recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yaxob** — tuproqda nam zaxirasini hosil qilish va ekinning unib chiqishi va normal rivojlanishi uchun sharoit yaratish maqsadida haydalma yerlarga, bogʻlar va tokzorlarga qish, erta bahorda suv berish. Yogʻin miqdori yetarli boʻlmagan (yiliga 250 mm dan kam) rayonlarda qoʻllaniladi. Ya. grunt suvlari 3 m dan chuqur joylashgan avtomorf tuproqlarda yaxshiroq samara beradi. Turli darajada shoʻrlangan gidromorf tuproqlart Ya. shoʻr yuvish vazifasini bajaradi. Baʼzi joylarda (yengil va qatlami yupqaroq tuproqparda) Ya. ekish oldidan oʻtkaziladi (ekish oldidan suv berish). Ya. tekis yerlarda marza olinib, nishabli yerlarda aylanma yoki dandana ariq solib beriladi. Ya. texnikasi vegetatsion suv berish texnikasi bilan deyarli bir xil. Ya. normasi turlicha boʻladi: tagzamini qum yoki shagʻal boʻlgan 0,5–1 m qalinlikdagi tuproqlarda 1000–1800 m³/ga, qalin avtomorf tuproqlarda 2500 m5/ga gacha boradi (qarang Yer shoʻrini yuvish).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taybe Mustafa Yusein** (bolgarcha: *Тайбе Мустафа Юсеин*; tugʻ. 1991-yil 4-may, Midrevo, Kubrat tumani, Razgrad viloyati, Bolgariya) — bolgariyalik erkin kurashchi, 59 kg gacha va 62 kg gacha vazn toifasida, Bolgariya terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilda Jahon chempioni, 2018-yil, 2019-yil va 2022-yilgi Yevropa chempioni, Jahon va Yevropa chempionatlari gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Faoliyati
---------

1991-yilda Razgrad viloyati Kubrat tumani Midrevo qishlogʻida tugʻilgan. 

2010 va 2011-yillarda u Yevropa chempionatining kumush medali sohibiga aylandi. 2012 va 2013-yillarda Jahon chempionatlarining kumush medali sovrindori boʻldi. 2014-yilda u Jahon va Yevropa chempionatlarining bronza medali sovrindori boʻldi. 2015-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan I Yevropa oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Kaspiysk shahrida (Rossiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Taybe Yusein hech bir raqibiga imkoniyat qoldirmadi va faoliyatida birinchi marta qitʼa chempioni boʻldi. Oʻsha yili Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan kurash boʻyicha Jahon chempionatida bolgariyalik sportchi barcha raqiblarini magʻlubiyatga uchratib, 62 kilogramm gacha boʻlgan vazn toifasida dunyoning eng yaxshisi unvoniga sazovor boʻldi.

2019-yili Nur-Sultonda (Qozogʻiston) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari oldidan Jahon chempionatida 62 kg gacha vazn toifasida Taybe kumush medalni qoʻlga kiritdi va Milliy olimpiya qoʻmitasiga Olimpiya oʻyinlari litsenziyasini oldi.

2020-yil fevral oyida Italiya poytaxtida boʻlib oʻtgan qitʼa chempionatida 62 kilogramm gacha boʻlgan vazn toifasida Taybe Yusein bronza medali uchun kurashda moldovalik sportchi Mariana Cherdivarani yengib, Yevropa chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yusein, Taybe Mustafa (BUL) - International Wrestling Database".
**Francis Lederer** (talaffuzi: „Frensis Lederer", 1899-yil 6-noyabr, Praga — 2000-yil 25-may) — Avstriya-Vengriya imperiyasida tugʻilgan amerikalik kino va sahna aktyori boʻlib, avval Yevropada, keyin esa Qoʻshma Shtatlarda muvaffaqiyat qozongan. Uning asl ismi Franz (Chexiya František) Lederer edi.

Dastlabki yillari
-----------------

Lederer Praganing kambagʻal qismida oʻsgan, u yerda uning yagona dam olishi mashgʻuloti bu kurash edi. Ota-onasi u to‘qqiz yoshida ajrashishdi, akasi urushda halok bo‘ldi. U quruq mahsulotlar sotadigan doʻkonda ishlagan va birinchi teatr tajribasi asosiy aktyorlar oʻz rollarini ijro etganda, unga spektaklda fonda javonlarni tozalash vazifasi yuklanganida sodir boʻlgan. U eʼtiborni yulduzlardan uzoqlashtirganda va oʻziga qaratganda bu rolni yoʻqotdi.

Aktyorlik karerasi
------------------

### Yevropa

Lederer aktyorlikni yoshligida boshlagan va Pragadagi Musiqa akademiyasi va Dramatik sanʼat akademiyasida tahsil olgan. Birinchi jahon urushida Avstriya-Vengriya imperatorlik armiyasida xizmat qilganidan soʻng, u „Yangi nemis teatri" ning shogirdi sifatida *„Burning Heart"* spektaklida debyut qildi. Lederer Moraviya va Markaziy Yevropa boʻylab gastrol safarlarida boʻlib, Chexoslovakiya, Vengriya, Avstriya va Germaniyadagi teatrlarda oʻziga yuqori baho berdi. Uning chiqishlari orasida Max Reinhardtning *„Romeo and Juliet"* asaridagi Romeo rolidagi burilish diqqatga sazovordir.

1920-yillarning oxirida Ledererni nemis aktrisasi Henny Porten va uning eri filmlarga jalb qilishdi. U GW Pabst bilan *„Pandoraʼs Box"* filmida chiqqan. U oʻsha yili *„The Wonderful Lies of Nina Petrovna"* filmida ham eʼtiborga loyiq rol ijro etdi. Oʻsha paytda „Franz" nomi bilan atalgan Lederer ovozsiz filmlardan tovushli filmlarga oʻtdi.

Tanlangan filmografiyasi
------------------------

 

* *Zuflucht* (1928)
* *Pandoraʼs Box* (1929)
* *Atlantik* (1929)
* *The Wonderful Lies of Nina Petrovna* (1929)
* *Maman Colibri* (1929)
* *Perjury* (1929)
* *The Great Longing* (1930)
* *The Road to Dishonour* (1930)
* *Susanne Cleans Up* (1930)
* *Her Majesty the Barmaid* (1931)
* *The Fate of Renate Langen* (1931)
* *Adventure in Vienna* (1952)
* *Stolen Identity* (1953)

### Qoʻshma Shtatlar

 

* *Man of Two Worlds* (1934)
* *The Pursuit of Happiness* (1934)
* *Romance in Manhattan* (1935)
* *The Gay Deception* (1935)
* *One Rainy Afternoon* (1936)
* *My American Wife* (1936)
* *It's All Yours* (1937)
* *The Lone Wolf in Paris* (1938)
* *Midnight* (1939)
* *Confessions of a Nazi Spy* (1939)
* *The Man I Married* (*I Married a Nazi*) (1940)
* *Puddinʼ Head* (1941)
* *Voice in the Wind* (1944)
* *The Bridge of San Luis Rey* (1944)
* *The Diary of a Chambermaid* (1946)
* *The Madonna's Secret* (1946)
* *Million Dollar Weekend* (1948)
* *Surrender* (1950)
* *Captain Carey, U.S.A.* (1950)
* *Lisbon* (1956)
* *The Ambassador’s Daughter* (1956)
* *The Return of Dracula* (1958)
* *Terror Is a Man* (1959)

Manbalar
--------


1. ↑  Lane, Jerry (January 1934). "Francis Lederer: Man of Two Worlds". *Hollywood* **23** (1): 16, 65.. Qaraldi: October 23, 2021. Francis Lederer]]
2. ↑  Erickson, Hal Biography (Allmovie)
3. 1 2  TCM Biography
**Achhaiya** — Hindistonning Bokaro tumani boʻlib,Petarvar blokida joylashgan kichik elektrlashtirilgan qishloq hisoblanadi.

Manzili
-------

Achhaiya - milliy avtomagistraldan 2 kilometr (1.2 mi) masofada (Milliy avtomagistral 7 (Hindiston) (eski raqamlash)) va shtat poytaxti boʻlgan Ranchidan bir soatlik masofa oraligʻida joylashgan hisoblanadi. Atrofdagi qishloqlarga Banga, Sadma, Ordana va Osam kiradi.

Tarixi
------

*Achhaiya* soʻzi sanskritcha *akchhat* soʻzidan olingan hisoblanib, "xom guruch" degan maʼnoni anglatadi.  Achhaiya 1773-yilda Babu Atma Royga Ramgarh Rajdan Zamindari tizimi ostida Mouza Achhaiya berilganida paydo boʻlgan. Babu Laxmi Roy Mouza Achhaiyaning oxirgi Zamindori boʻlgan.

Festivallari
------------

Achhaiya Roy oilasi tomonidan mart va aprel oylarida nishonlanadigan Vasant Kalin Durga Puja bayrami bilan mashhur hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Achhaiya Electricity Snapshot". 14-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-yanvar 2014-yil.
2. ↑  „Government of India Census Data". 11-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-yanvar 2014-yil.
**Koʻhson** — Afgʻoniston shimoli-gʻarbidagi Hirot viloyatidagi tuman. Gʻarbda Eron xalqi, shimolda Gulran tumani, janub va sharqda Gʻuryan tumani bilan chegaradosh. Koson tumani aholisi 52 900 kishini tashkil etadi (2012 yil holatiga koʻra), unga quyidagi etnik guruhlar kiradi: 59,4% pushtun, 35,3% tojik, 5,1% baluch va 0,2% turkmanlar. 

Koʻhson tumanining maʼmuriy markazi — Koʻhson kichik shaharchasi. Tuman Hirot shahridan 116 km gʻarbda (mashinada 3 soatlik yoʻl) joylashgan boʻlib, asosan choʻl boʻlib, sugʻoriladigan yerlardan iborat. Afg'oniston va Eron o'rtasidagi rasmiy chegara o'tish joylaridan biri bo'lgan Islom Qal'a ushbu tumanda joylashgan. Hari daryosi Koʻhson tumanidan oqib oʻtadi va tuman markazidan ham uncha uzoq emas. Qurg‘oqchilik asosiy daromad manbai bo‘lgan qishloq xo‘jaligi uchun jiddiy muammodir. Ilgari ekin maydonlarining deyarli 60 foizi foydalanilmayapti. Sog'liqni saqlash va ta'lim 2002 yildan beri yaxshilandi.

Galereya
--------

* Afg‘oniston milliy politsiyasining (ANP) Kohson tumanidagi shtab-kvartirasi.Afg‘oniston milliy politsiyasining (ANP) Kohson tumanidagi shtab-kvartirasi.
* Kohsondagi ANPning pushtun a'zosi.Kohsondagi ANPning pushtun a'zosi.

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Hisob-kitoblar xaritasi IMMAP, 2011 yil sentyabr
* Hirot viloyati - Qishloqlarni tiklash va rivojlantirish vazirligi

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari
Kogukchxon (Nammu, Ilmo, Gogukcheon) Koguryoning toʻqqizinchi qiroli (179–197). Kogukchxon Koguryoning sakkizinchi qiroli Sintxening ikkinchi o'g'li edi. Uning katta akasi Go Balgi dastlab valiahd shahzoda bo'lsa-da, saroy amaldorlari 176-yilda Kogukchxonni valiahd shahzoda etib tayinlanishini qo'llab-quvvatladilar. Koreya tarixi akademiyasida qirol Kogukchxon qirol Sintxening ikkinchi oʻgʻli emas, balki qirol Sintxening birinchi oʻgʻli ekanligiga ishonishadi. 180 yilda Kogukchxon Jena-Bulik U Soning qizi U xonimga uylanib, markaziy hokimiyatni yanada mustahkamladi. U xonim Kogukchxonning vafotidan so'ng keyingi qirol Sansan bilan turmush qurganligi sababli malika boʻlib qoldi. Uning hukmronligi davrida beshta "bu" yoki kuchli mintaqaviy urugʻlarning nomlari markaziy davlatning tumanlari nomiga aylandi. 184 yilda Kogukchxon o'zining ukasi shahzoda Gye Suni Lyaodun gubernatoriga qarshi kurashga yubordi. Shahzoda Gye-Su muvaffaqiyat qozongan boʻlsa-da, qirol Xan qoʻshinlarini qaytarish uchun qoʻshinlarini toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzi boshqargan. 191-yilda zodagonlar qoʻzgʻolonlari bostirildi. Shu yili qirol Kogukchxon hukumat amaldorlarini tanlashda davlat imtixoni tizimini qabul qilgan. Natijada, u Koguryo bo'ylab ko'plab iste'dodli odamlarni kashf etdi, ularning eng kattasi Bosh vazir lavozimiga ega bo'lgan Eul Pa-So edi.

" Samguk Sagi "ning qadimiy matnida aytilishicha, Kogukchxon 194-yilning bir kunida ovga borib, ochlik iskanjasiga tushib qolgan qishloqqa duch kelgan. Kiyim-kechak, yeguliklaridan bir qismini qishloqdoshlarga berib, xalqining ochlikdan qutqarish oʻz zimmasida ekanini his qildi. Kogukchxon oʻz qirolligidagi dehqonlar hayotini yaxshilashga harakat qildi. Jindae qonuni 194-yilda Kogukchxon dehqonlarga qarzga don berish haqida Jindae qonunini e'lon qildi. Bu qonun odamlarga martdan iyulgacha donni qarzga olib, oktabrda uni qaytarish imkonini berdi. Ushbu qonun Choson sulolasi davrida "Xvangok" nomi bilan saqlanib qolgan. Bu qonunning ming yildan ortiq saqlanib qolganligini ko'rsatadi. Kogukchxonning taxtga o'tirishi aka-uka vorisligidan ota-o'g'il merosxo'rligiga mayorat tizimining o'zgarishini bildirgan bo'lsada, uning o'rnini ukasi Sansan egalladi.
Tibbiyotda **stent** - bu oʻtish yoʻlini ochiq saqlash uchun anatomik tomir yoki kanalga kiritilgan metall yoki plastmassa naycha**, stentlash** esa stentni joylashtirishdir. Kengaytiriladigan koronar, qon tomir va oʻt yoʻllari stentlaridan tortib buyrak va siydik pufagi oʻrtasida siydik oqishini taʼminlash uchun ishlatiladigan oddiy plastik stentlargacha turli maqsadlarda ishlatiladigan stentlarning keng assortimenti mavjud. "Stent" shuningdek, bunday qurilmani joylashtirishni tasvirlash uchun feʼl sifatida ishlatiladi, ayniqsa ateroskleroz kabi kasallik arteriya kabi tuzilmani patologik ravishda toraytirganda.

Stentning Shuntdan farqi bor. Shunt-bu tananing ilgari bir-biriga bogʻlanmagan ikkita qismini bir-biriga bogʻlaydigan, ular orasida suyuqlik oqishini taʼminlaydigan quvur. Stentlar va shuntlar oʻxshash materiallardan tayyorlanishi mumkin, ammo ikki xil vazifani bajaradi.

Havolalar
---------

1. ↑  *Center for Devices and Radiological Health.* „Cerebral Spinal Fluid (CSF) Shunt Systems" (en). *www.fda.gov*. Qaraldi: 25-sentabr 2017-yil.
2022-yilning 24-may kuni 18 yoshli Salvador Ramos Texasning Uvalde shahridagi Robb boshlangʻich maktabida 19 nafar oʻquvchi va ikki oʻqituvchini otib oʻldirgan, yana 17 nafarini yaralagan edi. Oʻsha kuni yaqin atrofdagi oʻrta maktab oʻquvchisi Ramos janjaldan keyin buvisining yuziga otib, uni ogʻir yaralagan. Taxminan 12 daqiqa davomida maktab tashqarisida oʻq uzgandan soʻng u hech qanday qurolli qarshilikka duch kelmay, miltiq va toʻpponcha bilan qurollangan Robb boshlangʻich maktabining sinfiga kirgan. Ramos oʻzini sinf xonasiga qamab qoʻydi va u yerda bir soat ichida qurbonlarini oʻldirdi, shundan soʻng AQSh chegara xizmati xodimi uni otib oʻldirdi.

Huquq-tartibot idoralari xodimlari javob berishning kechikishini ishchi kuchi yetishmasligi bilan izohladi. Politsiyaga birinchi yordam koʻrsatgan xodimlar otishma boʻyicha harakat qilgani uchun keng tanqidlarga uchradi. Rasmiylar, shuningdek, oʻz harakatlari haqida ziddiyatli va boʻrttirilgan xabarlar bergan.

Otishma ortidagi aniq maqsad aniqlanmagan. Bu 2007-yilda Virginia Tech va 2012-yilda Sandy Huk boshlangʻich maktabidagi otishmadan keyin Amerika maktabidagi uchinchi eng halokatli otishma va Texas shtatidagi eng halokatli otishmadir.

Qurbon boʻlganlar
-----------------

Otishmada 19 nafar talaba va ikki oʻqituvchi halok boʻlgan. Ismning oldida kishining yoshi keltirilgan:

* Nevaeh Bravo, 10
* Jacklyn Jaylen Cazares, 10
* Makenna Elrod, 10
* Jose Flores, 10
* Eliana Garcia, 9
* Irma Garcia, 48
* Uziyah Garcia, 9
* Amerie Jo Garza, 10
* Xavier Javier Lopez, 10
* Jayce Carmelo Luevanos, 10
* Tess Marie Mata, 10
* Miranda Mathis, 11
* Eva Mireles, 44
* Alithia Ramirez, 10
* Annabell Guadalupe Rodriguez, 10
* Maite Yuleana Rodriguez, 10
* Alexandria Aniyah Rubio, 10
* Layla Salazar, 10
* Jailah Nicole Silguero, 11
* Eliahana Cruz Torres, 10
* Rogelio Torres, 10

Bolalar ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi sinflarda oʻqigan. Oʻqituvchilar Irma Garsiya va Eva Mireles oʻsha toʻrtinchi sinfda dars berishgan. Uvalde Memorial kasalxonasi bosh direktorining xabar berishicha, otishma ortidan 11 bola va yana uch kishi shoshilinch tibbiy yordamga yotqizilgan. Toʻrt nafari qoʻyib yuborilgan, ikkitasi faqat erkak va ayol deb taʼriflangan, yetib kelgach vafot etgan. Yana bir qancha qurbonlar San-Antoniodagi universitet kasalxonasiga yetkazilgan. 17 kishi, jumladan, ikki politsiyachi yaralangani xabar qilingan. Abbotning aytishicha, ikki ofitser oʻqdan otilgan, ammo jiddiy jarohat olmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Archie, Ayana*. „Texas school shooter entered Robb Elementary unobstructed, police say" (en). *NPR* (26-may 2022-yil). Qaraldi: 27-may 2022-yil.
2. ↑  „19 students and 1 teacher killed in Texas elementary school shooting". CBC News (24-may 2022-yil). Qaraldi: 24-may 2022-yil.
**Stefani Gil** — aktrisa Ispancha, kino va teatr. U bor-yoʻgʻi 14 yoshda, rejissyor Marko Pontecorvo tomonidan suratga olingan *Fátima* xalqaro filmining bosh qahramoni sifatida 2020-yil avgust oyida premyerasi boʻlib oʻtadi.

U rejissyor Dani de la Orden tomonidan suratga olingan *Hayotimning eng yaxshi yozi* badiiy filmidagi Laura obrazi bilan tanilgan. 2019-yil 13-sentyabrda rejissyor Alfonso Kortes-Kavanillas tomonidan Karmen rolini ijro etgan *Sordo' filmi chiqdi. Bundan tashqari, u* Terminator: Qorong'u taqdir *kabi xalqaro loyihalarda va BBCning* The Solsbury Poisonings *seriallarida ishtirok etgan.*

Filmografiya
------------

| Kino va televideniye |
| --- |
| Yil | Sarlavha | Xarakter |
| 2016-2018 yillar | *Tibbiyot markazi* | Marta / Julia Abad |
| 2017 | *Vaqt vazirligi* | Amelia qiz |
| 2017 | *Hali Yulduz kesishgan* | urchin |
| 2018 yil | *Hayotimdagi eng yaxshi yoz* | Laura |
| 2019 | *Kar* | Karmen |
| 2019 | *Terminator: Qorong'i taqdir* | Greys (yosh) |
| 2020 | *Fotima* | Lusiya |
| 2021 | afsus | EVA |

Adabiyotlar
-----------

Havolalar
---------

* Stephanie Gil IMDbda
**Stepan Nikolayevich Xalturin** **yodgorligi** **—** monumental sanʼat yodgorligi, Rossiyada federal ahamiyatga ega madaniy meros obyekti. Yodgorlik birinchi rus inqilobiy ishchilaridan biri, 1880-yilda Qishki saroydagi terakt ishtirokchisi, „Rossiya ishchilarining Shimoliy ittifoqi" tashkilotchisi Stepan Nikolayevich Xalturinga bagʻishlangan. Yodgorlik Moskvada Kirov koʻchasidagi parkda joylashgan. Kirovning eng qadimgi yodgorliklaridan biri — 1923-yil 7-noyabrda ochilgan. Yodgorlik Leninning monumental targʻibot rejasiga muvofiq qurilgan.

Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh N.I. Shilnikov, arxitektor I. A. Charushin. Haykal Moskvada qilingan va qismlarga boʻlib Vyatkaga koʻchirilgan.

Yodgorlikning balandligi 8,2 m, haykalning balandligi 2,7 m, poydevori esa 5,5 m. Poydevorda „Stepan Xalturin. 1856-1882" yozuvlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Postanovlenie Soveta Ministrov RSFSR № 624, pril.1 ot 04.12.1974
2. 1 2 3 4 5  *Антон Касанов*. [progorod43.ru/blog/fotoistoriya-vyatki-pamyatnik-halturinu.html „Фотоистория Вятки: памятник Халтурину"]. Qaraldi: 27-fevral 2013-yil.
3. ↑  „Памятник Степану Николаевичу Халтурину".  Памятники истории и культуры города Кирова. 23-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-fevral 2013-yil.
**Kichik halqa yoʻli** — Toshkent shaharning bir qancha tumanlari hududlaridan oʻtgan, muhim iqtisodiy ahamiyatga ega ichki aylanma yoʻl. Toshkent shaharning hududiy kengayishi, transport vositalari sonining koʻpayib borishi munosabati bilan shahar koʻchalaridagi transport harakatini oqilona tashkil etish va muvofiqlashtirish maqsadida Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan qurila boshlangan. Uzunligi 32,2 km.

