recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mirshodi neft koni** - Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanida joylashgan. 1984-yilda ochilgan. Keyinchalik sanoat ahamiyatiga molik neft olinadigan quduqlar soni ortib bordi. Neft 1-, 2- va 3-gorizontlarda uchraydi.

1-gorizont kesmaning yuqorisida joylashgan boʻlib, dolomitlashgan yorikli bitumli ohaktoshlardan tuzilgan. Orasida toʻq kulrang mergellar ham uchraydi. Qalinligi 18–20 m ga teng boʻlib, 8–15 m li angidrit katlami bilan ajralgan.

2-gorizont yorikli kulrang ohaktoshlardan tashkil topgan. Ular angidrit, mergel va qumtoshlar bilan aralashgan. Umumiy qalinligi 25–35 m va 5–11 m boʻlgan angidrit mergelli qatlam bilan ajralgan.

3-gorizont kesmaning oʻrtasida joylashgan boʻlib, gʻovakli, bitumli, yoriqli ohaktoshlardan tuzilgan. Ular orasida mergel qatlamlari uchraydi. Qalinligi 20–40 m boʻlib, 53 m angidrit bilan ajralgan.

Mahsuldor qatlamlarning oʻrtacha gʻovakliga 10—19%, baʼzan 20% dan ziyod. Oʻtkazuvchanlik 10 millidarsigacha. Shu sababli quduqlarning karbonat ohaktoshli jinslari anchagina yoriqpikka ega va yuqori mahsuldorligi shundan.

Buxoro va oqjar qatlaridagi neftlar tarkibi bir xil, ularning zichligi 0,900—0,958 g/sm3 ga teng, oltingugurt miqdori yuqori (3,25—4,7%). Smola 65— 90%, parafin 3,2—3,8%, asfaltenlar 4,2—7,0% atrofida oʻzgaradi. Neft quyuq, qovushqoq, 1—20° da qotadi. Neft konidan 15 ta quduq orqali qariyb 80 ming t neft olinmoqda (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Itsenko** - KUSHING KASALLIGI [nevropatolog N. M. Itsenko (1889— 1954) va amerikalik neyroxirurg X. U. Kushing (1869-1939) nomidan] - gipofiza" adrenokortikotrop gormon (AKTG)ning koʻp ishlanishi oqibatida kelib chikddigan kasallik. AKTGning koʻp ishlab chiqarilishiga gipofiz mikroadenomasi sabab boʻlishi mumkin. Bunda buyrak usti bezlarining funksiyasi kuchayadi, bemorni yogʻ bosadi, qon bosimi koʻtariladi, ayollarda girsutizm kuzatiladi, qandli diabet roʻy beradi, jinsiy bezlar funksiyasi susayadi, teri quruq boʻladi va h.k.

Davosi: gipofiz sohasi rentgen yoki proton nuri bilan nurlantiriladi, qon bosimini tushiradigan, diabetga karshi, buyrak usti bezlari funksiya-sini tormozlaydigan preparatlar bu-yuriladi. Operatsiya qilib, buyrak usti bezlari yoki gipofiz qisman yoki bu-tunlay olib tashlanadi, soʻng shu bezlar gormonlari beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jo Mi-hye** (1981-yil 2-noyabrda tugʻilgan), **Miryo** oʻzining sahna nomi bilan mashhur, janubiy koreyalik reper, qoʻshiq yozuvchi va produser. Hozirda u „Brown Eyed Girls" qizlar guruhining reperi va „Honey Family" rep guruhining sobiq aʼzosi. Miryo 2012-yilda „Show Me the Money" serialining birinchi mavsumida produser sifatida ishtirok etganidan keyin solist sifatida debyut qilgan.

Faoliyati
---------

Miryo oʻzining musiqiy faoliyatini 2000-yilda „Honey Family" hip-hop guruhining qoʻshigʻida ishtirok etganida boshlagan. Keyingi yili u guruhga asosiy ayol reper sifatida qoʻshilgan va ikkinchi albomida ishtirok etgan. Jamoa tarqalib ketganidan soʻng, u boshqa hip-hop sanʼatkorlarining qoʻshiqlarida, jumladan, „Leessang" guruhidan sobiq guruhdoshi Gil Seong-joon va MC Mong kabi qoʻshiqlchilarning treklarida ishtirok etgan. Koʻp oʻtmay, Miryo qoʻshiqchi JeAdan „Brown Eyed Girls" guruhiga qoʻshilish taklifini olgan va taklifni qabul qilgan. U 2006-yil mart oyida „Your Story" nomli albomi bilan debyut qilgan guruhning reperiga aylangan. „Brown Eyed Girls" 2009-yilda oʻzlarining mashhur „ Abracadabra" qoʻshigʻi bilan katta muvaffaqiyatga erishdilar, undan keyin 2011-yilda „Sixth Sense" qoʻshigʻi ham xuddi shunday mashhurlikka ega boʻlgan.

Miryo 2015-yil iyul oyida oʻzining „Queen" nomli yakkaxon albomini chiqargan, unda guruhdoshi Ga-In ham ishtirok etgan. Oʻsha yilning sentyabr oyida u va „Brown Eyed Girls" guruhining boshqa aʼzolari „Nega Network" agentligini tark etishgan. Guruh oktyabr oyida „Mystic Entertainment" bilan shartnoma imzolagan va keyingi oy „Basic" albomini chiqargan.

### Qoʻshiq yozish

Miryo reper boʻlishdan tashqari qoʻshiq ham yozadi. Ayol kumirlari orasida Miryo eng koʻp qoʻshiqlarga mualliflik huquqiga ega boʻlib, 2013-yil martigacha jami 56 ta qoʻshiqqa mualliflik qilgan. U „Honey Family" va „Brown Eyed Girls" guruhining bastakori va yozuvchisi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *choiwj.* „Miryo sits down for an interview with 'Men's Health' magazine".  Allkpop.com (27-fevral 2012-yil). Qaraldi: 17-aprel 2013-yil.
2. ↑  „Brown Eyed Girls' JeA, Narsha, and Miryo officially become free agents | allkpop.com". *www.allkpop.com*. Qaraldi: 22-aprel 2016-yil.
3. ↑  „Brown Eyed Girls on Twitter". *Twitter* (4-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 22-aprel 2016-yil.
4. ↑  „인스티즈(instiz, 音思提资) - 국내 최대의 연예오락 커뮤니티" (12-oktabr 2018-yil).
5. ↑  *ohgelie.* „Brown Eyed Girls Miryo's impressive resume revealed".  Koreaboo.com (4-yanvar 2011-yil). 29-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-aprel 2013-yil.
**Iton chalkashligi**, **Iton tartibsizligi** yoki **Iton aralashmasi** (inglizcha: *Eton mess*) - ingliz shirinligi. Bu rezavorlar aralashmasi (koʻpincha, qulupnay), beze va koʻpirtirilgan qaymoqdan iborat. U oʻz nomini, ehtimol, eng mashhur ingliz xususiy maktabi - Iton kolleji sharafiga olgan.

Itonda bunday shirinlik haqida birinchi yozma manba 1893-yil voqealariga toʻgʻri keladi. Taom Iton kolleji va uning raqobatchisi Xarrou xususiy maktabi oʻrtasidagi yillik kriket oʻyinidan soʻng taqdim qilingan. Xarrouda shunga oʻxshash taom "Harrow qorishmasi" deb nomlanadi, ammo bu nom u yerdan tashqarida uncha ommalashmagan.

1930-yillarda shirinlik muzqaymoq yoki koʻpirtirilgan qaymoq bilan qulupnay yoki banan aralashmasi edi. Muzqaymoq keyinchalik beze bilan almashtirildi. Iton qoorishmasini turli xil mavsumiy rezavorlar va mevalar bilan tayyorlash mumkin, ammo qulupnay eng anʼanaviy variant hisoblanadi. Iton chalkashligi piyola yoki stakanlarda yoki tekis tarelkada berilishi mumkin. "Iton chalkashligi" deb nomlangan tort ham bor (inglizcha: *Eton mess cake*), unda ingrediyentlarning asl birikmasi (koʻpchitilgan qaymoq, beze, qulupnay) bir nechta yumshoq kekslar uchun qatlam boʻlib xizmat qiladi.

Shirinlik zamonaviy Britaniyada juda mashhur va ommaviy madaniyatga mustahkam kirib borgan. Shunday qilib, Britaniya ommaviy axborot vositalaridagi "Iton chalkashligi" atamasi Brexit atrofidagi voqealar bilan bogʻliq holda, Konservativ partiyadagi ichki siyosiy ziddiyatlarni anglatadi, ularning koʻp taniqli aʼzolari Iton kolleji bitiruvchilari.

Yana qarang
-----------

* Pavlova (desert).

Adabiyotlar
-----------

* Darra Goldstein; Sidney Mintz; Michael Krondl; Laura Mason (2015). The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Oxford University Press. pp. 243–. ISBN 978-0-19-931339-6.
* Smith, Michael (1973). Fine English Cookery. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-10349-9. (Revised edition London: Serif, 1998, Foreword by Geraldene Holt; ISBN 978-1897959367.)
* Сookery daily. Анна Лавриненко. Итонская путаница. 1 июля 2015
* Журнал "Коммерсантъ Weekend" №18 от 07.06.2019, стр. 35 «Eton mess». Еда с Еленой Чекаловой.

Manbalar
--------

1. ↑   Arthur Henry Beavan (1896). Marlborough House and Its Occupants: Present and Past. p. 162.
2. ↑  Weir, Robin; Caroline Liddell; Peter Brears (1995). Recipes from the Dairy. London: National Trust. ISBN 0-7078-0243-1.
3. ↑  Например:Mason, Rowena. Tory minister attacks David Cameron's 'Eton mess' inner cabinet (18 March 2014). The Guardian. ISSN 0261-3077.
**M 37 tarqoq toʻdasi** (**Messiye Obyekti 37**, **NGC 2099**) ― Aravakash yulduz turkumidagi tarqoq yulduzlar toʻdasidir.

Toʻdada 19 ta oq mitti yulduzlar kuzatiladi, ulardan 11 tasi 0,75 dan 0,95 gacha boʻlgan Quyosh massasi oraligʻida. Ushbu toʻdadagi oq mitti yulduzlardan biri bu turdagi obyektlar nisbatan juda katta 1,28 Quyosh massasiga ega.

NGC 2099 asosiy ketma-ketligidagi yulduzlar soni taxminan 1599 yulduzni tashkil etadi. NGC 2099 dagi qizil yulduzlarning ulushi NGC 6866ga qaraganda koʻproqdir.

Toʻdada 24 ta oʻzgaruvchan yulduzlar topilgan. Ulardan 9 tasi Qalqonning Delta tipidagi oʻzgaruvchan yulduzlar (lekin, katta ehtimol bilan, ulardan faqat 2 tasi M 37 ga tegishli), 7 tasi tutilgan ikkilik yulduzlar va 1 tasi oʻziga xos oʻzgaruvchidir.

Kashfiyot tarixi
----------------

Bu toʻda 1654-yildan oldin Jovanni Battista Godierna tomonidan kashf etilgan, ammo bu faqat 1984-yilda aniqlandi. Sharl Messiye uni 1764-yilda mustaqil ravishda kashf etgan.

Kuzatishlar
-----------

 Aravakash yulduz turkumida joylashgan M 37 tarqoq toʻdasi 
M 37 uchta mashhur Aravakash tarqoq toʻdasining eng yorqinidir. Boshqa yulduz turkumlari singari, uni kuzdan bahorgacha kuzatish mumkin. Teleskop izlovchisi yoki dala durbinlari bilan toʻdani θ Aravakash dan taxminan 5 daraja janubda kuzatish qiyin emas (aniqrogʻi, υ Aur da). Oʻrtacha optikli teleskopda (150-200 mm) toʻda yuzga yaqin oq-sariq xira yulduzlar boʻlib koʻrinadi, ular sochilgan manka yormasi kabi, okulyarning koʻrish maydonini toʻldiradi. Toʻda markazida toʻq sariq rangli qoʻsh yulduz yorqinligi va rangi bilan ajralib turadi.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari
--------------------------------------

 M 37 tarqoq toʻdasi
* M 36 — (uch daraja shimoli-gʻarbda) — Aravakashning yana bir toʻdasi;
* M 38 — (yanada shimoli-gʻarbiy tomonda) — Aravakashning uchinchi yorqin toʻdasi;
* M 45 — (gʻarbda, Savr yulduz turkumida ham) — Pleyadalar toʻdasi;
* M 1 — (janubda, Savr yulduz turkumida) — mashhur Qisqichbaqasimon tumanlik;
* M 35 — (janubiy-sharqda, Egizaklar turkumida) — yorqin tarqoq toʻda.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 38 → M 36 → **M 37** → M 35 → M 41 …

Manbalar
--------

1. ↑  „Initial-Final Mass Relation for 3 to 4 M⊙ Progenitors of White Dwarfs from the Single Cluster NGC 2099". 9-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2021-yil.
2. ↑  „An Ultramassive 1.28 M⊙ White Dwarf in NGC 2099". 9-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2021-yil.
3. ↑  „Identification of cluster MS stars and their implication - I. NGC 2099 and NGC 6866".
4. ↑  „Variable Stars in the Open Cluster NGC 2099 (M37)".
5. ↑  *Frommert H. Kronberg C.* „Messier 37" (en). *The Messier Catalog*.  SEDS. 19-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 2099
* Messier 37
* The Messier Catalog
* Arxivirovano
**Vasiliy Kalinnikov haykali** — Oryol guberniyasida tugʻilgan rus bastakori haykali, haykaltarosh Leonid Bugay va meʼmor Vladimir Blinov tomonidan yaratilgan.

Tavsifi
-------

Vasiliy Sergeyevich Kalinnikov Oryol viloyati, Mtsensk tumani, Jangchilar qishlogʻida tugʻilgan. Oryol diniy seminariyasida oʻqigan, Moskva filarmoniyasining musiqa va drama maktabida tahsil olgan.

