recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kamalak Koʻrfazi** (lotincha: *Sinus Iridum*) — Oyning Yomgʻirlar dengizining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan, qotib qolgan bazalt lava bilan toʻldirilgan katta zarba krateridir. Bu koʻrfaz va uning atrofidagi togʻlar havaskorlarning kuzatishlari uchun mavjud boʻlgan oy relyefining eng koʻzga koʻringan va ifodali detallaridan biridir. Uning nomi italiyalik astronom Jovanni Battista Richcholi tomonidan kiritilgan.

Yengillik
---------

Janubi-sharqda Kamalak Koʻrfazi Yomgʻir dengizi bilan birlashadi va shimoldan va gʻarbdan Yura togʻlarining yarim doirasi (krater shaftining qoldiqlari) bilan chegaralanadi. Yomgʻirlar dengiziga chiqadigan ushbu togʻ tizmasining uchlari Laplas burni va Geraklid burnini tashkil qiladi, bu koʻrfazni mos ravishda shimoli-sharqda va janubi-gʻarbda cheklaydi.

Koʻrfaz markazining selenografik koordinatalari 45°01′N 31°40′W﻿ / ﻿45.01°N 31.67°W﻿ / 45.01; -31.67GO, diametri — taxminan 250 km. 

 Yomgʻir dengizi xaritasi. Kamalak Koʻrfazi „A" deb belgilangan.

Kraterlar
---------

Kamalak koʻrfazida katta zarba kraterlari mavjud emas. Koʻp sonli kichik kraterlar orasida janubda Heraklid E, sharqiy qirgʻoqda Laplas A va shimolda Bianchini G ajralib turadi. Ushbu kraterlarning nomlari (*sunʼiy yoʻldosh kraterlari* lotin harfi qoʻshilishi bilan eng yaqin yirik relef detalining nomi (bu holda, Cape Heraclid yoki Laplas) nomi bilan tuzilgan.

### Heraklid burnining kraterlari

| Geraklid | Koordinatalar | Diametri |
| --- | --- | --- |
| A | 40°55′N 34°16′W﻿ / ﻿40.91°N 34.27°W﻿ / 40.91; -34.27﻿ (Гераклид A)GO | 5 km |
| E | 43°01′N 32°46′W﻿ / ﻿43.01°N 32.76°W﻿ / 43.01; -32.76﻿ (Гераклид E)GO | 4 km |
| F | 38°34′N 33°43′W﻿ / ﻿38.56°N 33.72°W﻿ / 38.56; -33.72﻿ (Гераклид F)GO | 3 km |

Kosmik kemalarning qoʻnish joylari
----------------------------------

1970-yil 7-noyabrda Kamalak koʻrfazidan janubi-gʻarbda, koordinatalari 38 ° 14’15 „N 35 ° 00’10" Vt boʻlgan nuqtada "Oy-17 "avtomatik stansiyasi qoʻndi va u yerga birinchi boʻlib Lunoxodni yetkazdi −1 boshqa samoviy jismning yuzasida muvaffaqiyatli ishlash uchun dunyodagi sayyoraviy rover.

2013-yil 14-dekabrda 400 km sharqda, koordinatalari 44,12 °N boʻlgan nuqtada, Changʻe-3 qoʻndi — birinchi Xitoy oy rover bilan kosmik kemasi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2  „Gazetteer of Planetary Nomenclature" (inglizcha).  International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). 5-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2010-yil.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  „Любители астрономии обнаружили ошибку при посадке китайского лунохода". 16-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2020-yil.
**Paremiologiya** (yunoncha: paroimia — hikmatli soʻz, zarbulmasal va ... logiya) — 1) maʼlum bir tildagi avloddan avlodga ogʻzaki shaklda koʻchib yuruvchi, ixcham va sodda, qisqa va mazmundor, mantiqiy umumlashma sifatida paydo boʻlgan maqol, matal, aforizm kabi hikmatli iboralarni — paremalarni oʻrganadigan fan sohasi; 2) muayyan tilda mavjud boʻlgan maqol, matal, aforizm kabi hikmatli iboralar — paremalar tizi-mi. Paremalar avloddan avlodga faqat ogʻzaki holdagina oʻtib kelganligi, xalq ogʻzaki ijodining mahsuli boʻlganligi uchun adabiyotshunoslikning oʻrganish obʼyekti hisoblanadi, chunki ularning aksariyati koʻpincha sheʼriy shaklga oʻxshaydi va ularda oʻxshatish, antiteza, anafora, alliteratsiya, kinoya, piching kabi bir qancha tasviriy vositalar qoʻllanadi. Shu bilan birga paremalar soʻzlardan tuzilib, maʼlum bir fikrni ifodalovchi gaplardan iborat boʻlgani uchun tilshunoslikning ham oʻrganish obʼyektidir. P. ana shoʻ 2 jihatni oʻzida birlashtiradi. Paremalarning kelib chiqishi, tarixan rivojlanishi va maʼno xususiyatlarini oʻrganuvchi P. frazeologiya bilan chambarchas bogʻliq. P. tilda mavjud boʻlgan turli xil barcha iboralarni oʻrganadi, frazeologiya esa uning bir qismi sifatida faqat koʻchma maʼnoli turgʻun birikmalarni oʻrganadi. Shu jihatdan ular oʻzaro farqlanadi. Oʻrganish obʼyektining birligi, yaʼni bir necha soʻzdan tashkil topgan turgʻun, barqaror birikmalarni tekshirish P. bilan frazeologiyaning oʻxshash, umumiy tomoni hisoblanadi. Paremalarni toʻplash, oʻrganish Mahmud Koshgʻariy ("Devonu lugʻotit turk") va Gulxaniy ("Zarbulmasal") zamonlaridan to hozirgi kunlargacha davom etib kelmoqda.

Ad:. Berdiyorov H. Rasulov R. Uzbek tilining paremiologik lugʻati, T. 1984.

Abduvahob Madvaliyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kamaguey (maʼnolari).

**Kamaguey** — Kubaning markaziy qismidagi shahar. Atiboniko daryosi sohilida joylashgan. Kamaguey provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 300 ming kishi chamasida (1990-yillar oʻrtalari). Temir yo'l va avtomobil yoʻllarining yirik tuguni. Aeroport bor. Qishloq xoʻjaligi (shakarqamish, chorvachilik) rayonining muhim savdo-sanoat markazi. Mashinasozlik, kimyo sanoati, qurilish materiallari ishlab chiqarish, oziq-ovqat, tamaki, toʻqimachilik, koʻn poyabzal sanoati korxonalari mavjud. Kamaguey yaqinidan xromit olinadi. Ignasio Agramonte universiteti (1974) va muzeyi bor. 17—19-asrlarga oid meʼmorii yodgorliklari saqlangan. Shaharga 1515 yilda asos solingan, 1817 yildan shahar maqomini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasan Husamettin Oʻzkan** (1950-yil 20-iyunda tugʻilgan, Develi, Kayseri), turk siyosatchisi. 1999-2002-yillarda Bulent Ejevit tomonidan tuzilgan Koalitsiya hukumatida Bosh vazir oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1991, 1995 va 1999-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi.

Hayotiy
-------

Cherkeslarning Adige- Kabardiya bo'limidan bo'lgan bir oilaning 7 farzandining eng kichigi O'zkan Pertevniyal o'rta maktabini va Galatasaroy Iqtisodiyot va boshqaruv litseyini tamomlagan. 1968-yilda Tulin Aktan bilan birga qatnashgan "Oltin chiroq" raqs tanlovida birinchi o'rinni egalladi. Katta akasi Nejdet O'zkan Bayrampasha hokimi bo'lgach, oilasining tijorat ishlarining og'irligi uning zimmasiga tushdi. U yana katta akasi orqali Bulent Ejevit bilan uchrashdi va 1991-yilda DSPdan parlament deputati etib saylandi. Qisqa vaqt ichida Ejevitning oʻng qoʻliga aylandi. 55. ANAP - DSP - DTP o'rtasida tashkil etilgan Respublika hukumatida Davlat vazirligiga olib kelingan.

1999-yilgi erta umumiy saylovlardan so'ng DSP, MHP va ANAP o'rtasida 57-Kongress tashkil etildi. U hukumatdagi Davlat vazirligiga qaytarildi. Prezidentlik saylovlari, Abdullah O'jalanning qatl etilishi va 21-fevral inqirozi kabi hayotiy masalalarda hukumatda faol rol o'ynadi. 2002-yilda sog'lig'i tufayli Bulent Ejevit bilan kelishmagan va DSP va vazirlikdan iste'foga chiqqan va Ismoil Jem, Kamol Dervish va Zeki Eker bilan birga Yangi Turkiya partiyasini tuzgan. YTP 2002-yilgi umumiy saylovlarda ishtirok eta olmaganidan keyin bu partiyadan iste'foga chiqdi va faol siyosatdan nafaqaga chiqdi.U 19, 20 va 21-davlet Istanbul deputati sifatida xizmat qildi. Oilali, 2 nafar farzandi bor.

  

Rejep O'nal bilan birgalikda 2004-yil 15-iyunda Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan "Turkiya Halk Bankasi AŞ rahbarlarini himoya qilish va mas'ul shaxslarning javobgarlikka tortilishining oldini olish maqsadida ular qonunga xilof amaliyotlar bilan bankka zarar yetkazishdi" aybi bilan uni Oliy sudga yuborish to'g'risida qaror qabul qilindi. Konstitutsiyaviy sud Oliy sud vazifasini bajarib, ayblov hukmini ikkala shaxs uchun alohida qabul qilish zarurati tufayli qarorni qaytardi. Qaror 2004-yil 26-oktabrda takroran tasdiqlandi. 2007-yil 31 mart kuni Oliy sud Husamettin O'zkanni "jinoyat yo'qligi sababli" 6 qarshi 5 ovoz bilan oqladi. Qizi Didem Özkan 2006-yilda tadbirkor Turgay Cinerga turmushga chiqdi.

Manba
-----

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 27 ocak 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 ocak 2019.
2. ↑
Hwang Yeji
----------

*Bu koreys ismida Hwang-familya , Yeji-ism.*

**Hwang Yeji** (kor. 황예지; tug’ilgan. 26-may 2000, Seul), **Yeji** sifatida mashhur, — Janubiy Koreyalik qo’shiqchi, raqqosa va reper. Itzy qizlar-guruhining lideri va asosiy vokalisti.

Biografiyasi
------------

Hwang Yeji 26-may 2000 yil Seul shahrida tug’ilgan. Yoshligini Chondju shahrida o’tkazgan va u yerda mahalliy raqs guruhi «Blue Rump (Jeonju Youth Dance Club)» ning a’zosiga aylangan. O’rta maktab davrida «Near Art Story» maktabining o’quvchisiga aylangan.

2015-yil dekabr oyida JYP Entertainment castingidan Twicening «Like Ooh-Ahh» qo’shig’i bilan muvafaqiyatli o’tgan.

Birinchi marta 2016-yil avgust oyida JYP Entertainment shou-keysida chiqish qilgan. 2017-yil «Stray Kids» realiti-shou da Itzy guruhining ishtirokchilari bilan JYP pre-debyut qiz-guruhi tarkibida paydo bo’lgan.2018-yil oxirida SBS telekanalidagi «The Fan» shou ishtirokchisiga aylangan,ammo 5-qismda yetarli bal yig’a olmagani uchun shoudan chetlangan.

21-yanvar kuni  JYP Entertainment ning rasmiy YouTube kanalida barcha ishtirokchilar ko’rsatilgan film-prolog yuklangan. 28-yanvar va 5-fevral kunlarida Yeji ning shaxsiy tizer-rasmlari yuklangan.Debyut IT’z Different singl albomi bilan 11-fevral kuni sodir bo’lgan.

Videografiyasi
--------------

### Filmlar

| Yil | Nomi | Telekanal | Ma'lumot |
| --- | --- | --- | --- |
| 2015 | *Twenty Again* | tvN | Kameo |

### Realiti-shoular

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Yil** | **Nomi** | **Telekanal** | **Ma’lumot** |
| 2017 | *«Stray Kids»* | Mnet | Ishtirokchi |
| 2018 | *The Fan* | SBS | Ishtirokchi |
| 2021-2022 | *How do you play?* | MBC | Maxsus mehmon |

### Musiqa shoular

| Yil | Nomi | Telekanal | Ma'lumot |
| --- | --- | --- | --- |
| 2021 | *Show! Music Core* | MBC | Maxsus boshlovchi |

Diskografiya
------------

|  |
| --- |
| **Itzy** |
| * **Yeji**
* Lia
* Ryujin
* Chaeryong
* Yuna
 |
| **Studio albomlar** | * *Crazy in Love* (2021)
 |
| **Mini-albomlar** | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Koreyscha** | * *It’z Icy* (2019)
* *It'z Me* (2020)
* *Not Shy* (2020)
* *Guess Who* (2021)
* *Checkmate* (2022)
* *Cheshire* (2022)
 |
| **Yaponcha** | * *What’z Itzy* (2021)
 |

 |
| **Singl albomlar** | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Koreyscha** | * *It'z Different* (2019)
 |
| **Yaponcha** | * *Voltage* (2022)
 |

 |
| **Sborniklar** | * *It'z Itzy* (2021)
 |
| **Singllar** | * «Dalla Dalla»
* «Icy»
* «Wannabe»
* «In the Morning»
* «Loco»
* «Sneakers»
 |
| **Boshqa qo’shiqlar** | * «Trust Me (MIDZY)»
* «Break Ice»
* «Weapon»
 |
| **Bog’liq saytlar** | * 
* *Itzy Wiki*
* JYP Entertainment
 |

Manba
-----

1. ↑  *Valley, Alicia* „The Surprising Full Story Of ITZY’s Yeji: From Deadly Childhood Illness To Star Main Dancer" (26-sentabr 2020-yil).
2. ↑  „The Surprising Full Story Of ITZY’s Yeji: From Deadly Childhood Illness To Star Main Dancer" (sentabr 26 2020-yil). Qaraldi: 6-aprel 2023.
**Gospital** (yun. hospitalis — mehmondoʻst) — yotib davolanishga moʻljallangan harbiy tibbiyot muassasasi. G.da harbiy xizmatni oʻtayotgan askarlar va ofitserlar, ularning oila aʼzolari hamda mudofaa vazirligining xodimlariga tibbiy yordam koʻrsatiladi. G.da davolashdan tashqari, harbiy ekspertiza oʻtkazish, harbiy qismlardagi vrachlarga davolash-profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda yordam berish, harbiy tibbiyot xodimlarining malakasini oshirish kabi vazifalar bajariladi.

Urush vaqtida yarador va bemorlarga tez yordam koʻrsatadigan polk, diviziya, armiya koʻchma harbiydala G.lari va front orqasida joylashgan G.lar farq qilinadi.

Turkistonda birinchi G. 1869-yilda Toshkent sh.da ochilgan. Hozir Toshkentdagi 2 ta G.ning Jizzax, Kattaqoʻrgʻon, Navoiy, Samarkand, Taxiatosh, Termiz, Fargʻona, Chirchiq va Qarshi sh.larida filiallari faoliyat koʻrsatadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasuki** — hind kosmologiyasida okeanlarni chayqatayotgan xudolar haqidagi afsonaviy ulkan ilon, shunikdek, Nagalar orasida qirol (xitoycha versiyada sakkizta buyuk nagadan biri), ilon yoki ilon tanasi boʻlgan odam shaklida tasvirlangan yarim ilohiy mavjudotlar.

Mif
---

Bu ilon xudolar va jinlar tomonidan amrita - boqiylik eliksirining olinishi haqidagi mashhur hikoyada okeanni chayqash uchun ishlatilgan. Tebranish jarayonida Vasukidan halokatli zahar ajralib chiqdi va Shiva yerdagi hayotni saqlab qolish uchun zaharni ichishga rozi boʻldi.

Matnlarning qadimiyligi
-----------------------

Ollohoboddagi Vasuki ibodatxonasi (Nag Basuki Mandir) Maha Puranasga tegishli boʻlgan Matsya va Kurma Puranasning qadimgi matnlarida eslatib oʻtilgan. Maha Purananing aksariyati Guptalar davrida (eramizning 320-yildan 500-yilgacha) paydo boʻlganligi aytiladi. Hind an'analariga koʻra, Puranalar Vyasa tomonidan Kali Yuga boshida miloddan avvalgi 4-ming yillikning oxirida tuzilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Шеша // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Havolalar
---------

* Скульптура Васуки в храме Аллахабада. Фото (недоступная ссылка) (рус.)
Nemis tilidagi stiker o'quvchi "video kuzatuv" da ekanligini ogohlantiradi. Hatto stikerdagi ko'z belgisining mavjudligi insonning xatti-harakatlarini o'zgartirish uchun ham yetarli bo'lishi mumkin. 
**Kuzatuvchi-ko'z effektida aytiladiki**, insonlar ko'zlar tasvirlangan rasmlar mavjud bo'lganda o'zini ko'proq fe'l-atvorli tutadi va kamroq g'ayrioddiy xatti-harakatlarni namoyon qiladi, chunki bu rasmlar ularning kuzatuvda ekanligini anglatadi. Ko'zlar odamlar uchun idrokning kuchli signalidir. Ular bizning harakatlarimiz hatto ko'z tasvirlari orqali ham ko'rilishini va e'tibor berilishini anglatadi. 

Bu shuni ko`rsatadiki, ushbu effektlar shunchalik aniq, hattoki ko'zlarning rasmlari ham ularga turtki bo'lishga yetarli. Bu shuni anglatadiki, odamlarni kuzatishning hojati yo'q, ammo ko'zlarning oddiy fotosurati ham odamlarda kuzatilayotgan his-tuyg'ularni uyg'otish uchun yetarli, bu ularning xatti-harakatlariga ko'proq ijtimoiy va kamroq jamiyatga qarshi bo'lishiga ta'sir qilishi mumkin.  Empirik psixologik tadqiqotlar doimiy ravishda shuni ko'rsatib keladiki, ko'zlar tasvirlandigan rasmlar mavjudligi odamlarni biroz, ammo o'lchovli darajada halolroq va ijtimoiy tarafdorlikdagi xatti-harakatlarga undaydi. 

Konseptsiya kuzatuv psixologiyasining bir qismi hisoblanadi va jinoyatchilikni kamaytirish va oldini olish sohalarida haqiqiy kuzatuvni kuchaytirmasdan, faqat psixologik choralar orqali ta'sir qiladi. Shunchaki ko'zlarni tasvirlaydigan belgilarni kiritish va boshqalarni ularning kuzatilayotganiga ishontirish orqali jinoyatni kamaytirish mumkin, chunki bu ijtimoiy jihatdan ma`qul.  

Effekt psixik qarash effektidan farq qiladi, chunki ikkinchisi kuzatuvda ekanlik tuyg'usini tasvirlaydi, holbulki kuzatuvchi-ko'z effektiga berilib ketgan odamlar odatda ko'zlar faqat tasvir ekanligini bilishadi. 

1. ↑  *Mackenzie.* „Big Brother' eyes make us act more honestly" (en-US). *New Scientist*. Qaraldi: 20-mart 2020-yil.
2. 1 2  Dear, Keith; Dutton, Kevin; Fox, Elaine (2019-05-01). "Do 'watching eyes' influence antisocial behavior? A systematic review & meta-analysis" (en). *Evolution and Human Behavior* **40** (3): 269–280. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2019.01.006. ISSN 1090-5138.
3. ↑  Oda, Ryo; Kato, Yuta; Hiraishi, Kai (2015-09-01). "The Watching-Eye Effect on Prosocial Lying" (en). *Evolutionary Psychology* **13** (3): 1474704915594959. doi:10.1177/1474704915594959. ISSN 1474-7049.
4. ↑  Nettle, Daniel; Nott, Kenneth; Bateson, Melissa (2012-12-12). "'Cycle Thieves, We Are Watching You': Impact of a Simple Signage Intervention against Bicycle Theft" (en). *PLOS ONE* **7** (12): e51738. doi:10.1371/journal.pone.0051738. ISSN 1932-6203. PMID 23251615. PMC 3520908. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3520908.
**Kuzatish** (psixologiyada) — voqelikdagi narsa va hodisalarni rejali, uzluksiz, batartib, mukammal idrok qilish; voqelikni hissiy bilish uslubi. K. Aristotel zamonidan hozirgi davrgacha kuzatuvchilarning asosiy tadqiqot vositalaridan biri sanaladi. U hissiy bilishning omillari, xususiyatlari, qonuniyatlari toʻgʻrisida dastlabki tasavvurlar hosil qilishga qaratilgan inson faoliyati shaklidir. K.ning qay darajada boʻlishi qoʻyilgan maqsadning aniqligiga, kuzatilayotgan narsa va voqealar haqida oldindan bilimga ega boʻlishga, kuchli, barqaror diqqat bilan faol fikrlashga va h.k. ga bogʻliq. K.da idrok va tafakkur uzviy bogʻlanadi. K.da tegishli xulosalar chiqariladi, fakt, voqealar nazariy tahlil etiladi, farazlar olgʻa suriladi. K.ning obyektiv (tashqi K.) va subyektiv (ichki, oʻzinioʻzi K.) turlari mavjud. K. orqali odamlarning diqqati, his-tuygʻulari, imoishoralari, sezgirligi, xulq-atvori, nutqi, faoliyati, muomala maromi va boshqa oʻrganiladi. Oʻzini-oʻzi K. (introspeksiya)dan foidalangan psixolog oʻzining xulqi, muomalasi toʻgʻrisida ilmiy, haqqoniy xulosa chiqara biladi. Vyursburg psixologiya maktabi (Germaniya) namoyandalari K. Byuler (1879— 1922), A. Messer (1867-1937), O. Kyulpe (1862—1915) psixologik tajribalarni dastavval oʻzini-oʻzi K. metodi yordamida oʻzlari ustida oʻtkazganlar.

K. voqelik sodir boʻlishini, atrof muhitni, inson shaxsini muayyan qismlarga, yoʻnalishlarga fikran ajratish; K.ning koʻlami, xususiyati va oʻziga xosligini aniqyaash; barcha holat, alomat, tashqi koʻrinishning oʻziga xosligini qayd qilish; toʻplangan materiallarni matematik statistik hisoblash yoʻli bilan amalga oshiriladi.

K.ning sistemali, epizodli, dala sharoitli, laboratoriyaviy, tabiiy, davriy (bir martali) koʻrinishlari, shuningdek, turli vositalari va shakllari mavjud. K.da R. Beylzaning interaksiya (oʻzaro taʼsir) uslubini (bahs, munozara chogʻida oʻzaro taʼsir imkonini aniqlash maqsadida) qoʻllash ijobiy natijalar beradi.

Ergash Gʻoziyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Taqlid (maʼnolari).

**Taqlid** (arab. — oʻxshatish, koʻchirish, nusxa olish) — ijtimoiy, maʼnaviy hayotda, turmush tarzida, kasbhunarda, badiiy ijodda oʻzgalarga oʻxshashga intilish, ergashish. T. koʻpincha sanʼat, badiiyestetik soha bilan boklits. Estetik T. nazariyasini ishlab chiqishga, uning inson tarbiyasi uchun muhim amaliy ahamiyatga egaligi haqidagi mulohazalarni tizimga solishga urinishlar borasida Sokrat, Pifagor, Platon, ayniqsa, Aristotel qarashlari diqqatga sazovor. Aristotel "Metafizika", "Poetika" ("Sheʼr sanʼati", "Ritorika" ("Notiklik sanʼati"), "Fizika" asarlarida T.ga estetik tamoyil sifatida qaradi, T.ning shakllangan nazariyasini yaratdi. Uning fikricha, sanʼat mohiyatan Olamiy aqlga, ilohiy va tabiiy olamga boʻlgan T.ning mahsulidir. Forobiy va Ibn Sino Aristotelning T. nazariyasini sharhlab, uni yuksak pogʻonaga koʻtardi. Forobiy "Sheʼr sanʼati" risolasida "sheʼr biror narsaga T. qilingan soʻzlardan tashkil topishi kerak", deydi. Ibn Sino "Fan ashsheʼr" asarining ikkinchi faslini T. nazariyasiga bagʻishlagan.

Insoniyat tarixida butui bir madaniyestetik davrlar T. bilan bogʻliq; mazkur davrlar jamiyatlari taraqqiyotida T. katta iz qoldirgan. Qad. Rim madaniyatining Yunoniston madaniyatiga taqlidan rivojlanganligi buning yaqqol misolidir.

Psixologiyada T. yangi, namunaviy narsalar va hodisalar tashqi koʻrinishiga asoslangan holda ularni egallashga intilish jarayoni. U barcha yoshdagi insonlarga xos xususiyatdir. T.ning tashqi oʻxshashligiga qaramasdan, har bir yosh davridagi T. oʻziga xos xususiyatlarga ega. Ilk bolalikda odam T. orqali kattalar bilan dastlabki aloqa, muloqot oʻrnatishga intiladi. Maktabgacha yoshda inson faoliyatining muhim tarkiblariga kirishga harakat qiladi. Bolalar syujetli, rolli oʻyinlar ijro etishda oshkora voyaga yetganlar hayoti va faoliyatiga, xulqatvorita kirib boradi, voqelik, vaziyat mohiyatini aks ettira boshlaydi. Oʻsmirlik yoshida kattalarga yoki tengdoshlariga oʻxshashlikka intilish orqali oʻzi uchun ahamiyatli shaxs fazilati, xulqodobini oʻzlashtiradi. Oʻspirinlarda kasbiy faoliyatga T. qilish kuchliroq aks etadi. Voyaga yetgan odamlar ham T. qilishga moyildirlar. Ular yurishturishda, ish yuritishda, imorat qurishda, kiyinishda, sportda va shu kabida T. qilishga intiladilar.

Abdulla Sher, Ergash Gʻoziyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Taqachi koʻchasi — Uchtepa tumanining „Oʻtkir", „Zulfizar", „Koʻrkamobod", „Xurshid", „Quyi Darxon" mahallalari hududida joylashgan.

Tarixi
------

Ziyo Said va Chevar koʻchalari oraligʻida boʻlib, uzunligi 3,5 km atrofida. Toshkent zilzilasi (1966)dan zarar koʻrgan oilalarni uy-joy bilan taʼminlash maqsadida ajratilgan yer uchastkalari qurilishi munosabati bilan paydo boʻlgan yangi koʻchaga 1966-yil 27-dekabrda Raximboboev nomi berilgan. 2005-yil 22-iyundan joyning tarixiy Taqachi nomi bilan yurita boshladilar. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, qadimda Toshkentning shimoliy-gʻarbiy yoʻnalishi boʻylab shaharga kirib kelayotgan otliqli karvonlar shu joyda toʻxtab, otlariga taqa qoqtirib olganlar. Taqachi nomining kelib chiqishi shundan iborat.

Binolari
--------

Koʻcha yoʻnalishi boʻylab „Labzak" supermarketi, „Isroilxoji ota" toʻyxonasi, yonilgʻi quyish shaxobchasi, internet kafe, „doʻkanon", savdo shaxobchalari, turli xil xizmat koʻrsatish servis maskanlari, shaxsiy va koʻp qavatli turar joy binolari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Qorvo** — radiochastota tizimlari, simsiz va keng polosali ilovalar uchun yechimlar yaratuvchi, ishlab chiqaruvchi va yetkazib beruvchi Amerika kompaniyasi. Kompaniya 2014 yilda eʼlon qilingan va 2015 yil 1 yanvarda yakunlangan, TriQuint Semiconductor va RF Micro Devices birlashishi natijasida yaratilgan boʻlib, aksiyalar NASDAQ da sotiladi. Kompaniya dastlab Hillsboro, Oregon shtatida (TriQuint Semiconductor shtab-kvartirasi) va Greensboro, Shimoliy Karolina shtatida (RF Micro Devices shtab-kvartirasi) da joylashgan boʻlib, 2016 yil oʻrtalarida kompaniya Shimoliy Karolinani eksklyuziv shtab-kvartirasi sifatida eʼlon qildi.

 Qorvoning Oregon shtatidagi Hillsboro shahridagi joylashuvi, ilgari TriQuint Semiconductor kompaniyasining bosh qarorgohi

Tarixi
------

Qorvo 2015-yil 1-yanvarda TriQuint Semiconductor va RF Micro Devices (RFMD) birlashishi natijasida yaratilgan. 2015 yil iyun oyida yangi kompaniya Lorillard tamaki kompaniyasi oʻrniga S&P 500 aʼzosi boʻldi. S&P 500 reytingiga qo‘shilish vaqtida Qorvo narxi 12 milliard dollarga baholangan. Kompaniyada 8000 dan ortiq kishi ishlaydi. 2016 yilning oʻrtalariga kelib, Oregondagi zavodning oʻzida 1000 ga yaqin kishi ishlagan.

2020 yilda Qorvo Irlandiyaning yarimoʻtkazgichlar bilan ishlaydigan Decawave kompaniyasini 400 million dollarga baholangan bitim doirasida sotib oldi.

Kompaniya nomi
--------------

„kor-vo" deb talaffuz qilinadi. Ism assotsiatsiyalarni uygʻotish uchun tanlangan inglizcha: *«core technologies and innovations»* („asosiy texnologiyalar va innovatsiyalar"). Birinchi boʻgʻindagi yana bir assotsiatsiya inglizcha: *«chorus»* soʻzi bilan — bu birgalikda ishlaydigan odamlar xori (TriQuint va RFMD). Ikkinchi bo‘g‘in „vo" inglizcha: *«voyage»* so‘zidan olingan boʻlib sayohatni anglatadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Arcieri, Katie*. „QRVO: Trading begins after merger between TriQuint and RF Micro". *Triad Business Journal* (2-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.
2. ↑  *Spencer, Malia*. „Qorvo, the company formerly known as TriQuint". *Portland Business Journal* (18-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2014-yil.
3. ↑  *Spencer, Malia*. „TriQuint CEO: Qorvo to site its headquarters in Portland... and in North Carolina (Photos)". *Portland Business Journal* (19-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2014-yil.
4. 1 2  *Rogoway, Mike*. „Qorvo headquarters now officially in North Carolina, not Hillsboro". *The Oregonian* (6-avgust 2016-yil), s. C10. Qaraldi: 9-avgust 2016-yil.
5. ↑  *Rogoway, Mike*. „Qorvo, Hillsboro chipmaker, will join S&P 500". *The Oregonian/OregonLive* (9-iyun 2015-yil). Qaraldi: 22-iyun 2015-yil.
6. ↑  „Life at Qorvo — Qorvo". 23-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2019-yil.
7. ↑  „Irish tech firm Decawave bought by Apple supplier Qorvo" (en) (30-yanvar 2020-yil).
8. ↑  *Rogoway, Mike*. „TriQuint, RFMD confirm new name: Qorvo". *The Oregonian* (18-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 1-fevral 2015-yil.
Old bogʻlovchi qopqoq
**Taqir Karlning zaburi** (fransuzcha: *Psautier de Charles le Chauve*) — Karoling Uygʻonish davri kitob sanʼatining yodgorligi boʻlgan Zaburning yoritilgan qoʻlyozmasi. Fransiya Milliy kutubxonasida saqlanadi (katalog belgisi *MS lat. 1152*). Oltin, kumush va fil suyagi bilan bezatilgan dastlabki oʻrta asr qoʻlyozmasining noyob namunasi.

Qoʻlyozma 240×195 mm oʻlchamdagi 173 ta pergament varaqlarini oʻz ichiga oladi. Matn Karoling minuskulasida yozilgan, ammo toʻliq sahifaning bosh harflari binafsha rangda unsiyal oltin bilan yozilgan (jami 6). 172-varaqda, geksametrik bagʻishlanmada kotibning ismi koʻrsatilgan — Liutard. Bir qator bilvosita maʼlumotlarga koʻra, qoʻlyozma 842-869-yillarga toʻgʻri keladi.

Qoʻlyozmada 3 ta toʻliq sahifali miniatyura mavjud: 1-varaqda Dovud arfa bilan, 3-varaqda Qirol Taqir Karl, 4-varaqda Zaburning lotin tiliga tarjimoni Avliyo Jerom. Barcha miniatyuralar binafsha fonda oltin rangda sheʼriy tushuntirishlar bilan taʼminlangan.

Asl bogʻlam kumush ramkadagi koʻplab yarim qimmatbaho toshlardan iborat boʻlib, markazda fil suyagidan relyef mavjud. Old muqovadagi relyefda Zabur 56 dan sahnalar tasvirlangan, tepasida esa Masih tasvirlangan (xuddi shunday syujet Utrext zaburidagi miniatyurada ham tasvirlangan). Orqa muqovada Dovudni qoralagan Natan paygʻambar tasvirlangan.

869-yilda rafiqasi Irmentruda vafotidan soʻng, Taqir Karl qoʻlyozmani Metz soboriga topshirdi. 1674-yilda uni Kolbert sotib oldi, oʻz navbatida, uning merosxoʻrlari kitoblarini 1732-yilda Qirollik kutubxonasiga sotishdi.

Adabiyotlar
-----------

* Mari-Pierre Laffitte et Charlotte Denoël, Trésors carolingiens : Livres manuscrits de Charlemagne à Charles le Chauve, Bibliothèque Nationale de France — Seuil, 2007, 240 p. (ISBN 978-2-7177-2377-9), p. 108-112 (15-ogohlantirish)
* D. Gaborit-Shopen, Ivoires médiévaux, Ve-XVe siècles, Katalog, Parij, Réunion des Musées nationalaux, 2003-yil, eʼlonlar 37 va 42.
* Köhler, F. Mutherich, Die karolingischen Miniaturen, 5, „Die Hofschule Karls des Kahlen", Berlin, 1982, p. 9-12.

Havolalar
---------

* Psalterium Caroli Calvi Arxivnaya kopiya
**Jasha-maru** — butanning anʼanaviy taomidir, qiyma tovuq va sabzavotlardan iborat.

Tavsif
------

Mayda toʻgʻralgan tovuq suvda qaynatiladi oʻsimlik yogʻi bilan. Toʻgʻralgan pomidor, chili qalampir, zanjabil, tuz, piyoz va sarimsoq ham qoʻshiladi. Dasturxonga asosan koriandr, odatda qizil guruch bilan tortiladi. *Jasha-maru* koʻpincha güveç deb ataladigan boʻlsa-da, uning muhim qismini tovuq bulyonidan tashkil etish mumkin. Baʼzan tovuqdan emas, balki mol goʻshtidan tayyorlangan *Jasha-maruni* topishingiz mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Аbout Bhutan: Food" (en).  Tourism Council of Bhutan. 18-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
2. 1 2 3 4  *Toni Neubauer.* „6 Must Taste Foods of Bhutan" (en). 4-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
3. ↑  „Bhutan Meat Recipes" (en). *Asian Recipes*. Qaraldi: 1-fevral 2017-yil.
4. ↑  „Jasha Maroo" (en). *Recipes Wiki*. Qaraldi: 2-fevral 2017-yil.

Havolalar
---------

* „Бутанская кухня: Даша Мару".  butan.ru. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
**Taqlidchanlik** - bu sotsializatsiya mexanizmi bo'lib, namunaga qarab ergashish. Hayvonlarda - taqlid (imitatsiya) o'rganish, nusxa ko'chirish xatti-harakatlari .

Psixologiyada
-------------

Taqlidchanlik tufayli xulq-atvorning yangi shakllarini o'rganish mumkin.

Taqlidchan xatti-harakat ongsiz bo'lishi mumkin, masalan, "yuqumli" esnash. U yo'naltirilgan va ongsiz bo'lishi ham mumkin .

Taqlidchanlik ortida turli xil psixologik mexanizmlar mavjud :

* go'daklik davrida - harakatlar va tovushlarni taqlid qilish aloqa o'rnatishga urinishdir
* bolalikda - o'yinni modellashtirish orqali inson faoliyati ma'nosiga kirib borish
* yoshlikda - guruhga mansublik,
* voyaga yetganida - kasbiy faoliyatda o'rganish

San'atda
--------

Badiiy asarlar mualliflari ham tabiatga, ham bir-biriga taqlid qilishadi (plagiat, parodiya).

Til o'qitishda
--------------

Tabiiy metod - taqlid orqali o'rganish - tillarni o'qitishning eng qadimgi usuli bo'lib, u maktablar paydo bo'lishidan oldin ham qo'llanilgan. Maktablarda klassik leksiko-grammatik usullar amal qilgan.

Eslatmalar
----------
**Qorqit ota yodgorligi** - me’morchilikning noyob namunasi. Qiziloʻrda viloyati, Qarmaqshi tumani, Josali qishlogʻidan 18 km yerda, Qorqit bekatining etagida (1980).

Mualliflar — B.A.Ibirayev, S.I.Isatayev. Qorqit ota yodgorligi temirbetondan yasalgan 8 m, 4 tik steladan iborat. Har bir stela har xil yo'nalishlarga qaratib turg'izilgan qabr toshlariga o'xshaydi. Yuqori tomoni kengayib kelgan, cho'mich shaklida tutashadigan stelalar qo'biz tasvirin ishora qiladi. Tutashadigan tubidagi markaziy qismidagi teshikda 40 ta metall quvurlar mavjud. Shamol essa, ular qo'mizning ovoziga o'xshash tovush chiqaradilar. Rivoyatlarga ko‘ra, Qo‘rqit boboning qabriga qo‘zg‘olon qo‘yilgan bo‘lib, u esgan shamolga ovoz beradi. Qorqit ota yodgorligining ichki qismi abadiy hayot sirini izlagan Qorqit otaning muqaddas ruhi izidan dalolat beruvchi "Tuya tovoni" naqshlari bilan bezatilgan. Uch qismga bo‘lingan har bir stelaning tomi gumbazga o‘xshatiladi va o‘ziga xos me’moriy kompozitsion yechimga ega. 1997-yil yodgorlikni qayta tiklash va ta’mirlash ishlari olib borildi.

Amfiteatr, mehmonxona va boshqa ob'yektlardan iborat butun bir me'moriy ansambl yaratilib, yodgorlik majmuasiga aylantirildi. 2000-yili majmua yonida muzey ochildi. Uning fondida 700 ga yaqin eksponat saqlanyabti. Muzey ekspozitsiyasida Qorqit yashagan davrning tarixi va madaniyati haqida ma’lumotlar beradigan materiallar o‘rin olgan. Ushbu yodgorlik majmuasi barcha turkiy xalqlar uchun umumiy bo‘lgan muqaddas ziyoratgohlardan biri sanaladi.

Turizm
------

2019-yilgi maʼlumotlariga koʻra, majmuaga har yili 20 000 ga yaqin sayyoh tashrif buyuradi. Ular qozoq, rus va ingliz tillarini biladigan gidlar tomonidan boshqariladi. 2006-yildan beri Qozogʻiston Madaniyat vazirligi Qiziloʻrda shahri hokimiyati bilan birgalikda majmuada har yili xalqaro festival oʻtkazib keladi. 2017-yilda maqbara Expo 2017 ko'rgazmasida ishtirok etgan ob'yektlardan biri edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  „Kobyz sounds, Korkyt Ata legends attract tourists to Kyzylorda Region" (inglizcha) (20-iyun 2019-yil).
**Adriano Silva Francisco** (1969-yil 7-fevralda tug'ilgan) — **Adriano** nomi bilan tanilgan, braziliyalik sobiq professional futbolchi, darvozabon sifatida o'ynagan.

Biografiya
----------

### Karyera

1999-yilda u Braziliya XI ligasi tomonidan Tailandning To'rt Davlat turniri uchun tanlangan.

2004-yil oktyabr oyida u Volta Redonda uchun 2006-yil 30-iyungacha shartnoma imzoladi. U klub uchun 2005-yilda Campeonato Brasileiro C seriyasida va 2006-yilda Copa do Brasilda o'ynagan.

2005-yilda Brasileyro C Seriyasida u dastlabki ikkita o'yinni o'tkazib yubordi, ammo qolgan oltita o'yinda Lazaroni ortda qoldirdi.

2006-yilning 1-iyulida u Amerika (RJ) bilan yil oxirigacha shartnoma imzoladi, u yerda 2006-yil Campeonato Brasileiro C Seriyasida uchta o'yin o'tkazdi (yana uchtasini Fabio Noronya o'ynadi).

Klub ikkinchi bosqichga chiqa olmaganidan so'ng, u Campeonato Carioca Ikkinchi Divizioni uchun Olariyaga jo'nab ketdi.

2007-yil 10-yanvarda u Friburguense bilan 2007-yilning oxirigacha Campeonato Carioca bilan shartnoma imzoladi. Uning shartnomasi 2007-yilning iyun oyida 2007 Campeonato Brasileiro Série C uchun uzaytirildi. U Leoni o'rniga zaxira o'yinchisi edi. 

Jamoa keyingi bosqichga chiqa olmaganidan so'ng, u 2007-yil oxirigacha Kampeonato Karioka 2-divizioni uchun Dyuk de Kaxiasga ijaraga berildi. Jamoa to'rtinchi bosqichda 5-o'rinni egalladi (4-bosqichda jami sakkizta jamoa, Duque de Caxias guruhda 5-8 o'rinlar ichida birinchi bo'ldi)

2008-yilning yanvarida u Friburguense bilan yangi 7 oylik shartnoma imzoladi. 2008-yil oxiridan so'ng Kampeonato Karioka o'z shartnomasini 2008-yil oxirigacha uzaytirdi va 2008-yilgi Campeonato Karioka 2-divizioni uchun Nova Iguasuga ijaraga berdi.

2009-yilning yanvarida u Friburguense bilan shartnomasini 2010-yilning 30-apreliga qadar uzaytirdi. U 2009-yilgi Campeonato Brasileiro D seriyasida Markosning o'rniga zaxira qo'riqchi bo'lgan va guruh bosqichining so'nggi o'yinini Paulista FCga qarshi o'tkazgan. Keyin u Campeonato Carioca B seriyasining qolgan o'yinlari uchun Goytacazga jo'nab ketgan.

U 2010 Campeonato Carioca'dan qo'yib yuborildi.

Yutuqlar
--------

Flamengo
* Copa São Paulo de Futebol Júnior: 1990
* Copa do Brasil: 1990

Friburguense
* Troféu João Ellis Filho: 2009-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 18-noyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2010-yil.
2. ↑  „BID ACUMULATIVO SÉRIE C /2005" (Portuguese). *CBF* (8-noyabr 2005-yil). 4-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2010-yil.
3. ↑  „BOLETIM INFORMATIVO DIÁRIO ELETRÔNICO (BID-E)RELAÇÃO PELA DATA 27/09/2006" (Portuguese). *CBF* (27-sentabr 2006-yil). Qaraldi: 27-avgust 2010-yil.

Havolalar
---------

* Futpedia profili (in Portuguese)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Fiva (maʼnolari).

**Fiva** — Beotiyadagi qad. yunon shahri. Rivoyatlarga koʻra, F.ga afsonaviy Kadm asos solgan, fivaliklar ajdodlari — Kadm tomonidan ajdarho tishlarini sochib yuborilishidan unib chiqqan odamlar boʻlgan. F.ning qad,ligi egey madaniyati yodgorliklari bilan isbotini topadi. Miloddan avvalgi 6-asrga kelib F. qad. qabilaviy va diniy ittifoqdan vujudga kelib, Beotiyaning deyarli barcha shaharlarini birlashtirgan Beotiya ittifoqiga boshchilik qilgan. F.da hukmron boʻlgan urugʻ zodagonlari Yunonfors urushlari (miloddan avvalgi 500—449) davrida forslarni qoʻllabquvvatlagan va miloddan avvalgi 431—404 yillardagi Peloponnes urushi davrida Sparta tomonidan turib Afinaga karshi boʻlgan. Korinf urushi (miloddan avvalgi 395—387) davrida F. bosh boʻlgan beotiyaliklar afinaliklarni qoʻllabquvvatlashgan. 387 yil Antalkid sulhiga koʻra, Beotiya ittifoqi tarqatib yuborilgan; F. va Beotiyaning boshqa shaharlarida Sparta yordamida oʻta reaksion oligarxik hukumatlar qaror topgan. 379 yil oligarxlarni agʻdarib tashlab, F.dagi hokimiyat tepasiga Pelopid va Epaminond boshchilik qilgan demokratlar kelgan. Beotiya ittifoqi qayta tuzilishi bilan Yunonistonning eng yirik siyosiy kuchiga aylangan. 371 yil (Levktra yonida) va 362 yil (Mantineya yonida) Epaminond boshchiligidagi fivaliklar qoʻshini spartaliklarni magʻlubiyatga uchratgan. Birok,, Sparta bilan boʻlgan qonli urush F. va ittifoqning barcha shaharlarini shu qadar holdan toydirganki, 362 yildan soʻng ular oʻz ahamiyatini yoʻqotgan. 338 yil F. Makedoniya tomonidan bosib olingan, 335 yil Makedoniyaga karshi qoʻzgʻolon bostirilgach, shahar butkul vayron qilingan. Miloddan avvalgi 315 yil F. kisman tiklangan, lekin muhim siyosiy rol oʻynamagan. Qad. F. oʻrnida hozirgi Gretsiyaning Fiva shaharchasi joylashgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adrenogenital sindrom** — kortikosteroidlar biosintezi uchun zarur fermentlarning tugʻma nuqsoni oqibatida yuz beradigan klinik sim-ptomlar majmui. Unga buyrak usti bezi poʻst qavatining tugʻma virilizatsiya-lovchi giperplaziyasi sabab buladi. Adrenogenital sindromning virilizatsiyalovchi xilida qonda kortizol miqdori deyarli kam bulib, androgenlar koʻpayib ketadi. Bunda qiz homilaning tashqi jinsiy aʼzolari oʻgʻil homilaga xos boʻladi. Qiz tugʻilganidan keyin virilizatsiya davom etadi, gavda tuzilishi erkaklarnikiga oʻxshash boʻlib, sut bezlari oʻsmaydi va hayz koʻrmaydi. Oʻgʻil homilaning jinsiy aʼzolari tez rivojlanadi va bola tugʻilganidan keyin barvaqt balogʻatga yetadi. Adrenogenital sindromning tuz yoʻqotish oqibatida kelib chiqadigan xiliga kortizol va aldosteron meta-bolizmida kuzatiladigan ancha chuqur oʻzgarishlar xosdir. Bu gormonlar miqdori juda kam boʻlib, bemorda buyrak usti bezi poʻst qavatining yetishmovchiligi ruy beradi. Cha-aloqda soxta xunasalik belgilari, organizm degidratatsiyasi (natriy yoʻqotish natijasida), keyinchalik yurak-tomir yetishmovchiligi kuzatiladi va bola yurak faoliyati toʻsatdan toʻxtashi natijasida nobud boʻlishi ham mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Umumiy tilshunoslik** - tilshunoslikning, xususiy tilshunosliklardan farqli ravishda, tilni umuman insonga xos hodisa, insonning ajralmas qismi sifatida oʻrganuvchi boʻlimi. Umumiy tilshunoslikning asosiy vazifasi dunyo tillariga xos eng umumiy belgi—xususiyatlarni aniklash va yoritishdir. Bu vazifa ayrim tillar va til guruxlari yuzasidan kuzatishlarni umumlashtirish; til qurilishining, tabiiy va mashina tillari semantikasi va sintaksisining, shuningdek, fonetikaning (faqat tabiiy tillarda) eng umumiy, universal krnuniyatlarini aniklash orqali hal etiladi. Xususiy tilshunoslik esa oʻz urganish manbaiga koʻra ayrim bir tilga (rusistika), biror tillar guruhi yoki oilasiga (romanistika, turkiyshunoslik), bir mintaka yoki tipologik guruhga mansub tillarga (bolqonshunoslik, kavkazshunoslik) xos xususiyatlarni oʻrganadi.

Umumiy tilshunoslik barcha tillarning umumiy (yoki statistik jihatdan ustun boʻlgan) belgilarini tipologiya yordamida empirikinduktiv tarzda; tilning amal qilishidagi umumiy (har qanday jamoaga mansub kishilar uchun ahamiyatli bulgan) qonuniyatlarni oʻrganish orqali esa deduktiv tarzda ham aniqlab beradi. Umumiy tilshunoslik, shuningdek, tilning sathlarga boʻlinishiga qarab hamda muayyan boʻlimning til belgisi (soʻz) va matn (fikr, gap)ning u yoki bu tomoniga moyilligiga qarab ham tilshunoslik bulimlarini ajratib kursatadi (maye. umumiy fonetika, umumiy morfologiya).

Umumiy tilshunoslik fani doirasida tilning tabiati va mohiyati, til va tafakkur, til va nutq, tilning tarkibiy tuzilishi, til tizimini anglash, tilning paydo boʻlishi va rivojlanishi, yozuvning paydo boʻlishi, tillarning morfologik (tipologik) va genealogik tasnifi, tillarni ilmiy oʻrganish metodi, tilda shakl va mazmun kabi muammolar urganiladi. Bulardan til va nutq, tilni tekshirish metodi, tilda shakl va mazmun muammolari "Umumiy tilshunoslik" fani nomi bn, krlgan muammolar esa "Tilshunoslikka kirish" fani nomi bilan boglik. Umumiy tilshunoslikning tarkibiy qismi hisoblangan tilshunoslikka kirishda til haqida boshlangich maʼlumotlar beriladi, tilshunoslikda qoʻllanadigan asosiy ilmiy termin va tushunchalar bilan tanishtiriladi, tilshunoslikning asosiy qismlarini va xususiy tilshunoslikda urganiladigan masalalarni uzlashtirish uchun nazariy asos beriladi. Yukrridagilarga koʻra "Umumiy tilshunoslik" terminini keng va tor maʼnolarda tushunish toʻgʻriroq buladi. Umumiy tilshunoslik tilshunoslikning boshqa ijtimoiy fanlar (mas, adabiyotshunoslik, falsafa, tarix, arxeologiya, etn. psixologiya) hamda tabiiy fanlar, xususan, biologiya va matematika bilan aloqasini ham urganadi.

Adabiyot
--------

* Obsheye yazikoznaniye, t. 1. Formi susheye tovovaniya, funksii, istoriya yazika, M. 1970;Usmonov S, Umumiy tilshunoslik, T. 1972.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Ahmedov.

**Umrzoq**  (1887-1954) — margʻilonlik yogʻoch oʻymakori. Qoʻqon va Margʻilon oʻymakorlarining anʼanalarini rivojlantirdi. Oʻyma bezakli eshik, darvoza va boshqa meʼmoriy qurilmalar ustasi sifatida shuhrat qozondi, „ustoi xudrod" („mustaqil ishlovchi usta") laqabini olgan. U loʻla pardoz uslu-bida yogʻochga naqshlar solgan, ilk bor yogʻoch oʻymakorligida qora lok bilan ish-lashni qoʻllagan. A.ning ayrim asarlari Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi va respublika Amaliy sanʼat muzeyida saqlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Surxon 142** — serhosil pomidor navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik institutining Surxondaryo tayanch punktida navlararo chatishtirish usuli bilan yaratilgan (M. X. Aromov, V. F. Pivovarov, L. Joʻrayeva, N. P. Cheremushkina; 1991). Poyasi baquvvat, kam shoxlangan, bal. 100—155 sm, serbarg, barg tuzilishi kartoshka bargiga oʻxshash. Mevasi yirik (120—130 g), yumaloq, yassiyumaloq, tekis, qizil. Tarkibida 5,8% quruq modda bor. Koʻchati urugʻdan unib chiqqanidan hosil pishishiga qadar vegetatsiya davri 110— 115 kun. Asosan, parniklarda yetishtirilgan va pikirovka qilib oʻstirilgan koʻchatlari dalaga 10—25 aprelda ekiladi (oʻrtagi va kechki muddatlarda 1iyulgacha ekish mumkin). Gullaganidan keyin hosili 50—55 kunda pishadi. Hosildorligi 450—500 s/ga. 1994-yilda Surxondaryo, Buxoro va Toshkent viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Surxon tongi (maʼnolari).

**Surxon tongi** — oʻrtapishar tarvuz navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik institutining Surxondaryo tayanch punktida PK87 amerika namunasi populyatsiyasidan yakka tanlash usuli bilan chiqarilgan (B. Turdiqulov, V. F. Pivovarov, Ye. G. Dobrutskaya; 1997). Surxon tongi (tarvuz) oʻrtapishar tarvuzlar orasida eng tezpishar va shirin nav. Palagi uzunligi 3,0—3,5 m, barg shapalogʻi keng , yashil uzunligi 18—24 sm. Tarvuzni vazni 3,7—4,7kg dan 9–10kg gacha, shakli uzunchoq, yuzasi silliq, tusi och sariq, yuzasida tekis mayda toʻrsimon toʻq yashil dogʻlari bor. Poʻsti qattiq, eti qizil, sersuv, shirali, baʼzan tolali. Meva sharbati tarkibida 8,1% quruq modda, 7,0% qand mavjud. Urugʻi mayda, jigarrang , silliq. Urugʻi aprelmay oylarida ekiladi, unib chiqqanidan keyin 70—75 kunda pishadi. Hosildorligi 250—280 s/ga. Oʻzbekistonning janubiy viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Surʼat** (musiqada) — musiqa asari ijrosining tezlik darajasi. Odatda, asarning mazmuni va umumiy harakteriga bogʻliq holda (muallif tomonidan) belgilanadi. Nota yozuvida 17-asrdan italyansa atamalar bilan (lotin alifbosida) koʻrsatila boshlagan. Asosiy S.lar (tezlanish tartibida) largo, lento, adajio (sekin S.lar), andante, moderato (oʻrtacha S.lar), allegro, allegretto, vivo, presto (tez S.lar). Dastlab, baʼzi S.lar musiqa asarlarining mazmunifodaviyligini bildirgan (mas, allegro — shoʻx, largo — vazmin, vivo — jonli va gʻ.k.), ularning ayrimlari hozirgacha shu maʼnoni saqlagan. Baʼzan, S.lar barchaga maʼlum janrlar inʼikosi sifatida ham koʻrsatiladi (mas, marsh, vals, polka va h.k. S.ida). Baʼzan maxsus nomi boʻlmagan, lekin ayni shu S.dagi pyesa yoki uning mustaqil qismlarining nomi boʻlib xizmat qilishi mumkin (mas, sonata allegrosi). Anik, S. muayyan vaqt (odatda, bir daqiqa) davomida ijro etilayotgan metr gʻissalarining soni bilan koʻrsatiladi. S.ni aniqoʻlchash uchun (mas, ogʻzaki anʼanadagi musiqa asarlarini notaga olishda) metronom ishlatiladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |