recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chayonning myu¹ qoʻshyulduzi** (lotincha: *μ¹ Scorpii**, m¹ Sco*) — Chayon yulduz turkumidagi qoʻsh yulduz. Uning oʻz nomi bor — Deneb Akrab (Denebakrab) — „chayon dumi".

Chayonning myu¹ qoʻshyulduzi - tutilayotgan β Lira turidagi oʻzgaruvchan yulduzdir. Tizimning ikkala komponenti ham asosiy ketma-ketlikda joylashgan B spektral sinfdagi oq-havorang yulduzlardir. Bosh yulduzning massasi 8,49(5) M⊙, radiusi 4,07(5) R⊙, sirt harorati 23725(500) K; uning zohiriy yulduz kattaligi 3,63m. Kichikroq sherigining oʻlchangan massasi 5,33(5) M⊙, radiusi 4,38(5) R⊙ va sirt harorati 16,850(500) K; zohiriy yulduz kattaligi 3,85m. Shuni taʼkidlash kerakki, kamroq vaznli komponent koʻproq vaznlisiga qaraganda kattaroq radiusga ega.

Tizimning umumiy koʻrinadigan yulduz kattaligi 2,96m ni tashkil qiladi, 1,4462700 (5) kunlik oʻzaro tutilishlar tufayli u 3,23m gacha (asosiy komponentning tutilishi paytida; yorugʻlik oqimi tutilishsiz fazaga qaraganda 20 % ga kamayadi) yoki 3,14m gacha (hamroh tutilishi bilan) kamayadi. Orbita tekisligi Quyosh yoʻnalishiga nisbatan kichik burchak ostida joylashgan (orbitaning ogʻishi 65,4 ± 1°), shu sababli yerdagi kuzatuvchi uchun yulduz disklari oʻtish paytida faqat qisman bir-biriga yopishadi. Yulduzlarning markazlari orasidagi masofa 12,90(4) R⊙, orbita aylanaga yaqin; komponentlarning tezlik amplitudalari mos ravishda 140 ± 5 km/s va 257 ± 10 km/s ni tashkil qiladi. Kuzatish paytida komponentlar oʻrtasida mumkin boʻlgan massa almashinuvi tufayli orbital davrda hech qanday oʻzgarish aniqlanmadi. Biroq, juftlikning kichikroq yulduzi, ehtimol, oʻtmishda asosiy komponent bilan sezilarli massa almashinuvini boshdan kechirgan va bu uning evolyutsiyasiga sezilarli darajada taʼsir qilgan. Asosiy komponentning yoshi 13 mln yil. Oʻzaro toʻlqin harakati tufayli komponentlar choʻziq shaklga ega, massasi kattaroq komponent elliptik, kichik qismi esa tomchi shaklida boʻladi.

Trigonometrik parallaks usuli bilan oʻlchanadigan tizimgacha boʻlgan masofa 154 ± 22 pk ni tashkil qiladi. Fotometrik usul bilan oʻlchangan masofaga u yaxshi mos keladi: 130 ± 20 pk.

Tizim Chayon-Sentavr yulduzli OB assotsiatsiyasining aʼzosi boʻlib, ushbu assotsiatsiyaning Yuqori Sentavr nimguruhi — Boʻridan (YSN) bir necha daraja sharqda joylashgan. Yulduzning spektroskopik ikkilik ekanligi XIX-asr oxirida (S. I. Beyli) aniqlangan va u 1938-yilda tutilgan oʻzgaruvchilar sinfiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  van Leeuwen, F. (2007), „Validation of the new Hipparcos reduction", *Astronomy and Astrophysics*, **474** (2): 653–664, arXiv:0708.1752, Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357 `{{citation}}`: Unknown parameter `|month=` ignored (yordam)
2. ↑  *Rudnick P. Elvey C. T.* Astrophys. J. 1938 (87) 553.
**Arundel** **qasri** yoki **Erandel** (inglizcha: *Arundel Castle*) ― Gʻarbiy Sasseksdagi xuddi shu nomdagi shaharcha tepasida qad koʻtargan. Uning birinchi egasi Uilyam Bosqinchining yaqin sheriklaridan biri — Rojer Montgomeri edi. Qasrning egasi anʼanaviy ravishda Arundel grafi (Britaniyadagi eng qadimgi graf unvoni) unvoniga ega. XV-asrdan beri qasr Xovardlar oilasidan Norfolk gertsogining asosiy qarorgohi boʻlib xizmat qilgan.

Dastlabki qasr (Ruhoniy Eduard tomonidan asos solingan) XII-asrda avval qirolicha Matilda va uning mulozimlarini joylashtirish uchun, keyin Genrix II koʻrsatmasi bilan bir necha bor kengaytirilgan. Tuzilishi oʻsha paytda keng tarqalgan istehkomlarning tepalikdagi qoʻrgʻon turiga tegishli edi. 1380-yilda Genri Bolingbrok Arundelda Meri de Bohunga uylandi.

Arslon yurakli Richard davridan beri qasr Uilyam d’Aubigny va Luvainlik Adeliza avlodlariga tegishli. Aubigny oilasi yoʻq boʻlib ketganidan soʻng, qasr (Arundel grafi unvoni bilan birga) ayol tomonidan qarindoshlari Fitzalanlarga oʻtdi. 1580-yilda Fitzalan mulklari hozirgi egalari Xovardlarga meros boʻlib oʻtdi. Qasrning egalari Shekspirning tarixiy yilnomalari sahifalarida bir necha bor uchraydi.

Arundel qasri XVII-asrdagi fuqarolar urushlari paytida katta zarar koʻrdi. Oʻrta asr meʼmorchiligi uchun modaning qaytishi bilan, XVIII-XIX asrlar oxirida Norfolkning 11-gersogi oʻz xonalarini neogotik uslubda taʼmirladi. Inshoot Viktoriya davrida, ayniqsa qirolicha Viktoriya va uning turmush oʻrtogʻining 1846-yilda tashrifi munosabati bilan qayta qurilishda davom etdi.

Yana qarang
-----------

* Angliyadagi qasrlar roʻyxati
**Nargis To'laganova**– Sharqshunos-filolog-hindshunos, tarix fanlari nomzodi. 1964-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1986-yil bitiruvchisi. 

1987-yildan OʻzFA SHIda laborant; 1988-yildan aspirant; ilmiy xodim, katta ilmiy xodimi (1992-yildan). 1996 – 2001-yillarda "Oʻzbekiston havo yoʻllari" milliy aviakompaniyasining Tashqi aloqalar boʻlimida ekspert. 2002-yildan hozirgi vaqtga qadar Oʻzbekistonda vakil qilib tayinlangan Kuvayt davlati elchixonasida masʼul xodim. 

**Ilmiy yoʻnalishi –** hozirgi Hindistonda ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Tailand, Hindiston, Italiya, Malayziya, Singapur, Eron, Isroil kabi davlatlarda xizmat safarida boʻlgan.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Panjobda sikhlarning ayirmachilik harakati va Hindiston yaxlitligini saqlash muammosi (1970 – 1980-yillar)". – T. 1993.

  

1. Separatchilarning Panjobdagi harakati // Oʻzbekiston kommunisti. – Toshkent, 1989. – №4.

2. Separatistskoye dvijeniye v Pendjabe // Kommunist Uzbekistana. – Tashkent, 1989. – № 4. – S. 92 – 94.

3. Separatistskoye dvijeniye v Pendjabe i problema selostnosti Indii (1970 – 1980 g.) // Problemы istorii i kulturы narodov Sredney Azii i stran zarubejnogo Vostoka. –Tashkent: Fan, 1991. – S. 5 – 13.

4. Yujnaya Aziya i Sentralnaya Aziya // Proshloye i nastoyaщee. – Tashkent, 1997. - S. 84 – 86.

5. Kulturnыe svyazi Indii i Respubliki Uzbekistan // Sharqshunoslik. – Tashkent, 1999. – №3. – S. 211 – 221.
**Butunjahon televideniye kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: inglizcha: *World Television Day*, ispancha: *Día Mundial de la Televisión*, fransuzcha: *Journée internationale de la télévision**) —* Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining taklifiga binoan (A/RES/51/205 sonli rezolyutsiyasi) 1997-yildan beri har yili 21-noyabrda nishonlanadigan xalqaro kun.

1996-yil 17-dekabrda Bosh Assambleyaning 88-yalpi majlisida birinchi navbatda tinchlik, xavfsizlik, rivojlanish va madaniy almashinuvni kengaytirish kabi masalalar bo‘yicha teledasturlar almashinuvini rag‘batlantirish maqsadida ushbu Butunjahon kunini nishonlashni taklif qildi.

1996-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining birinchi Butunjahon televideniyesi forumini nishonlash uchun 21-noyabr kuni tanlangan.

BMT Bosh kotibi 2002-yilda Butunjahon televideniye kuni munosabati bilan o‘z murojaatida shunday taʼkidlagan edi:

> "Har yili Butunjahon televideniye kunini nishonlash televideniyening tinchlik va taraqqiyotga ko‘maklashishdagi rolini taʼkidlash maqsadida o‘tkaziladi". 
> 
> — *Kofi Annan*

Shuningdek, televideniye radio va internet bilan bir qatorda murosasizlik, stereotiplar, g‘ayriinsoniy materiallarni tarqatish vositasiga aylanib qolmaslikdan ehtiyot bo‘lishi kerakligini taʼkidladi.

Yana qarang
-----------

* Jahon radio kuni

Havolalar
---------

* Bosh Assambleyaning A/RES/51/205-sonli qarori
* BMT Bosh kotibining 2002-yildagi xabari
* BMT sayti
**Butunjahon velosiped kuni**
**Butunjahon velosiped kuni** — 2018-yil aprel oyida BMT tomonidan ta’sis etilgan, universal harakat vositasinining nishonlash sanasi 3-iyunga belgilangan. BMT qarorida "ikki yuz yildan buyon foydalanib kelinayotgan oddiy, arzon, ishonchli, ekologik toza va maqbul transport turi bo‘lgan velosipedning o‘ziga xosligi, uzoq tarixi va ko‘p qirraliligi" qayd etiladi.  

Butunjahon velosiped kuniga asos solinishi
Amerika Qo‘shma Shtati professori, ijtimoiy fanlar nomzodi Leshek Sibilski BMTning Butunjahon velosiped kuni haqidagi qarorini targ‘ib qilish bo‘yicha ommaviy ravishda kampaniya tashkil etadi, uni 56 ta mamlakat qo‘llab-quvvatlaydi. Oq-moviy #*June3WorldBicycleDay* logotipini Isaak Feld yaratadi va tomonidan animasiya kartinalari professor Jon E.Suanson tomonidan ishlab chiqilgan. Logotipda dunyo bo‘ylab sayohat qilayotgan turli velosipedchilar tasvirlangan, logotipning pastki qismida #*June3WorldBicycleDay* xeshtegi o‘rin olgan. Asosiy jo‘natmachi velosipedning butun insoniyatga tegishli ekanligini va unga yordam berishini anlatadi.  

Butunjahon velosiped kuni ahamiyati
Butunjahon velosiped kuni - bu ularning fikr va nuqtai nazarlaridan tashqari, barcha odamlar tomonidan nishonlanadigan muhim tadbirdir.  Velosiped insoniyat taraqqiyotining ramzi bo‘lib, bag‘rikenglik, o‘zaro tushunish va tinchlik madaniyatini rivojlantirishga hissa qo‘shadi. Bundan tashqari, velosiped "mustahkam, bardoshli transport ramzi" bo‘lib, u "iqlimga ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan ishonchli foydalanish va ishlab chiqarishni ushlab turish" uchun ijobiy turtki beradi . So‘nggi paytlarda butun dunyoda sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish Butunjahon velosiped kuni bilan bog‘liq.

Manbalar
--------

1. ↑  „A/RES/72/272 - R - A/RES/72/272".  undocs.org. 9-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2020-yil.
2. ↑  *United Nations.* „Всемирный день велосипеда | Организация Объединенных Наций" (ru).  United Nations. 3-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2020-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nargis (maʼnolari).

**Nargis**, narsiss (Narcissus L.) — chuchmomadoshlar oilasiga mansub oʻtlar turkumi. Piyozboshi kup yillik. Bargi nashtarsimon. Guli, odatda, sariq yoki oq, yakka yoki gulband uchida bir nechtadan joylashgan. Gulkoʻrgʻoni silindrsimon nayli, qoʻngʻiroqsimon yoki ko-sachasimon tojli. Mevasi etli koʻsakcha. Koʻpincha, Oʻrta dengiz rayonlarida usa-digan 30 ga yaqin (boshqa maʼlumotga koʻra 60 tacha) turi bor. Oʻzbekistonda 2 ta turi uchraydi: N. pseudonarcissus L. — soxta yoki sariq N. gulqoʻrgʻon barglari oq. Bachki (soxta) toji sariq, chin tojbarglariga nisbatan ancha qisqa. N. poeticus L. — nafis yoki oq N. Har ikkala turi koʻp yillik, piyozli, manzarali usimlik hisoblanib, aprel oyida gullaydi. Baʼzi turlarining gullarida xushboʻy efir moyi, piyozboshida alkaloidlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Amitoz** (yun. a — inkor qoʻshimchasi va mitoz) — yadroning xromosomalar hosil qilmasdan toʻgʻridan-toʻgʻri boʻlinishi. A. hujayraning boʻlinishi yoki sitoplazma boʻlinmasdan faqat yadroning boʻlinishi, yaʼni ikki va koʻp yadroli hujayraning hosil boʻlishi bilan sodir boʻlishi mumkin. A. odatda ixti-soslashgan, oʻlib ketadigan hujayralar, ayniqsa sut emizuvchilar murtagi pardasi hujayralari uchun xos. A.ga uchragan hujayralar keyinchalik mitotik usulda koʻpayish qobiliyatini yoʻqotadi. Keyin-gi tadqiqotlar A.ni yadroning eng sodda boʻlinish shakli sifatida ilgari mav-jud boʻlgan fikrlarni tasdiqlamadi. Infuzoriyalar vegetativ yadrosi (makro-nukleus)ning toʻgʻridan-toʻgʻri boʻlinishi sirtdan Karaganda A.ga oʻxshab ketsa ham, aslida mitozning shakl oʻzgarishi tufay-li paydo boʻlgan yangi tipdagi boʻlinish hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amitoz" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
David Guramishvili
**Guramishvili David** [1705, Saguramo - 1792.21.7(1.8), Mirgorod] — gruzin shoiri. Harbiy xizmatda boʻlgan (1738 — 60). Yevropadagi bir qancha yurishlarda qatnashgan. Gusarlar polkiga qabul qilinib (1738), turar joy va yer (Mirgorod, Ukrainada) bilan taʼminlangan. 1760-yil isteʼfoga chiqib, ijod va dehqonchilik bilan shugʻullangan. 2 doston va lirik sheʼrlardan tuzilgan "Davitiani" (1787) avtobiografik asari mashhur. Dostonlarida gruzin xalqining oʻtmish tarixi ("Gruziya jarohatlari"), dehqon va choʻponlar hayoti ("Choʻpon Katsviya") aks etgan. Lirik sheʼrlari qoʻshiq janrida yozilgan va xalq orasida keng tarqalgan. Ijodi 19 — 20-asr gruzin sheʼriyatiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**David Brewis** — ingliz qoʻshiqchisi, qoʻshiq muallifi va musiqachisi. U akasi Piter Brewis bilan 2004-yilda Sanderlend, Tyne and Wearda joylashgan „Field Music"rok guruhini tuzadi.