2004-yil 22-iyulda bir nechta koʻcha oʻrnida bunyod etilgan halqasimon yangi yoʻlga shu nom berilgan. Kichik halqa yoʻlini bunyod etish ishlari 2000-2004-yillar davomida bosqichma-bosqich olib borildi. Koʻchaning Amir Temur shohkoʻchasidan Shimoliy vokzalgacha boʻlgan 1-navbati 2000-yilda, Shimoliy vokzaldan Janubiy vokzalgacha boʻlgan 2-navbati 2002-yilda, Usmon Nosir koʻchasidan Mannon Uygʻur koʻchasigacha bulgan 3-navbati 2003-yilda foydalanishga topshirildi. Mirzo Ulugʻbek va Yashnobod tumani qismlari yangidan bunyod etilgan.

Yoʻlning Amir Temur va Bunyodkor shohkoʻchalari, Fargʻona yoʻli, Parkent, Shota Rustaveli, Mannon Uygʻur, Usta Olim koʻchalari kesishmasida bunyod etilgan koʻpriklar transport vositalari harakatiga katta qulayliklar yaratdi. Bundan tashqari, Boʻzsuv va Oqtepa kanali ustidan oʻtadigan koʻpriklar tubdan rekonstruksiya qilindi. Yoʻnalishida Chilonzor, Boshliq, Qushbegi mavzelari, koʻp qavatli va yakka tartibdagi turar joy binolari, Shimoliy va Janubiy vokzal, aeroport, Kaykovus, Qichqiriq, Boʻzsuv, Salor, Oqtepa, Anhor kanallari, tibbiyot muassasalari, sihatgohlar, tugʻuruqxonalar, supermarketlar, restoranlar, toʻyxonalar, bir qancha savdo va yonilgʻi quyish shoxobchalari, sanoat korxonalari, qoʻshma korxonalar, madaniyat va istirohat bogʻlari, boshbekatlar, metro bekatlari, bozorlar, banklar, oliy oʻquv yurtlari, kasb-hunar kolleji, akademik litsey, maktab va bogʻchalar, sport majmualari, xorijiy davlatlar vakolatxonalari, kompaniyalar, yodgorliklar, notarial idoralar, kichik va oʻrta biznes subʼektlari, salon va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**"Kichik oʻn toʻrt yoshli raqqosa"** (fr. *Petite Danseuse de Quatorze Ans*) — Edgar Degas tomonidan 1879-yilda yasab boshlangan va ikki yildan soʻng yakunlangan haykaldir.

U zamonaviy sanʼatning eng realistik asarlaridan biri hisoblanadi. Oʻn toʻrt yoshli raqqosa haykalida tasvirlangan timsol kambagʻal oiladan boʻlgan, uch opa-singilning oʻrtanchasi  oʻspirin qiz  Mari van Gyotemdir. Qizning otasi tikuvchi, onasi esa kir yuvib pul topardi. Haykal yaratishdan oldin, muallif oʻz modelini 17 koʻrinishda chizadi va oxir-oqibat uni toʻrtinchi balet pozitsiyasiga qoʻyadi. Degas hech qachon haykaltaroshlik bilan shugʻullanmagan va uni mumdan yasashga qaror qilga.Mum yumshoq va moʻrt material boʻlganligi uchun, rassom oʻz haykaliga qoʻymoqchi boʻlgan barcha xususiyatlarni eng real tarzda ifodalaydi.

Degasning eng hayratlanarli gʻoyasi raqqosani haqiqiy kiyimda kiyintirish edi: yaʼni ustidagi kiyimlari haqiqiy edi, atroflari esa sariq mum bilan qoplangan. „Oʻn toʻrt yoshli raqqosa" butun umri davomida rassomning ustaxonasida boʻlgan. Unga bir necha bor nusxalarni bronzadan quyishni taklif qilishgan, bunga esa Degas shunday javob bergan: „Bronzadan quyma narsa qoldirish juda katta mas’uliyat — bu sanʼat asari abadiydir". Asl nusxasi Vashingtondagi (AQSh) Milliy sanʼat galereyasida saqlanadi.

Marining taqdiri aniq maʼlum emas edi, lekin uning baxtli boʻlishi ham dargumon. Tez orada qiz oʻqigan balet maktabi yopildi va uning bir qancha qarindoshlari, shu jumladan katta singlisi Antuanetta ham ogʻir mehnat qilishga majbur boʻlishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Degas's Little Dancer is still on the point of controversy" (2-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Degas Ballerina Fails to Sell at Christie's as Markets Plummet" (2-noyabr 2011-yil).
3. ↑  Joseph Czestochowski and Anne Pingeot; Reff, Theodore „To Make Sculpture Modern",*. Degas Sculptures*. Memphis: Torch Press, 2002 — 52—3 bet.
4. ↑  Kendall, Richard*. Degas and the Little Dancer*. Yale University Press, 1998 — 32 bet.
5. ↑  „Degas's Little Dancer is still on the point of controversy" (2-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
6. ↑  „The Painted Girls" (4-fevral 2009-yil).

Havolalar
---------

* Degasning kichkina raqqosi
* Buyuk Degas balerinalarining kutilmaganda ochilgan siri
**Kichik zond orollari** - Malay arxipelagining jan. qismi, asosan, Indoneziya tarkibida. Bali, Flores, Banda, Savu, Timor dengizlari va Hind okeani suvlari oʻrab turadi. Maydoni 128 ming km². 1300 km uzunlikdagi orollar zanjiridan iborat. Relyefi togʻli, vulkan koʻp (eng baland joyi 3726 m, Rinjani vulkani). Iqlimi subekvatorial mussonli iqlim. Barg toʻkuvchi tropik oʻrmonlar va savannalar bilan qoplangan. Sholi ekiladi, baliq ovlanadi.

Yana qarang
-----------

* Katta Zond orollari

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4290172-8
* LCCN: sh85130505
* MusicBrainz: 7c543c67-60cf-4eb9-97f7-093f03b50d22
* NKC: ge320720
* NLI: 000756059
* VIAF: 315129138
* en:WorldCat Identities: viaf-315129138

 |
**Dobromilskiy qalʻasi** (ukraincha: *Добро́мильський за́мок*) ― yoki Gerburt qalʻasi Dobromil shahridan (ukraincha: *Добромиль*) Lvov viloyati.

Birinchi yogʻoch qalʻa bu joyda 1450-yilda Nikolay Herburt tomonidan qurilgan va 1497-yilda tatarlar tomonidan yoqib yuborilgan. Tosh qalʻaning qurilishi Stanislav Gerburt tomonidan 1566-yilda Polsha qiroli Sigismund Avgust Magdeburgga Dobromil shahriga huquq berganidan soʻng darhol boshlandi va XVII asrning boshlarida Yan Shchasniy Gerburt tomonidan yakunlandi. 1622-yilda qalʻa Koniecpolskiylar mulkiga oʻtdi. Polsha boʻlingandan soʻng, qalʻa Avstriya hukumatining buyrugʻi bilan demontaj qilindi.

Bugungi kungacha, sakkiz burchakli kirish minorasi, qalinligi 2 m boʻlgan devor parchalari, qolgan uchta minoraning poydevori va xandaq saqlanib qolgan.

Galereya
--------

* Dobromilskiy qalʻasi, 1698-yilDobromilskiy qalʻasi, 1698-yil
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Ukrainada qalʻa turizmi. M. Y. Rutinskiy. -K.: Oʻquv adabiyoti markazi, 2007. 1-bet. 34(Ukraincha) )
* Orest Matsyuk. Gʻarbiy Ukraina qalʻalari va istehkomlari (tarixiy mandrivka)(Ukraincha) )
* „Lvivshchina qalʻalari", „Galisian Brahma" soatli rasm, „Yevropa markazi", № 10-12(106—108), 2003-yil, 24-bet.(Ukraincha) )

Havolalar
---------

* Qalʻalarga olib boradigan yoʻllar — Gerburt Dobromilskiy qalʻasi
* Ukraina qalʻalari va ibodatxonalari. Dobromil(Ukraincha) )
**Bimetallizm** — qiymat oʻlchovi (qonunlashtirilgan umumiy ekvivalent) vazifasini 2 nodir metall — oltin va kumush bajaradigan pul tizimi hamda shu ikki metalldan zarb qilingan tangalarning mamlakatda muomalada yurishi. B. 16 — 19-asrlarda Gʻarbiy Yevropada keng tarqalgan edi. B.ning 2 shakli mavjud boʻlgan. Bular: 1) oltin tangalar bilan kumush tangalarning bir-biriga nisbati bozor qiymatiga qarab stixiyali ravishda belgilanadigan parallel valyuta. tizimi; 2) ikki metall qiymatlari oʻrtasidagi nisbat davlat tomonidan belgilanadigan qoʻsh valyuta tizimi. B. sharoitida qogʻoz pullar emissiya muassasalari xohishi bilan yo oltinga, yoki kumushga maydalangan, shuning uchun mamlakatning valyuta zaxirasi 2 metalldan iborat boʻlgan. Qoʻqon, Buxoro va Xiva xonliklaridagi pul tizimi B.dan ham murakkabroq boʻlib, muomalada 2 emas, balki 3 metall: oltin ("tilla"), kumush ("tanga") va mis ("pul") yurgan. Ularning qiymatlari oʻrtasidagi nisbat iktisodiy va siyosiy sabablar tufayli doimo oʻzgarib turgan. Bu esa tovar-pul munosabatlarini juda qiyinlashtirgan. Zotan B. ham, muomalada 3 metall yurishi ham pulning umumiy yagona muqobil sifatidagi tabiatiga zid edi. Taraqqiy etgan mamlakatlar 19-asr oxirlariga kelib monometallizm (oltin)ga asoslangan pul tizimiga birinketin oʻtdilar. 20-asrning 60- yillar oxiridan qogʻoz pullarning oltin taʼminoti bekor qilinishi bilan monometallizm ham oʻz ahamiyatini yoʻqotdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
KTM-5 tramvay
**Tramvay** (inglizcha *tram* - "vagon", *way* - "yoʻl") poyezddan yengil, relsli, elektr dvigatelli transport vositasidir. Odatda shaharlar ichida va atrofida yoʻlovchi tashishi uchun moʻljallangan boʻladi.

**Tramvay** (inglizcha: *tramway*, ***tram*** — vagon, arava va ***way*** — yoʻl) — relsli izda harakatlanuvchi shahar yer usti transport vositasi; elektr energiyasini simda sirpanuvchi "shoxi" (dugasi) orqali kontakt (tutashma) simdan oladigan vagon (2 ta, baʼzan 3 ta tirkama vagonlar majmui).

Tramvay murakkab texnika vositasi hisoblanadi. Uning motori (dvigateli) elektr energiyasini relsli izlar tepasidan tortib ketiladigan simdan oladi. Sim kichik elektr styasiga ulanadi. Elektr styada oʻzgaruvchan tok 500—750 V kuchlanishli oʻzgarmas tokka aylantiriladi. Motorli vagon ustidagi yoysimon shox (duga) simda sirpanib, dvigatelga tok yetkazib beradi. Ikkinchi manfiy sim vazifasini relslar oʻtaydi. Umuman tramvay xoʻjaligi murakkab majmua xisoblanadi. Unga relsli izlar, avtoblokirovka tizimi, elektr dvigatel, elektr tarmogʻi, harakatlanuvchi sostav (vagon yoki vagonlar), tramvaydan foydalanish xizmati — depo (Toshkentda 2 ta depo bor), taʼmirlash korxonalari, liniyadagi doimiy tok elektr dvigateli qoʻllanadi (quvvati — bir necha kVt dan bir necha MVt gacha).

Tarix
-----

Aravalarni harakatlantirishda elektr tokidan foydalanish gʻoyasi 19-asr 30—40-yillarida paydo boʻldi, lekin 70-yillarda birinchi elektr styalari paydo boʻlgandan keyingina amalga oshdi. Rus ixtirochisi F.A. Pirotskiy 1876-yilda taklif qilgan "relsli arava"ni birinchi tramvay deyish mumkin. Tramvay yaratishga doir ishlar Germaniya va boshqa mamlakatlarda ham olib borildi. Berlin yaqinidagi Lixtenfelde shaharchasida 1881-yil 20 yoʻlovchi sigʻadigan vagon (tezligi 30 km/soat) qatnay boshladi. Keyinchalik koʻp Yevropa mamlakatlari va AQSH da keng tarqaldi. Tramvaydan muntazam foydalana boshlash Kiyevda 1892-yil, Nijniy Novgorodda 1896-yil, Moskvada 1899-yil yoʻlga qoʻyildi.

Toshkentda tramvay
------------------

Asosiy maqola: Toshkent tramvayi
Toshkentda vagonni tor izlar boʻylab otlar tortadigan koʻnka 1901-yil qatnay boshlagan, tor izli elektr tramvay esa 1913-yil paydo boʻlgan, keng izli tramvay 1936-yil foydalanishga topshirilgan (Toʻqimachilik komibinati — Xadra maydoni). Oʻzbekistonda tramvay Toshkent va Samarqand shahrlarida qatnaydi.

Shuningdek
----------

* Avtobus
* Trolleybus
* Temir yoʻl
* Samarqand tramvaylari
* Toshkent tramvayi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |



  

  

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bimolekulyar reaksiyalar** — kimyoviy reaksiyalarning eng koʻp uchraydigan xili, ularning oddiy turida ikkita zarracha qatnashadi, maye: NOJ+NOJ>2NO+J,. Ikki molekula oʻrtasida boradigan oddiy (bir bosqichli) reaksiyalar ham, murakkab reaksiyalarning tarkibiy qismi boʻlgan elementar reaksiyalarning koʻpchiligi ham Bimolekulyar reaksiyalar ga kiradi. Murakkab reaksiyalarning tarkibiy qismi boʻlgan Bimolekulyar reaksiyalar da molekulalar bilan birga atomlar, radikallar va ionlar ham qatnashishi mumkin, mas, SN3+SN,=S2N6 (erkin radikallar rekombinatsiyasi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kichik Osiyo yarim oroli** — Osiyoning gʻarbiy qismidagi yarim orol. Qora, Marmar, Egey va Oʻrta dengizlar hamda ularni birlashtirib turgan boʻgʻozlar bilan chegaralangan. Maydoni 506 ming km². Oʻz. 1000 km dan koʻproq, kengligi 400-600 km. Yarim orolning dengiz boʻyidagi kambar pasttekislikdan tashqari hamma qismi togʻlik. Shim. va janubiy qirgʻoqlari tekis, gʻarbiy qirgʻogʻi notekis, orol koʻp. Yarim orolning katta qismi Kichik Osiyo togʻligidan iborat. K.Kichik Osiyo yarim orolio.ning markaziy qismida chala choʻl landshaftli Anadolu yassitogʻligi joylashgan. Eng baland joyi — soʻngan Erjiyos vulkani (3916 m). Yarim orolning shimoliy va gʻarbiy qismida zilzilalar boʻlib turadi. Karst relyef shakllari keng tarqalgan. Iqlimi subtropik oʻrta dengiz iqlimi, sharqqa tomon qurgʻoqlashib boradi. Yillik yogʻin chekka qismidagi togʻlarda 1000-3000 mm, ichki rayonlarda 200-500 mm. Daryolari kamsuv, qishda toʻlibroq oqadi. Oqmas koʻl va shoʻrxok koʻp. Chala choʻl va dasht oʻsimliklari oʻsadi, oʻrmonlar uchraydi. K.Kichik Osiyo yarim orolida Turkiya hududining katta qismi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
ʻʻʻDobʻʻʻ (fransuzcha: *Daube*) — klassik Provence (yoki kengroq aytganda, fransuzcha) ragu boʻlib, vinoda dimlangan arzon mol goʻshti, qoʻy goʻshti, sabzavotlar, sarimsoq va Provans oʻtlaridan tayyorlanib, anʼanaviy ravishda maxsus koʻza dobyerda pishiriladi. Anʼanaviy daubière — bu qopqogʻi egik koʻzaga oʻxshash qizgʻish xumchadir. Qopqoq ustiga suv quyiladi, u ichkaridagi namlikni kondensatsiya qilib, goʻshtning kichik boʻlaklari uzoq vaqt yumshab pishishini taʼminlaydi. Dobga solinadigan goʻsht novvos yelkasi va orqa qismidan kesiladi, baʼzilar esa bu taomni uchta goʻsht boʻlagidan tayyorlash kerak, deb hisoblaydi: „dildiroq boldir tana uchun, qovurgʻalari taʼm uchun va pushti magʻiz qattiqligi uchun". Eng qadimgi yozilgan dob retseptlaridagidek, koʻpgina zamonaviy retseptlar uchun qizil vino zarur boʻlsa, ozginasiga oq vino kerak boʻladi. Qoʻy goʻshti bilan dob anʼanaviy ravishda oq vinoda tayyorlanadi.

Provans lahjasidagi adobar (adouba) soʻzi „pishirish, tayyorlash" degan maʼnoni anglatadi va provanscha „dòba" („dimlangan goʻsht") soʻzidan olingan.

Bundan tashqari, zaytun, olxoʻri va oʻrdak yogʻi, sirka, konyak, lavanda, muskat yongʻogʻi, dolchin, qalampirmunchoq, archa mevalari yoki apelsin qobigʻi bilan ziravorlangan turlari bor. Mazasi eng yaxshi boʻlishi uchun u bir necha bosqichda pishiriladi va har bir bosqichdan keyin bir kun sovutiladi, shunda hidlari uygʻunlashadi. Anʼanaga koʻra, ragu uzoq qaynatiladi va kechki paytdan oldinroq tayyor boʻlishi kerak.

Dobyer
------

Dob anʼanaga koʻra dobyerda tayyorlanadi, dobyer qorindor sopol koʻza boʻlib, tubi torroq va qopqog‘ida suv quyadigan kichkina chuqurcha (nov) bo‘ladi. Koʻza toʻldiriladi va koʻmir yoki pechkaga qoʻyiladi, qopqogʻining kanalidan suv quyiladi va masalliqlar asta-sekin pishiriladi. Iloji boricha kamroq suyuqlik ishlatiladi, sopol idish esa ichidagilarni qurib qolishdan saqlaydi. Goʻsht tarkibidagi biriktiruvchi toʻqimalar erimaydi, quyuqlashib qoladi. Qopqoqdagi suv haroratni qaynab turgan darajadan past ushlab turadi, bu esa masalliqlarning pishib oʻtib ketishiga yoʻl qoʻymaydi. Idishning yuqori qismidagi harorat pastidagidan koʻra kamroq boʻlib, bugʻ aylanishi va siropni hosil qiladi.

* DobyerDobyer
* Shpik, sabzi va qoʻziqorinli mol goʻshti, pasternak pyuresi bilan birga tortiladiShpik, sabzi va qoʻziqorinli mol goʻshti, pasternak pyuresi bilan birga tortiladi
* Kaliforniyaning Yantvill shahridagi Jeanty kafesida yogʻga solingan sabzi va noʻxat bilan mol goʻshtidan dobKaliforniyaning Yantvill shahridagi Jeanty kafesida yogʻga solingan sabzi va noʻxat bilan mol goʻshtidan dob
* Mol goʻshti va kartoshkadan dobMol goʻshti va kartoshkadan dob

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2011-10-03da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-10
3. 1 2 3  *arxiv nusxasi*, 2012-04-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-10
4. ↑  Montayne, P. New Larousse Gastronomique, Hamlyn London 1977, p106
5. ↑  New Larousse Gastronomique, op. cit.
6. ↑  Wolfert, Paula*. Mediterranean clay pot cooking : traditional and modern recipes to savor and share*. Hoboken, N.J.: John Wiley & Sons, 2009 — 149 bet. ISBN 978-0-7645-7633-1. OCLC 298538015.
Bilyard stoli va anjomlari.
**Bilyard** (fransuzcha: *billiard*, fransuzcha: *bille* — shar) — gorizontal yuzasiga movut qoplangan toʻgʻri toʻrtburchak stol, shuningdek shu stolda oʻynaladigan oʻyin. Billiard Hindiston va Xitoyda kelib chiqqan. XVI—XVIII asrlarda Yevropa (Fransiya)da tarqaldi. Billiard stolining toʻrt burchagi va ikki yonining oʻrtasi teshik boʻlib, teshiklarga toʻr xaltacha osilgan. Billiard oʻyinida fil suyagidan yoki mastikadan qilingan shar (diametri 61-61,5 mm), pishiq yogʻochdan yasalgan tayoqcha — kiy (uzunligi 140-150 sm) bilan urib teshikka tushiriladi. Ikki yoki toʻrt kishi tarafma-taraf boʻlib oʻynaydi. Hozirgi vaqtda „amerikancha", „ruscha", „snuker" oʻyinlari keng tarqalgan.

**Bilyard**, billiard (frans. billard; bille — shar) — gorizontal yuzasiga movut qoplangan toʻgʻri toʻrtburchak stol, shuningdek shu stolda oʻynaladigan oʻyin. B. Hindiston va Xitoyda kelib chiqqan; 16—18-asrda Yevropa (Fransiya)da tarqaldi. B. stolining toʻrt burchagi va ikki yonining oʻrtasi teshik boʻlib, teshiklarga toʻr xaltacha osilgan. B. oʻyinida fil suyagidan yoki mastikadan qilingan shar (diametri 61—61,5 mm) pishiq yogʻochdan yasalgan tayoqcha — kiy (uzunligi 140—150 sm) bilan urib teshikka tushiriladi. Ikki yoki toʻrt kishi tarafmataraf boʻlib oʻynaydi. Hozirgi vaqtda "amerikanka", "moskvacha", "piramida", "snuker" oʻyinlari keng rasm boʻlgan.

(2011)
Oʻzbekistonda 1989-yil B. sporti federatsiyasi tuzilgan. Oʻzbekiston chempionligi va kubogi uchun musobaqalar muntazam oʻtkaziladi. Bu musobaqalarda Rustam Usmonov bir necha bor gʻolib chiqqan. Oʻzbekistonlik Dmitriy Xan (marhum) Vengriyada oʻtkazilgan musobaqada jahon chempioni unvoniga sazovor boʻlgan (1996). B.chilarimiz 1998-yil Bangkok (Tailand)da boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida qatnashishdi.

Oʻzbekistonda 1989-yil Billiard sporti federatsiyasi tuzilgan. Oʻzbekiston chempionligi va kubogi uchun musobaqalar muntazam oʻtkaziladi. Bu musobaqalarda Rustam Usmonov bir necha bor gʻolib chiqqan. Oʻzbekistonlik Dmitriy Xan (marhum) Vengriyada oʻtkazilgan musobaqada jahon chempioni unvoniga sazovor boʻlgan (1996).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Keynschilik** — iqtisodiyot nazariyasidagi yetakchi yoʻnalishlardan biri, jamiyat hayotida bir qator makroiqtisodiy hodisalarning oʻzaro taʼsir koʻrsatishini tahlil qilish asosida bozor xoʻjaligi faoliyati mexanizmlarini sharhlaydi va davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi amaliyotini asoslab beradi. XX-asrning 30-yilarida paydo boʻlgan. Asoschisi ingliz iqtisodchisi John Maynard Keynes. Keynschilikning asosiy tamoyillari uning „Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" (1936) asarida bayon etilgan.

  

Keyns iqtisodida **transfer to'lovlari multiplikatori** (yoki **transfert to'lovlari multiplikatori**) transfer to'lovlari (masalan, farovonlik xarajatlari, ishsizlik to'lovlari) ko'payganida yalpi talabning ko'payishiga olib keladigan ko'paytmadir. Transfer to'lovlari tovar va xizmatlarga davlat xarajatlari bilan bir xil nazariy toifaga kirmaydi, chunki bunday to'lovlar to'g'ridan-to'g'ri tovar bozoriga kiritilmaydi. Buning o'rniga, sarflanadigan mablag'lar jamoat a'zosiga o'tkaziladi, u keyinchalik ularning bir qismini yoki barchasini sarflashi mumkin. Shu sababli transfert to'lovlari manfiy soliqlar sifatida tahlil qilinadi va ularning ko'paytiruvchisi odatda kattaligi bo'yicha teng, lekin belgisi bo'yicha soliqlarga qarama-qarshi (ayniqsa, salbiy emas, balki ijobiy) hisoblanadi.

O'tkazma to'lovlarining bir dollari qabul qiluvchi tomonidan bir dollargacha sarflanishiga olib keladi. O'z navbatida, ushbu sarf-xarajatlarni oluvchi daromadning o'sishini boshdan kechirdi va uning bir qismini ko'proq tovarlarga sarflaydi, keyingi shaxsga daromad beradi, uning bir qismi sarflanadi va hokazo. Ushbu zanjirli reaktsiyaning natijasi shuni ko'rsatishi mumkinki, umumiy xarajatlar va shuning uchun muvozanatli YaIM asl dollardan ko'proqqa ko'tarildi. Biroq, bu multiplikator ta'sirining o'lchami ikki omil bilan kamayishi mumkin: birinchidan, yangi sarf-xarajatlar foiz stavkalariga beradigan yuqori sur'at, bu jismoniy kapital va uzoq muddatli iste'mol tovarlari kabi tovarlarga sarflanadigan xarajatlarni kamaytiradi; ikkinchidan, harajatlar umumiy narx darajasiga olib keladigan o'sish sur'ati, bu esa bir necha sabablarga ko'ra yalpi talab miqdorini kamaytiradi.

O'tkazma to'lovini oluvchi tomonidan asl dollarning hammasi ham sarflanmaganligi sababli, natijada paydo bo'lgan multiplikator davlatning tovarlar va xizmatlarga harajatlari multiplikatoridan biroz kamroq bo'lishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Kompleks multiplikator

Eslatmalar
----------

1. ↑  Macdonald, Nadia Tempini*. Macroeconomics and business*, 1994 — 138 bet. ISBN 1-86152-450-1.

Ma'lumotnomalar
---------------

* *Iqtisodiyotning asosiy asoslari 4e*
* *Ijtimoiy masalalar iqtisodiyoti*
**Pauen Jusipbayev** ( *1895,hozirgi Pavlodar viloyati Bayanauli — 1977* ) — Bayanaoʻlning ilk oʻqituvchilaridan biri.

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan . 1920-yilda Bayanaulda tashkil etilgan madaniy-ma’rifiy tashkilotning raisi Qanish Satbayev, mas’ul kotibi esa Jusipbayev edi. 1920-yilning kuzida Bayanaulda muxtor respublika bayramini davlat bayrami sifatida nishonlash uchun maxsus komissiya tuzildi.Bu komissiyaga Satboev boshchilik qiladi,uning kotibi etib Jusipboev saylanadi.Ikkalasining maslahati va komissiya qarori bilan to‘yning madaniy ko‘ngilochariga Qojimukan Munaytpasuli, Mayra Valivkina va Iso Bayzaqovlar,shuningdek, Jayau Musa va Mashhur Yusuplar taklif qilindi.Keyinchalik Satboev Tomskka o'qishga ketganida,yoshlar madaniy-ma'rifiy tashkilotini boshqarish Jusipboevga yuklangan.Qolaversa, Jusipboyev qishloqdagi turli ishlarda faol qatnashib,el-yurtni ezgu ishlarga safarbar eta oldi. 1937-yilda "qizil qobiq"dan yaralanib, Sibir safaridan eson-omon yurtiga qaytib keldi. Satboev 1959-yil iyul oyida Bayanaulga so‘nggi tashrifi chog‘ida birinchi navbatda Jusipboyevni qidiradi va u bilan uchrashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  Қаныш Сатпаев. Энциклопедия / Бас редактор Б.Ө.Жақып. — Алматы «Қазақ энциклопедиясы», 2011 жыл. ISBN 9965-893-74-8
**Inson huquqlari toʻgʻrisida paktlar** — Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi 1966-yil 16 dekabrda qabul qilgan paktlar. Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquklar toʻgʻrisida xalqaro pakt hamda Fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisida xalqaro paktdan iborat. Ular xalqaro shartnoma kuchiga ega boʻlib, davlatlarning oʻz yurisdiksiyasida boʻlgan shaxslarga muayyan huquklarni berish yuzasidan majburiyatlarini belgilaydi, I. h. t. p.ga qoʻshilgan har bir davlat tomonidan tegishli qonun va b. tadbirlarni joriy etish orqali amalga oshiriladi. I. h. t. p.da xalqlarning oʻz taqdirini oʻzi belgilash va shu bilan boglik holda tabiiy boyliklarini oʻzi erkin ravishda tasarruf etish huquqi taʼkidlangan. Iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy sohalardagi huqukdar, jumladan, mehnat qilish huquqi, dam olish huquqi, yetarli turmush darajasiga erishish va yashash sharoitini uzluksiz yaxshilab borish huquqi, ijtimoiy va boshlangʻich bepul taʼlim olish huquqi, madaniy hayotda qatnashish va ilmiy ta-raqqiyot samaralaridan bahramand boʻlish huquqi va b. koʻzda tutilgan. Shuningdek, fuqarolik va siyosiy huquklar, avvalo, har bir inson yashash huquqiga ega ekanligi koʻrsatilib, hech kim qullikda, zabunlikda tutilmasligi, qiynoqlarga solinmasligi, xoʻrlanmasligi, shafqatsiz muomalaga du-chor qilinmasligi zarur, degan talablar olgʻa surilgan. Erkinlik va daxlsizlik huquqi; qonun va sud oldida tenglik; jinoiy va fuqarolik sud ishlarini yuritish kafolati; oʻzbo-shimchalik bilan va qonunga xilof ravishda shaxsiy va oilaviy turmushga aralashmaslik; turar joy daxlsizligi; yozishma siri; inson shaʼni va ob-roʻsiga qonunsiz tarzda tajovuz qil-maslik; fikrlash, vijdon va din erkinligi huquqi; tinch yigʻilishlar oʻtkazish va uyushma tuzish erkinligi xuquqi; ham bevosita, ham erkin saylangan vakillar orqali davlat ishlarini yuritishda qatnashish; ovoz berish va saylanish huquqi; hech bir moneliksiz oʻz fikrida turish huquqi kabilar ham I. h. t. p.da eʼtiborga olingan. Oʻzbekiston Respublikasi 1995 y. 31-avgustda I. h. t. p.ga qoʻshilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Binafsha gulli arg‘uvon**, yoki **Griffitning Cercisi** ( lotincha: *Cercis griffithii*) — ushbu daraxt yoki buta dukkakdoshlar (*Fabaceae*), oilasiga mansub Syersis (*Cercis*) turkumining bir turi sanaladi.

Tarqalishi va ekologiyasi
-------------------------

Tabiatan mazkur turning tarqalishi Eron, Afg‘oniston va Markaziy Osiyoni qamrab oladi.

Toshkent va Surxondaryo viloyatlari: Gʻarbiy Tyan-Shan – Ugom, Qurama tizmalari; Pomir-Oloy – Hisor va Bobotog‘da o‘sadi. Tojikiston va Afg‘onistonda ham uchraydi.

O‘sish joyi
-----------

Dengiz sathidan 800-2200 m balandlikdagi tog‘larning pastki qismlaridagi toshli, toshli-shag‘alli va mayda zarrali tuproqlarda o‘sadi. 

Urug‘larini ekish orqali ko‘paytiriladi.

Biologik tavsifi
----------------

1-4 (10 gacha) m balandlikdagi keng shox-shabbalab ketgan buta yoki daraxt. Bo‘yi Bir yillik novdalarining po‘stlog‘i qo‘ng‘ir-qizil rangli, keyinroq qo‘ng‘ir tusga kiradi.

Barglari yumaloq-buyraksimon, uzunligi 5-8 sm, kengligi 7-12 sm, tub qismi keng o‘yilgan, ustki tomoni yashil, pastki tomoni ko‘kimtir rangda. uzunligi 2-3 sm.

Gullari kalta-kalta shokilalarga to‘plangan. Gulkosasi do‘ppaygan, mayda tishchali, Tojbargi qirmizi-binafsha rangli.

Dukkakgining uzunligi 10—12 sm, eni 1,5—2,5 sm.gacha cho‘ziqsimon, ustki tomoni yo‘nilgan, terisimon, usti ensiz qanotchali, kengligi 3—5 mm ga yetadi. Dukkakgida ko‘zga tashlanadigan ko‘ndalang tomirlari bor. Urug‘lari kam, oval, yassilangan, uzunligi 5-6,5 mm va kengligi taxminan 4—4,5 mm, tuksiz, to‘q qo‘ng‘ir tusda. 1 ming urug‘ning vazni 50 g. 

Barglar paydo bo‘lishidan oldin aprel-may oylarida gullaydi. Iyun-avgust oylarida yetiladi.

Kurtaklari 12—15 mm diametrli deyarli yumaloq; birinchi barglari buyraksimon yoki yumaloq tuxumsimon, asosi yuraksimon bo‘ladi. Manzarali daraxt.

Ahamiyati va qo‘llanilishi
--------------------------

Erta bahorda gullaydigan go‘zal manzarali buta.  

Asal beruvchi o‘simlik.

Adabiyot
--------

* Палибин И. В. Род 772. Церцис — Cercis L. // Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1945. — Т. 11 / ред. тома Б. К. Шишкин. — С. 16—19. — 432 с. — 4000 экз.
* Пидотти О. А. Род 4. Церцис — Cercis L. // Деревья и кустарники СССР : Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции : в 6 т. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1958. — Т. 4 : Покрытосеменные. Семейства Бобовые — Гранатовые / ред. С. Я. Соколов. — С. 43. — 976 с. — 2500 экз.

Manbalar
--------

1. ↑  „БИНАФША ГУЛЛИ АРҒУВОН". 12-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2022-yil.
**Pasanauri** ( gruzincha: *ფასანაური* , shuningdek, *Passanauri*) — Gruziyadagi kichik shaharcha, Mtsxeta-Mtianeti viloyati, Dusheti tumanida joylashgan.

Pasanauri mamlakat poytaxti Tbilisidan taxminan 90 kilometr (56 mi) shimolda, dengiz sathidan 1050 m balandlikda joylashgan. Gruziya harbiy yo'lida, Pasanauri Aragvi daryosi bilan yonma-yon joylashgan va Kavkaz tog'lari bilan o'ralgan. Qishki o'rtacha harorat 0 daraja Selsiy, lekin ko'pincha 10 darajadan pastga tushadi. 2014-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharchada 1,148 aholi bor edi.

O‘zining xushmanzara joylashuvi va yaqin atrofdagi tarixiy obidalarga yaqinligi, shuningdek, mineral suvlari, sayyohlik yo‘llari, qo‘lda yasalgan buyumlari va oziq-ovqatlari tufayli Pasanauri Sovet Ittifoqi davrida mashhur sayyohlik maskaniga aylandi , lekin Sovet inqirozidan keyingi yillarda ko'plab zarar ko'rdi.

Yana qarang
-----------

* Mtsxeta-Mtianeti

Manbalar
--------

1. ↑  Dubinskaya, Lidiya*. The Soviet Union*. Raduga Publishers, 1985 — 274 bet. 18-oktabr 2008-yilda qaraldi.
2. ↑  „Pasanauri". *WeatherOnline*. Qaraldi: 18-oktabr 2008-yil.
3. ↑  Ghambashidze, David*. Mineral Resources of Georgia and Caucasia - Manganese Industry of Georgia*. READ BOOKS, 2007 — 101 bet. ISBN 978-1-4086-2831-7. 18-oktabr 2008-yilda qaraldi.
4. ↑  Javaxišvili, Alekʻsandre*. Soviet Georgia*. Progress Publishers — 162 bet. 18-oktabr 2008-yilda qaraldi.
**Dobilov Abbos** (1898, Taxtakoʻpir tumani — 1970.11.1, Nukus) — qoraqalpoq shoiri va oqini. Qoraqalpogʻiston xalq shoiri (1944), Oʻzbekiston xalq shoiri (1957). Qoraqalpoq xalq ogʻzaki ijodi va dostonchiligining taniqli namoyandasi. Ijodi 1915-yildan boshlangan. Vatan, vatanparvarlik, doʻstlik, oddiy insonning yaratuvchilik mehnati D. ijodining asosiy mavzularidir. Ikkinchi jahon urushi yillarida D. ijodi yuksak choʻqqiga koʻtarilgan ("Dushmanni yanch", "Nomard yigit nega darkor?", "Jangchilarga zarar yetkazmadingmi?" va b.). "Bahodir" (2 kitob, 1946—56) dostonida qoraqalpoq xalqining koʻp asrlik hayoti keng koʻlamda tasvirlangan. D.ning 10 ga yaqin sheʼriy toʻplami va 2 jildli "Tanlangan asarlar"i (1959) chop etilgan. Sheʼrlaridan namunalar oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Sheʼrlar", 1956). Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1967).

Manbalar
--------

* Svetliy den. Stixi, Nukus, 1956; Shgʻarmalari, 1—2-j. Nokis, 1959; Arnaular (Krsiklar), Nokis, 1966.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Niyetullayev S, Abbos Dabilovtin tvorchestvolik joli, Nokis, 1966.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |