recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Koʻchmas mulk birjasi**, Respublika koʻchmas mulk birjasi (RKMB) — koʻchmas mulk savdosi bilan shugʻullanadigan yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994 y, 29-apreldagi qarori bilan tashkil etilgan. Asosiy vazifasi davlat mulklarini ochiq auksion, tanlov va birja savdolari orqali xususiylashtirish, zavonaviy koʻchmas mulk bozorini yaratish, mulkdorlar sinfini shakllantirish. Markaziy boshqaruv idorasi Toshkent shahrida. Qoraqalpogʻiston Respublikasi va 12 viloyatda, Toshkent shahrida filiallari bor. RKMB va uning filiallari davlat obyektlarini ochiq savdolar orqali xususiylashtirish, respublikada yaxlit koʻchmas mulk bozorini yaratish, jahon talablari darajasida ochiq savdolarni tashkil etishni yoʻlga qoʻyish bilan shugʻullanadi. 2001-yilda RKMB 2101 ta (695 ta kimoshdi, 1389 ta birja, 17 ta tanlov savdolari) savdo tadbiri oʻtkazdi. 26168 ta obyekt boʻyicha (koʻchmas mulk, qurilishi tugʻallanmagan obyektlar, uy-joy qurish uchun umrbod egalik qilib meros qoldirish xuquqi bilan yer maydonlari, uy-joylar, avto-ulovlar, undiruvga qaratilgan mulklar) jami 14502,8 mln. soʻmlik bitimlar qayd etilgan (2000-yilda 19850 obyekt; 8262,5 mln. soʻm).

RKMB chet el firmalari va kompaniyalari hamda ularning vakolatxonalari, barcha xorijlik sarmoyadorlar bilan aloqani yoʻlga qoʻygan.

Nozimbek Matqosimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Koʻhiston (maʼnolari).

**Koʻhiston** (fors. — togʻlar oʻlkasi) — Afgʻonistondagi Panjsher — Kobul daryolari xavzasida joylashgan tarixiy viloyat. Asosan, tojiklar, xazoralar, afgʻonlar va boshqa yashaydi. Qadimda K.dan Hindiston va Xitoyga boruvchi karvon yoʻli oʻtgan. K. oʻzining kumush konlari bilan mashxur boʻlgan; oʻrta asrlarda yarim mustaqil mahalliy xonlar tomonidan boshqarilgan. K. aholisi istilochilarga (arablar, moʻgʻullar) qarshi faol kurashgan. Ingliz-afgʻon urushi (1838— 42) davrida K.lik qoʻzgʻolonchilar Parvon (1840) va Chorikor (1841) yonida ingliz qoʻshinlarini magʻlubiyatga uchratishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sabzavotli Tabriz kuftesi
**Koʻfte** (کوفته) — Eronning mashhur taomlaridan biri boʻlib, sabzavotlar va qizil goʻshtdan tayyorlanadi. Koʻfte, xuddi obgusht singari, Eron oshxonasining zamonaviy taomlaridan biridir. Guruch ham koʻftening ajralmas tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi va garnir sifatida ishlatiladi.

Nodir Mirzo oʻzining pazandalikka bagʻishlangan kitobida bu taom haqida alohida toʻxtalib oʻtgan. U ozarbayjoncha koʻfte va oddiy koʻfteni qanday pishirishni sharhlashdan boshlab, uning boshqa turlari haqida ham maʼlumotlar yozib qoldirgan.

Koʻfte turlari
--------------

* Tabriziy koʻftesi;
* Kirmonshohiy yoki Shomiy koʻftesi;
* guruchli koʻfte;
* piyoz va kartoshkali koʻfte;
* loviyali koʻfte;
* sabzavotli yoki Sheroziy koʻfte.

Koʻftelarning tarkibiga koʻra turli xillari mavjud. Bu taomni tayyorlashda yuqori kalloriyali mahsulotlar ishlatilganligi sababli, u yuqori ozuqaviy qiymatga ega. Koʻfteler tabiiy taʼm va rangga ega boʻlib, unda qoʻshimcha rang beruvchi moddalar ishlatilmaydi.

* Three eight-inch meatballs in sauceEroncha *Tabrizi koʻfte*
* Sauced meatballs with rice*Koʻfte Chawal* (hindcha koʻfte)
* Misrcha variantiMisrcha varianti
* Armancha turiArmancha turi
* Karachi stilidagi koʻfteKarachi stilidagi koʻfte

Manbalar
--------

1. ↑  Stevenson, Angus; Waite, Maurice, eds (18 August 2011). "kofta" (en). *kofta* (12th nashri). Oxford University Press. p. 790. ISBN 978-0-19-960111-0. .
2. ↑  "kofta". *kofta*. HarperCollins Publishers. n.d.. . <!--->
3. ↑  "Kofta". *Educalingo*. n.d.. . <!--->
4. ↑  Andoza:Cite Dictionary.com

