recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Spermatozoid va Tuxumhujayra
Spermatozoid sxemasi
**Spermatozoid** (sperma va yun. zoon — tirik organizm va eidos — koʻrinish) — odam, hayvon va koʻpchilik oʻsimliklarning erkaklik jinsiy hujayrasi. Odam va hayvonlarda urugʻdonda pushthujayrasi (spermatogoniylar)p,dm hosil boʻladi. Spermatozoidning boshchasi, boʻyni, tanasi va dumi boʻladi. Odam va koʻpgina umurtqasiz hamda umurtqali hayvonlar Si xivchinli yoki dumli boʻlib, ular yordamida harakat qiladi. Baʼzi chuvalchanglar, mingoyoqlar, qisqichbaqasimonlar va kanalar Si dumsiz va turli shaklda, amyobasimon harakatlanadi. S. uzunligi bir necha oʻn mkm dan yuzlab mkm gacha, hasharotlarda bir necha mm. Gistokimyoviy usullar yordamvda S. tanasida oksidlanishqaytarilish fermentlari, glikogen, fosfolipidlar va ATF borligi aniklangan. Bu hol S. tanasi energiya manbai ekanligidan dalolat beradi. Muxit temperaturasi, osmotik bosimi, kislotaliligining oʻzgarib turishi S. funksiyasining buzilishi va tezda gʻalok boʻlishiga olib keladi. S. miqdorining kamayishi (oligozoospermiya) koʻpincha bepushtlikka sabab boʻlishi mumkin.

Oʻsimliklarda harakatchan S. (anterozoid)lar anteridiylarda hosil boʻladi. Koʻpchilik urugʻli oʻsimliklar Si xivchinsiz, faol harakatlanmaydi; ular spermiylar deb ataladi. Yashil va qoʻngʻir suvoʻtlar, ayrim tuban zamburugʻlar, yoʻsinlar, qirqquloqlar, qirqboʻgʻimlar, plaunlar, sagovniklar va ginkgo Spermatozoidining 2 va undan koʻproq xivchini boʻladi. Spermatozoidlar sellyuloza qobigʻining boʻlmasligi, koʻpincha mayda (ayrim sagovniklarda yirik) boʻlishi bilan oʻsimliklarning boshqa hujayralaridan farq qiladi.

Yana q.
-------

* Tuxumhujayra
* Sperma

  

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuldyalg minorasi** (estoncha: *Kuldjala torn* — „oltin oyoq minorasi") — Tallin qalʼasi devorining himoya inshooti; Saunatorn va Nunnatagun minoralari orasida joylashgan. XV-asr meʼmorchiligi yodgorligi.

Shahar devorining bu burchak minorasining paydo boʻlishi 1311-1320-yillarda mudofaa kamarini mustahkamlash boʻyicha ishlarning yangi bosqichi bilan bogʻliq. Daniya hukumati magistraturaga qatʼiy talablar qoʻydi: monastir hududlarini, shu jumladan ayollar-monastirni himoya qilishni taʼminlash. Qurilish xarajatlarining bir qismi monastirni qoplashi kerak edi va agar kerak boʻlsa, magistr devorni dengiz tomon yoʻnaltirishga vakolatli edi. Shu maqsadda monastirning burchagidan Toompea yonbagʻrigacha boʻlgan devor uchastkasi qurildi; monastirning gʻarbiy tomonida minora qurildi. Dizaynda bir necha bosqichlarni ajratish mumkin. Shaharning tashqi siyosatining yomonlashishi bilan bogʻliq holda, shahar devoridagi faol ishlar 1370-1372-yillarda qayta tiklandi. Minora qurilgan, qal’a devorining jangovar harakatiga ulangan oraliq qavat hosil boʻlgan. Bu yuqori qavatni koʻtarish va otish maydonini koʻpaytirish uchun ancha yuqori boʻldi.

De Gulden Voet minorasining nomi 1434-yilda paydo boʻlgan. Keyinchalik devor shimolga qarab kengaytirildi va Loevenshede minorasi qurildi Loewenschede.

Muhim oʻzgarishlar 1422-yildan keyin va 1610-yillarda, Kuldala minorasi maksimal balandligi 22,5 metrga yetganida amalga oshirildi.

Minora besh qavatli boʻlib, ichki qismi shaharga qaragan taqa shakliga ega. Yuqori qavatlar mudofaa funktsiyalariga ega edi, pastki qavatlar esa saqlash joylari sifatida ishlatilgan.

Shahar qal’a devorining tiklash ishlari 60-yillarda boshlangan. Keyin Kik-in-de-Kek, Kuldyala minorasi va Nunna minorasi tartibga keltirildi. Minora yaxshi saqlanib qolgan va hozirda uning binolaridan Kodulin yoshlar tashkiloti koʻrgazmalar va maʼruzalar uchun foydalanilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* Belorussiya Litva Latviya Estoniya. Spravochnik-putevoditel. — Moskva: Iskusstvo, 1986. ISBN 5-210-00094-X.

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*. 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentabr 2021-yil.
2. ↑  *Kesklinna Sõnumid.* „Linnamüüri kaks torni antakse linlaste käsutusse" (et). *Tallinn* (7-oktabr 2005-yil). 3-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2022-yil.
SSSRda ishlab chiqarilgan Gigrometr**Gigrometr** (grekcha: *ὑγρός* «suyuq» + μετρέω «oʻlchayman») — havo namligini oʻlchash uchun ishlatiladigan asbob. Asbobga asos qilib olingan usulga bogʻliq holda G. quyidagi xillarga boʻlinadi: absorbsion, tarozili yoki mutlaq soch tolali, tasmali, diffuzionmanometrli, kondensatsion, elektrolitik, spektral G.lar va psixrometr. Mas, tarozili G. yordamida mutlaq namlik (g/m3) gigroskopik moddaning nam havodan suv bugʻini singdirishiga asosan aniqlanadi. Meteorologik amaliyotda soch tolali, tasmali G.lar va psixrometr koʻproq ishlatiladi. Soch tolali G.da yogʻsizlantirilgan soch tolasi havo namligining oʻzgarishi natijasida uzayadi yoki qisqaradi. Uning shkalasi 0 dan 100 gacha boʻlaklarga boʻlingan. Havoning namligi ortsa, G.dagi soch tolasi uzayadi, asbob mili oʻngga buriladi, havoda suv bugʻi kamayganda soch tolasi qisqarib, mil chapga buriladi, shkala koʻrsatkichiga qarab namlik aniqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bodiyagalar** (Spongillidae) — gʻovaktanlilar tipining chuchuk suvlarda yashaydigan oilasi. 16 ta avlodi va 94 turi bor. Asosan Yevrosiyoning daryo va koʻllarida tarqalgan. Markaziy Osiyo mamlakatlaridagi daryo va koʻllarda bir necha turi uchraydi. Kattaligi 1 m gacha. B. aniqshaklga ega emas. Poʻstloqsimon, daraxtsimon shoxlangan yoki boshqa shaklda boʻladi, suv ostidagi narsalarga yopishib yashaydi. Rangi sargʻishqoʻngʻir, jigarrang, yashil yoki qizgʻish. Skeleta kremniydan tuzilgan bir oʻqli nina shaklida, organik modda — spongin bilan bir-biriga yopishgan. Boʻlinish, tashqi yoki ichki kurtaklanish va jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi. Kuzda koʻpincha mustahkam ikki qavat qobiq bilan oʻralgan ichki kurtaklar — gemmulalar hosil qiladi. Gemmulalar qishlab, bahorda yosh bulutga aylanadi. Xalqtabobatida quritilgan B. dan bod va asab kasalliklarini davolashda foydalaniladi, kosmetikada sunʼiy qizillik yugurtirish uchun ishlatiladi. Baʼzan quvurlarga kirib qolib, suv yoʻlini toʻsib qoʻyishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Fritzi Abadi** (1915 — 2001) — amerikalik rassom, haykaltarosh va kollaj rassomi. Oʻsha paytda Usmonlilar imperiyasining bir qismi boʻlgan Halabda tugʻilgan.

Biografiya
----------

Ravvinning qizi Fritzi Abadi toʻqqiz yoshiga qadar Falastinda yashagan. Keyin u Nyu-York shahriga hijrat qilgan. U Bay Ridj oʻrta maktabida oʻqiyotganda rasmlar tanlovida gʻolib chiqqan va bu gʻoliblik unda sanʼatga qiziqish uygʻotdi. U oʻn sakkiz yoshida turmushga chiqdi va Oklaxoma Siti shahriga koʻchib oʻtdi. Turmushidan ikki qiz farzand koʻrdi va farzand tarbiyalash jarayonida „sanʼatni vaqtincha unutdi". 1945-yilda u Bruklinga qaytib keldi va 1946-yilda Nyu-Yorkdagi Sanʼat talabalari ligasiga yozildi; u yerda Nahum Tshachbasov qoʻl ostida tahsil oldi.

Uning ishi Butler Amerika sanʼati instituti, Evansvill sanʼat va fan muzeyi, Slater memorial muzeyi va Jorjiya sanʼat muzeyi kabi bir qancha muzey kolleksiyalariga kiritilgan. Shuningdek, u oʻz faoliyati davomida koʻplab joylarda namoyish etilgan.

U bir qancha mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, Milliy rassomlar uyushmasining Akril boʻyash mukofoti (1974) va Amerika zamonaviy rassomlar jamiyatining Box Assemblage mukofoti (1979). U ikkala institutning aʼzosi boʻlib, 1970-yilda Milliy rassomlar uyushmasining boshqaruv kengashida va 1970-yildan 1972-yilgacha Amerika zamonaviy rassomlar jamiyatining prezidenti sifatida ishlagan. Abadi 1980-yilda Nyu-York Rassom ayollar jamiyati kengashi aʼzosi boʻlgan, shuningdek, Sanʼatdagi ayollar va Gudzonning zamonaviy rassomlari aʼzosi edi. Hujjatli materiallarning kichik toʻplami Amerika sanʼati arxiviga tegishli.

Sanʼat asarlari
---------------

* *Orange Sky*, akril, 20 „x 16", 1974-yil.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Jules Heller*. North American Women Artists of the Twentieth Century: A Biographical Dictionary*. Routledge, 19 December 2013. ISBN 978-1-135-63882-5.
2. ↑  „Fritzie Abadi printed material, 1948–1979 | Archives of American Art".  Aaa.si.edu (14-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 23-yanvar 2017-yil.
3. ↑  *Works on paper: women artists : celebrating International Year of the Woman and New York City Bicentennial*, Blum, June,, Women in the Arts Foundation, Inc., Brooklyn Museum, New York, NY: Brooklyn Museum, 1975. ISBN 0872730549. OCLC 2889002.
**Bodom suti** — maydalangan qovurilgan bodom va suv aralashmasidan olingan ichimlik. Proteinli ichimliklar kabi taʼmga ega. Soya suti va boshqa oʻsimlik sutiga oʻxshash. SSSRda „bodom suti" nomi ostida kosmetik yuvinish suti ishlab chiqarilgan.

Oʻrta asrlarda bodom suti koʻpincha pishirishda sigir sutini almashtirish uchun ishlatilgan, chunki muzlatgichsiz saqlash muddati hayvonlar sutiga qaraganda uzoqroq. Bundan tashqari, roʻza paytida ishlatilishi mumkin edi. Chor Rossiyasida bodom suti orshad nomi bilan tanilgan.

Bodom sutini vegetarianlar, shuningdek, hayvonlar suti va soya sutiga toqat qilmaydigan odamlar ichishi va pishirishda ishlatilishi mumkin. Laktoza va Xolesterolni oʻz ichiga olmaydi. Bodom suti kaltsiyning ajoyib manbaidir.

Bodom sutini tayyorlash
-----------------------

Shirin bodom yumshoq boʻlishi uchun suvda bir necha soat davomida saqlanishi kerak. Shundan soʻng, uni suv bilan, masalan, blenderda maydalash kerak. Olingan oq suyuqlik bodom suti boʻladi. Keyin sutni filtrlash kerak. Olingan kunjarak, shuningdek, soya suti ostidagi kunjarak kabi, oziq — ovqat uchun ham ishlatilishi mumkin. Tayyor sutga aromatizator (kakao, vanillin), shakar, ziravorlar qoʻshishingiz mumkin, lekin kerak emas.

Shunga oʻxshash ichimliklar
---------------------------

* Horchata — Janubiy Amerika va Ispaniyada keng tarqalgan ichimlik.
* Xing jen cha — bodom va guruchdan tayyorlangan xitoy ichimligi.

Manbalar
--------

1. ↑   „Миндальное молоко",*Кулинарная энциклопедия*. M.: Komsomolskaya pravda, 2016.
2. ↑  Sebestoimost mindalnogo moloka znachitelno vishe sebestoimosti soevogo moloka
3. ↑  Ye. Moloxoves. Подарок молодым хозяйкам. Izd-e 21-e. Tip. A. L. Trunova i Ko, 1899. Str. 89.
**Sperhey** (Sperkhy va qadimgi yunoncha: *Σπερχειός* qadimgi yunoncha: *Σπερχειός*) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Fesaliyadagi xuddi shu nomdagi daryo xudosi. Pausaniasning Gomerga ishora qilganiga koʻra, Peleus Troya urushidan qaytgan taqdirda Sperxeyga Axillesning sochini vaʼda qilgan. Apollodorning soʻzlariga koʻra, Peleusning rafiqasi Polydora Sperheydan oʻgʻil dunyoga keltirdi, Gomerdagi Myrmidonlarning rahbarlaridan biri Menesfiy Peleus uni oʻz oʻgʻli deb tan oldi. Iliadada bayon qilingan boshqa tahlilga koʻra, Polydora Peleusning qizi va Borning xotini boʻlib, u ham Sperheydan oʻgʻli Polydorani tanigan. Keramb ofrian nimfalarini haqorat qilib, ular Zevsning emas, balki Sperhey va Deynoning qizlari ekanligini aytdi. Ovid oʻzining „Metamorfoza" larida Peneus daryosining irmoqlari orasida „teraklar tugʻadigan" Sperheyni nomlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.467
2. ↑   Gomer. Iliada XXIII 142; Pavsaniy. Opisanie Elladi I 37, 3
3. ↑   Gomer. Iliada XVI 176; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 13, 4
4. ↑  Antonin Liberal. Metamorfozi 22
5. ↑  Ovidiy. Metamorfozi I, 579
**Merinoslar** (isp. merinos) — jun qoplami bir xil mayin junli qoʻy zotlari. Vatani — Gʻarbiy Osiyo. M. bu yerda miloddan avvalgi 2—3 ming yilliklardan boqiladi, keyin Oʻrta dengiz mamlakatlariga, 18-asr oʻrtalaridan esa Gʻarbiy Yevropa, Shim. Amerika va Avstraliyada, 19-asr va 20-asr boshlarida Rossi-yada tarqalgan. Turli mamlakatlarda bir-biridan farq qiladigan infantado, negretti, rambulye, mazayev, yangi Kavkaz zotlari, shuningdek, 20-asrning 20-yillaridan SSSRda oltoy, askaniya, groznen, kavkaz, salsk, Stavropol, sovet M.i yaratilgan. M. juni ingichka (15—25 mkm), mayin, tivit tolali, uz. 6—8 sm. Qoʻchqorlaridan 8–12 kg va undan ortiq, sovliqlaridan 4–6 kg jun qirqib olinadi. Sof tola chiqimi 35— 45%. M. koʻpgina mamlakatlarda boqiladi. Ularning asosiy qismi Avstraliya (Avstraliya M.i) va Argentinaga toʻgʻri keladi.

M. Turkiston oʻlkasiga, jumladan, hozirgi Oʻzbekiston hududiga 19-asrning 70— 80-yillari Rossiya orqali kirib keldi. "Turkiston vedomosti" gaz.ning (1883-yil 1-noyabr 13son) xabar berishicha, Zarafshon oʻlkasining Kattaqoʻrgʻon boʻlimida 1882-yilda 2000-mayin junli qoʻylar boʻlgan. 20-asr boshida M.dan rambulye zoti keltirilgan. M. tipidagi mayin junli qoʻylarni Oʻzbekistonga keltirish 20-asrning 20-, 30-, soʻngra 50-yillarida ham davom etdi. 1927—31 yillarda Oʻzbekistonga 5000 merinos qoʻylari keltirilgan. 1939-yil Jizzax, Gʻallaorol, Zomin tumani k-zlarida barcha mahalliy ona sovliq qoʻylar yoppasiga askaniya va oltoy merinos qoʻchqorlari bilan qochirilgan va 45 ming bosh duragay qoʻylar olingan. 1949—58 yillarda Toshkent va Jizzax naslchilik xoʻjaliklarida keltirilgan askaniya, groznen, qirgʻiz, Stavropol merinos sovliqlari va qoʻchqorlari boqildi. M.ning Oʻzbekistonning issiq iqlim sharoitida asosiy mahsuloti boʻlgan jun va jun tolasining qator texnologik sifat koʻrsatkichlari saqlanib qoldi. M.dan olinadigan jun va goʻsht mahsulotlari sifati va miqdori, asosan, qoʻylarni yaxshi sharoitlarda asrash, boqish va parvarish qilish texnologiyasi bilan chambarchas bogʻliq (qarang Mayin junli qoʻylar).

L<E.: Amirova A. K.vab. Chorvachilik, T. 1980.

Abdusattor Amirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kotonu** — Beninning jan. qismidagi shahar. Atlantika provinsiyasining maʼmuriy markazi. Mamlakatning boshqaruv va hukumat muassasalari K.da joylashgan. Aholisi 536 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Gvineya qoʻltigʻidagi port (palma magʻzi va moyi, kopra, kofe, paxta eksport qilinadi). Temir yoʻl stansiyasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Yogʻoch qayta ishlanadi. Hunarmandchilikda yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan, savat toʻqiladi. Issiqlik elektr st-yasi, botanika bogʻi, Benin muzeyi, shahardan 15 km shim.da universitet bor. Shaharga 19-asrning 1-yarmida asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maysa chivini** (Hylemyia cilicrura Rd.) — ikki qanotlilar turkumi chin pashshalar oilasiga mansub hasharot; qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandasi. Tanasining uz. 3–5 mm; qoramtir-qoʻngʻir. Kulrang qorni boʻylab qora ingichka yoʻl oʻtgan (erkaklarida yaqqolroq koʻrinadi). Choʻzinchoq tuxumlari (0,9 mm) oq. Lichinkasining (7 mm cha) orqa qismi yoʻgʻonroq, mayda tishchali jagʻi qora, baquvvat. Soxta pillasi choʻziq-ovalsimon (4–5 mm), jigarrang. Yevropa, Shim. Amerika, Sibir, Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Gʻoʻza, makkajoʻxori, kungaboqar, gʻalladoshlar va boshqalarga zarar keltiradi. Oʻrta mintaqalarda bir yilda 2—3, jan.da esa 3—4 avlod beradi. Urgochisi tuxumini (1—4) tuproq yuzasi va yorikdariga tarqoq qoʻyadi. 2—10 kunda lichinkalar chiqib, 3—5 sm chuqurlikda yashaydi va makkajoʻxori, sabzavot va boshqa ekinlarning maysasi, turli chirindilar, baʼzan boʻrtgan urugʻ, jumladan, chigit bilan oziqlanadi.

Kurash choralari: tuzoq chuqurlardan foydalanish mumkin. Buning uchun dala atrofida 5—6 ta toʻrtburchak chuqur kavlab, unga insektitsidlar bilan zaharlangan va tuproq aralashtirilgan 10–15 kg kunjara solinadi.

Alovuddin Hamrayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koti** — Yaponiyadagi shahar. Sikoku o.ning jan.-sharqida. Koti prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 322 ming kishi (1995). Tinch okeanning Tosa qoʻltigʻidagi port. Sellyuloza-qogʻoz, yogʻochsozlik, oziq-ovqat, toʻqimachilik, sement, harbiy sanoat korxonalari, kema verfi bor. K. atrofi rivojlangan mevachilik va sabzavotchilik rayoni.

Kōchi, boshqa yirik Shikoku shaharlariga qaraganda, ikki barobar ko'p yog'ingarchilik miqdorini oladigan nemli subtropik iqlimga ega (Köppen Cfa iqlim tasnifi). Bu shuningdek, Tinch okeaniga bevosita aloqador bo'lganligi sababli bo'ron Yaponiyada katta shaharlarda ro'y berishi mumkin bo'lgan joydir, lekin shamollar mamlakatga kirib, ikki baravar 50 santimetrga tushgan. Bo'rondan bir kun yomg'ir yog'di.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samur oʻrmoni** (lez. *Самурдин там*, ruscha: *Самурский лес*) — Dogʻiston, Rossiya va Ozarbayjonda joylashgan subtropik liana oʻrmon. Umumiy maydoni 220 kvadrat kilometr boʻlgan ushbu oʻrmon Dogʻistonning Magaramkentidan Ozarbayjonning Xachmaz viloyatigacha boʻlgan keng maydonni egallaydi. Uning nomini Samurchay deltasidan olgan.

Geografiyasi
------------

Dogʻiston Rossiyaning janubi-sharqiy qismida joylashgan boʻlib, uning maydoni 11200 gektarni tashkil qiladi. 7 qishloq aholi punkti va 3 harbiy obyekt mavjud. Ozarbayjonning Samur-Yalama milliy bogʻi 11 722,45 gektar maydonni egallaydi. Bu yerda 9-10 ta aholi punkti mavjud. Oʻrmonning bir qismi Kaspiy dengizi boʻyida joylashgan.

Tabiati
-------

Samur oʻrmoni - moʻtadil subtropik liana oʻrmoni, girkan tipidagi soʻnggi qoldiq oʻrmonlaridan biri. Unda minglab oʻsimlik turlari oʻsadi, ularning baʼzilari Rossiya Federatsiyasining Qizil kitobiga kiritilgan. Umurtqali hayvonlarning 450 ga yaqin turi, oʻn minglab umurtqasiz hayvonlar mavjud. 51 noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan qush turlari roʻyxatga olingan.

Quyida bir qancha noyob turlar:

**Oʻsimliklar:** yongʻoqli lotus, qanotli mevali lapina, sariq sternbergiya, uch metrli nektaroskodium, Shirvan orkisi, ofris gadfly va Kavkaz ofrisi.

**Umurtqasizlar:** uzun barmoqli va Kaspiy dengiz qisqichbaqasi, qushqoʻnmas qoʻngʻizi, uzun shoxli qoʻngʻiz, yorqin sariq qaldirgʻoch va yumshoq limon podalirii, qizil nuqta ayiq, shuvoqli bolivariya.

**Sutemizuvchilar:** Kavkaz otteri, oʻrmon mushugi, yevropa keng koʻzli oʻrmon mushugi

**Qushlar:** oq dumli burgut, yaltiroq ibis, jingalak pelikan, peregrin lochin, ilonxoʻr, oʻtloq va dasht choyshabari, qora laylak, flamingo, kamroq burgut, oq koʻzli oʻrdak, shiloklyuvka, sulton tovuqi va boshqalar.

**Sudralib yuruvchilar va amfibiyalar:** oʻrta yer dengizi toshbaqasi, qizil ilon, suriya sarimsogʻi

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Архивированная копия". 5 ekim 2016da asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „ЗАКАЗНИК «САМУРСКИЙ»". 14 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-12-14).
3. ↑  Карты Google
4. ↑  „{title}".
5. ↑  „ЗАКАЗНИК «САМУРСКИЙ»" (deadlink). 14-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2016-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-12-14).
**Oʻzbekiston Kinematografiyani rivojlantirish markazi** 2017- yil 18- fevralda yosh kinoijodkorlar tomonidan tashkil etilgan va  Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatga olingan. 

Kinematografiyani rivojlantirish markazi ushbu sohada Oʻzbekistondagi ilk nodavlat notijorat tashkilot hisoblanadi.

Faoliyati
---------

2017- yil 19- iyunda „Oʻzbekkino" Milliy agentligi hamda „Kinematografiyani rivojlantirish markazi" bilan birgalikda kino loyihalarni, milliy va xorijiy filmlarni yuqori darajada baholash maqsadida interaktiv munozara klubi tashkil etildi.

Interaktiv munozara klubining asosiy maqsadi yuqori darajadagi kino loyihalar, milliy hamda xorijiy filmlarni respublikaning kinoteatrlarida namoyish etish, shuningdek, ushbu maʼlumotlarni jamoatchilikka etkazishdir. 

2017- yil 21- iyulda ushbu klubning birinchi muhokamasi boʻlib oʻtdi.

Markaz muntazam ravishda yosh kinoijodkorlar uchun musobaqalar tashkil etadi. Tanlovda endigina ijod faoliyatini yoʻlga qoʻyayotgan yosh rejissyorlar oʻzining qisqa metrajli filmlari bilan ishtirok etishadi.

2017- yil 8- avgust kuni Oʻzbekiston Yoshlar Ittifoqi va Kinematografiyani rivojlantirish markazi oʻrtasida anglashuv memorandumi imzolandi. Memorandumga koʻra „Yosh kinoijodkorlar kengashi" nodavlat notijorat tashkiloti tashkil etildi.

Markazning birinchi „Welcome to Bukhara"  nomli imijli video-roligi Italiya, Polsha va Markaziy Osiyoning koʻplab mamlakatlarida namoyish etilgan. 2017- yil ilk bora Italiyadan Oʻzbekistonga  „Welcome to Bukhara"  tur (sayohat) yoʻli ochildi.

Kinematografiyani rivojlantirish markazi yordamida suratga olingan Muxlisa Azizovaning „U" qisqa metrajli filmi koʻplab xalqaro festivallarda ishtirok etdi. 

* Short Film Corner Festival de Cannes 2017;
* Cyprus International Film Festival 2017;
* XIII Eurasia international film festival (Astana);
* International Inter University Short Film Festival-IIUSFF 2017 (Dakka);

BALINALE-2017 va boshqalar.

Toshkentda boʻlib oʻtgan „PROlogue — 2017" festivalida „Yilning eng yaxshi qisqa metrajli filmi" deb tan olindi.

Kinematografiyani rivojlantirish markazi koʻmagida Oʻzbekistonda Rossiyaning NTV telekanalining „Yubileyniy vstrechniy" seriali suratga olindi. Serialning bosh qahramonini Rossiya xalq artisti Vladimir Mashkov gavdalantirgan. Bosh rejissyori esa Karen Oganesyan.

Markaz 2018- yilning fevral oyida Kann festivalining direktori bilan shartnoma imzoladi, unda respublikamiz tarixida ilk marotaba „Uzbekistan" paviloni tashkil etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *arxiv nusxasi*, 2018-02-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2018-02-13
4. ↑
5. ↑
6. ↑  https://telegraf.uz/ru/kulytura/v-tashkente-zavershilsya-iii-respublikanskiy-festivaly-korotkometrazhnih-filymov-prologue
7. ↑

Havolalar
---------

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-01-25).
Tsingoni masjidi.masjidning hozirgi ko'rinishi
**Islom** Mayotte oroli aholisining ko'pchiligining e'tiqodi bo'lib, 97% musulmonlar va 3% xristianlar.  Orolning jami 90 000 aholisidan 85 000 nafari mahoraylardir. Mahoraylar ko'plab hududlardan kelgan ko'chmanchilarning aralashmasidir: materik afrikaliklari, arablar va malagasiylar. Mayotte islomning mavjudligi tahminan 15-asrga to'g'ri keladi. 

Yoshlar G'arb uslubidagi kiyimlarni kiyishsa-da, an'anaviy kiyimlar hali ham kattalar orasida keng tarqalgan. Shaharda bo'lganida, Mahorais erkak odatda oq paxta kiyimi va uzun ko'ylak kiyadi, ba'zan oq ko'ylagi va oq bosh suyagi qalpoqli. Shahar tashqarisida uzun mato sarong (rangli yubka) kiyiladi. Aksariyat ayollar an'anaviy rangli salouva yoki g'arbiy kiyim kiyishadi.

Ko'pxotinlilik mahoraylar orasida maqbul amaliyot bo'lib kelgan. Biroq, 2009-yil 29-martda Mayotte fuqarolarining 95 foizi Fransiyaning 101-departamenti bo'lish uchun ovoz berdi. Ovoz berish 2011-yilning mart oyida kuchga kirganligi sababli, orolda ko‘pxotinli birlashmalarning barcha shakllari va "fransuz madaniyatiga zid bo‘lgan boshqa amaliyotlar", jumladan, yosh nikohlar taqiqlanishi talab qilinadi.  Hozirgi vaqtda ko'pxotinli nikohlar hukumat tomonidan to'xtatilgan deb taxmin qilinadi. |Ammo bunday tutilgan yo'l doimiy tarzdaham maqul va to'g'ri emasligini bildirishgan.

Mayottadagi islom amaliyoti bag'rikenglik sifatida tasvirlangan.

Masjid nomi
-----------

* Tsingoni masjidi

Yana qarang
-----------

* Fransiyada Islom

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „CIA - the World Factbook". 21-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2011-yil.
2. ↑  David J. Parkin*. Islamic Prayer Across the Indian Ocean: Inside and Outside the Mosque*. Routledge, 2000 — 64 bet. ISBN 978-0-7007-1234-2.
3. ↑  French island of Mayotte votes to change in status
4. ↑  „Mayotte voit l'avenir en tricolore" (fr). France Soir (31-mart 2011-yil). Qaraldi: 1-aprel 2011-yil.
**Oʻzbekiston Respublikasi «Kamolot» yoshlar jamgʻarmasi** Oʻzbekiston yoshlarining nodavlat xayriya-jamoat birlashmasi boʻlib, 1996 yil 17 apreldagi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan tashkil topgan.   
  

Jamgʻarmaning asosiy vazifasi — yoshlarning iqtisodiy, siyosiy, maʼnaviy, madaniy, xuquqiy manfaatlari va ehtiyojlarini oʻrganish, ularni qondirish yuzasidan dasturlar tuzish, hayotga tadbiq etish, davlat, hukumat dasturlari, islohotlarni bajarishga koʻmaklashish, yoshlarni Konstitutsiya, qonunlar, davlat va hukumat qarorlarini hurmat qilish, ularga amal qilish ruhida tarbiyalash, yoshlar uchun yangi ish joylari yaratish, ularni ijtimoiy himoya qilish masalalarini oʻrganish hamda mazkur masalalarni hal etishda hukumat idoralari, hokimliklar, vazirliklar, jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish.  
  

Jamgʻarmaning viloyat, shahar va tumanlarda boʻlimlari mavjud. «Kamolot» jamgʻarmasining jamoatchilik markazlari joylarda 14 yoshdan 35 yoshgacha boʻlgan yoshlar istagi va tashabbusi bilan tashkil topishi mumkin. Uning mablagʻi turli ixtiyoriy pul oʻtkazish va xayriyalar hisobiga tashkil topadi, noshirlik, oʻyinlar va boshqa tadbirlar hisobiga boyib boradi.

{pass}
**Valliy tili**, uels, kimr tili — Buyuk Britaniyaning Uels yarim oroldagi valliylar tili. Hind-yevropa tillari oilasining kelt guruhiga mansub. Bu tilda 900 mingga yaqin kishi gaplashadi (1990-yillar oʻrtalari). V.t.5—6-asrlardan shakllana boshlagan. Tarixi 3 davrga boʻlinadi: qad. (8—11-asrlar); oʻrta (12—14-asrlar); yangi (15-asrdan). Hozirgi V.t. 4 dialektga ega: 1) gvined (shim.-gʻarbiy); 2) pouis (shim.-sharqiy, markaziy); 3) dived (jan.-gʻarbiy) va 4) gvinet (jan.sharqiy). Adabiy V.t. jan. va markaziy dialektlar asosida yuzaga kelgan. V.t. uchun soʻzda unlilar qorishiqligi, undoshlarning galma-gal kelishi xosdir. Feʼllar tizimi ancha rivojlangan, nomlar tizimi esa sodda. Hoz. vaqtda eski sintetik shaklni yangi, analitik shaklga aylanish jarayoni ketmoqda. Lugʻat tarkibida metin tilidan oʻzlashgan soʻzlar koʻp. V.t. 20-asr 50—60-yillaridan Uels hududida rasmiy til mavqeiga ega boʻldi (dav-riy matbuot, kitoblar shu tilda chiqadi, universitetda oʻqitish ham olib boriladi). Yozuvi lotin grafikasi asosida.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
KETMONCHI PEGMATIT (DALA SHPATI) KONI — Samarqand viloyati Paxtachi tumani, Ziyovuddin shaharchasidan jan.-sharkda joylashgan kon. 1935 y. topilgan. H.M.Abdullayev, A.V. Korolyov, P.A.Shextman, Q.L.Boboyev, N.K.Jamoliddinovlar mukammal oʻrgangan. Konning geologik tuzilishida paleozoy erasiga mansub metamorfizlashgan choʻkindi jinslar va granitlar ishtirok etgan. Tektonik jihatdan K.p.k. Zirabuloq strukturasining jan. qanotidagi antiklinalda joylashgan. Antiklinal oʻzagidagi jinslar gneyslashgan va porfirli granodiorit, muskovitlashgan biotitli granit, leykokratli granit, shuningdek, pegmatit va alyaskitdan iborat. Pegmatitlar har xil yertomirlar shaklida koʻp uchraydi. Ularning eni 40—50 sm dan 5—6 m gacha, uz. 100—200 m. Pegmatitlarda nodir metall elementlaridan, asosan, berilliy, shuningdek, niobiy, tantal (kolumbit-tantalit) va qalay (kassiterit) hamroh holida uchraydi. Kondagi pegmatitlar keramika xom ashyosi sifatida ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mejdu arabami i tyurkami**, toʻliq nomi **Mejdu arabami i tyurkami: ranneislamskaya arxitektura Sredney Azii.** yoki **Mejdu arabami i tyurkami: arxitektura Sredney Azii IX—X vv.** (ruscha: *Между арабами и тюрками: раннеисламская архитектура Средней Азии.*; ruscha: *Между арабами и тюрками: архитектура Средней Азии IX—X вв.*) — Sergey Xmelnitskiyning Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi tarixiga atab yozilgan monografik kitoblaridan ikkinchisi. 1992-yil Berlin va Riga shaharlarida „Gamajun" nashriyotida qattiq jildda chop etilgan.

Kitobda Oʻrta Osiyo mintaqasini Arab xalifaligi tarkibiga qoʻshib olinishidan, hukmronlikni mahalliy turkiy sulolalar, Qoraxoniylar va Saljuqiylar qoʻliga oʻtgan davr oraligʻidagi meʼmorchilik tarixi toʻgʻrisida soʻz boradi. Unda muallif oʻquvchilarga *„Oʻrta Osiyo me'morchiligi — Islom mamlakatlari me'morchiligining eng goʻzali, IX—X asrlar esa — shu meʼmorchilikning eng ajoyib davri"* degan fikrni inontirishga umid qiladi.

Kitobda monografiya mavzusi qamrab olgan davrga oid shaharsozlik, materiallar, konstruksiyalar va meʼmoriy shakllar, uygʻunlashtirish va mutanosiblik texnikasi, masjidlar, minoralar, mehroblar, yodgorlik inshootlari, karvonsaroylar, madrasalar, fuqarolik arxitekturasi, saroylar, koʻshklar, shahar qoʻrgʻonchalari, shahardagi uy-joylar, folklor uy-joy arxitekturasi, hammomlar va ustun orderi tafsilotlari aniq misollar bilan yoritib berilgan.

Kitobni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etishgan: V. Reshetov – rasmlari muharriri, V. Balaua — texnik muharrir, E. Loyans – musahhih.

Yana qarang
-----------

* Mejdu kushanami i arabami
* Mejdu samanidami i mongolami

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Хмельницкий 1992. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий1992 (help)

Havolalar
---------

* „Хмельницкий Сергей. Между арабами и тюрками. Архитектура Средней Азии IX—X вв." (ruscha). *Twirpx.com*. Qaraldi: 18-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Adabiyotlar
-----------

* *Хмельницкий С. Г.* Между арабами и тюрками: раннеисламская архитектура Средней Азии. — Gamajun. —  Берлин—Рига, 1992. — P. 340. — ISBN 5-86296-008-2.
**Maxsus operatsiyalar kuchlari (MOK)** — Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tarkibidagi harbiy operatsiyalar va vazifalarni bajarish uchun tuzilgan maxsus qoʻshin. 1998-yilning 1-fevralida qayta tuzilgan (1963-yilning 1-yanvarida asos solingan va 15-alohida vazifalarni bajaruvchi maxsus brigada nomi ostida faoliyat yuritgan).

Tarixi
------

SSSR parchalanganidan keyin 15-chi maxsus kuchlar brigadasi, 459-alohida maxsus kuchlar rotasi(uning negizida alohida maxsus kuchlar otryadi tashkil etilgan), shuningdek, 40-chi boʻlinmalar uchun kadrlar tayyorlagan maxsus kuchlar oʻquv polki, armiya.
2000-yilda terrorizmga qarshi kurash markazi tashkil etildi. Oʻsha paytda Rossiyaning „Alfa"si mahalliy maxsus kuchlarni tayyorlagan va uning vakillari Moskvadagi FXX maxsus kuchlari markazi bazasiga borishgan.
2001-yilda Oʻzbekiston „Janubiy" anti-terror mashqlarida qatnashdi. Keyingi yili Respublika maxsus kuchlari ushbu mashqlarga kelishdan bosh tortdilar. Darhaqiqat, O‘zbekiston maxsus xizmatlari bu maʼlumotni MDHdagi hamkasblariga „yopib qoʻyish" uchun bor imkoniyatlarini ishga solgan. Bir versiyaga koʻra, Oʻzbekistonning „eng yomon doʻsti" — Tojikistonning ATCdagi ishtiroki, ikkinchisiga koʻra — NATOning ushbu boʻlinmalarni tayyorlashdagi oʻrni tufayli.
Szolnokning ko'rinishi
 Sinagoga (hozirgi Salnok galereyasi)
**Solnok** ( veng.: *Szolnok* [ˈsolnok] ) — Shimoliy Alfyold viloyatida, Vengriyaning markaziy qismidagi shahar, Yas-Nadkun-Solnok. okrugining ma’muriy markazi. Aholisi - 73 106 nafarni (2014) tashkil etadi.

Geografiya va transporti
------------------------

Solnok Budapeshtdan 90 kilometr janubi-sharqda va Kechkemetdan 50 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Shahar Tisa daryosining ikkala qirg‘og‘ida, tarixiy markazi va shaharning katta qismi Zadva daryosi labiga yaqin, o‘ng qirg‘og‘ida joylashgan. 

E60 avtomagistral yo‘li Budapesht — Solnok — Oradya shaharlari orqali o‘tadi, boshqa yo‘llar janubga Kechkemet va Segedga, shimolga boradi. Solnok Budapesht bilan temir yo‘l liniyasi orqali bog‘langan, Solnokda u ikki yo‘nalish — biri Debresenga, ikkinchisi Bekeshchabaga bo‘linadi. Budapeshtdan poyezdda borish vaqti taxminan bir yarim soatni egallaydi.

Tarixi
------

Shahar haqidagi birinchi eslatma 1075-yilga to‘g‘ri keladi, o‘sha paytda Solnok xuddi shu nomdagi okrugning yagona poytaxtiga aylandi. Solnok nomi mustahkam qal’a egasining shaxsiy ismidan kelib chiqqan. XII asrdagi mo‘g‘ullar istilosi paytida shahar butunlay vayron bo‘lgan, XVI asrgacha kichik qishloq bo‘lib qolgan.

XVI asr o‘rtalarida turk bosqinlari xavfi tufayli Solnok qal’asi mustahkam qal’aga aylantirilgan. 1552-yilda turklar qamaldan keyin shaharni egallab olishdi. Turk hukmronligi yillarida Solnokda masjid, minora, hammom va boshqa bir qator inshootlar qurilgan, ularning aksariyati keyinchalik buzib tashlangan.

Solnok 1685-yilda ozod qilingan, ammo XVIII asr boshlarida Ferens Rakosi qo‘zg‘oloni paytida u yana butunlay vayron etilgan. XVIII asrda shaharning qayta tiklanishi va tez o‘sishi uning Tisa suv yo‘li va quruqlikdagi savdo yo‘llari kesishmasidagi qulay geografik joylashuvi bilan bevosita bog‘liq edi. 1847-yilda Solnok Budapesht bilan temir yo‘l orqali bog‘langan.

Shahar 1848—1849-yillardagi inqilobda muhim rol o‘ynadi. Vengriya qo‘mondoni Yanosh Damyanich Solnok jangida Avstriya armiyasini mag‘lub etdi. 1876-yilda Solnok yana yagona poytaxt bo‘ldi. 1879-yilda shaharda 16000 nafar aholi bor edi.  

Ruminiyaning Vengriyaga aralashuvi paytida Solnok jiddiy zarar ko‘rdi. 1919-yil 1-avgustda shaharning o‘zida va uning chekkasida janglar boshlandi, harbiy bosqin mahalida Solnok jiddiy zarba oldi.

  

1944-yilda Qizil Armiya va Vermaxt o‘rtasidagi bombardimon va ko‘cha janglari paytida shahar yana deyarli butunlay vayron bo‘ldi.

Sosializm davrida shaharda bir nechta sanoat korxonalari qad ko‘tardi, Solnok shaharda ochilgan termal hammomlar tufayli dam olish markaziga aylantirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ежегодное издание «Административная Венгрия», Центральное Статистическое Бюро, 2014.
2. ↑  Яцыгия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Havolalar
---------

* Shahar rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-04-11).
**Ketrin Eva Ekuta** (inglizcha: *Catherine Ewa Ekuta* - Nigeriyalik dzyudochi, yengil va yarim o'rta vazn toifalari vakili hisoblanadi. U 1999-2007-yillarda Nigeriya dzyudo terma jamoasida o'ynagan. Butun Afrika o'yinlari chempioni, Afrika chempionatining bronza medali sovrindori, xalqaro va milliy turnirlar g'olibi, Afinadagi yozgi Olimpiya o'yinlari ishtirokchisi.

Biografiyasi
------------

Ketrin Ekuta 1979-yil 25-noyabrda Nigeriyaning Lagos shahrida tug‘ilgan.

U kattalar o'rtasidagi xalqaro miqyosdagi birinchi eng katta muvaffaqiyatiga 1999-yil mavsumida, Nigeriya terma jamoasining asosiy jamoasiga kirganida erishdi. Ushbu voqea Yoxannesburgda bo'lib o'tgan Butun Afrika o'yinlariga sodir boldi. U ushbu musobaqada yengil vazn toifasida bronza medalini qo'lga kiritdi.

2000-yilda yengil vazn toifasi bo'yicha Jazoirdagi Afrika chempionatining bronza medalini qo'lga kiritdi.

U 2003-yilda Abujada bo'lib o'tgan Butun Afrika o'yinlarida yengil vazn toifasida muvaffaqqiyat qozondi.

**Ketrin Eva Ekuta** erishgan natijalar: 2004-yilda u Mavrikiy va Germaniyadagi xalqaro turnirlarda g'olib chiqdi. Tunisdagi Afrika chempionatida bronza medalini qo'lga kiritdi. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Afinadagi Yozgi Olimpiya o'yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega bo'ldi. Ammo 57 kg vazn toifasidagi ochilish o'yinida u shveytsariyalik Lena Göldi tomonidan mag'lub etildi. Shu tariqa medallar uchun kurashni darhol tark etdi.

Afina Olimpiadasidan keyin Ekuta Nigeriya dzyudo terma jamoasida qoldi va yirik xalqaro turnirlarda ishtirok etishda davom etdi. Shunday qilib, 2005-yilda u Port-Elizabetda bo'lib o'tgan Afrika chempionatida ishtirok etdi. Yarim o'rta vazn toifasida bronza medalini qo'lga kiritdi.

**Ketrin Eva Ekuta** 2007-yilda Jazoirda bo'lib o'tgan Butun Afrika o'yinlarida bronza medalini qo'lga kiritdi. Natijada Rio-de-Janeyroda bo'lib o'tgan jahon chempionatida 1/32 finalda xitoylik Xu Liliga mag'lub bo'lganligi bilan e'tibor va e'tirofga sazovor bo'ldi. Ushbu musobaqalar tugaganidan ko'p o'tmay, u sport karerasini tugatishga qaror qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Judo: Women's Lightweight (57kg/126 lbs) Round of 16". *Athens 2004*.  BBC Sport (15-avgust 2004-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2013-yil.
2. ↑  „Göldi greift nach Medaille" (German). News.ch (16-avgust 2004-yil). Qaraldi: 26-noyabr 2014-yil.
3. ↑  „Lena Göldi, die Heldin der Schmerzen" (German). Neue Zürcher Zeitung (16-avgust 2004-yil). Qaraldi: 26-noyabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* Эва Кэтрин Экута — профиль на сайте judoinside.com (англ.)
* Кэтрин Эва Экута — олимпийская статистика на сайте Sports-Reference.com (англ.)
* Кэтрин Эва Экута (ingl.) — страница на сайте Международного олимпийского комитета
**Ganglioblokatorlar**, gangliolitiklar, ganglioplegik dorilar — asosan vegetativ gangliylarda nerv qoʻzgʻalishining sinapsdai oʻtishini susaytiradigan moddalar. G. simpatik va parasimpatik gangliylarda bir neyrondan ikkinchi neyronga impuls oʻtishini susaytiradi, natijada arterial tomirlarda qon bosimi pasayadi, periferik tomirlarda (mas, oyoq tomirlarida) qon yurishi tezlashadi, meʼdadan shira chiqishi kamayadi, meʼda-ichak harakati susayadi va h.k. Bunday dorilarga benzogeksoniy, pentamin, pirilen va sh.k. kiradi. G. periferik qon tomirlar spazmida (obliteratsiyalovchi endarteriit), gipertoniya krizi, kauzalgiya, meʼda yarasi, bronxial astmaning baʼzi xillari va b. hollarda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ketmonchopti togʻlari** — Hisor tizmasi tarkibidagi Boysun togʻlarining janubi-gʻarbiy qismida, Surxondaryo viloyatidagi togʻlar. Eng baland joyi 3159 m. Janubi-gʻarbda Sherobod daryosi va shimoli-sharqda Olchasoy (shimolida) bilan Qayroqsoy (jan.da) vodiylari oraligʻida joylashgan. Uz. 23 km. Shimoli-sharqda Xoʻja Gurgurota togʻiga (eng baland joyi 3109 m) tutash. Ketmonchopti togʻlari yuqori paleozoyning vulkanogen jinslari, choʻkindi yotqiziklari, qumtosh, yura davrining ohaktoshlari, yon bagʻirlarida boʻr davrining chukindi jinslaridan tuzilgan. Janubi-gʻarbiy yon bagʻirlari tikroq. Suvayirgʻich qismi nisbatan kam parchalangan, yassi. Pekin, yura davrining ohaktoshlari nurashga chidamliligi sababli tik devorsimon shakl hosil qilgan. Xuddi ketmon bilan chopilgandek kurinishga ega (togʻning nomi shundan kelib chiqqan boʻlishi mumkin). Bu ajoyib shakl Boysun, Tuda, Avlod, Shayton qoʻrgʻonlaridan yaxshi koʻrinib turadi. Buloq koʻp. Yon bagʻirlarida toʻk, boʻz tuproqlarda turli xil bugʻdoyiqzorlar, shuningdek, naʼmatak, zirk, togʻolcha, bodom, olma va b. tarqalgan. Jigarrang tuproqlarda yongʻoqzorlar, dulanazorlar, jigarrang va och qoʻngʻir tuproklarda archazorlar mavjud. Bu yerlarda zarafshon archasi keng tarqalgan. 2800 m dan yuqorida boʻliq oʻtli oʻtloq-dasht oʻsimliklari oʻsadi. Asosan, yaylov chorvachiligi, togʻ mevachiligi, dorivor giyohlar tayyorlashda, ovchilikda foydalaniladi. Boy va qulay rekreatsiya resurslari mavjud. Ketmonchopti togʻlari etaklarida Boysun sh. joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ketmon** — dehqonchilikda foydalaniladigan dastaki mehnat quroli. K. metall (koʻpincha maxsus poʻlat)dan tayyorlangan ish qismi va yogʻoch dastadan iborat. Dasta oʻtadigan teshigi — zoʻgʻata, uning atrofi — girvon deyiladi. Qadimdan Oʻrta Osiyoda dehqonlarning asosiy ish quroli hisoblangan. Yer chopish, begona oʻtlarni yoʻqotish, yerni tekislash, egat olish, ekinlar tagini yumshatish, ariq qazish, tozalash va b. ishlarda qoʻllaniladi.

K. shakli, katta-kichikligi va ogʻirligiga koʻra har xil, shoʻnga koʻra mahalliy nomlar berilgan: mas, qushnusxa, beshboʻlak, ulama, mardona, zaifona, bachkana K. va b.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valyuta jinoyatlari** - valyuta boyliklarini qonunga xilof ravishda olish, oʻtkazish, korxona, muassasa va tashkilotlarda valyuta operatsiyalarini amalga oshiruvchi shaxslar tomonidan valyuta boyliklarini yashirish, mazkur operatsiyalarni bajarish tartibini buzish bilan bogʻliq jinoyatlar. Oʻzbekistonda amaldagi qonunlarga binoan mazkur jinoyatlar uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan (OʻzR MJK 170-171-moddalar, OʻzR JK 177—178-moddalar). Mas. Oʻzbekiston soʻmiga almashtirish; tovarlar bilan ayirboshlash; qarzga olish, toʻlov vositasi sifatida, har qanday jinoiy va h.k. yoʻllar bilan olingan; shuningdek oʻzida yoki oʻzidagi boshqa birovga tegishli boʻlib, toʻlov vositasi sifatida. almashtirish orqali, qarzga berish, sudxoʻrlik toʻlovi sifatida va h.k. yoʻllar bilan birovning tasarrufiga oʻtkazilgan valyuta boyliklari miqdoriga qarab, tegishli jazo choralari belgilangan. Oʻzbekiston Respublikasida valyuta yakka hukmronligi oʻrnatilgan boʻlib, unga koʻra valyuta boyliklarini sotib olish, sotish va almashtirish uning hududida Markaziy bank va b. vakil qilingan banklarning favqulodda vakolatiga tegishlidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valyuta opsioni** (lot optio -tanlash, istak) — 1) valyuta lot (sotishga qoʻyilgan miqdor)ini kelishilgan muddat davomida va kelishilgan narxlar boʻyicha sotish yoki sotib olish huquqi uchun tuzilgan shartnoma; 2) shartnomaning mukrbil valyuta shartlarini tanlash huquqi. V.o. shartnomada izohlanadi, tegishli tomonga maʼlum muddat ichida yoki maʼlum holat vujudga kelgan sharoitda boshqa valyutaga oʻtish imkoniyatini beradi. Bu valyuta arbitraji uchun ham imkoniyat yaratadi. Opsion toʻlovning joyi, usuli, shakli bilan bogʻliq boʻlgan valyuta shartlaridan kelib chiqadi. Shartnoma tuzishda V.o. shartlarini aniq ifoda qilish muhim amaliy ahamiyatga ega, yaʼni jiddiy foyda yoki zarar koʻrish bilan bogʻliq. Opsion toʻlovni kelishilgan muddatning istalgan kunida toʻlash yoki toʻlashdan voz kechish imkonini beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leonid Borisovich Kogan** (1924.14.11, hozirgi Dnepropetrovsk — 1982, Moskva) — zamonaviy skripka ijrochilik maktabining yirik namoyandasi. Moskva konservatoriyasini tugatgan (1948). Moskva filarmoniyasida yakkaxon sozanda (1944-yildan), Moskva konservatoriyasining oʻqituvchisi (1952-yildan), professor (1963-yildan), kafedra mudiri (1969-yildan). Romantik yoʻnalishdagi, koʻpqirrali va rang-barang ijro uslubi oʻzining koʻtarinki ruhi, teran falsafiy mazmundorligi, badiiy fikrlash qamrovi kengligi, ulugʻvorligi va, ayni paytda, nozikligi, kuychanligi bilan ajralib turadi. Repertuaridan mumtoz va 20-asr kompozitorlari asarlari oʻrin olgan. 1951-yildan boshlab jahon boʻylab gastrolda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Valyuta bozori** — talab va taklif asosida chet el valyutasi oldi-sotdi qilinadigan doyra. Birja (Oʻzbekistonda 1992-yil iyun oyidan OʻzR Valyuta birjasi ishlaydi) va birjadan tashqari (banklararo) V.b.ga boʻlinadi. Shuningdek, V.b. valyuta xatarini sugʻurtalash valyuta zahiralarini diversifikatsiyalash valyuta sarflari bilan bogʻliq turli tadbirlarni ham qamraydi. Xoʻjalik hayotining baynalmilal-lashuvi natijasida yirik xalqaro V.b.lari AKSH, Germaniya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Shveysariya, Yaponiya, Singapur va b. mamlakatlarda muvaffaqiyat bilan faoliyat yuritmoqda. V.b.da muomalalar valyutani nakd yet-kazib berish (spot) bilan yoki valyutani kelishilgan vaqtdagi kurs.boʻyicha maʼlum muddatda (1—3 oy va undan keyin) yetkazib berish (forvard) shaklida amalga oshiriladi. Aksariyat valyuta muomalalari AQSH dollarida olib boriladi. 1999 i. 1 yanvardan Yevropa mamlakatlarining umumiy pul birligi — yevro ham valyuta muomalalariga jalb etildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |