recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**KENT (Kent) Rokuell** (1882.21.6, Tarrituan, Nyu-York - 1971.13.3, Pla-teberg) — amerikalik yozuvchi, rassom va jamoat arbobi. Yozuvchilik faoliyati 1920-yildan boshlangan. "Yovvoyi oʻlka" kitobi Alyoska sayohati kundaliklari asosida yuzaga kelgan. Olovli Yer oʻlkasiga safari natijasida "Sayohat" (1924) kitobini yaratgan. "Yoʻnalish № dy E" (1930), "Salamina" (1935) qissalarida Grenlandiya aholisining urf-odatlari va tabiati aks ettirilgan. Ularda eskimoslarning maʼnaviy dunyosi va mashaqqatli hayot tarzi oʻziga xos quvnoq mutoyiba vositasida tasvirlangan. "Mening nuqtai nazarim" (1940), "Janoblar, bu men!" (1955) ayerlari oʻz tarjimai holiga asoslangan. K. realist rassom sifatida Amerika sanʼatining eng yaxshi anʼanalarini davom ettirgan, oʻz kitoblariga koʻplab suratlar ishlagan. K.ning "Dengiz zahmatkashlari" (1907), "Men shtatidagi burun qish ogʻushida" (1906), "Bahor iztiroblari" (1908), "Qizim Klara" (1915), "Rassom Grenlandiyada" (1929) kabi polotnolari mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oulman** — bu DC Comicsning bir nechta super yovuz qahramonlarining nomi. U Bryus Ueyn/Betmenning yovuz muqobil koinot versiyasidir.

Adolat ligasining oʻxshashi boʻlgan superyovuzlar jinoyat sindikatidan iborat.

Sharhlar va tanqid
------------------

"Comic Book Resources"dan Brendon Zakarining taʼkidlashicha, Owlman „Betmen kabi jinoyatchilarga qarshi kurashuvchi emas, balki yovuz jinoyatchidir". „Screen Rant"dan Ana Dumarog qahramonni „DC ning eng qiziqarli yovuzlaridan biri" deb hisoblaydi. Uning hamkasbi Shon Korli shunday deb yozgan edi: „Owlmanning nigilizmga intilishi uni koinot aholisining yarmini yoʻq qilishga intilayotgan Tanos bilan bir qatorga qoʻyadi. Ikkalasi ham oʻlimga berilib ketgan, ammo sabablari farqli: Tanos Oʻlimni tom maʼnoda yaxshi koʻradi va komikslarda unga boʻlgan muhabbati uning harakatlarini kuchaytiradi; boshqa tomondan, Owlmanda (biz maʼlum boʻlganicha) bunday motivatsiya yoʻq, u faqat oʻlimdan keyingi ozodlikni xohlaydi".

Manbalar
--------

1. ↑  Jeffrey A. Brown. Batman and the Multiplicity of Identity. — Taylor & Francis, 2018. — 236 с. — ISBN 978-1-35139-998-2.
2. ↑  Michael Newton. Hidden Animals. — Greenwood Press, 2009. — С. 111. — 200 с. — ISBN 978-0-31335-906-4.
3. 1 2  „Crime Syndicate: How Every Version Owlman CORRUPTED Batman's Legacy" (en). *CBR* (11-iyul 2021-yil). 21-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Crime Syndicate: Why Owlman Is the Multiverse's Most Despicable Dark Knight" (en). *CBR* (7-aprel 2021-yil). 21-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-yanvar 2022-yil.
5. ↑  „Fan Art Imagines Casey Affleck as Owlman" (en). *Screen Rant* (28-avgust 2017-yil). 21-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-yanvar 2022-yil.
6. ↑  „DC's Evil Batman Combines Bruce Wayne With Thanos" (en). *Screen Rant* (5-aprel 2021-yil). 21-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-yanvar 2022-yil.
**Berat Boz** (1998-yil 20-dekabr, Chankaya) — turkiyalik futbolchi, hozirda faoliyatini „Erbaaspor" da davom ettirib kelmoqda.

Karyerasi
---------

Faoliyatini 2012-yilda oʻz shahri hisoblangan Anqaradagi „İlklerspor" klubida boshlagan Berat 2014-yilda „Samsunspor" tomonidan transferi amalga oshgan. Engin İpek oʻgʻli murabbiy boʻlgan 2017-18 yilgi chempionatning ikkinchi yarmida klub bilan professional shartnoma imzolashga erishgan futbolchi 2018-yilning 28-aprel kuni 1-ligadagi dastlabki professional oʻyinini oʻtkazadi. U liga uchrashuvida Giresunsporga qarshi maydonga tushadi. „Samsunspor"da yetarlicha oʻyin amalyotiga ega boʻlmagan Berat 2019-20-yilgi mavsum boshida bor-yo‘g‘i 2 ta o‘yinda maydonga tushadi hamda 3-o‘rinda maydonga tushadi. U ligada „Erbaaspor" ga bir yilga ijaraga beriladi va mavsum oxirida unga guvohnoma beriladi.

