**Koʻlob bekligi**(oʻzbekcha: *Ko'lob bekligi/Ko'lob viloyati* ruscha: *Кулябское бекство/Кулябский вилайет*) — Buxoro xonligi tarkibidagi maʼmuriy birligidagi Koʻlob shahri boʻlgan.

Tarixi
------

XV-asr oxirida Xuttal Hisorga qaram viloyatlardan biri boʻlgan. 1497—1498 yillarda Xusravshoh bek Hisorda hokimiyatni qoʻlga kiritgach, Xuttalyonni ukasi Veli-bekka bergan.

XVI-asrdan qadimiy Xuttalyon viloyati nomi hisoblanadi.16-asrda oʻzbek Shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida poytaxti Xulbugʻdan Koʻlobga oʻzgartirilishi munosabati bilan viloyatning Xuttal nomi Koʻlob nomi bilan almashtirilgan. Ammo ashtarxoniylar hukmronligi davrida ham Mahmud ibn Velining „Bahr al-asror" asarida (1634-yil oktyabrda boshlangan) viloyat Xuttalyon, „Ubaydulla-noma"da esa Koʻlob nomi allaqachon tilga olingan. ashtarxoniylar tarixi Ubaydullaxon II (1702—1711) — xon hayotida boshlangan.

Ahmedovning yozishicha, „Koʻlob" viloyatining yangi nomi oʻzbek mangʻitlar sulolasi davrida paydo boʻlgan.

### Shayboniylar sulolasi davrida (1501-1599)

1504—1505 yillarda Xuttal yangi oʻzbek Shayboniylar sulolasining asoschisi Shayboniyxon tomonidan asirga olingan va mahalliy hokim Veli-bek tomonidan oʻldirilgan.

1511—1512-yillarda Hisordagi oʻzbek qoʻshinlari Bobur bilan boʻlgan shiddatli jangdan soʻng yuzma-yuz magʻlubiyatga uchragan. Bu muvaffaqiyat Boburga nafaqat Hisor, balki Koʻlob, Qunduz va Badaxshonni ham vaqtinchalik egallashini taʼminlagan[8].
1545-yilda Boburning vorisi Humoyun Ko‘lob viloyatini ukasi Kamronga topshirgan. Ammo oradan bir yil o‘tib Kamron Ko‘lobni tark etib, Humoyunga qarshi sharmandali kurashini davom ettirgan.

1585-yilda Koʻlob Buxoro xoni — Abdullaxon II (1583-1598) tomonidan yana Shayboniylar mulkiga qoʻshib olingan.

Geografiyasi
------------

Koʻlob bekdomi Amudaryoning oʻng qirgʻogʻida, Koʻlobdaryo yoki Oqsuv (Bartangning yuqori oqimidagi daryo) havzasida, Amudaryoning kichik oʻng irmogʻi, toʻlqinsimon yuzada joylashgan. Koʻlob bekstvosining shimoliy va shimoli-gʻarbdagi chegarasi Baldjuan bekstvosi bilan, gʻarbda — Qoʻrgʻontyubinsk bekstvosi bilan, janub va janubi-sharqda Pyadj daryosi boʻyida — Afgʻoniston, shimoli-sharqda — Darvaz bekstvosi bilan aloqada boʻlgan. Bekstvoning umumiy maydoni 4750 kvadrat metrni verst (54 ming km²)ni tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Бартольд 1963. sfn error: no target: CITEREFБартольд1963 (help)
2. 1 2 3 4  Бартольд 1965. sfn error: no target: CITEREFБартольд1965 (help)
3. 1 2  Ахмедов 1982. sfn error: no target: CITEREFАхмедов1982 (help)
4. ↑  Ўзбекистон миллий энциклопедияси: ҲУЛБУК & 2000—2005. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_миллий\_энциклопедияси:\_ҲУЛБУК2000—2005 (help)
5. ↑  Тревер 1947. sfn error: no target: CITEREFТревер1947 (help)
6. ↑  Ўзбекистон миллий энциклопедияси: КОМРОН & 2000—2005. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_миллий\_энциклопедияси:\_КОМРОН2000—2005 (help)
7. ↑  Ўзбекистон миллий энциклопедияси: БУХОРО ХОНЛИГИ & 2000—2005. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_миллий\_энциклопедияси:\_БУХОРО\_ХОНЛИГИ2000—2005 (help)
8. ↑  Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxoro Amirligi bekliklari |
| --- |
|  |
| 
* Boysun bekligi
* Boʻrdalik bekligi
* Denov bekligi
* Kattaqoʻrgʻon bekligi
* Urgut bekligi
* Shahrisabz bekligi
* Qarshi bekligi
* Panjikent bekligi
* Farob bekligi
* Magian bekligi
* Falgar bekligi
* Matcha bekligi
* Beljuvon bekligi
* Hisor bekligi
* Koʻlob bekligi
* Qorategin bekligi
* Darvoz
* Rushon
* Shugʻnon bekligi
* Sherabod bekligi
* Termiz bekligi
* Oʻra-Tepa bekligi
* Yurchi bekligi
* Karmana bekligi
* Qoboqli bekligi
* Xatirchi bekligi
* Ziyovuddin bekligi
* Nurota bekligi
* Gʻuzor bekligi
* Kitob bekligi
* Chiroqchi bekligi
* Yakkabogʻ bekligi
* Darvoz bekligi
* Karki bekligi
* Balijuvon bekligi
 |

 |