**Al-Harra** ( arabcha: ), shuningdek, **Xirbet al-Harra** deb yoziladi; tarjimasi: "Issiq") — Suriya janubidagi shahar, maʼmuriy jihatdan Dara gubernatorligining al-Sanamayn tumaniga tegishli. Xauran tekisligida joylashgan bo'lib, u 55 kilometer (34 mi) Daradan shimolda va Bir Ajam hamda Golan tepaliklaridan sharqda, Jasimdan shimoli-g'arbda, Sanamayndan g'arbda va Kafr Shamsdan janubi-g'arbda. 2004-yilda Markaziy statistika byurosi tomonidan o'tkazilgan aholini ro'yxatga olishda al-Harra 17,172 aholi istiqomat qilgan.

Tarixi
------

Al-Harra Tell al-Harraning janubi-sharqiy qismida joylashgan. Ikkala joy ham o'z nomini G'asoniylar shohi al-Horis ibn Jabalahdan olgan; *Hara -* *xorisning* qisqartirilgan shakli. Bu tepalik G‘asoniylar davrida "Horis al-Javlon" nomi bilan atalgan. Irfon Shahidning so'zlariga ko'ra, al-Harradan topilgan xaroba shahar G'asoniylar davriga borib taqaladi degan fikrni tasdiqlay oladi.

### Usmonlilar davri

1596 yilda al-Harra Usmonli soliq registrlarida Xauran Sanjakdagi Jaydurning *nahiyasida* (ruhiy tumani) joylashgan *Xan* nomi bilan paydo bo'ldi. Unda 50 xonadon va 25 ta bakalavrdan iborat toʻliq musulmon aholi bor edi. Ular qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, jumladan bugʻdoy, arpa, yozgi ekinlar, echkilar va asalari uyalari uchun 25% miqdorida qatʼiy belgilangan soliq stavkasini toʻlaganlar; vaqti-vaqti bilan olinadigan daromadlarni hisoblamaganda. Ularning umumiy solig'i 36 638 akçe bo'lib, uning yarmi vaqfga (diniy ishonch) to'langan. 

1897 yilda Gotlib Shumaxer al-Harraga tashrif buyurib, Damashqda tug'ilgan ikkita kichik arab nasroniy oilasidan tashqari, shaharning 500 kishilik aholisi butunlay musulmonlar ekanligini aytdi. Aholi asli yaqin atrofdagi Jasim va Zimrin shaharlaridan boʻlgan *fellahinlar* boʻlib, ular hududning koʻchmanchi badaviylari orasida joylashdilar. Ularning ko'pchiligi al-Harrada o'z dalalarini boqishda davom etdilar. Qishloqdagi 126 turar joy asosan toshdan qurilgan kulbalardan iborat edi. Qishloqning o'zi Tell al-Harra ) balandligining janubi-sharqiy bazasida kichik vulqon kraterining sharqiy qismi atrofida qurilgan. O'sha paytda al-Harra mulki Bayrutlik Selim Freygega tegishli bo'lib, uning qishloq xo'jaligi yerlari Freyge nomidan Yusuf afandi Mansur Hatim tomonidan boshqarilgan. PEF shaharning jamoat masjididan tashqarida joylashgan Xauran mintaqasida Vizantiya davridagi boshqa artefaktlarga o'xshash qadimiy qurilish toshlari topildi va mahalliy do'konda foydalanildi. 

### 2011-yilgi Suriya qo'zg'oloni

Al-Harra aholisining bir qismi Suriyada 2011-2012 yillarda davom etayotgan qo'zg'olon paytida Bashar al-Assad hukumatiga qarshi namoyishlarda qatnashgan. Suriyadagi muxolifatdagi Inson huquqlari milliy tashkiloti 2011-yil 12-may kuni al-Harrani tankdan otish paytida Suriya armiyasi tomonidan 13 kishi halok bo‘lganini xabar qildi. Keyinroq, 30 avgust kuni Suriyaning Mahalliy muvofiqlashtirish qoʻmitalari maʼlumotlariga koʻra, al-Harrada namoyishni tarqatib yuborgan uch nafar namoyishchi, jumladan, 13 yoshli bolakay hukumat kuchlari tomonidan joniga suiqasd qilingan. 

### Suriya fuqarolar urushi

2013-yil 10-avgustda Suriya armiyasi ilgari muxolifat nazoratida bo‘lgan shaharchani egallab oldi. Ular g‘alabadan so‘ng Ozod Suriya armiyasi (FSA) qo‘l ostidagi mahbuslarni ozod qilishdi, qurol va o‘q-dorilarni qo‘lga olishdi. Xabar qilinishicha, armiya yetib kelganida deyarli bo‘m-bo‘sh qishloq topdi, chunki aholining katta qismi davom etayotgan harbiy amaliyotlar tufayli uylarini tark etgan.  Al-Harra 2014-yil oktabr oyida Daraa hujumi chogʻida suriyalik isyonchilar tomonidan qoʻlga olingan. Shuningdek, ular Tell al-Harrani, shaharga tutashgan tepalikni va Suriya-Rossiya razvedka maʼlumotlarini tinglovchi qoʻshma posti C markazini qoʻlga olishdi. 2018-yil 16-iyulda Suriya armiyasi shaharni egallab oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 207
2. ↑   Schumacher, 1897, pp.190-191.
3. ↑  Deaths reported as tanks shell Syrian cities. Al Jazeera English. 2011-05-12.
4. ↑  Syrian troops 'fire on Eid demonstrators'. *BBC*. 2011-08-30.
5. ↑ .  SOHR (16-iyul 2018-yil).

Bibliografiya
-------------

 

* Hütteroth, Wolf-Dieter; Abdulfattah, Kamal*. Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century*. Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft, 1977. ISBN 3-920405-41-2.
* Schumacher, Gottlieb (1897). "Notes from Jedur". *Quarterly statement - Palestine Exploration Fund* **29**: 190–195. .

Qo`shimcha havolalar
--------------------

* Shahar xaritasi, Google Maps
* Sanamine xaritasi, 19L

Andoza:Daraa Governorate