**Qasim Awezov** (qozoqcha: *Qasım Áwezov*; 1897-yil, Besjap (Bessarıjap), Chimboy tumani, Qoraqalpogʻiston, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 1938-yil 13-oktyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – Qoraqalpoq, ishanning oʻgʻli, davlat arbobi, shoir, dramaturg. „Tong nuri" („Tań nurı") Qoraqalpoq xalq teatri asoschisi. Qoraqalpoq dramaturgiyasi janrining rivojlanishiga Qasim Awezov asos solgan.

Hayoti
------

Qasim Awezov 1897-yilda kambagʻal oilada tugʻilgan. 13 yoshidan boshlab ota-onasi uni madrasaga „Maxtum-oxun"ga oʻqishga yuborishadi, ota-onasi oʻqish uchun pul toʻlay olmagani uchun u madrasa egasiga mardikor boʻlib ishlaydi. 1915-yilda Rahmatulloh Oxun madrasasida oʻqishni davom ettirdi.

Sovet hokimiyatining kelishi bilan Qasim Awezov ixtiyoriy ravishda yangi sotsialistik jamiyatni barpo etishda faol ishtirok eta boshladi.

1921-yilda qishloq ijroiya qoʻmitasida kotib, maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

1921-yilda Qasim Awezov oʻqituvchilar tayyorlash kursini (To‘rtko‘lda) tugatdi. Chimboy tumanidagi bolalar internatining mudiri boʻlib ishladi.

1922–1924-yillarda Qosim Avezov oʻz safdoshlari Qozi Maulik va Seyfulg‘abit Majitov bilan birgalikda yangi maktab ochdi, xalqqa tushunarli tilda yangi darsliklar yaratishga kirishdi.

1923-yilda Qasim Awezov Samarqand viloyat partiya xodimlari maktabida oʻqishni tugatdi.

Uni 1924-yilda tugatib, u yerda dastlab inspektor, 1924-yil dekabrdan Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi boʻlib ishladi. Teatr sanʼati rivojiga har tomonlama hissa qoʻshgan.

1924–1925-yillarda Qoraqalpoq davlat xalq maorifi boʻlimi mudiri, 1925-yil apreldan 1929-yil martgacha Qoraqalpoq davlat Ijroiya qoʻmitasi raisi, 1929-yil apreldan Qozogʻiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari, Markaziy maʼmuriy boshqarmasi boshligʻi, 1929-yil avgustdan 1930-yil sentyabrgacha KASSR Ichki ishlar xalq komissarligi; 1930-yil sentyabrdan 1931-yilgacha Qoraqalpogʻistonning SSSR hukumatidagi doimiy vakili(Moskvada), 1931-1932-yillarda – Qoraqalpogʻiston davlat partiya qoʻmitasi ikkinchi kotibi, 1932-yil 20-martda Qoraqalpogʻiston Muxtor okrugi Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasiga (Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) aylantirildi va Qasim Awezov Qoraqalpogʻiston Sotsialistik respublikasi (1932-yildan 1934-yilgacha) Muxtor Soveti Xalq Komissarlari Sovetining birinchi raisi etib tayinlandi.
1933-yil 25-aprelda Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Markaziy byurosi va Oʻlka partiya qoʻmitasi qarori bilan Qasim Awezov oʻz lavozimidan chetlashtirildi.

1935-yildan 1936-yil apreligacha – Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi huzuridagi Qoraqalpogʻistonning Moskvadagi doimiy vakili, 1936-yil apreldan 1937-yil aprelgacha – SSSR Xalq Komissarlari Soveti qoshidagi Sanʼat qoʻmitasining KAASSR boʻyicha komissari, 1937-yil aprel oyida Qoraqalpogʻiston Xalq Komissarlari Soveti qoshidagi sanʼat boʻlimiga rais etib tayinlanadi.

1937-yil sentyabr oyida u millatchi-burjua partiyasi tashkilotchisi sifatida hibsga olindi va „xalq dushmani" sifatida qatagʻon qilindi.

1938-yil oktyabr oyida u oʻlimga hukm qilindi. 1958-yilda vafotidan keyin toʻliq reabilitatsiya qilingan.

### Oilasi

Xotini Fotima Awezova.

Xotirasini abadiylashtirish
---------------------------

Quyidagilar Qasim Awezov nomi bilan atalgan:

* Qoraqalpogʻiston Respublikasi Chimboy tumanidagi jamoat xoʻjaligi (bivshiy sovxoz) (O‘zbekiston, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Chimboy tumani);
* parrandachilik fermasi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18  „| TsentrAziya". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
2. 1 2 3 4 5  „ДУХОВНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ В КАРАКАЛПАКСТАНЕ И ФОРМИРОВАНИИ НАЦИОНАЛЬНОЙ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ И ПОЛИТИЧЕСКОЙ ЭЛИТЫ". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
3. ↑  „13 наркомов НКВД: Касым Авезов, Лев Залин и Станислав Реденс / История Казахстана / Блоги.Казах.ру — блоги Казахстана, РК". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  „Авезов Қосим 1897-1939 Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы теат". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
5. 1 2 3 4  „КАСЫМ АВЕЗОВ - ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ДЕЯТЕЛЬ КАРАКАЛПАКСТАНА". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
6. ↑  Karakalpakskaya Avtonomnaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika – Ensiklopediya
7. ↑  „Каракалпакстан". 24-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
8. 1 2 3  „Алғашқы қазақ НКВД басшылары. ІІ бөлім". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
9. ↑  „Информация о компании - Чимбай районлык "ЖАСЛЫК" киши карханасы ИНН 200397918 - UZORG.INFO". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
10. ↑  „Биология размножения черноголового ремеза Remiz coronatus в низовьях Амударьи – тема научной статьи по биологическим наукам читайте бесплатно текст научно-исследовательской работы в электронной библиотеке КиберЛенинка". 11-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
11. ↑  Bolshaya sovetskaya ensiklopediya – yusupov ibragim
12. ↑  „Птицеводство: Узбекистан: новая птицеводческая ферма". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.
13. ↑  „Узбекистан: новая птицеводческая ферма - новости meatinfo.ru". 6-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Кадровая политика РСФСР в Каракалпакстане в 1930-1936 гг. - Статья в журнале «Молодой ученый»".



* „КАСЫМ АВЕЗОВ - ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ДЕЯТЕЛЬ КАРАКАЛПАКСТАНА".



* „КАСЫМ АВЕЗОВ И СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ КАРАКАЛПАКСТАНА - Zenodo".