Field Music dan oldin u New Tellers guruhida ishlagan.

Field Music 2005-yil avgust oyida oʻzining debyut albomini chiqardi. Uning oldingi qoʻshiqlar toʻplami (jumladan, "The New Tellers" va „Electronic Eye Machine" uchun yozilgan treklar) 2006-yil may oyida chiqarilgan. Ularning ikkinchi albomi *"Tones Of Town"* 2007-yil 22-yanvarda namoyish etildi.

2007-yildan 2009-yilgacha „Field Music"dagi tanaffus paytida David **maktabning** shaxsiy musiqiy yon loyihasida faoliyat yuritdi.2008-yil fevral oyida „Memphis Industries"(Buyuk Britaniya va Irlandiyada) va Thrill Jockey Records orqali „*Sea from Shore"* albomini chiqardi (AQSh va Yevropada). Oʻsha yili u oʻzining „The Week That Was" musiqiy loyihasini ishga tushirgan akasi Piter Brewis bilan hamkorlik qildi. 2008-yil 18-avgustda chiqarilgan xuddi shu nomdagi „*The Week That Was"* albomida, Memphis Industries bilan birga, David Brewis baʼzi treklarda qatnashganligi maʼlum.

David Brewis 2013-yilning yozida Buyuk Britaniyaga gastrol safarida sobiq „Fiery Furnaces" qoʻshiqchisi Eleanor Fridberger bilan birga suratga tushgan. U 2014-yil aprel oyida „*Old Fears*" nomli ikkinchi „School of Language"(Til maktabi) albomini chiqardi.

David Brewis va Piter Brewis 2014-yilning kuzida „Hyde & Beast" guruhini qoʻllab-quvvatlash uchun gastrol safarida Slug guruhida sobiq baschi Ian Blackga qoʻshilishadi.

Diskografiyasi
--------------

* *Field Music (Albom)* (2005-yil 8-avgust)
* *Tones of Town (Albom)* (2007-yil 22-yanvar)
* *Field Music (Measure)* (2010-yil 15-fevral)
* *Plumb (Field musiqiy albom)* (2012-yil 13-fevral)
* *Drifters uchun musiqalar* (2015-yil 18-aprel, 2015-yil 24-iyul)
* Commontime (albom)(2016-yil 5-fevral)

**Yangi Tellerlar**

* *Yangi Teller* (2003)

**School of Language (Til maktabi)toʻplami:**

* *Sea from Shore (Sohildan dengiz)* (2008-yil 4-fevral)
* *Old Fears* (*Eski qoʻrquvlar)* (2014-yil 7-aprel)
* *45* (2019-yil, 30-may)

* *You Tell Me (Sen menga ayt)* (2019)

* Ripe (Pishgan)(2015-yil 13-aprel)

Peter Brewis tomonidan *oʻtkazilgan hafta uchrashuvlari* (2008-yil 18-avgust).

Manbalar
--------

1. ↑  *Lamont.* „Field Music: 'We earn five grand a year'". *Theguardian.com* (19-fevral 2012-yil).
2. ↑  „It's Okay to Change: A Conversation With David Brewis of Field Music". *PopMatters.com* (27-aprel 2016-yil). Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
3. ↑  „The Quietus | Features | Escape Velocity | Fears Faced: School Of Language's David Brewis Interviewed". *The Quietus*. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
4. ↑  „Field Music's David Brewis Announces New Album as School of Language". *Exclaim.ca*. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
5. ↑  „Memphis Industries". *Memphis-industries.com*. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
**Impinj** — yarimoʻtkazgich elementlarni loyihalovchi va ishlab chiqaruvchi. EPCGlobal standartidagi chiplar va maʼlumotlarni oʻqiy oladigan qurilmalarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan.

Asosiy mahsulotlari
-------------------

* Oʻz-oʻzidan moslashuvchan kremniy
* AEON® energiyadan muqobil xotira
* GrandPrix™ RFID yechimlari
* Monza™ chiplari
* Monaco™ chiplari
* Speedway® oʻqish moslamalari

Shu jumladan, radio toʻlqinlardan emas, magnit maydonda ishlaydigan „yaqin maydon" deb ataluvchi yorliqlar ham ishlab chiqaradi. Bunday belgilarni oʻqish tezligi soniyasiga 1000 belgiga yetadi

*Avtomatik identifikatsiya va mobillik assotsiatsiyasi* (*Association for Automatic Identification and Mobility)* tomonidan 2007-yilning faxriy sanoat yetakchisi. Gen2 standartidagi RFID yorliqlarini ishlab chiqarish boʻyicha mutlaq yetakchi, bu standartni ishlab chiqishda Kris Diorioning ishtiroki bilan chambarchas bogʻliq.

Tarixi
------

Manbalar
--------

1. ↑  Видеопрезентация в формате wmv. 12,4 мб.
2. ↑  Спецификация считывателя Speedway, работающего на таких скоростях Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-02-01).
3. ↑  „Awards bestowed upon Impinj, Inc" (deadlink). 10-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2008-yil.
4. ↑  Member Search Results - AIM[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  Dimitri Desmons and Impinj—UHF and Item Advantages[*sayt ishlamaydi*]
**David Alan Gill** (inglizcha: *David Alan Gill*;1957-yil 5-avgustda Angliyaning Reding shahrida tugʻilgan) — britaniyalik futbol maʼmuri, hozirda Angliya futbol assotsiatsiyasi vitse-prezidenti. Tashkilot oʻz-oʻzini tarqatib yuborgunga qadar "Manchester United" ning sobiq ijrochi direktori va G-14 boshqaruv qoʻmitasi raisi oʻrinbosari.

Martaba
-------

Reding shahrida tugʻilgan Gill Birmingem universitetida buxgalterlik darajasini olgan va 1981-yilda Price Waterhouse kompaniyasiga qoʻshilgan. San-Franciskoda ikki yil ishlagandan soʻng, David 1986-yilda kompaniyani tark etdi va BOC Group korporativ moliya boʻlimiga oʻtdi. 1990-yilda Gill „Avis Rent a Car System" kompaniyasiga koʻchib oʻtdi va u yerda 1992-yil avgust oyida „GE Capital" kompaniyasiga Yevropa lizing biznesini 1 milliard dollarga sotishni yakunladi. Keyinchalik u London fond birjasida va Buyuk Britaniyaning uchinchi yirik turoperatori „First Choice Holidays" kompaniyasida ishlagandan soʻng global boshqaruv boʻyicha maslahatchi Proudfoot PLC kompaniyasining moliya direktori boʻlib ishladi. 1997-yilda David Gill "Manchester United" futbol klubiga oʻtdi.

### Manchester United

Gill "Manchester United" ga moliyaviy direktor sifatida qoʻshildi. 2000-yilning avgust oyida u klub bosh direktori oʻrinbosari lavozimiga koʻtarilib, moliyaviy direktor lavozimini saqlab qolgan. 2001-yil iyul oyida Nik Xumbi "Manchester United "ning moliyaviy direktori etib tayinlandi, shuning uchun Gill yana boshqaruvchi direktor lavozimiga koʻtarildi, bu unga eʼtiborini kundalik biznes operatsiyalarini boshqarishga (homiylik munosabatlari, marketing, biznesni rivojlantirish, moliyaviy xizmatlar, biznesni tashkil etish) qaratish imkonini berdi.

2003-yil sentabrida sobiq ijrochi direktor Piter Kenyon klubni tark etganidan so‘ng, Gill "Manchester United „ning bosh direktori etib tayinlandi.

2013-yilning 20-fevralida David Gill 2013-yil 30-iyun kuni Angliya Premyer-ligasi mavsumi yakunlangach, "Manchester Yunayted" klubi bosh direktori lavozimini tark etishini eʼlon qildi.

Shahsiy hayot
-------------

David Gillning uchta farzandi bor: oʻgʻillari Adam va Oliver va qizi Jessika. Oliver „Manchester Yunayted" bilan professional shartnoma imzolagan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2  „«Corruption in football: Untangling FIFA's mysteries», The Economist, 2 June, 2015". 17-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2017-yil.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  „Club Charter. Manchester United Ltd. 2006.". 29-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2019-yil.
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „David Gill to step down as CEO". 4-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2013-yil.
**Iroda Mirzaxonovna Aliyeva** (17-dekabr 1929, Toshkent — 7-iyun 1989, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Toshkent sanʼat institutini bitirib (1951), Hamza nomidagi Oʻzbek davlat akademik drama teatrida ishladi (1951-72), 1972-89 yillar „Oʻzbekfilm" kinostudiyasida aktrisa. Nasiba („Ogʻriqtishlar"), Muqaddas („Chin muhabbat"), Shirin („Bir sevgi afsonasi"), Guzin („Turkiya haqida hikoya"), Kamola (R. Tagorning „Halokat" romani asosida yaratilgan inssenirovka — „Gang daryosining qizi"), Maryam („Jazoir, mening vatanim"), Asal („Sarvqomat dilbarim"), Nazokat („Parvona") rollarida Aliyeva muvaffaqiyat qozondi va lirik rollar ijrochisi sifatida tanildi. Yuksak texnika, mukammal sahna nutqiga ega boʻlgan Aliyeva qahramonlarining dunyoqarashi va ichki kechinmasini oʻziga xos sharqona xususiyat, nazokat bilan ifodalashga erishgan. Kinoaktyor teatr-studiyasida Nina (A. Kason, „Yetti faryod", 1973), Enaga (A. Korneychuk, „Platon Krechet", 1974) va boshqa rollarni ijro etdi. Kinoda: „Akmal, ajdaho va malika" (1980), „Akmalning yangi sarguzashtlari" (1983) filmlarida yalmogʻiz kampir obrazini yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qizil yassi temiratki** — terining surunkali kasalligi; bunda bilak, bilakkaft usti, boldir panja boʻgʻimi sohalariga, kamdankam shilliq qavatlarga mayda yaltiroq och pushtiqizgʻish tugunchalar toshadi, ular qattiq qichishadi.

Qizil yassi temiratkit.ni (1869-yil) aniqlab, unda uchraydigan birlamchi elementni batafsil ifodalagan. Kasallikning kelib chiqishi toʻliq aniqlangan emas, ilmiy adabiyotlarda uning kelib chiqishida turli nazariyalar (virusli yoki infeksion, nevrogen, irsiy, toksik, immunologik) mavjud. Koʻpgina olimlar kasallikning vujudga kelishini nerv sistemasi faoliyatining buzilishiga (hayajonlanish, stress va boshqalar) bogʻlaydilar, chunki bunda toshmalar nerv tolalari boʻylab joylashishi kuzatiladi.

Kasallikning asosiy belgisi toshmalar toshishi; ular aksariyat qoʻl va oyoqning bukiladigan sohalarida yuzaga kelib, soʻng butun badanga tarqaladi. Toshmalar baʼzan jinsiy aʼzolarning shilliq qavati, ogʻiz boʻshligʻi, koʻproq lunjlarda oqimtir tasmalar shaklida uchraydi va bir-biri bilan qoʻshilib pilakchalar hosil qiladi.

Kasallikning avj olgan davrida, yangiyangi toshmalar toshadi va ular kattalashib boradi. Keyin kasallik statsionar davrga oʻtadi, bunda toshmalar astasekin soʻrilib, oʻrnida toʻq jigarrang dogʻ qoladi. Kasallik qattiq qichishish bilan kechadi. Qizil yassi temiratkit.ning gipertrofik, atrofik, pufakli, oʻtkir uchli, halqasimon va boshqalar xillari farq qilinadi.

Qizil yassi temiratkit. roʻyirost namoyon boʻlganda unga darhol toʻgʻri diagnoz qoʻyish mumkin.

Davosi. Birinchi navbatda, kasallikni keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish, infeksiya oʻchoqlarini sanatsiya qilishdan iborat; fizioterapiya, gipnoz bilan davolash, tuzalinqiragan (remissiya) davrida Chimyon, Chortoq va boshqalar sanatoriylarda davolanish yaxshi naf beradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„Qizil qalpoqcha"
Oranda „**Qizil qalpoqcha**" — „oltin baliq" akvariumining sunʼiy ravishda oʻstiriladigan dekorativ zotlaridan biri (lotincha: *Carassius gibelio forma auratus*(*Boch, 1782*)), boshdagi oʻziga xos shakli bilan ajralib turadi.

Tavsif
------

Qizil qalpoqcha uzunligi taxminan 23 sm. Boshqa rangga ega boʻlishi mumkin boʻlgan pardadan farqli oʻlaroq va nomidan koʻrinib turibdiki, pardali dumi, Qizil qalpoqchaning sherga oʻxshash, qizil boshi va oq tanasi bor. Baliq gʻayrioddiy taʼsirchan va jozibali koʻrinadi.

### Rang

Oq, pushti rangli metall nashrida. Yorqin qizil „qalpoqcha" boshini qoplaydi.

Saqlash va koʻpaytirish shartlari
---------------------------------

Orand tarkibida quyidagilar mavjud:

* Suvning qattiqligi (gH) 6 dan 18° gacha;
* Suvning kislotaligi (pH) 7,0;
* Harorat (t) 14-25° S.

Oziqlantirish
-------------

Ular oddiy va oziqlanish uchun hamma narsadan foydalanadilar: ular jonli va oʻsimlik ovqatlarini, shuningdek quruq ovqatlarni isteʼmol qiladilar.

### Koʻpayishi

Orandalarning jinsiy yetukligi va ularning koʻpayish ehtimoli tuxumdan chiqgandan keyin bir yil oʻtgach sodir boʻladi. Urugʻlantirishga tayyorgarlik boshqa siprinidlar uchun tasvirlanganiga oʻxshaydi: yumurtlama 100-150 litrli akvariumning markazida urugʻlanish panjarasi, bir yoki ikkita purkagich va markazda bir nechta mayda bargli oʻsimliklar bilan oʻrnatiladi. Bir urgʻochi uchun 2 erkak baliq kerek boʻladi. Hosildorlik 2 dan 10 ming tuxumgacha. Lichinka 2 kundan keyin paydo boʻladi. 5-kuni baliqlar suzishni boshlaydi.

Tabiatda qizil qalpoqchalar yoʻq. Bu hatto tuxumdan chiqqan baliq ham emas. Yangi tugʻilgan baliqlar sariq qalpoqchalar bilan tugʻiladi. Juda sekin oʻsishadi. Boshidagi shlyapasi qizil qilish uchun unga maxsus boʻyoq AOK qilinadi, buning natijasida shlyapas qizil rangga ega boʻladi.

### Xususiyatlari

Orandalar katta akvariumda saqlanishi kerak, chunki harakat yetishmasligi bilan baliqlarda metabolizm muammolar va motorli tabiatning asoratlari bor — orandalar inert boʻlib qoladilar.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sanʼat (maʼnolari).

"SANʼAT" — ilmiy-amaliy, maʼnaviy-maʼrifiy, rangli jurnal. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi nashri. 1997-yildan Toshkent shahrida 3 oyda bir marta oʻzbek, rus, ingliz tillarida chop etiladi. Jur. Oʻzbekiston hamda Oʻrta Osiyo xalqlari qad. yodgorliklari, sanʼat va xalq hunarmandligining anʼanaviy turlari, meʼmorlik, rang-tasvir, musika, teatr va kino tarixi, Oʻzbekiston sanʼati namoyandalari faoliyati hamda ularning xorijiy hamkasblari bilan hamkorligi, respublikada va xorijiy davlatlarda uyushtiriladigan kurgazmalar, ilmiy anjumanlar haqida maʼlumotlar beradi, Oʻzbekiston BA, shuningdek, uning oʻquv yurtlari va bulimlari faoliyatini yoritadi, estetik tarbiya va boshqa masalalar buyicha nuqtai nazarlarni bayon kiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulloh ibn Ubay** (arabcha: عبد الله بن أبي — Abdulloh ibn Ubay al-Xorazmiy, taxminan 200/,? — taxminan 290/903,?) — hadis hofizi, muhaddis.

Tavalludi
---------

Manbalarda Abdulloh ibn Ubay al-Xo­razmiyning tug‘ilgan sanasi haqida maʼlumotlar mavjud bo‘lmasa-da, olim 90 yoshdan oshiqroq umr ko‘rgani va 290/903-yillar boshlarida hayot bo‘lgani haqida aytilgan. Mazkur maʼlumotdan kelib chiqib, Abdulloh ibn Ubay hijriy 200-yillar atrofida tavallud topganini taxmin qilish mumkin.

Faoliyati
---------

Abdulloh ibn Ubay Xorazm qozisi lavozimida faoliyat olib borgan.

Ilm talabida dunyo kezib, Ahmad ibn Yunus al-Yarbuv’iy, Sulaymon ibn Abdurrahmon ad-Dimashqiy, Sa’id ibn Mansur, Ishoq ibn Rohavayh, Qutayba ibn Sa’id, Ishoq ibn Ibrohim al-Hanzaliy, Ishoq ibn Xotam al-Allof, al-Hasan ibn Quz’a, Xallod ibn Aslam, Abdula’lo ibn Hammod an-Narsiy, Ali ibn al-Husayn ibn Ashkob, Ali ibn Salama al-Labaqiy, Amr ibn Zarora, Abu Komil al-Jahdariy, Muhammad ibn Abu Rajo, Muhammad ibn Ya’la al-Hiraviy, Haryam ibn Abd al-Asdiy, Yahyo ibn Ayyub al-Maqobiriydan hadis eshitgan.

O‘z navbatida, Abdulloh ibn Ubaydan Imom Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy, Muhammad ibn Ali as-Soniy al-Hassoniy al-Xorazmiy, Abu-l-Abbos ibn Hamdon al-Hiriylar hadis rivoyat qilganlar.

Imom al-Buxoriy u haqida
------------------------

Imom al-Buxoriy Xorazmga borganida Abdulloh ibn Ubayning uyida mehmon bo‘lgan, uning kitoblari bilan tanishgan va undan baʼzi narsalarni yozib olgan. O‘zining *„Az-Zu’a­fā al-kabӣr"* kitobida hadislarni sanad bilan ham, taʼliq holatda ham Abdulloh ibn Ubaydan rivoyat qilgan. Imom al-Buxoriy shuningdek, *„Al-Jāmi’ as-sahӣh"* asarida: „Bizga Abdulloh, unga Sulaymon ibn Abdurrahmon … hadis aytdi", deb hadisni zikr qilgan. Zikr qilingan Abdullohdan murod Abdulloh ibn Ubaydir.

Adabiyotlar
-----------

1. Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola". 1985. XIII, 503;
2. Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. — Bayrut: „Dor kutub al-’ilmiyya", 1998. II, 168;
3. Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. „Doira al-maʼorif an-nizomiyya", 1910. V, 139;
4. Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 47.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sait Axmetovich Ismagilov** (boshqirdcha: *Сәйетғәле Әхмәт улы Исмәғилев*) — shoir, folklorshunos, Boshqird adabiyotining klassigi. Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining xalq shoiri (1944), BASSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1938).

Hayoti
------

Ismagilov Sait Axmetovich 1884-yil 8-sentabrda Ufa viloyatining Ufa tumanidagi Yeremeyevo qishlogʻida (hozirgi Boshqirdistonning Chishminskiy tumani) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan.

Bolaligidan Sait temir yoʻl stantsiyalarida ishladilar.

18 yoshida u Safarovo qishlogʻidan kelgan skripka ustasi Mullagaliya bilan skripka chalishni oʻrgandi. U skripkani Sabantuyda, Yiynda ijro etdi, qoʻshiqlarini, takmaks va yemlarini ijro etdi. Sait Ismagilovning isteʼdodi 1915-yilda Ufa provintsiyasining „Tormosh" gazetasida yozilgan.

Sait Axmetovich 1926—1927-yillarda Chishminskiy xalq teatrida rassom boʻlib ishlagan.

1937-yilda u oʻz asarlarining matnlarini yozishni boshladi va 1940-yilda u qoʻshiqlar va sheʼrlar toʻplamini chiqardi.

Ulug 'Vatan urushi paytida u Boshqird filarmoniyasida skripkachi boʻlib ishlagan, Qizil Armiya qismlarida soʻzlagan.

1938-yilda u Boshqirdiston Yozuvchilar uyushmasiga qabul qilindi. 1944-yilda BASSR Oliy Kengashi Prezidiumining qarori bilan unga bir vaqtning oʻzida Muhametsha Burangulov va Farrax Davletshin bilan birgalikda Boshqirdiston Xalq Seseni faxriy unvoni berilgan.

1972-yilda Ufada vafot etgan.

Sait Ismagilovning oʻgʻli Zokir Ismagilov — raqqosa, xoreograf, Boshqird televideniesi direktori, BASSR xizmat koʻrsatgan artist, RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, „Shon-sharaf belgisi" ordenining kavaleri va koʻplab medallar sohibi.

