Ispaniya dengiz flotining Alvaro de Bazan toifasidagi fregati Aegis tizimi oʻrnatilgan.
 Ticonderoga toifasidagi raketa kreyseri bortida universal vertikal ishga tushirish tizimi (VLR) Mk41 AQSh dengiz floti
 Ticonderoga sinfidagi boshqariladigan raketa kreyseri bortidagi tizim boshqaruv paneli AQSh dengiz floti (1997))
 USS Vincennes (CG-49) Ticonderoga sinfidagi boshqariladigan raketa kreyseridagi tizim maʼlumotlar markazi
**Aegis** (inglizcha: *Aegis combat system* aegis, afsonaviy qalqon yoki Zevs va Afinaning himoya zirhlari) — Amerikaning kemada koʻp funksiyali jangovar maʼlumot va boshqaruv tizimi boʻlib, u vaziyatni yoritish uchun kema vositalari, yoʻq qilish vositalari, masalan, zenit raketalari kabi integratsiyalashgan tarmoqdir. SM-2 va undan zamonaviyroq SM-3 va avtomatlashtirilgan jangovar boshqaruv tizimlarini (ASBU) keng joriy etish asosida shakllantirilayotgan boshqaruvlar. Tizim sizga boshqa kemalar va samolyotlarning sensorlaridan maʼlumot olish va qayta ishlash va ularning ishga tushirgichlariga maqsadli belgilar berish imkonini beradi. „Aegis" nomi ushbu BIUSning bir qismi sifatida ishlatiladigan havo mudofaa tizimi tomonidan ham qoʻllaniladi.

Aegis CICS AQSh dengiz floti, Ispaniya, Norvegiya, Koreya Respublikasi, Avstraliya va Yaponiya dengiz oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari tomonidan qoʻllaniladi (jami 100 dan ortiq kemalar u bilan jihozlangan). Bundan tashqari, ushbu tizim bilan jihozlangan AQSh dengiz floti kemalari EuroPRO ning kema komponenti sifatida ishlatiladi.

Tarixi
------

Havodan kemaga va kemadan kemaga sinfidagi samolyotlar va raketa qurollarini yoʻq qilish uchun moʻljallangan istiqbolli Aegis jangovar boshqaruv tizimini yaratish boʻyicha ishlar 1969 yil dekabr oyida boshlangan. 1973 yilda *USS Norton Sound (AVM-1)* ga prototip tizimi oʻrnatildi.

Aegis tizimi bilan jihozlangan birinchi kema, Ticonderoga sinfidagi boshqariladigan raketa kreyseri *USS Ticonderoga (CG-47)* 1983 yil 23 yanvarda flotga foydalanishga topshirildi. Vertical Launch Installations (VLR) Mk 41 birinchi boʻlib *raketa kreyserini oldi* .

Keyingi yillarda tizim axborot-razvedka va zarba-jangovar tarkibiy qismlarining samaradorligini oshirish maqsadida bir necha bor chuqur modernizatsiya qilindi. Ushbu tizimni oʻrnatish va modernizatsiya qilish boʻyicha uzoq muddatli dasturni amalga oshirish bir vaqtning oʻzida dengiz floti va AQShning raketaga qarshi mudofaa tizimini ishlab chiqish, yaratish va joylashtirish uchun mas’ul boʻlgan AQSh raketaga qarshi mudofaa agentligiga yuklangan. global miqyosda.

2013 yil noyabr holatiga , harbiy- dengiz kuchlarida Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-02-04). „Aegis" tizimi bilan jihozlangan Arxivnaya kopiya kema mavjud boʻlib, ulardan 22 tasi kreyser va 52 tasi esminet. 2011-2041 moliyaviy yillarda amalga oshiriladigan dengiz flotining uzoq muddatli kema qurish dasturi belgilangan tizim uchun 84 tagacha bunday kemalarni modernizatsiya qilishni nazarda tutadi.

