recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adamojets** — Rossiyadagi daryoning nomi boʻlib, Kamchatka oʻlkasining Milkov tumani hududidan oqib oʻtadi. Daryoning uzunligi 29 km.

U Valagin tizmasiga kiruvchi Kucha togʻining shimoliy yon bagʻridan boshlanib, tenglik holatigacha shimoliy yoʻnalish boʻlab oqadi. Shundan soʻng u yoy boʻlib, avval shimoli-gʻarbga, soʻngra shimolning qisman botqoqli hududiga oqib oʻtadi. Bir nomdagi Urechek daryosining tabiiy chegarasiga qoʻshilganidan soʻng, u oʻz nomini Kyusinetsga oʻzgartiradi> (geografik nomlarning davlat katalogidagi maʼlumotlarga koʻra, Kyusinets — Urechek va Adamojets qoʻshilishida hosil boʻlgan alohida daryo hisoblanadi). Uning ogʻzidan 80 km uzoqlikda oʻng tarafdagi Kitilgina daryosiga dengiz sathidan 167,3 metr balandlikda quyiladi .

Rossiya davlat suv reestri maʼlumotlariga koʻra, u Anadir-Kolim basseyni okrugiga tegishli.

* Suv havzasi obyekti kodi: 19070000112120000013871 .

Manbalar
--------

1. ↑  Адаможец (№ 0261056) / Реестр наименований географических объектов на территорию Камчатского края по состоянию на 19.6.2018 // Государственный каталог географических названий. rosreestr.ru.
2. ↑  Адаможец : [рус.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
3. ↑  Лист карты N-57-43 гора Савульч. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1968 год. Издание 1979 г.
**Vikinomika**: Ommaviy hamkorlik hamma narsani qanday oʻzgartiradi? (ingl. Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything) — Don Tapskott va Entoni D. Uilyamsning 2006-yil dekabr oyida nashr etilgan kitobidir. Kitobning nomi viki va iqtisodiyot atamalarining birlashuvidan olingan. Kitobda 21-asr boshlarida baʼzi kompaniyalar oʻz biznes texnologiyalarida ommaviy hamkorlik (mass collaboration), tenglarning oʻzaro taʼsiri (peer collaboration) va ochiq manba mafkurasi tamoyillaridan tijorat muvaffaqiyatiga erishish uchun qanday foydalanganliklari tasvirlangan.

Kitobning yakuniy maqolasi 2007-yil 5-fevralda tahrir qilish uchun ochiq boʻlganida oʻquvchilarning yordami bilan onlayn tarzda yozilgan.

2010-yil sentabr oyida kitobning davomi „Makroikinomika: Biznes va dunyoni qayta ishga tushirish" nashr etildi.

Vikinomika rus tilida
---------------------

Kitob rus tilida 2009-yilda nashr etilgan.  Kitobning ruscha nashri huquqini BestBusinessBooks sotib olgan.  Kitobni taqdim qilishda  vikinomika tamoyillari qoʻllanildi, nashriyot wikinomika.ru Wiki-saytini ochdi (hozirda ishlamayapti), u yerda har kim kitob tarjimasini nashrga tayyorlashda ishtirok etishi mumkin edi:

> "Vikinomika"ni amalda sizlarga taqdim etamiz: siz nafaqat bu kitobni nashr etilishidan avval oʻqigan birinchi odamsiz.  Siz uning sifatiga taʼsir qila olasiz — kitobning butun mazmunini tahrirlash imkoniyati mavjud!  Biz siz bilan birga matn ustida ishlaymiz.  Har bir faol kitobxon (eng yaxshi oʻquvchi) kitobning qogʻoz variantida tilga olinadi va uni sovgʻa sifatida qabul qiladi!
> 
> 

2020-yilda kitobning elektron nusxasi matn va audio versiyalarda chiqarildi.

Yana qarang
-----------

* Autsorsing
* Coworking
* Kraudsorsing

Havolalar
---------

* www.wikinomics.com(ingl.)
* Wikinomics Playbook, 2008(ingl.)
* Знакомьтесь: «Викиномика», Computer World, 2006
* Невежество толпы / Журнал Кейс №11
* 82-минутная презентация Дона Тапскотта (2007)(ingl.)
**Tekis bosma** — matn va tasvirlarni matbaa usulida koʻpaytirishning asosiy turlaridan biri. Bunda bosma qolipning bosma elementlariga quyuq boʻyoq surkaladi, oraliq (probel) elementlariga esa suv beriladi. Bunga erishish uchun qolip sirtiga kimyoviy ishlov beriladi. Tekis bosma krlipining bosma va oraliq elementlari amalda bir tekislikda yotadi. Bosish jarayonida qolip navbatmanavbat suv bilan hoʻllanadi va boʻyokda dumalatiladi, soʻngra qolipdan qogoz (yoki boshqa material) ga bosim ostida nusxa koʻchiriladi. Tekis bosmaning maxsus turi fototipiya hisoblanadi. Tekis bosmaning eski usuli — litografiya oʻrnini hozir ofset bosma usuli egallagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vikarlanuvchi turlar** (lot. Vikarius — oʻrin almashinuvchi) — geografik va ekologik jihatdan birbirining oʻrnini egallay oladigan yaqin qarindosh turlar. Masalan, tilogʻochlar urugʻi areali V.t.: Sibir tilogʻochi (Rossiyaning Yevropa qismi, Gʻarbiy Sibir), daur tilogʻochi (Sharqiy Sibir), Amerika tilogʻochi (Shim. Amerika) turlarining uzluksiz qatoridan iborat. Alp togʻlarida rododendron arealida uning V.t. qattiqbargli rododendron (ohakli tuproqlarda), javdar rododendroni (silikatli tuproqlarda), Yevrosiyoda paxmoq oyoq (qumda) kichik rododendron (soz tuproqlarda) hisoblanadi.

V.t. tushunchasi taksonomik jihatdan bir-biridan keskin farq qiladigan, lekin konvergent oʻxshash, muayyan hayotiy formalarga mansub boʻlgan, biotsenozlarga oʻxshash ekologik muhitni egallagan turlar, mas. koʻrsichqon (Yevropa), tillakoʻrsichqon (Afrika) va xaltali koʻrsichqonga (Avstraliya) nisbatan ham qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Voyaga yetmaganlar javobgarligi** — 18 yoshga to'lmasdan jinoyat sodir qilgan shaxslarning javobgarligi, jinoyat qonuniga binoan tayinlanadigan, qat'iy cheklangan jazo turlari. O'zR jinoyat qonunida voyaga yetmaganlar sodir etadigan jinoyatlarning o'ziga xos xususiyatlari va b. holatlari e'tiborga olinib, alohida javobgarlik belgilangan. Bular: a) jarima; b) axloq tuzatish ishlari; v) qamoq; g) ozodlikdan maxrum qilish jazolaridan biridir. Ular jinoyatning turi va harakteriga qarab tayinlanadi va voyaga yetmaganlarga nisbatan jazoning boshqa turlari, qo'shimcha jazolar tayinlanishi mumkin emas (O'zR JK, 81-modda). Voyaga yetmasdan jinoyat sodir qilgan shaxslarga nisbatan tayinlanadigan jazo miqdori va muddatlari ancha qisqartirilgan. Axloq tuzatish ishlari 1 oydan 1 y. gacha muddat doirasida belgilanadi va bu jazoni o'tash uchun mahkumni o'zi yashayotgan joydan boshqa joylarga jo'natish mumkin emas. Qamoq jazosi 1 oydan 3 oygacha muddat doirasida tayinlanadi. Ozodlikdan mahrum qilish muddati ham voyaga yetmaganlar yoshi va jinoyatning ijtimoiy xavflilik darajasiga qarab belgilanadi: u 16 yoshga to'lmaganlarga — uncha og'ir bo'lmagan jinoyat uchun — 3 y.gacha; og'ir jinoyat uchun — 6 y.gacha; o'ta og'ir jinoyat uchun — 10 y.gacha; 16 yoshdan 18 yoshgacha bo'lganlarga — uncha og'ir bo'lmagan jinoyat uchun — 4 y.gacha; ogir jinoyat uchun 7— y.gacha; oʻta ogʻir jinoyat uchun — 10 y.gacha muddat doirasida tayinlanadi va har qanday holda bu muddatlardan chetga chiqilishi mumkin emas (OʻzR JK 85- va 86-moddalari). Sud tomonidan ozodlikdan mahkum etishga hukm qilingan voyaga yetmaganlar jazoni Voyaga yetmaganlar tarbiya koloniyasida oʻtaydi. Voyaga yetmaganlarni javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilishning alohida qoidalari tadbiq qilinadi.

Shuningdek, jinoyati uchun 3 y.dan koʻp boʻlmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilingan yoki undan ham yengilroq boshqa jazo olgan voyaga yetmaganlarni sud javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilib, jinoiy jazo hisoblanmagan quyidagi majburlov choralarini qoʻllashi mumkin: a) sud belgilaydigan shaklda jabrlanuvchidan uzr soʻrash; b) 16 yoshga toʻlgan shaxs zimmasiga yetkazilgan zararni oʻz mablagʻi hisobidan yoki mehnati bilan toʻlash yoki zararni bartaraf qilish majburiyatini yuklash; v) voyaga yetmaganni maxsus oʻquvtarbiya muassasasiga joylashtirish. Uning jinoyatlari haqidagi ishlarni yuritish tartibi umumiy qoidalar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi JPK 548—564-moddalari asosida belgilanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


→
**Tekstolit** — plastik material. Ipgazlama qatlamlariga sintetik smolalar shimdirish va 150° trada katta bosimda presslash yoʻli bilan tayyorlanadi. Mexanik mustahkamlik va dielektrik xossalari yuqori; suvdagi organik eritmalarga chidamli. Solishtirma ogʻirligi 1,36—1,4. Brinell boʻyicha qattiqligi 20–40 kg/mm2; egilishga mustahkamligi 130—170 MPa, elektrik mustahkamligi 27—45 kV/mm. Mexanik ishlov berish oson. Ipgazlama asosidagi T.dan tashqari, shishaT. (shisha tolali), asbotekstolit (asbest tolali), organotekstolit (sintetik tolali) T.lar ham bor. T. list, sterjen va quvurlar koʻrinishida ishlab chiqariladi. T. roliklar, shovqinsiz shesternyalar, podshipniklarning vkladshilari, shkivlar, qistirmalar va boshqa tayyorlashda, kemalar korpusini yasashda, raketalarning issiklik izolyatsiyasi sifatida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

1. ↑  Choyshab va novda tekstolit
VIKO (Vico) Jambattista (1668.23.6-Neapol —1744.23.1) — italiyalik faylasuf. 1698 y.dan Neapol untida prof. Xalqlar tarixi va psixologiyasi falsafasi asoschisi. Platon va F. Bekonga alohida ixlos bilan qaragan. Dekart bilan bahs-munozaraga kirishib, shaxs zakovatiga umuminsoniy aqlni qaramaqarshi qoʻygan. Tarixiy jarayon obʼektiv tarzda kechishi gʻoyasini ilgari surgan. Biz faqat qilayotgan ish-larimiznigina bilishimiz mumkin, degan fikrdan kelib chiqib, tarix fanini insoniyatning oʻz xatti-harakatlari toʻgʻrisidagi bilimi deb hisoblagan. V. barcha millatlarning aylanma harakat yoʻsinida taraqqiy etishi nazariyasini ishlab chiqqan. Har bir xalq oʻz taraqqiyotida 3 davr — xudolar (davlat boʻlmagan holat, kohinlarga boʻysunish), qahramonlar (aristokratik davlat) va insoniyat (demokratik respublika yoki vakolatli monarxiya) davrini boshidan kechiradi; bu bamisoli inson hayotining bolalik, oʻspirinlik va yetuklik davrlariga oʻxshaydi. Har bir davr jamiyatning yalpi tanazzuli va parchalanib ketishi bilan tugaydi. Davrlar ijtimoiy toʻntarishlar natijasida almashinadi. Asosiy asari: "Millatlarning umumiy tabiati haqidagi yangi fanning asoslari" (1725).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**San-Fermin**, *Sanfermines* *-* Pamplonada (Navarra poytaxti) sakkiz asrdan koʻproq vaqt davomida oʻtkaziladigan va har yili bir hafta — 6-iyuldan 14-iyulgacha davom etadigan fiesta. Fiesta Avliyo Fermin kuni arafasida 6-iyul kuni tushda XVI asr binosi — munitsipalitet balkonidan uchirilgan *chupinasodan (raketa)* boshlanadi.

 Sanfermines
San-Ferminda birinchi marta 1923-yilda qatnashgan Xeminguey festival muhitiga singib ketgan va 1959-yilgacha muntazam ravishda tashrif buyurgan. Fiesta Ernest Xemingueyni „Quyosh ham chiqadi" romanini yozishga ilhomlantirdi. Bu haqiqat mashhur boʻlib, har yili minglab xorijiy sayyohlarni Pamplonaga jalb qildi. Hozirgi kunda, turli manbalarga koʻra, har iyul oyida shaharga bayram uchun 1 milliondan 3 milliongacha odam keladi.

