recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Saraton hujayralariga etopozoid moddasini qoʻshish natijasida sodir boʻlayotgan apoptoz jarayoni.
**Apoptoz** - bu tartibli programmalashtirilgan hujayra oʻlimining bir turi. Apoptoz natijasida hujayra apoptotik tanachalarga boʻlinib ketadi. Apoptotik tanachalar esa tezda (oʻrtacha 90 minut) makrofaglar yoki qoshni hujayralar tomonidan yalligʻlanishga yol qoymay yutib olinadilar.

Apoptoz mexanizmi
-----------------

Koʻp hujayrali organizmda apoptoz ikki yo'l bilan vujudga kelishi mumkin:

1) Tashqi signallar boʻylab.
2) Mitoxondriyaviy signal yoʻl orqali.

Umurtqali organizmlarda mitoxondriyaviy signal yoʻl orqali boʻlib oʻtadigan programmalashtirilgan hujayra oʻlimi koʻproq uchraydi.

Apoptozning mitoxondriyaviy signal yoʻli hujayra sitoplazmasiga apoptogen oqsillarning chiqishi natijasida boʻlib oʻtadi. Bu ikkita sababdan kelib chiqishi mumkin: 1. mitoxondriyaning membranalari yorilishi va 2. mitoxondriya membranalarining oʻtkazuvchanligini oshib ketishi natijasida.

Mitoxondriya membranalarining oʻtkazuvchanligi oshishida apoptotik Bcl-2-oqsillar (Bax va Bak oqsillari) katta ahamiyatga ega. Bcl-2-oqsillar mitoxoxondriya membranalariga oʻtirib sitoplazmaga apoptozda ishtirok etadigan oqsillarni - sitoxrom c, prokaspaza va AIF-flavoproteinlarni - chiqib ketishini taʼminlab beradi.

Sitoplazmada sitoxrom c APAF-1 oqsili bilan apoptosoma degan organellani hosil qilishda ishtirok etadi. APAF-1 va sitoxrom c ga prokaspaza-9 oqsili qoʻshilib yetuk apoptosomani hosil qiladi. Apoptosoma sitoplazmadagi kaspaza-9 oqsillarni topib, ularni prokaspaza-3 oqsillari bilan qoshadi va apoptozda ishtirok etadigan tayyor kaspaza-3 oqsilini hosil qiladi. AIF-flavoproteini kaspaza va prokaspaza oqsillaridan aloxida apoptozda ishtirok etadi.

Kaspaza-9 hujayra sitoplazmasida kaspazalar kaskadini hosil qiladi. Kaspazalarning asosiy vazifasi hujayrada joylashgan hamma organoidlarni parchalash bilan boʻgʻliq. Kaspazalar yadro membranalarini, sitoskelet oqsillarini, hujayralar oʻrtasidagi boʻlgan birikishlarni buzilishida istirok etadi.

Kaspazalarning yana bir muhim vazifalaridan biri - bu apoptozni toʻxtatadigan oqsillarni parchalash dur.

Apoptozning ahamiyati
---------------------

Koʻp hujayrali organizmlarda morfogenez, differentsiatsiya, immunitet jarayonlari apoptozsiz sodir boʻla ololmaydi. Organizmda kasal va shikastlangan hujayralarni yoqotishda ham aynan apoptoz mexanizmi ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Munozara
Media landshaft — bu umuman barcha ommaviy axborot vositalarining dinamik toʻplami yoki maʼlum bir hududda (mamlakat, viloyat, shahar va boshqalar), ularning
tarqalishi va aholi tomonidan talab darajasini oʻrganadigan jarayonga berilgan atamadir. Media landshaftini aniqlashda albatta nashrning tirajini, chiqarilish davriyligini, shaklini hisobga olinadi. Shunday qilib, bu funksiyalar media landshaftni aniqlashda asoslangan maʼlumotlarning umumiy tahlili aniqlash imkonini berdi. Bu atama birinchi marta 1986-yilda amerikalik faylasuf, sotsiolog hindistonlik antropolog Arjun Appadurai tomonidan taklif qilingan. U zamonaviy jamiyat tuzilishi nazariyasini taklif qiladi. U tomonidan tomonidan bugungi jamiyatda ommaviy axborot vositalarining tabiatini oʻrganish va uni ommaga tanishtirish va translyatsiya qilish uchun taklif qilingan akademik atama boʻlib. Bu nafaqat ommaviy kommunikatsiyaning koʻplab turlari mavjudligini, balki ularning hamma narsaga kirib borishini, kundalik hayotning bir qismiga aylanishini anglatadi. Ommaviy axborot vositalari zamonaviy dunyoda odamlarning tasavvurida hal qiluvchi omil hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Юй, Цюжу*. Современный медиаландшафт провинции Синьцзян-Уйгурского автономного района*. Санкт-Петербург: Санкт-Петербург, 28.08.2022 — 10-12 betlar bet.
2. ↑  MYeDIALANDShAFT
3. ↑  SOTsIOLOGIChYeSKAYa ENTsIKLOPYeDIYa β
**Megaloblastik anemiya -** V-B12 (vitamin B12), foliy kislatasi va ichki faktorlardan (*Kaslning ichki omili*) birining yetishmasligi natijasida kelib chiqadigan anemiya (kamqonlik) kasalligining bir turi. V-B12, foliy kislatasi yoki ichki faktorlardan birining yetishmasligi suyak koʻmigi gemopoezida eritroblastlar koʻpayishidagi muammolarga sabab boʻladi. Natijada RBC (qizil qon tanachalari) larning hajmi ancha katta, shuningdek, shakli normadan farqli boʻladi va bu holatga megaloblastik anemiya deyiladi. Shuningdek, oshqozon shilliq qavatining atrofiyasi *pernotsioz anemiyaga* yoki total gastroektomiya megaloblastik anemiyaga sabab boʻlishi mumkin. Shuningdek, ichaklarning sprue kasalligi (malabsorbsiya) da ham bu moddalar absorbsiyasi bilan muammolar yuzaga kelishi hisobiga kasallik kelib chiqishi mumkin. Ushbu holatlarda eritroblastlar koʻpayishida muammo boʻlganligi sababli hujayralar kattalashib, notoʻgʻri shaklga ega boʻladi va bir tomondan notoʻgʻri shakl harakatlanishda muammolar keltirib chiqarsa, ikkinchi tomondan kattalashgan sari membrana yupqalashadi va ularning tez yorilishiga sabab boʻladi.

Aplastik anemiya
----------------

**Aplastik anemiya -** suyak koʻmigi disfunksiyasidan kelib chiqqan anemiya turi hisoblanib, suyak koʻmigi aplaziyasi uning funksiyasi yetishmasligini anglatadi. Masalan, saraton kasalini davolash uchun yuqori dozali kimyoterapiya yoki yuqori nurlanish hisobiga suyak iligi hujayralari zararlanishi mumkin, natijada bir necha hafta ichida anemiya kelib chiqadi. (shuningdek toksik moddalar, insektitsid yoki benzin taʼsirida). Immun kasalliklar, masalan, sistemali qizil volchankada immun tizim suyak koʻmigidagi oʻzak hujayralarga xujum qila boshlaydi, bu esa aplastik anemiyaga olib kelishi mumkin. Aplastik anemiyaning taxminan yarmi nomaʼlum boʻlib, *idiopatik aplastik anemiya* deb nomlanadi.

