**Tokai** (yaponcha: *東海村* *Tokai-mura*?) Yaponiyaning Ibaraki prefekturasida joylashgan qishloq. 2020-yil 1-iyul holatiga koʻra, qishloqning 15,148 xonadonida 37,651 kishi istiqomat qiladi va har bir kvadrat kilometrga 991 kishi toʻgʻri keladi. 65 yoshdan oshganlar aholining 25.8% ini tashkil etadi. Qishloqning umumiy maydoni 38.0 km². Yaponiya Atom Energiyasi Agentligi boshqa tashkilotlar bilan birgalikda hozirda shaharchada bir qator yadro texnologiyalari tadqiqot ob’ektlarini boshqaradi. Xususan, Tokai atom elektr stansiyasi ushbu shaharda joylashgan.

Geografiya
----------

Tokai Ibaraki prefekturasining markazida, Tokiodan taxminan 120 kilometr (75 mi), sharqda Tinch okeani bilan chegaradosh. Qishloq prefektura markazi Mitodan taxminan 15 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Shimoldan Kudzi daryosi oqib oʻtadi. Hudud Hitachi platosining shimoliy uchida joylashgan boʻlib, allyuvial va sholi dalalari bilan qoplangan pasttekisliklardan, platosi esa togʻli dalalar va tekislik oʻrmonlaridan iborat.

### Atrofdagi munitsipalitetlar

Ibaraki prefekturasi

* Hitachi
* Naka
* Hitachinaka

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Tokai aholisi soʻnggi asrdan buyon barqaror oʻsib kelgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 6,804 | —     |
| 1930 | 7,153 | +5.1% |
| 1940 | 8,774 | +22.7% |
| 1950 | 11,462 | +30.6% |
| 1960 | 13,978 | +22.0% |
| 1970 | 18,96 | +35.6% |
| 1980 | 29,197 | +54.0% |
| 1990 | 31,557 | +8.1% |
| 2000 | 34,333 | +8.8% |
| 2010 | 37,438 | +9.0% |
| 2020 | 37,891 | +1.2% |

Tarixi
------

1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan Muramatsu va Isigami qishloqlari yaratilgan. 1955-yil 31-martda bu ikki qishloq birlashib, Tokai qishlog‘ini tashkil qiladi. 1956-yilda Tokaida Yaponiya atom energiyasi tadqiqot instituti tashkil etildi. Yaponiyadagi birinchi yadroviy reaktori JRR-1 kritik darajaga yetganidan so‘ng, qishloqda Yaponiya yadro sanoatining asosi boʻlmish Yaponiya Atom Energiyasi Agentligi, Yaponiya Atom Energiyasi Kompaniyasi Tokai elektr stansiyasi va Tokai № 2 elektr stansiyasi kabi ko‘plab yadroviy obyektlar to‘planadi. 1999-yil 30-sentyabrda Tokaida JCO yadroviy qayta ishlash zavodida „Tokaimura yadroviy halokati" sodir boʻlgan va ikki kishi hayotdan koʻz yumadi.

Hukumat
-------

Tokai toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali qishloq kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Tokay Ibaraki prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, qishloq Yaponiya Diet quyi palatasining Ibaraki 5-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Atom energetikasi sanoati, tegishli davlat va xususiy tadqiqot obyektlari (jumladan, J-PARC zarrachalar fizikasi laboratoriyasi) va davlat subvensiyalari mahalliy iqtisodiyotning asosini tashkil qiladi.

Taʼlim
------

Tokaida qishloq hukumati tomonidan boshqariladigan oltita davlat boshlangʻich maktabi va ikkita davlat oʻrta maktabi va Ibaraki prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat yuqori maktabi mavjud. Bundan tashqari, Tokaida Tokio va Ilgʻor tadqiqotlar uchun magistratura universitetlarining tadqiqot muassasalariga joylashgan.

Transporti
----------

### Temir yoʻl

 JR East — Dzyoban liniyasi

* Tokai

### Magistral yoʻl

* Dzuban tezyurar yoʻli — Tokai almashinuvi
* 6-miliy yoʻnalish
* 245-milliy yoʻnalish

### Dengiz portlari

* Ibaraki porti

Xalqaro munosabatlar
--------------------

* AQSH bayrogʻi AQSh Idaho Falls, Idaho

Taniqli odamlar
---------------

* Masaru Hasimoto, siyosatchi
* Teruaki Kobayasi, professional futbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  „Ibaraki prefectural official statistics" (Japanese).
2. ↑  Tōkai population statistics
3. ↑  N. Shinohara *et al.*, *Radiochimica Acta*, 2001, **89**, 135-138 Chemical analysis of transuranium nuclides in the uranium solution of the JCO criticality accident
4. ↑  *Aprikyan.* „Japanese students visit Idaho Falls for sister city exchange".  Local News 8 of Idaho (26-iyul 2013-yil). 19-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayti (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Ibaraki prefekturasining soyali suratiIbaraki prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Mito markaz[en] |
|  |
| Asosiy shahar[en] | 
* Mito
 | 
Ibaraki prefekturasi bayrogʻiIbaraki prefekturasi gerbiPrefektura xaritasi |
|  |
| Maxsus shahar[en] | 
* Tsukuba
 |
|  |
| Shaharlar | 
* Bando
* Chikusei
* Hitachi
* Hitachinaka
* Hitachiomiya
* Hitachiota
* Hokota
* Inasiki
* Isioka
* Itako
* Joso
* Kamisu
* Kasama
* Kasima
* Kasumigaura
* Kitaibaraki
* Koga
* Moriya
* Naka
* Namegata
* Omitama
* Ryugasaki
* Sakuragava
* Simotsuma
* Takahagi
* Toride
* Tsuchiura
* Tsukubamirai
* Usiku
* Yuki
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Higasiibaraki tumani
* Ibaraki
* Oarai
* Sirosato
* Inasiki tumani
* Ami
* Kavachi
* Miho
* Kitasoma tumani
* Tone
* Kudzi tumani
* Daigo
* Naka tumani
* Tokai
* Sasima tumani
* Goka
* Sakai
* Yuki tumani
* Yachiyo
 |
|  |
| 
Ibaraki prefekturasidagi birlashuvlar roʻyxati |

 |