**System X** - 1980-yildan boshlab butun Buyuk Britaniyadagi telefon stansiyalarida oʻrnatilgan raqamli kommutatsiya tizimi.

Tarixi
------

### Rivojlanish

System X pochta boʻlimi (keyinchalik British Telecomga aylanadi), GEC, Plessey va Standart Telefonlar va Kabellar (STC) tomonidan ishlab chiqilgan va birinchi marta 1979-yilda Jenevada (Shveytsariya) Telecom 79 koʻrgazmasida omma oldida namoyish etilgan. 1982-yilda STC System Xdan chiqdi va 1988-yilda GEC va Plesseyning telekommunikatsiya boʻlimlari GPTni tashkil qilish uchun yangidan birlashdi. Plessey keyinchalik GEC va Siemens tomonidan sotib olindi. 1990-yillarning oxirida GEC Siemensning GPTdagi 40% ulushini sotib oldi va 1999-yilda GPTning bosh kompaniyasi GEC oʻzini Marconi deb oʻzgartirdi.

2006-yil yanvar oyida Marconi Ericsson kompaniyasiga sotilganda, Telent System Xni saqlab qoldi va uni Buyuk Britaniyadagi xizmatlar biznesining bir qismi sifatida qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirishda davom etmoqda.

### Amalga oshirish

Davlat xizmatiga kirgan birinchi System X bloki 1980-yil sentyabr oyida Londonning Baynard House shahrida oʻrnatildi va 40 ga yaqin mahalliy birjalar oʻrtasida telefon qoʻngʻiroqlarini almashtiruvchi tandem ulanish bloki edi. Birinchi mahalliy raqamli almashinuv 1981-yilda Vudbrijda, Suffolkda (BTning Martlesham Heathdagi tadqiqot markazi) ish boshlagan. Oxirgi elektromexanik magistral almashinuvi (Thurso, Shotlandiya) 1990-yil iyul oyida yopildi - Buyuk Britaniyaning magistral tarmogʻining sof raqamli ishlashga oʻtish jarayoni yakunlandi va bunga erishgan birinchi milliy telefon tizimi boʻldi. Shotlandiyada joylashgan soʻnggi elektromexanik birjalar Crawford, Crawfordjohn va Elvanfoot 1995-yil 23-iyunda raqamli, 1998-yil 11-martda esa Selby, Yorkshire va Ley on Sea, Essex elektron analog birjalari raqamliga almashtirildi.

Buyuk Britaniyadan tashqari, System X Channel orollarida oʻrnatildi hamda boshqa mamlakatlarda bir nechta tizimlar oʻrnatildi, shunday boʻlsada u hech qachon sezilarli eksport savdosiga erisha olmagan.

### Kichik birjalar: UXD5

System Xdan alohida, BT kichik va uzoq jamoalar uchun tejamkor boʻlgan kichik raqamli almashinuv UXD5 (birlik almashinuvi raqamli) ni ishlab chiqdi. Martlesham Heathda BT tomonidan ishlab chiqilgan va Monarch PABX asosida birinchi namuna 1979-yilda Shotlandiyaning Glenkindie shahrida, birinchi System X tizimidan bir yil oldin foydalanishga topshirilgan. Bu almashinuvlarning bir necha yuztasi Plessey tomonidan ishlab chiqarilgan hamda qishloq joylarida, asosan Shotlandiya va Uelsda oʻrnatilgan. UXD5 System X boshqa mamlakatlarga sotilganda portfelning bir qismi sifatida kiritilgan.

System X birliklari
-------------------

System X telefon kommutatsiya uskunasining uchta asosiy turini qamrab oladi. Ushbu kalitlarning aksariyati Buyuk Britaniyada joylashgan. Konsentratorlar odatda mahalliy telefon stansiyalarida saqlanadi, lekin aholi kam yashaydigan joylarda masofadan turib joylashtirilishi mumkin. DLE va DMSU yirik shahar va shaharlarda ishlaydi va qoʻngʻiroqlarni marshrutlash funktsiyalarini taʼminlaydi. BT tarmoq arxitekturasi birjalarni DLE / DMSU / DJSU va boshqalar deb belgilagan.

Dizaynda asosiy eʼtibor ishonchlilikka qaratilgan boʻlsa, System X apparatining umumiy meʼmoriy printsipi shundan iboratki, barcha asosiy funktsiyalar ikkita tomon boʻylab takrorlanadi. Funktsional resursning har ikki tomoni ishchi boʻlishi mumkin, ikkinchisi esa xizmatdagi kutish boʻlishi mumkin. Resurslar doimiy ravishda oʻzlarini kuzatib boradilar va agar nosozlik aniqlansa, tegishli manba oʻzini notoʻg'ri deb belgilaydi hamda boshqa tomon yukni bir zumda oladi. Ushbu moslashuvchan konfiguratsiya nosozliklarni tuzatish yoki xizmat koʻrsatishda uzilishlarsiz yangilanishlarni amalga oshirish uchun uskunani oʻzgartirishga imkon beradi. Kommutatorlar va toʻlqin shakllari generatorlari kabi baʼzi muhim qurilmalar uch marta koʻpaytiriladi va "3 dan 2 tasi" asosida ishlaydi. R2PU ishlov berish klasteridagi protsessorlar, agar ular oddiygina takrorlangan boʻlsa, 50% oʻrniga 75% ishlash qobiliyatini saqlab qolish uchun toʻrt barobar koʻpaytiriladi. SystemX ishlov berish tizimi dunyodagi birinchi koʻp protsessorli klaster edi. Mijoz liniyasi portlarini yoki kommutatordagi 2Mbps E1 tugatishlarini taʼminlovchi liniya kartalarida ikkinchi tomon ortiqcha boʻlmaydi, lekin, albatta, mijozda bir nechta liniyalar yoki oʻzaro bogʻlanish chidamlilikni taʼminlash uchun bir nechta E1 ga ega boʻlishi mumkin.

### Konsentrator birligi

Konsentrator bloki toʻrtta asosiy quyi tizimdan iborat: liniya modullari, raqamli kontsentrator kaliti, raqamli liniyani tugatish birliklari va boshqaruv bloki. Uning maqsadi nutqni analog signallardan raqamli formatga aylantirish va raqamli mahalliy almashinuvga uzatish uchun trafikni jamlashdir. Shuningdek, u abonentdan terilgan ma'lumotni oladi va qo'ng'iroqni belgilangan joyga yo'naltirish uchun uni almashinuv protsessorlariga uzatadi. 

Har bir analog liniya modul birligi analog signallarni kirish tarmogʻidagi maksimal 64 abonent liniyasidan asosiy tarmoqda ishlatiladigan 64 kilobit/s raqamli ikkilik signallarga aylantiradi. Bu kiruvchi signalni 8 tezlikda namuna olish orqali amalga oshiriladi kS/s va impuls-kod modulyatsiyasi (PCM) usullaridan foydalangan holda har bir namunani 8 bitli soʻzga kodlash. Chiziq moduli shuningdek, abonent liniyasidan har qanday signal maʼlumotlarini, masalan, terilgan raqamlarni oʻchiradi va uni boshqaruv blokiga uzatadi. 32 tagacha liniya modullari 2 Mbit/s yo‘llardan foydalangan holda raqamli kontsentrator kommutator blokiga ulangan bo‘lib, har bir konsentrator 2048 tagacha abonent liniyalari sig‘imini beradi. 