Vasiliy Kalinnikov haykalini yaratish boʻyicha tanlovda 1990-yilda haykaltarosh Leonid Bugay va meʼmor Vladimir Blinov gʻolib boʻlgan. Va faqat yigirma yil oʻtgach, yodgorlikni tayyorlash va oʻrnatish, atrofni obodonlashtirish uchun moliyaviy imkoniyat paydo boʻldi. Bronza qismlari LitArt MCHJ (Jukovskiy sh.) va „Otmennoe lityo" MCHJ (Nijniy Tagil sh.) tomonidan yasalgan. Yodgorlik XIX-asrning oxirlaridagi Art modern uslubida yaratilgan va bodrezak novdalari ostida ijodiy impulsdagi bastakorning yarim figurasini, pastda — nay chalib oʻtirgan bolaning figurasini ifodalaydi. Umuman olganda, yodgorlik va maydonni tartibga solish shahar va viloyat byudjetlariga 7 million 500 ming rublga tushdi. Ochilish 2009-yil 3-avgustda Kalinnikov nomli № 1 bolalar musiqa maktabi yonidagi xuddi shu nomdagi maydonda boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Композитор В. С. Калинников".  Орловская детская музыкальная школа №1 им. В. С. Калинникова. 12-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2017-yil.

Havolalar
---------

* Parki i skveri Orla
* „В Ялте хотят восстановить памятник композитору Василию Калинникову". 23-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2017-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: L (maʼnolari).

**Л** — oʻzbek kirill alifbosining oʻn uchinchi harfi. Sonor, sirgʻaluvchi, jarangli, til oldi undoshi. Soʻz boshi (lab, lavlagi), oʻrtasi (bola, baliq, buloq) va oxiri (koʻl, qoʻl)da kela oladi. Talaffuzda bu tovushning oldingi qator unlilar taʼsirida yumshoqroq, orqa qator unlilar taʼsirida esa qattiqroq varianti uchraydi (qoʻl — qol, hal — hol). Bu tovush sof oʻzbekcha soʻzlarning boshlanishida deyarli uchramaydi. Baʼzi soʻzlar talaffuzida oʻrtada kelgan bu tovush tushib qoladi (boʻlsa — boʻsa; olgan — ogan va b.). Oʻrxun-Yenisey, soʻgʻd, turkiy (uygʻur) yozuvlarida, arab, lotin alifbosi asosidagi yozuvlarda oʻziga xos shakllarga ega boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
"ZEVARXON" — oʻzbek xalq dostoni. Mavzui va uslubi jihatidan yozma adabiyotdagi sarguzasht asarlarga yaqin. Dostonda muhabbat, sadoqat va doʻstlik gʻoyalari tarannum etiladi. Unda Bogʻdod shahzodasi Zevarxon ov vaqtida Shamshod podshosining qizi Malikai Xubonni uchratib, unga oshiq boʻlib qolishi, ikki yosh birbirlariga yetishgunga qadar boshdan kechirgan sarguzashtlar hikoya etiladi. Malikai Xubon timsolida goʻzal, aqlidrok, fahmu farosatda va kuchquvvatda erkaklardan qolishmaydigan ayollar obrazi mujassamlangan. "Zevarxon" ning turli variantlari Oʻzbekiston FA Til va adabiyot instituti arxivida saqlanadi. Fozil Yoʻldosh oʻgʻli aytgan variant nashr etilgan (1970).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**M 14 sharsimon toʻplami** (shuningdek, **M 14** yoki **NGC 6402** nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi sharsimon toʻplami.

Kash etish tarixi
-----------------

1764-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlar
----------------------

30300 masofada joylashgan yorugʻlik yili boʻlgan M 14 bir necha yuz ming yulduzni oʻz ichiga oladi. M 14 ning umumiy yorqinligi quyoshdan 400 ming marta kattaroqdir, bu esa −9,12 m mutlaq kattalikka toʻgʻri keladi. M 14 100 yorugʻlik yilini oʻz ichiga oladi.

Toʻplamda 70 ga yaqin oʻzgaruvchan yulduzlar maʼlum boʻlib, ularning koʻpchiligi sharsimon toʻplamga xos boʻlgan *Virgo W* sinfiga tegishli. Toʻplam yangi 1938-yilda paydo boʻlgan, garchi u 1964-yilgacha oʻsha davrning fotoplastinkalari oʻrganilganda koʻrilmagan edi. Yangi toʻplamning eng yorqin „normal" yulduzidan besh baravar yorqinroq boʻlgan +9,2 magnitudada choʻqqisiga chiqdi.

Kuzatishlar
-----------

 Ilontoshar yulduz turkumidagi M 14
Ushbu sharsimon toʻplam yozgi Ophiuchus yulduz turkumining bir qismida joylashgan boʻlib, u diqqatga sazovor joylarga ega emas va ob’ektni yaxshi durbina yoki teleskop topuvchi bilan ham topish oson ish emas. M 14 n va s ni bogʻlaydigan Ophiuchi oʻrtasidan janubda joylashgan. Durbina yordamida toʻplam deyarli koʻrinmaydi. Toʻplam periferiya boʻylab yulduzlarga faqat 200 mm yoki undan ortiq diafragma bilan teleskopda oʻrnatiladi.

M 14 dan taxminan 3° janubi-gʻarbda (4,5 m yulduz yaqinida) NGC 6366 sharsimon toʻplam juda zaif joylashgan.

Messiye katalogidagi osmon qo‘shnilari
--------------------------------------

* M 10 va M 12 — (gʻarbda — Ophiuchus markaziga yaqinroq) bir juft juda yorqin va turli xil toʻplamlar;
* M 9 — (Ophiuchusning janubiy chekkasida) kamroq joyga jamlangan va unchalik boy emas;
* M 11 — (sharqda, Qalqonda) yozgi osmonning eng chiroyli ochiq toʻplamidan biri.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 4 → M 29 → **M 14** → M 9 → M 71 …

Yana qarang
-----------

* Messyer ob’ektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog

Manbalar
--------

1. ↑   Harris W. E. A catalog of parameters for globular clusters in the Milky Way (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 1996. — Vol. 112, Iss. 4. — P. 1487. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.1086/118116

Havolalar
---------

* SEDS Messier pages on M 14(ingl.)
**Zeta** (veng.: *Zéta*) - texnik uzum navi. Vengriyada oq sharob ishlab chiqarish uchun yetishtiriladi.

Kelib chiqishi
--------------

Bu nav Vengriyaning Pech shahrida 1951-yilda Bouvier × Furmint navlarini payvandlash orqali hosil qilingan. Chatishtirishni selektsioner Ferents Kiray Oremus vino zavodida *Oremus*  nomi bilan amalga oshirgan. 1990-yilda navni keng miqyosda yetishtirishga ruxsat berilgan. 1999-yili vengriyalik yozuvchi Geza Gardonining  „Koʻrinmas odam" romani qahramoni Zeta sharafiga Zeta deb oʻzgartirilgan.

Yetishtiriladigan hududi
------------------------

Vengriyaning Tokaj-Hegyalya hududida yetishtiriladi.