Xotirasi
--------

Uning tug'ilgan qishlog'idagi ko'cha S. Ismagilov nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Bashkir ensiklopediyasidan maqola[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Ref-ba

* Sait Ismagilov — respublikadagi birinchi milliy sesenslardan biri Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-03).

* Ulugʻ Vatan urushi davridagi Bashkird rivoyati Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-03).. „Vatandash" jurnali.

* Sait Ismagilov. Boshqirdiston etsiklopediyasi.

* Sait Ismagilov. Boshqirdiston Respublikasining adabiy xaritasi.
**Abdulloh ibn al-Jadd** (arabcha: عبد الله بن الجد - Abdulloh ibn al-Jadd ibn Qays al-Ansoriy) — sahoba.

Hayoti
------

Manbalarda Abdulloh ibn al-Jadd hayoti haqida maʼlumotlar ko‘p emas. Badr va Uhud janglariga qatnash­ganligi zikr qilingan, ammo o‘limi tarixi haqida maʼlumot berilmagan. Xazraj qabilasining Bani Salima uru­g‘iga mansub bo‘lgan Abdulloh ibn al-Jadd Muoz ibn Jabalning ona bir ukasi. Onasining ismi — Hind bint Sahl. Otasi — Jadd ibn Qays johiliyat davrida Bani Salima qabilasining raisi bo‘lgan. Abdulloh ibn al-Jaddning otasi Payg‘ambar bilan ko‘plab g‘azotlarda qatnashgan bo‘lsa-da, munofiqlardan deb sanalgan. Hudaybiya sul­hida bo‘lib, Rizvon bay’atida ishtirok etmagan. Tabuk g‘azotida ishtirok etishni istamagan. Otasining bu holatidan xafa bo‘lgan Abdulloh ibn al-Jadd uning zarariga Qur’on oyatlari nozil bo‘lishi mumkinligini aytgan. Haqiqatda, keyinchalik g‘azotda qatnashmagan munofiqlar haqida oyat nozil bo‘lgan. Usmon davrigacha yashagan Jadd ibn Qaysning ke­yinchalik tavba qilib haqiqiy musulmon bo‘lganiga doir rivoyatlar ham bor.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Voqidiy. *Al-Mag‘āzӣ.* — London: 1965-66. I, 169;
2. Ibn Hishom. *As-Cӣra.* — Qohira: 1955. II, 697;
3. Ibn Saʼd*. At-Tabaqāt al-kubrā.* — Bayrut: 1968. III, 571, 583;
4. At-Tabariy. *Tarӣx.* — Leiden: 1879-1901. I, 1544, 1545, 1693-1694;
5. At-Tabariy. *Jāmi’ al-ba­yān.* „Bulaq", 1323-29. X, 104, 129;
6. Ibn al-Asir. *Usd al-g‘āba.* — Qohira: 1970-73. I, 327;
7. Mustafa Fayda. *"Abdullah b. Ced". TDV İA.* — İstanbul: 1988. I, 90;
8. Alixonto‘ra Sog‘uniy. *Tarixi Muhammadiy*. — T.: „Movarounnahr", 2017. 674.

Manbalar
--------

1. ↑   „«Tavba» surasi. 49-oyat",*Qur’oni karim*.
**Abdulloh ibn Usmon ibn Affon** (arabcha: عبد الله بن عثمان بن عفان), (6/627 —?) — Payg‘ambarning nabiralari.

Hayoti
------

Payg‘ambarning qizlari Ruqiya va Usmonning o‘g‘li bo‘lgan Abdulloh ibn Usmon ibn Affon, balog‘at yoshiga yetmasidan Payg‘ambarni ko‘rgan musulmonlarning farzandlari ham sahoba hisoblanadi, deydiganlar so‘ziga ko‘ra, sahobalardandir. Otasi Usmon bilan onasi Ruqiya Payg‘ambarning tavsiyalariga ko‘ra, payg‘ambarlikning beshinchi yili, rajab oyida Habashistonga hij­rat qilishgan. Abdulloh ibn Usmon ibn Affonning mana shu safar chog‘ida dunyoga kelgani rivoyat qilinsa-da, bu maʼlumotlar aniq emas.

Vafoti
------

Hijratning to‘rtinchi yili (625—626-yillar) olti yoshda vafot etgani haqidagi maʼlumotga tayaniladigan bo‘lsa, u hijratdan ikki yil oldin tug‘ilgan bo‘lishi kerak. Ismini shaxsan Payg‘ambarning o‘zlari qo‘yganlari rivoyat qilinadi. Otasi Usmon unga nisbat qilinib, *Abu Abdulloh* kunyasini olgan. Abdulloh ibn Usmon ibn Affon yuzini xo‘roz cho‘qigani sababli yuzi hamda ko‘zi shishib kasal bo‘ladi va shu kasallik tufayli olamdan o‘tadi. Janozasini Payg‘ambar o‘qiganlar, qabrga otasi Usmon qo‘ygan. Baʼzi manbalarda esa, Rasulullohning o‘zlari uni qabrga qo‘yganlari rivoyat qilinadi. Shuningdek, qabr toshini ham Payg‘ambarning o‘zlari o‘rnatganlari va nabiralari o‘limiga ko‘zyosh to‘kkanlari manbalarda aytiladi.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: 1968. II, 54; VII, 36;
2. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 335;
3. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1970-72. V, 20;
4. M. Asım Köksal. İslâm Tarihi. — İstanbul: 1981. IV, 133;
5. Mücteba Uğur. „Abdullah b. Osman b. Affân". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 126.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
BIHISTUN (BIHISHTUN) KITOBALARI, Besutun katibalari — Doro topshirigʻiga muvofiq Hamadon viloyatidagi Kirmon shahri yaqinida qoyaga bitilgan yozuv va tasvirlar. U bitta katta va bir necha mayda kitobalardan iborat. B.(B.)k. mixxat bilan qad. forsiy, elamiy hamda bobuliy yozuvda bitilgan. B.(B.)k.ni sharqshunos G. Raulinson oʻrganib, koʻchirib, tarjima qilgach, ilm olamiga maʼlum boʻldi (1845—47). Shundan soʻng Sharqning qad. boshqa mixxatlarini oʻqish uchun kalit vujudga keldi.

B.(B.)k.da axomaniylar sulolasining shoxi Kir II vafotidan keyingi tarixiy voqealar bayon etiladi. Doro I taxtni egallagandan sung unga qarshi isyon koʻtariladi. Doro ularni qattiqqoʻllik bilan bostiradi. Ana shu gʻalabalari sharafiga u tosh yunuvchilarga yozuv va tasvir yaratishni buyuradi. Tasvirda qad. sugʻdlar, massagetlar, shak va boshqa elatlarning madaniyati, kiyimkechagi, yuz tuzilishi, turmush tarzi haqida qimmatli maʼlumotlar mavjud. Bitik Doro tilidan bayon etilgan, bunda axomaniylargacha utgan uning barcha ajdodlari sanab utiladi. Fors, Elam, Bobil, Ashshur, Misr, Lidiya va Amu buyidagi yurtlar nomi keltiriladi. Axomaniylar tasarrufidagi toʻqqiz shaharda koʻtarilgan isyon tafeiloti bayon etiladi. B.(B.)k. Yaqin va Oʻrta Sharqhamda Movarounnahr xalqlari tarixi, madaniyati, etn.si, yozuv tarixini oʻrganishda noyob yodgorliqdir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Janubiy Dongting koʻli** (xitoycha: 南洞庭湖), „Yanszi daryosining marvaridlari" nomi bilan ham tanilgan — Xitoyning Hunan provinsiyasi shimolida, Dongting koʻli hududida joylashgan yirik chuchuk suvli koʻl. Janubiy Dongting koʻli dunyodagi barcha botqoq yerlar umumiy maydonining taxminan sakkizdan bir qismini tashkil etadi. Koʻl xalqaro miqyosda muhim botqoqlik sifatida qabul qilingan.

Geografiyasi
------------

Janubiy Dongting koʻli Dongting koʻlining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, maydoni 1680-kvadrat kilometrni tashkil etadi. Hunan janubiy Dongting koʻli qoʻriqxonasi (qisqacha Janubiy Dongting koʻli qoʻriqxonasi) Xunan viloyati shimolidagi Dongting koʻlida , Yiyang shahridan 25-km va Yuanjiang shahridan 5-km uzoqlikda joylashgan. Maʼmuriy hududga Yuanjiang shahri, Ziyang tumani va Xeshan tumani kiradi. Muhofaza qilinadigan hudud ichki suv-botqoq yerlari boʻlib, suv-botqoq yerlarning asosiy turlari qatoriga: koʻllar, doimiy daryolar, sunʼiy botqoq yerlar va boshqalar kiradi. U 2, 3, 5 va 6-sonli xalqaro ahamiyatga ega botqoqliklarni belgilash standartlariga javob beradi. Yoʻqolib borayotgan turlarni asrab qolish maqsadida ushbu koʻl hududida 1997-yilda viloyat qoʻriqxonasi tashkil etildi va 2002-yilda u xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq yerlari roʻyxatiga kiritilgan.

Ekotizim
--------

Janubiy Dongting koʻli ajoyib ekologik muhitga ega. Janubiy Dongting koʻli hududida 863-turdagi botqoq oʻsimliklari , 164-turdagi qushlar va 114-turdagi baliqlar yashaydi. Ular orasida birinchi darajali milliy muhofaza qilinadigan hayvonlarning 10-dan ortiq turlari mavjud, xususan, xitoy baliq turlari, oq turna , qalpoqli turna, xitoy mergansori ular sirasiga kiradi. Xuzjouning qamish maydoni 24 000-gektarni tashkil etadi, bu dunyodagi eng katta qamishzor hisoblanadi.

Maxsus oziq-ovqat
-----------------

Xuzjouda oʻsadigan yovvoyi selderey , qushqoʻnmas va boshqa shu hududda oʻsadigan oʻsimliklar haqiqiy yovvoyi yashil taomlar boʻlib, odamlar tomonidan qadrlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "South Dongting Lake, The pearl of the Yangtze River Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-03). Guangming Daily. 2018-08-15 .
2. ↑  He Ping; Wang Baozhong "Landscape ecological assessment and eco-tourism development in the South Dongting Lake Wetland, China Journal of Environmental Sciences, China. 2003. iOS press.
**Sajox** - soxta paygʻambar ayol. Oʻzini xudoning elchisi deb eʻlon qilgan va islomni 
qabul qilgan arablarning bir qismini yoʻldan urishga erishgan. Sajox tagʻlibiylar orasida 
voyaga yetgan va ular orasida tarqalgan xristianlikdan yaxshi xabardor boʻlgan. 
Muhammad (sav) hayotliklari chogʻidayoq u xudoni "bulutlar egasi" deb atab, undan xabarlar kelayotganini bildirgan. "Vahiylar"ni qofiyali sajʻ usulida, maxsus minbardan turib aytgan, ibodatga chaqiruvchi muazzini ham boʻlgan. Iroqdan Sajox bir guruh tarafdorlari bilan oʻzining qadrdon tamim qabilasi hududiga koʻchib oʻtgan, u yerda 
qabilaning oʻzaro kurashayotgan qismini birlashtirishga muvaffaq boʻlib, ularni harbiy 
yurishlarga boshlab boradigan siyosiy rahbarga aylangan. Bir necha muvaffaqiyatsizliklardan soʻng 633 yilda tamimiylar Yamomaga bostirib kirganlar. Bu yerda 
hanifa qabilasi boshligʻi, "paygʻambar" **Maslama** (Musaylima) ichki nizolarni tinchitish va musulmonlarning hujumlarini qaytarish bilan band edi. U Yamomadan olinadigan ikki hosilning yarmini berish evaziga tamimiylardan qutulgan. Sajox bilan Maslama oʻrtasida yana qandaydir bir vaqtinchalik shartnoma ham tuzilgan. Musulmon rivoyatlariga koʻra, ular oʻrtasida nikoh shartnomasi tuzilib, musulmonlar bilan boʻlgan jangda Sajox Maslama yonida halok boʻlgan. Aslvda esa, Sajox Yamomaga qilingan yurishdan soʻng Iroqqa qaytib, keyinchalik oʻsha yerda islomni qabul qilgan.
**Pachir Aw Agam** (pushtucha: *پچير او اګام ولسوالۍ*, forscha: ولسوالی پچیر و اگام), yoki **Pachir Va Agam** — Afgʻonistonning Nangarhor viloyatining janubi-sharqida, Pokiston bilan chegaradosh tuman. Aholisi 100% pushtunlar. Aholi soni 2002-yilda 39,280 kishi. Ulardan 15,700 nafari 12 yoshgacha bo'lgan bolalar edi. Tuman pashtunlarning xogyani qabilasi markazida joylashgan. Tuman markazi — Pachir Av Agam qishlogʻi.

Tuman kamida chorak asr davomida og'ir to'qnashuvlarga duch keldi. Hudud Sovet urushi davrida mujohadinlarning tayanchi bo'lgan va 2001-yilda Qo'shma Shtatlar boshchiligidagi urush paytida kuchli bombardimon qilingan. Al-Qoida va Tolibonning eng muhim tayanchlaridan biri bo'lgan Tora Bora g'or majmuasi Pachir Av Agam tumanida joylashgan. Natijada, tuman 2001-yilda Qo'shma Shtatlar boshchiligida Tora Borani isyonchilardan tozalash bo'yicha operatsiya o'tkazgan va 2017-yilda IShID-K g'or majmuasini hamda uning atrofini egallab olishga urinishi bo'lgan. 

Pachir Aw Agam tumani ikki qismdan iborat. Birinchisi Yuqori Pachir va ikkinchisi pastki Pachir.

Manbalar
--------

1. ↑  MRRD Provincial profile for Nangarhar Province
2. ↑  Nangarhar Province Tribal Map (Page 9). Naval Postgraduate School.

Havolalar
---------

* Pachir Va Agam tumani xaritasi (PDF)

Andoza:Districts of NangarharAndoza:Nangarhar ProvinceAndoza:War on Terror
Paragvay mamlakatining Asunson shahrida boʻlib oʻtadigan **2022-yilgi Janubiy Amerika oʻyinlarida** **tennis boʻyicha** musobaqalar 2022-yil 11-15-oktabr kunlari Asunsiondan tashqarida joylashgan Luke shahridagi Rakiura Resort klasterida boʻlib oʻtdi.

Beshta medal uchun bahslar oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi; ular erkaklar va ayollar uchun yakkalik va juftliklar va aralash juftliklar boʻlib hisoblanadi. Musobaqalarda jami 54 nafar sportchi (ulardan 26 erkak va 28 ayol) kuch sinashdi. Ishtirokchi oʻyinchilar musobaqa boshlanishida kamida 14 yoshda boʻlishlari kerak edi.

Yakkalik bahslarida oltin va kumush medallarni qoʻlga kiritgan oʻyinchilar 2023-yilgi Panamerika oʻyinlariga yoʻllanma oladilar, kvotalar esa ularning MOQga emas, oʻyinchilarga beriladi.

Chili Janubiy Amerika oʻyinlarining tennis musobaqalari boʻlib, oldingi nashrida Cochabamba 2018-yilda muvaffaqiyatga erishgan amaldagi chempionlar edi. Kolumbiya tennis musobaqalarida ikkita oltin va bitta bronza bilan gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

Ishtirokchi davlatlar
---------------------

Tennis musobaqalarida jami 10 ta davlat sportchilari roʻyxatdan oʻtkazildi. Har bir davlat koʻpi bilan 6 nafar oʻyinchi (yaʼni har bir jins uchun 3 nafar ishtirokchi) ishtirok etishi mumkin edi va yakkalik bahslarida 3 nafargacha oʻyinchi va juftlik musobaqalarida bir juft oʻyinchi bilan ishtirok etishi mumkin edi. Har bir oʻyinchi koʻpi bilan ikkita musobaqada qatnashish imkoniyatiga ega.

* Argentina (6 ta oʻyinchi)
* Braziliya (6)
* Boliviya (6)
* Chili (6)
* Kolumbiya (5)
* Ekvador (4)
* Paragvay (6)
* Peru (6)
* Urugvay (4)
* Venesuela (5)

Musobaqa oʻtkaziladigan joy
---------------------------

Tennis musobaqalari Lukedagi Rakiura Resort klasterida oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi.

### Medalchilar

| Event | Oltin | Kumush | Bronza |
| --- | --- | --- | --- |
| Erkaklar yakkaliklaribatafsil | Facundo Díaz Acosta Argentina | Gustavo Heide Braziliya | Alejandro Tabilo Chili |
| Erkaklar juftliklaribatafsil |  Braziliya (BRA)Gustavo HeideOrlando Luz |  Boliviya (BOL)Boris AriasFederico Zeballos |  Argentina (ARG)Facundo Díaz AcostaTomás Farjat |
|  |
| Ayollar yakkaliklaribatafsil | María Herazo González Kolumbiya | Verónica Cepede Paragvay | Yuliana Lizarazo Kolumbiya |
| Ayollar juftliklaribatafsil |  Kolumbiya (COL)María Herazo GonzálezYuliana Lizarazo |  Braziliya (BRA)Ingrid Gamarra MartinsRebeca Pereira |  Chili (CHI)Daniela SeguelFernanda Labraña |
|  |
| Aralash juftliklarbatafsil |  Paragvay (PAR)Verónica CepedeDaniel Vallejo |  Boliviya (BOL)Noelia ZeballosFederico Zeballos |  Braziliya (BRA)Ingrid Gamarra MartinsOrlando Luz |

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „TENIS MANUAL TÉCNICO" (es). *www.asu2022.org.py*.  XII Juegos Surámericanos ASU2022 (7-sentabr 2022-yil).
2. ↑  „El tenis, con Cepede como abanderada, baja a la pista" (es). *www.lanacion.com.py*.  La Nación (10-oktabr 2022-yil).

Havolalar
---------

* ASU2022 Tennis
5 frank 1811-yil. Fransiya, Napoleon. Kumush.
**Frank** (frans. franc) — 1) Fransiya pul birligi. 1799-yildan livra oʻrniga muomalaga kiritilgan. 1 °F.= 100 santim. Xalqaro ifodasi FRF. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 °F.= 91 soʻm 32 tiyin (2002, fev). 2) Belgiya pul birligi. 1 °F.= 100 santim. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari = 45,68 °F.; 10 °F. = 148 soʻm 49 tiyin (2002, fevral). 2002-yil 1-yanvardan Yevropa Ittifoqi tarkibidagi mamlakatlarda yagona pul birligi — yevro muomalaga kiritilishi bilan Fransiya va Belgiya franklari 2002-yil 30-iyundan muomaladan toʻxtatildi. 3) Shveysariya pul birligi. 1 °F.= =100 santim. Xalqaro ifodasi SNGʻ. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 Shveysariya F.i = 705 soʻm 19 tiyin (2003, fevral).

Shuningdek, Benin, Burkina Faso, Burundi, Gabon, Gvineya, Kamerun, Kongo, Litxenshteyn, Lyuksemburg, Madagaskar, Markaziy Afrika Respublikasi, Monako, Mali, Niger, Ruanda, Senegal, Togo, Chad va boshqa mamlakatlar pul birligi ham frank deb ataladi. Bu mamlakatlarda 1 °F.= 100 santim.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dmitry Dmitryevich Borisov (** ruscha: *Дми́трий Дми́триевич Бори́сов* Dmitriy Dmítrievich Borísov; 1985-yil 15-avgustda tugʻilgan, Chernovtsi, Ukraina SSR) — rossiyalik jurnalist, „Rossiya Birinchi kanali" teleboshlovchisi, Runet faoli, hujjatli loyihalar prodyuseri va (2015-yildan) butun dunyo boʻylab Birinchi kanalning bosh ijrochi prodyuseri. U eng yaxshi televidenie yangiliklari boshlovchisi sifatida TEFI mukofotiga sazovor boʻlgan (2016, 2017).

"Exo Moskvı "radiostansiyasida 16 yoshida ish boshlagan (2001). 2006-yilda u Rossiyaning Birinchi kanaliga yangiliklar boshlovchisi sifatida qoʻshildi.

2008-yilda u eng yaxshi teleboshlovchi uchun Birinchi kanal mukofotiga sazovor boʻldi.

2011-yildan 2017-yil avgustigacha u *"Kechki yangiliklar"* va "*Vremya* "telekanallarini olib bordi.

2014-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining mash'al estafetasi Sochi oʻyinlarining mash'alchilaridan biri edi.

2014-yilda Sochida XXII qishki Olimpiya oʻyinlariga tayyorgarlik koʻrish va oʻtkazishga qoʻshgan hissasi uchun 1-darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan.

2017-yilda Dmitriy Borisov *Vladimir Putin bilan yillik toʻgʻridan-toʻgʻri liniyani oʻtkazdi*. 2017-yil avgust oyidan boshlab u Rossiyaning Birinchi kanalida *"Ular gaplashsin* "koʻrsatuvini olib boradi.

2021-yil 8-iyunda u COVID-19 bilan kasalxonaga yotqizilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Дмитрий Борисов назначен генеральным продюсером компании «Первый канал. Всемирная сеть»
2. ↑  Щёлк-щёлк-щёлк, кто на новенького? Знакомьтесь, перед вами новые лица информационного вещания
3. ↑  Первый канал. Новости. Первые на Первом
4. ↑  Человек в кадре: диктор или журналист?
5. ↑  Первый канал. Официальный сайт. Лица
6. 1 2  Дмитрий Борисов: «Есть места, куда хочется возвращаться»
7. ↑  Первый канал. Видеоархив выпусков
8. ↑  Наши Олимпийские медали!

Havolalar
---------

* Stranichka o Dmitrii Borisova na sayte Pervogo kanala
* Dmitriy Borisov na sayte Eho Moskva
* @ddb1