Manbalar
--------



1. 1 2  „Berat Boz imzayı attı".  habergazetesi.com.tr (3 şubat 2018). 18 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 ağustos 2018.
2. ↑  „Akın Çorap Giresunspor-Samsunspor".  tff.org (28 nisan 2018). 18 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 ağustos 2018.
3. ↑  „Samsunspor'dan Erbaaspor'a 5 futbolcu birden".  hedefhalk.com (17 temmuz 2019). 20 temmuz 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 temmuz 2019.
4. ↑  „Genç oyuncu Samsunspor'a veda etti". *Halk* (13 ekim 2020). 23 ekim 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23 ekim 2020.
***Rivoyat** (arab. hikoya qilmoq) — voqea va hodisalarni, inson faoliyatini baʼzan uydirmalar vositasida, baʼzan real tasvirlovchi ogʻzaki hikoya; folklor janri. Hajmi qisqa, 2 yoki 3 epizoddan tashkil topadi, anʼanaviy uslubiy shaklga ega boʻlmaydi. Odatda, oddiy bir hikoyachi bayonidan boshlanib, ogʻizdanogʻizga oʻtish jarayonida erkin talkin qilinadi. R. asosida voqelik va tarixiy shaxs bilan bogʻliq hodisalar yotadi. Gʻoyaviy mazmuniga koʻra, tarixiy P. hamda toponim R.larga boʻlinadi. Tarixiy R. da biror shaxs faoliyati va xalq qahramonlari bilan bogʻliq hodisalar hikoya qilinadi, axloq va odobning ideal meʼyorlari tashviq etilib, muayyan faktlar haqida axborot beriladi. Bunday R.lar Navoiy, Ulugʻbek, Ibn Sino, Beruniy, Mashrab, Amir Temur, Sulton Mahmud va boshqa hayoti bilan bogʻliq voqea va hodisalar asosida ham yaratilgan. Toponim R.larda shahar, qishloq, qoʻrgʻon, saroy, maqbaralar nomi hamda ularning yuzaga kelish sabablari bilan bogʻliq voqealar hikoya qilinadi. Xotimasida.odatda, hikoyadan maqsad taʼkidlanadi va muayyan fakt izoxlanadi (Mas, "Toʻrabek xonim maqbarasi", "Anda jon qildi", "Odinajonim", "Qoʻngʻirot" va boshqalar). R.lar bizgacha koʻproq ogʻzaki, qisman yozma shaklda yetib kelgan. Vosifiynij "Badoyeʼ ulvaqoyeʼ", Xondamirning "Makorim ulaxloq" va boshqa asarlarda R.larning qad. namunalari keltirilgan. Oʻzbekistonda juda koʻp R.lar yozib olingan va ular xalqtarixi hamda madaniyestetik qarashlarini oʻrganishda muhim manbadir.*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taxta** — turli yogʻoch gʻoʻlalarni boʻylamasiga tilish yoʻli bilan tayyorlanadigan mahsulot. Binokorlik, mebelsozlik va idish (yashik) lar tayyorlashda ishlatiladi. Ignabargli daraxtlar (tiloyuch, qayrogʻoch, terak, tol, yongʻoq, tut, chinor va boshqalar) gʻoʻlalari T. uchun xom ashyo sanaladi. T.lar shakliga koʻra, ikki qirrasi tekis tilingan, ikki qirrasi chala arralangan yoki umuman arralanmagan, gʻoʻlaning yonlaridan chikadigan pushtaxta (gorbil) kabi xillarga boʻlinadi. Qalinligi 8 mm dan 100 mm gacha, uzunligi esa 9 m gacha boʻlishi mumkin. Qurilishda 30, 40, 50 mm qalinlikdagi T.lar koʻp ishlatiladi. T.lar toʻgʻri chiziqliligi, koʻzlarining boryoʻqligi va boshqa sifatlariga kura 6 xilga bulinadi. Transport yoʻlida ishlatiladigan yogʻoch gʻoʻlalar shpal deb ataladi. Shpallarning qalinligi 13—17 sm, uzunligi esa 2,5—2,7 m ni tashkil etadi. Shpalning toʻrt tomoni tilingan boʻlsa — qirqilgan, ikki tomoni (pasti va usti) arralanib, qolgan ikki tomoni shunday qoldirilsa — yonbosh shpallar deb ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beqasam**, beqasab — yoʻl-yoʻl gulli pishiq mato; tanda ipi ipak, arqogʻi ipdan toʻqiladi. Arqoq ipi tanda ipidan yoʻgʻonroq boʻlgani uchun mato yuzasida koʻndalang chiziqlar (gʻadirbudurlik) hosil boʻladi. Toʻqish jarayonida arqoq ipi hoʻllanib turiladi. Maxsus ishlov berib kudunglangandan soʻng B.ning bir tarafi atlasdek silliq, bir tarafi tovlanib turadi. Oldindan boʻyalgan tanda iplari ishlatilishi natijasida B. guli ikki tomonlama xilmaxil va rangbarang boʻladi. Oʻrta Osiyoning yirik ipakchilik markazlarida ishlab chiqarilgan B.lar qalinyupqaligi, mato enining torkengligi, rang xillarining tanlanishi, yoʻlyoʻl gullarining tartibi jihatidan bir-biridan farq qilgan. Buxoro—Samarqand B.larining arqoq ipi yoʻgʻon, mujassamoti markazi oddiy bir meʼyorda takrorlanuvchi aniq keng (pushti, sariq, zangori yoki pushti, binafsha, sariq tusli) yoʻllardan, qirgʻogʻi esa hoshiya yoʻllardan iborat. Bundan tashqari, "zanjira" gullar, abr nusxa yoki turli kvadrat, chiziqcha, mayda gullar va boshqa tasvirlar qoʻshib bezatilgan. Mahalliy yorqin koloriti ranglarga boy. B. Buxoro—Samarqand vodiysida olacha nomi bilan ham mashhur.

Fargʻona vodiysi B.lari yupqa va mayin, chunki arqoq ipi ingichkaroq; guli, asosan, sovuq feruzabinafsha ranglardan iborat, koʻproq boʻrkoʻk tusli va turli xil yashil ranglarning bir-biriga mayin oʻtishi bilan boshqa B.lardan ajralib turadi. Baʼzi anʼanaviy gullari ("besh kashta", "Bayrok" )da yashil rangga yorqin pushti rang aralashtirilgan. Qadimda kuyov toʻnlariga ishlatilgan Namangan "oq B."i, asosan, oq, sariq, yashil tusli qilib toʻqilgan. Namangan, Margʻilon, Qoʻqon toʻqimachilik fkalarida B.ning oq, chiviq, olti katak, marmar va boshqa turlari ishlab chiqariladi. B.dan kiyim (toʻn, kamzul, koʻylak va boshqalar)lar, koʻrpacha va boshqa tayyorlanadi.

Sayyora Mahkamova.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muxammas (maʼnolari).

**Muxammas** (arab. مخمس — beshlik) — sharq sheʼriyatidagi sheʼriy shakllardan, qofiyalanish tartibiga koʻra tuzilgan sheʼr. M.ning har bir bandi 5 misradan iborat boʻlib, a—a—a—a—a, b—b—b—b—a, v—v—v—v—a, baʼzan esa a—a—a—a—a, b—b—b—a—a tarzida qofiyalanadi. Bandlarning oxirida shoirtaxallusi keltiriladi. M. 1bandining 5misrasida qofiya sifatida qoʻllangan soʻz shu misra boʻylab 2—3-marta takrorlanadigan namunalari ham uchraydi (mas, Dilkash, Komil Xorazmiy, Feruz, Muazzamxon va boshqa ijodida). M.ning 2 turi bor: tabʼi xud (mustaqil) va tazmin (taxmis). Birinchisida barcha beshlik miyeralar bir muallifniki, ikkinchisi (taxmis)da ijodkor bironta ustoz, zamondosh shoir yoxud oʻz gʻazallari baytlarining har birini beshlik bandlarga aylantiradi. Ikki shoir misralari payvandidan iborat sheʼr paydo qilinadi. Gʻazalning har bir bayti oldidan oʻzining uch misrasini qoʻshadi. M. shoir uchun fikr-kechinmalarini chuqurroq ifodalash, bo-shqa shoirlar bilan musobaqalashish, kuch sinash, bahslashuv vositasi boʻlgan.

M.ning oʻzbek sheʼriyatidagi ilk namunalari Hofiz Xorazmiy va Gadoiy devonlarida uchraydi. Navoiy davrida uning tazmin namunalari yaratilgan. M. navislik, ayniqsa 17-asrdan boshlab tez rivojlangan. Mashrab, Vafoiy, Uvaysiy, Nodira, Mahzuna, Munis, Furqat, Xiromiy, Muqimiy va boshqa shoirlar mumtoz M.lar yaratganlar. M. 20-asr sheʼriyatida ham anʼana sifatida davom etdi. Mas, Sobir Abdulla, Char-xiy kabi shoirlar boshqa shoirlarning gʻazallariga M.lar bogʻlaganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 
Andoza:Literature-stub
**Kompress** (lotincha: *compressus* — qisilgan) — shifo maqsadida qoʻyilgan issiq yoki sovuq boylam. Ogrigan aʼzoni sovqotishdan va boshqa tashqi taʼsirotlardan himoya qilish uchun bir necha qavat doka yoki qalin paxta qatlamdan iborat quruq Kompressdan foydalaniladi. Shifobaxsh taʼsir koʻrsatish maqsadida nam Kompress qoʻllanadi. Bu Kompressning sovuq, qaynoq, issiq va dorili xillari boʻladi. Shifokor buyurgan Kompressni bemorning oʻzi yoki unga qaraydigan odam qoʻyishi mumkin. Kompressning qanchalik davomliligi uning qanday qoʻyilishiga bogʻliq.

Sovuq Kompress (bir boʻlak yumshoq matoni bir necha qavat qilib sovuq suvga boʻktirib olinadi) maʼlum bir joyni sovitib, qon tomirlarini toraytiradi; uni lat yeganda, burun konaganda gavdaning kasal qismiga (bosh, qoʻl, oyoq va boshqa joylarga) qisqa muddat (2—3 min.) qoʻyiladi.

Issiq Kompress qon tomirlarini uzoq, vaqt davomida kengaytirib, teri va chuqurroqdagi toʻqimalarga qon oqib kelishini yaxshilaydi, natijada yalligʻlanish oʻchogʻi tez yoʻqolib, ogriq qoladi. Bir necha qavat qilib taxlangan doka yoki matoni oldindan uy temperaturasidagi suvga boʻktirib olib, yaxshilab siqib, kasal joyga qoʻyiladi, ustidan kleyonka yoki suv oʻtkazmaydigan qogʻoz yopiladi (kleyonka yoki qogʻoz ancha katta boʻlishi va nam matoni berkitib turishi kerak), uning ustidan kattaroq paxta yoki flanel (Kompress ostida hosil boʻlgan issiqlikni saqlab turish uchun) oʻraladi. Kompress toʻgʻri qoʻyilgan boʻlsa, tanaga tegib turgan mato Kompress olinganda iliq va nam boʻladi. Kompress aksari kechqurun, uxlashdan oldin qoʻyiladi. Kompress tananing katta joyiga (mas, koʻkrak qafasiga) qoʻyiladigan boʻlsa, bemor oʻrinda yotishi lozim. Baʼzan suvli isitadigan Kompress oʻrniga arokli yoki spirtli Kompress qoʻllaniladi. Bunday Kompress tez qurib qoladi, shuning uchun tez-tez almashtirib turiladi. Dorili K. isitadigan K.ning ayni oʻzi, bunda K. taʼsirini kuchaytirish uchun suvga vrach buyurgan turli xil dori moddalar qoʻshiladi. Kompress notoʻgʻri qoʻyilganda koʻngilsiz oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun Kompressni oʻz bilgicha, vrach maslahatisiz qoʻymaslik kerak.

Yana qarang
-----------

* Kompressor
* Kompressor stansiyasi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taxti sangin** — Tojikistonning Qubodiyon tumanidagi qad. shahar xarobasi (mil. av. 3-asr — mil. 3-asr). Amudaryoning oʻng qirgʻogʻida, Vaxsh va Panj daryolari qoʻshilgan yerda, tor vodiyda joylashgan. Bu vodiy gʻarbdan TaxtiQubod togʻi, sharkdan Vaxsh daryosi bilan chegaralangan, 2 qator tosh devor (oraliq masofa — 2 km) bilan muxrfazalangan. Devor oraligʻida turli inshootlar qurilgan. Markazda qalʼahisor (275– 165 m.), atrofi tosh devor bilan oʻralgan. Devor qalinligi 2 m, bal. 8 m, minoralari boʻlgan, atrofiga xandaq qazilgan. Oke daryosi maʼbudiga atalgan yirik ibodatxona majmuasi (51x51 m) ochilgan. U 4 ustunli zal (mehmonxona) dan (12x12 m) iborat boʻlib, atrofi 2 qatorli yoʻlak bilan oʻralgan. Ibodatxona devorining qalinligi 3 m, yirik xom gʻishtdan (50^50x14 sm) qurilgan. T. Sdan ellin madaniyatiga mansub koʻplab haykaltaroshlik namunalari, fil suyagidan yasalgan buyumlar, xanjar—akinaklar, qimmatbaho gʻiloflar, yuzlab YunonBaqtriya, Kushon, parfyan va hind tangalari, 3000 ga yaqin temir va 50 jez paykon topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malika Akbarovna Qodirxonova** (tugʻ. 1967-yil, Toshkent) — oʻzbek davlat arbobi, tadbirkor, IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi, 2021-yildan Senatning Xotin-qizlar va gender tengligi masalalari qoʻmitasi raisi.

Biografiya
----------

Malika Akbarovna Qodirxonova 1967-yilda Oʻzbekiston SSRning Toshkent shahrida tugʻilgan. U 2015—2019-yillarda Toshkent viloyati „Ayollar tadbirkorligiga koʻmaklashish" markazi rahbari sifatida xotin-qizlar oʻrtasida tadbirkorlikni rivojlantirish borasida katta ijobiy natijalarga erishdi. Malika Qodirxonovaning faolligi va tashabbusi bilan 2015-yilda viloyatda 300 nafar tadbirkor ayol faoliyat yuritgan boʻlsa, 2019-yilda ularning soni 4 ming nafardan oshgani buning dalilidir. „Nogironlar — tadbirkor ayollar" uyushmasining Toshkent viloyatida tashkil etilgani ham Malika Akbarovnaning saʼy-harakatlari samarasidir. U 2020-yilda IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati deputati, shuningdek, Senatning Byudjet va iqtisodiy islohotlar qoʻmitasi aʼzosi. Malika Akbarovna 2021-yilda Oliy Majlis Senatining Xotin-qizlar va gender tengligi masalalari qoʻmitasi raisi etib saylandi.

Mukofotlar
----------

2018-yilda „Doʻstlik ordeni" bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *UzDaily.* „Избрана председатель Комитета Сената по вопросам женщин и гендерного равенства" (ru). *UzDaily.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. 1 2 3  „Малика Кадирханова избрана председателем комитета Сената" (ru). *UzReport.news*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
3. ↑  „ 340-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской комиссии по сотрудничеству между Олий Мажлисом Республики Узбекистан и Жогорку Кенешем Кыргызской Республики". *lex.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Избрана председатель Комитета Сената по вопросам женщин и гендерного равенства" (ru-RU).. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
**Dimishq** — Samarqand shahridan gʻarbda (hozirgi Samarqand viloyati, Past Dargʻom tumani hududi) joylashgan qishloq.

Tarixi
------

Dimishq qishlogʻi XIV asr oxirida Amir Temur tomonidan asos solinib, musulmonlarning eng yirik shahri boʻlmish Damashq sharafiga qoʻyilgan. Amir Temur qishloqda soʻfiylar uchun xonaqoh qurdirgan, Sharofiddin ALi Yazdiyning soʻzlariga koʻra, 1392-yilda Amir Temurning xotinlari qishloqga dam olish uchun toʻxtashgan.

1449-yil oktyabrida Dimishq qishlogʻi atrofida Mirzo Ulugʻbek va Abdulatif mirzo qoʻshinlari oʻrtasida jang boʻlib oʻtadi, jangda Ulugʻbek qoʻshini magʻlubiyatga uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vasiliy Bartold. Sochineniya. 1964, s. 62 harvnb error: no target: CITEREFVasiliy\_Bartold.\_Sochineniya.1964 (help)
2. ↑  Vasiliy Bartold. Sochineniya. 1964, s. 430 harvnb error: no target: CITEREFVasiliy\_Bartold.\_Sochineniya.1964 (help)
3. ↑  Vasiliy Bartold. Sochineniya. 1964, s. 158 harvnb error: no target: CITEREFVasiliy\_Bartold.\_Sochineniya.1964 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Vasiliy Bartold*. Sochineniya*, 2-tom, 2-qism (rus tilida), Moskva: Nauka [1964] — 661 bet.
**Kompozitsiya vositalari, kompozitsiya usuli — koʻp ovozli, kompozitor tomonidan nota yozuvi shaklida ijod etilgan musiqiy asarning tuzilish xususiyatlari, oʻziga xosligi; kuy-ohanglar yaratish hamda ularni rivojlantirish yoʻli. Musiqa asaridagi ovozlar, musiqiy-ifodaviy vositalarning oʻzaro nisbatlari jihatidan farqlanadi. Yevropa sanʼati tarixida oldin polifoniya uslublari (9— 10-asrlardan), keyinchalik gomofoniya turlari (16— 17-asrlardan), 20-asrda atonal musiqa, dodekafoniya, puantilizm, aleatorika, konkret musiqa, elektron musiqa, minimalizm kabi Kompozitsiya uslubilari rivoj topdi. Oʻzbekiston kompozitorlik sanʼatining ilk tajribalari (1920—1930-yilari), asosan, gomofoniya tarzida vujudga kelgan, keyinchalik (ayniqsa, 1960—1970-yillardan boshlab) polifoniya, shuningdek, turli zamonaviy kompozitsiya turlari keng rivoj topdi. Kompozitsiya uslubilari bir-birini inkor qilmaydi, balki aksariyat zamonaviy (shu jumladan, oʻzbek kompozitorlari yaratgan) musiqa asarlarida kompozitsiyaning bir necha turlari oʻzaro tutashib, qorishib ketgan holda namoyon boʻladi. Kompozitsiya uslubi asoslari maxsus oliy musiqa oʻquv yurtlarida musiqashunoslik hamda kompozitsiya kurslarida oʻrganiladi. Kompozitsiya uslubi tushunchasi, asosan, kompozitorlik ijodiga nisbatan qoʻllanilsada, taʼkidlash joizki, uzoq va yaqin oʻtmish hamda hozirgi davr oʻzbek bastakorlik ijodiyoti ham oʻzining uzoq taraqqiyoti jarayonida bir qator turfa Kompozitsiya uslubilarini shakllantirgan.**

Yana qarang
-----------

* Kompozitsiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kompleks oʻgʻitlar** - tarkibida oʻsimliklar hayot faoliyati uchun zarur bir necha asosiy oziq moddalari boʻlgan organik va mineral oʻgʻitlar. Organik Kompleks oʻgʻitlarga uy hayvonlari goʻngi, qushlar goʻngi, siderat oʻsimliklarning yashil massasi (koʻkat oʻgʻit), turli xil kompostlar kiradi. Tarkibidagi asosiy oziq moddalariga koʻra, mineral K.oʻ. ikki elementli (fosforkaliyli, azot-fosforli, azot-kaliyli) va uch elementli (azot-fosfor-kaliyli) boʻladi. Olinish usuliga koʻra, murakkab oʻgʻitlar, murakkab aralash oʻgʻitlar va aralash oʻgʻitlarga boʻlinadi. Koʻpgina K.oʻ. tarkibida mikroelementlar boʻladi yoki ularga bu elementlar qoʻshiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Malika" torti** (shved. torti) — anʼanaviy shved pishirigʻi yoki yumshoq biskvit, qandolat kremi va koʻpirtirilgan qaymoqning qalin qatlamidan iborat boʻlgan bir necha qavatli tort. Tort marsipan qatlami bilan qoplanadi, bu mahsulotga silliq va yumaloq koʻrinish beradi. Marsipan qoplamasi odatda yashil rangda boʻlib, ustidan shakar kukuni sepiladi va koʻp hollarda pushti rangli marsipan atirgul bilan bezatiladi.

 Krem bilan toʻldirilgan yashil rangli „Malika" torti
Tort retsepti ilk marta 1948-yilda „Prinsessornas kokbok" pazandachilik kitobida paydo boʻlgan, u Vastergotland gertsogi, shahzoda Karlning uchta qiziga oʻqituvchilik qilgan Jenni Okerstrom (1867-1957) tomonidan nashr etilgan. Asl retseptda mevalar mavjud boʻlmasa-da, zamonaviy versiyalarda tortni murabbo yoki yangi mevalar, odatda malina qatlamlari bilan boyitish mumkin. Boshqa rangdagi marsipan bilan tayyorlanuvchi variantlar — sariq rangli tort prinstårta („Shahzoda" torti) va qizil yoki pushti marsipan bilan tayyorlangan tort operatårta („Opera" torti) deb ataladi.

Tort dastlabda grön tårta (yashil tort) deb atalgan, keyinchalik prinsesstårta yoki „Malika" torti nomi ishlatila boshlagan, bunga tortni malikalar juda yaxshi ko‘rganlari sabab sifatida keltiriladi. Tortni sevgan malikalar: malika Margarita (1899-1977, keyinchalik Daniya malikasi), malika Marta (1901-1954, keyinchalik Norvegiya valiahd malikasi) va malika Astrid (1905-1935, keyinchalik Belgiya qirolichasi) edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Prinsesstårta: Swedish Princess Cake". *thespruceeats.com*. Qaraldi: 1-mart 2020-yil.
2. ↑  „Princess cake demystified (prinsesstårta)" (21-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 31-may 2015-yil.
3. ↑  „Traditionsenlig tårtfrossa - Prinsessyra bäddar för prinsesstårtans vecka" (sv).  Cisionwire (17-sentabr 2009-yil). 17-oktabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2009-yil.
4. ↑  „Royal Dilemma: Why is the Princess Cake Green?" (12-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 20-avgust 2012-yil.
5. ↑  *Vera.* „Swedish Princess Cake" (24-fevral 2009-yil). Qaraldi: 26-yanvar 2014-yil.
**Muxa boshchiligidagi** qoʻzgʻolon rus va moldaviya dehqonlari oʻrtasidagi XV asrdagi eng yirik qoʻzgʻolonlardan biridir. U 1490-yilda Moldaviya knyazligiga tegishli Bukovinada boshlangan va tez orada Galisiya va Polsha Rusini tashkil etgan Gʻarbiy Podoliyani ham qamrab olgan. Qoʻzgʻolonchilar feodallarning, asosan, polshalik zodagonlarning mulklariga hujum qildilar, otlarni, qurollarni tortib oldilar, zodagonlarni quvib chiqardilar va oʻldirdilar. Qoʻzgʻolonga tekin jamoa yerlarini feodallarga boʻlib berish, ularning zulmini kuchaytirish va dehqonlarni qul qilish amaliyoti sabab boʻldi.

Polsha qiroli Kazimir IV Yagellon janoblarni isyonchilarga qarshi yurishga chaqirdi va Tevton ordeni qoʻshinlarini yolladi. 1490-yilning yozida Rogatin yaqinida qoʻzgʻolonchilarning asosiy kuchlari qirol qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi va ularning Muxa boshchiligidagi qoldiqlari Pokutya, Kolomiya va Snyatin viloyatlariga, soʻngra shimoliy Bukovina oʻrmonlariga chekindi.

1491-yilning bahor va yozida maʼlum bir Andrey Borulya boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar otryadlari qaytib kelishdi (baʼzi tarixchilar bu oʻsha Muxa deb hisoblashadi). Galich yaqinida qoʻzgʻolonchilar magʻlubiyatga uchradilar. Borulya polyaklar tomonidan qoʻlga olindi va qatl qilindi — u Xotin qalʼasi devorlaridan uloqtirildi. Biroq qoʻzgʻolon davom etdi. 1492-yilda oʻzini Muxa deb ataydigan dehqon otryadlari Galisiyaning katta qismini egallab oldi. Ular feodallarning uylariga hujum qildilar, ularni oʻldirdilar, mulklarini yoqib yubordilar. Galichdan uncha uzoq boʻlmagan joyda zodagonlar otryadi qoʻzgʻolonchilar otryadiga hujum qilib, uni yoʻq qiladi va Muxani asirga oladi. U Krakov qalʼasiga olib ketilgan va u yerda tez orada qiynoqlardan vafot etgan.

Polsha yilnomasining muallifi Torgovisklik Peremishl yepiskopi Yan shunday deb yozadi: „*Volaxiyada qandaydir bir Muxa qisqa vaqt ichida dehqonlardan 9000 qoʻshin yigʻib, Rossiyaning Snyatin joylashgan qismiga bostirib kirishdi, uni egallab, talon-toroj qilishdi, soʻngra turli hududlarga hujum qilishdi, shaharlar va qishloqlarni va boshqalarni Galichgacha boʻysundirdi"*.

Adabiyotlar
-----------

* I. K. Baliq ovlash. Ukraina SSR tarixi. Sovet Ittifoqidan oldingi davr. Kiev, Oliy maktab, 1978-yil, 75-bet.
* Ukraina SSR tarixi. T1. 2-kitob. Kiev, Ilmiy fikr, 1979, 114-115-betlar.
* Ukraina tarixi boʻyicha qoʻllanma Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-04-10).. Ed. I. Podkovy va R. Shust. — K.: Geneza, 1993-yil.
* Moldova tarixi. — Kish.: 1951 T. 1.

Havolalar
---------

* Ukraina buyuk tarixi(Ukraincha) )
**Taxmis** (arab. — beshtalik qilish, beshtaga yetkazish) — muxammasning bir turi. T. bandlari ham muxammas singari 5 misradan iborat; ular bir shoirgagina tegishli boʻlmay, balki 2 shoirning misralaridan tashkil topadi: dastlabki 3 misra T. yozayotgan shoir qalamiga, keyingi 2 misra esa T. yozilayotgan shoir gʻazaliga mansub boʻladi. T.da xar ikkala shoirning bir bandni tashkil etayotgan misralari mazmun va shakl jihatidan oʻzaro moye boʻlishi talab etiladi. T.ni, odatda, falonchi shoirning gʻazaliga muxammas, deb taʼkidlab yozganlar (faqat bir shoirning misralaridan iborat boʻlgan muxammaslarga baʼzan "taʼbi xud" — oʻziniki, oʻzining taʼbi, deb qushib yozganlar). T. lar shoirga yoqqan gʻazallarga yozilishi sababli birgina gʻazalga bir necha T. qilinishi mumkin. Oʻzbek mumtoz sheʼriyatida Munis, Ogahiy, Muqimiy, Furqatlarning Navoiy, Fuzuliy singari shoirlarning mashhur gʻazallariga yozgan T.lari maʼlum. T. yozish shoirdan katta mahorat talab etadi, chunki T. yaratuvchi shoirlar oʻzidan avval yashab ijod qilgan shoirlarning yetuk gʻazallarini rivojlantirganlar, anʼanalarini davom ettirganlar. T.ning soʻnggi bandida shoirlarning taxalluslari eslatib oʻtiladi. T. nafakat oʻzbek mumtoz adabiyotida uchraydi, balki u hozirgi oʻzbek adabiyotida ham yaratilgan (Habibiy, Sobir Abdulla, Erkin Vohidov va boshqalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malinalshochi**, **Malinalshochitl** (ispancha: *Malinalxochi*; ast. ) — astek mifologiyasida Uitsilopochtlining singlisi; chayonlar, ilonlar hamda boshqa chaquvchi va tishlovchi choʻl jonivorlari ustidan hokimiyatga ega boʻlgan sehrgar.

U Astlandan Tenochtitlanga boradigan yoʻlda uxlayotgan vaqtida Uitsilopochtli tomonidan tashlab ketilgan va Malinalkoga asos solgan (boshqa maʼlumotlarga koʻra, u Malinalko hukmdoriga turmushga chiqqan va undan oʻgʻil tuqqan). Uning oʻgʻli Uitsilopochtlidan oʻch olishga urinib koʻrgan, ammo uddalayolmagan.

Havolalar
---------

* Astek xudolarining panteoni

Manbalar
--------

1. ↑  Meza Gutiérrez, Arturo (1995). *Reminiscences of Malinalco*. Instituto Mexiquense de Cultura. str. 39-43.
2. ↑  Kay Almere Read & Jason J. Gonzalez *Mesoamerican Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs of Mexico and Central America*, Oxford University Press, 2002 (ISBN 978-0-19-514909-8), str. 106—107
3. ↑  Manuel Aguilar-Moreno *Handbook to Life in the Aztec World*, 2nd edition, Oxford, Oxford University Press, 2007 (ISBN 978-0-19-533083-0, LCCN 2007004316), str. 33
**Malikshohtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XIII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Qatorbogʻ" QFY, Xazrati Bashir qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

```
   == Manbalar ==
```

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maydan** (boshqirdcha: *майҙан*; forschadan — kvadrat) — anʼanaviy boshqird bayrami.

Tarixi
------

Maydan bayramining kelib chiqishi, qabila birlashmalarining xalq yigʻilishlarini oʻtkazishiga borib taqaladi.

Bayram odatda may oyining oxirida, ekish ishlaridan keyin, nishonlangan. Bayramda bir yoki bir nechta qoʻshni ovullarning aholisi ishtirok etgan. Bayram oʻrmondagi yalanglik yoki balandlikda oʻtkazilgan.

Bayram anʼanalari
-----------------

Taklif etayotganlar, qoʻshni qishloqlar aholisiga, bayram kuni haqida xabar berishgan. Bayram boshlanishiga qadar oziq-ovqat sotib olish va mehmonlarni siylash uchun sovgʻalar va pullar yigʻilgan.

Bayram, diametri 50 m gacha boʻlgan aylana shaklidagi maydonchada oʻtkazilib, novdalar bilan oʻralgan va markaziga balandligi 10 metrgacha boʻlgan baland ustun (qolgʻa) oʻrnatilgan. Boshqirdistonning baʼzi hududlarida bayramona Maydonni bezash uchun toʻqilgan gilamlar, yoʻlkalar, dasturxonlar ishlatilgan. Mehmonlarni ziynatlangan odamlar kutib olishgan.

Har bir oila yaqin atrofga oʻtov yoki chayla qurganlar. Maydan atrofida keksalar va bolalar, ularning ortida erkaklar oʻtirishgan. Ayollar uchun alohida yorqin bezatilgan maydon ajratilgan.

Maydan, markaziy maydondan uzoqda, ot poygasi bilan boshlangan.

Kun davomida xalq oʻyinlari, kurash, yugurish, sakrash, kamondan oʻq otish, xalq raqslari, qoʻshiqlar ijro etish, kuray chalish, sesenlar musobaqalari oʻtkazilgan.

Gʻoliblar qimmatbaho sovgʻalar (aygʻir ot, qoʻchqor, sharf, sochiq va boshqalar) bilan taqdirlanganlar.

Bayram bir kecha-kunduz davom etishi mumkin, toʻylar yoki yarmarkalar shu kunga toʻgʻirlangan.

Anʼanaga koʻra, mehmonlarga beshbarmoq, qozi, qimiz, bol (asaldan tayyorlanadigan mast qiluvchi ichimlik), boʻza tortilgan.

Adabiyotlar
-----------

* *Rudenko S. I.* Boshqirdlar: Tarixiy va etnografik insholar. — M.; L. 1955. — S. 186, 277-278; Muallifning dala materiallari.
* *Bromley Yu.V.* Yangi marosimlar — sovet turmush tarzining muhim tarkibiy qismi // SSSR xalqlari hayotidagi anʼanaviy va yangi marosimlar. — M. 1981. — B.12.
* Sharapova I.R. Boshqird xalq bayramlari ijtimoiy-madaniy Ufa sifatida. BashGU. 2011-yil ISBN 978-5-7477-2798-4

Manbalar
--------

1. ↑  „Национальный костюм и предметы-атрибуты на праздниках и в обрядах башкир: Этнографическое обозрение Башкирского Зауралья УРГАЗА.ru Статьи и исследования 2014-03-06 09\_39\_06" (deadlink). 6-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2014-yil.

Havolalar
---------

* *Ф. Ф. Фатыхова.* „Майдан (праздник)" (deadlink). *БАШКИРСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ*.  ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (2013). 26-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2017-yil.



* 
*
**Plantaj**, tuproqni plantaj plug bilan ishlash (lot. planto — oʻtqazmoq) — koʻchatzor, tokzor va bogʻ barpo etiladigan yerni plantaj plugda 40—100 sm chuqurlikda haydash. Tokzor, koʻchatzor, oʻrmonzor qilinadigan, mevali daraxtlar ekiladigan yer may-donlarini haydashda, shuningdek, shoʻrxok va qumloq yerlarni oʻzlashtirishda P. usulidan foydalaniladi. Bu usul ekilgan koʻchatlar ildizining yaxshi rivojlanishiga, tuproqda suv rejimining yaxshilanishiga yordam be-radi. Akad. M.V.Muhammadjonov tomonidan gʻoʻza-beda almashlab ekishda hay-dov qatlamini chuqurlashtirish (SO-SO sm) ekinlar hosildorligini oshirish imkoniyatini yaratuvchi "ikkinchi qoʻriq", tuproq unumdorligini taʼminlashning usullaridan biri sifa-tida asoslab berilgan. Plantaj pluglarga chimqirqarlar, har xil balandlikda joylashtirilgan qoʻsh korpuslar va boshqa qismlar oʻrnatiladi; bu qismlar tuproqni chuqur yumshatgani holda uning pastki qatlamini yuzaga chiqarmaydi. Yer 2—3 qatlamli qilib, chuqur haydaladi. Shu bilan bir vaqtda yerga organik va mineral oʻgʻitlar ham solib ketiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yangibozor tabiat yodgorligi** — Xorazm viloyati Yangibozor tumanida, Urganch shahridan 25 km uzoqlikda, Amudaryo boʻyida, Kechakbobo qabristoni atrofida joylashgan. Mazkur tabiat yodgorligi dengiz sathidan 64-67 metr balandlikda joylashgan.

Tashkil etish
-------------

„Yangibozor" tabiat yodgorligi Xorazm viloyati Yangibozor tuman hokimiyatining 2003-yil 5-maydagi 738-son (136 ha (1.36 km2; 0.53 mi²)), 2004-yil 4-fevraldagi 819-son (113.2 ha (1.132 km2; 0.437 mi²)), 2004-yil 7-avgustdagi 853-son (120 ha (1.2 km2; 0.46 mi²)) va 2004-yil 17-apreldagi 1155-son (1,211 ha (12.11 km2; 4.68 mi²)) qarorlari bilan tashkil etilgan.

Maydoni
-------

Hudud maydoni 4,903 ha (49.03 km2; 18.93 mi²) dan iborat. Bugungi kundagi yer maydoni 4,707 ha (47.07 km2; 18.17 mi²)ni tashkil etadi.
Tabiat yodgorligining asosiy vazifasi Amudaryo daryosining qirgʻoq qismidagi koʻl-toʻqay majmuasini saqlab qolishdan iboratdir.

Tavsifi
-------

Tabiiy yodgorlik sobiq „Yangibozor" ovchilik xoʻjaligi hududida yaratilgan va toʻgʻonlar bilan ajratilgan toʻrtta koʻldan tarkib topgan. Koʻllar qisman botqoq oʻsimliklari bilan qoplangan va suv qushlari yashashi uchun qulay joy hisoblanadi.

Har bir koʻl joylashgan yer maydonining oʻz egasi mavjud. Har bir yerdan foydalanuvchi shaxs tuman hokimligi qaroriga asosan oʻzining „tabiat yodgorligini" himoya qilishga majburdir.

Hayvonot olami tavsifi
----------------------

Tabiat yodgorligining hayvonot dunyosi asosan, o‘rdaklar va baliqlarning bir nechta turlaridan tarkib topgan.

Foydalanish
-----------

Hozirgi kunda hududning asosiy qismida „Milliy bogʻ" tashkil etilgan. Tabiat yodgorlik hududidan mahalliy baliqchilar qarmoq bilan baliq ovlash, shuningdek dam olish uchun foydalanadilar.
Bu hudud koʻpgina qush turlarini koʻpaytirish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan makon hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.
2. ↑  „Xorazm mintaqasidagi ekologik yo‘nalishlari va Xorazm milliy tabiiy bog‘i" (O'zbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdurashid Abduqodirov** (1919-yil tavallud topgan — 1978-yil vafot etgan) — O‘sh viloyati, Qirg‘iziston SSR „Moskva" kolxozining raisi (1959-yil). Oktyabr inqilobi, Mehnat Qizil Bayroq, Lenin ordeni, Qizil Yulduz va Mehnat jasorati uchun ordenlari sohibi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Abduqodirov Abdurashid 1919-yilda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Farg‘ona viloyati Namangan uyezdi Suzoq qishlog‘i (hozirgi Qirg‘iziston, Jalolobod viloyati) da dehqon oilasida tugʻilgan. Millati o‘zbek. Mehnat faoliyatini 1935-yilda Qirg‘iziston SSR Jalolobod tumanidagi (1938-yildan Jalolobod tumani) „Moskva" kolxozida boshlagan, 1939-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar paxtachilik bilan shug‘ullangan. Vatan urushi mobaynida Brestda 6-piyodalar diviziyasining 125-piyoda polkida xizmat qilgan. Brest qal’asi mudofaasi aʼzosi. Keyinchalik u 488-artilleriya polkida kapral unvoni bilan xizmat qildi. 1943-yilda KPSS safiga qoʻshildi. Gorkiy (hozirgi Nijniy Novgorod) shahridagi 5815-sonli protez-ortopediya evakuatsiya kasalxonasida og‘ir jarohat olib, davolanganidan so‘ng 1944-yilning may oyida kasalxonadan chiqgan. 1959-yilda Moskva kolxozi raisi etib saylandi. Bu lavozimda u oʻzini ajoyib tashkilotchi va biznes boshqaruvchisi sifatida koʻrsatdi. Uning rahbarligida kolxozning daromadi 1959-yildagi 949 ming rubldan 1965-yilda 1 million 629 ming rublga yaʼni 1,7 barobardan ko‘proqqa oshdi. Yetti yilda davlatga 18 ming 636 tonna yaʼni rejadan 939 tonnaga ko‘p paxta xomashyosi sotildi. Kolxozda chorvachilik mahsulotlarini yetishtirish va davlatga topshirish keskin ortdi. Kolxozchilar uchun bolalar bogʻchasi, hammom, klub qurildi. U kolxozni O‘sh viloyatining ilg‘or xo‘jaliklari qatorida saqlab qolishda davom etdi. Keyinchalik u Moskva kolxozining boʻlimlaridan birini boshqargan. O‘sh (hozirgi Jalolobod) viloyatining Suzoq qishlog‘ida yashagan. 1978-yilda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1966-yil 30-apreldagi Farmoni bilan paxta xomashyosi yetishtirish va tayyorlashni ko‘paytirishda erishilgan muvaffaqiyatlari uchun Abduqodirov Abdrashidga Lenin ordeni (1966-yil 30-aprel), Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va Oʻroq va bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

Oktyabr inqilobi (1971-yil 4-avgust);

Mehnat Qizil Bayroq (1964-yil 1-noyabr);

Qizil Yulduz (1966-yil 24-sentyabr);

Mehnat jasorati uchun ordeni.

Xotirasi
--------

"Brest qal’asi mudofaasi" muzeyida urush faxriysi Abdurashid Abduqodirov eksponatlari va u haqida maʼlumotlar mavjud.

Manbalar
--------



1. 1 2 3  „Abdurashid Abduqodirov biografiyasi".
2. 1 2 3  Qirgʻiziston Sotsialistik Mehnat Qahramonlari. Frunze: Ed. „Qirgʻiziston", 1966 yil.
3. ↑  „Участники войны".
4. ↑  125 strelkoviy polk 6 SD
5. ↑  „Путеводитель Музея обороны Брестской крепости". 12-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2017-yil.
**Abdurahmonboy** Amir Muzaffarxon davrida (1860 — 1885) Shahrisabzdan Buxoroga kelgan va ushbu madrasani qurdirgan.

Tarixi
------

U Xoja Nurobod guzarida joylashgan bo‘lib, 9 hujra va 1 darsxonadan iborat bo‘lgan.Madrasaning qurilishiga oid hujjat saqlanib qolgan. U: „Rohmanning xalifasi va soyasi janob oliy hazrat sayyidimizga bandalarning eng kamtarini va duogo‘ylari orasidagi ko‘rinmas gard bo‘lmish qozikalon mulla Mir Badriddin arz qilgay", — deb boshlanadi. Hujjatdan anglashilicha, mazkur madrasa vaqf mulkiga ega bo‘lgan. Unga mulla Xolmurod salovotxon mudarris etib tayinlangan. Madrasa sohibining shartiga ko‘ra, har bir hujrada bir nafardan talaba yashashi lozim bo‘lgan. Quyidagi talabalar ushbu madrasada o‘qish uchun tavsiya qilingan: Mulla Neʼmatulloh Baljuvoniy (mullajalolxon), mulla Hidoyatullaxoja Buxoriy (aqoidxon), mulla Yaʼqub xoja Buxoriy (aqoidxon), mulla Qosim Ko‘lobiy (hidoyaxon), mulla Nizomiddin G‘o‘ljagiy (aqoidxon), mulla Jaloliddinxoja Buxoriy (aqoidxon), mulla Xayrulloh Qarshigiy (hoshiyaxon), mulla Muhammad Sharif valadi Abdurahmonboy, qori mulla Abdulloh Hisoriy (hikmatxon). Ularning orasida mulla Muhammad Sharif madrasa quruvchisining o‘g‘li edi. Mudarrisga 12 tilla tanga haq to‘langan. Abdurahmonboy madrasasidagi o‘quv ishlariga doir to‘rtta rasmiy hujjat saqlanib qolgan (1990-63; 1997-29,43; 1998-14). Ularda ham mazkur madrasa 9 hujradan iborat ekani ko‘rsatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 169.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aizuvakamatsu qal’asi** (yap. 会津若松城 aydzu vakamatsu-dzyo:) yoki Vakanatsu qal’asi (若松城 vakamatsu-dzyo:) — Fukusima maʼmuriy hududi Aizuvakamatsu shahridagi yapon oʻrta asr qal’asi. Tsuruga qal’asi (yap. 鶴ヶ城 tsuruga-dzyo:) degan nomi ham bor. Orta asr hujjatlarida „Kurokava qal’asi" (yap. 黒川城) yoki Ayzu qal’asi (yap. 会津城 nomi bilan mashhur.

Aizuvakamatsu qal’asi Yaponiyaning milliy tarixiy yodgorliklari qatoriga kiradi.

Tarixi
------

Qal’a 1384-yilda Asina Naomori boshchiligida Asina urugʻining mustahkamlangan punkti sifatida qurilgan.

1868-yilgacha u Aizu viloyatining maʼmuriy va harbiy markazi edi.

XVI-asr oxiri XVII-asr boshlarida bu istehkom navbatma-navbat Date, Gamo va Kato urugʻlari tasarrufiga oʻtgan.

Date Masamune besh yil davomida Ashina urugʻiga qarshi janglar olib bordi va 1589-yilda gʻalaba qozondi, qal’a uning mulkiga oʻtdi.

Ammo koʻpga emas, keyingi yil qal’a Toyotomi Xideyoshining mulkiga oʻtdi. 1592-yilda keyingi egasi Gamo Uzisato yetti qavatli bosh minorani qurib, qasrni taʼmirladi, unga „Tsuruga qal’asi" nomini berdi. Biroq, bu nom oʻrnashib qolmagan va qal’a ilgarigidek „Vakamatsu qal’asi" deb atalgan.

1643-yilda Vakamatsu qal’asi Matsudaira urugʻining qarorgohiga aylandi va 1868-yilgacha ularning tasarrufida qoldi.

Edo davri monaynida qal’a Aizu Xonning markazi boʻlgan. Bosin urushi paytida qal’a hukumat qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan. Xon Aizu imperatorga qarshi kurashganligi sababli, qal’aning asosiy minorasi 1874-yilda buzib tashlangan.

1950-1960 yillarda hokimiyat va Aizuvakamatsu aholisining tashabbusi bilan qal’a qayta tiklandi.

1963-yilda qal’aning asosiy minorasi temir-betondan qurilgan.

Hozirda minoradan muzey sifatida foydalanilmoqda, yuqori qavatda shaharga qaragan kuzatuv maydonchasi joylashgan boʻlib, u yerdan shaharni tomosha qilish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Eric Obershaw. Aizu Wakamatsu Castle (англ.). Japanese Castles. Дата обращения: 25 июля 2008. Архивировано 15 марта 2012 года.
2. ↑  „Turuga-jo Castle" (en).  Официальный сайт замка. 15-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2008-yil.

Havolalar
---------

* 

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Замок Айдзу-Вакамацу** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Официальный сайт
**Abdurahmon Sultonov** (1946.18.10, Toshkent) — ganchkor usta, meʼmor, Oʻzbekiston xalq ustasi (2001). Toshkent politexnika institutining meʼmorlik fakultetini tugatgan (1970). Sultonov ish faoliyatini Toshkent amaliy sanʼat ijodiy eksperimental kombinatida ganchkorlikdan boshlagan. Usta Mahmud Usmonovning shogirdi. Toshkent metropoliteni ("Mustaqillik", "Hamza" va boshqalar) bekatlari, "Oʻzbekiston" mehmonxonasi, "Zarafshon" restorani, Toshkent operetta teatri, "Oʻzbekistan" sanatoriysi (Sochi), Milliy bogʻdagi Navoiy haykali gumbazi ostidagi bezaklar, Turkiston saroyi, Temuriylar tarixi davlat muzeyi (binoning tashqi ustunlari), Germaniyadagi Oʻzbekiston elchixonasi va boshqa uchun yaratgan nafis ganch oʻymakorligi asarlari yuksak mayorat bilan ishlangan. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tropopauza** (yun. tropos — burilish, oʻzgarish, pausis — toʻxtash, tugash) — troposfera va stratosfera orasidagi oʻtish qatlami. T.ning quyi chegarasi sifatida havo trasining vertikal gradiyenti shartli ravishda 0,2°Gʻ100 ga teng va undan kichik boʻlgan sath qabul qilingan. T. balandligi arktik kengliklarda —8–10 km, moʻʼtadil kengliklarda —10–12 km, ekvator ustida — 16–18 km ni tashkil qiladi. T. vertikal qalinligi bir necha 100 m dan 2–3 km gacha tebranadi. T. balandligi yozda yuqori, qishda esa pastroq boʻladi. T. balandligi antitsiklon va siklonlarning oʻtishi bilan ham tebranib turadi. Antitsiklonda baland, sikloida past boʻladi. Odatda, subtropik tez gʻavo oqimida kuzatiladigan past qutb T.si bilan yukrri tropik T.si orasida uzilish sodir boʻladi. Koʻpincha T.ning uzilishida har xil balandliklarda joylashgan ikki T.ni uchratish mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trauler** (ing. trawler, trawl — yoyma toʻr) — baliq va boshqa dengiz jonzotlarini tral (konussimon toʻr qop) yordamida ovlash va ularga birinchi ishlov berish (yorib ichini tozalash, yuvish, muzlatish va boshqalar) uchun moʻljallangan kema. T. tral chigʻirlari (lebyodkalari) bilan jixrzlanadi. Chigʻir barabaniga 4 ming metrgacha arqon (vayer) oʻralishi mumkin, natijada 2 km gacha chuqurlikdagi baliqlarni ovlashga imkon tugʻiladi. Chigʻir dvigatelining quvvati 450 kVt ga yetadi. T.da baliqqa ishlov berish uchun maxsus mashina va mexanizmlar majmui, uni muzlatish uchun sovitish qurilmalari, boshqarish asbob uskunalari boʻladi. Baliqlarni tral yordamida ovlaydigan chigʻirsiz qayiqlar ham bor. Ularda yoyma toʻrni suvga baliqchilar tashlaydi va yigʻib oladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Akbar Moʻminov** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

  

1909-yilda Niyozbek qishlogʻida tugʻilgan. 1932-yildan KPSS aʼzosi.

1925-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishlagan. 1925 — 1961-yillarda Konibodom viloyatida mardikor, Shahrinau tuman partiya qo‘mitasi targ‘ibot va tashviqot bo‘limi targ‘ibotchisi, tuman gazetasi, Shahrinau tuman partiya qo‘mitasi kotibi, Regar tuman partiya qo‘mitasi ikkinchi kotibi, Stalinobod viloyat partiya qo‘mitasi kadrlar bo‘limi mudirining o‘rinbosari, Tojikiston Kommunistik partiyasi Qo‘rg‘on-tepa viloyat qo‘mitasi birinchi kotibi, birinchi. Tojikiston Kommunistik partiyasi Regar tuman qo‘mitasi kotibi, Tojikiston Kommunistik partiyasi Mikoyanobod tuman qo‘mitasi birinchi kotibi, mas’ul tashkilotchi, Tojikiston Kommunistik partiyasi Leninobod viloyat qo‘mitasi partiya organlari bo‘limi mudiri, birinchi. Proletar okrug partiya komiteti kotibi, Leninobod viloyat partiya qoʻmitasining maʼmuriy-savdo va moliya organlari boʻlimi mudiri.

Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „МУМИНОВ Акбар".

Havolalar
---------