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻganbek Sheraliyev**  — (1897—1932) — Sharqiy Buxoroda qizil armiyaga qarshi kurashgan qoʻrboshilardan biri. Ibrohimbek qoʻrboshining safdoshi.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Koʻganbek Sheraliyev 1897-yilda Sharqiy Buxorodagi Loqay-Tojik tumanidagi Shoʻrcha qishlogʻida amir amaldori oilasida tavallud topgan. U amir amaldorining oʻgʻli boʻlgan. Keyinchalik oʻzi ham harakatga rahbarlik qilib, uning qoʻl ostida 100 nafarcha yigitlar boʻlib, koʻplab janglar olib boradi. 1931-yil 9-iyuldagi Koʻganbek Sheraliyev Murtazin tomonidan soʻroq qilingan va u koʻplab maʼlumotlarni aytib beradi. Unga koʻra 1926-yilda Ibrohimbek Afgʻonistonga oʻtishi bilan Tojikistonda yashaydigan koʻplab oilalar ham muhojirlikda ketgan. Shular qatorida Koʻganbek Sheraliyev oʻz yurtini tashab ketishga majbur boʻladi. U Afgʻonistondan oʻtib, Ibrohimbek bilan birgalikda Yangiqal’ada 6-7 kun yashaydi va Koʻganbek Sheraliyevning oʻrniga Ibrohimbek oʻziga boshqa qoʻriqchi yigit tayinlagan, chunki uning yonida 15 nafar yigiti boʻlgan. 1931-yil Ibrohimbek bilan birgalikda Afgʻonistondan qatib kelgan va uning yonida doim boʻlgan. Keyinchalik Koʻganbek Sheraliyev oʻzining 10 yigiti bilan Qayum va Toshmanlar 4 nafardan yigiti bilan Oybuloqqa borib, sovet hokimiyatiga taslim boʻladi. Koʻganbek Sheraliyev tergov soʻrogʻining oxirida aytadiki, Ibrohimbekning sovet hududiga oʻtishdan asosiy maqsadi hukumatga taslim boʻlish edi va u 800 ta oʻzbek muhojirlari oilalarini qaytib kelishiga katta yordam beradi. Tarixchi olim Qahramon Rajabov soʻzlariga koʻra Koʻganbekning bu mulohazalari ozroq haqiqat boʻlsa ham, Ibrohimbek sovet hkimiyatiga soʻnggi qoni qolguncha kurashlar olib borgan. Koʻganbek Sheraliyev sovet hukumatining 1932-yil 13-apreldagi qarori bilan 1932-yil 10-avgustda Toshkentda 35 yoshida otib oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q*. Ibrohimbek qoʻrboshi va safdoshlari jasorati*. Toshkent: „Fan", 2022 — 399 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Koʻhi qof** — oʻzbek ertak, doston va boshqa ogʻzaki ijod namunalarida afsonaviy togʻ nomi. Rivoyatlarga koʻra, K. Q. dunyoning bir chetida boʻlib, unga eng jasoratli pahlavongina yetib bora oladi. Parilar yashaydigan Iram bogʻi ham shu yerda. U yerda Semurgʻ va Anko yashaydi. Goʻroʻgʻli, Anaz singari xalq qahramonlari Balo togʻidan oʻtib, devlarni yengib, K. Q.ga yetib borganlar. Eron mifologiyasiga koʻra, K. Q. — Semurgʻ makoni. Shuningdek, K. Q. Kavkaz togʻlarining ramziy tasavvuri, degan tushuncha ham mavjud. "Gap desang qop-qop, Ish desang Koʻhi Qofdan top" degan oʻzbek xalq maqolida K. Q.ning haddan ziyod olisda ekanligiga ishora qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Foant** (qadimgi yunoncha: *Θόασ* qadimgi yunoncha: *Θόασ*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Foant, Dionis va Ariadnaning oʻgʻli, Apolloniy va Ovidiyda xuddi shu ismli Lemnos shohi ga urgʻu beriladi, ammo ushbu maʼlumot ichki xronologiyaga zid ekani aniq: Ariadna Tesey argonavtlarining zamondoshlari bilan teng, uning nabirasi Gipsipila argonavt Yason bilan oila quradi. Radamant Foantni Lemnos shohi deb eʼlon qiladi.

Foant „Iliada" da Lemnos shohi deb atalgan. Lemnos ayollari erkaklarni yoʻq qilishga qaror qilganlarida Gipsipila uni qutqaradi va sandiq ichiga solib, dengizdagi qoʻyib yuboradi. U Enoy oroli yaqinidagi baliqchilar tomonidan qutqariladi, nimfa Enoya unga oʻgʻil farzand — Sikinni tugʻib beradi. Keyinchalik uning qutqarilganidan xabar topgan Lemnos ayollari Foantni oʻldirishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M. 2001. V 3 t. T. 3. S. 397
2. ↑  Аполлоний Родосский. Argonavtika IV 425; Псевдо-Аполлодор. Mifologicheskaya biblioteka E I 9
3. ↑  Овидий. Geroidi VI 114
4. ↑  Диодор Сицилийский. Istoricheskaya biblioteka V 79, 2
5. ↑  Гомер. Iliada XIV 230; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 17
6. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 621
7. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 4
**Chen Ling** (soddalashgan xitoycha 陈玲; 1987-yil 16-iyunda Chjentszyan, Jiangsu shahrida tugʻilgan) — xitoylik kamonchi ayol. Xitoy Xalq Respublikasida tugʻilgan Chen Ling 2008-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida Xitoy terma jamoasi safida kamondan oʻq uzish bahslarida ishtirok etgan.

2008-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari
---------------------------------

2008-yil Pekindagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida Chen Ling jami 645 ball bilan reyting bosqichini yakunladi. U 110-101 hisobida Gretsiyalik kamonchini magʻlub etgan Evangeliya Psarra bilan musobaqaning birinchi raundida toʻqnash keldi va reyting roʻyhatida oʻn beshinchi oʻrinni egalladi. Ikkinchi davrada Chen Ling Katsiarina Mulyukni atigi bir ochko farqi bilan (106-105) magʻlub etdi. Uchinchi raundda janubiy koreyalik Yun Ok Xiga qarshi oʻyinda 113:103 hisobida magʻlub boʻldi va shu sababli chorak finalga chiqa olmadi.

Guo Dan va Zhang Juanjuan bilan birgalikda Chen Ling ham jamoaviy bahslarda ishtirok etdi. Reyting bosqichidagi 645 balli Guoning 636 va Zhananning 635 balli bilan Xitoy jamoasi reyting bosqichida uchinchi oʻrinni egallab, chorak finalga toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻllanma oldi. 211-206 ball bilan ular kuchli Hindiston jamoasi ballariga juda yaqin edilar. Ammo oʻyinlar davomida Hindiston jamoasini ham ortda qoldirib, yarim finalda Buyuk Britaniyaga qarshi kurashdilar. Yakuniy natijalarga koʻra ular 208 ochko, britaniyaliklar 202 ochko jamgʻarib, Xitoy jamoasi final yoʻllanmasini qoʻlga kiritishdi. Raqiblari Janubiy Koreya jamoasi 224 ballik kuchli natijaga ega edilar. Shu sababli ham, yakunda Xitoy kumush medalga sazovor boʻldi, Xitoy jamoasi oltin medal egalaridan 9 ball kam (215 ball) toʻplagani pand berdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Athlete biography: Chen Ling, beijing2008.cn, ret: Aug, 20 2008
2. ↑  „Chen Ling reytingi". Qaraldi: 22-avgust 2022-yil.
**„Chem paxnut remyosla?"** (ruscha: *Чем пахнут ремёсла?*) („Kasblardan nimaning hidi keladi?") — italyan yozuvchisi va shoiri Gianni Rodari qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Toʻplamga kichik yoshdagi bolalar uchun moʻljallangan sheʼrlar kiritilgan. Sheʼrlarni rus tiliga Samuil Marshak tarjima qilgan.

Toʻplam rus tilida turli nashriyotlar tomonidan bir necha marta nashr etilgan. Ayrim nashrlar illyustratsiyali sheʼriy toʻplam oʻlaroq, ayrimlari esa boʻyash albomi oʻlaroq chop etilgan.

