**Helion Energy, Inc.** — Amerika termoyadroviy tadqiqot kompaniyasi, Everett, Vashingtonda joylashgan.  Ular geliy-3 va termoyadroviy quvvatni ishlab chiqarish uchun magnit-inertial termoyadroviy texnologiyani ishlab chiqmoqdalar, bu esa faqat suvdan olinadigan yoqilgʻi yordamida arzon narxlardagi toza elektr energiyasini ishlab chiqarishi mumkin  .

Tarix
-----

Kompaniya 2013 yilda Devid Kirtli, Jon Slof, Kris Pihl va Jorj Votroubek tomonidan tashkil etilgan.  Boshqaruv jamoasi 2013-yilda Milliy Cleantech Open Energy Generation tanlovida g‘olib chiqdi va 2014-yilda ARPA-E Future Energy Startup tanlovida sovrinlarni qo‘lga kiritdi,  2014-yil Y Combinator dasturining aʼzosi edi  va 2015-yilda ARPA-E ALPHA shartnomasi bilan taqdirlandi. „FRC maqsadlarini termoyadroviy sharoitlarga bosqichli magnit siqish". 

2022 yilda kompaniya yilning innovatsiyasi, xususan termoyadroviy energiyani ishga tushirish toifasi uchun 2022 *GeekWire* mukofotlari uchun beshta finalchilardan biri boʻldi. 

2023-yil 10-may kuni Helion Energy Microsoft kompaniyasi Helion Energy’ning birinchi mijozi bo‘lishini eʼlon qildi va Helion Energy 2028 yildan boshlab Microsoftʼni termoyadroviy quvvat bilan taʼminlaydi 

  

Ushbu maqola Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekisto Milliy Universiteti Fizika fakulteti talabasi Hasanova Shoxista tomonidan wikitaʼlim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

Texnologiya
-----------

Ushbu tizim 1 da ishlashga moʻljallangan Hz, plazmani inʼektsiya qilish, uni sintez sharoitlariga siqish, uni kengaytirish va elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun energiyani tiklash.  Amaldagi impulsli termoyadroviy tizim nazariy jihatdan elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun 24/7 ishlay oladi. Oʻzining ixcham oʻlchamlari tufayli tizimlar investitsiyalar uchun katta ehtiyojlarsiz mavjud qazilma yoqilgʻi infratuzilmasini almashtirishi mumkin. 

### Yoqilgʻi

Helion deyteriy va 3 birikmasidan foydalanadi3</br> 3 yoqilgʻi sifatida. Deyteriy va 3 U asosan aneytronik termoyadroviyga imkon beradi, energiyaning atigi 5% ni tez neytronlar shaklida chiqaradi. Tijorat 3 U kamdan-kam va qimmat. Buning oʻrniga gelion 3 He hosil qiladi deytron-deytron (DD) tomonidan deyteriyga yon reaktsiyalar — 3 He reaktsiyalari. DD sintezi 3 He atomini va tritiy atomini va protonni hosil qilish uchun teng imkoniyatga ega. Tritiy beta 12,32 yil yarim yemirilish davri bilan 3 He koʻproq parchalanadi. Helion shu tarzda ishlab chiqarilgan 3 He ni qoʻlga olishni va uni yoqilgʻi sifatida qayta ishlatishni rejalashtirmoqda. Helion ushbu jarayon uchun patentga ega.

### Qamoqqa olish

Ushbu termoyadroviy yondashuv plazma energiyasini yoʻqotishning oldini olish uchun maydonga teskari konfiguratsiya (FRC) plazmoidining magnit maydonidan (shamol turbinalarida quvvat almashuvchi elektronlardan olingan qattiq holat elektronikasi bilan ishlaydi) foydalanadi. FRC magnitlangan plazma konfiguratsiyasi boʻlib, oʻzining yopiq maydon chiziqlari, yuqori Beta va ichki kirishning yoʻqligi bilan ajralib turadi. 

### Siqish

Ikki FRC plazmoidlari 300 dan oshiq tezlikka tezlashadi km/s impulsli magnit maydonlari bilan ular keyin yuqori bosimda bitta plazmoidga birlashadi.  Nashr qilingan rejalar termoyadroviy plazmalarni 12 Tesla (T) ga siqishni maqsad qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Bergan.* „Helion Energy Says It Will Offer the World's First Commercial Fusion Power". *Interesting Engineering* (28-iyul 2021-yil). 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Helion" (en-US). *Helion*. 23-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
3. ↑  *Virgin, Bill*. „Redmond's Helion Energy Looks to Nuclear Fusion As the Next Big Thing in Power Generation" (en). *Seattle Business Magazine* (16-aprel 2018-yil). Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
4. ↑  „Fusion Energy Startup Helion Energy Closes Latest Funding Round at 4.25B Valuation" (en-US). *Helion*. 26-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2022-yil.
5. ↑  „Helion Energy". *Helion Energy*. 28-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-sentabr 2022-yil.
6. 1 2 3  *Wang.* „Helion Energy Raised 60.9 Million" (en-US). *NextBigFuture* (18-avgust 2015-yil). 22-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
7. ↑  „Summer 2014 Companies (YC S14)". *Y Combinator Universe* (21-iyul 2010-yil). 30-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-sentabr 2022-yil.
8. ↑  „Compression of FRC Targets for Fusion". *arpa-e.energy.gov*. 24-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
9. ↑  *Bishop.* „Innovation of the Year: 5 technology breakthroughs named finalists in GeekWire Awards" (en-US). *GeekWire* (31-mart 2022-yil). 23-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2022-yil.
10. ↑  *Calma.* „Microsoft just made a huge, far-from-certain bet on nuclear fusion" (en-US). *The Verge* (10-may 2023-yil). 11-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2023-yil.
11. ↑  *Svoboda.* „Is Fusion Power Finally For Real?" (en-US). *Popular Mechanics* (21-iyun 2011-yil). 31-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
12. ↑  *Emilio.* „EETimes - Helion Energy Achieves Key Fusion Milestone". *EE Times* (21-iyul 2021-yil). 29-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2022-yil.
13. ↑  *Wang.* „Helion Energy got funding for possible breakeven fusion device this year". *NextBigFuture* (2-oktabr 2018-yil). 28-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2019-yil.