Asosiy xususiyatlari
--------------------

Bargi oʻrtacha kattalikda, uch yoki besh boʻlakli. Band chiqarish chuqurchasi yopiq, tomchi shaklidagi yoriqchali. Shingili kichik oʻlchamda, silindrsimon, shalviragan, kamdan-kam hollarda — oʻrtacha zichlikda. Rezavorlari yumaloq, toʻliq pishganida oltin rangda, quyoshga qarab turgan tomoni qahrabo tusda. Poʻsti yupqa, moʻrt. Magʻzi yengil, oʻziga xos xushboʻy hidli, sersuv. Shakar miqdori odatda juda yuqori, 22-27 % oraligʻida, ishqoriyligi standart. Serhosil, ayniqsa, payvandtag Furmint navi bilan qiyoslaganda. Erta-oʻrta pishar. Texnik yetuklik faol haroratlar yigʻindisi 2500-2600°C darajani tashkil etgan sentabr oyining oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Bu nav payvandtag Furmintdan 5-6 hafta oldin yetiladi. Asosiy uzum kasalliklariga qarshi chidamlilik zaif. Yetarli himoya qilinmasa, chirish kasalligi kuchli ziyon yetkazadi, oidiumga unchalik emas. Noqulay iqlim sharoitida kulrang chirish kasalligiga ham koʻp uchraydi.

Qoʻllanilishi
-------------

Bu nav, garchi baʼzi sharob ishlab chiqaruvchilar quruq oshxona sharoblarini tayyorlash uchun foydalanishsa-da, tokaj vinolarini ishlab chiqarishda yordamchi vosita sifatida baholanadi, Baʼzan bir navli sharoblarni tayyorlash uchun ishlatishadi. Bunday sharoblar oq mevalar (yashil olma, nok) qoʻshimchalari bilan ajralib turadi. Ushbu uzumdan tayyorlangan sharoblar uzoq saqlanishi mumkin.

Sinonimlari
-----------

Oremus, Oremus.

Adabiyotlar
-----------

* Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz. Zéta // Wine Grapes — A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (angl.). — Penguin Books, 2012. — ISBN 978-1-846-14446-2.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Zeta Wine" (en). *Wine-Searcher* (30-noyabr 2015-yil). 16-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2020-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  Wine Grapes 2012. sfn error: no target: CITEREFWine\_Grapes2012 (help)
3. 1 2 3  „Зэта (Zéta)" (ru). *Форум виноград* (24-dekabr 2017-yil).
**M 23** **tarqoq toʻdasi** — Sagittarius yulduz  turkumidagi ochiq yulduz klasteridir. Bundan tashqari, Messie 23 ob’ekti sifatida ham tanilgan.

Kashfiyot tarixi
----------------

Toʻplam Sharlem Messie tomonidan 1764-yil 20-iyunda ochildi.

Qiziqarli xususiyatlari
-----------------------

M 23 yerdan 2150 yorugʻlik yili masofada joylashgan. Uning diametri 15-20 yorugʻlik yili. Klasterda 150 yulduzlari aniqlandi. Eng yorqin yulduz 9,2 m qiymatiga ega.

Kuzatishlar
-----------

 M 23 ochiq klasteri Sagittarius yulduz turkumida joylashgan.
Sagittariusning shimoli-gʻarbiy qismidagi bu Ochiq Klaster yozgi ob’ektlarga tegishli. Shimoliy yarim sharning moʻ tadil kengliklaridan kuzatuvlari ufqning yuqorisida klasterning past pozitsiyasi bilan murakkablashadi. Ammo nisbatan kichik teleskopda ham klaster osongina ellikta yulduzga boʻlinadi, ulardan 5-6 tasi juda yorqin. Yulduz zanjirlarining moʻtadil oʻsishi (50 va undan koʻp) yelpigʻichsimon shaklidagi naqshlari koʻzning butun maydonini toʻldiradi. Qorongʻu Janubiy osmonda bu yulduzlar eng boy yozgi klasterlaridan biridir.

M 23-dan mos yozuvlar nuqtasi sifatida foydalanib, ikki daraja Janubiy-Sharqiy qismida NGC 6440 sharsimon klaster va NGC 6445 „Little gem" („kichik marvarid") sayyorasi tumanligi bir teleskop koʻrinishida koʻrinadi. Bunday juftliklar juda kam uchraydi.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari
--------------------------------------

* M 24 (bir oz sharqda) — Somon yoʻlining alohida osilgan buluti;
* M 25 (hatto sharqda) — yorqinroq yulduzlardan tashkil topgan yana bir ochiq klaster, lekin unchalik boy emas;
* M 21, M 20 va M 8 (janubda) — M23 kabi yorqin va boy boʻlmagan klaster guruhi va bir juft tumanlik: „Uchlik" va „Lagun";
* M 18, M 17 va M 16 (shimoli-sharqda, Qalqonga yaqinroq) — noaniq ochiq klaster va yana bir juft yorqin tumanlik: „Omega" va „Burgut";
* M 9 (gʻarbda, allaqachon Ophiuchusda) globulyar klasterdir.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 18 → M 24 → **M 23** → M 25 → M 8 …

Havolalar
---------

* Messier 23, SEDS Messier pages
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR&
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 6494
* Messier 23, SEDS Messier pages
**Shirvon** — Shim. Ozarbayjonda, Kaspiy dengizining gʻarbiy sohilida joylashgan tarixiy viloyat. "SH." atamasi — "Sharvan" shaklida sosoniylar davrida (226—651) qadimiy Kavkaz Albaniyasi, keyinchalik Arronini bir qismini anglatish uchun qoʻllanilgan. 654 yil Sh. arablar tomonidan egallangan va keyinchalik Shaybon qabilasidan boʻlgan arab noiblarining merosiy mulkiga aylangan. shahrini 799—1538 yillarda shirvonshohlar sulolasi boshqargan. Ularning davrida Sh. hududiga Kura daryosidan Darband shahrigacha boʻlgan yerlar kirgan. Poytaxti — Shemaxa shahri Saljuqiylar bosqini vaqtida Sh. Ozarbayjon mustaqilligi uchun kurash markaziga aylangan. 12—13-asrlarda ushbu kurash jarayonida Sh. Gruziya bilan yaqinlashgan. 15-asr oʻrtasida Sh. ancha kuchaygan. U ipak yetishtirish va toʻqimachilikning markazlaridan boʻlib, xalqaro savdoda muhim rol oʻynagan. Sh. shuningdek, yirik madaniy markaz boʻlib, unda Nizomiy, Xoqoniy. Falakiy va boshqalar ijod qilganlar. Sifaviylar davlati kuchayishi bilan Sh. ularga qaram boʻlib qolib, 1538-yil shirvonshohlar hokimiyati barham topgan. Sh. Safaviylar davlatining viloyatiga aylangan. 1748-yil Sh. hududida mustaqil Shirvon xonligi barpo etilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shirmonbuloq (maʼnolari).

"SHIRMONBULOQ" - turistik baza. Xoʻjaobod tumanitsat Shirmonbuloq qishlogʻiga yondosh Chilustun togʻlari bagʻrida joylashgan. 1972-yilda tashkil etilgan. Ekologik turizm yoʻnalishi boʻyicha yilning may — sentyabr oylarida sayyohlarga xizmat koʻrsatadi. Chilustun togʻlari daralari va Andijon shahriga sayohatlar uyushtiriladi. "SH."da 2, 3, 4 kishilik kottej va palatkalar boʻlib, bir vaqtda 252 nafar turistni qabul qiladi. Turistlar uchun oshxona, ijara xonasi va boshqalar maishiy xonalar bor. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**M 19 tarqoq toʻdasi** (shuningdek, M 19 yoki NGC 6273 nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi sharsimon klasterdir.

Kashfiyot tarixi
----------------

1764-yilda Sharl Messye tomonidan kashf etilgan va shu yili kometaga oʻxshash jismlar katalogiga qoʻshilgan edi.

Qiziqarli xususiyatlari
-----------------------

M19 klasteri galaktikaning markaziga (5200 yorugʻlik yili) yaqinligi bilan bogʻliq boʻlgan deformatsiyalangan elliptik shaklga ega. M 19 quyosh sistemasidan 28 000 yorugʻlik yili masofada joylashgan.

Kuzatishlar
-----------

Sharsimon klasterning Yozgi Ophiuchus yulduz turkumining janubiy qismini qiyinchilik bilan boʻlsa-da, daka durbinlari bilan topish mumkin. Ammo buni Janubiy kengliklarda, Rossiyaning Markaziy hududlarida qilish yaxshidir, agar u ufqning yuqorisida koʻtarilsa, u juda past. M19 200 mm dan ortiq teleskop teshiklarida va 180x dan kattalashtirishda yulduzlarga aylana boshlaydi, shu bilan birga uning limonsimon shakli sezilarli darajada bilinadi. Biroq, bu toʻsiqni havaskor kuzatish uchun maqbul boʻlgan 350-400 mm diafragmani tan olinishi kerak.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari
--------------------------------------

* M 9 — (shimolga) oʻxshash, lekin xira;
* M 4 — (gʻarbda, Antares yaqinida — αCchayon) ulkan va yorqin;
* M 62 — (hatto Chayon bilan chegarada janubda) sezilarli darajada zichroq.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 27 → M 62 → **M 19** → M 11 → M 39 …

Yana qarang
-----------

* Messier ob’ektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog

Manbalar
--------

1. ↑   Harris W. E. A catalog of parameters for globular clusters in the Milky Way (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 1996. — Vol. 112, Iss. 4. — P. 1487. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.1086/118116

Havolalar
---------

* Messier 19, SEDS Messier pages(ingl.)
**Zeyno'nun Oğlu** — Halide Edib Adıvar tomonidan yozilgan roman. Ushbu roman 1928-yil birinchi marta kitob boʻlib nashr etilgan. Ushu roman muallifning Kalp Ağrısı nomli romanining davomi hisoblanadi.

U respublikaning birinchi yillarida Sharqiy Onadoʻliga borgan turk zobitlari va ularning xotinlari kuzatuvlarini amalga oshiradi. Voqealar rivojlanib borayotgan kurdlar qoʻzgʻoloni oldidan, Romanning asosiy qahramoni — davlat xizmatchilari va askarlar va mahalliy aholi oʻrtasida koʻprik vazifasini bajaruvchi „Haso Çocuk"dir.

Kitobning mazmuni
-----------------

Romanda Istanbullik Zeyno, „Kalp Ağrısı" deb nomlangan romantik romanning qahramoni Diyarbakirga boradi, u yerda uning rafiqasi Muhsin Bey, sobiq sevgilisi mayor Hasan bilan birga boʻladi; shtab yonidagi qasrda yashovchi kurd Zeyno va uning oʻgʻli Haso (Hasan) ga gʻamxoʻrlik qiladi; Haso Çocukning ilgari Diyarbakirda xizmat qilgan mayor Xasanning oʻgʻli boʻlganligini, kurd goʻzali Zeyno bilan boʻlgan munosabatlaridan va kurd Zeyno va mayor Hasanlarning turmush qurganligini oʻrganish shaklida sodir boʻlgan voqealar haqida xabar berildi.

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Halide Edib Adıvar |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Heyulâ* (1909)
* *Raik’in Annesi* (1909)
* *Seviyye Talip* (1910)
* *Handan* (1912)
* *Son Eseri* (1913)
* *Yeni Turan* (1913)
* *Mev'ud Hüküm* (1918)
* *Ateşten Gömlek* (1923)
* *Vurun Kahpeye* (1923)
* *Kalp Ağrısı* (1924)
* *Zeyno'nun Oğlu* (1928)
* *Sinekli Bakkal* (1936)
* *Yolpalas Cinayeti* (1937)
* *Tatarcık* (1939)
* *Sonsuz Panayır* (1946)
* *Döner Ayna* (1954)
* *Akile Hanım Sokağı* (1958)
* *Kerim Usta'nın Oğlu* (1958)
* *Sevda Sokağı Komedyası* (1959)
* *Çaresaz* (1961)
* *Hayat Parçaları* (1963)
 |
|  |
| Hikoya | 
* *Harap Mabetler* (1911)
* *Dağa Çıkan Kurt* (1922)
* *İzmir'den Bursa'ya* (1963)
* *Kubbede Kalan Hoş Seda* (1974)
 |
|  |
| Xotira | 
* *Türkün Ateşle İmtihanı* (1962)
* *Mor Salkımlı Ev* (1963)
 |
|  |
| Oʻyin | 
* *Kenan Çobanları* (1916)
* *Maske ve Ruh* (1930'lar)
 |

 |
**EV kaltakesaklar (yulduz)** (**EV Lac, Gliese 873, HIP 112460**) — Kaltakesak yulduz turkumidagi oʻzgaruvchan yulduz. *EV Lac* yulduzi qizil mitti boʻlib, Quyoshdan yuz marta xiraroq. Bu yosh yulduz boʻlib, uning yoshi bir necha yuz million yil boʻlib, Quyoshdan tezroq aylanadi. Bu yulduzning konvektiv zonasida juda kuchli magnit maydonlarning paydo boʻlishiga olib keladi. Magnit oqimi, quyoshdagi kabi, fotosferaga suzadi va energiyaning tez va juda kuchli chiqishini hosil qiladi.

EV kaltakesaklar eng koʻp oʻrganilgan olov yulduzlaridan biridir. 1986 va 1987-yillarda 9 kecha va 2001-yilda 2 kechada astronomlar tomonidan har tomonlama oʻrganilgan. Shu vaqt ichida barcha toʻlqin uzunliklarida — radio toʻlqinlaridan rentgen nurlarigacha boʻlgan 50 ta chaqnash qayd etilgan.

Kasallik 2008-yil 25-aprel
--------------------------

2008-yil 25-aprelda Swift kosmik teleskopi kuchli chaqnashni qayd etilgan. Oʻzining tabiatiga koʻra, bu hodisa Quyoshdagi oddiy quyosh chaqnashlariga oʻxshardi, ammo uning kattaligi Quyosh va boshqa yulduzlarda kuzatilgan bir xil hodisalarga qaraganda ancha katta energiya chiqarilishini koʻrsatdi.