Dizayn
------

Tizimning asosiy elementi — umumiy oʻrtacha nurlanish quvvati 32-58 kVt va impuls quvvati boʻlgan toʻrtta passiv fazali antenna massivlariga ega boʻlgan A, B yoki D modifikatsiyalarining AN / SPY-1 koʻp tomonlama radaridir. −6 MVt. U 250-300 ta nishonni avtomatik qidirish, aniqlash, kuzatish va ulardan 18 tagacha raketalarni eng xavflisiga yoʻnaltirish imkoniyatiga ega. Kemaga tahdid soluvchi nishonlarga zarba berish qarori avtomatik ravishda qabul qilinishi mumkin.

Raketalar Mk 26 tipidagi eğimli uchirish moslamalaridan (xizmatdan olib tashlangan) va Mk 41 universal vertikal uchirish moslamalaridan, tizimni joylashtirish uchun ishlatiladigan kreyserlar va qirgʻinchilarning asosiy kemasi ostida joylashgan boʻlishi mumkin.

Kompyuterni boshqarish va qaror qabul qilishni qoʻllab-quvvatlash tizimlari Aegisning asosidir. Ular bir vaqtning oʻzida havo mudofaasi, suv osti kemalariga qarshi mudofaa va dushman kemalariga zarba berish vazifalarini hal qilishga imkon beradi.

Dasturchilar
------------

*AEGIS (Havodan erta ogohlantirish yerlik muhitini integratsiyalash segmenti)* tizimining dastlabki rivojlanishi RCA ning *Raketa va yer usti radarlari boʻlimi* tomonidan boshlangan, keyinchalik General Electric tomonidan sotib olingan. Bu erda ushbu tizimni rivojlantirish *Davlat elektron tizimlari boʻlimi* tomonidan davom ettirildi. 1992 yilda GE ning ushbu va boshqa bir qancha aerokosmik boʻlinmalari 1995 yilda Lockheed Martin korporatsiyasi tarkibiga kirgan Martin Mariettaga sotildi.

Testlar
-------

Aegis dasturi boʻyicha testlar 2002 yilda boshlangan. 2014 yil holatiga koʻra, 29 ta muvaffaqiyatli maqsadli xaridlar.

* 2007 yil 6-noyabr: Guruh ballistik nishonini birinchi muvaffaqiyatli tutib olish amalga oshirildi. Ikkala nishon ham yer atmosferasidan tashqarida, taxminan 180 km balandlikda SM-3 raketalarining toʻgʻridan-toʻgʻri zarbasi natijasida yoʻq qilindi. Yongʻin Aegis 3.6 versiyasida ishlaydigan Ticonderoga sinfidagi boshqariladigan raketa kreyseri dan otilgan.

* 2008 yil 21 fevralda Tinch okeanidagi USS Lake Erie (CG-70) raketa kreyseridan uchirilgan SM-3 raketasi 247 km balandlikdagi USA-193 favqulodda razvedka yoʻldoshiga tegdi.

* 2008 yil 24 iyun: SM-6 SAM ning muvaffaqiyatli sinovlari.

* 2011 yil 5 aprel: Oʻrta masofali ballistik raketani muvaffaqiyatli tutib olish.

* 2014 yil 6-noyabr: Tinch okeani ustidan bir vaqtning oʻzida ikkita qanotli raketa va bitta ballistik raketani tutib olish. Otishma Gavayi orollaridagi Arleigh Burke toifasidagi *USS Jon Paul Jones (DDG-53)* raketa esminetidan amalga oshirildi.

Jangovar foydalanish
--------------------

* 1988 yil 3 iyul. Iran Air aviakompaniyasining Airbus A300B2-203 layneri Tehron — Bandar Abbos — Dubay yoʻnalishi boʻyicha IR655 tijoriy yoʻlovchi reysini Fors koʻrfazi orqali amalga oshirib, Vinsen raketasidan otilgan SM-2MR „yer-havo" raketasi bilan hujumga uchradi va urib tushirildi. AQSh dengiz floti kreyser. Hujum muvaffaqiyatli boʻldi — raketa samolyotga tegdi, natijada u kamida ikki qismga boʻlinib, dengizga quladi. Samolyot bortidagi barcha 290 kishi — 16 ekipaj aʼzosi va 274 yoʻlovchi (shu jumladan 65 bola) halok boʻldi. Amerika hukumati sodir boʻlgan voqeani harbiy hodisa deb hisoblaydi va kreyser ekipaji hozirgi sharoitga muvofiq harakat qilgan, deb hisoblaydi. Keyinchalik kreyser komandiri 1987 yildan 1989 yilgacha muvaffaqiyatli xizmati uchun Faxriy legion ordeni bilan taqdirlangan.

Tizim modifikatsiyalari
-----------------------

Hozirgi vaqtda MBIUS Aegis 3.6.1 dasturiy taʼminot versiyasi va takomillashtirilgan 4.0.1 versiyasi qoʻllaniladi. Yaqin yillarda Harbiy-dengiz kuchlari va AQSh raketaga qarshi mudofaa agentligi SM-3 tutuvchi raketalarida foydalanish uchun yangi protsessorlar bilan taʼminlangan 5.0, 5.1 va 5.2 yangi dasturiy taʼminot versiyalarini o‘rnatishni rejalashtirmoqda. AQSh raketaga qarshi mudofaa agentligi shuningdek, raketaga qarshi tizimlarni modernizatsiya qilmoqda — murakkab ballistik raketa nishonlarini kuzatish qobiliyatini kengaytirmoqda, ICBM va SLBM-larda oʻrnatilgan raketaga qarshi mudofaani bartaraf etish vositalarining dasturiy taʼminotidagi nosozlikni faol boshlash funktsiyalarini kuchaytirmoqda. potentsial dushman boʻlib, kengroq masofa va samaradorlikka ega boʻlgan dengizga asoslangan raketaga qarshi tizimlarni ishlab chiqmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* Smirnov G. Korabelnaya sistema ZURO „Idjis" // Zarubejnoe voennoe obozrenie. — M.: „Krasnaya zvezda", 1975. — № 2. — S. 91—94. — ISSN 0134-921X.
* Poyarkov B. Yurin Yu. Mnogofunksionalnaya sistema orujiya „Idjis" (rus.) // Zarubejnoe voennoe obozrenie. — M.: „Krasnaya zvezda", 1989. — № 10. — S. 53—60. — ISSN 0134-921X.
* Kozin V. „Idjis" — pryamaya ugroza Rossii // Natsionalnaya oborona. — 2012. — № 4.

Manbalar
--------

1. ↑  Смирнов 1975. sfn error: no target: CITEREFСмирнов1975 (help)
2. ↑  John Gourley*. Arleigh Burke-class guided missile destroyers*, Warships in action, no. 31. Carrollton, TX: Squadron/Signal Publications, 2007. ISBN 978-0-89747-544-0.
3. ↑  Поярков, Юрин 1989. sfn error: no target: CITEREFПоярков,\_Юрин1989 (help)
4. 1 2 3 4  Козин 2012. sfn error: no target: CITEREFКозин2012 (help)
5. 1 2  „США успешно испытали систему ПРО, сбив сразу три ракеты".  Русская служба Би-би-си (7-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.
6. ↑  „Ракета SM-6: успешные испытания". *Zoom*.  CNews (25-iyun 2008-yil). Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* „AEGIS Weapon System MK-7" (en). *Military Analysis Network*.  Federation of American Scientists (31-dekabr 1998-yil). Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.



* „Модернизированная Aegis 4.0.1 прошла испытания". *Zoom*.  CNews (21-dekabr 2009-yil). Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.