Amaldagi uskunaga qarab, kontsentratorlar quyidagi liniya turlarini qoʻllab-quvvatlaydi: analog liniyalar (bir yoki bir nechta qatorli guruhlar), ISDN2 va ISDN30. ISDN Buyuk Britaniyaga xos DASS2 yoki ETSI protokollarini ishga tushirishi mumkin. Muayyan cheklovlarni hisobga olgan holda, konsentrator har qanday turdagi liniyalar aralashmasini ishga tushirishi mumkin, bu operatorlarga biznes ISDN foydalanuvchilari va turar joy foydalanuvchilari bilan muvozanatni saqlashga imkon beradi, bu ikkalasiga ham yaxshi xizmat ko'rsatish va operator uchun samaradorlik.

Konsentrator bloklari masofaviy kontsentratorlar sifatida yakka holda turishi yoki almashinuv yadrosi bilan birga joylashishi mumkin.

### Raqamli mahalliy almashinuv

Raqamli mahalliy almashinuvbir qator konsentratorlarni oʻz ichiga oladi va qoʻngʻiroqning maqsadiga qarab turli DLE yoki DMSUʼlarga qoʻngʻiroqlarni yoʻnaltiradi. DLE ning yuragi Raqamli kommutatsiya quyi tizimi boʻlib, vaqt oʻtkazgichlari va kosmik kalitdan iborat. 30 kanalli PCM avtomagistrallarida kontsentratsiya bloklaridan kiruvchi trafik Vaqt oʻtkazgichlariga ulangan. Ularning maqsadi har qanday kiruvchi individual vaqt oraligʻini olish va uni chiquvchi vaqt oraligʻiga ulash va shuning uchun kommutatsiya va marshrutlash funktsiyasini bajarishdir. Chiquvchi marshrutlarning katta diapazoniga kirishga ruxsat berish uchun alohida vaqt kalitlari bir-biriga Space Switch orqali ulanadi. Vaqt oraligʻidagi oʻzaro bogʻlanishlar Protsessor Utility Quyi tizimida ishlaydigan dasturiy taʼminot tomonidan yangilanadigan Switch Maps-da amalga oshiriladi. Time Switch-Space Switch arxitekturasining tabiati shundan iboratki, agar koʻplab nosozliklar mavjud boʻlmasa, tizimga notoʻg'ri vaqt yoki makon kaliti taʼsir qilish ehtimoli juda kam. 

### Raqamli asosiy kommutatsiya bloki

Raqamli asosiy kommutatsiya birligi (DMSU) DLE yoki boshqa DMSU tomonidan yoʻnaltirilgan qoʻngʻiroqlar bilan shugʻullanadi hamda magistral/tranzit kaliti hisoblanadi, yaʼni u hech qanday kontsentratorlarga ega emas. DLElarda boʻlgani kabi, DMSUʼlar boshqa narsalar qatorida Raqamli kommutatsiya quyi tizimi va protsessor yordam dasturi quyi tizimidan iborat. Britaniyaning PSTN tarmogʻida har bir DMSU mamlakatdagi boshqa har bir DMSU bilan bogʻlangan boʻlib, tarmoq orqali qoʻngʻiroqlar uchun deyarli tirbandlikdan himoyalangan ulanish imkonini beradi. Londonning ichki qismida DMSUning ixtisoslashtirilgan versiyalari mavjud va DJSU deb nomlanadi - ular apparat jihatidan deyarli bir xil - ikkalasi ham toʻliq jihozlangan kalitlarga ega, DJSU faqat Londonlararo trafikni tashish xususiyatiga ega. Londondagi DMSU tarmogʻi bosqichma-bosqich toʻxtatildi va yillar davomida zamonaviyroq NGS kommutatorlariga oʻtkazildi, chunki PSTN telefon liniyalariga boʻlgan talab kamaydi. Taʼkidlangan NGS kaliti Ericsson kompaniyasining AXE10 mahsulot liniyasining 90-yillarning oxiri va 00-yillarning boshlari orasida bosqichma-bosqich ishlab chiqarilgan versiyasidir.

Buyuk Britaniyaning yirik shaharlarida bitta birja binosida bir nechta almashinuvlarni topish odatiy holdir: to'g'ridan-to'g'ri bog'langan mijozlar uchun DLElar va Buyuk Britaniyaning qolgan qismiga havolalarni taqdim etish uchun DMSU.

