**Buxoro adabiyoti tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1985-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Koʻkaldosh madrasasi hujralarida joylashgan.

Muzey tarixi
------------

Buxoro adabiyot tarixi muzeyi filialini tashkil etishning asosiy maqsad madrasada oʻqitilgan darsliklar va madrasa talabalari hayoti haqida namoyon etishdan iborat. Mazkur muzey filiali Koʻkaldosh madrasasi hujralarida viloyat tarixiy va madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish jamiyati prezidiumining 1985-yil 14-sentyabrdagi 3-sonli qarori 11-bandi asosida tashkil topgan. Buxoro adabiyot tarixi muzey koʻrgazmasini Koʻkaldosh madrasasida tashkil etishdan maqsad oʻz davrida ushbu madrasada, shoir Boborahim Mashrab, Maxtumqulilar ham tahsil olishgan. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda XIX asr oxiri va XX boshlarida Buxoroda 100 dan ortiq shoirlar ijod qilgan. Mazkur davrda bitilgan esdaliklar va tazkiralardan bular haqida talaygina maʼlumotlarga ega boʻlisimiz mumkin. Jumladan, Sadriddin Ayniyning „Esdalik" lari, Sadr Ziyoning „Navodiri Ziyoiya" asari, Ahmad Donishning „Navodiri vaqoe" asari, Qori Rahmatulloh Buxoriyning „Taskirat ul-ashob" kabi asarlari bilan tanishib, ular ijod qilgan davr haqida maʼlumot olish mumkin. Bu yerda Sadriddin Ayniy 1901-yildan 1917-yilgacha istiqomat qilgan. Madrasa talabalari hayoti ilk ilm taʼlim maskanlari madrasalar boʻlganligini inobatga olib, muzey ekspozitsiyasi tashkil etishga qaror qilingan. Ushbu muzey 5 ta Koʻkaldosh madrasasi hujrasida joylashgan.

Muzey tuzilishi
---------------

Muzey filial tuzilishi quyidagilardan iborat: XIX asr oxiri va XX asr boshlarida madrasa talabalari turmush tarzi, madrasalarda oʻqitilgan adabiyotlar xususida, Sadriddin Ayniy hayoti va ijodi, madrasalarning tashkil topishi haqida maʼlumot beruvchi annotatsiyalar, Abdurauf Fitrat hayoti va ijodi, XIX asr oxiri va XX asr boshlarida yashab ijod etgan buxorolik adiblar Ahmad Donish, Jalol Ikromiy, Abdulqodir Savdo, Shamsiddin Muhammad Shohin, Azmiddin Somiy, Hayrat, Mulla Qurbon Fitrat, Iso Mahdum Buxoriy, Vozehqori Rahmatulloh, Mirzo Hayit Sahbo, Abdurahmon Tamkin hayoti va ijodlariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ernazarov E*. Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. SM Print: Toshkent, 2004 — 223 bet.
2. ↑  Арсланова Ф, Алиев Р*. Музеи древней Бухары (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. Бухоро нашриёти: Бухоро, 2015 — 96 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |