**Taqdir hazili yoki qushdek yengil boʻling!** (ruscha: *Ирония судьбы, или С лёгким паром!*; *Ironiya sudby, ili S lyogkim parom!*) – 1976-yilda namoyish etilgan romantik komediya.

Mazmuni
-------

**1-qism**

Voqea Moskvaning yangi binolaridan birida boshlanadi. Pavel bolalikdagi doʻsti Zhenyaning oldiga uni hammomga taklif qilish uchun boradi. Anʼanaga koʻra, ular hammomga har yili 31-dekabrda doʻstlar guruhi sifatida borishadi. Bu vaqtda onasi bilan yolgʻiz yashaydigan, yaqinda 3-stroiteley koʻchasi, 25-uy, 12-xonadondagi yangi kvartiraga koʻchib oʻtgan 36 yoshli jarroh Jenya Lukashin, uylanish oldidan sevgan qizi Galya bilan bayram nishonlamoqchi. Ular birgalikda Rojdestvo archasi bezashadi. Yangi yil arafasida Galyaga turmush qurishni taklif qilishni rejalashtirgan edi. Beixtiyor unga bir vaqtlar boshqa ayolga turmush qurishni taklif qilganini, lekin hayotida boʻladigan oʻzgarishlardan qoʻrqib, Leningradga qochib ketganini aytib beradi. Jenya hozirgi niyatlarining jiddiyligining belgisi sifatida Galyaga kvartiraning kalitlarini beradi.

Lukashin hali ham hammomga boradi, u yerda doʻsti Paveldan tashqari yana ikkitasi: bolalikdagi doʻstlari – Sasha va Misha kutmoqda edi. Uning doʻstlari faqat shu uchrashuvda Jenyaning sevgilisi borligini bilib olishadi. Jenyaning yaqinlashib kelayotgan turmushini nishonlayotgan doʻstlar juda koʻp ichishadi. Xizmat safarida qolgan xotinini koʻrish uchun Leningradga uchishi kerak boʻlgan Pavelni kutib olish uchun aeroportga borishadi. Aeroportda Sasha va Misha mast boʻlishadi, garchi ular oʻzlarining kompaniyalaridan biri Leningradga uchishi kerakligini eslashsa-da, kimligini aniq eslay olishmaydi. Jenya va Pashadan soʻrash befoyda – ular juda mast boʻlib, uxlab qolishdi. Doʻstlar oʻzlari uchmaganligi sababli, bu Pavel yoki Jenya boʻlishi mumkin degan xulosaga kelishadi. Boʻlajak kelin uni Leningradda kutmoqda deb oʻylab, Jenyani samolyotga qoʻyishadi.

Faqat Leningrad aeroportida uygʻongan va boshqa shaharda ekanligini tushunmagan Jenya taksiga oʻtirib, Moskvadagi uyi manzilini aytadi. Ajablanarlisi shundaki, Leningradda ushbu manzilda xuddi Moskvadagi kabi standart uy bor edi. Moskva kvartirasining kaliti standart qulfga mos kelardi, standart mebel Moskvadan farq qilmas edi. Jenya uyga kirib, xotirjam uxlab qoladi.

Xonadon egasi, turmushga chiqmagan rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi, 34 yoshli Nadya Shevelyova kvartirasiga qaytadi. U dahshat bilan oʻzining uyida uxlab yotgan notanish odamni koʻradi va uni uygʻotishga harakat qiladi. Jenya qarshilik koʻrsatadi. U nima uchun notanish odam oʻzining (uning fikricha) kvartirasiga shafqatsizlarcha kirganini va endi uni haydab ketayotganilarini tushunolmaydi. Uning haqligini isbotlashga urinib, Jenya Nadyaga pasportini koʻrsatadi va u oʻz navbatida unga oʻzinikini koʻrsatadi, shundan Jenya Leningradda ekanligi ayon boʻladi. Jenya umidsiz boʻlib qoladi: Galya uning toʻsatdan gʻoyib boʻlishini notoʻgʻri tushunishi mumkin edi.

Bu vaqtda Nadyaning yangi yilni nishonlamoqchi boʻlgan eri – yoshi katta, jiddiy va „toʻgʻri" xarakterli Ippolit Georgiyevich keladi. Kvartirada notanish odamni koʻrib, Nadyadan gumon qila boshlaydi. Jenya ketadi, lekin Moskvaga qaytish chiptasi uchun puli yoʻqligini bilib, qarz soʻrash uchun qaytib keladi. Ippolitda hasadning yangi uchquni paydo boʻladi va gʻazab bilan uydan chiqib ketadi. Baxtsiz mehmonga hamdardlik bildirgan Nadya unga uy telefonidan qoʻngʻiroq qilishga imkon beradi: birinchi navbatda Moskvaga samolyot qachon kelishini bilish uchun aeroportga qiladi, keyin esa Galyaga tushuntirishga urinadi. Galya Leningrad haqida eshitib, hech narsani tinglashni xohlamaydi va goʻshakni qoʻyadi. Jenya va Nadya Yangi yilni nishonlashadi. Bir vaqtning oʻzida Ippolit kechasi Leningradning muzli koʻchalarida mashinasini haydab ketadi.

**2-qism**

Bir xonadonda boʻlishga majbur boʻlganlar asta-sekin bir-birlariga iliqlik qila boshlaydilar. Bu yerga Ippolit qaytib keladi va Nadyadan rashki uchun kechirim soʻraydi. Yana bir bor Jenyani koʻrib, yana janjal boshlaydi. Ikki erkak mushtlashuvidan soʻng, Nadya ikkalasini ham uydan haydab chiqaradi.

Biroq, Jenya portfelini unutganini bahona qilib, yana qaytib keladi. Chaqirilmagan mehmonni allaqachon yoqtira boshlagan Nadya uni qolishga taklif qiladi. Oʻzaro munosabatni his qilgan Jenya oʻzini tobora koʻproq ishonchli tuta boshlaydi. Ippolitning javondagi fotosuratini derazadan tashqariga tashlaydi va Nadiyaga uyga qaytishga shoshilmasligini ochiq aytdi. Nadya yangi tanishining beadabligidan mamnun emasdi. Jenyani imkon qadar tezroq uyiga joʻnatish umidida, Moskva vokzaliga taksiga oʻtirib, unga Moskvaga poyezd chiptasini sotib oladi. Jenya chiptani derazadan uloqtiradi va Nadya koʻchadan olib kelgan Ippolit fotosuratini yirtib tashlaydi. Bir muncha vaqt oʻtgach, mast Ippolit kvartiraga bostirib kirib, Jenya va Nadyani oʻzining gʻayrioddiy xatti-harakatlari bilan hayratda qoldiradi. Sodir boʻlgan voqealar haqida mantiqiy va haqiqatga yaqin mulohaza yuritadi. Nadyaning kvartirasini abadiy tark etadi.

Ippolitning soʻzlari Nadyada taassurot qoldiradi. U va Jenyaning kelajagi boʻlmasligini va Yangi yil arafasida sodir boʻlgan hamma narsa yolgʻon ekanligini aytdi. Jenya Moskvaga samolyotda qaytadi. Uni uyda toʻsatdan gʻoyib boʻlganidan qoʻrqib ketgan onasi kutib oladi. Jenya Pavel oʻrniga Leningradga uchib ketganini va boshqa ayolni uchratganini, lekin sevgilisi bilan birlashishga umid qilmasligini va avvalgidek, boʻydoq boʻlib qolishga qaror qilganini aytadi.

Aql bovar qilmaydigan kechadan keyin charchagan Jenya yana tinch uxlaydi. Nadya Moskvaga rasmiy sabab bilan – Jenyaning unutilgan portfelini supurgi bilan qaytarish uchun uchib keladi. U uxlab yotgan Zhenyaning yoniga oʻtiradi va abadiy qolish uchun kelganini aytadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ru:Ирония судьбы, или С легким паром!" [The Irony of Fate] (ruscha).  vokrug.tv.ru. Qaraldi: 25-dekabr 2012-yil.
2. ↑  *Krigel, Mikhailo; Danilenko, Larissa* „ru:почти рождественская История" (ruscha) (deadlink).  Vidavichny Dim UMH (2012). 25-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-dekabr 2012-yil.

 (Wayback Machine saytida 25-mart 2013-yil sanasida arxivlangan) p. 7.

Havolalar
---------

* The Irony of Fate: Part 1 YouTubeda
* The Irony of Fate: Part 2 YouTubeda
* *Taqdir hazili yoxud qushdek yengil boʻling* IMDbda
* *Taqdir hazili yoxud qushdek yengil boʻling* AllMovieda

| * k
* m
* t
Eldar Ryazanov filmlari |
| --- |
| 
* Karnaval kechasi (1956)
* Manzilsiz qiz (1957)
* Tayini yoʻq odam (1961)
* Oshiqning balladasi (1962)
* Shikoyat kitobini bering (1964)
* Avtomobildan saqlaning (1966)
* Omad sinovlari (1969)
* Qaroqchi chollar (1971)
* Italiyaliklarning Rossiyadagi gʻaroyib sarguzashtlari (1973)
* Taqdir hazili yoki qushdek yengil boʻling (1975)
* Ishdagi ishq (1977)
* Garaj (1979)
* Bechora oshiqlar haqida gapiring (1981)
* Juftlik vokzali (1982)
* Zolim asar *(1984)*
* Nay uchun unutilgan kuy (1987)
* Qadrli Yelena Sergeevna (1988)
* Egasi bor osmon (1991)
* Bashorat (1994)
* Salom, ahmoqlar (1996)
* Shum kampirlar (2000)
* Sokin suvlar (2000)
* Yotoqxona kaliti (2003)
* Karnaval kechasi 2 (2006)
* Andersen. Sevgisiz hayot (2006)

 |