### Protsessor yordamchi dasturlari quyi tizimi

Protsessor yordam dasturi quyi tizimi (PUS) kommutatsiya operatsiyalarini boshqaradi va DLE yoki DMSU ning miyasi hisoblanadi. U qoʻngʻiroqlarni qayta ishlash, hisob-kitob qilish, almashtirish va texnik xizmat koʻrsatish dasturlarini (boshqa dasturiy taʼminot quyi tizimlari qatorida) oʻz ichiga oladi. PUS birja tomonidan amalga oshiriladigan telefon trafigining miqdoriga qarab sakkiztagacha "klaster"ga boʻlinadi. Birinchi toʻrtta protsessor klasterining har biri toʻrtta markaziy protsessor (CPU), asosiy xotira doʻkonlari (STR) va ikki turdagi zaxira doʻkon xotirani oʻz ichiga oladi. PUS keyinchalik BTCORAL deb nomlanuvchi PO CORAL deb nomlanuvchi CORAL66 dasturlash tilining versiyasi bilan kodlangan.

Londondagi Baynard uyida ishga tushirilgan asl protsessor MK2 BL protsessori sifatida tanilgan. U 1980-yilda POPUS1 bilan almashtirildi. POPUS1 protsessorlari keyinchalik Liverpuldagi Lancaster House va Kembrijda oʻrnatildi. Keyinchalik, ular ham R2PU yoki Release 2 Processor Utility deb nomlanuvchi ancha kichikroq tizim bilan almashtirildi. Bu yuqorida aytib oʻtilganidek, har bir klasterga toʻrtta CPU va 8 tagacha klasterli tizim edi. Vaqt oʻtishi bilan tizim ishlab chiqilgach, 1990-yillar oxiridagi kompyuter texnologiyalariga oʻxshash zamonaviyroq apparat vositalaridan foydalangan holda qoʻshimcha "CCP/Performance 3" klasterlari qoʻshildi, original qayta ishlash klasterlari esa 0 dan 3 gacha boʻlgan. Masalan, kattaroq doʻkonlar (koʻproq RAM) bilan yangilandi. Ushbu nosozliklarga chidamli tizimning ilgʻor xususiyatlari bugungi kunda ham nima uchun foydalanilayotganini tushuntirishga yordam beradi, masalan, oʻz-oʻzidan nosozliklarni aniqlash va tiklash, batareya bilan taʼminlangan RAM, aks ettirilgan disk xotirasi, ishlamay qolgan xotira blokini avtomatik almashtirish va yangi dasturiy taʼminotni sinab koʻrish qobiliyati oldingi versiyaga qaytaring. Keyinchalik ishonchlilikni oshirish uchun CCP klasterlaridagi qattiq disklar qattiq holatdagi disklar bilan almashtirildi.

Zamonaviy davrda barcha tizim X kalitlari maksimal 12 ta ishlov berish klasterini koʻrsatadi, toʻrtta CPU tizimi X-ga asoslangan klasterlar va qolgan sakkizta pozitsiyalar barcha trafikni boshqarish bilan shugʻullanadigan CCP klasterlari bilan toʻldirilishi mumkin. Katta System X kaliti uchun toʻrtta asosiy va toʻrtta CCP klasteriga ega boʻlishi kerak boʻlsa-da, toʻrtta asosiy va oltita CCP klasteriga ega bir yoki ikkita kalit mavjud. CCP klasterlari faqat qoʻngʻiroqlarni qayta ishlash bilan cheklangan, CCP klasterlarini qabul qilish uchun almashinuv dasturini qayta yozish imkoniyati mavjud edi, ammo bu allaqachon yaxshi ishlayotgan tizimni almashtirish uchun juda qimmat yechim sifatida bekor qilindi. Agar CCP klasteri ishlamay qolsa, X tizimi qoʻngʻiroqlarni qayta ishlash ulushini avtomatik ravishda boshqa CCP klasteriga qayta taqsimlaydi.

Tuzilish nuqtai nazaridan, System X protsessori konfiguratsiyasidir. 0-klaster asosiy klaster deb ataladi va boshqa barcha klasterlar unga samarali bogʻliqdir. Agar qul klasteri yoʻqolsa, unga bogʻliq boʻlgan har qanday marshrutlar yoki konsentratorlar uchun qoʻngʻiroqlarni boshqarish ham yoʻqoladi; ammo, agar asosiy klaster yoʻqolsa, butun birja oʻz faoliyatini toʻxtatadi. Bu juda kam uchraydigan hodisa, chunki X tizimi dizayni tufayli u muammoli uskunani ajratadi va nosozlik haqida hisobot beradi. Oddiy ish paytida buzilishning eng yuqori darajasi bazaviy klasterni qayta ishga tushirish boʻlishi mumkin, asosiy klaster va uning qullari qayta onlayn boʻlganda 2-5 daqiqa davomida barcha almashuv funksiyalari yoʻqoladi, ammo keyinchalik birja nuqsonli ishlayveradi. apparat izolyatsiyalangan. Birja, agar u bilan bogʻliq muammolarni aniqlasa, individual jarayonlarni qayta ishga tushirishi mumkin. Agar bu ishlamasa, klasterni qayta ishga tushirish mumkin. Agar asosiy klaster yoki kalitni qayta ishga tushirish orqali tiklab boʻlmaydigan boʻlsa, eng soʻnggi arxiv konfiguratsiyasi tiklash protsedurasi yordamida qoʻlda qayta yuklanishi mumkin. Hamma narsani toʻliq ishga tushirish uchun bir necha soat vaqt ketishi mumkin, chunki kommutator oʻzining barcha yarim doimiy yoʻllarini qayta yuklashi va kontsentratorlar konfiguratsiyalarini yuklab olishi kerak. 2020-yildan soʻng, almashinuv dasturlari tiklash vaqtini sezilarli darajada qisqartirish uchun oʻzgartirilmoqda.

Oddiy ish paytida, birjaning qayta ishlash klasterlari 5-15% foydalanish oraligʻida joylashadi, odatda 15-25% gacha boʻlgan asosiy klasterdan tashqari, 45% gacha koʻtariladi, bu bazaviy klaster bilan ishlov berish bilan bogʻliq. kommutatordagi boshqa klasterlarga qaraganda ancha koʻp operatsiyalar va jarayonlar.

### System X nashrlari

System X ishlatilgan kalit matritsasiga ishora qilib, ikkita nashrdan oʻtdi, Mark 1 va Mark 2.

Mark 1 Digital Subscriber Switch (DSS) birinchi boʻlib taqdim etildi. Bu 96x96 vaqt oʻtkazgichlarining nazariy maksimal matritsasiga ega boʻlgan vaqt-makon-vaqtni oʻrnatish. Amalda, kalitning maksimal hajmi 64x64 Time Switch matritsasi hisoblanadi. Har safar kalit ikkita xavfsizlik tekisligiga, 0 va 1ga takrorlanadi. Bu samolyotlar va bir nechta marshrutlash variantlari oʻrtasida xatolarni tekshirish imkonini beradi, agar xatolar topilsa. Bitta tekislikdagi har bir vaqt kaliti ishlamay qolishi va kalitning toʻliq funksiyasini saqlab qolishi mumkin, ammo agar 0 tekislikdagi bir vaqt kaliti oʻchirilgan boʻlsa va 1 tekislikdagi boshqasi oʻchirilgan boʻlsa, u holda ikkalasi orasidagi aloqalar yoʻqoladi. Xuddi shunday, agar vaqt kaliti 0 va 1 tekisligiga ega boʻlsa, u holda vaqt kaliti izolyatsiya qilingan. Vaqt oʻtkazgichning har bir tekisligi uchta javonli guruhda bitta javonni egallaydi - pastki javon 0 tekislik, yuqori tokcha 1 tekislik va oʻrta raf 32 tagacha DLT (raqamli chiziqni tugatish) bilan band. Boʻsh joy kaliti - bu kommutator boʻylab trafikning mantiqiy oʻzaro bogʻlanishini taʼminlaydigan obʼekt va vaqt kalitlari unga bogʻliq. Boʻsh joy tugmasi ustida ishlayotganda, kalitning qolgan qismi sogʻlom ekanligiga ishonch hosil qilish kerak, chunki uning joylashuvi tufayli boʻsh joy kalitining toq yoki juft segmentini oʻchirish uning barcha bogʻliq vaqt kalitlarini "o'ldiradi". samolyot. Mark 1 DSS xatolarni tekshirish uchun 2/3 koʻpchilikda ishlaydigan uch martalik ulanishni boshqarish bloklari (CCU) tomonidan boshqariladi va takroriy signalni kuzatish birligi (AMU) tomonidan doimiy ravishda nazorat qilinadi, bu esa DSS ishlov berish jarayoniga nosozliklar haqida xabar beradi. tegishli choralar koʻrish uchun. CCU va AMU, shuningdek, Mark 1 DSS diagnostika testida ishtirok etadi.

Mark 1 System X birligi har birining uzunligi 8 ta rafdan iborat boʻlgan suitlarda qurilgan va 15 yoki undan ortiq suitlar boʻlishi mumkin.

Mark 2 DSS keyingi versiya boʻlib, u Mark 1 kabi bir xil protsessor tizimidan foydalanishda davom etadi, lekin kalitning jismoniy oʻlchamiga va kalitning ishlashiga jiddiy va juda zarur boʻlgan tuzatishlar kiritdi. Bu optik tolaga asoslangan vaqt-fazo-vaqt-fazo-vaqt kommutatsiya matritsasi boʻlib, Mark 1 kabi maksimal 2048 2Mbps PCM tizimlarini bogʻlaydi.

Mk1 CCU va AMU ning toʻrtta rafli guruhi yoʻqoldi va uning oʻrniga tashqi kalit modullari (OSM), markaziy oʻtish modullari (CSM) va tegishli kalit/protsessor interfeysi apparati oʻz ichiga olgan yagona ulanish boshqaruv paneli bilan almashtirildi. Timeswitch javonlari Digital Line Terminator Group (DLTG) javonlari bilan almashtirildi, ularning har biri ikkita DLTGni oʻz ichiga oladi, ular 16 ta Double Digital Line Line Termination boards (DDLTs) va ikkita Line Communication Multiplexors (LCMs), har bir xavfsizlik tekisligi uchun bittadan iborat. LCMlar qirq megabitdan ortiq optik tola orqali OSM larga ulangan. Hammasi boʻlib, toʻliq oʻlchamli Mk2 DSS birligida 64 ta DLTG mavjud boʻlib, ular Mk1 DSS blokining 64 ta vaqt kalitiga oʻxshash. Nazariy jihatdan, tranzit kaliti (DMSU) umuman DDFsiz tolalar orqali SDH bilan bogʻlanishi mumkin. Bundan tashqari, toʻliq qayta koʻrib chiqilgan kalit dizayni va joylashuvi tufayli Mk2 kaliti Mk1-ga qaraganda bir oz tezroq boʻladi (garchi amalda haqiqiy farq ahamiyatsiz boʻlsa ham). Bundan tashqari, u ancha ishonchli, uning har bir boʻlimida kamroq diskret komponentlarga ega boʻlish, xato qilish kamroq boʻlishini anglatadi va biror narsa notoʻg'ri ketganda, bu odatda muvaffaqiyatsiz boʻlgan dasturiy taʼminot obʼektiga bogʻlangan kartani almashtirish masalasidir. Mk1 DSS bilan boʻlgani kabi, nosozlik nuqtasi uchun mumkin boʻlgan joylarni aniqlash uchun diagnostikani ishga tushirish kerak emas.

### Xabarlarni uzatish quyi tizimi

System X birjasining protsessorlari uning kontsentratorlari va boshqa birjalar bilan xabarlarni uzatish quyi tizimi yordamida aloqa qiladi. MTS havolalari signalizatsiya xabarlarini yoʻnaltirish uchun kalit boʻylab individual 64 kbit/s raqamli nutq kanallarini doimiy yoʻllarga oʻtkazish orqali tugunlar oʻrtasida mixlangan. Konsentratorlarga va undan xabarlar xususiy xabarlar yordamida amalga oshiriladi, birjalar oʻrtasidagi xabarlar C7 / SS7 xabarlashuvi yordamida amalga oshiriladi. Buyuk Britaniyaga xos hamda ETSI variant protokollari qoʻllab-quvvatlanadi. Bundan tashqari, kanal bilan bogʻliq signalizatsiyadan foydalanish mumkin edi, ammo Buyuk Britaniya va Yevropa birjalari oʻsha davrda raqamli boʻlganligi sababli, bu deyarli qoʻllanilmadi.

Oʻzgartirish tizimi
-------------------

1980-yillarda oʻrnatilgan koʻpgina System X almashinuvi 2020-yillarda xizmat qiladi.

System X BT 21st Century Network (21CN) dasturining bir qismi sifatida Next Generation softswitch uskunasiga almashtirilishi rejalashtirilgan edi. System Xning boshqa baʼzi foydalanuvchilari, xususan Jersey Telecom va Kingston Communications - oʻzlarining elektron kommutatorli System X uskunasini Marconi XCD5000 yumshoq kalitlari va Access Hub multiservisli kirish tugunlari bilan almashtirdilar. Biroq, Markoni BT ning 21CN yetkazib beruvchilar ro‘yxatidan kiritilmagani, System X ishonchliligiga mos keladigan mos almashtirish yumshoq kalitining yo‘qligi va diqqatning telefoniyadan keng polosali tarmoqqa o‘tkazilishi System X mulkining katta qismini saqlab qolishiga olib keldi. Dasturiy taʼminotning keyingi versiyalari birjaning yadrosiga koʻproq kontsentratorlarni ulash imkonini beradi va shu bilan BT ratsionalizatsiya qiladi. Mk1 DSS bilan eski birjalardan kontsentratorlarni Mk2 DSS bilan yangi birjalarga qayta tarbiyalash orqali ularning System X mulki, koʻpincha DMSUlarni CTLElarga aylantiradi. Ushbu CTLElarning koʻp sonli kontsentratorlarni (90+) joylashtirish zarurati qabul qilib boʻlmaydigan darajada uzoq tiklanish vaqtlariga olib keldi. Tiklash vaqtlarini tezlashtirish uchun almashinuv dasturi jiddiy ravishda qayta yozildi. Ilgari, birja resurslarni juda tasodifiy tarzda ishga tushirgan boʻlsa, yangi dasturiy taʼminot yuklashni qisqartirish, tezroq yuklab olish, quyi tizimlar va konsentratorlarni bir tomonlama zaxiralash va hokazolar orqali xizmatlarni imkon qadar tezroq qaytarishga qaratilgan. Keyinchalik keraksiz boʻlgan Mk1 almashinuvlarini yopish maydonni, quvvatni va sovutish xarajatlarini tejash imkonini beradi, baʼzi binolar esa butunlay voz kechadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Exhibits: System X". *The Communications Museum Trust*. Qaraldi: 2021-yil 27-may.
2. ↑  *Ames.* „Memories of the Glenkindie telephone exchange". *National Museums Scotland* (2015-yil 9-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 27-may.
3. ↑  „History of Plessey". *www.britishtelephones.com*. Qaraldi: 2021-yil 27-may.



| * k
* m
* t
BT Group |
| --- |
| Boʻlimlarvashoʻba korxonalar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT Consumer
* BT Business and Public Sector
* BT Global Services
* BT Wholesale and Ventures
* BT Research
* Openreach
* EE
* Plusnet
* BT Ireland
* BT Italia

 |
| Sobiq | 
* BT Marine
* dabs.com
* Hibu
	+ Yell Group (sobiq nom)
* Madasafish
	+ Plusnetga aylangan
* Manx Telecom
* O2 (Buyuk Britaniya)
* O2 (Ireland)
* O2 (Germany)
* Ribbit
* Concert Communications Services
* Telecomsoft
* Tymnet
* International Network Services
* Dialcom
* Telfort
* LineOne
* Swindon Cable
* 6GMOBILE
* Open....

 |

 | BT logo, introduced 2019 |
| Mahsulotlarvaxizmatlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT Broadband
* BT Superfast Fibre
* BT Mobile
* BT TV
* BT Sport
* BT Wi-fi
* BT Smart Hub

 |
| Tugatilgan | 
* BT Fusion
* BT Highway
* BT Inspiration
* BT Versatility
* BT Voyager
* BT MyDonate
* BT MyPlace
* Telecom Gold
* Micronet 800
* Merlin M4000

 |

 |
| Binolarvaobyektlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* Adastral Park
* Baynard House
* BT Centre
* BT Tower (London)
* BT Tower (Birmingham)
* BT Tower (Swansea)
* BT Riverside Tower
* Stadium House
* Charwelton BT Tower
* Faraday Building
* Goonhilly Cornwall
* Guardian Exchange Manchester
* Madley Communications Centre
* National Network Management Centre
* Peterborough transmitting station
* Zouches Farm transmitting station
* Heaton Park BT Tower
* Purdown BT Tower
* Pye Green BT Tower
* Stokenchurch BT Tower
* Sutton Common BT Tower
* Tinshill BT Tower
* Tolsford Hill BT Tower
* Wotton-under-Edge BT Tower
* Qizil telefon qutisi
* KX telephone boxes
* LinkUK
* TAT-14

 |
| Sobiq | 
* Anchor telephone exchange
* Bletchley Park
* CS *Sovereign*
* Horwood House
* Kingsway telephone exchange
* Leafield Technical Centre
* Mondial House
* Stag Lane Aerodrome
* Marland House
* Telephone House
* Post Office Research Station
* Sheffield Telephone House
* Portishead Radio
* Criggion Radio Station
* Rugby Radio Station
* Microwave network
* TAT-1
* TAT-8
* TAT-9
* CANTAT-2
* SAT-2
* UK-Belgium 5

 |

 |
| Dasturlarvastandartlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT 21CN
* BT site engineering code
* BT Speaking Clock
* British telephone socket
* Cable jetting
* Mijozlarga xizmat ko'rsatish tizimi
* Advanced Mobile Location
* Raqamli kirish tizimi
* Raqamli kirish signalizatsiya tizimi 2
* System X
* System Y
* ADSL Max
* Redcare
* 1-5-7-1
* YouView

 |
| Tugatilgan | 
* Digital Access Signalling System 1
* Raqamli xususiy tarmoq signalizatsiya tizimi
* Ruxsat etilgan mobil konvergensiya ittifoqi
* Go!Messenger
* International Packet Switched Service
* Sog'liqni saqlash va ijtimoiy yordam tarmog'i
* N3 (NHS)
* Packet Switch Stream
* Prestel
* TXE
* TXK

 |

 |
| Tarixi | 
* BT Group
* Post Office Telecommunications
* General Post Office
* Electric Telegraph Company

 |
| Boshqalar | 
* BT Archives
* BT Museum
* BT Digital Music Awards
* BT Sport Action Woman Awards
* Buzby
* Connected Earth
* People
* Young Scientist and Technology Exhibition
* British Telecommunications plc v. Prodigy

 |