San-Fermin, birinchi navbatda, ensierro — 12 gʻazablangan buqadan qochish bilan mashhur. 216 soatdan ortiq bayramning chorak soatini ensierro tashkil etadi. Qolgan vaqtlar kechayu kunduz oʻyin-kulgi, marosim bayramlari, karnavallar, ulkan qoʻgʻirchoqlar yurishlari, liboslar namoyishi, koʻcha rassomlarining chiqishlari, buqalar jangi boʻlib oʻtadi.

Ertalabki mashhur buqalardan qochish paytida deyarli har yili jiddiy baxtsizliklar, baʼzida inson qurbonlari (odatda mast xorijliklar) sodir boʻladi.

Nishonlanishi
-------------

San-Fermin dastlab 10-oktabr kuni nishonlangan. Ammo keyinroq, kuzgi yomgʻir ostida nishonlashdan charchagan odamlar bayramni yilning yettinchi oyining yettinchi kuniga koʻchirishga qaror qilishgan.

 Ensierro

Manbalar
--------

1. ↑  „San Fermín, claves de redacción" (es). Qaraldi: 28-avgust 2018-yil.
2. ↑  *Ayuntamiento de Pamplona.* „Page not found" (en) (deadlink).  www.pamplona.es. 28-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2018-yil.
3. 1 2 3  Prazdnik bez golovi
4. ↑  „"Literatura sanferminera", revista Príncipe de Viana nº 265, 2016".
5. ↑  „VII Oficina Internacional de Prensa San Fermín" (deadlink). 30-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Сан-Фермин** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Voyaga yetmagan** — *(lot. impubes, pupillus; ing, minor)* — OʻzR huquqida 18 yoshga toʻlmagan shaxs. Ushbu tushuncha huquqning turli sohalarida 14 dan 18 yoshgacha boʻlgan shaxslarga nisbatan qoʻllaniladi. *OʻzR MKning 77-m.siga muvofiq, ishga qabul qilishga oʻn olti yoshdan yoʻl quyiladi. Oʻn besh yoshga toʻlgan shaxslar ota — onasidan birining yoki ular oʻrnini bosuvchi shaxsning yozma ravishdagi roziligi bn ishga qabul qilinishi mumkin.* Yoshlarni mehnatga tayyorlash maqsadida umumtaʼlim maktablari, hunar — texnika bilim yurtlari va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining oʻquvchilarini oʻn toʻrt yoshga toʻlganlaridan keyin ota — onasidan birining yoki ular oʻrnini bosuvchi shaxsning roziligi bn bolalarning sogʻligiga va kamol topishiga ziyon yetkazmaydigan va taʼlim olish jarayonini buzmaydigan engil ishlarni oʻqishdan boʻsh vaqtlarida bajarish uchun ishga qabul qilishga yoʻl quyiladi. Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarni ishga qabul qilish OʻzR MKning 241 — m.sida nazarda tutilgan talablarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi. Mehnat qonunchiligida Voyaga yetmaganlar voyaga etganlarga nisbatan qonun hujjatlarida oʻrnatilgan imtiyozlardan foydalanadilar. Fuqarolik huquqi oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan Voyaga yetmaganlarni va oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan Voyaga yetmaganlarni ajratadi. Ular toʻla muomala layoqatiga ega emas. Emansipatsiya qilingan 16 yoshga toʻlgan Voyaga yetmagan shaxs toʻla muomalaga layoqatli hisoblanadi.

*OʻzR JKning 17 — m.siga asosan, jinoyat sodir etgunga qadar oʻn olti yoshga toʻlgan, aqli raso jismoniy shaxslar javobgarlikka tortiladilar. Jinoyat sodir etgunga qadar oʻn uch yoshga toʻlgan shaxslar javobgarlikni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirganliklari (OʻzR JK 97 — m.sining ikkinchi qismi) uchungina javobgarlikka tortiladilar. Jinoyat sodir etgunga qadar oʻn toʻrt yoshga toʻlgan shaxslar OʻzR JK 97 — m.sining birinchi qismi , 98 , 104 106 , 118 , 119 , 137 , 164-166 , 169 — m.lari , 173 — m.sining ikkinchi va uchinchi qismlari , 220 , 222 , 247 , 252 , 263 , 267 , 271 — m.lari , 277 — m.sining ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan jinoyatlar uchun javobgarlikka tortiladilar. OʻzR JKning 122 , 123 , 127 , 144 , 146 , 193-195 , 205-210 , 225 , 226 , 230-232 , 234 , 235 , 279-302 — m.larida nazarda tutilgan jinoyatlar uchun jinoyat sodir etgunga qadar oʻn sakkiz yoshga toʻlgan shaxslar javobgarlikka tortiladilar.*
*Oʻn sakkiz yoshga toʻlgunga qadar jinoyat sodir etgan shaxslar umumiy qoidalarga muvofiq va OʻzR JKning umumiy qismi oltinchi boʻlimida nazarda tutilgan xususiyatlar xisobga olingan xolda javobgarlikka tortiladilar.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Biogelmintlar** (bio... va gelmintlar) — oraliq xoʻjayin orqali rivojlanadigan parazit chuvalchanglar. Voyaga yetgan davrida definitiv (oxirgi) xoʻjayin (odam va hayvonlar) da parazitlik qiladi. Bu jihatdan ular oraliq xoʻjayinsiz rivojlanadigan geogelmintlardan farq qiladi. Masalan, qoramol tasmasimon chuvalchangi odam ichagida, uning lichinkalari — finnalari (pufakchalari) esa mol goʻshti (muskullari)da rivojlanadi. Odam finnali goʻshtni yaxshi pishirmay yeganda parazitni yuqtiradi. Turli soʻrgʻichlilar, tasmasimon chuvalchanglar, tikanboshlilar, ayrim toʻgarak chuvalchanglar B. hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pyezokvars** (yun. piezo — bosaman va kvars) — begona minerallar, gaz va suyuq qoʻshimchalar, darzlik va qoʻshalokliklardan holi rangsiz va rangli kvars kristallari, ularning bulaklari. P.ning qoʻllanishi uning pyezo-elektrik xossalari (toʻgʻri va teskari pyezoeffekt)ga asoslangan. Radiotexnika, ultratovush gidroakustikasi va defektoskopiyada, gaz, suyuklik va kat-tik jismlar xossalarini oʻrganishda, bosim, kuch tezlanishi va vibratsiyalarni oʻlchash uchun pyezometriya va boshqalarda keng qoʻllaniladi. P.dan tayyorlangan plastinkalar pyezoelektrik rezona-torlar — stabilizatorlar, radiochastota, telefon va telegraf filtrlari va boshqalarda ishlatiladi. Texnik talablari: kristallarda istalgan yunalishdagi kesmada ulchamlari 12x12x1,5 mm dan kam boʻlmagan P. plastinkalarini tayyorlash uchun yarokli nuqsonsiz monokristall joylarining mavjudligi (monoblastlar). Monoblastlarning foiz tarkibi boʻyicha P.larning navlari ajratiladi. Kvarsning ultrabi-nafsha nurlarida yuqori shaffoflik-ka ega boʻlgan toza, nuqsonsiz kristallari (togʻ billuri) optika sanoatida ishlatiladi. Kvarsning kam nuqsonli kristallaridan maxsus kvars oynasi ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida foydalaniladi. P. kvars, kvars-dala shpati va kvars-karbonatli tomirlardagi boʻshliqlarda hamda kamerali turkumdagi granitli pegmatitlardagi kvars ajratmalarida eng koʻp uchraydi. P.ning yirik sochma konlari mavjud. Kristallarining hosil boʻlishi, asosan, gidrotermal va gidrotermal-metasomatik jarayonlar bilan bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nealy Cameron Martin** (1998-yil 22-aprelda tugʻilgan)—amerikalik professional futbolchi, Milliy ayollar futbol ligasi „Racing Louisville" klubida himoyachi sifatida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Alabama shtatining Birmingem shahrida tugʻilgan Martin uch yoshidan futbol oʻynay boshlagan. U „Birmingham United" klubiga qoʻshilishdan oldin Elite Club Milliy ligasida koʻngilochar futbol oʻynagan. 2015-yilda u Oak Mountain High School jamoasining bir qismi boʻlib, u 7A sinfidagi shtat chempionati oʻyinida gʻolib chiqdi va mavsum davomida maktab rekordini atigi oltita gol oʻtkazib yubordi. Oʻzining katta mavsumidan soʻng Martin Birmingem qizlari orasida yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi va Alabama shtatida 1-oʻrinni egalladi.

Dastlab ota-onasining materiyasi boʻlgan Obern universitetiga oʻqishga kirmoqchi boʻlgan Martin, Alabama universiteti tomonidan oʻzining yoshligida Alabama Crimson Tide bilan kollej futboli oʻynash uchun yollangan. U Crimson Tide uchun debyutini 2016-yil 18-avgustda Sam Houston shtati Bearkatsga qarshi oʻtkazdi va oʻzining birinchi kollej mavsumida 19 oʻyin oʻtkazdi. U Crimson Tide bilan toʻrt mavsum davomida jami 76 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urdi va 2019-yilgi SEC olimining eng yaxshi sportchisi sovrinini qoʻlga kiritdi.

### Racing Louisville

2021-yil fevral oyida Martin Milliy ayollar futbol ligasi klubi Racing Louisville bilan mavsumoldi lagerida mashgʻulotlarni boshladi. 2021-yil 5-aprelda Martin Racing Louisville tomonidan imzolandi. U klub uchun professional debyutini 2021-yil 10-aprelda NWSL Challenge Cup musobaqasida Orlando Pridega qarshi oʻtkazdi. U mavsum davomida 18 ta oʻyinda maydonga tushdi.

Faoliyati statistikasi
----------------------

*2021-yil 10-aprel*

Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha koʻrinish va gollar| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | Kontinental | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Racing Louisville | 2021 | Milliy ayollar futbol ligasi | 0 | 0 | 1 | 0 | — | — | 1 | 0 |
| Karyera jami | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |

Yutuqlari
---------

**Individual**

* 2019 SEC stipendiyasi boʻyicha yilning eng yaxshi sportchisi

Manbalar
--------

1. ↑  *Anderson, Jonathan*. „O Captain! My Captain! Senior Nealy Martin casting a long shadow on Alabama soccer". *Sports Illustrated* (3-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 10-aprel 2021-yil.
2. ↑  *Knox, David*. „Oak Mountain girls are 7A soccer champs". *280Living* (9-may 2015-yil). Qaraldi: 10-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Nealy Martin – Alabama Profile". *Alabama Crimson Tide*.
4. ↑  „Former Alabama Soccer Player Nealy Martin Signs with Racing Louisville FC". *Alabama Crimson Tide* (5-aprel 2021-yil). Qaraldi: 10-aprel 2021-yil.
5. ↑  „BUSA ALUMNI NEALY MARTIN MAKES NWSL PRESEASON ROSTER". *Birmingham United*. Qaraldi: 10-aprel 2021-yil.
6. ↑  „Racing Louisville vs Orlando Pride". *Soccerway*.
7. ↑  „Nealy Martin" (en-US). *Racing Louisville FC*. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.

Havolalar
---------

* Racing Louisvilledagi profil
**Pyezomagnetizm** (yun. piezo — bosaman, qisaman va magnetizm), pyezomagnit effekt — tashqi bosim taʼsirida moddada magnitlanganlik xususiyatining hosil boʻlishi. P. moddalarning magnit strukturasiga bogʻliq. P. faqat antiferromagnit kristallar (MnF2, CoF2 va Gʻe2O3)da kuzatiladi. Bu kristallarda magnitlanganlik kattaligi elastik kuchlanishga proporsional-dir. P.ga teskari effekt — antiferromagnetiklarning chiziqli magnito-striksiya effekti ham mavjud. Bu effekt tashqi kuchlanishlar taʼsirida kristall oʻlchami oʻzgarishining magnit maydoniga proporsional boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bio qonuni** — tabiiy optik faollikka ega boʻlgan nokristall modda (suyuqlik yoki eritma) qatlamidan oʻtayotgan, chiziqli qutblangan yorugʻlik qutblanish tekisligining aylanish burchali F ni aniqlovchi qonun: f=1a]/s; bunda / — modda qatlami qalinligi, s — modda konsentratsiyasi, [a) — aylanish doimiysi. Bu qonun 1815-yil J. £"otomonidan topilgan; u f ning tarqalayotgan yorugʻlik yoʻlidagi optik faol molekulalar soniga mutanosibligini koʻrsatadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pyotr I** **haykali** ― 1841-yilda Kronshtadtda Petrovskiy bogʻida oʻrnatilgan haykaltaroshlik yodgorligidir. Yodgorlik muallifi haykaltarosh T. Jak. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Tarixi
------

Imperator Nikolay I farmoyishi bilan fransuz haykaltaroshi T. Jak Kronshtadtda Pyotr I haykali yaratish ustida ishladi. U haykalning asosi sifatida 1836-1837-yillarda yasalgan haykalni oldi. 1839-yilda yodgorlik postamentining loyihasi tasdiqlandi. Yodgorlikni yasash Badiiy akademiya prezidenti A. N. Olenin rahbarligida amalga oshirildi. Bronza haykal P. K. Klodt tomonidan Badiiy akademiya ustaxonasida ishlangan. Yodgorlikning umumiy qiymati 100 ming rublni tashkil etdi. Yodgorlik 1841-yil 27-iyunda — Poltava jangining bir yilligi munosabati bilan tantanali ravishda ochildi.

1860-yilda haykal atrofida Petrovskiy bogʻi qurildi.

Tavsifi
-------

Pyotr I toʻliq boʻy-basti bilan tasvirlangan. Egnida Preobrajenskiy polkining formasi va qoʻnji baland etik kiygan. Uning oʻng qoʻlida pastga qaragan yalangʻoch qilich bor. Boshi biroz koʻtarilgan. Haykal qirmizi sayqallangan granitdan ishlangan figurali poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, uning burchaklari XVIII-asr ruhidagi bezaklar bilan bezatilgan.

Poydevorning old tomonidagi yozuv zarhal belgilar bilan ishlangan: "*Buyuk Pyotrga / Asoschiga / Kronshtadt / 1841-yil* ". Uning tepasida Poltava jangi yili „1709" tushirilgan medalyon bor. Poydevorning orqa tomonida „Mis chavandozi" misolida dastlab yozuvning old tomondan lotin tiliga tarjimasi bor edi. Biroq, 1860-yilda uning oʻrniga quyidagi yozuv paydo boʻldi: „*Flotni / va / bu joyni / oxirigacha / kuch va hayot bilan tutib turish / eng muhimidir / Davlat rahbarining 1720-yil 18-maydagi farmonidan*".

Haykalning balandligi 4,55 m, poydevorining balandligi 4 m.

Yodgorlik atrofida panjara oʻrnatilgan: yerga qazilgan toʻp teshiklari zanjirlar bilan bogʻlangan. Bu panjara Sovet davrida yoʻqolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001". 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2020-yil.
2. 1 2 3 4  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Петру I, памятник (г. Кронштадт, Петровский парк)". 3-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2020-yil.
3. 1 2 3 4 5  *Sokol K. G.* Monumentalnie pamyatniki Rossiyskoy imperii. 2006. — S. 39
4. ↑  Kronshtadt. Gorod-krepost. Ot osnovaniya do nashix dney
Zeinab Mamedyarova
**Zeinab Hamid qizi Mamedyarova** (shuningdek, **Mamedjarova**; ozarbayjoncha: *Zeynəb Həmid qızı Məmmədyarova*; 1983-yil 3-oktabrda tug'ilgan) - ozarbayjonlik shaxmatchi, FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega.

Faoliyati
---------

2000-yilda Mamedyarova Oropesa del Mar shahrida boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatining yoshgacha qizlar oʻrtasida gʻolib chiqdi va Istanbulda oʻtkazilgan 34-shaxmat Olimpiadasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2002-yilda u Bokuda o'smir qizlar o'rtasidagi Yevropa chempionatida g'olib chiqdi va Bled shahrida o'tkazilgan 35-shaxmat Olimpiadasida bronza medalini qo'lga kiritdi.

Mamedyarova 2001, 2008, 2015-yillarda ayollar o'rtasidagi Ozarbayjon chempionatida g'olib chiqqan. U 2009-yilda FIDE ayollar Gran-prisi turkumining Istanbul bosqichida ishtirok etgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

U Shakhriyar Mamedyarov va Turkan Mamedyarovaning singlisi, ikkalasi ham shaxmatchi. Zaynab turmush qurgan, bir oʻgʻli bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „World Chess Champion - Zeynab Mammadyarova". `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)
2. ↑  *Crowther.* „TWIC 312: World Youth Championships Oropesa del Mar". *The Week in Chess* (30-oktabr 2000-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
3. 1 2  „Mamedyarova, Zeinab". *FIDE Women's Grand Prix Istanbul 2009*.  FIDE (4-mart 2009-yil). Qaraldi: 4-mart 2009-yil.
4. ↑  „WGM Zeinab Mamedjarova is 2015 Azerbaijani champion for women".  Chessdom (26-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2015-yil.
5. ↑  „Biography".  azeriqueen.com.

[*sayt ishlamaydi*]
**Zehra Aylin**, Atatürkning asrab olgan eng birinchi asrandi qizi hisoblanadi. 1924-yildan boshlab Atatürkning qizi sifatida Chankaya koʻshkida yashay boshlaydi. Ammo juda yosh chogʻidayoq yurib ketayotgan poyezddan yiqilib halok boʻladi.

Hayoti
------

Zehra 1912-yil Amasyada dunyoga keladi. Asl ismining Zühre ekanligi, keyinchalik Zehraga oʻzgartirilgani iddao qilinadi. Ayni vaqtda uning ismi Amasyadagi yetimxonalarda qayd qilingan ham edi. Otasining ismi Mehmed, onasining ismi Havva xonimdir. Zehraning otasi Turkiya ozodlik urushi(Türk Kurtuluş Savaşı)da qahramon boʻlgan yuzboshi edi. Otasidan 1916-yilda, onasidan esa 1917-yilda ajraladi. 1913-yilda tugʻilgan Nuriya ismli singlisi ham bor.

Xotini Latife xonim bilan Amasyaga kelgan prezident Mustafa Kemal posho 1924-yilning 25-sentabr kuni Dorül-Eytam(yetimxona)ga tashrif buyuradi. Mustafa Kemal Zehrani eng birinchi asrandi qizi sifatida Anqaraga olib ketadi. Shundan soʻng 1925-yilda Koʻniyodan Rukiye, Bursadan Sabihani va Izmirdan Afetni, 1927-yilda esa Istanbuldan Nebile va Fikriyeni farzand sifatida asrab oladi. Dastlabki taʼlimini Anqarada, Chankaya koʻshkining bogʻida joylashgan maxsus kichik maktabda oladi. Bu maktabga faqat Atatürkning asrandi bolalari va Kılıç Ali Bey, Fuat Bulca hamda Salih Bozokning farzandlari kira olardi. Oʻrta taʼlimni olish uchun singlisi Sabiha bilan birga Istanbuldagi Arnavutkoʻy Amerika qizlar kolleji(bugungi nomi Robert kolleji)ga borishadi. Biroz vaqtdan soʻng singlisi Sabiha kabi uchuvchilikka qiziqadi, lekin, qiziqishi uzoq davom etmaydi. „Soyad Kanunu" (Familiya toʻgʻrisidagi qonun) chiqqach, Aylin familyasini oladi. Kollejdagi oʻqishi tugagach, oʻqishini davom ettrish uchun Londonga, „Saint Hilda College"ga yuboriladi. Atatürk uning diplomni olgandan soʻng qaytishiga izn bergan edi. Ammo Zehraning kasalligi tufayli 1935-yilda qaytishiga ruxsat beradi. Londondan kema orqali Fransiyaga kelgan Zehra poyezdga minadi. Ammo Amionsdan oʻtayotgan poyezdan yiqilib, halok boʻladi. Amiensda qilingan marosimdan soʻng, 1935-yil 21-noyabr kuni Machka qabristoniga olib kelinib dafn qilinadi. Uning sirli oʻlimi gazetalarda shov-shuvlarga sabab boʻladi. Baʼzi gazetalar uning oʻz joniga qasd qilganini ham yozishadi. Singlisi Sabiha Gökçen bu gaplarga ishonishini aytib oʻtgan edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Hüseyin Menç, **Atatürk'ün İlk Manevi Kızı; Amasyalı Zehra Aylin (1. Bölüm)**, *Huseyinmenc.com, Yayın tarihi:20.01.2011, Erişim tarihi:16.07.2015*[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Maçka Mezarlığı Kayboluyor, Sevin Yavuz, 23.02.1999 Hürriyet İstanbul Gazetesi" (17.04.209). 4-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
3. ↑  Sabiha Gökçen Atatürk ile olan anılarını anlatıyor
**Biogenez** (bio... va genez) — organik birikmalarning tirik organizmlar hosil qilishi. Keng maʼnoda — B. barcha tirik mavjudotlarning faqat tirik materiyadan paydo boʻlishini taʼkidlaydigan gʻoyaning emperik umumlashmasidan iboratdir. Bu terminni fanga dastlab 19-asr oʻrtasida G. Geksli kiritgan. B.ni Gelmgols, Arrenius va boshqa ilgari surgan. B. tarafdorlari yerdagi dastlabki tirik mavjudotlar "yorugʻlik bosimi" yoki fazo jismlari (meteoritlar) bilan birga boshqa sayyoralardan kelib qolgan hayot murtaklaridan rivojlangan deb isbotlashga urinishadi. B. hayotni abadiy deb hisoblaydi, Yerdagi hayot moddalarning rivojlanishi natijasida paydo boʻlganligi toʻgʻrisidagi nazariyani rad etadi. Hozirgi zamon fani B.ning notoʻgri ekanligini isbot qilib berdi, chunki dastlabki tirik mavjudotlarning abadiyligi haqidagi tushunchalar tirik tabiatning rivojlanishi toʻgʻrisidagi tarixiy maʼlumotlarga ziddir (yana q. Abiogenez).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pyotr I** **haykali** — Rossiya imperatori Pyotr I ning yoʻqolgan haykali, Moskva yaqinidagi knyaz S. M. Golitsinning Kuzminki mulki hududida joylashgan.

Yodgorlik 1844-yil oktabr oyida, aytishlaricha, Pyotr I 1722-yilda Fors yurishidan Moskvaga ketayotganda toʻxtagan uy joylashgan joyda oʻrnatilgan. Bu Golitsinning Perm metallurgiya zavodlarida meʼmor Mixail Bikovskiyning eskizlari boʻyicha yasalgan, bezakli choʻyan plitalar bilan qoplangan baland poydevor ustidagi yetti metrli obelisk edi. Obeliskning ustida Santino Kampioni tomonidan yaratilgan zarhal gerb oʻrnatilgan edi. Poydevordagi bronza hoshiyada: „Bu yerda imperator Buyuk Pyotrning qarorgohi joylashgan edi" degan yozuv boʻlgan. Haykal ikkita tosh zinapoyada joylashib, sakkizta choʻyan tumbaga tortilgan choʻyan zanjir bilan oʻralgan edi. Inqilobdan keyin yodgorlik ikki boshli burgutidan ayrilgan. 1920-yillarning oxirida u butunlay vayron qilingan va eritishga yuborilgan. Shu kungacha obeliskdan faqat tosh poydevori saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Сокол 2001. sfn error: no target: CITEREFСокол2001 (help)
2. 1 2  Легов 1997. sfn error: no target: CITEREFЛегов1997 (help)
3. 1 2  Муравьёва 2009. sfn error: no target: CITEREFМуравьёва2009 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Первый памятник Петру I в Москве*.
* Муравьёва Т. В.*. Венок московских усадеб*. M.: Veche, 2009. ISBN 978-5-9533-2197-6.
* Сокол К. Г.*. Монументы империи*. M.: Izdatelstvo „Grantʼ", 2001. ISBN 5-89135-190-0.
**Pyotr Kotlyarevskiy** **haykali** — general Pyotr Stepanovich Kotlyarevskiyning otliq yodgorligi. 2020-yil 28-noyabrda Feodosiyadagi Desantchilar qirgʻogʻida, Milos dachasi roʻparasida oʻrnatilgan.

Qimmatbaho turdagi tosh — labradoritdan yasalgan yodgorlik Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati (RVIO) tashabbusi bilan Qrim hukumati koʻmagida oʻrnatilgan. Ochiq xalqaro tanlov natijalariga koʻra, rejissor Andrey Konchalovskiy boshchiligidagi RVIO ijodiy kengashi haykaltarosh Andrey Korobtsov va meʼmor Konstantin Fominning loyihasini tanlagan.

Mualliflar fikriga koʻra, haykalning ikkita kichik tayanch nuqtasi bor boʻlib, ularni yasash juda qiyin kechgan. Yodgorlikning yana bir oʻziga xos jihati ot ostidagi „Fors gilami" mozaikasidir. Unda harbiy rahbar tasvirlangan. Gilam Forsni magʻlub boʻlgan dushman sifatida ifodalaydi.

Yodgorlikning tantanali ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari, general-polkovnik A. Kartapolov, Qrim Respublikasi hukumati Bosh vazirining oʻrinbosari I. Mixaylichenko, Qrim Respublikasi Madaniyat vaziri A. Novoselskaya, Qrim Respublikasi Davlat kengashi spikeri V. Konstantinov, Sevastopol gubernatori M. Razvojayev va RVIO raisi V. Medinskiy ishtirok etgan.

Kotlyarevskiy hayotining soʻnggi yillarini Feodosiyada oʻtkazdi, u yerda shifokorlarning maslahati bilan „Dobriy priyut" dachasini sotib oldi va 1851-yil 21-oktabrda vafot etdi. I. K. Aivazovskiy general bilan doʻstlik rishtalari bilan bogʻlangan edi. U harbiy boshliq vafotidan keyin 1882-yilda homiy Rukavishnikov mablagʻi hisobidan Mitridat togʻida general sharafiga ibodatxona-maqbara qurdirdi. Generalning qabri Sovet davrida yoʻq qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Алексей Вакуленко.* „В Феодосии открыли памятник "кавказскому Суворову" Петру Котляревскому".  Российская газета (28-noyabr 2020-yil). 28-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2020-yil.
2. ↑   *«Пётр Котляревский: забытый победитель забытой войны»*. .
**Sergey Vladimirovich Obrazsov** [1901.22.6 (5.7) – Moskva – 1992.8.5] — qoʻgʻirchoq teatri aktyori va rejissyor 1920-yildan estradada parodiyachi aktyor (qoʻgʻirchoklar bilan) boʻlib ishlagan. 1931-yildan Moskva markaziy qoʻgʻirchoq teatrini boshqargan, teatr nazariyasi va uslubiyatini ishlab chiqqan, aktyor va rejissyorlar tayyorlagan, repertuarini bo-yitgan. "Alovuddin chirogʻi", "Antiqa konsert", "Mister Tvister", "Markaziy qoʻgʻirchoq teatri gapiradi va koʻrsatadi", "Shoʻrtan baliq amri bilan" kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Kinoda ham ssenariychi, ham rejissyor sifatida "Kinokamera ayblaydi", "Aklga sigʻmas haqiqat", "Kichik doʻstlarimiz", "Kimga ham kerak, bu Vaska" singari filmlarni ekranga chiqardi. Obrazsov oʻz teatri bilan 1971-yil Oʻzbekistonda gastrolda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Eduard Abazi** (albancha: *Eduard Abazi*; 1968-yil 29-noyabr; Tirana, Albaniyada)—albaniyalik futbolchi, hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Boʻyi 185 sm. Pozitsiyasi-yarim himoyachi

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Professional faoliyatini 1985-yilda poytaxtning „Dinamo"(Tirana) jamoasida boshlagan.Va shuningdek, 1989-yilda birinchi marta oʻtkazilgan Albaniya Superkubogini qoʻlga kiritdi. U Yugoslaviya birinchi divizionida bir mavsum oʻynadi va toʻrtta gol urdi va kubokni qoʻlga kiritdi. 1990-yilda u Xorvatiyaning „Xayduk"(Split) jamoasiga oʻtdi. „Oqlar" tarkibida u mamlakat chempioni va mamlakat kubogi sohibiga aylandi. 1993-yilda u Lissabonning „Benfika"(Lissabon) klubi bilan shartnoma imzoladi va darhol Sibenikga ijaraga berildi. 1995-yildan keyingi mavsumda Portugaliyaning boshqa bir klubi — "Boavishta "ishtirok etdi. U 1996—1999-yillarda „Manchester Siti" va 1996-yildan „Akademika"(Koimbra) klublarida ham oʻynagan. 1996/1997-yilgi mavsumda birinchi divizionga koʻtarilgan. 1999-yilda u oʻz faoliyatini yakunladi. U 2000-yilda nafaqaga chiqadi. Albaniya Milliy terma jamoada 1985—1999-yillarda 2 ta gol urgan.

Jamoa karyerasi
---------------

Albaniya terma jamoasidagi debyutini 1985-yil 30-oktyabrda JCh-1986 saralashida Gretsiyaga qarshi oʻyinda (1:1) oʻtkazgan. Abazi terma jamoa safida jami 19 ta oʻyin oʻtkazib,2 ta gol urgan. 1991-yilning 26-mayida u ilk golini 1992-yilgi Yevropa chempionati saralashida Islandiyaga qarshi oʻyinda (1:0) kiritdi.

### Jamoa maqsadlari

| N | sana | Joy | Raqib | Tekshirish | Natija | Turnir |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1991-yil 26-may | Kamol Stafa, Tirana | Islandiya | **1**: 0 | 1:0 | 1992-yilgi Yevropa chempionatiga saralash |
| 2 | 1992-yil 3-iyun | Kamol Stafa, Tirana | Litva | **1**: 0 | 1:0 | 1994-yilgi jahon chempionatiga saralash |

Yutuqlar
--------

Dinamo (Tirana)

* Albaniya chempioni (**2**): 1985/86, 1989/90
* Albaniya kubogi sohibi (**2**): 1988/89, 1989/90

Xayduk (Split)

* Xorvatiya chempioni: 1992-yil
* Xorvatiya kubogi sohibi: 1992/93
* Xorvatiya Superkubogi sohibi (**2**): 1992, 1993

Benfika (Lissabon)

* Portugaliya chempioni: 1993/94

Kubok
-----

Oliy toifa: 2

1986, 1990-yillar

Albaniya kubogi: 2

1989, 1990-yillar

Xorvatiya ligasi: 1

1992-yil

Xorvatiya kubogi: 1

1993-yil

Xorvatiya Superkubogi: 2

1992, 1993-yillar

Primera Liga: 1

1994-yil

Manbalar
--------

1. ↑  On the move — The Independent on Sunday
2. ↑  Abazaj, o albanês que não aceita jantares maisfutebol.iol.pt
3. ↑  Andoza:Webarchiv (engl.), aufgerufen am 26. Mai 2009
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nayza (maʼnolari).

**Nayza** (amaliy sanʼatda) — naqsh turi; naqqoshlikda uchi oʻtkir ov va jang quroli (nayza)ning uslublashtirilgan shaklining takrorlanishidan hosil boʻladi. Sopol va metall buyumlar bezak mujassamotida keng qoʻllanadi, hoshiya naqshlar orasiga ishlanadi. N. barg (oʻsimlik bargiga oʻxshash), N. boʻyin (osti boʻgʻim-boʻgʻim N. shaklida), N. gul (oʻrtada tik chiziq, yuqori va quyida ikki tomonga qarata chiqarilgan shoxlari, yonlarida novdalari boʻladigan), N. madohil (tut daraxtining kaychi bargi kabi uchli) kabi xillari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**K. A. Fedin haykali** ― 1986-yil 5-noyabrda Saratovda ochilgan. Haykaltaroshlar A. P. Kibalnikov, V. N. Protkov; arxitektura qismi — meʼmor Yu. I. Menyakin. Yodgorlik Lermontov koʻchasi va Kosmonavtlar qirgʻogʻi oraligʻida, K. A. Fedin nomidagi muzey yonida oʻrnatilgan. Dastlabki loyihaga koʻra, yodgorlik Kosmonavtlar qirgʻogʻida oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi.

Yodgorlikning haykaltaroshlik qismi
-----------------------------------

Haykaltaroshlar yozuvchi va taniqli jamoat arbobini skameykada jimgina oʻtirgan holda tasvirlashgan. Haykalning oʻlchami kichik. Old qismi qirgʻoqqa qarab joylashgan boʻlib, u bolaligi oʻtkazgan Volga boʻyida oʻylab oʻtirgan yozuvchining tabiiy qiyofasini yaratadi.

Yodgorlikning meʻmoriy qismi
----------------------------

Haykal past poydevorga oʻrnatilgan. U atrofdagi muhitga organik tarzda mos boʻlib, piyodalar zinapoyasi va favvoralarning yorugʻlik fonida ajralib turadi. Volga qirgʻogʻidan ravon koʻtarilgan relyefdan muvaffaqiyatli foydalanildi, bu past boʻlgan yodgorlikni koʻcha kengligida yanada koʻproq koʻrinarli qildi. Haykalning asosi, poydevori va yodgorlik hoshiyasi toʻrtburchak shaklda. Haykal va poydevor bir xil materialdan — och qizil rangli tabiiy granitdan qilingan. Yodgorlikning chuqur hoshiyasi och kulrang marmar plitalar bilan qoplangan. Yodgorlik dizaynining rang sxemasi binolar yaqinida joylashgan jabhalarning tashqi bezaklarining ohangi va daryoning koʻrinishi bilan birlashtirilgan. Yodgorlik gulzorlar bilan oʻralgan. Yodgorlikning omadli joylashuvi shaharning bu qismiga bezak berdi va obod qildi.

Havolalar
---------

* Российская академия архитектуры и строительных наук Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-07-10).
* Государственный музей К. А. Федина
* Жизнь и творчество Менякина Юрия Ивановича Архитектор Менякин
* Б. Н. Донецкий, Е. К. Максимов «Архитекторы Саратова» (Саратов, изд-во «Бенефит», 2005г, стр.148-151).
* Книга Памяти Саратовской области (том 13, стр. 42)(Региональное Приволжское издательство «Детская книга», Саратов, 2000 г.);
**K. D. Ushinskiy** **haykali** — rus pedagogi va yozuvchisi K. D. Ushinskiyga atalgan haykaltaroshlik yodgorligidir. 1961-yilda Sankt-Peterburgda A. I. Gertsen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti binosi oldida Moika daryosining qirgʻogʻida oʻrnatilgan. Yodgorlik loyihasi mualliflari haykaltarosh V. V. Lishev va arxitektor V. I. Yakovlev. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros ob’ekti hisoblanadi.

Tarixi
------

Sankt-Peterburgda K. D. Ushinskiy haykalini oʻrnatish boʻyicha birinchi rejalar Oktabr inqilobidan ham oldin paydo boʻlgan. Yodgorlikni qurish uchun mablagʻ yigʻishga obuna qoʻmitasi tuzildi, 1914-yilda loyihalar uchun tanlov eʼlon qilindi. Tanlov natijalariga koʻra, haykaltarosh N. L. Aronsonning loyihasi qabul qilindi. Serdobolskaya koʻchasining 8-uy yonidagi boʻlajak K. D. Ushinskiy nomidagi Bilim yurti binosi oldida yodgorlik oʻrnatish taklif qilindi, lekin bu rejalar hech amalga oshirilmadi.

Leningradda K. D. Ushinskiy haykalini oʻrnatish toʻgʻrisidagi yakuniy qaror 1945-yilda SSSR Xalq Komissarlari Soveti tomonidan yaqinlashib kelayotgan pedagog vafotining 75-yilligi munosabati bilan qabul qilingan. Kelajakdagi yodgorlik uchun haykaltarosh V. V. Lishev va meʼmor V. I. Yakovlevning loyihasi tanlangan. Bronza haykal 1953-yilda „Monumentskulptura" zavodida ishlangan. Poydevorning qurilishi Leningrad toshni qayta ishlash zavodi tomonidan amalga oshirilgan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1961-yil 30-iyunda boʻlib oʻtdi.

Tavsifi
-------

K. D. Ushinskiyning siymosi toʻliq boʻy uzunligida poydevor ustiga oʻrnatilgan. Haykaltarosh mashhur pedagogni hayotining soʻnggi davrida, u allaqachon shuhrat va eʼtirofga sazovor boʻlgan paytdagi koʻrinishini tasvirlagan. Ushinskiy obrazida haykaltarosh uning insoniyligini, odamiyligini ochib bera oldi. Pedagog figurasi kulrang sayqallangan granitdan yasalgan toʻrtburchak poydevor bilan yaxshi uygʻunlashgan. Haykalning balandligi 3,5 m, poydevorining balandligi 4 m tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001". 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „Петербург — 1914 — Петроград. Хронологическая мозаика столичной жизни". 21-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2022-yil.
3. 1 2  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Ушинскому К. Д. памятник". 30-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
4. 1 2  *Lisaevich I. I. Bexter-Ostrenko I. Yu.* Pamyatniki deyatelyam nauki i kulturi // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.
5. ↑  *Voronov N. V.* Sovetskaya monumentalnaya skulptura, 1960—1980. — S. 150
**Nazalizatsiya** — (frans. nasalisation lot. nasus — burun), burunlanish — nutq tovushlari (asosan unlilar)ning yumshoq tanglay pasayishi va oʻpkadan chiqayotgan havo oqimining ayni bir paytda ham ogʻiz, ham burundan chiqishidan iborat artikulyasiyasi. Ogʻiz va burun rezonatorlarining ayni bir paytda qoʻzgʻalishi natijasida tovush alohida tembrga ega boʻladi. N. fonemalarning farqlanuvchi belgisi boʻla olishi mumkin; fonemalar N.si, boshqacha aytganda, burunlangan fonemalar koʻproq fransuz, polyak, portugal, hind tillarida uchraydi. Masalan, a —a, e —a va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
KOMILLIK - insonning kamolotga erishuv jarayonidagi barkamolligi darajasini ifodalovchi tushuncha. Komillikning har bir davrga xos mezonlari mavjud. Nodonga nisbatan oqil, loqaydga nisbatan sergak, baxilga nisbatan saxiy, tanbalga nisbatan sergʻayrat, qoʻrqoqqa nisbatan botirlik kabi xislatlar oʻziga xos oʻlchov vositasini oʻtaydi. Inson kamolotda jismoniy va maʼnaviy goʻzallik muhim ahamiyat kasb etadi. Jismoniy baquvvat, sogʻlom boʻlish nafaqat shaxsiy, balki ijtimoiy qadriyatdir. Komillikning yana bir jihati vatanga, millatga, elu-yurtga sadoqat bilan xizmat qilishdir. Vatanni sevmagan, millati tarixi va taqdiriga loqayd qaraydigan insonning komilligi xaqida soʻz boʻlishi mumkin emas. Komillik insoniy fazilatlarning uygʻunligini ifodalaydi. Kishining ichki va tashqi dunyosi, sogʻlom fikr va oqilona soʻzi bilann amaliy faoliyati, tili bilan dili birday boʻlishi Komillikning mezonlaridir.

Manbalar
--------

"Falsafa qomusiy lug’at","O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti", "Sharq" nashriyot matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent 2004,200-sahifa.