — S. fazoning a tekislikka (tekislikdagi a toʻgʻri chiziqqa) nisbatan unga tegishli har bir M nuqtaga shunday M’ nuqtani mos qoʻyuvchi almashtirishki, MM’ kesma a tekislikka (a toʻgʻri chiziqqa) tik boʻlib, tekislik (toʻgʻri Chizik} bilan kesishish nuqtasida teng ikkiga boʻlinadi. a tekislik (toʻgʻri chiziq) S. tekisligi (oʻqi) deyiladi; 2) keng maʼnoda — S. geometrik F shaklning shunday xossasiki, harakatlanish va qaytishlar natijasida F ning shakl koʻrinishi oʻzgarmay qoladi. Aniqrogʻi, F shaklni oʻz-oʻziga aylantiruvchi ortogonal almashtirish mavjud boʻlsa, bu F shakl S.ga ega (simmetrik) deb yuritiladi (1rasm). S.ning markaziy oʻqqa nisbatan va koʻchirma S.si mavjud. O nuqtaga nisbatan markaziy S. (inversiya) natijasida F shakl birbiriga perpendikulyar uchta tekislikdan ketma-ket qaytish natijasida oʻz-oʻziga aylanadi, boshqacha aytganda O nuqta F ning simmetrik nuqtalarini tutashtiruvchi kesmalar oʻrtasidir. Oʻqqa (toʻgʻri chiziqqa) nisbatan ltartibli S.da shaklni shu oʻq (toʻkri chiziq) atrofida 360°/" ga teng burchakka aylantirish natijasida oʻz-oʻzi bilan ustmaust keltiriladi. Koʻchirma S.sida shaklni oʻz-oʻziga ustmaust keltirish uchun u biror toʻgʻri chiziq (koʻchirish oʻqi) boʻylab belgili kesmaga kadar siljitiladi (2rasm). 3) Umumiy maʼnoda S. matematik (yoki fizik) obyekt sgrukturasining uning almashtirishlarga nisbatan invariantligini bildiradi. Mas, nisbiylik nazariyasi qonunlari S.si ularning Lorens almashtirishlariga nisbatan invariantligi bilan belgilanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kyuvye vayi** (dustus Cuvieri; J. Kyuvye sharafiga) — lansetnik va umurtqali hayvonlarning qon tomiri. Kyuvye vayi oldingi va keyingi kardinal venalarning qoʻshilishidan hosil boʻladi; vena sinusi yoki bevosita yurak boʻlmasiga kelib quyiladi. Faqat toʻgarak ogʻizlilar, baliqlar va dumli amfibiyalarning voyaga yetgan davrida saqlanib qoladi. Boshqa hayvonlarning embrioval rivojlanish davrida boʻladi. Dumsiz amfibiyalar va amniotlarda Kyuvye vayidan kovak vena hosil boʻladi. Ayrim sut emizuvchilar va odamda faqat oʻng Kyuvye vayi kovak venaga aylanadi; chap Kyuvye vayining proksimal qismi saqlanib qolib, yurak vena sinusini hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kyuri (maʼnolari).

**Kyuri** - VEYS QONUNI - baʼzi paramagnit moddalar solishtirma magnit singdiruvchanligi x ning temperatura T ga bogʻlikligini ifodalovchi qonun: %=S/T, bunda S — modda doimiysi (Kyuri doimiysi). Bu qonunni 1895-yilda P. Kyuri kashf qilgan. Nodir metallar, tuzlar, eritmalar va baʼzi gazlar (mas, kislorod) da oʻtkazilgan tajribalar Kyuri qonunining toʻgʻriligini tasdiqlaydi. Lekin koʻpgina moddalar-magnit singdiruvchanligi x ning temperatura T ga bogʻlikligi %= S7(T-9) formula bilan ifodalanadi, bunda S—modda doimiysi, 6 — Kyuri nuqshasi yoki Neyel nuqtasi. Kyuri qonuniga oʻxshash bu qonunni 1907-yilda fransuz fizigi P. Veys (P. Weiss, 1864—1940) kashf qilgan. K. — Kyuri (qonun) magnit momentlarining tashuvchilari oʻzaro taʼsir qiluvchi moddalar uchun Kyuri qonunining umumiy holidir. Koʻpgina holdarda S" doimiysi Kyuri qonunidagi S doimiysiga mos toʻshadi. Tajriba natijalari, odatda, 1/x ning temperatura T ga bogʻliqligini ifodalovchi grafigi asosida hisoblanadi. Bunda toʻgʻri chiziq (a yoki ) ning ogʻishi S’ni, uning T oʻqi bilan kesishgan nuqtasi ye ni belgilaydi (S manfiy yoki musbat boʻlishi mumkin).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoriy Xoʻqandiy** (taxallusi; asl ismi Mulla Mirmahmud Mirshamsiddin oʻgʻli) (1828 — Qoʻqon shahri Sarmozor dahasi — 1906) — shoir va xattot. 19-asr oʻzbek adabiyotining isteʼdodli namoyandalaridan. Qoʻqondagi Norboʻtabiy madrasasida taʼlim olgan. Arab va fors tillarini, sarf, nahv va lugʻat ilmini chuqur oʻzlashtirgan. Hasanqori domladan qiroat ilmini oʻrganib, Qurʼon hofizi — qorilik unvoniga erishgan. Sheʼrlarida ham "Qoriy" taxallusini qoʻllagan. Qoʻqonning Xoʻjand dahasi Gʻoziyogʻliq mahallasidagi katta masjidda uzoq yillar imomlik qilgan. Q.X. mukammal husnixat egasi — xattot ham boʻlgan. Q.X.ning oʻzi koʻchirgan (2 dastxat) "Devon"i, Majzub Namangoniyning "Devon"i, Bahouddin Naqshbandning risolasi, Muqimiy bilan hamkorlikda koʻchirgan katta bayozi va yana bir necha asarlar bizgacha yetib kelgan.

"Devon"idan gʻazal, muxammas, muvashshah va taʼrix janridagi sheʼrlar oʻrin olgan. Gʻazallari oshiqona va orifona mazmunda boʻlib, sof lirik xarakterga ega. Muxammaslari (65 ta) oʻzbek va fors tillarida yaratilgan, ularning aksariyati fors adabiyoti klassiklari Hofiz Sheroziy, Abdurahmon Jomiy, Bedil, Ahmad Jomiy, Osafiy, Soib kabilarning, turkiy adabiyot klassiklaridan esa Alisher Navoiy, Fuzuliy, Amiriy, Mashrab, Zaliliy, Gʻoziy, Uvaysiy, Azimiy kabi ijodkorlarning gʻazallariga bogʻlangan taxmislardir. Q.X. sheʼrlari Allohga hamdlar, ayniqsa, paygʻambarimiz muhammad (sav)ga bagʻishlangan naʼtlarning koʻpligi bilan ham ajralib turadi. Shuningdek, uning ijodida goʻzal mahbubaning yorqin tasviri va unga boʻlgan muhabbat sitamlari aks etgan misralardan tashkil topgan sheʼrlar ham salmoqli oʻrinni egallaydi. Devoni Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida (inv. №2310) saqlanadi.

Ls.Devoni Qoriy, T. 1912; Oʻzbekadabiyoti tarixi xrestomatiyasi. 2-j.. T. 1945; Oʻzbek adabiyoti, 1-kitob, T. 1960.

Adabiyot
--------

* Qayyumov P.. Tazkirai Qayyumiy. 2-kitob, T. 1998.

Otabek Joʻraboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andrey Mitrofanovich Ivanov** — sovet madaniyat arbobi, shoir, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

Biografiyasi
------------

Ivanov Andrey 1902-yilda Penza shahrida tug‘ilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Andrey Mitrofanovich 1929-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1929-1986-yillarda ijodiy xodim, O‘zbekiston SSR Yozuvchilar uyushmasi adabiy maslahatchisi, „Sharq yulduzi" jurnali bosh muharriri, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi, Hamza nomidagi O‘zbekiston SSR Davlat mukofotlari qo‘mitasining adabiyot, sanʼat va meʼmorchilik yo‘nalishidagi mas’ul kotibi vazifalarida faoliyat ko‘rsatgan.

Davlat va siyosat arbobi Andrey Ivanov 1990-yilda Toshkentda vafot etgan va shahardagi Do‘mbrobod qabristoniga dafn etilgan.

Kompozitsiyalari
----------------

Ivanov Andrey Mitrofanovichning "Osiyo torlari" (1947-yil), „Mirzacho‘l bahori" (1950-yil), „Quyoshli kengliklarda" (1951-yil), „Qorli Chotqol tog‘larida" (1954-yil), „Orol dengizida yurish" (1956-yil) „Tanlanganlar" (1957-yil), „Quyosh o‘z zenitida" (1958-yil), „Titrayotgan bahor" (1960-yil), „Shovqinli daraxtlar" (1962-yil), „Asr yangiligi" (1964-yil), „Vaqt siqilib tasvirga aylanadi" (1967-yil), „Vaqt radiatsiyasi" (1970-yil), „Umidlarimning kunduzi" singari  qator sheʼriy to‘plamlari chop etilgan.

Shuningdek, bolalar uchun „Yaxshi yigitlar" (1951-yil), „Tolya haqida" (1953-yil), „Oq-Tosh", „Paxtaga tashrif", „Polkash" (1961-yil), „Ivasik" (1962-yil), „Mard Yegorka", „O‘rmon bo‘tqasi" (1968-yil), „Mana ular qanaqa" (1974-yil) kabi  asarlarilari nashr qilingan.

Havolalar
---------

* Ivanov
**Andrey Kostin** (estoncha: *Andrei Kostin* ; 1979-yil 12-noyabr, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR) — estoniyalik futbolchi, yarim himoyachi va himoyachi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

U Estoniyaning shimoli-sharqidagi klublarda — oliy diviziondagi „Narva-Trans" va ikkinchi va birinchi ligadagi „Kalev" (Sillamäe) klublarida kattalar oʻtasida oʻynay boshladi. 1994 — 1995-yilgi mavsumda Trans tarkibida bir mavsumda 3 ta oʻyin oʻtkazib, chempionatning bronza medali sohibiga aylandi.

U 1997-yilning yozida Tallin TFMK ga koʻchib oʻtdi va u yerda keyingi oʻn yil davomida milliy chempionatlarda 180 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi. U Estoniya chempioni (2005), chempionatning bir necha bor gʻolibi, Estoniya kubogi va Superkubogi sohibi, yevrokubok oʻyinlarida qatnashgan. 2007-yilda u Kalevga (Sillamae) koʻchib oʻtdi va u bilan birinchi ligadan eng yuqori darajaga koʻtarildi, keyin Tallinn legioni uchun birinchi ligada oʻynadi. U 2010-yilda poytaxtning „Atletik" klubiga (keyinchalik — Infonet, FKI Tallin) qoʻshildi, jamoa bilan ikkinchi ligadan birinchisiga oʻtdi va 2011-yilda birinchi liganing kumush medali sohibiga aylandi. 2012-yildan faoliyatining oxirigacha faqat klubning oʻrinbosarlari tarkibida oʻynadi. Umuman olganda, Estoniya oliy divizionida u 212 oʻyin oʻtkazib, 16 ta gol urgan.

Yutuqlari
---------

Estoniya chempioni: 2005-yil

Estoniya chempionatining kumush medali sovrindori: 2001, 2003, 2004-yillarda

Estoniya chempionatining bronza medali sovrindori: 1994, 1995, 2000, 2002

Estoniya kubogi sohibi: 2002, 2003, 2005, 2006

Estoniya kubogi finalchisi: 2003, 2004, 2004, 2005

Estoniya Super kubogi sohibi: 2005, 2006

Manbalar
--------

1. ↑  „Костин, Андрей (футболист)".
2. ↑  „Kostin Andrei".
3. ↑  „Kostin Andrei".

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru saytidagi profil
* EFS veb-saytidagi profil
*Institutio christianae religionis*, 1597
**Jan Kalvin** (Calvin, Calvinus; 1509.10.7, Nuayon, Fransiya — 1564.27.5, Jeneva) — Fransiyada Reformatsiya namoyandalaridan biri, kalvinizm asoschisi. Ruhoniy oilasida tugʻilgan. Diniy va yuridik maʼlumot olgan. M. Lyuter taʼsirida protestantizmga moyil boʻlgan. 1534 i. protestantlar Fransiyada taʼqib etilgach, Jenevaga keldi. 1541-yil Jenevaning diktatori (shahar hokimi) boʻlgach, oʻz taʼlimotini amalga oshirishga intildi. "Xristian dinidagi koʻrsatmalar" asarida (1536) kalvinizm asoslari ifoda etilgan. Qadimgi ahdni xristianlik haqiqatining yagona manbai deb hisoblagan. Cherkov va jamiyat xayotida xudoga eʼtiqod qilishni targʻib etish K. faoliyatining asosini belgilaydi. K. oʻta diniy murosasizligi bilan ajralib turgan. U oʻz taʼlimotini Fransiya, Angliya, Niderlandiya, Germaniya, Vengriya va Polsha mamlakatlariga tarqatdi.

Yana q.
-------

* Kalvinizm
* Reformatsiya
* Xristianlik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Infobox Russian district
**Svetlinskiy tumani** (ruscha: *Све́тлинский райо́н*) — Rossiyaning Orenburg viloyatidagi oʻttiz beshta tumandan biri, maʼmuriy  va munitsipal  tuman (Viloyatning sharqida joylashgan. Tumanning maydoni 5,608 square kilometer (2,165 mi²). Maʼmuriy markazi — Svetliy qishloq posyolkasi (posyolka). Aholisi: 13 876 (2010-yilgi aholi ro'yxati);  18 356 (2002 yil aholini ro'yxatga olish) Svetliy aholisi umumiy tuman aholisining 57,6% ni tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Tumanda Orenburg viloyatidagi eng katta Shalkar-Yega-Kara ko'li joylashgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Law #1370/276-IV-OZ
2. ↑  Law #2367/495-IV-OZ
3. ↑  „General Information" (russian).  Svetlinsky District. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
4. 1 2  *ru Federal State Statistics Service.* „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru).  Federal State Statistics Service (2011).
5. ↑  „M-41 Topographic Chart (in Russian)". Qaraldi: 8-avgust 2022-yil.
**Andrey Sheptitskiy haykali** (ukraincha: *Пам'ятник Андрію Шептицькому*) — Ternopilda (Ukraina) oʻrnatilgan UGCC mitropoliti Andrey Sheptitskiyga bagʻishlangan yodgorlik. Mahalliy ahamiyatga ega monumental sanʼat yodgorligi, xavfsizlik raqami 1687.

Tarix
-----

Yodgorlik, Andrey Sheptitskiyning metropolitan taxtiga oʻtirganining 100-yilligi sharafiga oʻrnatilgan va 2011-yil 27-oktabrda tantanali ravishda ochilgan.Bokira Bibi Maryam cherkovida episkopning muqaddas liturgiya xizmatidan soʻng, bu yerga Ozodlik maydonidan kardinal Lubomir Huzar, Ternopil-Zborov arxeparxiyasi episkopi Mixail Sabriga va boshqa ruhoniylar boshchiligidagi olamon, shahar va viloyat hokimiyatlari, Lvov va boshqa shaharlardan kelgan mehmonlar. Ochilish marosimida viloyat davlat maʼmuriyati raisi Vasiliy Kolomiychuk, shahar rahbari Anatoliy Kucherenko, tashkiliy qoʻmita raisi, shahar kengashi deputati Vadim Perets soʻzga chiqdi.

Tavsif
------

Yodgorlik A.Sheptytskiy maydonida Taras Shevchenko bulvari va Sich Riflemen koʻchasi oʻrtasida, UGCC Ternopil-Zborov arxeparxiyasi maʼmuriyati qarshisida joylashgan. Sovet davrida ushbu joyda Maksim Gorkiy haykali oʻrnatilgan.

Haykaltarosh — Petr Golovchak, meʼmor — Oleg Golovchak.

Bibliografiya
-------------

* *Birma, V.* Andrey Sheptytskiy — oʻz eringizda / Vasil Burma // Vílne zhittya plus. — Yoʻq.108.- 2001-yil 30-iyulR.

Manbalar
--------

1. ↑  *Dem’yanova І.* Golovchak Petro Іvanovich // Ternopіlskiy ensiklopedichniy slovnik : u 4 t. / redkol.: G. Yavorskiy ta іn. — Ternopіl : Vidavnicho-polіgrafіchniy kombіnat „Zbruch", 2010. — T. 4 : A — Ya (dodatkoviy). — S. 153. — ISBN 978-966-528-318-8.
2. ↑  *Vodop’yan A. Duda І.* Golovchak Oleg Іvanovich // Ternopіlskiy ensiklopedichniy slovnik : u 4 t. / redkol.: G. Yavorskiy ta іn. — Ternopіl : Vidavnicho-polіgrafіchniy kombіnat „Zbruch", 2004. — T. 1 : A — Y. — S. 383. — ISBN 966-528-197-6.
**Ivan Alekseyevich Bunin** **yodgorligi** — yozuvchi, Nobel mukofoti sovrindori I.A. Buninning bronza haykali boʻlib, Voronejda Buninskiy maydonida Plexanovskaya va Orjonikidze koʻchalari chorrahasida oʻrnatilgan.

Tarix
-----

Rossiya Federatsiyasi hukumati 1990-yil Buninga haykal qurishga qaror qildi. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksandr Burganov, Stroganov nomidagi Moskva davlat rassomlik va sanoat akademiyasining professori. Granit poydevori Voronej meʼmorlari guruhi tomonidan ishlab chiqilgan (V.A. Afonin, N.S. Topoyev va V. YU. Levin). Yodgorlik Voronej bankidan shaharga hadya qilingan.

Yodgorlik 1995-yil 13-oktabrda Voronejda „Buninskiy" deb nomlangan maydonda uning tavalludining 125 yilligi sharafiga oʻrnatilgan.

Shoir Rossiya bilan xayrlashayotgan paytda tasvirlangan. Shoir yiqilgan daraxtda oʻtiribdi, uning holati tashvish va umidni anglatadi. Uning yonidagi daraxtda ochiq kitob yotibdi. Buninning oyogʻiga suyanib turgan it — yolgʻizlikni anglatuvchi, abadiy ketadigan zodagonlikning ramzi. Buninning hech qachon iti boʻlmagan. Ammo yodgorlik mualliflari yozuvchi va shoirning „Yolgʻizlik" sheʼrining soʻnggi misrasida aytilgan orzusini roʻyobga chiqarishga qaror qilishdi: "Xoʻsh, men kaminga oʻtin solaman, ichaman. It sotib olish yaxshi boʻlardi.

2010-yil sentabr oyida yodgorlik poydevori taʼmirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник И. А. Бунину" (ru).  autotravel.ru. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2013-yil.
2. ↑  „Воронежская поэтесса рассказала, как создавался памятник Ивану Бунину" (ru). *МОЁ! Online. Все новости Воронежа* (4-noyabr 2019-yil). 20-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Памятник Бунину в Воронеже демонтирован" (ru).  Планета дорог (23-iyun 2010-yil). 11-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник И. А. Бунину" (ru).  Литературная карта Воронежской области. 6-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2013-yil.
**Jan Murphy** Pensilvaniyadagi taniqli jurnalist va *The Patriot-News* uchun ishlaydi.
2007-yilda u va hamkasbi Kreyg Staudenmaier Pensilvaniya gazetalari assotsiatsiyasining „Benjamin Franklin mukofoti"ni qoʻlga kiritdilar 2008-yilda u Pensilvaniya oliy taʼlimga koʻmaklashish agentligidagi seriyasi uchun „News Beat Reporting" uchun birinchi oʻrin Keystone Press mukofoti va „Davom etayotgan yangiliklarni yoritish" boʻyicha ikkinchi oʻrin Keystone Press mukofoti sovrindori boldi U, shuningdek, „PHEAA yozuvlarini ochish" seriyasi uchun Associated Press boshqaruvchi muharrirlar mukofotini qoʻlga kiritdi.

2008-yilda PoliticerPA.com siyosiy veb-sayti uni Pensilvaniyadagi „Eng kuchli siyosiy muxbirlar" deb ulugʻlandi. 2009-yilda u Charli Tompson bilan Pensilvaniya gazetalari assotsiatsiyasining Spot News Reporting jurnalida "Bonusgeyt "hibsga olinishini „Bonus büstlari" yoritgani uchun „Hurmatli maqtov" Keystone Press mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Benjamin Franklin Award for Excellence".  Pennsylvania Newspaper Association. 16-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „2008 Keystone Award Winners - Division I".  Pennsylvania Newspaper Association (2008). 22-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Additional Awards".  The Patriot-News (2009). 16-oktabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „2009 Keystone Award Winners - Division I".  Pennsylvania Newspaper Association (2009). 22-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.