**Qalli Ayimbetov** (20.03.1908, Qoraqalpogʻiston, Chimboy tumani – 09.04.1973, Nukus) – Qoraqalpoq sovet adabiyotshunosi, folklorshunos, yozuvchi va tarjimon, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi xalq ta'limi va fan arbobi. KSASSR Maorif xalq komissari va KSASSR Oliy Kengashining birinchi chaqiriq deputati (1938), Filologiya fanlari doktori, professor. KKASSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1957), KKASSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1958-yil yoki 1968-yil).

Biografiyasi
------------

1908-yil 20-martda O‘zbekiston tarkibidagi Qoraqalpog‘iston Respublikasining hozirgi Chimboy viloyati (o‘sha paytda Rossiya imperiyasining Turkiston general-gubernatorligining Sirdaryo viloyati) tug‘ilgan. Bola ota-onasidan erta ayrilgan.

1924—1929-yillarda viloyat xalq ta'limi bo'limi xodimi va 1927-yilda bir vaqtning o'zida bolalar uyida o'qituvchi bo'lib ishladi. 1929-yilda Toʻrtkoʻl pedagogika texnikumida oʻqishni tamomlagach, soʻngra Olmaota pedagogika institutida (hozirgi Abay nomidagi Qozoq milliy pedagogika universiteti) oʻqishni davom ettirdi. 1933—1935-yillarda institutda katta ilmiy xodim lavozimiga tayinlandi.

1929-yilda Butunittifoq Kommunistik partiyasiga (bolsheviklar) qo'shildi. 1934-yilda o'sha paytda tashkil etilgan SSSR Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo'ldi.

1935—1936-yillarda "Uchpedgiz" nashriyotida chop etilgan qoraqalpoq tilidagi darsliklar tahririyatiga rahbarlik qilgan. 1936—1938=yillarda Butunittifoq Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi qoshidagi SSSR millatlari ilmiy-tadqiqot instituti aspiranti bo'lgan. 1938-yilda Qoraqalpog‘iston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Maorif xalq komissariyatini boshqargan. Xuddi shu yili u KKASSR Oliy Kengashining birinchi chaqiriq deputati etib saylangan. 1938—1940-yillarda Til va adabiyot instituti (keyinchalik - Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti) direktori lavozimini egallagan. 1940—1941-yillarda Butunittifoq Kompartiyasi (bolsheviklar) Qoraqalpogʻiston viloyat qoʻmitasida dars bergan.

Ulug' Vatan urushi boshlanishi bilan Qalli Ayimbetov frontga yo'l oldi, u yerda siyosiy ish bilan shug'ullandi.

Ilmiy va o'quv faoliyati
------------------------

Qalli Ayimbetov qoraqalpoq adabiyotini oʻrganish, qoraqalpoq xalq ogʻzaki ijodini toʻplash va ommalashtirish ishlari bilan mashhur. Olim xalq orasida "tirik qoraqalpoq folklori" deb atalgan. 

1937-yilda qoraqalpoq dostonlarining "Edige" va "Alpomish" nashrlarin tayyorlagan.

Urushdan keyingi davrda Qalli Ayimbetov "Qoraqalpoq maqollari va matallari" (1956) nashrining tuzuvchisi, "Qoraqalpoq sovet dramaturgiyasi tarixi ocherklari" (1963), "Xalq hikmati" (1968) monografiyalari muallifi bo'lgan. U "O‘tgan kunlar aks-sadolari" (1972) xotiralar to‘plamini qoldirdi.

Oilasi
------

O'g'li Klim Qalliyevich Ayimbetov - yozuvchi, ko'plab musiqa kitoblari muallifi. Bugungi kunda bu kitoblar musiqa kollejlari va boshlang‘ich maktablarda ashula darsi yo‘nalishida o‘rganilmoqda.

2-oʻgʻli Maxet Qalliyevich Ayimbetov — filologiya fanlari doktori, Ajinyaz nomidagi pedagogika instituti professori.

Kitoblari
---------

К.Аймбетов*. Народная Мудрость*. Каракалпакстан, Нукус, 1988 — 490 bet. ISBN 5-8272-0029-8.

Manbalar
--------

1. ↑  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Ахметов, Худайбергенов 1983. sfn error: no target: CITEREFАхметов,\_Худайбергенов1983 (help)
3. 1 2 3  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
4. 1 2 3  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
5. ↑  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
6. ↑  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
7. ↑  *Айимбетов Қалли* — Национальная энциклопедия Узбекистана — Ташкент, 2000—2005.(oʻzb.)
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |