Alfred Peter Abel (1879-yil 12-mart — 1937-yil 12-dekabr) - nemis aktyori, rejissyori va prodyuseri. U 1913—1938- yillarda 140 dan ortiq ovozsiz filmlarda rol oʻynagan. Uning eng mashhur ijrosi Fritz Langning 1927-yilda suratga olingan "Metropolis" filmidagi Joh Fredersen roli edi.

Bolalik yillari
---------------

1879-yil 12-martda Leyptsigda tug'ilgan. Alfred Piter Abel savdogar Lui Abel va Anna Mariya Selmaning o'g'li edi..
Voyaga yetganida Abel dastlab o'rmonchilikda oqigan, keyinroq Mittveydada bog'dorchilikni o'rgandi. U tadbirkor bo'lish umidida o'qish sohasini biznesga o'zgartirdi. Keyinchalik Leyptsig akademiyasida badiiy chizmachilik bo'yicha qisqacha tadqiqot o'tkazgan. Bu vaqt ichida Abel xususiy aktyorlik darslarida ham qatnashdi.

Sahnadagi faoliyati
-------------------

Abel aktyor sifatida faoliyatini Shveytsariyaning Lyusern shahrida boshladi. U Lucerne Shveytsariya kantonlaridagi koʻplab teatrlarda aktyorlik faoliyatini olib bordi. So'ngra Maks Reynxardt rahbarligidagi Berlindagi Baranovskiy teatrida ijodini davom ettirdi. U tezda shuhrat qozonganligi sababli bir qancha kinolardan takliflar oldi. U Fritzi Massary bilan Erich Englesning Königgrätzer Straße teatrida "The First Mrs. Shelby" spektaklida rol o'ynagan. U Nyu-Yorkdagi Irving Pleys teatrida mehmon sifatida rol o'ynashi bilan xalqaro muvaffaqiyatga ham erishdi. Aktyor hamkasbi, Rudolf Kristianlarning tavsiyasiga ko'ra, 1904-yilda Berlindagi Deutschen teatrida aktyorlik ansamblida ham rollar ijro eta boshladi. Shu paytgacha u Berlindagi barcha teatrlarda chiqish qilgan aktyordir.

Filmdagi faoliyati
------------------

Yigirmanchi asrning birinchi yarmida Abel kino industriyasida ishlay boshladi. 1913-yilda u Asta Nilsenning e'tiborini tortgani bois uni turli xil kinolarga taklif qila boshladi. O'sha yili u Maks Reynxardtning "Eine Venezianische Nacht" nomli ovozsiz filmida "Anselmus Aselmeyer" rolini o'ynagan holda ekrandagi debyutini qildi. Abel taniqli rejisyorlar tomonidan ishlangan yuzdan ortiq ovozsiz filmlarda rol o'ynagan. Ernst Lubitsch, F. V. Murnau , Richard Osvald, Pola Negri, Henni Porten, Jenni Jugo va Asta Nilsen kabi mashhur kino yulduzlari qatorida bo'ldi. U ko'pincha obro'li shaxslar rolida o'ynaganligi bois "Nemis rasmlaridagi Lewis Stone" deb ataldi. Abelning ovozsiz filmdagi eng ko'zga ko'ringan rollariga uning "Phantom*" (1922) filmidagi "Lorenz Lubota" va "*Dr. Qimorboz Mabuse*" rollari (1922), "Die Flamme" (1923) filmidagi "Gaston" va "L'Argent" (1928), "Alfons Gunderman" rollari kiradi. Abelning eng mashhur kino spektakllaridan biri Frits Langning futuristik filmi bo'lgan "Metropolis*" filmidagi (1927) metropol rahbari, Joh Fredersen rolini ham ijro etgan. Abel dramatik imo-ishoralardan qochish bilan ajralib turadigan aktyorlik uslubi bilan mashhur edi. U o'z qahramonlarining psixologiyasi va ichki yorqinligini o'zini tutashgan ifodalar bilan ko'rsatisi orqali muslihlarini hayratga solib kelgan. Ovozli kino boshlanishi bilan Abel juda mashhur aktyorga aylandi va 38 ta filmda rol o'ynadi. U Duglas Sirk va Anatole Litvak kabi koʻplab taniqli rejissyorlar bilan ishlagan. U rol o'ynagan filmlar qatoriga Litvakning *Dolly's Way to Stardom* (1930) graf Eberxard roli, Xaynts Ruhmanning "Meine Frau, die Hochstaplerin" (1931), Reynhold Shuenzelning romantikasi, *Beautiful Adventure* kabi filmlari kiradi. Abelning filmdagi so'nggi roli Gerbert Mayshning *Frau Sylvelin* (1938) filmidagi Daffinger roli bo'lib, u o'limidan keyin ham ekranga chiqarilmagan. 1922-yilda "Nosferatu" filmi suratga olingan va undan keyin koʻp yillar davomida Count Orlok rolini ijro etgan Maks Shrek aslida mavjud boʻlmagani va uning oʻzi boʻlganligi haqida mish-mishlar tarqalgan edi..

Rejissiyorlik faoliyati
-----------------------

1920-yillarning boshida Abel rejissyorlik faoliyatida ham o'zini sinab ko'ra boshladi va *Artifex Film* nomli prodyuserlik kompaniyasini yaratdi. Kompaniyaning yagona filmi *The Strike of the Thieves*(1921) bo'lib, uni Abel o'zi boshqargan. Film kassada muvaffaqiyatsizlikka uchraydi[]. Abel 1929-yilgacha boshqa rejissyorlik qilmadi, *Narcose*uning eng shuhratparast rollaridan biri hisoblanadi. *Narcose* filmidan keyin Abel *Bon Voyage* (1933) va *Everything for a Woman* (1935) filmlarini suratga oldi. Abel 1935-yilda Karl Xoffmanga *Viktoria*filmida dialog rejissyori sifatida yordam bergan.

Shaxsiy hayoti va o'limi
------------------------

Abel Elizabet Zaydel bilan turmush qurdi, va Ursula ismli qizli bo'lishgan (1915-1951). Ursula, otasi kabi, aktyori bo'ldi. Biroq, Natsistlar rejimi 1935-yilda otasi yahudiy emasligini isbotlashi kerak bo'lgan hujjatni tayyorlay olmagani sababli unga boshqa filmlarda suratga tushishni taqiqlashdi. Uzoq davom etgan kasallik bilan kurashgan Abel, 1937-yil 12-dekabrda 58 yoshida vafot etdi. U Berlinning Sharlottenburg tumanidagi Friedhof Heerstraße qabristonida dafn etildi. Keyinchalik qabriston to'lovlari to'lamaganligi tufayli uning jasadi nemis uslubida eksgumatsiya qilindi.

Filmografiyasi
--------------

* *Eine Venezianische Nacht* (1913)
* *The Silent Mill* (1914)
* *Laugh Bajazzo* (1915)
* *The Vice* (1915)
* *The Confessions of the Green Mask* (1916)
* *Sinning Mother* (1918)
* *The Lady, the Devil and the Model* (1918)
* *Colomba* (1918)
* *Intoxication* (1919)
* *My Wife's Diary* (1920)
* *The Black Count* (1920)
* *The Woman Without a Soul* (1920)
* *The Secret of Bombay* (1921)
* *Mad Love* (1921)
* *Nights of Terror* (1921)
* *Man Overboard* (1921)
* *Wandering Souls* (1921)
* *The Terror of the Red Mill* (1921)
* *The False Dimitri* (1922)
* *Phantom* (1922)
* *The Burning Soil* (1922)
* *The House of Molitor* (1922)
* *Bigamy* (1922)
* *Dr. Mabuse the Gambler* (1922)
* *The Vice of Gambling* (1923)
* *Poor Sinner* (1923)
* *The Flame* (1923)
* *The Grand Duke's Finances* (1924)
* *Dudu, a Human Destiny* (1924)
* *Playing with Destiny* (1924)
* *The Game of Love* (1924)
* *Man Against Man* (1924)
* *The Fire Dancer* (1925)
* *The Director General* (1925)
* *The Guardsman* (1925)
* *People to Each Other* (1926)
* *The Bank Crash of Unter den Linden* (1926)
* *Fadette* (1926)
* *Dancing Vienna* (1927)
* *Tragedy of a Marriage* (1927)
* *The Tragedy of a Lost Soul* (1927)
* *A Modern Dubarry* (1927)
* *The Vice of Humanity* (1927)
* *Metropolis* (1927) - Johann (Joh) Fredersen
* *Art of Love* (1928)
* *Ariadne in Hoppegarten* (1928)
* *Who Invented Divorce?* (1928)
* *The Market of Life* (1928)
* *Princess Olala* (1928)
* *Strauss Is Playing Today* (1928)
* *L’Argent* (1928)
* *Marriage in Trouble* (1929)
* *My Heart is a Jazz Band* (1929)
* *Cagliostro* (1929)
* *Dolly Gets Ahead* (1930)
* *1914* (1931)
* *The Scoundrel* (1931)
* *Mary* (1931)
* *The Fate of Renate Langen* (1931)
* *My Wife, the Impostor* (1931)
* *The Office Manager* (1931)
* *The Trunks of Mr. O.F.* (1931)
* *Meine Frau, die Hochstaplerin* (1931)
* *The Beautiful Adventure* (1932)
* *Viennese Waltz* (1932)
* *Johnny Steals Europe* (1932)
* *The White Demon* (1932)
* *Viennese Waltz* (1932)
* *The Gala Performance* (1932)
* *The Burning Secret* (1933)
* *Bon Voyage* (1933)
* *The House of Dora Green* (1933)
* *Ways to a Good Marriage* (1933)
* *The Little Crook* (1933)
* *Manolescu, Prince of Thieves* (1933)
* *Love Conquers All* (1934)
* *Victoria* (1935)
* *Everything for a Woman* (1935)
* *The Court Concert* (1936)
* *A Strange Guest* (1936)
* *The Court Concert* (1936)
* *Game on Board* (1936)
* *Maria the Maid* (1936)
* *Seven Slaps* (1937)
* *Frau Sylvelin* (1938)

Direktor sifatidagi ishlari
---------------------------

* *The Strike of the Thieves* (1921)
* *Narcose* (1929)
* *Bon Voyage* (1933)
* *Everything for a Woman* (1935)

Eslatmalar
----------

* *The Concise Cinegraph: Encyclopaedia of German Cinema*. New York: Berghahn Books, 2009 — 1–2 bet. ISBN 978-1-57181-655-9.

Havolalar
---------

* Alfred Abel IMDbda
* Alfred Abel Virtual Historyda

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  Alfred Abel biography (olmoncha)
2. 1 2  „Artistdirect, Free Music Downloads, New Music Videos, International Online Music, Music CDS".
3. 1 2  Filmportal.de (Wayback Machine saytida 27 March 2008 sanasida arxivlangan) (olmoncha)
4. ↑  Alfred Abel at IMDb
5. ↑  „Metropolis (1926) - Deutsche Filmgeschichte by Thomas Staedeli".
6. ↑  Everson, William K.*. The Bad Guys: A Pictorial History of the Movie Villain*. New York: Citadel Press, 1964. ISBN 978-0-8065-0198-7.
7. ↑  Skott Uilson tomonidan 14 000 mashhur shaxslarning dafn etilgan joylari mavjud