Asarning turli yillardagi nashlari uchun rasmlarini V. Losin (1966, 1968), A. Mikryukov (1972, V. Trubkovich (1986), A. Kokorina (1987), I. Vishinskiy (1988) va J. Yefrimovskiylar (1991) chizgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Chem paxnut remyosla?" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 19-oktabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Chem paxnut remyosla?" asosida tayyorlangan diafilm (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abat Aliyev** (1930.25.10, Chimboy tumani) — Qoraqalpogʻiston xalq shoiri (1992). Nukus pedagogika institutini tamomlagan (1951). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoraqalpogʻiston boʻlimidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1974-76), „Yerkin Qaraqalpaqstan" gazetada boʻlim mudiri (1976-81), Qoraqalpogʻiston Yozuvchilar uyushmasining mas’ul kotibi (1991-92). Aliyev „Yoshlik kuchi" (1956), „Bizning ovul yigiti" (1961), „Haqiqat shajarasi" (1973), „Mening Guljamolim" (1974), „Umr tashvishlari" (1987), „Koʻrmaganimiz koʻp ekan" (1991), „Hayotning qizigʻi" (1993) kabi hikoya, povest va romanlar muallifi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abashevo qoʻzgʻoloni** — Birinchi rus inqilobi yillarida Chuvashiya dehqonlarining eng yirik qoʻzgʻolonlaridan biri. Bu qoʻzgʻolon 1906-yil 1-yanvardan 6-yanvargacha Cheboksari uyezdi Togashevskiy volostining Abashevo qishlogʻida boʻlib oʻtdi va Chuvashiyada dehqonlar harakatining oʻsishiga oʻz taʼsirini koʻrsatdi.

Qoʻzgʻolon tashkilotchisi oʻz tugʻilgan qishlogʻi Zavrajnoyega (Abashevo qishlogʻi yaqinida joylashgan) qaytib kelgan Saratov zavodlaridan birining ishchisi G. Dmitriyev edi. U va Cheboksarilik sotsial-demokratlar V.V. Pyatnitskiy, P. L. Vinokurov, A. R. Zalenskiy va boshqalar dehqonlarni soliqlarni toʻlamaslikka, mulkdorlarning yerlaridan foydalanishga, oʻrmonlarni pul toʻlamasdan kesishga, hokimiyat va politsiyachilarga boʻysunmaslikka chaqirgan va bu qoʻzgʻolonga turtki boʻlgan.

Qoʻzgʻalonning borishi
----------------------

1-yanvar kuni dehqonlar ruhoniyga xizmat haqini toʻlashdan bosh tortdi. Chunki u ehson oladi va shuning uchun dehqonlar undan cherkov uyini boʻshatishini talab qildi.

2-yanvar kuni Muloyimlik Jamiyati kutubxonasi dyakondan tortib olindi.

3-yanvar kuni Abashevo aholi punkti va Zavrajnoye qishlogʻining dehqonlari posbon (strajnik) ni kaltaklab, uni qurolsizlantirdi. Keyin esa volost sudyasi ham kaltaklanib, doʻkoni talon-toroj qilindi.

5-yanvar kuni 500 ga yaqin kishi ishtirok etgan yigʻilishda Zavrajnoye, Chirshkasi va boshqa qishloqlar dehqonlari bilan birgalikda pochta boʻlimi va qurol-yarogʻ omborini egallab olish uchun Cheboksariga borish haqida qaror qabul qilindi. Posbon va u bilan birga kelgan dehqonlar kaltaklandi va qurolsizlantirildi, chanalari sindirib tashlandi. Kechga yaqin isyonchilar soni ortib ketdi.

6-yanvar kuni qoʻzgʻalon tashkilotchilari ishchilarning chiqishlarini tayyorlash uchun Cheboksari shahrida turgan paytda, Cheboksari politsiyasi xodimi N. V. Yasnitskiy 70 kishilik qoʻriqchilar guruhi bilan dehqonlarni tarqatib yubordi. Keyinchalik Kozmodemyansk, Sivilsk va Cheboksaridan jami 75 kishilik soqchilar otryadi yetib keldi. 19 dehqon hibsga olindi. Keyinchalik Qozon okrug sudi tomonidan qoʻzgʻalon tashkilotchilari va cheboksarilik agitatorlardan 10 kishi jazoga tortildi.

Adabiyotlar
-----------

* Gusev T.G. Denisov P. V. Krestyanskoye dvijeniye v Chuvashii v godi Pervoy russkoy revolyutsii // Chuvashiya v Pervoy russkoy revolyutsii / Uch. zap. CHNII. Vip. XIII. Ch. 1956
* Revolyutsionnoye dvijeniye v Chuvashii v period Pervoy russkoy revolyutsii 1905—1907 gg. Dokumenti i materiali. Ch. 1956.

Havolalar
---------

* 
*
**Apomiksis** (apo … va yun. mixis -ogʻish) — organizmlarning jinsiy ja-rayon sodir boʻlmasdan koʻpayishi. Tom maʼnoda A. murtakning urugʻlanmasdan rivojlanishidir. Yangi organizmning jinsiy hujayra (tuxum) yoki vegeta-tiv hujayra hosil qilishiga qarab A.ni ikkiga — partenogenez va apoga-miyaga boʻlish mumkin A. hayvonot va 579oʻsimliklar dunyosida keng tarqalgan. Mas, ogizaylangichlilar, dafniyalar, shiralar va boshqa hayvonlarda, ayrim suv oʻtlari va qirqquloklarda A. parteno-genez shaklida namoyon boʻladi. A. gulli oʻsimliklarda keng tarqalgan, 43 oilaga mansub 100 dan koʻproq urugʻda uchraydi. A. ayniqsa bugʻdoydoshlar, qoqidoshlar, ituzumdoshlar, raʼnodoshlar oilasida koʻproq kuzatiladi. A. irsiy (regulyar) yoki irsiylanmaydigan (tasodif) boʻlishi mumkin. Murtakning changlanmasdan ri-vojlanishi avtonom A. deyiladi. Chan-glanish yoki tumshuqchada changning unib chiqishi, baʼzan murtak xaltasidagi mar-kaziy hujayraning urugʻlanishi bilan so-dir boʻladigan A. indutsirlangan A. deb ataladi. Gulli oʻsimliklarda redutsir-langan (murtak gaploid) oʻsimliklarning 6 oilasida (lavlagi, gʻoʻza, zigʻir, tamaki, arpa, bugʻdoy) redutsirlanmagan (mur-tak diploid) partenogenez (qoʻngʻirbosh, choyoʻt, qoqioʻt) mavjud. Apogamiya ad-ventiv embrioniya (murtakning mur-tak xaltasidan tashqarida urugʻ-kurtak hujayrasidan rivojlanishi) va par-tenogenez tushunchalari yaqin turadi. Koʻpayishning bu xillarida bitta urugʻda bir necha murtak rivojlanadi (sitruslarda doim uchraydigan poliembroniya). Koʻpchilik apomiktik turlarning po-pulyatsiyalarida jinsiy formalar ham aniqlangan. A.ning genetik xususiyatlaridan ayrim oʻsimliklar seleksiyasida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lepton zaryad**, lepton son — elementar zarralarni tavsiflovchi kvant sonlardan biri. Lepton zaryad leptonlar uchun noldan farqli, leptondan boshqa barcha zarralar uchun nolga teng. Odatda, Lepton zaryad leptonlar uchun +1 ga, anti-leptonlar uchun —1 ga teng. Elementar zarralardan tashkil topgan zarralar sistemasining Lepton zaryadi sistemadagi barcha zarralar Lepton zaryadining algebraik yigʻindisiga teng. Lepton zaryad shu sistemadagi leptonlar bilan antileptonlar sonlari orasidagi farqni ifodalaydi. Leptonlar qatnashadigan hamma elektromagnit va kuchsiz oʻzaro taʼsir jarayonlarida Lepton zaryadning saqlanish qonuni amal qiladi: Lepton zaryad yigʻindisi jarayon boshlanguncha va boshlangandan keyin oʻzgarmay qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichki va tashqi chizilgan shakllar** (elementar matematikada) — bir shaklning ichiga yoki tashqarisiga chizilgan shakllar (rasmga q.). Bir shaklning hamma uchlari ikkinchi shakl ichida yotsa, birinchi shakl ikkinchisiga nisbatan ichki chizilgan, ikkinchi shakl birinchisiga nisbatan tashqi chizilgan deyiladi. Koʻpburchakka tashqi chizilgan aylana — uning hamma uchlaridan oʻtuvchi aylana, ichki chizilgan aylana esa uning tomonlariga urinuvchi aylana boʻladi. Uchi aylanada yotib, tomonlari u bilan kesishuvchi burchak ichki chizilgan burchak boʻladi. Bir nuqtadan chiqib, aylanaga urinuvchi ikki toʻgʻri chiziqdan tashkil topgan burchak tashqi chizilgan burchak deyiladi. Uchburchakning bir tomoni va qolgan ikki tomoni davo-miga uringan aylana ichki-tashqi chizilgan aylana boʻladi. Ichki-tash-qi chizilgan aylana uchburchakning tashki sohasida joylashadi. Hamma yoqlaari biror sharga uringan koʻp yoklik sharga tashqi chizilgan, shar esa kupyok,likka ichki chizilgan deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pietro Calabrese** (1944-yil 8-may, Rim — 2010-yil 12-sentabr, Rim) l’ANSA, *Gazzetta dello Sport*, *Panorama* va *Il Messaggero gazetalarida* ishlagan italiyalik jurnalist edi.