Postgemorragik anemiya
----------------------

***Postgemorragik anemiya* - qon yoʻqotish anemiyasi** hisoblanib, tez qon yoʻqotishdan keyin kelib chiqadigan anemiya turi. Bunda organizm dastlabki 1-3kunlar plazmaning suyuq qismini qayta tiklaydi, ammo RBC konsentratsiyasi ancha kamayib qoladi. Agar yana qon yoʻqotish kuzatilmasa, odatda RBC konsentratsiyasi 3-6 haftada normagacha tiklanadi. Surunkali qon yoʻqotish boʻlganda ichak tomonidan Fe kerakli miqdorda gemoglobin hosil qilish uchun yetarli absorbsiyalanmaydi. Bu esa normadan kam gemoglobin sinteziga olib keladi, natijada mikrositoz va gipoxromik anemiya kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Indu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009.
2. 1 2 3  Linda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.
3. 1 2 3  Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.
Tibbiyotda **stent** - bu oʻtish yoʻlini ochiq saqlash uchun anatomik tomir yoki kanalga kiritilgan metall yoki plastmassa naycha**, stentlash** esa stentni joylashtirishdir. Kengaytiriladigan koronar, qon tomir va oʻt yoʻllari stentlaridan tortib buyrak va siydik pufagi oʻrtasida siydik oqishini taʼminlash uchun ishlatiladigan oddiy plastik stentlargacha turli maqsadlarda ishlatiladigan stentlarning keng assortimenti mavjud. "Stent" shuningdek, bunday qurilmani joylashtirishni tasvirlash uchun feʼl sifatida ishlatiladi, ayniqsa ateroskleroz kabi kasallik arteriya kabi tuzilmani patologik ravishda toraytirganda.

Stentning Shuntdan farqi bor. Shunt-bu tananing ilgari bir-biriga bogʻlanmagan ikkita qismini bir-biriga bogʻlaydigan, ular orasida suyuqlik oqishini taʼminlaydigan quvur. Stentlar va shuntlar oʻxshash materiallardan tayyorlanishi mumkin, ammo ikki xil vazifani bajaradi.

Havolalar
---------

1. ↑  *Center for Devices and Radiological Health.* „Cerebral Spinal Fluid (CSF) Shunt Systems" (en). *www.fda.gov*. Qaraldi: 2017-yil 25-sentyabr.
**Mehnat taqsimoti** - mehnat turlarining bir-biridan ajralib mustaqil ahamiyat kasb etishi; mehnat turlarining ixtisoslashuvi.

Mehnat taqsimoti yuz berganda bir mehnat turidan ikkinchisi, ikkinchisidan uchinchisi va h.k. ajralib chiqadi va shu jarayon uzluksiz davom etaveradi. Har bir mehnat turi mustaqil vazifani boshqa mehnat turlari bilan bogʻlanib, ishlab chiqarish da qatnashgan holda bajaradi. Mehnat taqsimoti mehnat turlarini koʻpaytirib, ularni ayrim kishilarga kasb sifatida birkitib qoʻyadi. 21-asr boshlarvda Mehnat taqsimoti tufayli dunyoda 30 ming xil kasb mavjud boʻldi. Mehnat taqsimoti mehnat unumdorligini oshiradi. Jamiyat taraqqiyotida Mehnat taqsimoti 3 yoʻnalishda boradi: Umumiy Mehnat taqsimoti — yirik mehnat turlarining bir-biridan ajralib, yirik sohalarni tashkil etishi. Bunda mehnatning moddiy va nomoddiy, agrar, industrial va servis sohasidagi turlari paydo boʻladi; X u susiy Mehnat taqsimoti — yirik sohalar ichidagi Mehnat taqsimoti — muayyan sohadagi mehnat ixtisoslashadi, mehnat turlari koʻpayadi. Agrar mehnat dehqonchilik, chorvachilik, bogʻdorchilik mehnati turlariga ajraladi. Sanoatdagi mehnat undirma va ishlama, ogʻir va yengil sanoatdagi mehnat turlariga ajraladi. Qisman Mehnat taqsimoti — korxona doirasida boʻladigan mehnat turlarining ixtisoslashuvi. Bunda mehnat mahsulot yaratish uchun kerak boʻlgan ayrim qismlarni ishlab chiqarish boʻyicha ixtisoslashgan turlarga ajraladi. Milliy iqtisodiyotda hududlar yoki mintaqalar boʻyicha mehnat ixtisoslashadi. Xal qaro Mehnat taqsimoti — mehnatning mamlakatlar oʻrtasida maʼlum nisbatda va iqtisodiy nafni koʻzlagan holda taqsimlanishidir. Bu mehnat turining bir-biridan ajralishi emas, balki mavjud mehnat turlarining ayrim mamlakatlarga ularning ustuvor faoliyati sifatida birkitilishini yuzaga keltiradi.

Xalqaro Mehnat taqsimoti ishlab chiqarishning baynalmilal miqyosda ixtisoslashuvini bildiradi, davlatlararo iqtisodiy aloqalarni zaruratga aylantiradi, xalqaro savdoni yuzaga keltiradi.

Ahmadjon Oʻlmasov.

== Manbalar

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Falastin "Musaxon"i. "Musaxon" qadimgi Falastin taomi bo’lib, u Falastindagi va Shom davlatlaridagi eng mazali taom hisoblanadi. Shu bilan birga bu taom Shom davlatlarida ham mashhur. Uning tarkibi quyidagicha mahsulotlardan tashkil topgan: Tovuq va ba'zi bodom kabi quruq mevalardan; piyoz, zaytun moyi va baladiy noni. Musaxon taomi ovqat hazm qilish tizimini har xil saraton kasalligidan himoya qilish uchun xizmat qiladi, shuningdek, ovqat hazm qilishning buzilishini va muammolarini kamaytiradi, qon hujayralarini oksidlanishdan himoya qiladi.

Baladiy noni mahsulotlari:

2 stakan baladiy uni;

2 choy qoshiq xamirturush;

chorak stakan yog';

bir chimdim tuz;

xamir uchun suv;

Baladiy nonining tayyorlanish usuli:

\* Mahsulotlarni aralashtiriladi va xamirni oshirishga qoldiriladi

\* Xamirni shar shaklida kesib olinib, dumalatib olinadi va ustiga un sepiladi.

\* Yumshoq bo'lishi uchun uni idishga solinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *"arab mamlakatlar madanyati va an'analarini o'rganamiz" Toshken davlat sharqshunoslik unversiteti2022*.
| Azim Mullaxonov |
| --- |
| Tavalludi | Azim Mullaxonov
1960-yil 17-fevral
Toshkent shahrida |
| Kasbi | ovoz rejisyori, qoʻshiqchi |
| Unvonlari | Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist
Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist |
| Faoliyat yillari | 1975-yilda boshlangan |

**Azim Mullaxonov**(1960-yil 17-fevral )- Oʻzbekiston va Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan artist.

Hayoti
------

**Azim Mullaxonov** 1960-yil 17-fevral kuni Toshkent shahrida tugʻildi. Toshkent Davlat San'at institutini tamomlagan. Xozirgi kungacha 3 ta albom tayyorladi. Bular "Kelmading", "Ota" va "Kechalar". Xonanda 60 dan ziyod qoʻshiqlarni ijro etgan. Azim Mullaxonov Oʻzbekistonda hamda Qozogʻistonda xizmat korsatgan artist unvonlariga sazovor boʻlgan.