Olovning kattaligi quyosh chaqnashlarining eng kuchlisidan taxminan oʻn ming marta oshib ketdi. Yulduzning rentgen nurlaridagi kuchli porlashi portlashdan keyin 8 soat davom etdi. Chaqnoq shu qadar yorqin ediki, uni 25-apreldan 26-aprelga oʻtar kechasi oddiy koʻz bilan kuzatish mumkin edi.

Yulduzning eng yaqin muhiti
---------------------------

Quyidagi yulduz tizimlari EV kaltakesaklardan 10 yorugʻlik yili masofasida joylashgan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Yulduz | Spektral sinf | Masofa, St. yillar |
| Kruger 60 AB | M3 V / M4 V | 4.9 |
| Groombridge 34 AB | M1.5 Vne / M3.5 Vne | 6.2 |
| BD+56°2966 | M3V | 6.5 |
| Ross 248 | M4.9-5.5 Ve | 6.6 |
| 61 oqqushlar AB | K3.5-5.0 Ve / K4.7-7.0 Ve | 6.9 |
| ē Cassiopeiae AB | G3 V / K7 V | 7.8 |
| V1581 Cygnus AB | M5.5 Ve / M6 V | 8.5 |
| EQ Pegasus AB | M3.5 Ve / M4.5 Ve | 9.2 |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Gershberg, R.E.; Grinin, V.P.; Il'in, I.V.; Nesterov, N.S.; Shakhovskaya, N.I.; Getov, R.G.; Ivanova, M.S.; Panov. K.P.; Tsvetkov, M.K.; Tsvetkova, A.G. y Leto, G. (2001) (en). *Flares on the red dwarf EV Lac in 1986-1987*. **68** (The Astrophysical Journal nashri). IOP Publishing. .
5. ↑  R. A. Osten, S. L. Hawley, J. C. Allred, C. M. Johns-Krull, C. Roark (2005) (en). *From Radio to X-ray: Flares on the dMe Flare Star EV Lacertae*. **621** (The Astrophysical Journal nashri). IOP Publishing. .
6. 1 2 3  „NASA — Pipsqueak Star Unleashes Monster Flare". 15-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2019-yil.
7. ↑
8. ↑
**Rana sanga**, Sangram Singh (?—1528) — rojput, Boburning Hindistondagi eng kuchli raqibi. R.S.ning asosiy mulki Mevar edi. Mandu sultonlarining hokimiyati zaiflashgach, R.S. undan Rantanbur, Arangpur, Bxilsan va Chandiri kabi keng viloyatlarni tortibolgan. Bobur Kobuldaligida R.S. unga kishi yuborib, "Agar hukmdor Dehyai viloyatiga kelgudek boʻlsalar, men Agraga ketaman" degan. Biroq Bobur 1526-yil Ibroqim Loʻdiyni yengib, Deush va Agrani olgach, R.S. unga qarshi chiqib (1527-yil), Kandar qalʼasini qamal qilgan va uni egallagan. R.S. bilan Bobur oʻrtasidagi sal qiluvchi Kxanua jangi 1527-yil 13 martda yuz berdi. Jangda Bobur koʻllagan tulgʻama usuli va artilleriya ish berdi. Jangda Bobur toʻla gʻalabaga erishdi. R.S. bir yildan soʻng vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monsonit** (Italiyadagi Monsoni togʻi nomidan) — kristalli magmatik togʻ jinsi; taxminan teng miqdordagi kaliynatriyli dala shpati (ortoklaz va Labrador) va temirli magnezial minerallardan tuzilgan. M.ning nordonroq xillarida ozroq miqdorda kvars boʻladi. Tarkibidagi minerallarning nisbatiga koʻra, M.li jinslar gabbro va siyenit oraligʻida boʻladi. Teksturasi, asosan, massivli. Rangi kulrang, kulrang-pushti. Qoramtir mineral boʻyicha avgitli, biotitli va h.k. boʻladi. Fizikaviy xossasi dioritga yaqin M.lar zich, yirik donador jins si-fatida alohida massivlarni hosil qiladi. Murakkab tarkibli intruzivlar tuzilishida ishtirok etadi. M.ning porfirli turlari Oʻzbekistonda Qurama togʻlarida uchraydi. Xorijda Ukraina, Rossiya Federatsiyasi (Baykal atrofida), Italiya, Norvegiya va boshqa mamlakatlarda bor. Jilolanuvchi turlaridan qurilish materiali sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jennifer Nicole Wester** (inglizcha: *Jennifer Nicole Wester*; tugʻ. 1985-yil 27-fevral, Dallas, AQSH) — amerikalik figurali uchuvchi eri Daniil Barantsev bilan muz raqslarida qatnashgan. Ular 2007-yilgi Nebelhorn kubogi gʻoliblari boʻlgan. Wester 2003-yilda Barantsev bilan juftlashgan, 2006-yilda esa sportchilar turmush qurishgan.

Martaba
-------

Wester oʻz sport martabasini otuvchi sifatida boshlagan va milliy darajadagi bir nechta mukofotlarga sazovor boʻlgan. U otish mahoratini oshirish uchun figurali uchish bilan shugʻullangan, ammo keyin figurali uchish sport turiga oʻtgan. Rossiyalik figurali uchuvchi Daniil Barantsev AQShga koʻchib oʻtgach, murabbiy Nikolay Morozov Wester bilan juftlashtirdi. Sportchilar milliy chempionatlarda muvaffaqiyatli konkida uchishdi, ammo uzoq vaqt davomida ular xalqaro miqyosda raqobatlasha olmadilar, chunki Daniil buning uchun Rossiya figurali uchish federatsiyasining ruxsatiga muhtoj edi. Ruxsat faqat 2007-2008-yilgi mavsum oldidan olingan. Nihoyat xalqaro sahnaga chiqish imkoniyatiga ega boʻlgan Jennifer Wester va Daniil Barantsev juftligi Nebelhorn Trophy 2007-turnirida gʻolib chiqdi. Keyin ular AQSh chempionatida 5-boʻlishdi va Toʻrt qitʼa chempionatida qatnashishdi va u yerda toʻrtinchi oʻrinni egallashdi.

2008-2009-yilgi mavsumda ular Gran-pri seriyasida ishtirok etishdi: ular Skate Canada (yettinchi) va Trophee Erik Bompard (sakkizinchi) bosqichlarida chiqish qilishdi. Majburiy raqsdan soʻng ular AQSh chempionatini tark etishga majbur boʻlishdi va terma jamoaga kira olmadilar. Kelajakda juftlik musobaqalarda qatnashmadi.

2010-yilda Jennifer Amerikaning ABC telekoʻrsatuvida „Skating with the Stars" dasturida ishtirok etdi va u yerda musiqachi Vince Neil bilan juftlik yaratdi.