Biografiyasi
------------

Calabrese Palermitano ota-onasi, Jovanna Voltaggio va Salvatore Calabrese oilasida tugʻilgan. U oʻzining goʻdaklik va oʻsmirlik davrini Palermo va Rim oʻrtasida oʻtkazdi, u yerda Piazza di Spagna yaqinidagi Kollegio San Juzeppe — Istituto De Merodeda tahsil oldi. Huquq fakultetini tamomlagandan soʻng u deputatlar palatasiga deputat sifatida ishga kirdi. Shundan soʻng u oʻzini jurnalistika sohasiga bagʻishlash uchun Palazzo Montecitorio maʼmuriyatini tark etdi. 1974-yilga kelib, u Agenzia Nazionale Stampa Associataʼdan uchta topshiriqni qoʻlga kiritdi va u yerda ishlay boshladi.

8 yil davomida u ANSA va keyin *Il Messaggero* muxbiri boʻlgan, ikki yil Madridda, toʻrt yil Parijda va ikki yil Bryusselda.

U 2010-yil 12-sentyabrda Rimda, Paideia klinikasida kasallik tufayli vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

* 1981-yilda Avstraliya Siding Spring rasadxonasida amerikalik astronom Shelte Bus tomonidan kashf etilgan 10699 Calabrese tashqi asosiy kamar asteroidi uning xotirasiga 2017-yil 13-aprelda (M.P.C. 103977) nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lutto nel mondo del giornalismo: è morto Pietro Calabrese". 21-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2010-yil.
2. ↑  *Stefanelli, Elisabetta*. „E' morto Pietro Calabrese - Politica - ANSA.it". *ANSA.it* (13-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 31-iyul 2021-yil.
3. „10699 Calabrese (1981 ES43)". *Minor Planet Center*. Qaraldi: 22-aprel 2017-yil.
4. „MPC/MPO/MPS Archive". *Minor Planet Center*. Qaraldi: 22-aprel 2017-yil.
**Uzun German** (estoncha: *Pikk Hermann*; nemischa:) — Estoniya poytaxti Tallindagi Toompea tepaligidagi Toompea qal’asi minorasi.

Minoraning birinchi qismi taxminan 1371-yilda qurilgan. XV-asrning oxirida qayta qurish natijasida uning balandligi hozirgi (45,6 metr) koʻrinishiga koʻtarildi. 215 pogʻonadan iborat zinapoya minora tepasiga olib boradi.

Minora sobiq gubernator saroyi (hozirgi Estoniya parlamenti binosi) binolariga tutashgan va minora tepasida dengiz sathidan 95 metr balandlikdagi bayroq Estoniyaning ramzlaridan biridir.

191 x 300 sm oʻlchamdagi davlat bayrogʻi Estoniya milliy madhiyasi ijro etilganda quyosh chiqishida (lekin ertalab soat 7 dan oldin) koʻtariladi va quyosh botganda (lekin kechki soat 22 dan kechiktirmasdan) tushiriladi. Pastga tushirilganda Gustav Ernesaks musiqasi va Lidiya Koidula soʻzlari yozilgan „Vatanim mening sevgim" milliy qoʻshigʻini eshitishingiz mumkin.

Minora oddiy kunlarda tashrif buyuruvchilar uchun yopiq. Estoniya davlat bayrogʻining yubileyida oʻtkaziladigan Ochiq eshiklar kuni bundan mustasno — bu kuni hamma minora tepasiga koʻtarilishi mumkin. Bundan tashqari, Estoniya parlamenti binosiga ekskursiya paytida minora ichiga kirishingiz mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*.
2. 1 2  „Длинный Герман". *visitestonia.com*. 31-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.
3. ↑  V den Gosudarstvennogo flaga posetiteli smogut podnyatsya na bashnyu Dlinniy German — Ofitsialniy sayt Riygikogu

Adabiyotlar
-----------

* Раадик Э.*. Замок Тоомпеа*, Достопримечательности Таллина. Таллин: Ээсти раамат, 1973.
**Venerik kasalliklar**, tanosil kasalliklari, zuhroviy kasalliklar — jinsiy yoʻl bilan yuqadigan zaxm, soʻzak, yumshoq shankr, trixomonoz, mikoplazmoz, xlamidioz, chov limfogranulematozi, jinsiy aʼzolar sohasi uchugʻi, shuningdek orttirilgan immun tanqisligi sindromi (OITS)ning umumiy nomi. Venerik kasalliklar juda qadimdan maʼlum. Gippokrat, Sels, Galen va boshqa asarlarida ham Venerik kasalliklar haqida maʼlumotlar bor. Kam rivojlangan mamlakatlarda aholining ogʻir ahvolda yashashi, ishsizlik, baʼzi ayollarning hech qayerda ishlamay fohishalik bilan shugʻullanishi, erkaklarning moddiy qiyinchilik tufayli duch kelgan ayollar bilan jinsiy aloqada boʻlishi, alkogolizm, giyohvandlik va boshqa Venerik kasalliklar ning tarqalishi va koʻpayishiga za min yaratadi. Venerik kasalliklar (ayniqsa zaxm, soʻzak va xlamidioz) keng tarqalishi mumkin. Ular kishilar sogʻligʻiga putur yetkazishdan tashqari, jamiyat uchun ham xavflidir. Venerik kasalliklar vaqtida davolanmasa yoki notoʻgʻri davolansa kasallik surunkali tus olib, bemor uzoq vaqtgacha ish qobiliyatini yoʻqotadi, koʻpincha nogiron boʻlib qoladi. Soʻzak boʻlgan erkak yoki ayol uzil-kesil davolanmasa, jinsiy zaif, umrbod bepusht boʻlib qolishi mumkin. Venerik kasalliklar bilan ogʻrigan bemorlarning ichki aʼzolari va markaziy nerv sistemasi izdan chiqadi. Zaxm boʻlgan ayol homilador boʻlib, oʻz vaqgida davolanmasa, bola yo oʻlik yoki zaxm bilan kasallanib, mayib-majruh boʻlib tugʻiladi (tugʻma zaxm). Venerik kasalliklar bilan ogʻrigan bemor oʻz vaqtida teri-tanosil kasalliklari dispanseriga murojaat qilib, mutaxassis vrach koʻrsatmasi boʻyicha davolansa, albatta, tuzalib ketishi mumkin. Sayoq yurish, ichkilikka ruju qilish, tasodifiy jinsiy aloqalarga yoʻl qoʻyish Venerik kasalliklar ning koʻpayishiga sabab boʻladi.

OʻzR da Venerik kasalliklar ga qarshi kurashish uchun maxsus dispanserlar va boshqa davolash-profilaktika muassasalari mavjud. Ular kasallikni yuqtirganlarni qidirib topib, davolanishga majbur qiladilar, bu bilan Venerik kasalliklar ning boshqalarga yuqish xavfining oldi olinadi. Venerik kasalliklar ning oldini olishda homilador ayollar, bolalar muassasalari, oziq-ovqat sohasi xodimlarining belgilangan muddatda vrach koʻrigidan oʻtib turishlari muhim. Aholi orasida Venerik kasalliklar ning yomon oqibatlari, uning oldini olish va davolatish zarurligi toʻgʻrisida tushuntirish ishlarini olib borish zarur. Bemor oʻzida venerik kasallik borligini bila turib boshqalar bilan jinsiy aloqa qilib, kasallikni yuqtirsa Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat qonunlari kodeksiga muvofiq jinoiy javobgarlikka tortiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Venera Rahimova Timerxanovna** (1946-yil, 10-iyun, Andijon viloyati Qoradaryo qishlogʻi, OʻzSSR) — Sovet va rus aktrisasi, Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Boshqird ASSR) xalq artisti (1985), Salavat Yulaev nomidagi mukofot laureati. Ufa, Nalchik va Moskva kabi bir qator shaharlardagi qoʻgʻirchoq teatrlarida aktrisa sifatida oʻz faoliyatini olib borgan. U „Neznayka na Lune" multfilmidagi bilmasvoy obraziga ovoz berish tufayli keng shuhrat qozondi.

Hayoti
------

1946-yil 10-iyunda Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Andijon viloyati, Qoradaryo qishlog‘ida tug‘ilgan. 1967-yilda Sterlitamak madaniy-ma'rifiy maktabini tamomlab, Boshqird qo'g'irchoq teatri (ruscha: Башкирский театр кукол)da ishlay boshlagan va u yerda 1986-yilgacha ishlagan. Keyin u Moskvaga ko'chib o'tdi va u erda Moskva qo'g'irchoq teatrida "Sehrli chiroq" bolalar kitobida xizmat qildi.

1990-yillarda, teatr bilan parallel ravishda, u RTR telekanalida qo'g'irchoq dasturlarida ishlagan. "Prazdnik kajdiy den" (rol - Tam-tamchik) va "Lukomorye" (rol - Pugalo). 

Akasi - Rossiyada xizmat ko'rsatgan artist Tagir Rahimov.

Filmografiya
------------

* 2007-yil — Zakon i poryadok. Otdel operativnыx rassledovaniy („Chest". 9-raqamli film)
* 2014-yil — Karpov. Sezon tretiy (28 seriya) — Zina xola
* 2015-yil — Versiya (1-ya seriya „Zaveshanie")
* 2015-yil — Posledniy ment – qariya

Multfilm dublyaj
----------------

* 1997-yil — Volshebniy svirel — Uaigning onasi
* 197-yil — Neznayka na lune — Bilmasvoy (10 qismdan tashqari)
* 2010-yil — Priklyucheniya kotyonka i eego druzey — mushukcha Shamonulka

Mukofotlari
-----------

* Boshqirdiston ASSR xalq artisti (1985-yil)
* Boshqirdiston ASSRda xizmat koʻrsatgan artist (1977-yil)
* Salavat Yulaev nomidagi mukofot laureati (1984-yil)

Chingiz Aytmatov hikoyasi asosida "Oq kema" spektaklida bolakay obrazini yaratgani uchun, Majit G‘afuriyning "Qora yuzlilar" hikoyasi asosidagi "Galima" spektaklida Galima, A. Tolstoyning "Buratinoning sarguzashtlari" ertagi asosida Boshqird qo‘g‘irchoq teatrida tasvirga tushurilgan spektaklda Pinokkio rolini ijro etgani uchun.

Adabiyotlar
-----------

Багуманов А. Фаизова Ф.*. Лауреаты премии имени Салавата Юлаева*. Уфа: Китап, 1999 — 122—123 bet. ISBN 5-295-02408-1.

Havolalar
---------

* Энциклопедия Башкирии
* Башкирская энциклопедия
* Самигуллина Р. От Петрушки к Прометею. Уфа, 1993.
* Н. И. Смирнова*. И… оживают куклы. Книга о кукольных театрах.*. М.: «Детская литература», 1982.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Приходилось ютиться в помещении без окон»". 30-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2017-yil.
2. ↑  „Как дожить до субботы?". 25-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2022-yil.
3. ↑  Багуманов А. Фаизова Ф.*. Лауреаты премии имени Салавата Юлаева*. Уфа: Китап, 1999 — 122—123 bet. ISBN 5-295-02408-1.
**Bezatilgan oʻt toʻtiqushi** (lotincha: *Neophema elegans*) — *Neophema elegans* toʻtiqushlar oilasiga mansub qush.

Tavsif
------

Tana uzunligi 22-23 sm. Tuklarning rangi zaytun yashil; peshonadan va koʻzning tepasida oʻtadigan chiziq koʻk rangga ega; bir xil rang va qanotlarning burmalari. Quyruqning oʻrta patlari kulrang-koʻk, qolganlari och sariq rangda. Erkak toʻtiqushning qornida och toʻq sariq rangli dogʻ bor, urgʻochi va yosh joʻjalarda bunday dogʻ yoʻq.

Yorqin rang va sokin ohangdor ovozga ega boʻlgan oʻrta qush. Ushbu qushlar tinchliksevar tabiati bilan ajralib turadi, yaxshi uygʻunlashadi, haddan tashqari shovqin va vayronagarchilikka moyil emas. Ushbu fazilatlar tufayli oʻt toʻtiqushini deyarli ideal uy hayvonlari deb hisoblash mumkin.

Tarqatish
---------

Bezatilgan oʻt toʻtiqushlar Janubiy va Gʻarbiy Avstraliyada yashaydilar.

Hayot tarzi
-----------

Ular ochiq joylarda va oʻtli oʻsimliklari boʻlgan siyrak oʻrmonlarda yashaydilar. Asosiy oziq-ovqat — oʻt oʻsimliklarining urugʻlari. Shuningdek, yovvoyi oʻsimliklarning mevalari va urugʻlarini ham isteʼmol qiladilar.

Koʻpayish
---------

Avgustdan oktyabrgacha yiliga bir marta uya quradilar. Ularning uyalari katta daraxt shoxlari yoki chirigan dumlaridagi boʻshliqlardir. Debriyajda 4 dan 5 kungacha dumaloq oq tuxum qoʻyadilar. Bitta urgʻochi inkubatsiya qiladi, erkak bu vaqtda yaqinda boʻlib, kuniga bir marta ayolni ovqatlantiradi. Inkubatsiya 19-21 kun davom etadi. Joʻjalar koʻr va yaxshi moʻynali tugʻiladilar. 32-35 kunlik yosh toʻtiqushlar uyadan chiqib ketishadi, lekin ota-onalari ularni yana 10-12 kun davomida boqadilar. Ular asirlikda 12 yil yoki undan koʻproq yashaydi.

Tasniflash
----------

Tur 2 kichik turni oʻz ichiga oladi:

* *Neophema elegans carteri* (Mathews, 1912)
* *Neophema elegans elegans* (Gould, 1837)

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Adabiyot
--------

* Quddus I. Toʻtiqushlar va qoʻshiqchilar: turlari, mazmuni, oʻrgatish. — Rostov-na-Donu: Vladis, 2001. — ISBN 5-94194-073-4 bilan 320.
* Dekorativ va ekzotik qushlar entsiklopediyasi / Ed. A. P. Umeltsev. — M .: Locky-Press, 2002. — ISBN 5-320-00436-2 bilan 368.

Havolalar
---------

* Toʻtiqushlar haqida hamma narsa
Choynak, Britaniya metalli
**Britannia metall** (shuningdek, **britannium** yoki **Britannia buyumlari** deb ham ataladi) kalay qotishmasining oʻziga xos turi boʻlib, uning kumushrang koʻrinishi va silliq yuzasi uchun afzaldir. Tarkibi ogʻirligi boʻyicha odatda taxminan 92 % qalay, 6 % surma va 2 % misdan iborat.

Britannia metall odatda quyma emas, balki yigiriladi va 255 daraja Selsiyda eriydi.

Tarix
-----

Britannia metalli birinchi marta 1769 yoki 1770 yillarda ishlab chiqarilgan. Jeyms Vikers uni oʻlayotgan doʻstidan formulani sotib olgandan keyin yaratdi. Sheffild ishlab chiqaruvchilari Ebenezer Xankok va Richard Jessop tomonidan shartnoma asosida ishlab chiqarilganda dastlab „Vickers White Metal" nomi bilan tanilgan. 1776 yilda Jeyms Vikers ishlab chiqarishni oʻz qoʻliga oldi va 1809 yilda vafotigacha, kompaniya uning oʻgʻli Jon va kuyovi Ilyos Uestga oʻtgunga qadar egasi boʻlib qoladi. 1836 yilda kompaniya Jon Vikersning jiyani Ebenezer Steysiga (Xanna Vikers va Jon Steysining oʻgʻli) sotilgan.

1846 yilda kumush bilan elektrokaplama ishlab chiqilgandan soʻng, Britannia metalli kumush bilan qoplangan uy-roʻzgʻor buyumlari va vilkalar pichoqlari uchun asosiy metall sifatida keng qoʻllanila boshlandi. Bunday narsalardagi **EPBM** qisqartmasi „elektr bilan qoplangan Britannia metall" degan maʼnoni anglatadi. Britannia metall odatda bardoshli boʻlgan elektrolizlangan nikel kumushga (EPNS) arzonroq alternativ sifatida ishlatilgan.

2016 yilgacha britanium Oskar haykalchalarining mustahkam yadrosini yaratish uchun ishlatilgan. 8½ funt (4 kg) haykalchalar oltin bilan qoplangan Britannia metalli edi .Oʻshandan beri mukofotlar bronza yadroga oʻzgartirildi.

Yozuvchi Jorj Oruell oʻzining „ Ajoyib bir piyola choy" inshosida „britaniyalik" choynaklar chinni idishlarga qaraganda „pastroq choy ishlab chiqaradi" deb taʼkidlaydi.

Yana qarang
-----------

* Britaniya kumushi
* Ingliz kalayli (taxminan 91 % qalay, 7,5 % surma va 1,5 % mis)
* Nikel kumush („Germaniya kumushi")
* Rid va Barton

Maʼlumotnomalar
---------------

1. 1 2  „Britannia Ware English".
2. ↑  „Britannia metal". 15-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2012-yil.
3. ↑  *The New Encyclopædia Britannica, Micropædia* (2002, 15th edition)
4. ↑  Krupp, Alfred*. The metallic alloys: A practical guide for the manufacture of all kinds of alloys, amalgams, and solders, used by metal-workers ... with an appendix on the coloring of alloys and the recovery of waste metals*. H.C. Baird & Co. 1888.
5. ↑  „Oscar Statuette" (25-iyul 2014-yil).
6. ↑  *George Orwell.* „A Nice Cup of Tea". *Evening Standard* (12-yanvar 1946-yil).
**Gipodinamiya** (harakatning kamayishi, yunoncha hypos — „kam" va dinamos — „harakat") — bu vosita faoliyatining cheklanishi, mushaklarning qisqarish kuchining pasayishi bilan tana funktsiyalarining (mushak-skelet tizimi, qon aylanishi, nafas olish, ovqat hazm qilish tizimi) buzilishi.  Hozirgi kunda urbanizatsiya, mehnatni avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash, aloqa vositalarining rolini oshirish tufayli jismoniy kamharakatlilikning tarqalishi ortib bormoqda.

Oʻtroq turmush tarzi koʻplab kasalliklarning sababchisidir.

Jismoniy harakatsizlik — bu odamning jismoniy mehnatdan ozod boʻlishining natijasidir.  Jismoniy harakatsizlik ayniqsa yurak-qon tomir tizimiga taʼsir qiladi — yurak qisqarishining kuchi zaiflashadi, ish qobiliyati pasayadi, tomirlar tonusi pasayadi. Gipodinamiya ayniqsa metabolizmga (metabolizm va energiya) taʼsir ko‘rsatmay qolmaydi, toʻqimalarda qon taʼminoti pasayadi.  Yogʻlarning yetarli darajada parchalanmaganligi tufayli qon „yogʻli" boʻlib, tomirlar orqali sekinroq oqadi — ozuqa moddalari va kislorod bilan taʼminlash kamayadi.

Gipodinamiya kasalik emas balki, organizm jismoniy faoliyati pasayishi hisoblanadi. Shunday bo‘lsa-da, u millionlab odamlarning o‘limiga sabab bo‘lmoqda. „Ortodoks" tibbiy portalida yozilishicha, gipodinamiya o‘lim sabablari bo‘yicha hatto chekishni ham ortda qoldirar ekan: 5,3 million kishida — gipodinamiyadan, 5 million kishida chekishdan kelib chiqadigan o‘lim holati kuzatiladi, bu bor-yo‘g‘i bir yillik maʼlumot.

Ko‘pincha 35-40 yoshdan keyingi aholi qatlamida tananing turli sohalarida yog‘ to‘g‘imalari rivojlanishi va boshqa sabablar tufayli kamharakatlik kelib chiqadi.

Sport insonni chiniqtirib organizmda qon aylanishini yaxshilaydi to‘qimalar trofikasini oshiradi, mushaklarning tonusi oshishiga olib keladi.

*Gipodinamiyani oldini olish* — birinchi navbatda to‘g‘ri ovqatlanishni yo‘lga qo‘yish, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish, jismoniy mashlar bilan shug‘ullanish, ko‘proq toza havoda sayr qilish lozimdir.
**Gipodermatozlar**, oʻqara - hayvonlar, asosan qoramollarda, qisman otlarda uchraydigan surunkali invazion kasallik. Oddiy teri osti (orqa miya) boʻkalari (Hypoderma bovis) va janub teri osti boʻkalari (qiziloʻngach soʻnasi) (Hypoderma lineatum) lichinkalari qoʻzgʻatadi. Parazitlar joylashgan organ va toʻqimalarning yalligʻlanishi, organizmning umumiy zaharlanishi, hayvonlar mahsuldorligining pasayishi bilan kechadi. Voyaga yetgan boʻkalar ariga oʻxshaydi, yil davomida bir marta avlod beradi. Urgʻochilari hayvonlarning terisi (juni osti)ga 800 tacha tuxum qoʻyadi. 3—5 kunda tuxumlardan chiqqan lichinkalar teri orqali hayvon organizmiga kirib, asosan orqa belda toʻplanadi. Oradan 2—3 oy oʻtgach, orqa miya kanaliga (N. bovis) va qiziloʻngachning chuqur qatlamiga (N. lineatum) yetib boradi. Yetilgan lichinkalar terida hosil qilgan oqma teshiklari orqali yerga tushadi, 2—3 kun oʻtgach, gʻumbakka aylanadi.

Belgilari: zararlangan hayvonlarning terisi ostida qattiq, oqmasi boʻlgan shishlar paydo boʻladi (150 tagacha). Davolash va oldini olish: kuzda, boʻkalar uchishi toʻxtaganidan keyin mollar 25—30 kun oraliq bilan ikki marta neotsidol, ektomin, ektofor, dikosafos kabi insektoakaritsidlar bilan choʻmiltiriladi yoki artiladi, bahorda xuddi shu preparatlar eritmalari bilan yoki xlorofosning 4% suvli eritmasi bilan ishlov beriladi. Boʻkalarning jadal uchishi davrida hayvonlarni dalada tunda boqish, kunduzi qorongʻi molxonalarda saqlash tavsiya etiladi, har 25—30 kunda insektitsidlarning suvdagi eritmalari bilan hayvonlarni artish (choʻmiltirish) lozim.

Hoshim Nurmamatov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Veniaminovich Kedrin** (1940.11.5, Toshkent) — rassom, keramika ustasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1984). P.Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1965). 1965-yildan meʼmorlar bilan ijodiy hamkorlik qilgan; u yaratgan sopol buyumlar, namoyonlar turli jamoat binolari ("Moviy gumbazlar" choyxonasi, "Chorsu" mehmonxonasi va boshqalar) bilan uygʻunlashgan. Sharq miniatyuralari ruhida ishlangan "Bahrom Goʻr ovda", "Umar Xayyom sheʼrlari" namoyonlari, "Sirli olam", "Zangori togʻlar", "Tuman" kabi devoriy rasmlari va b. oʻzbek kulolligi anʼanalarida yaratilgan roʻzgʻor buyumlari (piyola, lagan, kosa va boshqalar) ranglar harakati, mazmuni va dadil uslubiy izlanishlari bilan diqqatni tortadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ahmad Yunusov** (1923.10.5, Toshkent) — musiqa muharriri, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1968), Yunus Rajabiyning oʻgʻli. Oʻrta Osiyo universiteti (1952), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutining 1 yillik rej.lik kursini (1953) tugatgan. Yangiyoʻldagi „Toshsovet" teatrida aktyor (1941—1945). Toshkent toʻqimachilar kombinati klubi (1947—1994), ToshMI qoshida (1948—1994), Mirzachoʻl (hozirgi Guliston) shahar madaniyat uyida (1964—1969) „Xalq teatri" unvoniga sazovor boʻlgan havaskor teatr jamoalarining tashkilotchisi va rahbari. Rej. sifatida saxnalashtirgan spektakllari: „Yurak sirlari" (B. Rahmonov), „Makr va muhabbat" (F. Shiller), „Imon" (I. Sulton), „Sharqtongi" (N. Safarov), „Mexribonlar", „Toshkesar" (Alp Jamol) va boshqa Ayni paytda Oʻzbekiston televideniyesining musiqa tahririyatida muharrir va boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlab (1957—1994), „Marxabo, talantlar", „Sanʼatkorlar hosil ustalariga" kabi turkum koʻrsatuvlar, shuningdek, Sh. Rahimova, M. Azizova, M. Mirzayev, Sayfi Jalil, S. Kalonov, S. Xoʻjayev, M. Gʻofurov kabi sanʼatkorlarning ijodiy portret va konsertlarini tayyorlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kosa (maʼnolari).

**Kosa** — 1) suyuqlik, turli taomlarga moʻljallangan uy-roʻzgʻor buyumi; ogʻzi keng, ichi chuqur, tagi torroq, taglikli idish. Badiiy xunarmandlikda sopol, chinni, mis va boshqalardan tayyorlanib, ichi bezaksiz, usti kurkam qilib bezatiladi. Hajmi (kosacha, nimkosa, miyona Kosa, shokosa va boshqalar), xom ashyosi (sopol Kosa, chinni Kosa, mis Kosa, yogʻoch Kosa va boshqalar), ishlatilishi (osh Kosa, obikosa, sharbat Kosa, qaymoq Kosa va boshqalar) ga qarab farqlanadi. Kosa koʻp mamlakatlarda, ayniqsa, Sharqda qadimdan keng tarqalgan. Dastlab qoʻlda loydan yasalgan, kulollik charxi paydo boʻlgach, shakli hamda bezagi takomillashib borgan. Oʻzbekiston hududi (Fargʻona vodiysi Chust shahri yaqini)dan miloddan avvalgi 2-ming yillikka mansub sodda, bir oz dagal sopol Kosalar topilgan. Hozirda Toshkent, Samarqand va boshqa chinni zavodlarida, ustaxonalarda tayyorlanayotgan koʻrkam bezaqli nafis chinni Kosalar mashhur; 2) kosacha; muqarnaskl tashqil etuvchi qism, katakcha.

Yana q.
-------

* Piyola

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmad ibn Muhammad al-Maqqariy at-Tilmisoniy** (أحمد المقري التلمساني) (1577-1632) jazoirlik olim, biograf va XX asrgacha Andalus tarixi borasidagi ilmiy tadqiqotlar uchun asos boʻlgan eng mashhur – **"Nafh at-tib"** asari muallifi edi.

Hayoti
------

Kelib chiqishi tilimsonlik boʻlgan Maqqariy Jazoirdagi Maqqara qishlogʻidan kelgan taniqli ziyolilar oilasida tugʻilgan. Tilimsondagi ilk taʼlimdan soʻng, Maqqariy Marokashning Fas shahriga, soʻngra Marokashga - Ahmad al-Mansur saroyiga yoʻl oladi. 1603-yilda al-Mansur vafot etgach, Maqqariy Fasda al-Mansurning vorisi Zaydon Abul Maoliy tomonidan ham muftiy, ham Qaraviyyin masjidiga imom etib tayinlandi.

1617-yilda u mahalliy hukmdor bilan kelishmovchilik tufayli Sharqqa joʻnab ketadi va Qohirada istiqomat qiladi. U yerda oʻzining eng mashhur asari "Nafh at-tib"ni yozgan.

1620-yilda u Quddus va Damashqqa tashrif buyurib, olti yil davomida besh marta haj qilgan. Makka va Madinada hadisdan ma’ruzalar oʻqigan. 1628-yilda u yana Damashqda boʻlib, u yerda Imom Buxoriyning hadislar toʻplami boʻyicha ma’ruzalarini davom ettirgan. Shu orada musulmon Iberiyaning ulugʻvorligi haqida koʻp gapirgan va keyinchalik bu mavzuda oʻz asarini yozishga turtki boʻlgan. Oʻsha yili u Qohiraga qaytib kelgan va asosan Marokashdagi Sa’diy kutubxonasida toʻplagan materiallari asosida Ispaniya tarixini yozishga bir yil vaqt sarflagan. Hozirda saqlanib qolgan qoʻlyozmalar qisman Madrid yaqinidagi El Escorialda saqlanadi. Maqqariy 1632-yilda Damashqqa ketayotganda vafot etgan.

Asarlari
--------

• Ravzat al-os al-otira al-anfos fi zikri man laqaytuhu min a’lom al-hazratayn: Marokash va Fos (روضة الآس العاطرة الأنفاس في ذكر من لقيته من أعلام الحضرتين: مراكش وفاس).

• Nafh at-tib min gʻusnil Andalus ar-ratib va zikru vaziriha Lisoniddin ibnil Xatib (نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب وذكر وزيرها لسان الدين بن الخطيب).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Josef W. Meri*. Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia*. Taylor & Francis, 31 October 2005 — 478 bet. ISBN 978-1-135-45603-0.
**Aleksandr Sergeevich Kropachev** (1981-yil 20-iyun Fargʻona, Oʻzbekiston SSR) — Davlat Dumasining 6-chaqiriq deputati. Davlat Dumasining fuqarolik, jinoiy, arbitraj va protsessual qonunchilik boʻyicha qoʻmitasi aʼzosi hisoblanadi.

Biografiyasi
------------

Kropachev Aleksandr Sergeevich, 1981-yil 20-iyunda Oʻzbekiston SSR Fargʻona shahrida tugʻilgan. 1987 — 1998-yillarda Farg‘ona shahridagi 18-sonli o‘rta maktabda o‘qigan. 1998-yildan beri Krasnodar shahrida yashaydi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari saflarida muddatli harbiy xizmatni oʻtagan. 2001 — 2006-yillarda xususiy xavfsizlik tuzilmalari tizimida ishlagan. 2002 — 2008-yillarda Rossiya Adliya akademiyasining sud tizimi uchun mutaxassislar tayyorlash fakultetida tahsil olgan.

2006-yil iyulidan 2009-yil dekabrigacha Krasnodar o'lkasi advokatlar assotsiatsiyasining advokat yordamchisi boʻlib ishlagan. 2006-yil iyul oyidan "Rossiya Liberal-demokratik partiyasi "siyosiy partiyasining aʼzosi. 2006-yil oktyabrdan 2008-yil martgacha — „LDPR" siyosiy partiyasining Krasnodar o'lkasi boʻlimining yoshlar bilan ishlash boʻyicha koordinatori yordamchisi boʻlgan. 2008-yil iyuldan 2009-yil oktyabrgacha — ixtiyoriy asosda Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisi Davlat Dumasi deputati Napso Yuriy Aisovichning yordamchisi etib tayinlandi.

2008-yil martidan 2009-yil noyabrigacha „LDPR" siyosiy partiyasining Krasnodar o'lkasi boʻlimi koordinatori oʻrinbosari etib tayinlandi.

2009-yil noyabrdan 2010-yil dekabrgacha „LDPR" siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi koordinatori, „LDPR" siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi Muvofiqlashtiruvchi kengashi aʼzosi boʻldi.

2010-yil yanvar oyidan LDPR siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi koordinatori birinchi oʻrinbosari, — siyosiy partiyasi Krasnodar oʻlkasi boʻlimi Muvofiqlashtiruvchi kengash aʼzosi hisoblanadi. 2009-yil oktyabrdan 2011-yil dekabrigacha Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisi Davlat Dumasi deputati Yevgeniy Nodarievich Teplyakovning Krasnodar oʻlkasida toʻliq kunlik ish boʻyicha yordamchisi boʻlgan. 2011-yil 4-dekabrda u oltinchi chaqiriq Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisining Davlat Dumasi deputati etib saylangan. U 2016-yildan boshlab Davlat Dumasi deputatligi vazifasini bajarmayapti.

Manbalar
--------



1. ↑  „КРОПАЧЕВ АЛЕКСАНДР СЕРГЕЕВИЧ Депутаты Госдумы".
2. ↑  „Кропачев Александр Сергеевич".