**Akvakotta** (italyancha: *Acquacotta*, „pishirilgan suv") — bu dastlab dehqon taomlari boʻlgan issiq bulonga asoslangan italyan non shoʻrva. Shoʻrva janubiy Toskanadagi Maremma dengiz provinsiyasida paydo boʻlgan. Taom eskirgan nonni tayyorlash uchun vosita sifatida ixtiro qilingan. Akvakotaning eng keng tarqalgan ikkita turi — qoʻziqorinli akvakota va pepperoni bilan akvakota.

Tarixi
------

Akvakotta retsepti Toskana oʻrmonida yashagan, juda kambagʻal boʻlgan koʻmir konchilari tomonidan ixtiro qilingan. Taom Maremma mintaqasidagi dehqonlar va choʻponlar tomonidan ham tayyorlanib, isteʼmol qilingan. Shoʻrva baʼzan antipasto sifatida xizmat qilgan, italyan oshxonasining birinchi taomi. Bugungi kunda shoʻrva Maremma va butun Italiyada mashhur taom boʻlib qolmoqda.

Akvakotta eskirgan, qotib qolgan nonni yegulik qilish usuli sifatida ixtiro qilingan. Yogʻoch ishlab chiqaruvchilar, koʻmirchilar va choʻponlar uzoq vaqt davomida uydan tashqarida ishlashgan, ular bilan non va boshqa mahsulotlarni olib kelishgan. "Tosh shoʻrva"ni oʻylab topgan bezori haqida afsona bor. U qishloqqa juda och keladi, lekin aholi uni boqish uchun hech narsa yoʻqligiga ishontira boshlaydilar, faqat toshlar qoladi. Shunda sershovqin toshdan osh tayyorlashni taklif qiladi. Qiziq boʻlgan qishloq ahli rozi boʻldi va makkor qishloq ahlini oʻzining „tosh" oshiga turli masalliqlar qoʻshishga koʻndiradi. Bu afsonaning oʻzgarishlari bor, masalan, beva ayol va kambagʻal sayohatchi, rohib yoki askar.

Masalliqlar
-----------

Tarixan akvakotaning asosiy tarkibiy qismlari suv, eskirgan non, piyoz, pomidor va zaytun moyi, shuningdek, turli sabzavotlar va qolgan ovqatlar edi. 1800-yillarning boshlarida baʼzi retseptlarda pomidor oʻrniga verjuice, pishmagan uzumdan tayyorlangan nordon sharbat ishlatilgan.

Bizning vaqtda
--------------

Zamonaviy akvakota retseptlarida eskirgan, yangi yoki qovurilgan non va sabzavotli shoʻrva, tuxum, pishloqlar (*Parmigiano Reggiano* va *pecorino Toscano*), selderey, sarimsoq, rayhon, karam, limon sharbati, tuz, qalampir, kartoshka va boshqalar kabi masalliqlardan foydalaniladi. Baʼzi manbalarda qoʻziqorin, masalan, oq qoʻziqorinlari, yovvoyi oʻtlar va bargli sabzavotlar hamda rukkola, endive, yalpiz, mangold, tsirkoniy, kungaboqar koʻkatlari, suv valeriana va boshqalar kabi oʻtlar ishlatilishi mumkin. Taomning ustiga qovurilgan tuxum qoʻyiladi. Shoʻrva muddatidan oldin, har qanday joyda bir necha soatdan bir kungacha tayyorlanishi mumkin va muzlatgichda saqlanadi, keyin dastrxonga xizmat qilishdan oldin isitiladi. Shoʻrvani muzlatish orqali ham saqlash mumkin.

Variatsiyalar
-------------

Akvuakotta con funghi — bu asosiy masalliq sifatida oq qoʻziqorinidan foydalanadi. Qoʻshimcha masalliqlardan non, shoʻrva yoki suv, konservalangan pomidor, parmezan, tuxum, yovvoyi yalpiz, sarimsoq, maydanoz, zaytun moyi, tuz va qalampir kiradi.

Akvuakotta con peperoni — selderey, qizil qalampir va sarimsoqni oʻz ichiga olgan akvakota shoʻrvasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Roddy, Rachel (March 29, 2016). «Rachel Roddy’s Tuscan vegetable broth recipe». The Guardian". 2021-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 26-iyun.
2. ↑  Sarah (January 10, 2015). „Try Acquacotta soup as a new recipe for the new year". The Jamestown Sun[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Тосканский суп из камня или «Аквакотта»". 2020-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 26-iyun.
4. ↑  „Acquacotta (Vegetable Soup)". Vegetarian Times. April 3, 2013". 2020-yil 29-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 26-iyun.
5. ↑  „Аквакотта с грибами, томатами, яйцами, сыром и хлебом". 2020-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 26-iyun.