Sport yutuqlari
---------------

| Musobaqa | 2005-2006-yillar | 2006-2007-yillar | 2007-2008-yillar | 2008-2009-yillar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Toʻrt qitʼa chempionati |  |  | 4 |  |
| AQSh chempionati | 7 | 6 | 5 | WD |
| Gran-pri bosqichlari: Trophee Erik Bompard |  |  |  | 8 |
| Gran-pri bosqichlari: Skate Canada |  |  |  | 7 |
| Nebelhorn kubogi |  |  | 1 |  |
| Oʻrta Gʻarbiy boʻlimlar | 1 |  | 1 |  |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
RAMSTEDT (Ramstedt) Gustav Yon (1873.22.10, Tammisari — 1950.25.11, Xelsinki) — fin oltoyshunos — tilshunosi. Xelsinki universiteti professor (1917—41). Moʻgʻul tillarini qiyosiytarixiy oʻrganishning hamda qiyosiytarixiy oltoyshunoslikning asoschilaridan biri. R. 1898-yildan boshlab bir qancha yillar davomida Volga va Kuma daryolari boʻylari, Mongoliya hamda Kushka atrofida ekspeditsiyalarda boʻlib, moʻgʻul, qalmoq, chigʻatoy tillari va folklori boʻyicha materiallar toʻplagan, ularni turkiy parallellari bilan qiyoslagan holda eʼlon qilgan. R. moʻgʻul va turkiy tillari boʻyicha tadqiqot olib borib, "Moʻgʻul va turkiy tillarida feʼl yasalishi", "Oltoy tillarida son", "Oltoy tillarining qarindoshligi haqida" singari ilmiy asarlari bilan oltoyshunoslik nazariyasiga asos solgan; qalmoq tili boʻyicha "Qalmoqlugʻati", "Qalmoq tili va uning dialektlari" kabi asarlar yaratgan. R. uraloltoy tillarining genetik qarindoshligi haqidagi fikrlarga qarshi chiqqan, koreys va yapon tillarini oltoy tillari guruhiga kiritgan. Oltoy tillaridagi tovush va shakliy oʻxshashliklar qaqidagi toʻliq maʼlumot uning "Koreys tili boʻyicha etimologik tadqiqotlar" (1—2j. Xelsinki, 1949— 53) asarlarida bayon qilingan.

Manbalar
--------

* Vvedeniye v altayskoye yazikoznaniye. Morfologiya, M. 1957.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ronald Lamont „Winky" Wright** (1971-yil 26-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional bokschi, 1990-yildan 2012-yilgacha musobaqalarda qatnashgan. U yengil oʻrta vazn toifasida ikki karra jahon chempioni boʻlib, 2022-yilda Jermell Charlogacha bu vaznda soʻzsiz unvonga ega boʻlgan oxirgi boʻldi. Oʻzining keyingi faoliyatida u oʻrta vazn toifasida yagona jahon chempioni unvoniga daʼvogarlik qilgan. U 2012-yilda Piter Quillinga magʻlub boʻlganidan keyin boksdagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qiladi.

Eng faol bokschisi
------------------

2005-yilda *The Ring* jurnali uni dunyodagi ikkinchi eng yaxshi faol bokschisi deb topdi. 2017-yilda Rayt Vitali Klichko va Erik Moralez bilan bir qatorda Zamonaviy toifadagi Xalqaro boks shon-shuhrat zali aʼzosi sifatida saylangani eʼlon qilindi va kirish marosimi 2018-yil iyuniga rejalashtirilgan.

Professional faoliyati
----------------------

### Dastlabki yillar

1992-yil 30-iyulda Florida shtatining Sankt-Peterburg shahrida Karlos Santanani ikkinchi raundda nokautga uchratganidan so‘ng, ring-diktor uni 6 oylik bo‘lganida buvisi tomonidan berilgan va norasmiy ravishda „Winky" Wright deb atagan. U 18 oyligidan beri u bilan yopishdi. Santana ustidan qozonilgan gʻalabadan soʻng, bu taxallus uning faoliyatining qolgan qismida saqlanib qoldi.

8ta ketma-ket gʻalabasi
-----------------------

Don King va Lou Duva kabi yirik promouterlar faoliyatining boshida Wright bilan ishlashdan bosh tortdilar. Uning birinchi promouterlari 1993-yil 1-yanvarda Raytga Darril Lattimor bilan Luxembourgda jang oʻtkazish uchun shartnoma tuzgan fransiyalik aka-uka Acaries edi. Wright Lattimorni uch marta yiqitdi va jang toʻxtatildi. Keyin u Yevropa boʻylab gastrol paytida koʻz yosh toʻkdi, Fransiya, Germaniya va Monte-Karloda sakkiz marta ketma-ket gʻalaba qozondi va keyingi yil davomida faqat bir marta AQShda jang qildi.

Yana qarang
-----------

* Boks boʻyicha engil va oʻrta vazn toifasida jahon chempionlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Jermell Charlo wipes out Brian Castaño to unify all four world titles at 154lbs". *The Guardian* (15-may 2022-yil). Qaraldi: 15-may 2022-yil.
2. ↑  *Dan Rafael*. „Winky Wright: 'I'm gonna call it a day'". *ESPN.com* (4-iyun 2012-yil).

Havolalar
---------

* Boxing record for Winky Wright from BoxRec (registration required)
* Ronald „Winky" Wright profile at Cyber Boxing Zone
**Kantata** (lot. cantare — kuylamoq) — yakkaxon xonandalar, xor va orkestrga moʻljallangan musiqa asari. Shaklan oratoriyaga yaqin, lekin hajmi kichikligi, mazmunida dramatik rivoji yoʻq (yoki sust)ligi bilan farq qiladi. Odatda, orkestr muqaddimasi, bir nechta ariya, rechitativ hamda xor qoʻshiqlaridan iborat boʻladi. 17-asrda Italiyada rivoj topdi (G. Karissimi, A. Stradella, A. Skarlatti va b.). 18-asr boshida Germaniyada diniy K. yuzaga keldi (G.F. Teleman, I.S. Bax). Keyinchalik dunyoviy va diniy K.lar boshqa mamlakatlarga tarqalib, mazmunan va shaklan boyidi. Fransiyada L. Kerubini, F.J. Gossek, G. Berlioz, Germaniyada F.Shubert, I. Brams, P. Xindemit, Rossiyada N. Rimskiy-Korsakov, S. Taneyev, S.Raxmaninov, S. Prokofyevlar K.ning yorqin namunalarini yaratishdi. Oʻzbekiston kompozitorlari ham shaklan va mazmunan rang-barang K.lar yaratishgan: S. Yudakov, "Mirzachoʻl", "Muborakbod"; S. Boboyev, "Hosil bayrami"; M. Leviyev, "Oq oltin"; O. Halimov, "Qoraqalpogʻiston" va b.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Zur-Rumma'**(vafoti 735 yil) — arab istilolari va islom dinining tarqalishi davriga soʻnggi badaviy shoirlardan biri, islomgacha boʻlgan sheriyatning mumtoz anʼanalari asosida yozilgan koʻplab madhiya va hajviyalar mu’allifi.*

Ijodi
-----

Zur-Rumma Umaviylar hukmronlik qilgan davrdagi barcha taniqli shoirlar kabi, sheʼriy bahsga urgʻu bergan, unda, albatta, al-Farazdaq tarafini olgan.Islomgacha boʻlgan sheriyat qonunlariga rioya etgan shoir qasidaning asosiy mavzusidan avval madhiya yoki hajviya shaklidagi batafsil lirik muqaddima keltirgan.

Asarlarining syujeti
--------------------

Zur-Rumma, islomgacha bolgan qadimgi shoirlar kabi, asosiy mavzuga hech qanday uslubiy boglovchisiz oʻtadi. Zur-Rummada johiliyat davridagi syujetlardan farqli syujetlar deyarli uchramaydi, ammo qasidalarining obrazlarida, tabiiyki, yangi, islomiy unsur va motivlar paydo bolgan (shoir qonoq izlari oʻrniga musulmon masjidlarining vayronalari borasida kuyunadi, islom atamalarini kiritadi, paygʻambar va uning safdoshlarini eslab oʻtadi va hokazo).

Sheriyatining janri
-------------------

Zur-Rumma devonining badiiy jihatdan eng yorqin sahifalari sifatida sahro tabiati va choʻpon hayotini tariflagan satrlarni keltirish mumkin. Ularda Zur-Rumma hatto islomgacha bolgan badaviy shoirlardan ham oʻtib ketdi. Bu esa arab tanqidchilari uni raaviyat  „choʻponlik" sheriyati janrining eng mashhur vakiliga kiritish imkonini bergan.
Zur-Rumma zamondoshlari boʻlgan ota-oʻgʻil  al-Ajjaj va Ruba nomlari bilan bogliq boʻlganidek, Zur-Rummaning nomi bilan ham arab adabiyoti tarixchilari arab sheriyatidagi eng qadimgi shakllardan biri deb hisoblaydigan urjuza sheriy shaklining tiklanishi bogʻliqdir. Urjuza  rajaz oʻlchamida yozilgan sheʼr. Zur-Rumma urjuzalarining xususiyatini ichki qofiyadoshlik tashkil qiladi (yaʼni yagona qofiya nafaqat ikkinchi satrlar oxirida, balki birinchi satrlar oxirida ham oʻtadi).Islomgacha bolgan urjuzalar odatda badaviylar turmushini tavsiflashga bagʻishlangan va bir qancha baytlardan ortiq boʻlmagan. Faqat al-Ajjajgina urjuza shaklidan barcha anʼanaviy janrlarda katta qasidalar yozish uchun foydalangan. Katta urjuzalar yaratishda yuzaga keladigan texnik qiyinchiliklar kopincha shoirni sozlardan odatdagidan boshqa maʼnoda foydalanishga, ichki qofiyaga rioya etish uchun grammatik shakllarni buzishga majbur qilgan. Zur-Rumma shoirlik faoliyatining dastlabki bosqichlarida urjuza yaratish bilan ayniqsa koʻp qiziqqan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Ziyavuddinova, Muxlisa*. Umaviy saroy shoirlari*, 2011 — 64-66 bet.
**Sadri Jahon** — 1213-asrlarda Buxoroda hukmronlik qilgan burhonlar xonadoni unvoni. "Kitobi mullazoda" asarining muallifi Ahmad ibn Mahmudning yozishicha, burhonlar xonadoniga Abdulaziz ibn Umar asos solgan. Sadri jahon unvoni unga sulton Sanjar tomonidan berilgan. Abdulaziz ibn Umar vafotidan soʻng bu lavozim oʻgʻli, keyinchalik nevaralariga berilgan. Ularning avlodlari 1207-yilgacha Buxoroda mustaqil hukmronlik qilgan. Soʻnggi Sadri jahon Burhoniddin Muhammad ibn Ahmad oʻsha yili Muhammad xorazmshoh tomonidan mansabdan tushirilgan. Burhonlarning ayrim namoyandalari ilgarigidek nufuzga ega boʻlmasalarda, imtiyozlari moʻgʻullar davrida ham saqlanib qolgan. Ular vaqf yerlarni nazorat qilishgan; oʻz yerlari, savdohunarmandchilik korxonalari boʻlgan, karvon savdosi bilan shugʻullanishgan. 13-asrda Malik Sanjar Sadri jahonlarga qarshi xalq qoʻzgʻolonini boshqargan (yana qarang Malik Sanjar qoʻzgʻoloni).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fayl:Xorazmning xalfalari.gifXorazm xalfalari
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xalfa (maʼnolari).

**Xalfa** (folklorda) — Xorazm vohasida mahalliy ogʻzaki ijod namunalarini jonli ijro etuvchi ayol. Xalfalar faoliyat koʻrsatish sharoitiga koʻra ikki yoʻnalishga boʻlinadi: toʻy va bazmlarda qoʻshiqlar ijro etuvchi „sozi xalfa" hamda „kitobiy xalfa" — taʼziya va marosimlarda kitob oʻquvchi ayol, otin (otinoyi). Ularning ikkalasi ham „ichkari"da ayollarga xizmat qilgan.
Sozi xalfalar sanʼatida joʻrnavozli va yakka ijrochilik mavjud. Ansambl uch kishidan tarkib topadi: Xalfa (garmon chaladi va qoʻshiq aytadi), doirachi (qoʻshiqlarga joʻr boʻladi, baʼzan raqs tushadi) va oʻyinchi (raqs tushadi va lapar aytadi). Xalfalar repertuaridan asosan „Toʻylar muborak", „Yor-yor", „Oshiq" turkumidagi („Tohir va Zuhra", „Oshiq Alband", „Asli va Karam", „Hurliqo va Hamro", „Oshiq Gʻarib va Shohsanam" kabi) dostonlardan parchalar, Maxtumquli va boshqa shoirlarning sheʼrlari asosidagi nasihat va raqsbop qoʻshiqlar oʻrin olgan. Ijodkor xalfalar zamonning muhim masalalariga bagʻishlangan asarlar yaratib, ularga oʻzlari kuy bastalaganlar. Masalan, Xonim Suvchi Sayidahmad qizi (1858—1926) ning „Bevafo zolim", Bibijonim Qosim Devon qizining „Ayrildim", Anash choʻloq (Onajon Sobirova, 1885—1952) ning „Onajondek dilbar jahona galdi", Ojiza (Onabibi Otajonova, 1889—1961)ning 30 dan ortiq qoʻshiqlari Nazira Sobirova, Roziya Matniyoz qizi, Saodat Xudoyberganova va hozirgi xalfalar tomonidan kuylanmoqda.

„Kitobiy Xalfa"lar esa, asosan, taʼziya, „Ulli pir", „Mushkul kushod" kabi marosimlarda „Gʻavsuli Aʼzam", „Paygʻambarlar hikoyati", „Bobo Ravshan", ‘‘Bibi Seshanbaʼ’ va boshqa diniy mavzudagi kitoblarni yakka holda oʻqishadi.

Adabiyot
--------

* Yunusov R. Olti xalfa, Xiva, 1994.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |