recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Birlamchi va ikkilamchi sifatlar** — 17—18-asrlar bilish nazariyasidagi tushunchalar. Narsalar sifatini farqlash uchun qoʻllanilgan. Bu tushuncha Aristotel, Demokrit, Dekart, Gassendi, Gobbs asarlarida uchrasada, dastlabki termin sifatida uni ingliz faylasufi J. Lokk qoʻllagan. J. Lokk fikricha, birlamchi yoki obyektiv sifatlar — uzunlik, kattalik, hajm, figura va boshqadir; ikkilamchi yoki subyektiv sifatlar — rang, ovoz, maza, hid va boshqadir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hayotmamot pallasi** (nemischa:) Olmoniya yozuvchisi Erix Mariya Remarkning romani. 1954 yil nashr etilgan.

Tafsif
------

***Diqqat**! Quyida sujet burilishlari yoki hatto oxiri ham keltirilishi mumkin.*
1944 yil. Ikkinchi jahon urushi deyarli yakuniga yetgan.

Olmoniya qurolli kuchlar majmuasi qoʻshinlari Rossiya davlatiga hujum qilib, magʻlubiyatga uchraydilar.

Bosh qahramon Ernst Greber va uning vzvodi bir nechta partizanlarni harbiy asirga olib, ularni oʻqqa tutadilar.

Kutmaganda Greber uch haftalik taʼtilga ega boʻladi. U ota-onasi oldiga, Verdenbryuk shahriga yoʻl oladi. U yerda Greber urushdan pana topishga niyat qiladi. Ammo manzilga yetgach uning barcha umidlari barbod boʻladi. Chunki Verdenbryuk ommaviy magʻlubiyat qurollari olovi ostida qolib ketgan.

Greber ota-onasini izlab, Elizabet Kruzeni uchratadi. Elizabet urush girdobida otasidan mahrum boʻlgan.

Bundan tashqari u Alfons Bindingga duch keladi. Binding natsional-sotsialistik partiyasining kreysleyteri lavozimiga ega boʻladi.

Greber ger Polmanni yoʻqlab keladi. Polman bir paytlar Ernst o`qigan maktabda dars bergan. U urushning barcha qonunlarini hazar qiluvchi, bagʻri keng, rahmdil va ziyoli inson. Polman hatto oʻz hafvsizligiga ziyon yetkazgan holda, yahudiylarga yordam koʻrsatishga tayyor.

Koʻp oʻtmay Greber va Elizabet nikoh quradilar. Polman gestapo tomonidan hibsga olinadi. Binding esa vafot etadi. Greber yana frontga qaytishga majbur boʻladi.

Greberning vzvodi katta talofatlarga duch keladi.

Ular Rossiyada istiqomat qiluvchi keksa, erkak va ikki ayolni harbiy asirga oladilar. Shteynbrenner ruslarni partizanlar deb hisoblaydi. Ammo Greber bu fikrni rad etadi. Bu kelishmovchiliklar natijasida, Shteynbrenner Greber qoʻlidan halok boʻladi.

Greber ruslarni ozodlikka qoʻyib yuboradi. Ammo ohirgi lahzada, keksa yerdan soyli miltiqni olayotganini sezib qoladi.  

Greber yanglishgan ekan, asirga olingan odamlar partizanlar edi. Greber vafot etadi.

Qahramonlar
-----------

* **Ernst Greber**-bosh qahramon. Urushning birinchi kunlaridan buyon Olmoniya qurolli kuchlar majmuasiga hizmat koʻrsatib kelgan. U Afrika, Yevropa va Rossiya frontlaridagi janglarda ishtirok etgan.

* **Elizabet Kruze**-20 yoshli qiz. Ernstning rafiqasi. Uning otasi konsentratsion lagerlarning birida vafot etadi.

* **Professor Polman**-Ernst oʻqigan maktabda dars bergan.

* **Alfons Binding**- Oʻtmishda Ernstning sinfdoshi boʻlgan. Natsional-sotsialistik partiyasining kreysleyteri lavozimiga ega.

Ekranlashtirish
---------------

Rejisser Duglas Sirk 1958 yil roman asosida *"A Time to Love and a Time to Die"* nomli film olgan. IMDb saytining roʻyxati boʻyicha mazkur film 7.9 ballga loyiq deb topilgan. Filmda professor Polman rolini Remarkning oʻzi ijro etgan.

Havolalar
---------

* asar olmon tilida Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-14).

* asar rus tilida Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-09).
**Badik** – folklor janri. Gul, gulafshon, koʻch-koʻch deb ham yuritiladi. Kishi tanasiga qizilcha, eshak-yem va boshqa toshmalar toshganda, goʻyo ularni "daf etish" uchun badikxon (badik aytuvchi)lar tomonidan ijro etilgan. Turkiy xalqlarda uchraydi. Asosan, badikxon bilan goʻyo bemor tanasiga joylashib olgan "yovuz ruh" oʻrtasidagi keskin kurashni aks ettiradi. B. izchil shaklga ega boʻladi, hajmi turlicha, keskin buyruq ohangi bilan ijro etiladi. B.ning tili va badiiy-ifodaviy xususiyatlari xalq soʻz sanʼati hodisasi sifatida oʻrganiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Anʼanaviy Janubiy Payyutlar hududi.
**Janubiy Payyutlar** (inglizcha: *Southern Paiute*) — AQShdagi hindu qabilasi boʻlib, u anʼanaviy ravishda Buyuk Havza mintaqasida, Kolorado daryosining shimoliy va gʻarbiy qismida, hozirgi Nevada, Yuta va Arizona shtatlarida yashagan.

Bugungi kunda janubiy Payyutlar oʻzlarining anʼanaviy hududlarida joylashgan bir nechta hind rezervatsiyalarida istiqomat qilishadi.

Til
---

Janubiy Payyutlar tili yuto-Astek tillari oilasining Numik tarmogʻiga kiradi va bir nechta dialektlardan iborat boʻlib, ular orasidagi farq unchalik katta emas.

Tarixi
------

Yevropaliklarning Janubiy Payyutlar bilan birinchi aloqasi 1776-yilda Silvestre Veles de Eskalante va Fransisko Atanasio Dominges Kaliforniya missiyalariga quruqlikdagi yoʻlni topishga urinayotganda uchrashganlarida sodir boʻlgan. Ushbu sanadan oldin janubiy Payyutlar navaxo va yut hujumlariga duchor boʻlgan.

1851-yilda ularning yerlariga mormon koʻchmanchilari joylashgan, ular bilan munosabatlar asosan tinch edi. 1870-yillarning boshidan boshlab AQSh hukumati Janubiy Payyutlarni rezervatsiyalarga koʻchirishni boshladi.

Aholi
-----

Jeyms Muni (1928) 1845-yilda Shimoliy va Janubiy Payyutlar birgalikda 7500 tani tashkil etganligini hisoblagan. 1923-yilgi Hindiston ofisi hisobotida Nevada va janubi-gʻarbiy Yutada 226 ta koʻrsatilgan, ammo janubiy Payyutlarning bir qismi yutlar deb hisoblangan. 1930-yilgi aholini roʻyxatga olishda 294 kishi hisoblangan, Chemeuevi bundan mustasno. Qoʻshma Shtatlarning hindularning ishlari boʻyicha boshqarmasi hisobotiga koʻra, 1937-yilda 439 ta Janubiy Payyutlar boʻlgan.

2010-yilda Shimoliy va Janubiy Payyutlarning umumiy aholisi 9340 kishini tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 Census CPH-T-6. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States and Puerto Rico: 2010". *www.census.gov*. 9-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2015-yil.
2. ↑  *Народы и религии мира*, 2000 — 405 bet.
3. 1 2  John Reed Swanton — The Indian Tribes of North America

Adabiyotlar
-----------

* Pritzker, Barry M*. A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples*. Oxford, England: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.

Havolalar
---------

* Paiute Indian Tribe of Utah
* Traditional Southern Paiute Territory: Band Divisions
**Shreder ertagisi** (chillakisi) - xoʻraki uzum navi. Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tekshirish institutida erkin changlangan duragay urugʻlardan olingan nihollardan tanlab chiqarilgan (M.M. Mirzayev). Akad. R.R. Shreder sharafiga uning nomi bilan atalgan. Tupi kuchli oʻsadi. Guli ikki jinsli. Uzum boshlari yirik (400—450 g gacha), keng konussimon, oʻrtacha tigʻiz. Gʻujumlari yirik (1820 mm) ovalsimon, baʼzan uchi yoʻgʻonlashgan, toʻq qizil, uchi binafsharang, eti tigʻiz, karsillaydi, mayin, xushboʻy, mazali. Tarkibida qand miqdori 18-19%, nordonligi 6—8%. iyul boshlarida pishib yetiladi. Hosildorligi 120—150 s/ga. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekiladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Messina zilzilasi** - Italiyaning Messina shahri yaqinida roʻy bergan zilzila. 1908-yil 28 dekabrda sodir boʻlgan. Italiya tarixidagi eng kuchli va tala-fotli zilzilalardan biri. U dastlab soat 5 dan 21 min. oʻtganda uncha kuchli boʻlmagan yer silkinishlari bilan boshlandi. 10 minutcha davom etgan kucheiz silkinishlardan keyin 2 min. oʻtgach, asosiy zilzila sodir boʻldi. Bir zumda imoratlar quladi, dengizda, Sitsiliya, Kalabriya qirgʻoqlarida sunami roʻy berdi. Bir necha min.dan keyin Messina shahrining koʻp joylarida yongʻin boshlandi. Zilzila oqibatida taxminan 84 ming kishi halok boʻldi. Messina zilzilasi magnitudasi Rixter shkalasi boʻyicha taxminan M-7,5 ga teng boʻlgan. 12 ballik MSK-64 shkalasi boʻyicha zilzila kuchi taxminan 10 ballga teng deb hisoblandi.

Adabiyot
--------

* Taziyev G. Kogda zemlya drojit, M. 1968.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andar** ( pushtucha: *اندړ ولسوالۍ* ) — Afgʻonistonning Gʻazni viloyatining sharqiy tumanlaridan biri. Aholisi 88,300 kishini tashkil etadi, hammasi pushtunlar hisoblanadi. Tuman markazi - Miray, boshqa asosiy shahar - Andar hisoblanadi. Tuman pashtunlarning Andar Ghilji qabilasi nomi bilan atalgan. Tuman, shuningdek, Paktika viloyati bilan chegara yaqinidagi Sarde Band shahrini ham o'z ichiga oladi.

Tumanning asosiy daromad manbai qurg'oqchilikdan jiddiy zarar ko'rgan qishloq xo'jaligidir. Aksariyat yo'llar yomon va asfaltlanmagan. G'azni shahri va Paktika viloyati o'rtasidagi asosiy magistral asfaltlangan, ammo hujumlar natijasida shikastlangan. 1 poliklinika, 1 kasalxona, 17 boshlangʻich maktab, 1 oʻrta maktab bor u yerda. 

Tumanda Andar va Paktika chegarasida joylashgan Sarde bandi to'g'oni tomonidan yaratilgan katta suv ombori mavjud.

Tuman 2018 - yilning oktyabridan beri Tolibon tomonidan nazorat qilinadi

Taniqli odamlar
---------------

* Azad Xon Afgʻon, Gʻarbiy Erondagi afgʻon bosqinchisi
* Abdul Ahad Mohmand, afg'on astronavti
* G'ulom Muhammad Niyoziy, afg'on islom siyosiy mutafakkiri

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-oktabr 2015-yil.
2. ↑  „One Land, Two Rules (7): Delivering public services in insurgency-affected Andar district in Ghazni province". *Afghanistan Analysts Network - English* (13-iyun 2019-yil). Qaraldi: 4-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* Andar tumani xaritasi (PDF)

Andoza:Districts of GhazniAndoza:Ghazni Province
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jonlantirish (maʼnolari).

**Jonlantirish** - odamlarga xos boʻlgan xislatlarni jonsiz predmetlar, tabiat hodisalari, hayvon, parranda, qush kabilarga koʻchirish orqali hosil boʻladigan tasvir usuli.

**Jonlantirish** — q. Reanimatsiya.

**Misol:**

                        Bunda qorning taglarida qish,   

                        Bahor uchun soʻzlaydi olqish.

                                                                        *(Hamid Olimjon)*

                                                Erta tong shamoli sochlarin yoyib,   

                                                Yonimdan oʻtganda soʻrab koʻraman.   

                                                Aytadir: bir koʻrib, yoʻlimdan ozib,   

                                                Togʻu toshlar ichra istab yuramen!

                                                                        *(Choʻlpon "Goʻzal")*

Turlari
-------

Jonlantirishning 2 xil ko'rinishi bor.

* **Tashxis** - jonsiz narsalarni jonlantirish. Oʻzbek mumtoz sheʻriyatida koʻp qoʻllanuvchi sanʻatlardan biri tashxisdir. Tabiat manzaralari, jonzotlar, hayotdagi turli buyumlar va tushunchalarning insonga xos boʻlgan fazilatlar, belgilar bilan jonlantirilib, shaxsga mansub xususiyatlar bilan toʻyintirilib berilishi sheʻriyat ilmida **tashxis** sanʻati deyiladi. Masalan, *bogʻ, sahro, bulut, yomgʻir, hilol, yulduz, quyosh, gul, chumoli, ohu, tun, sabo, may, qadah, qalam, qogʻoz* va hokazolarni insonga xos boʻlgan xususiyatlar bilan jonlantirish orqali shoir oʻz asarida chiroyli va nafis obrazlilikka erishadi.
* **Intoq** - nutqsiz narsalarni nutq egasi sifatida tasvirlash.

**Misol:**

                        Shaftoli der, kulib: kuz choqlari   

                        Sharbat bilan lim-lim toʻlamun.   

                        Yemagan armonda, yegan darmonda.   

                        Ming dardingga shifo boʻlaman.   

               Yaprogʻiga berkinib olib,   

                - Suqing kirar, koʻp nazar solma!   

                Qizil yuzlarimdan bir oʻpganning   

                Armoni yoʻq, der yoqut olma.

                                                                        *(Uygʻun "Kuz qoʻshiqlari")*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**M 36 tarqoq toʻdasi** (shuningdek, **Messiye Obyekti 36** yoki **NGC 1960** nomi bilan ham tanilgan) Aravakash yulduz turkumidagi tarqoq toʻdadi.

Kashfiyot tarixi
----------------

Toʻda 1654-yilgacha Jovanni Battista Godierna tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlari
-----------------------

M36 Yerdan 4100 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan va koʻndalang oʻlchami 14 yorugʻlik yilini tashkil etadi. Toʻdada kamida 60 ta yulduz bor. U Pleyadalar (M 45) ga juda oʻxshaydi va agar u ham Yerdan xuddi shunday masofa uzoqlikda boʻlsa, deyarli bir xil kattalikka ega boʻlar edi.

Kuzatishlar
-----------

 M 36 tarqoq toʻdasi Aravakash yulduz turkumida joylashgan
Bu Aravakashning uchta mashhur tarqoq toʻdalaridan biridir. Uni, butun yulduz turkumi singari, kuzdan bahorgacha kuzatish mumkin. Durbin yordamida β Savr — Χ Aravakash chizigʻining davomida tumanli dogʻ sifatida koʻrish oson. Oʻrtacha (100-127 mm) optikli teleskopda toʻda uchburchak shaklda yigʻilgan ikkita oʻntalik havorang yulduzlarga boʻlinadi. Juda yaqin boʻlmagan (9m, 11") qoʻsh STF 737 toʻdaning markazida joylashgan.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari =
----------------------------------------

* M 38 — (shimoliy-gʻarbda bir-ikki daraja) Aravakashning yana bir toʻdasi;
* M 37 — (uch daraja janubiy-sharqda) Aravakashning uchinchi yorqin toʻdasi;
* M 45 — „Pleyadalar" (gʻarbda, shuningdek, Savr yulduz turkumida);
* M 1 — (janubda, Savr yulduz turkumida) mashhur „Qisqichbaqasimon" tumanlik;
* M 35 — (janubiy-sharqda, Egizaklar turkumida) yorqin ochiq toʻda;

"Messiye Marafon" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
------------------------------------------------

… M 1 → M 38 → **M 36** → M 37 → M 35 …

Manbalar
--------

1. ↑   Frommert H. Messier 36

Havolalar
---------

* Messier 36, SEDS Messier pages
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 1960
* Messier 36, SEDS Messier pages
**Chana sporti** — qishki sport turi, bir kishilik (ogʻirligi 22 kg) va ikki kishilik (ogʻirligi 26 kg) chana (sirpanchiklarining eni 15 sm, orasi 48 sm, uz. 124—150 sm) da 800–2000 m qorli yoki muzlatilgan maxsus qiyalik trassadan tez uchish musobaqasi. Chana sporti 19-asr oxirida Yevropada sport turi sifatida shakllangan, 1883-yilda Shveysariyaning Davos shahri yaqinida birinchi xalkaro musobaqa oʻtkazilgan. 1884-yildan Germaniyada sport chanalari ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan. Chana sporti 1924-yildan Xalqaro bobsley va toboggan federatsiyasi tarkibida rivojlana boshladi. 1954-yilda Xalqaro Chana sporti federatsiyasi (FIL) tashkil topdi, unga 40 dan ziyod davlat aʼzo. Chana sporti boʻyicha 1955-yildan jahon chempionati oʻtkazib kelinadi, 1964-yildan olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan. Chana sporti Avstriya, Germaniya, Italiya, Norvegiya, Polsha, Chexiya, Shveysariya kabi davlatlarda rivojlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ajiboy qoʻltigʻi** — Orol dengizining janubi-gʻarbidagi qoʻltiq. Maydoni 1000 km², uz. 41 km, eni 30 km, eng chuqur joyi 9,2 m boʻlgan. Orol dengizi sathining 8 m ga pasayishi tufay-li 1981-yil qoʻltiq kuridi. Ajiboy qoʻltigʻi tubi qirgʻoqqa yaqin (10-15 km masofagacha) yalang eol qum shakllari (barxan, doʻng va hokazo), undan shimoliy esa qoldiq, taqir va faol shoʻrxoklar bilan band. Qumliklarda qora saksovul, cherkez, qandim, shoʻra, shoʻrxoklarda sarisazan, yulgʻun, qorabaroq oʻsadi. Sudoche koʻlidan bosh-langan yer osti suvlarining oqimi mav-judligidan grunt suvlari sathi yer yuzasiga yaqin joylashganligi uchun Ajiboy qoʻltigʻida galofit oʻsimliklari keng tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chandir** — turkiy qabila. 8—9asrlarda Sirdaryoning oʻrta va quyi oqimida, Orol dengizining jan.dagi choʻllarda yashovchi oʻgʻuzlar tarkibida boʻlganlar. Keyinchalik Ch.larning bir qismi Movarounnahrga oʻtib, oʻzbeklar va turkmanlar bilan aralash yashab, ular tarkibiga singib ketgan. Ayrim guruhlari oʻgʻuzlar tarkibida Ozarbayjonda oʻrnashib qolgan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Ch.larning ayrim guruhlari oʻtroq hayot kechirib, asosan, chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan. 1924-yildagi maʼlumotlarga koʻra, Ch. jami 3425 kishini tashkil etgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sin Shixuandi**, asl ismi In Chjen (mil. av. 259—210) — Sin saltanati podshosi (mil. av. 246— 221), Xitoy imperatori (mil. av. 221—210). Sin hukmdorlari xonadoniga mansub boʻlgan. Xitoydagi olti ta podsholikni bosib olib, mil. av. 221-yil yagona markazlashgan Sin imperiyasini barpo etgan va oʻzini birinchi Xitoy imperatori — Sin Shixuandi deb eʼlon qilgan. Uning davrida, mil. av. 215/214-yildan Buyuk Xitoy devorini ilgari mavjud boʻlgan chegara istehkomlari bilan yaxlit holga keltirish jarayoni boshlangan. Sin Shixuandi qoʻlida qonun chiqarish, oliy ijroiya va sud hokimiyati toʻplangan. Oʻz hokimiyatiga nisbatan har qanday tankidiy munosabatlarga barham berish maqsadida mil. av. 213-yil xususiy shaxslar qoʻlida saqlanayotgan gumanitar adabiyotlarni yoqish haqida farmon chiqargan. Mil.av.212-yil S.Sh. imperator hokimiyatiga qarshi xalqni koʻtarmoqchi boʻlgan 460 ta konfutsiylik arboblarini qatl ettirgan. S.Sh. davrida zulm kuchaygan, uning vafotidan soʻng xalq qoʻzgʻolonlari koʻtarilib Sin imperiyasi barham topgan. Imperator hozirgi Sian yaqinidagi dafn etilgan yeri bilan shuhrat qozongan; maqbarani 700 ming asir-qul barpo etgan. Sin Shixuandi oʻlimidan soʻng ham harbiy kuchga tayanish uchun 6 ming jangchisi va otlarning boʻy baravar kat-tlikdagi haykallarini yasashni buyurgan. Sin Shixuandi vafot etganida barcha haykallar ham u bilan qoʻshib koʻmilgan. 1974-yil S.Sh. dafn etilgan joydan jangchilar va otlarning boʻy baravar kattalikda ishlangan terrakota haykallari (taxminan mil. av. 210-yil) topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jonli pivo** ― odatiy atama boʻlib, odatda pasterizatsiya qilinmagan pivo nazarda tutiladi. Shu bilan birga, texnik reglamentda ushbu toifa yoʻq, shuning uchun ham jonli pivo tushunchasi, ham uni ishlab chiqarish texnologiyasiga qoʻyiladigan talablar ishlab chiqaruvchilarning oʻzlari tomonidan belgilanadi. Ishlab chiqaruvchilarning fikriga koʻra, pasterizatsiya ishlatilmaganligi sababli, bunday pivoning saqlash muddati qisqa (taxminan bir hafta), shuning uchun ular odatda bir qator yaqin joylashgan pivoxonalarda yoki bir mintaqa hududida sotiladi.

Bundan tashqari, „jonli pivo" iborasi baʼzan „shishalarni konditsionerlash" texnologiyasi bilan bogʻliq boʻlib, ichimlikning asosiy bijgʻishi tugallangandan soʻng darhol shishaga solinadi va shishada pivo yetiladi. Bunday pivo uzoq vaqt davomida pasterizatsiya va filtrlashsiz saqlanadi. Pivoning individual uslublarida saqlanishi sezilarli darajada oʻzgaradi va taʼmi yanada murakkablashadi.

Volgograd pivo zavodi Rossiyada ushbu atamani qoʻllagan birinchi korxonalardan biri boʻldi: bir muncha vaqt u „Pivovar — Jonli pivo" OAJ deb nomlangan.

„Jonli" pivoning mashhurligi, asosan, ushbu sohani faol rivojlantirayotgan kichik mustaqil pivo zavodlarining marketing siyosati bilan bogʻliq. Savdoni rivojlantirish ommaviy bozor segmenti uchun yirik kompaniyalar oʻz mahsulot sifatini taqqoslab koʻrishga asoslangan.

2006-yil sentabr oyida „jonli" pivoning ulushi umumiy ishlab chiqarishning 0,1% dan biroz oshdi, ammo 2009-yil fevral oyiga kelib 1,2% ni tashkil etdi, bu yiliga taxminan 12 million dekalitr (dal) ga toʻgʻri keladi. 2009-yilning birinchi yarmida yirik kompaniyalarning ishlab chiqarish hajmining pasayishi fonida kichik pivo zavodlarining umumiy ishlab chiqarish hajmining oʻsishiga „jonli" pivoning mashhurligi ortib borayotgan omillardan biri boʻldi.

2010-yildan beri mashhur „jonli" atamasi yirik pivo ishlab chiqaruvchi kompaniyalar (masalan, Baltika va Heineken) sotuvchilari tomonidan isteʼmolchini jalb qilish uchun ishlatilgan.

Yana qarang
-----------

* Hunarmandchilik pivo tayyorlash

Manbalar
--------

1. ↑  Россия. Подъём пены
2. ↑  „Россия: итоги 2008, тенденции 2009. Журнал «Пивное дело»". 21-avgust 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2009-yil.
3. ↑  „Стас Соколов. «Балтика» оживилась". 5-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyun 2012-yil.
**Gʻira-shira** — erta tong yoki shomda narsalar aniq koʻrinmaydigan ("gʻira-shira koʻrinadigan") payt. Quyosh chiqishidan bir oz oldinroq yoki quyosh botishidan bir oz keyinroq yuz beradi. Gʻ.-shahri optik hodisa hisoblanadi. Havo ochiq paytlarda Gʻ.-shahri paytida osmon gumbazi chetida bilinar bilinmas shafaq paydo boʻladi va kuchsizgina nur sochadi. Gʻ.-shahrining davomiyligi joyning geografik kengligiga bogʻliq: ek-vatorga yaqinlashgan sari Gʻ.-shahri vaqti qisqarib boradi.

Amaliy maqsadlar uchun Gʻ.-shahri 3 davrga boʻlingan: fuqaro, navigatsiya va astronomiya Gʻ.-shahriligi davrlari. Fuqaro Gʻ.-shahriligi paytida quyoshning ufqdan pastligi 7° dan oshmaydi. Bunday paytda chiroqni yoqmasdan baʼzi ishlarni bajarish (mas, kitob oʻqish) mumkin. Navi-gatsiya Gʻ.-shahriligi paytida quyoshning ufqdan pastligi 12° gacha boʻladi. Bunday paytda chiroqni yoqmasdan hech narsa qilib boʻlmaydi. Astrono-m i ya Gʻ.-shahriligi paytida quyoshning ufqdan pastligi 18° gachani tashkil qiladi. Bunday paytda yer yuziga butunlay qorongʻilik tushib, Gʻ.-shahrilik xiyol bilinib turadi. Meteorlar va vulkanik hodisalar bilan bogʻliq baʼzi oʻzgarishlar tufayli atmosferaning yuqori qatlamlarida yuz berib turadigan xiralashish yoki yorugʻlashish tufayli Gʻ.-shahrining yuqorida aytilgan xususiyatlari bir oz oʻzgarishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gʻazni va Kobul — Afgʻoniston.
**Gʻazni tumani** — Afgʻonistonning Gʻazni viloyatiga qarashli tuman, viloyatning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Tuman poytaxti Gʻazni shahri boʻlib, u ham Gʻazni viloyatining markazi hisoblanadi.

Demografiyasi va aholi soni
---------------------------

Afgʻonistonning qolgan qismida boʻlgani kabi, aholi sonining aniq raqamlari mavjud emas. Afgʻoniston Qishloq joylarini taʼmirlash va rivojlantirish vazirligi (MRRD) BMTning Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi va Afgʻoniston Markaziy Statistika boshqarmasi (CSO) bergan maʼlumotlarga ko‘ra, hozirda tuman aholisi taxminan 154,618 kishini va  AIMS va UNHCR maʼlumotlariga koʻra, hazoralar aholining 50 % ni, tojiklar va pushtunlar 50 % ni tashkil qiladi.

Xavfsizligi va siyosati
-----------------------

Xabar qilinishicha, afg‘on va ISAF kuchlari birlashtirib, bir necha jangarilarni yo‘q qilgan, shuningdek, G‘azni shahrining janubiy tomonida Al-Qoida terrorchilik harakatining yordamchisini va yana bir hodisani qo‘lga olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „MRRD Ghazni Provincial profile". 7-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2010-yil.
2. ↑  [ Ghazni District Profile, UNHCR]
3. ↑  "Operational Update, Nov. 19: Afghan-International Security Forces Detain, Kill Taliban Militants in Kandahar and Ghazni Provinces." 19 November 2009. Accessed at:  Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-12-20).
Yevropa millatiga mansub odamlarning geografik joylashuvi. Koʻk rangda koʻrsatilgan hududlarning evropaligi bahsli.
**Oq** — terining rangi yoki irqi bilan bogʻliq boʻlgan tasnif boʻlib, koʻpincha Yevropa millatiga mansub odamlarni belgilash uchun ishlatiladi. Kontekst va mintaqaga koʻra farq qiladigan bu atama boshqa kontekstlarda oq deb hisoblanmaydigan guruhlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin, masalan, Qoʻshma Shtatlar oʻz aholini roʻyxatga olishda Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikaliklarni oq deb hisoblaydi.

Ochiq teri ranglari bilan ajralib turadigan „Oq" atamasidan foydalanish Qadimgi Misr va Yunon-Rim davriga borib taqaladi, ammo bu kontekstda u faqat teri rangi yoki terining rangi bilan bogʻliq boʻlgan odamlarni nazarda tutgan. Pan-Yevropa oʻziga xosligi. 17-asrda Yevropa millatiga mansub odamlarni qora tanlilar va hindlardan ajratib koʻrsatish uchun qoʻllanila boshlangan bu atama 19-asrda ham irqiy maʼnoga ega boʻla boshladi.

"Oqlar" va "Oq irq" tushunchalari Yevropada 17-asr va undan keyingi davrlarda toʻliq qabul qilinmagan, yaʼni u ilk paydo boʻlgan davrlardir. Uning zamonaviy qoʻllanilishidan oldin xalqlar oʻzlarini „oq" deb tasniflash oʻrniga, oʻzlarining irqi, kelib chiqishi va etnik mansubligini millatiga qarab aniqlaganlar. Fashistlar Germaniyasida hozir oq tanli deb hisoblangan slavyan xalqlari nemislardan farqli irq sifatida belgilandi.

Oqlik tushunchasi anglosferada, ayniqsa, ingliz tilida soʻzlashuvchi AQSh (oq amerikaliklar), Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Buyuk Britaniya va Janubiy Afrika Respublikasida keng qoʻllaniladi. Boshqa tomondan, Yevropada irq va millat oʻrtasidagi farq ancha murakkab va oʻz-oʻzini tasniflash odatda milliylikka asoslanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "The first are RETH, the second are AAMU, the third are NEHESU, and the fourth are THEMEHU. The RETH are Egyptians, the AAMU are dwellers in the deserts to the east and north-east of Egypt, the NEHESU are the Cushites, and the THEMEHU are the fair-skinned Libyans" *Book of Gates*, chapter VI(Andoza:Webarşiv), translated by E. A. Wallis Budge, 1905.
2. ↑  Xenophanes of Colophon: *Fragments* Andoza:Webarşiv, J. H. Lesher, University of Toronto Press, 2001, ISBN 0-8020-8508-3, p. 90.
**Jarrohlikda Laparoskopik usullarini qo‘llash** yunoncha: lapara — qorin va ... skopiya), peritoneoskopiya, abdominoskopiya — qorin devorini teshib, unga kirgizilgan endoskop yordamida qorin boʻshligʻi va undagi aʼzolarni tekshirish usuli. Birinchi boʻlib 1901-yil rus akusher-ginekologi D.O.Ott taklif qilgan. Keyinchalik optik asboblar—laparoskoplar paydo boʻla boshladi, ular takomillashtirilib, soch tolasidek nozik, egiluvchan xillari ishlab chiqarildi. Laparoskopningturli modellaridan [Maschida (AQSH), Olympus (Yaponiya), Karl-Storz (Germaniya)] tashhis qoʻyish va davolash maqsadlarida foydalanilmoqda. Zamonaviy laparoskop va videolaparoskoplarda (obʼyektlarni televizor ekraniga chiqarib koʻrsatadi) qorin boʻshligʻi hamda kichik chanoq aʼzolaridagi turli operatsiya (appendektomiya, xoletsistektomiya) larni bemalol bajarish mumkin. Buning uchun qorin boʻshligʻi keng ochilmaydi, balki 2 yoki 3 nuqtadan laparaskop asboblari kiritilib, ular op-kali aʼzoni ajratib olish, oqayotgan qon yoki boshqa biror suyuklik (safro, yiring)ni soʻrib olish, dorivor moddalar yuborish, shuningdek, optik moslama bilan qorin boʻshligʻida bajarilayotgan muolajani teleekranga uzatish mumkin. Laparoskopik operatsiyadan soʻng bemorlarning shifoxonada yotish muddati 3—4 kunni tashkil etadi. L. aseptika qoidalariga bekamu kust amal qilgan holda mahalliy anesteziya qilib amalga oshiriladi. Tekshirilishi kerak bulgan soha yoki aʼzoga qarab, L. uchun teshish joyi tanlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Francesca Rossi** (1962-yil 7-dekabrda tug'ilgan) italiyalik kompyuter olimi bo'lib, sun'iy intellekt sohasida tadqiqot olib boradi. U Padua universitetining professori. U sun'iy intellekt bo'yicha xalqaro qo'shma konferentsiya prezidenti va *"Sun'iy intellekt tadqiqotlari jurnali"* bosh muharriri yordamchisi. Rossi 2020-yilda IBM stipendiati etib tayinlangan.

Ta'limi va faoliyati
--------------------

Rossi 1986-yilda Piza universitetida axborot fanlari boʻyicha laureat, 1993-yilda esa oʻsha universitetda kompyuter fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) darajasini olgan.

U Piza universitetida dotsent (1992–1998) va Padua universitetida kompyuter fanlari kafedrasi dotsenti (1999–2001) bo‘lgan.

2001-yildan beri u Padua universitetida kompyuter fanlari bo'yicha professor va hozirda Harvard universitetining Radcliffe ilg'or tadqiqotlar instituti a'zosi sifatida ta'tilda.

Ilmiy qiziqishlari
------------------

Uning sun'iy intellekt bo'yicha tadqiqotlari afzal modellashtirish va fikrlash, cheklovlarni qayta ishlash, ko'p agentli tizimlarga alohida e'tibor beradi. U xalqaro jurnallar va konferentsiyalarda keng nashr etilgan, shuningdek, bir nechta jildlarni, jumladan *Cheklangan dasturlash qo'llanmasini* (*Handbook of Constraint Programming)* tahrirlagan. U imtiyozlar va ijtimoiy tanlov haqidagi kitobning hammuallifi.

Mukofot va unvonlari
--------------------

* Radcliffe Fellow, 2014–2015
* Prezident, Sun'iy intellekt bo'yicha xalqaro qo'shma konferentsiya, avgust 2013-2015
* Sun'iy intellektni rivojlantirish assotsiatsiyasi (AAAI) a'zosi, 2012
* Cheklangan dasturlash assotsiatsiyasining xizmat mukofoti, 2010
* European Association for Artificial Intelligence (EurAI)a'zosi, 2008
* Cheklangan dasturlash assotsiatsiyasi prezidenti, 2003–2007

Manbalar
--------


1. ↑  „University of Padua faculty page". *University of Padua*. 7-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „2020 IBM Fellows". Qaraldi: 9-mart 2022-yil.
3. ↑  „Radcliffe Institute fellows". *Radcliffe Institute* (22-aprel 2014-yil). Qaraldi: 14-aprel 2015-yil.
4. ↑  Francesca Rossi DBLPda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
5. ↑  "A Short Introduction to Preferences: Between Artificial Intelligence and Social Choice". Francesca Rossi, Kristen Brent Venable, TobyWalsh, Synthesis Lectures on Artificial Intelligence and Machine Learning, Morgan & Claypool Publishers, July 2011.
6. ↑  „Fellows | European Association for Artificial Intelligence". *www.eurai.org*. Qaraldi: 28-oktabr 2019-yil.
"SADOI TURKISTON" ("Turkiston ovozi") — jadidlarning ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy gazetasi. 1914-yil 4 apreldan 1915-yil 10 aprelga qadar Toshkentda oʻzbek tilida nashr qilingan. Gaz. Ubaydulla Asadullaxoʻjayev (Xoʻjayev) tomonidan tashkil etilgan va uning muharrirligida faoliyat koʻrsatgan.

"S.T." V. M. Ilinning xususiy bosmaxonasida, har bir soni oʻrtacha 1000 nusxadan chop kilingan, obuna va chakana savdo yoʻli bilan tarqatilgan. Gaz.ni haftada 2 marta chiqarish koʻzlangan boʻlsada, ammo bunga erishilmagan. Gaz. haftada 1 marta 4 sahifada bosilgan.

Gaz. tahririyatining oʻzagini 20-asr boshidagi oʻzbek maʼrifatparvar adabiyoti va publitsistikasining yetakchi namoyandalari Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Abdurauf Muzaffarovlar tashkil etgan. Ular bosh muharrir U. Asadullaxoʻjayevga gaz. faoliyatini yoʻlga qoʻyishda faol koʻmaklashganlar. Gaz. qiyofasini belgilaydigan asosiy maqolalarni ham shular yozishgan. "S. T." da davrning Toʻlagan Xoʻjamyorov (Tavallo), Abdulhamid Sulaymonov (Choʻlpon), Hamza Hakimzoda Niyoziy, Mirmuhsin (Shermuhamedov), Abdulla Qodiriy, Xolid Sayd, Saidnosir Mirjalilov, Moʻminjon Muhammadjonov, Abdulla Ergʻoziyev, Noʻshiravon Yovushev, Siddiqiy, Lutfulla Olimiy, Ibrohim Davron, Shokirjon Rahimiy kabi millatparvar adib va ziyolilari faol hamkorlik qilganlar.

Turkistonning maʼnaviy-maʼrifiy yuksalishiga koʻmaklashish maqsadida chiqarilgan bu gaz.da milliy taʼlimni zamonaviylashtirish, millat dardini aks ettiruvchi adabiyot va sanʼat yaratish, millat ongini yuksaltirishga xizmat qiluvchi matbuotni rivojlantirish, ayollarni ijtimoiy hayotga jalb qilish, axloqiy tarbiyani kuchaytirish va boshqa davr uchun dolzarb muammolar keng yoritilgan.

"S.T." yurtparvarlik, millatparvarlik, maʼrifatparvarlik kabi olijanob gʻoyalarni izchil targʻib qilgan, Turkiston istiqloli va istiqbolining maʼnaviyaxloqiy negizlariga daxldor muammolarni dadil koʻtarib chiqqan. Gaz. asosiy eʼtiborni milliy taraqqiyotni yuzaga chiqarishga qodir boʻlgan maʼrifatli, insofli, diyonatli insonlarni tarbiyalashga yoʻnaltirdiki, bu uning tarixiy xizmatidir. Milliy hislarni tarbiyalashdagi sobitligi jihatidan "S.T." oʻsha davrdagi milliy matbuot nashrlari safida oldingi oʻrinda turadi. Gaz. faoliyati moddiy qiyinchiliklar tufayli toʻxtagan. Jami 66 soni chiqqan, xolos. U. Asadullaxoʻjayev 1916-yilda "ST." faoliyatini Andijon shahrida tiklamoqchi boʻlgan. Biroq Fargʻona viloyati harbiy gubernatori gaz.ni chiqarishga ruxsat bermagan.

Adabiyot
--------

* Abduazizova N.A. Turkiston matbuoti tarixi (1870-1917), T. 2000.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Seed Al-Owairan (**1967-yil 19-avgustda tug'ilgan) - Saudiya Arabistonining sobiq xalqaro futbolchisi, yarim himoyachi yoki hujumchi sifatida o'ynagan. U 1994-yilgi FIFA Jahon Chempionatida Belgiya darvozasiga mashhur gol urdi, bu barcha davrlarning jahon chempionatidagi eng buyuk gollaridan biri hisoblanadi.

Hayot va martabasi
------------------

Owairan butun klubdagi faoliyatini Saudiyaning Ar-Riyodda joylashgan Al-Shabab klubida o'tkazdi.

U Saudiya Arabiston terma jamoasi safida 75 ta o'yin o'tkazib, 24 ta gol urgan, shu jumladan 1994-yilgi Jahon chempionati saralashida 7 ta gol urgan. U 1994-yilda Qo'shma Shtatlarda bo'lib o'tgan futbol bo'yicha Jahon chempionatida xalqaro miqyosda shuhrat qozondi va u Vashingtondagi RFK stadionida Belgiyaga qarshi ajoyib individual gol urdi va keyinchalik FIFAning "*Asr goli"* reytingida oltinchi o'rinni egalladi. Bu gol Saudiya Arabistonini jahon chempionatining 2-bosqichiga olib chiqdi va ular buni hali takrorlay olishmadi. Ular 1/8 finalda Shvetsiyaga 3:1 hisobida imkoniyatni boy berishdi.

Jahon chempionatidan soʻng Owairan Saudiya Arabistoniga qaytdi. O'sha yili u Osiyoda yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Yevropa klublarining qiziqishiga qaramay, saudiyalik futbolchilarning xorijda oʻynashiga toʻsqinlik qiluvchi milliy qonunchilik tufayli u mamlakatni tark eta olmadi. 1996-yilda u Saudiya politsiyasi tomonidan Ramazon oyida spirtli ichimlik ichib, ayollar bilan muloqotda boʻlganida ushlangan. U qamoq jazosiga hukm qilindi.

U 1998-yilda Fransiyada bo'lib o'tgan jahon chempionatida Saudiya Arabistoni terma jamoasi safida tanlangan bo'lsa-da, Saudiya Arabistoni guruh bosqichidan chiqqani uchun bor-yo'g'i ikki marta maydonga tushdi.

Yutuqlar
--------

### Klub

**Al-Shabab**

* Arab klublari chempionlar kubogi : 1992, 1999
* Saudiya Premer-ligasi : 1990–91, 1991–92, 1992–93
* Osiyo kubogi egalari kubogi : 2000–01

### Milliy

**Saudiya Arabistoni**

* Arab Millatlar kubogi sohibi: 1992
* King Fahd kubogi sovrindori: 1992
* OFK Osiyo kubogi g'olibi: 1992

### Individual

* IFFHS dunyoning eng yaxshi gol muallifi : 1993-yil
* Eng yaxshi Bombardier Saudiya Premer-ligasi : 1991–92

Havolalar
---------

1. ↑  „Diego Maradona goal voted the FIFA World Cup™ Goal of the Century". FIFA. Qaraldi: 15-mart 2018-yil.
2. ↑  „Asian Player of the Year".  Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Qaraldi: 15-mart 2018-yil.
3. ↑  „World Cup's Greatest Goals: Saeed Al-Owairan (1994, SAUDI ARABIA vs. Belgium)".  espnfc.com. Qaraldi: 15-mart 2018-yil.
4. ↑  „8th Arab Club Champions Cup 1992".
5. ↑  „15th Arab Club Champions Cup 1999".
6. ↑  „Saudi Arabia 1990/91".
7. ↑  „Saudi Arabia 1991/92".
8. ↑  „Saudi Arabia 1992/93".
9. ↑  „Asian Club Competitions 2000/01".
10. ↑  „Arab Cup".
11. ↑  „Archived copy". *www.fifa.com*. 12-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2022-yil.
12. ↑  „Japan - Saudi-Arabien 1:0 (Asian Cup 1992 Japan, Finale)".
13. ↑  „Saudi Arabia 1991/92".
**Oqkarrak** (*Onopordum* L.) — murakkabguldoshlar oilasiga mansub ikki yillik begona oʻt. Oʻzbekistonda O.ning oddiy O. (*O. acanthium* L.), olga O.gi (*O. olgae* Rgl.) turlari uchraydi. Poyasi sershox, tik usadi, boʻyi 80—120 sm. Ildizi yoʻgʻon, oʻqildiz. Ildiz boʻgʻzidagi barglari choʻziq-tuxumsimon, asosiy barglari namatsimon, chetlari tikanli, arratishli, navbatma-navbat joylashgan. Gullari toʻq qizil, savatchalari shoxchalarining uchida 1—3 tadan, bandsiz toʻpgul hosil qiladi. Mevasi — kulrang yoki jigarrang urugʻcha. Iyun — sentabrda gullaydi va mevalaydi. Urugʻidan koʻpayadi. Urugʻlari 20—25° haroratda unib chiqadi. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Asosan lalmi sugʻoriladigan ekinlar orasida, tashlandiq yerlar, yoʻl yoqalari, ariqkanal boʻylari, bogʻ va tokzorlarda uchraydi.

Kurash choralari: yerni chuqur haydash, gʻallazorlarni 2,4=D preparatlari bilan dorilash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sadoqatnoma (maʼnolari).

**„Sadoqatnoma"**, toʻliq nomi **„Saylanma: Sadoqatnoma"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. „Muhabbatnoma" hamda „Sadoqatnoma" asarlaridan iborat „Saylanma" ikki jildli sheʼriy toʻplamining ikkinchi jildi. 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning 1975-yildan keyin yozilgan sheʼrlari, tarjimalari, doston va dramasi kiritilgan.

„Sadoqatnoma"ga Abu Ali ibn Sino, Hofiz Sheroziy, Bedil, Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Aleksandr Blok, Sergey Yesenin, Mixail Svetlov, Aleksandr Tvardovskiy, Bogumil Guzel, Muhammad Iqbol, Ulfat, Gevorg Emin, Muxran Machavariani, Andrey Malishko hamda Rasul Hamzatov asarlarining tarjimalari kiritilgan. Qolaversa, toʻplamdan Vohidovning „Ruhlar isyoni" dostoni hamda „Istambul fojiasi" sheʼriy dramalari ham oʻrin olgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Kenjaboyev – muharrir, G. Jirnov – rassom, N. Karpuzas – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, Sh. Soatova – musahhih. Kitob adadi – 25 000 nusxa.

Yana qarang
-----------

* „Muhabbatnoma"

Manbalar
--------

1. ↑  „Saylanma" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 14-noyabr 2016-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oqlovchi gillar** — moddalarni yutish (sorbsion) va tozalash xususiyatiga ega boʻlgan togʻ jinslari, foydali qazilmalar. O.g. asosan, montmorillonit tarkibli bentonit gillari yoki vulkanogen - choʻkindi kremniyli togʻ jinslari (diatomit, trepel, opoka) dan iborat vulkanogen jinslar-nig gidrokimyoviy yoʻl bilan oʻzgarishidan hosil boʻladi. Aktivlantirilgan, yaʼni kislotalar qoʻshilgan O.g. (mas, krimsil, oskanit)ning yutish va oklash xususiyati eng yaxshi tabiiy O.g.nikidan 3—3,5-marta yuqori boʻladi. O.g. neft mahsulotlari, moy va hayvon yogʻlari, sirka, vinolar, vitamin, antibiotiklarni tozalash, suvni yum-shatish, gazlamalarni oqartirishda, shuningdek, upa-elik sanoatida ishlatiladi. Mineral tarkibi boʻyicha O.g. bir necha turga boʻlinadi: beydellit, bentonit, attapulgit, paligorskit va topilgan joyi nomi bilan ataladi: floridin (AQSH), monotmorillonit (Fransiya), gumbrin va askanit (Gu-ruziya), gilobi (Ozarbayjon), (Qrim), navbaxit (Oʻzbekiston) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sadriddin Sharifxoʻjayev** (Sadriddin Muftiy) — (1878—1946) — Turkiston mustaqilligi uchun kurashgan yirik davlat va jamoat arbobi. Turkiston Milliy Majlisi aʼzosi.

Tarjimayi holi
--------------

Sadriddin Sharifxoʻjayev 1878-yilda Toshkentda Sharifxo’ja xonadoni tavallud topgan. Uning otasi Sharifxo’ja XX asr ikkinchi yarmida Toshkentning mashhur din peshvolaridan biri bo’lgan. Sadriddin Sharifxoʻjayev yoshligida mukammal dini tarbiya oladi va dastlab Toshkentdagi rus-tezem maktabida tahsil oladi. Buxoro shahridagi Miri Arab madrasasida ham tahsil olgan. U faoliyati davomida muftiy unvoni bilan Toshkentdagi qozixonada ishlagan va Ko’kaldosh madrasasida talabalarga ta’lim bergan.

Faoliyati
---------

U 1917-yilgi Turkistondagi ishtimoiy-siyosiy jarayonlarda faol qatnashadi. Sadriddin Sharifxoʻjayev "Sho’royi Islomiya" jamiyatining rahbarlaridan biri bo’lgan. 1917-yil iyul oyida Toshkentda tashkil etilgan "Turk Adami Markaziyat (Federalistlar) firqasi" tashkil etilishda, firqa nizomi va dasturini tayyorlashda faol qatnashgan. 1917-yil avgust Turkistonda "Fuqaho" jamiyatini tashkil etib, unga o’zi rahbarlik qilgan. 1917-yil Turkiston muxtoriyati tashkil topgach, u Turkiston Milliy Majlisi a’zoligiga saylangan. Tarixchi olim Qahramon Rajabov fikriga ko’ra Sadriddin Sharifxoʻjayev Turkiston tarixidagi dastlabki demokratik hukumatning parlamenti — Milliy Majlis faoliyatiga 1917-yil dekabrdan rahbarlik qilgan. 
Sadriddin Sharifxoʻjayev 1921-yildan Buxoroda tashkil etilgan "Turkiston Milliy Birligi" tashkilotining Toshkentdagi raisi. 1920-yil sentyabrda Bakuda bo’lib o’tgan Sharq xalqlari qurultoyida Turkiston delegatsiyasi a’zolari bilan bir qatorda faol qatnashgan. U 1923-yil iyun oyida Turkiyalik Salim Poshsho bilan Avgʻonistonga muhojir bo’lib, jo’nab ketishga majbur bo’lgan. 1946-yilda Qandahorda Sadriddin Sharifxoʻjayev zaharlanib o’ldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev R. Raximov M, Rajabov Q va boshqalar*. O’zbekiston tarixi (1917—1991) birinchi kitob*. Toshkent: O’zbekiston, 2019 — 560 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a’zolari hayoti va taqdiri*. Toshkent: Bodomzor invest, 2021 — 92 bet.
**Southbridge** (talaffuzi: *Sautbridj*) — AQShning Massachusetts shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 17 740 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 20.9 kvadrat mil (54 km2) ni tashkil qiladi, shundan 20.4 kvadrat mil (53 km2) quruqlik va 0.5 kvadrat mil (1.3 km2) yoki 2,40 % suvdan iborat.

Southbridgedagi asosiy yoʻl 131-magistral boʻlib, shahar markazi va Sharqiy Main Street orqali „AO Rotary" hamda shaharning sharqiy tomonidagi Sandersdale qishlogʻi orqali Main Streetdan oʻtadi.

Demografiyasi
-------------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1850 | 2 824 | —     |
| 1860 | 3 575 | +26.6% |
| 1870 | 5 208 | +45.7% |
| 1880 | 6 464 | +24.1% |
| 1890 | 7 655 | +18.4% |
| 1900 | 10 025 | +31.0% |
| 1910 | 12 592 | +25.6% |
| 1920 | 14 245 | +13.1% |
| 1930 | 14 264 | +0.1% |
| 1940 | 16 825 | +18.0% |
| 1950 | 17 519 | +4.1% |
| 1960 | 16 523 | −5.7% |
| 1970 | 17 057 | +3.2% |
| 1980 | 16 665 | −2.3% |
| 1990 | 17 816 | +6.9% |
| 2000 | 17 214 | −3.4% |
| 2010 | 16 719 | −2.9% |
| 2020 | 17 740 | +6.1% |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 16 719 kishi, 7 077 xonadon va 4 522 oila istiqomat qiladi. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 858,9 nafar kishini tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 81,2 % oq tanli, 2,6 % qora yoki afro-amerikalik, 0,5 % tubjoy amerikalik, 1,9 % osiyolik, 0,0 % Tinch okeani orollari va 2,9 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 26,6 % ni tashkil etadi.

Shaharda 7 077 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 31,1 % 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 43,6 % er-xotinlar birga yashaydilar, 15,5 % eri boʻlmagan ayollar, 36,1 % esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 29,7 % jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 12,1 % 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar holisi yosh taqsimotiga koʻra, 25,4 % 18 yoshgacha, 8,6 % 18 yoshdan 24 yoshgacha, 30,3 % 25 yoshdan 44 yoshgacha, 20,7 % 45 yoshdan 64 yoshgacha, 15,1 % 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Shahar aholisining oʻrtacha yosh 36 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 92,8 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 87,2 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 33 913 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 41 863 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 36 008 dollarni, ayollarniki esa 25 685 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 18 514 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 13 foizi va aholining 15,4 foizi qashshoqlik chegarasida, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 25,8 foiz va 65 va undan katta yoshdagilar 10,2 foizni tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Census - Geography Profile: Southbridge Town city, Massachusetts". Qaraldi: 25-sentabr 2021-yil.
2. ↑  Jacob Edwards Library.
3. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
4. ↑   Andoza:Bare URL inline