**Kepler-438b** (shuningdek, u Kepler Object of Interest belgisi bilan ham tanilgan *KOI-3284.01*). Yerga yaqin oʻlchamdaligi tasdiqlangan ekzosayyoralardan biri. Bu tosh boʻlishi ham mumkin. Kepler-438b Lira yulduz turkumidagi Yerdan taxminan 472,9 yorugʻlik yili (141,8 parsek) uzoqlikdagi qizil mitti Kepler-438 yashash zonasining ichki chekkasida aylanadi. U bizning quyoshdan koʻra 1,4 baravar yorqinroq. Sayyora NASAning *Kepler* kosmik kemasi tomonidan tranzit usulidan foydalangan holda kashf etilgan. Bunda sayyora oʻz yulduzi oldidan kesib oʻtganda yuzaga keladigan xiralashtirish effektida oʻlchanadi. 2015-yil yanvarda NASA 6-da ekzosayyora mavjudligini tasdiqlaganini eʼlon qildi.

Xususiyatlari
-------------

### Massasi, radiusi va harorati

Kepler-438b — Yer kattaligidagi sayyora boʻlib, massasi va radiusi Yernikiga yaqin ekzosayyoradir. Uning radiusi 1,12 R ga ega ammo massasi nomaʼlum. Uning oʻrtacha harorati Yernikiga yaqin boʻlib, 276 K (3 °C; 37 °F) ga teng,

### Mezbon yulduz

Sayyora Kepler-438 nomli (M tipidagi) qizil mitti yulduz atrofida aylanadi. Yulduzning 0,54 M☉ ☉ va radiusi 0,52 R , ikkalasi ham Quyoshnikidan deyarli yarmiga pastroq. Uning sirt harorati 3748 K va taxminan 4,4 milliard yil, Quyoshdan atigi 200 million yil yoshroq  va Quyoshning sirt harorati 5778 K.  ni tashkil qiladi.

Yulduzning koʻrinadigan kattaligi yoki uning Yer nuqtai nazaridan qanchalik yorqin koʻrinishi 14,467 ni tashkil qiladi. Shuning uchun u yalangʻoch koʻz bilan koʻrish uchun juda xira.

### Orbita va mumkin boʻlgan yoʻldoshlar

Kepler-438b oʻzining asosiy yulduzi atrofida 35 kun va 5 soatda bir marta aylanadi Yulduzga yaqin masofada joylashganligi sababli u toʻlqinli bloklangan boʻlishi mumkin.  Kepler-438b atrofida Exomoons with Kepler loyihasi tomonidan ekzomonlarni izlash gipotetik oyda maksimal massani sayyoramizning 29 % ni tashkil qildi.

Yashash qobiliyati
------------------

Sayyora Kepler-438 ning yashashga yaroqli zonasida, sayyora yuzasida suyuq suv boʻlishi mumkin boʻlgan hududda aylanib yurganligi eʼlon qilindi. Ammo maʼlum boʻlishicha, bu sayyora har 100 kunda oʻzining ota-yulduzidan kuchli radiatsiya faolligiga duchor boʻladi, bu Quyosh chiqaradigan va Yerdagi hayotni sterilizatsiya qilishga qodir boʻlgan yulduz chaqnashlariga qaraganda ancha kuchli boʻronlar. 

Uorvik universiteti tadqiqotchilarining taʼkidlashicha, Kepler-438b koʻp miqdorda radiatsiya olgani uchun yashash uchun yaroqsiz.  Sayyorani yashashga yaroqli qiladigan narsa haqidagi savol, uning yuzasida suv suyuq boʻlishi uchun uning yulduzidan toʻgʻri masofada joylashgan sayyoraga qaraganda ancha murakkabroq: turli geofizik va geodinamik jihatlar, radiatsiya va mezbon yulduzning plazma muhiti. sayyoralar va hayot evolyutsiyasiga taʼsir qilishi mumkin, agar u paydo boʻlsa.  Sayyora Veneraning kattaroq va sovuqroq versiyasiga oʻxshaydi.

Kashfiyotlar va yangi tadqiqotlar
---------------------------------

2009-yilda NASAning Kepler kosmik kemasi oʻzining fotometrida yulduzlarni kuzatishni yakunlayotgan edi. Ushbu oxirgi sinovda Kepler Kepler Input Catalogda 7004500000000000000♠50000 yulduzni kuzatdi Potentsial ekzosayyora nomzodlari uchun kuzatuvlar 2009-yil 13-maydan, 2012-yil 17- martgacha boʻlib oʻtdi. Kepler-438b uchun taxminan har 35 kunda (uning orbital davri) sodir boʻladigan tegishli tranzitlarni kuzatgandan soʻng, oxir-oqibat 35 kunlik davriy tranzit uchun sayyora tanasi mas’ul degan xulosaga kelindi. Bu kashfiyot Kepler-442, Kepler-440 va Kepler-443 yulduzlarining sayyora tizimlari bilan bir qatorda 2015-yil 6-yanvarda eʼlon qilindi

Taxminan 460 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan, Kepler-438b, Yerdan hozirgi teleskoplar yoki hatto rejalashtirilgan teleskoplarning keyingi avlodi uchun uning massasini yoki atmosferaga ega yoki yoʻqligini aniq aniqlash uchun Yerdan juda uzoqda. Kepler kosmik kemasi faqat osmonning kichik, sobit hududiga eʼtibor qaratishi mumkin, ammo TESS va CHEOPS kabi sayyoralarni tadqiq qilish uchun kosmik teleskoplarning keyingi avlodi koʻproq moslashuvchanlikka ega boʻladi. Yulduzlari Kepler 438 dan qisqaroq masofada joylashgan ekzosayyora tizimlari keyinchalik James Webb kosmik teleskopi va kelajakdagi Square Kilometer Array kabi yergagi rasadxonalar bilan tandemda oʻrganilishi mumkin. 

| Boshqa ekzosayyoralar — Kepler kosmik teleskopi |
| --- |
|  Yashashga yaroqli boʻlishi mumkinligi tasdiqlangan kichik ekzosayyoralar. (Kepler-62e, Kepler-62f, Kepler-186f, Kepler-296e, Kepler-296f, Kepler-438b, Kepler-440b, Kepler-442b) (Kepler kosmik teleskopi; 2015-yil 6-yanvar).  |

Yana qarang
-----------

* Kepler-442b
* Kepler-452b
* Potentsial yashash mumkin boʻlgan ekzosayyoralar roʻyxati
* TrES-2b

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  *Gilster.* „AAS: 8 New Planets in Habitable Zone". *Centauri-dreams.org* (6-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 9-yanvar 2015-yil.
2. ↑  *Fraser Cain.* „How Old is the Sun?".  Universe Today (16-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 19-fevral 2011-yil.
3. ↑  *Fraser Cain.* „Temperature of the Sun".  Universe Today (15-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 19-fevral 2011-yil.
4. ↑  „Kepler-438b: Astronomers Find Most Earth-Like Exoplanet Yet". *Sci News* (8-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 13-iyun 2016-yil.
5. ↑  Perkins, Sid (2015). "Earth-like planet may be not so hospitable after all, thanks to blasts of radiation". *Science*. doi:10.1126/science.aad7455. ISSN 0036-8075.
6. ↑  'Earth-likeʼ Exoplanet Likely Not Habitable
7. ↑  Lammer, H.**Expression error: Unrecognized word "etal".** (2009). "What makes a planet habitable?". *The Astronomy and Astrophysics Review* **17** (2): 181–249. doi:10.1007/s00159-009-0019-z. Archived from the original on 2 June 2016.. Qaraldi: 2016-05-03. Kepler-438b]]
8. ↑  Siemion, Andrew P.V.; Demorest, Paul; Korpela, Eric; Maddalena, Ron J.; Werthimer, Dan; Cobb, Jeff; Langston, Glen; Lebofsky, Matt *et al*. (3 February 2013). "A 1.1 to 1.9 GHz SETI Survey of the Kepler Field: I. A Search for Narrow-band Emission from Select Targets". *Astrophysical Journal* **767** (1): 94. doi:10.1088/0004-637X/767/1/94.
9. Torres, Guillermo; Kipping, David M.; Fressin, Francois; Caldwell, Douglas A.; Twicken, Joseph D.; Ballard, Sarah; Batalha, Natalie M.; Bryson, Stephen T. *et al*. (2015). "Validation of Twelve Small Kepler Transiting Planets in the Habitable Zone". *The Astrophysical Journal* **800** (2): 99. doi:10.1088/0004-637X/800/2/99.
10. Kipping, D. M. *et al*. (2014). "The Hunt for Exomoons with Kepler (HEK). IV. A Search for Moons around Eight M Dwarfs". *The Astrophysical Journal* **784** (1): 28–41. doi:10.1088/0004-637X/784/1/28.

Havolalar
---------

* NASA — Mission overview.
* NASA — Kepler Discoveries — Summary Table.
* NASA — Kepler-438b at The NASA Exoplanet Archive.
* NASA — Kepler-438b at The Extrasolar Planets Encyclopaedia.
* Habitable Exolanets Catalog at UPR-Arecibo.