Ijodiy faoliyatlari
-------------------

Azim Mullaxonov 15 yoshida Muqimiy teatriga ovoz muhandisi sifatida ishga qabul qilingan. Keyinroq Oʻzbekiston xalq artisti Nabi Xalilov dirijyorligidagi orkestrda gitarachi boʻlgan. 1990-yili oʻtkazilgan Botir Zokirov nomidagi tanlovda oliy oʻrinni qoʻlga kiritga, Shaytanat (teleserial) uchun ijro etgan qoʻshig‘i tufayli xalq e’tiboriga tushgan.

O‘zbekiston va Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan artist Azim Mullaxonov Muqimiy teatriga direktor etib tayinlandi. Bu haqda 22-fevral kuni teatrda Oʻzbekiston madaniyat va turizm vazirligi vakillari va teatr jamoasi ishtirokida yig‘ilishda ma’lum qilindi.

*«O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va turizm vaziri o‘rinbosari Bahodir Ahmedov yig‘ilishni ochib, teatr san’ati oldida turgan ayrim masalalar va ularning yechimlari, kelgusida bajarilishi lozim bo‘lgan vazifalar xususida fikrlashildi.*

*Shundan so‘ng, Muqimiy nomidagi O‘zbekiston davlat musiqali teatriga direktor etib O‘zbekiston va Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan artist Azim Mullaxonov hamda teatr bosh rejissyori etib Doston Haqberdiyev tayinlanganligi rasman e’lon qilindi», deyiladi xabarda.*

Manbalar
--------

{{}}

{{}}(Azim Mullaxonov Muqimiy teatriga direktor bo‘ldi)

1. ↑  „AZIM MULLAXONOV".
2. ↑  „Azim Mullaxonov Muqimiy teatriga direktor bo‘ldi" (15:23 / 22.02.2023).
**Meshekliqal’a** – Xorazm viloyatida joylashgan. Meshekliqal’ani dastlab 1939-yilda S. P. Tolstov tomonidan oʻrganilgan. Unda moʻgʻullarning 1221-yildagi istilosigacha yodgorlik karvonsaroy vazifasini bajargan va Xorazm arxeologik xaritasiga kiritilgan. Akademik yahyo Gʻulomov Meshekliqal’ani oʻrta asrlardagi Sandal raboti bilan bir deb aytadi. XX asrning 70-yillarida yodgorlik qoraqalpogʻistonlik arxeolog M.Mambetullayev tomonidan oʻrganiladi va XI-XII asrlarga oid madaniy qatlam toʻpishga muvaffaq boʻladi. Meshkliqal’a kvadrat shaklida qurilgan. Uning oʻlchamlari 60/60 metrni tashkil qiladi. Meshkliqal’aning ayrim qismlarida devorlar saqlanib qolgan. Saqlanib qolgan devorlarning balandligi 4 metrdan 8 metrgacha boradi. Sharqiy devorda darvoza oʻrni boʻlib bu yerdan aholi kirib chiqishda foydalangan. Qal’aning devorlari paxsa, guvala, hom gʻishtdan qurilgan. Meshekliqal’a 2004–2005-yillarda Xorazm Maʼmun akademiyasining arxeologi S. R. Baratov boshchiligida qayta oʻrganildi. Tadqiqot davomida qal’aning janbiy qismidaga bir nechta xoʻjalik xonadonlari aniqlandi. Xonadonlarning poydevorlari pishgan gʻishtdan qurilgan boʻlib, madaniy qatlamlardan topilgan buyumlar koʻzalar va boshqa nrsalar asosan XII-XII asrlarga taluqli ekanligi aniqlangan. C. R. Baratovning takidlashicha koʻplab sopol idishlarning topolishi va xonadonlarning joylashishidagi tartibsizlik, shu bilan birga Meshekliqal’aning janubiy qismidagi mustahkam rabotlarning borligi yodgorlik dastlab dehqonning qoʻrgʻoni va keyinchalik karvonsaroyga aylantirilganligini koʻrsatadi. Qadimgi Xorazm tarixi arxeologik adabiyotlarda ikki davrga ajratilgan. Birinchi davr arxiak davr deb ataladi miloddan avvalgi VII asrning oxiri – miloddan avvalgi IV asrni oʻz ichiga oladi. Bu davrning 2 bosqichi – ilk va soʻnggi bosqichlari aniqlangan. Birinchi bosqich ahamoniylar bosqinigacha boʻlgan davr boʻlib, miloddan avvalgi VII asr oxirlari va VI asrlarni oʻz ichiga oladi. Tadqiqotchilar bu davrni Meshekli, Quyisoy madaniyati, Koʻzaliqir , Xumbuztepa yodgorliklari topilmalari asosida oʻrganishgan. Soʻnggi bosqich ahamoniylar hukmronligi davri boʻlib, u Hazorasp, Qal’aliqir, Jingil’ji yodgorliklari asosida oʻrganganlar.

Yangiliklar
-----------

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Meshekliqal’a yodgorligi garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Xorazm va Xorazmliklar. Umid Bekmuhammad. Buxoro. 2023.
2. ↑
3. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 2023-yil 25-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-oktabr.
**Meződ** ( [ˈmɛzøːd] ) — qishloq ( vengr : *község* ) Vengriyaning janubiy Transdanubiya viloyatidagi Baranya okrugi shimolidagi Hegyhát tumanidagi qishloq. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 137 kishi yashashi ma'lum bo'lgan.

Geografiya
----------

Qishloq 46° 17′ 14″ shim. 18° 6′ 4″ shimolda joylashgan. Uning maydoni 10,41 km 2 (4,02 sq mi). Bu Janubiy Transdanubiya statistik mintaqasining bir qismi bo'lib, ma'muriy jihatdan Baranya okrugi , keyin esa Hegyhhat tumaniga to'g'ri keladi. U Sásd shahridan 3,6 km (2,2 milya) shimolda va Pechdan 26 km (16 milya) shimoli-g'arbda joylashgan.

Demografiya
-----------

### 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish

2011 yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 137 nafar aholi, 60 ta xonadon va 35 ta oila istiqomat qiladi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 34 nafar (13/km 2 ). Kvadrat milya (7/km 2 ) ga oʻrtacha 17 ta zichlikdagi 69 ta turar-joy bor edi. Uy xo'jaliklarining o'rtacha kattaligi 2,23 edi. Bolalarning o'rtacha soni 1,03 ni tashkil etdi. Oilaning o'rtacha kattaligi 2,91 edi.

Diniy mansublik 63,4% rim-katolik , 1,5% kalvinist , 0,7% yunon katolik , 1,5% boshqa din va 6,0% aloqasiz bo'lib , 26,9% javob berishdan bosh tortgan.

Qishloqda 7,5% etnik ozchilikni tashkil etuvchi lo'lilar yashaydi. Rezidentlarning oz qismi nemis (3,0%), rumin (0,7%) va boshqa Vengriyada tug'ilmagan (0,7%) sifatida tanilgan. Ko'pchilik o'zini venger deb e'lon qildi (94,8%), 5,2% esa javob berishdan bosh tortdi.

Mahalliy hukumat
----------------

Qishloqni to'rt kishilik kengashga ega hokim boshqaradi. Qishloqning mahalliy hukumati yaqin atrofdagi Baranyaszentgyorgy , Felsőegerszeg , Gödre , Pale , Sásd , Varga va Vázsnok shaharlari bilan qo'shma kengash idorasini boshqaradi. Qo'shma kengashning qarorgohi Sásd shahrida joylashgan.

Transport
---------

### Temir yo‘l

* Sásd poezd stantsiyasi , qishloqdan 4 km (2,5 milya) janubda. Stansiya Pusztaszabolcs-Pécs va Dombóvar-Komlo temir yo'l liniyalarida joylashgan va MÁV tomonidan boshqariladi.

| Meződ |
| --- |
| Qishloq |
| Meződ

Joylashuvi Baranya okrugida |
| Koordinatalar: 46°17'N 18°06'E
Koordinatalar : 46°17'N 18°06'E |
| Mamlakat | Vengriya |
| Viloyat | Baranya |
| Tuman | Hegyhát |
| Hukumat |
| • Tur | Meri-kengashi |
| •  Mayor | Zsolt Merk ( Ind. ) |
| Hudud |
| • Jami | 10,41 km 2 (4,02 kv mil) |
| Aholi
(2021)  |
| • Jami | 123 |
| • Zichlik | 12/km 2 (31/kv mi) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |
| Pochta kodi | 7370 |
| Hudud kodi | 72 |
| NOTS 3 | HU231 |
| HCSO | 03470 |

Manbalar
--------

1. ↑  „https://www.valasztas.hu/helyi-onkormanyzati-valasztasok-2019".
2. ↑   `{{cite magazine}}`: Empty citation (yordam)
3. ↑  .
4. ↑  „http://www.ksh.hu/nepszamlalas/tables\_regional\_02".
Sulton Uvays Gaur qal’asi (mil.av. IV- mil. III asrlar) Amudaryoning o’ng sohilida Chilpiq va Jampiq qal’a yodgorliklarining o’rtasida joylashgan. Ushbu qal’a ilk-antik davrda qurilgan bo’lib, bizgacha uning shimoliy va g’arbiy devorlari bir qismi saqlanib qolgan. U trapetsiya shakliga ega bo’lib, Xorazm me’morchiligiga xos bo’lgan ikki qavatli devorlar va kamonchilar galeriyasi, minoralar, tuynuklardan iborat edi. Uning devorlarining o’lchamlari, qal’aning qanchalik mustahkam bo’lganligidan dalolat beradi.

Qal’a yodgorligidan bizgacha, bezak ustunli asoslarga va devoriy rasmlarga ega kichik zallar, shuningdek, qurbonlik qilinuvchi hashamatli binolar saqlanib qolgan. Katta ehtimol bilan, bu yerda otashparastlar (olovga sig’inuvchilar) ibodatxonasi joylashgan. "Gaur" so’zi, olimlarning fikriga ko’ra, "otashparast (olovga sig’unuvchi)" degan ma’noni anglatadi. Gaur qal’adan, taxminan, milodiy III asrlargacha foydalanilgan.

1. ↑  „Sulton Uvays Gaur qal’asi". 2023-yil 8-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 10-sentyabr.
2. ↑  „ГЯУР-КАЛА ХОДЖЕЙЛИНСКАЯ". 2023-yil 9-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 10-sentyabr.
Sunnatulla Soipov-Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. 1967-yil Jizzax shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1994-yil bitiruvchisi.

1985 – 1986-yillarda Afgʻonistonda muddatli harbiy xizmat; 1988-yil ToshDU qoshidagi tayyorlov boʻlimi tinglovchisi; 1989 – 1994-yillar ToshDU Sharq fakulteti talabasi; 1994-yildan JDPI "Oʻzbek tili" kafedrasida fors tili oʻqituvchisi, katta oʻqituvchi (1996).

**Ilmiy yoʻnalishi –** Oʻzbek mumtoz adabiyoti. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha resp. ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi. Afgʻoniistondagi internatsional xizmati uchun "Qizil yulduz" ordeni bilan mukofotlangan.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Sobir Sayqaliyning «Qissai Sayqaliy" asari va uning qiyosiy-tekstologik tadqiqi». – T. 1998.

1. Sobir Sayqaliyning "Qissai Sayqaliy" asari va uning oʻrganilish tarixidan //Adabiyot koʻzgusi. Toshkent, 2002. – №7. – B.54 – 64.

2. "Qissai Sayqaliy" dostoni qoʻlyozmalari haqida // Oʻzbek tili va adabiyoti jurnali. – Toshkent, 2003. – №6. – B.65 – 67.

3. Paygʻambarlar haqida doston //Adabiyot koʻzgusi. – Toshkent, 2004. №7. – B.34 – 36.

4. "Qissai Sayqaliy" asari va uning manbalari // Til va adabiyot taʼlimi. – Toshkent, 2005. – №6. – B.71 – 74.

5. "Qissai Sayqaliy" dostoni haqida // Oʻzbek tili va adabiyoti.  – Toshkent, 2005. – №6. – B.86 – 88.

6. Sobir Sayqaliy va uning "Qissai Sayqaliy" dostoni badiiyati haqida ayrim mulohazalar // Ilmiy tadqiqotlar axborotnomasi. – Samarqand: SamDU, 2005. –№6. –B.59 – 62.

7. "Qissai Sayqaliy" asarida shoir tili va badiiy mahorat // Oʻzbek tilshunosligining dolzarb masalalari: Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent: TDPU, 2004. – B.45 – 48.

8. Talaba yoshlarning ilmiy va maʼnaviy bilimlarini oshirishda Sobir Sayqaliy ijodining ahamiyati // Yoshlar ongiga milliy istiqlol gʻoyasini singdirishda ijtimoiy-gumanitar fanlarning vazifalari. Abdulla Qodiriy nomidagi JDPI, 2006. – B.227 – 230.

9. "Qissai Sayqaliy" dostoni qoʻlyozma nusxalari haqida baʼzi mulohazalar // Umumfilologik tadqiqotlar: Professor Bozorboy Oʻrinboyev tavalludining 70 yilligiga bagʻishlangan ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Jizzax: JDPI, 2006. - B.85 – 88.
**Sunrise xalqaro bolalar bogʻchasi** Qohira shahrida joylashgan boʻlib, 30 yildan ortiq tajribaga ega. Ular uzoq vaqt davomida erta taʼlim sohasida eng ishonchli nomlardan biri boʻlib kelgan. Quyosh chiqishi bolalar uchun ikkinchi uy boʻlishning sinonimidir. Bolalar bog‘chasi zamonaviy, xavfsiz, eng aʼlo darajada jihozlangan xonalardan iborat. Har bir burchak ota-onalar onlayn tizim orqali kirishlari mumkin boʻlgan CCTV kameralari tomonidan nazorat qilinadi.

Oʻquv dasturi
-------------

Oʻquv dasturi Xalqaro maktabgacha taʼlim dasturiga asoslanadi. Ushbu maktabgacha taʼlim muassasasi rasmiy oʻqitish usullarini qoʻllashdan koʻra, tabiiy qiziqishlar va faoliyatni rivojlantiradigan fantastik yondashuvdan foydalanadi.
Sunrise-dagi maxsus Montessori zali amaliy oʻrganish va haqiqiy dunyo koʻnikmalarini rivojlantirishga urgʻu beradigan maxsus makondir.

Xodimlar
--------

Sunrise xalqaro bolalar bogʻchasi xodimlari bolalarga nisbatan g‘amxo‘rliligi bilan bir qatorda, tajribali va malakali ishchilardir. Ushbu bolalar bogʻchasi xalqaro boʻlganligi sababli, xodimlar ingliz, arab, fransuz va nemis tillarida muloqot qila oladilar. Ular uchun bolalarning baxti, xavfsizligi va rivojlanishidan muhimroq narsa yoʻq.

Manbalar
--------
Arman tilidagi turkiy tillardan olingan soʻzlarning katta qismi geografik jihatdan turkiy tillarda soʻzlashuvchi mintaqalarga yaqin joylashgan. Bu, birinchi navbatda, turk tilidan eng ko'p o'zlashtirilgan tilning Istanbul arman lahjasiga tegishli ekanligini anglatadi

Biroq turkiy tillarning ta’siri adabiy tilga emas, birinchi navbatda shevalarga tarqaldi. Binobarin, adabiy tilda turkiy tilga kiruvchi so‘zlar kam miqdorda saqlanib qolgan. Umuman olganda, Hrachia Acharianning so'zlariga ko'ra, adabiy arman tilining ikkala variantida ham turkiy so'zlar juda oz. Oshiqlarning tili sheva bilan bir qatorda turkiy va eroncha oʻzlashma soʻzlar bilan ham toʻla edi 

Baʼzi turkiy soʻzlar boshqa tillarda, shuningdek arman va turkiy tillarda uchraydigan xalqaro soʻzlarga aylandi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Акуленко В. В. Интернациональные элементы в лексике и терминологии. — Высшая школа, 1980. — P. 163
2. ↑  Э. Г. Туманян. Очерки исторического развития падежных форм новоармянского литературного языка: восточноармянский вариант литературного языка, по материалам памятников XVII-XX веков. — Издательство Академии наук СССР, 1962. — P. 135
Armaniston odam savdosiga (TIP), xususan, majburiy fohishalikka duchor bo'lgan ayollar uchun manba mamlakatdir; majburiy mehnatga jalb qilingan ayollar uchun manba va boradigan davlat; va majburiy mehnat erkaklar uchun manba mamlakat. Armanistonlik ayollar Birlashgan Arab Amirliklari va Turkiyada jinsiy savdoga duchor bo'lishadi.

Armanistonlik erkaklar va ayollar Rossiyada, arman ayollari esa Turkiyada majburiy mehnatga jalb qilinmoqda. Armanistonlik o‘g‘il bolalar majburiy mehnat sharoitlarida, arman ayollari va qizlari esa mamlakat ichida majburiy fohishalikka tortilmoqda. Rossiyadan kelgan ayollar Armanistonda majburiy mehnat sharoitlariga duchor bo'lishadi.

2010-yil yanvar oyida Armaniston hukumati odam savdosi bilan shug‘ullangan jinoyatchilar uchun eng kam jazoni besh yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosigacha oshirgan, odam savdosi bilan shug‘ullangan jinoyatchilarning mol-mulkini musodara qilishga ruxsat beruvchi va odam savdosi qurbonlarini bevosita sodir etgan jinoyatlari uchun jinoiy javobgarlikka tortishdan ozod qiluvchi qonun qabul qildi. Hukumat 2009-yilda jabrdiydalarga yordam ko'rsatish uchun mablag' ajratmagan bo'lsa-da, 2010-yil mart oyida u NNT tomonidan boshqariladigan boshpanaga ob'ekt ijarasi uchun taxminan 15 000 dollar ajratdi. Hukumat odam savdosi jabrdiydalariga murojaat qilishning milliy mexanizmini amalga oshirishda davom etdi va o'tgan yilga nisbatan aniqlangan qurbonlar sonini deyarli ikki baravar oshirdi. Hukumat mansabdor shaxslarning odam savdosiga aloqadorligiga qarshi kurashda kamtarona muvaffaqiyatga erishdi.

2014-yilgi odam savdosi hisoboti 2014-yil iyun oyida e'lon qilindi va Armaniston o'zining birinchi darajali maqomini saqlab qoldi, ular mamlakatni eng yuqori darajaga ko'tarilgan yagona davlat qilishdan bir yil oldin erishgan. Reyting hukumatning odam savdosi mavjudligini tan olgani, muammoga qarshi jiddiy sa'y-harakatlarni amalga oshirganligi va belgilangan standartlarga rioya qilganidan dalolat beradi. Armaniston odam savdosiga qarshi kurashda dunyodagi eng muvaffaqiyatli mamlakatlardan biri hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  "Armenia". *Trafficking in Persons Report 2010*. U.S. Department of State (June 14, 2010). Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
2. ↑  „Trafficking in Persons Report 2017 on Armenia" (en-US). *U.S. Embassy in Armenia* (2017-yil 7-iyul). Qaraldi: 2021-yil 9-oktyabr.
3. ↑  „2014 TIP Report" (en-US). *U.S. Embassy in Armenia* (2014-yil 20-iyun). Qaraldi: 2021-yil 9-oktyabr.
Iskandar Zulqarnayn tutgan Suston nayzada
**Suston** qadimiy yunon otliqlari tomonidan foydalanilgan nayza. Uning uzunligi taxminan 3,5 dan 4,25 metrgacha bo‘lib, uzunligi tufayli uni ikki qo‘l bilan ishlatish kerak .Pompeydan topilgan Iskandariya mozaik rasmlari Suston otliqlarini bir qo‘l bilan ham ishlatish mumkinligini ko‘rsatadi..Nayza uchida nayza uchi ham mavjud bo‘lib, u muvozanatni saqlash uchun ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Bu qurolning nomiξυστόν"o‘tkir tayoq" ma’nosini bildiradi, aniqrog‘i, lug‘aviy ma’nosi "qirqib olingan", fe’ldan olingan.ξύω"O'chirish, qirib tashlash, silliqlash, ".

Qadimgi Makedoniya otliqlarini tavsiflovchi ba'zi hujjatlarda Suston otliqlari ko'pincha birgalikda tilga olinadi. Makedoniyalik Iskandar Zulqarnayn vafotidan so'ng, Makedoniya og'ir otliqlari ksistophoroi (xystophoroi) deb nomlana boshladilar, chunki ular ksistophoroydan foydalanganlar.

Bundan tashqari, o'sha paytda uzengi hali ixtiro qilinmaganligi sababli, JFC Fuller kabi ba'zi urush tarixchilari, agar otliqlar nayza bilan hujum qilsalar, zarbaning reaktsiya kuchi chavandozni otdan yiqitadi, shuning uchun ular birga minishadi. Suston bilan Makedoniya otliqlari qurol bilan uni teskari (yuqorida ushlab) nayza shaklida, qurolning tanasi yelkasiga suyangan holda ushlab turishi mumkin. ) va keyin nayzani qo'yib yuborish va keyin jang qilish uchun qilichni sug'uradi. Lekin Iskandariya mozaikasida ham Suston nayzasini ushlab turgan Aleksandr pastki qo‘li bilan hujum qilishi, rasmdagi ba’zi otliqlar esa ustunlikni ushlab turishi ko‘rsatilgan.Ehtimol, Suston nayzasini ushlash chavandozning kuchiga bog‘liqdir.

Iosif Rim og'ir nayzasini tasvirlash uchun "Yahudiy urushi tarixi "asarida suston atamasidan foydalangan.

murojaat qiling
---------------

* Sarisa Nayzasi

izoh
----

1. ↑  *古希腊语汉语词典*. 北京: 商务印书馆, 2004 — 582 bet. ISBN 9787100028363.

Ma'lumotnomalar
---------------

* LSJ - Xyston （ xyô （ (scrape), shuning uchun xylon （ (yogʻoch).
Asosiy tushuncha
----------------

Barcha boshqa moddalar ancha yuqori haroratlarda qattiq holatga o'tadi.Suyuq geliy esa absolyut nolga yaqin haroratlarda ham qotmaydi va barcha ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, absolyut nolda ham geliyning normal holati suyuq holat bo'lar ekan.

Liquid helium superfluid phase
Biroq bu degani geliy umuman qattiq holatga o'tmaydi degan gap emas.
Qattiq holatga suyuq geliy yuqori bosimda o'tkazilishi mumkin. Xatto absolyut nolda ham geliyning kristallanishi uchun 25,27 atmosfera bosimi kerak bo'lar ekan.
Suyuq geliy shunisi bilan ajoyibki, u tabiatdagi eng sovuq suyuqlikdir. AAtom og'irliklari 4 ga teng bo'lgan atomlardan tuzilgan odatdagi geliyning kritik temperaturasi 5,25K ga teng.

3He_4He_saturated_vapor_pressure3He\_4He\_saturated\_vapor\_pressure
Suyuq holatda u faqat shu temperaturadan past temperaturalardagina mavjud bo'la oladi.

Suyuq geliy ||. O'ta oquvchanlik
--------------------------------

Suyuq geliy || ning eng ajablanarli xossalaridan biri uning o'ta oquvchanligidir. Biror boshqa modda ega bo'lmagan bu xossa shundan iboratki, suyuq geliy || ingichka kapilyarlar, teshiklar va hokazolar orqali o'tganda hech qanday ishqalanishga duch kelmaydi. Go'yo uning qovushqoqligi nolga teng bo'lgandek oqadi. Bu hodisani P.L.Kapitsa 1940-yilda kashf qilgan.

Ishlatilish soxalari
--------------------

**Geliy sanoat va xalq xo’jaligida keng qo’llaniladi:**

- metallurgiyada toza metallni erish vaqtida himoyalovchi vosita sifatida ishlatiladi;
- oziq-ovqat sanoatida (E939 oziq-ovqat qo’shimchasi sifatida ro’yxatdan o’tgan) yoqilg’i va qadoqlash gazi sifatida;
- ultra past haroratni olish uchun sovutish suyuqligi sifatida (xususan, metallarni supero’tkazuvchi holatga o’tkazish uchun);
- aviatsiya kemalarini to’ldirish uchun (dirijabl va havo sharlari);
- chuqur sho’ng’in uchun nafas olish aralashmalarida;
- gaz chiqarish naychalarini to’ldirish uchun;
- ba’zi turdagi yadro reaktorlarida sovutish suyuqligi sifatida ;
- gaz xromatografiyasida tashuvchi sifatida ;
- geliy-neon lazerlarida ishlaydigan suyuqlikning tarkibiy qismi sifatida ;
- qattiq disklarning ba’zi zamonaviy modellarida plomba sifatida ;
- LED filamentlaridan issiqlikni samarali ravishda olib tashlaydigan LED filaman lampalarining kolbalarini to’ldirish uchun.
Bundan tashqari, nuklid 3He polarizator sifatida neytron tarqalish texnikasida pozitiv sezgir, shu jumladan, gaz neytron detektorlarining ishchi moddasi sifatida ishlatiladi. Geliy-3 ham termoyadroviy energiya uchun istiqbolli yoqilg’i hisoblanadi.

Manbalar
--------

A.K.Kikoin, I.K.KIkoin; 
cheminfo.uz
Andoza:Infobox religious building**Ming nur** Hindistonning Tamilnadu shtati, Chennay shahridagi Anna Salay shahridagi ko‘p gumbazli masjid bo‘lib, mamlakatdagi eng yirik masjidlardan biri bo‘lib, shahardagi shia musulmonlari uchun hurmatli ibodat va ozodari maskani hisoblanadi.

Tarix
-----

Masjid 1810 yilda Arcot Navob Umdat ul-Umara tomonidan qurilgan. U o'rta asr me'morchiligida qurilgan. Masjid o‘rnida avvallari majlislar zali joylashgan edi. Majlislar zalini yoritish uchun minglab moy chiroqlarini yoqish an’anasi bor edi. Masjid o'z nomini shu an'anadan olgan.

Chennaydagi bosh shia Qozi masjiddan ishlaydi va bu lavozimni doimiy ravishda bir oila egallab kelgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Priya, R. Sasi Mary; Radhakrishnan, V. (March–April 2016). „The art and architectures along the Tamil Nadu coast" (PDF). *International Journal of Art & Humanity Science*. 3-jild, № 2. 43-bet. ISSN 2349-5235. Qaraldi: 18 December 2021.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
2. 1 2  Muthiah, S.*. Madras, Chennai: A 400-year Record of the First City of Modern India*. Chennai: Palaniappa Brothers, 2008 — 126 bet. ISBN 9788183794688.
3. ↑  *DK Eyewitness Travel Guide India*. Dorling Kindersley, 2017. ISBN 9780241326244.
**Arxeylar** — bu tirik organizmlarning bir domeni (Karl Vyoze sistematikasi boyicha). Arxeylar yadro va boshqa membranali organoidlarga ega bo'lmagan bir xujayrali mikroorganizmlardir.

Halobacteria.jpgHalobacteria - arxeyalarning bir turi
Avval arxeyalar bakteriyalar bilan, prokariotlar deb nomlanadigan guruhni tashkil etishgan. Oxirgi yillarda arxeyalar o'z evolutsion yoliga ega deb isbotlandi va aloxida organizmlar domeni deb tan olindi.

Hozirda arxeyalar 5ta tipga bo'linadi. Ulardan faqat ikkitasi: Crenarchaeota va Euryarchaeota tiplari yaxshi o'rganilgan.

Arxeyalar va bakteriyalar xujayralarining shakli va kattaligi juda oxshash, ammo bir xilgi arxeylarning shakli juda ham ajoyib, masalan Haloquadrum Walsbyi xujayralari totburchaksimon va yassi. Lekin arxeylar o'zining genlar tuzilishi va metabolizm yolleri bilan eukariotlarga oxshaydi. Arxeyalarning ko'pi xemoavtotrof organizmlar.

Arxeyalar membranasi
--------------------

Xar hil organizmlarnig membranalar tuzilishi. **Tepada** - arxeylarning fosfolipidlari: 1 — izopren zanjirlari; 2 — oddiy efir bog'lar; 3 — L-glitserin qoldig'i; 4 — fosfat guruh. **Ortada** — bakterialar yoki eukariotlarning fosfolipidlari: 5 — yog' kislota zanjirlari; 6 — murakkab efir bog'lar; 7 — D-glitserin qoldig'i; 8 — fosfat guruh. **Pastda**: 9 — eukariotlar va bakterialarning lipid biqavati; 10 — arxeyalarning lipid monoqavati
Arxeyalarning membranalarini hosil qiluvchi molekulalar, eukariot va bakteriyalarnikidan juda katta farqlanadi. Har bir tirik organizmning membranasi foafolipidlardan tashkil topgan. Va membranada bu fosfolipidlar ikki qavatda joylashib, lipid biqavatni hosil qilishadi.

Arxeyalarning fosfolipidlari boshqa organizmlar fosfolipidlari bilan 4ta odatdagidan boshqacha xususiyatlarga ega:

**1.** Bakteriya va eukariotlar membranalari glitseringa murrakkab efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlardan tashkil topgan. Arxeyalarning membranasida glitseringa sodda efir bog'lari bilan qoshilgan lipidlar uchraydi. Bunday membrana tuzilishi arxeylarga ekstremal issiklik va juda kislotali yoki juda ishqoriy muhitda yashashga yordam beradi.

**2.** Arxeyalarning membranasi L-glitserindan tuzilgan, boshqa organizmlarda esa D-glitserindan.

**3.** Arxeyalarning fosfolipidlaridagi gidrofob "dumlar" bosqa organizmlardan farqli ravishda yog' kislotalardan emas, izopren zanjirlardan iborat.

**4.** Arxeyalarda lipid biqavat lipid monoqavatga almashgan.

Arxeyalar ekologiyasi
---------------------

Ilk bora arxeyalar ekstremal muhitlarda topilgan
Arxeyalarni birinchi bo'lib ekstremal muhit sharoitlarida kashf etishgan. Ko'p arxeyalar juda baland issiklikda yashashi mumkin, masalan termofillar 100 °C issiklik geyzerlarda yashaydi, barofillar esa 700 atmosfergacha bo'lgan bosimda yasha oladi.

Ekstremofil arxeyalar asosan 4 guruhga bo'linadilar, bular: galofillar, termofillar, atsidofillar va alkalifillardir.

Manbalar
--------

Thomas Cavalier-Smith. Cell evolutin and Earth history: stasis and revolution - 2006.

Havolalar
---------

* Arxeyalar - ingliz tilidagi viki
**Misrdagi ta’lim tizimi**

Misrda ta'lim tizimi ikki qismga bo'linadi:
-------------------------------------------

Birinchisi, asosiy ta'lim bo'lib, u uch bosqichlidir: 
1. Boshlang'ich maktab (olti o'quv yilidan iborat) 
2. O’rta maktab (uch o'quv yilidan iborat)
3. Yuqori maktab (3 o’quv yilidan iborat)

Ikkinchisi – oliy ta’lim bo’lib, u quyidagilardan iborat: 
1. Bakalavr bosqichi; 
2. Magistratura bosqichi; 3. Doktorantura bosqichi.

Davlat maktablari
-----------------

Umuman olganda, davlat maktablari ikki turga bo'linadi:

Arab maktablari: davlat ta'limi dasturlari arab tili yordamida o'qitiladi.
Eksperimental maktablar: davlat ta'limi dasturlarida fransuz tili hamda ingliz tili yordamida o’qitiladi.
Odatda, xususiy maktablar uch turga bo'linadi:
Oddiy maktablar: o’quv dasturi davlat dasturlariga o’xshash bo’ladi, maktab moliyaviy tizimga asoslangani tufayli davlat maktablariga qaraganda o’quvchilarga ko'proq e’tibor berishadi.

Til maktablari: o’quv dasturlari davlat dasturlar kabi o’xshash bo’ladi, ingliz tilidan tashqari fransuz, nemis tillarida ham o’qitiladi.

Diniy maktablar: Bu maktablar musulmon birodarlari tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Bu maktablarda taqdim etiladigan o'quv dasturlari hukumat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan "Al-Azhar" maktablaridagi dasturlardan farq qiladi.
Misrdagi ta‘lim tizimi juda yuqori saviyada bo‘lib, bu yurtda ayniqsa arab tilini o‘qitish bo‘yicha malakali ustozlarni tayyorlashadi. Misr davlati ustozlari barcha arab davlatlarida ustozlik qilib, arab tili va adabiyotini yuqori saviyada o‘rgatuvchi ustozlar hisoblanadilar.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Misr haqida)

1. ↑  „Misr haqida 100 ta fakt". *kuzminykh* (23-fevral 2022-yil). Qaraldi: 29-noyabr 2022-yil.
**Atelektaz** (yun. ateles – yetil-magan, notoʻliq va ektasis – choʻzilish) – oʻpka pufakchalari (alveolalari), segmentlar va boshqalarning havosizlanishi yoki deyarli havo qolmasligi natijasida burishishi (puchqayishi). A. bron-xlar teshigining har xil narsalar (nekroz natijasida koʻchib tushgan epi-teliylar va hokazo) bilan tiqilib qolishi yoki bronxlarning tashqi tomondan siqilishi (plevrada transsudat yoki eks-sudat yigʻilganda, oʻsmalarda) oqibatida roʻy beradi. Bulardan tashqari, tugʻma A. ham boʻladi – nafas olmaslik na-tijasida chaqaloq oʻpkasining yozilmay qolgan qismi. Davosi: kasallikning asosiy sababi bartaraf kilina-di; bola tugʻilayotgandaasfiksiyaning oldini olish chorasi koʻriladi; bronxga ki-rib qolgan yot jismlar olib tashlanadi; oʻsma, bronxoadenit va boshqa kasalliklar da-volanadi.poxxuy jalab

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuyikish** — jinsiy jarayon bosqichi, urgʻochi hayvonlarning jinsiy faollik davri. K. davrida hayvonlar bezovtalanadi, jinsiy sikllar — jinsiy aʼzodan shilimshiq suyuqlik ajralib chiqishi va ovulyasiya (tuxum hujayraning yetilib, tuxumdondan chiqish) hodisasi roʻy beradi, qin va ba-chadonda morfologik oʻzgarishlar sodir boʻladi. Jumladan, sigirlar jinsiy aʼzosidan suyuqlik kelishi 2—3 kun, juftlashishga xohishi 12—18 soat davom etadi. Qoʻylarda jinsiy aʼzodan suyuqlik kelishi 24—36 soat va juftlashishga xohish jarayoni 38 soat davom etadi. K.ning 2 xili mavjud: fiziologik K. va jinsiy K. Fiziologik K. urgʻochi buzoqdarda 6—8 oyligidan boshlab kuzatiladi. Lekin ularni bu davrda qochirish man etiladi. Jinsiy K. muddati gʻunajin uchun 16—18 oylik deb belgilangan va ular shu davrdan boshlab urugʻlantiriladi. Sigirlarda jinsiy sikl tuqqanidan soʻng har 18—45 kunda qaytariladi. Mol qochirilganda urugʻlanmasa, oradan maʼlum vaqt (mas, biyalar va sigirlar 20—21 kun, sovliqlar 12—20 kun) oʻtgach, qayta qochiriladi (qarang:qochirish).

Ubaydulla Nosirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Категория:Википедия:Предприятия без указанных географических координат
Категория:Компании по алфавиту
Категория:Компании, основанные в 2002 году

**TUI guruhi** ( nemischa: - Germaniya sayyohlik kompaniyasi. Bosh ofisi Hannoverda, Quyi Saksoniya, Germaniyada joylashgan. 2002-yilgacha kompaniya sanoat va transport sohasida faol bo'lgan va Preussag AG deb nomlangan. 90-yillarning o'rtalarida faoliyat yo'nalishini turizm va dengiz tashishga o'zgartirish to'g'risida qaror qabul qilindi. Kompaniya ko'plab sanoat korxonalarini sotdi va bir qancha yirik sayohat va transport kompaniyalarini sotib oldi.

2014-yilda Britaniyaning TUI Travel sho'ba korxonasi bilan birlashgandan so'ng u dunyodagi eng yirik sayyohlik kompaniyasiga aylandi. Sayohat agentliklari, mehmonxonalar, aviakompaniyalar, kruiz kemalari va turoperatorlarga egalik qiladi. TUI AG guruhining asosiy sho'ba korxonalari flot hajmi bo'yicha Evropadagi eng yirik hisoblanadi. Buyuk Britaniyada havo qatnovi Tomson turoperatoriga asoslangan.

TUI AG shuningdek, Hapag-Lloyd AG to'plami logistikasida faoliyat yurituvchi va yuk tashishga e'tibor qaratgan dunyodagi eng yirik yuk tashish kompaniyalaridan biri edi. Hapag-Lloyd endi biznesdagi operatsion birlik emas, chunki 2009-yilning mart oyida asosiy ulush investorlar konsorsiumiga sotilgan, ulardan biri Albert Ballin edi. 2012-yil fevral oyida Germaniyaning TUI kompaniyasi Rossiya, Xitoy va Hindistonda kengaygan holda yuk tashish biznesidan chiqish va turizm sektorini optimallashtirish uchun o'z aktsiyalarining yana bir qismini sotdi. Endi TUI AG Hapag-Lloyd aksiyalarining 22 foiziga egalik qiladi.

2020-yil sentyabr holatiga ko'ra, TUI ning eng yirik aktsiyadori Unifirm Ltd. Kompaniya aksiyalarining ulushi 24,9 foizni tashkil etadi. 2-dekabr kuni London fond birjasida butun TUI kapitallashuvi bilan 2,8 milliard yevrodan ortiq, bu paketning bozor qiymati 707 million yevrodan oshdi.

Egalari va boshqaruvi
---------------------

2018-yil yanvar holatiga kompaniya aksiyadorlari:

* 23% - Aleksey Mordashov ;
* 3% - Riu;
* 67% institutsional investorlar;
* 7% xususiy investorlardir.

Bosh ijrochi direktorlar - *Fridrix Joussen* va Piter *Long* .

2019-yil fevral oyida Aleksey Mordashov o'z aktivlarining bir qismini o'g'illariga berdi va olti oydan keyin u Nordgoldning 850–900 million dollarlik 65 foiz ulushini ularga berdi (bundan oldin kompaniya deyarli 100 foiz tadbirkorga tegishli edi). 2019-yil iyun Mordashov, shuningdek, Evropaning TUI AG turoperatoridagi ulushlarining bir qismini o'g'illariga topshirdi.

Faoliyati
---------

TUIning 2014-2015-yilgi moliyaviy yildagi daromadi 20,01 milliard yevroni, sof foydasi esa 380 million yevroni tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Семья Мордашова предоставит немецкому концерну TUI до €130 млн помощи". *РБК* (2020-yil 2-dekabr). 2021-yil 12-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 22-yanvar.
2. ↑  „Shareholder structure". 2021-yil 1-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-yanvar.
3. ↑  „Сын бизнесмена Мордашова ушел в армию после отчисления из вуза". *Ведомости* (2021-yil 12-yanvar). 2021-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 22-yanvar.
**Ashide** ( xitoycha : 阿史德) — Turk xoqonligining hukmron urugʻlaridan biri. Bu urugʻ Koʻkturk xoqonlari bilan nikoh rishtalarini bogʻlagan urugʻlardan biri edi.

Kelib chiqishi haqida
---------------------

Chjen Qiaoning 1161-yilda yozilgan "Kompleks yozuvlar" asariga koʻra, Ashide urugʻiga kimligi nomaʼlum boʻlgan qadimiy xoqon tomonidan asos solingan. Ashide urugʻining hukmroq qabila bilan nikoh rishtalarini bogʻlaganligi va maʼlum imtiyozlarga ega boʻlganligi Youyang Zazu kitobida eslab oʻtilgan. Ushbu nikoh rishtalari haqida turli afsonalar ham mavjud. Unda Ashina urugʻining ajdodi Shemo Ashide malikasiga oshiq boʻlganligi haqida maʼlumot bor.

Tamgʻa
------

Ashide va Ashina
----------------

Tarixchi S. G. Klyashtorniyning aytishicha, dastlab Ashina va Ashide birgalikda turk va moʻgʻul xalqlari orasida yaxshi maʼlum boʻlgan dual tizimida boʻlgan. Ashide boshliqlari Turk xoqonligidagi qabila boshliqlari uchun umumiy boʻlgan Irkin unvoniga ega boʻlishgan. Biroq, ularning alohida mavqei sulola bilan qarindoshlik rishtalari bilan belgilanadi. Ashide teginlaridan biri "qirollik oilasining tegini (shahzodasi)" unvoniga ega bo'lgani ham bejizga emas. 7 — 8-asrlarning oxirigacha Ashide Ashina bilan birga sulolaning asosiy harbiy-siyosiy tayanchi boʻlgan.

Genetika
--------

2015 — 2016-yillarda Xitoyda etnogenom olim Ven Shao-Qing boshchiligidagi Fudan universiteti (Shanxay) tadqiqotida aristokratik turkiy Ashide urug‘ining Y-DNK gaploguruhini aniqlash bo‘yicha testlar o‘tkazildi. Ular Ashide qabilasining subkladesi Q1a-L53 haplogrupiga ega ekanligini aniqladilar

Manbalar
--------

1. 1 2  Pulleyblank E. A Sogdian Colony in Inner Mongolia. — T'oung Pao Second Series, Vol. 41, Livr. 4/5 (1952), Р.332.
2. ↑  Youyang Zazu, vol. 1
3. ↑  Абрамзон С.М. Формы родоплеменной организации у кочевников Средней Азии. — ТИЭ. Н. сер. Т. 14. М. 1951. ↑ Жданко Т.А. Очерки исторической этнографии каракалпаков. М.-Л. 1950 (ТИЭ, н. сер. т. 9).
4. ↑  Жданко Т.А. Очерки исторической этнографии каракалпаков. М.-Л. 1950 (ТИЭ, н. сер. т. 9).
5. ↑  Liu Mau-tsai. Die chinesischen Nachrichten zur Geschichte der Ost-Türken. 1-2. Weisbaden, 1958. (101/102)
6. ↑  Кляшторный.Г. Древнетюркская надпись на каменном изваянии из Чойрэна//СНВ. Вып. XXII. М.: 1980. С. 90-102
7. ↑  Wen S.-Q. Muratov B.A. Suyunov R.R. The haplogroups of the representatives from ancient Turkic clans - Ashina and Ashide//BEHPS, ISSN 2410-1788, Volume 3, No. 2[1,2], March 2016, P.154-157.