recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gulbahrom Sulaymonovna** (1920.1.10, Andijon — 1984, Toshkent) — terapevt olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967), tibbiyot fanlari doktori (1952), professor (1960). Qozogʻiston tibbiyot institutini tugatgach (1941), Toshkent tibbiyot akademiyasi fakultet terapiya klinikasida ordinator (1941—42; 1945—48), assistent (194849), professor (1953—56), Gematologiya va qon quyish ilmiy tadqiqot institutida ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1956— 61), 1961-yildan Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti gematologiya kafedrasi mudiri. Ilmiy ishlari meʼdaichak, nafas, qon yaratish aʼzolari kasalliklari va kollagenozlarga oid. Leykozlarning kechishi va ularni davolash usullari ustida tadqiqot olib borgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
xarita
**Gulag** (ruscha: *ГУЛАГ, Гла́вное управле́ние лагере́й*; Glavnoye upravleniye lagerey — Axloq tuzatish-mehnat lagerlari, surgun va qamoq-joylari bosh boshqarmasi) — sobiq shoʻrolar davlatida 1934–56–yillarda axloq tuzatish mehnat lagerlari tizimiga rahbarlik qilgan NKVD (MVD) boʻlinmasi. Uning maxsus boshqarmalari turli joylar, Qaragʻandi, Dalstroy, Solovki, Belomor-Baltika, Vorkuta, Norilsk va boshqa yerlardagi axloq tuzatish mehnat lagerlarini birlashtirgan. Lagerlarda juda ogʻir sharoit oʻrnatilgan, eng oddiy insoniy huquqlarga ham rioya etilmagan, ish rejimi ozgina buzilgani uchun qattiq jazo berilgan. Sobiq Ittifoqning hamma chekkalaridan, shu jumladan, Oʻzbekistondan jazoga mahkum etilgan millionlab mahbuslar chekka Shimolda, Uzoq Sharqda va boshqa mintaqalarda joylashgan kanallar, yoʻllar va shu kabi inshootlar qurilishida haq olmay ishlagan. Ochlik, kasallik va mashaqqatli mehnat tufayli oʻlim haddan tashqari koʻp boʻlgan. A.I. Soljenitsinning „Gulag orollari" kitobida shoʻrolar davlatidagi bu ommaviy qirgʻinlar va zoʻravonlik tizimi fosh qilindi. Kitob nashr etilganidan keyin GULAG atamasi NKVD lagerlari va turmalari, umuman totalitar tuzumning ifodasi boʻlib qoldi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

‎Havolalar
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***ГУЛАГ*** mavzusiga oid fayllar bor. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻz yasalishi;** 1) tilda qabul qilingan maʼlum tamoyillar yordamida bir ildizli soʻzlar yoki iboralar asosida yangi soʻzlar yaratish. So‘z yasashning bir qancha usullari mavjud: asoslarni affikslar bilan birlashtirish (ishchi, aqlli, zararsiz, hamkorlik, tengsizlik, bir nechta asoslarni birlashtirish (so‘z birikmasi), murakkab so‘z yasash (qaynona, go‘zal, doim bahor, kosmonavt, dengizchi); soʻz yasalishining morfologik-sintaktik printsipi grammatik funktsiyani va nutq qismini oʻzgartirish; so‘zni boshqa gap bo‘lagiga ko‘chirish (boy, tilanchi — sifatdoshdan otga; qush, ko‘rgan (ko‘z) — kesimdan otga. Oʻquvchi, soʻzlovchi, toʻquvchi, yozuvchining hozirgi sifatlari oʻzlarining asl vazifasi va boshqalar uchun ishlatiladi — ot. Bu lingvistik hodisa substantivatsiya deb ataladi; Leksik-semantik tamoyil omonimlar shaklida maʼno (asosan metafora maʼno) taraqqiyoti natijasida hosil boʻlgan soʻzlarning voqeligini boshqaradi: mihr (quyosh), mihr (ishq, doʻstlik), zamin (sayyora), zamin (ekin ekiladigan maydon, paxta yer) va boshqalar. So‘z yasalishi tilning lug‘aviy tarkibini boyitishning muhim manbalaridan, atamalarning paydo bo‘lish yo‘llaridan biridir. Tojik tilida nutqning har bir bo‘lagi o‘ziga xos so‘z yasash usuli va vositalariga ega bo‘lib, yangi so‘zlar tufayli fikr nozikligini ifodalash kam uchraydi. 2) tilshunoslikning so‘zning tuzilishi va uning yasalish qonuniyatlarini o‘rganuvchi bo‘limi hisoblanadi.

* Tilshunoslik

Manbalar
--------

Hozirgi adabiy tili tojik, k. 1, Dushanbe. 1973; Kurbayakova. E. S, Moskva. 1973. M. Muhammadiyev.
**Gulbeor** (Portulaca grandiﬂ ora), beorgul — semizoʻtdoshlar (semizoʻtgullilar oilasi)ga mansub bir yillik oʻt. Vatani — Janubiy Amerika. Poyasi nisbatan yoʻgʻon, sersuv, sershox, bri 10— 15 sm. Barglari ensiz, tuksiz. Guli ikki jinsli, yirik, shoxchalarning uchida 2—4 tadan joylashadi. Gultojbargi tuxumsimon, kosachasidan 3 barobar uzun, oq, qizil, sariq, binafsha va b. rangda. May-sent. oylarida gullaydi. Koʻsakchasi bir chanokli, koʻp urugʻli. Oʻzbekistonda manzarali oʻsimlik sifatida eqiladi. G. urugʻidan yaxshi koʻpayadi, shu sababli beorgul deb nomlangan. Oʻzbekistonda semizoʻt deb atalgan bitta yovvoyi turi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Gulbahar
**Gulbahor** yoki **Gul Bahor** (urdu: گلبهار) Karachi shahri, Sind viloyati, Pokiston davlatidagi Liaquatobod shaharchasidagi mahallalardan biri.

**Golimar** nomi bilan tanilgan Gulbahor mahallasi Karachi shahrining chekkasida joylashgan. Ushbu hudud Lyari daryosiga yaqin joylashgan bo'lib, Pokiston mustaqillikka erishgandan keyin musulmon qochqin aholilari joylashishidan oldin asosan qishloq xo'jaligi uchun foydalaniladigan yerlardan biri bo'lgan xolos. Gulbahordagi muqim aholi urdu tilida so'zlashuvchilar, sindhiylar, kashmirlar, seraiklar, paxtunlar, panjoblar, balujlar, memonlar kabi bir nechta etnik guruhlarga bo'linadi. Gulbahor koloniyasida ismoiliy shia musulmonlari ko'p yashaydi.

Mahallalar
----------

Gulbahor mahallasida quyidagi hududlar mavjud.

* Ali Basti
* Ashrafabad
* Chowrangi Market
* Farooqabad
* Firdous Colony
* Haji Murid Goth
* Hassan Colony
* Jaffria Imambargah
* Khamosh Colony
* Lasbela
* Pasban Colony
* Qureshi Colony
* Rizvia Society
* Sultanabad Colony
* Usmania Colony
* Waheedabad
* Zamindar Chowk

Ismoiliylar
-----------

Gulbahorda ismoiliylar boshqalarga qaraganda ancha koʻp yashashadi. Ularning asosiy yashash markazlari Gulbahor politsiya bo'limi atrofi va Lyari daryosi o'rtasidagi hududlarda joylashgan.

Sultonobod koloniyasi
---------------------

Sultonobod koloniyasi №2-sonli manzillardan biridir. Xalq orasida Sultonobod koloniyasi nomi bilan mashhur boʻlib, unda "Ismoiliylar jamoati xonasi" va "Ismoiliylar diniy taʼlim markazi" ham mavjuddir.

Sultonobod mahallasi ushbu hududlar bilan o'ralgan:

Gulbahar Thana (shimoliy-g'arbiy hudud)

Lyari daryosi (janubiy hudud)

Qureyshi koloniyasi (sharqiy hudud)

Firdous koloniyasi (shimoliy-sharqiy hudud)

Pasban Mohalla / Sindhi Para (g'arbiy hudud)

Agro koloniyasi (janubiy-sharqiy hudud)

Al-Karim koloniyasi / Sultonaba №1 (janubiy-sharqiy hudud)

#### Bular koloniya qismlari:

8 ta turar-joy binolari ("D" bloki - "K" bloki)

Jamatxona (Ismoiliylar jamoasining ibodat joyi)

Ismoiliy diniy ta'lim markazi / Jamoatga asoslangan maktab

Texnik xizmat ko'rsatish idorasi

Dispanser

Tashqi do'kon liniyasi

Favvorali park

A K.E.S.C. uyi

Shuningdek
----------

* Golimar
* Jamoat Xona
* Sultonobod koloniyasi
* Sultonobod uy-joy jamiyati

Havolalar
---------

* Liaquatobod shahri.
**Batumi** (gruzincha: *ბათუმი*) — Gurjiston Respublikasidagi shahar (1878-yildan), Ajariya Respublikasi poytaxti (1921-yildan). Qora dengiz sohilidagi yirik port, kurort shahar va sanoat markazi. Boku — Batumi temir yoʻlning oxirgi st-yasi. Jan.da Turkiya bilan chegaradosh. Aholisi 152 839 kishidan ziyod (2014). B.ning iqlimi iliq, nam subtropik. Oʻrtacha yillik temperatura 14°, avgustda oʻrtacha temperatura 23°, yanvarda 6,4°; yyliga 2500 mm yogʻin yogʻadi. Shahar oʻrta asrlarda Batomi deb yuritilgan. 17-asrda Usmonli turklar saltanati tarkibiga kirgan. Berlin shartnomasiga koʻra 1875-yilda Rossiyaga qoʻshib olingan.

Neft qayta ishlanadi, mashinasozlik (kemalar, neft va choy sanoati uchun jihozlar, transformator, elektrokar va boshqa ishlab chiqariladi), oziq-ovqat (choy, tamaki fabrikalari, sitrus mevalari mah-sulotlari kti va boshqalar), yengil (koʻn poyabzal va tikuvchilik ishlab chiqarish birlashmalari) sanoatlari rivojlangan. Texnik rezina buyumlari, kimyo-farmatsevtika, kofein zavodlari bor. Ped. instituti, 2 teatr, 2 muzey, akvarium-delfinariy bor. B. botanika bogʻida tropik va subtropik mintaqalarga xos oʻsimliklar oʻstiriladi. Shahar yaqinvda Maxinjauri, Zelyoniy Mis (Yashil burun), Sihisdziri, Kobuleti kurortlari joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bau**  (xitoycha anʼanaviy musiqiy cholgʻ) — metalldan yasalgan tilchali puflama cholgʻu asbobi hisoblanadi.

Musiqiy asbob Xitoyning janubi-gʻarbiy qismidagi Yunnan viloyati (provinsiyasi)dan kelib chiqqan, ammo bau puflama cholgʻusi butun Xitoyda ommabop va mashhur musiqa asbobiga aylandi; u hali ham zamonaviy xitoy kompozitsiyalarida qoʻllaniladi. Ushbu puflama musiqiy cholgʻu yakkaxon sifatida ishlatiladi, uni bir qator film va mashhur kompozisiyalarda yordamchi cholgʻu oʻrnida eshitish mumkin.

Bau Xitoyda mashhur boʻlsa-da, musiqiy cholgʻu Evropada koʻplab bastakorlar va ijrochilar tomonidan yaqinda amalda tadbiq qilingan. Jumladan, angliyalik Roan Lich va Guo Yue, belgiyalik Rafael de Kok, gollandiyalik Hermann Vitkam baudan foydalanib kelishadi.

Shuningdek
----------

* Puflama musiqa cholgʻulari

Manba
-----

* „Бау",*Музыкальные инструменты. Энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 72 bet.

Havolalar
---------

* Video

1. ↑  Музыкальные инструменты. Энциклопедия 2008. sfn error: no target: CITEREFМузыкальные\_инструменты.\_Энциклопедия2008 (help)
**Batut** (batud) (frans. batoude, ital. battuta, aynan — zarba) — toʻrtburchak shaklli, atrofi poʻlat prujinalar yoki rezinalar bilan mahkam tortilgan "sim krovat"ga oʻxshash sakrashga moʻljallangan anjom. Undan akrobatlar, suvga sakrovchilar, gimnastlar foydalanadi. B.ning uz. 5 m, eni 1,5 m, poddan balandligi 1,2 m. B.da sakrash (yakka va sinxron juftlik) — sport turi. AQShda kelib chiqqan. Xalqaro federatsiyaga 1964-yil asos solingan, 40 ga yaqin mamlakat aʼzo (1991). 1964-yildan jahon birinchiligi oʻtkazib kelinadi.

Oʻzbekistonga B.da sakrash (trampolin) yangi sport turi sifatida 1972-yil kirib kelgan. 1984-yil Toshkentdagi 3-bolalar va oʻsmirlar sport maktabida ilk bor B. boʻlimi ochildi. T. Miroqilov B.dan birinchi sport ustasi boʻldi (1981). Oʻzbekistonlik D. Polyarush oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi (1987). Yana besh marta shu qita birinchiligi gʻolibi boʻldi. 1990-yil Germaniyada boʻlgan jahon chempionatida 2 oltin va 1 kumush medal oldi, 1997-yil esa Kanadada ikkinchi marta jahon kubogini qoʻlga kiritdi. Sportning ana shu turida erishgan muvaffaqiyatlari uchun D. Polyarush xizmat koʻrsatgan sport ustasi, N. Jihareva (N. Aydinova) "Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan trener" unvoniga sazovor boʻlgan (1991).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozogʻiston — Mongoliya munosabatlari** — Qozogʻiston va Mongoliya oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Mongoliya Qozogʻiston Respublikasi bilan diplomatik aloqalarni 1992-yil 22-yanvarda oʻrnatgan. Mongoliyaning Qozogʻistondagi elchixonasi dastlab Olmaotada 1992-yil sentabrda ochilgan va 2010-yilda Ostona shahriga koʻchirilgan. 2017-yil aprel oyidan beri Luvsangin Battulga Mongoliyaning Qozogʻistondagi Favqulodda va muxtor elchisi boʻldi. Qozogʻistonning Mongoliyadagi diplomatik vakolatxonasi 1992-yilda Ulan-Batorda ochilgan. 2013-yil aprel oyidan boshlab Kalybek Koblandin Qozogʻistonning Mongoliyadagi Favqulodda va muxtor elchisi hisoblanadi.

Savdo-iqtisodiy hamkorlik
-------------------------

Savdo-iqtisodiy, ilmiy-texnik va madaniy hamkorlik boʻyicha Qozogʻiston-Mongoliya hukumatlararo komissiyasi ikki tomonlama hamkorlikni mustahkamlash uchun tashkil etilgan. Qozogʻiston Respublikasi Moliya vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2017-yilda savdo aylanmasi 68,2 million AQSh dollarini tashkil etgan.

Qozogʻistondan Mongoliyaga eksport qilinadigan asosiy mahsulotlar tamaki, sigaretalar, sanitariya-gigiyena vositalari, bugʻdoy va bugʻdoy-javdar uni va yogʻdir.

Qozogʻistonga Mongoliyaning asosiy import tovarlari: hayvonot va oʻsimlik manbalaridan mahsulotlar, toʻqimachilik mahsulotlari, yogʻoch, sellyuloza va qogʻoz.

Madaniy-gumanitar hamkorlik
---------------------------

Mongoliya va Qozogʻiston oʻrtasida 10 ga yaqin shartnomalar imzolangan. Qozogʻiston hukumati 2016-yil 10-iyulda Mongoliyada sodir boʻlgan loy oqimi qurbonlariga 200 ming AQSh dollari miqdoridagi gumanitar yordam koʻrsatdi.

Qozogʻistonning Mongoliyadagi elchilari
---------------------------------------

1. V.Konurbayev (1997-1999)
2. K.Isagaliyev (1999-2002)
3. S.Kartbayev (2002-2005)
4. A.Sizdikov (2005-2007)
5. O.Nurbayev (2007-2012)
6. K.Koblandin (2013-2019)
7. J.Adilbayev (2019)

Mongoliyaning Qozogʻistondagi elchilari
---------------------------------------

1. Sharavin Gungaadorj
2. Luvsan Battulga

Manbalar
--------

1. ↑  „Kazakhstan - Mongolia". *mfa.gov.kz*.
2. ↑  Назначен новый Посол Казахстана в Монголии - Новости Mail.ru

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qozogʻiston **Qozogʻistonning xalqaro aloqalari** |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* Braziliya
* Kanada
* Meksika
* AQSH
 | 
Coat of arms of Kazakhstan |
|  |
| Osiyo | 
* Armaniston
* Ozarbayjon
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Indoneziya
* Eron
* Isroil
* Qirgʻiziston
* Malayziya
* Mongoliya
* Pokiston
* Qatar
* Janubiy Koreya
* Tojikiston
* Turkiya
* Turkmaniston
* Oʻzbekiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Avstriya
* Chexiya
* Daniya
* Finlandiya
* Fransiya
* Germaniya
* Gretsiya
* Italiya
* Niderlandiya
* Polsha
* Rossiya
* Serbiya
* Ispaniya
* Ukraina
* Birlashgan Qirollik
 |
|  |
| Okeaniya | 
* Avstraliya
 |
|  |
| Koʻp tomonlama munosabatlar | 
* Yevropa Ittifoqi
 |

 |
**Shimoliy hudud (Braziliya)** (portugalcha: *Região Norte do Brasil*) — Braziliyaning besh geografik mintaqasidan biri. Braziliyaning eng katta hududi boʻlib, shtat hududining 45,27% ni egallaydi. 3,8 aholi / km 2 bilan bu mamlakatning eng kam aholi yashaydigan hududidir. Shuningdek, u milliy YaIMning eng kichik foizini tashkil qiladi.

U quyidagi federal shtatlardan iborat: Akri, Amapa, Amazonas, Para, Rondoʻniya, Rorayma va Tokantins.

Mintaqaning eng yirik shaharlari Manaus va Belen boʻlib, aholining eng katta qismi yirik shaharlarda toʻplangan.

Geografiya
----------

Bu hududning geografiyasi asosan Amazon tomonidan tan olingan. Amazon sayyoradagi qolgan yomgʻir oʻrmonlarining yarmidan koʻpini tashkil qiladi, bu uni dunyodagi eng katta va turlarga boy tropik yomgʻir oʻrmonlari hududiga aylantiradi. Nam tropik oʻrmonlar Afrika va Osiyodagi bir xil oʻrmonlarga qaraganda eng boy va oʻsimlik va hayvon turlariga boy. Amerika qitʼasidagi eng katta tropik tropik oʻrmon hududi boʻlgan Amazon tropik oʻrmoni biologik xilma-xillik jihatidan tengsizdir. Dunyodagi barcha turlarning uchdan biridan koʻprogʻi Amazon tropik oʻrmonlarida yashaydi.

Shaharlar
---------

| shahar | Shtat | Aholi (2007) |
| --- | --- | --- |
| Manaus | Amazonas | 1.612.475 |
| Belen | Pará | 1.408.847 |
| Ananindeua | Pará | 484.600 |
| Porto Velho | Rondoniya | 426.558 |
| Macapá | Amapá | 368.397 |
| Rio Branku | Akri | 288.614 |
| Santarém | Pará | 274.074 |
|

Flora va fauna
--------------

Mintaqada taxminan 2,5 million turdagi hasharotlar, oʻn minglab oʻsimliklar va 2000 ga yaqin qushlar va sutemizuvchilar turlari mavjud. Viloyatda hozirgi kunga qadar kamida 40 ming oʻsimlik turi, 3000 ta baliq turi, 1294 ta qush turi, 427 ta sut emizuvchi turi, 428 ta amfibiya turi va 378 ta sudralib yuruvchilar turi ilmiy jihatdan tasniflangan. Olimlar faqat Braziliyada 96 660 dan 128 843 gacha umurtqasiz hayvonlar turlarini aniqladilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Amazon Rainforest, Amazon Plants, Amazon River Animals".  World Wide Fund for Nature (9. 10. 2016).
2. ↑  Da Silva et al. 2005. The Fate of the Amazonian Areas of Endemism. Conservation Biology 19 (3), 689-694.
3. ↑  Lewinsohn, Thomas M.; Paulo Inácio Prado (juni 2005). "How Many Species Are There in Brazil?". Conservation Biology. 19 (3): 619–624. doi:10.1111/j.1523-1739.2005.00680.x.
**Kartel** — bitta sanoat tarmogʻidagi bir necha korxonalarning uyushmasi boʻlib, uning ishtirokchilari ishlab chiqarish vositalari va mahsulotlariga oʻz mulkiy egaligini saqlab qoladi, yaratilgan mahsulotlarni sotish esa kvota, yaʼni mahsulot ishlab chiqarish umumiy hajmidagi har bir ishtirokchining ulushi, sotish narxlari, bozorlarning boʻlib olinishi va h.k. boʻyicha kelishuv asosida amalga oshiriladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Kartel**, kartel bitimlari (ital. cartelio — qogʻoz, hujjat) — ishlab chiqaruvchilar yoki isteʼmolchilarning monopolistik birlashmalari shakli; bir tarmokdagi mustaqil korxonalar, firmalar, kompaniyalarning i.ch. va sotishning umumiy hajmlari, narxlar, sotish bozorlari, har bir ishtirokchining hissasi, ishchi kuchi yollash va b. toʻgʻrisida bitimi. K. tashkil etishdan asosiy maqsad birlashma ichida raqobatni bartaraf etish, cheklash va ushbu kelishuvda qatnashmagan firmalar tomonidan boʻladigan tashqi raqobatni bostirish yoʻli bilan foydani oshirishdan iborat.

K.lar i.ch.ning konsentratsiyalashuvi va kapitalning markazlashuvi bilan bogʻliq holda 19-asr oxirida paydo boʻldi. 20-asrning 1-yarmida Germaniyada keng tarqaldi. Amerikada trestlarga qarshi qonunlar chiqarilib, ayrim sohalarda K. tuzish taqiqlandi, lekin shunga karamay, maxfiy K. bitimlari davom etdi. K. 20-asrning 20—40-y.lari oʻrtasida sanoatning koʻpgina sohalarida avj oldi.

Hoz. davrda bir qator mamlakatlarda K. bitimlari tuzish monopoliyaga qarshi qonunchilik bilan taqiqlangan yoki ayrim tarmoqlar va i.ch. turlari yoki alohida sharoitlar doirasi bilan cheklangan. Jahonda son jihatidan unchalik koʻp boʻlmagan ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida muayyan bir tovar boʻyicha jahon bozorini oʻzaro boʻlib olish, raqobat darajasidan ortiq boʻlgan foyda olish, xonavayronlik raqobatiga yoʻliqmaslik maqsadlarida xalqaro K. bitimlari tuzildi.

Hoz. sharoitlarda ham bir qancha qudratli xalqaro K.lar mavjud, OPEK unga yorqin misol boʻla oladi. Bozor monopoliyasiga karshi kurashda mayda va oʻrta biznes K. bitimlaridan unumli foydalanadi.

Risolat Ishmuratova..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Shin Eun-Сhul** (koreyscha: *신은철*; jins. 1973-yil 26-dekabr) - Koreyalik bokschi. Yengil vazn toifasi vakili. U 1990-yillar davomida boks bo‘yicha Janubiy Koreya terma jamoasida o‘ynagan. Jahon chempionatining bronza medali sovrindori hisoblanadi. Osiyo o‘yinlarining bronza medali sohibi, Atlantadagi yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi.

Biografiyasi
------------

Shin Eun Chul 1973-yil 26-dekabrda tug'ilgan.

1993-yilda u Janubiy Koreya terma jamoasiga kelib, Manila merining kubogida muvaffaqqiyatli ishtirok etgan.

1995 -yilda Toshkentda bo'lib o'tgan Osiyo chempionatida yengil vazn toifasi bo'yicha chorak finalga qadar yetib borgan bokschi hisoblanadi.

Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u 1996-yilda Atlantada bo'lib o'tgan Yozgi Olimpiada o'yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qo'lga kiritdi. 60 kg vazn toifasida u turnir jadvalidagi ikkita raqibini muvaffaqiyatli mag'lub etdi. Biroq, uchinchi chorak final jangida Jazoirlik Xosin Soltani 10:16 hisobida mag'lub bo'ldi. Natijada u ushbu Olimpiya turniri g'olibiga aylandi.

Olimpiadadan keyin, Sin Janubiy Koreya boks terma jamoasining asosiy tarkibida qoldi va yirik xalqaro turnirlarda qatnashishda davom etdi. Shunday qilib, 1997-yilda u Budapeshtda bo'lib o'tgan Jahon chempionatiga tashrif buyurdi va u yerdan bronza medalini qo'lga kiritdi. Yengil vazn toifasi bo'yicha yarim finalda rossiyalik Aleksandr Maletinga 2:15 hisobida mag'lub bo'ldi.

1998-yilda u Bangkokda bo'lib o'tgan Osiyo o'yinlarida qatnashib, yengil vazn toifasida bronza medali sohibiga aylandi.

Havolalar
---------

* Shin Eun-Chul - Sports-Reference.com saytidagi Olimpiya statistikasi


1. ↑  По материалам базы данных *amateur-boxing.strefa.pl*
**Shimoliy kengashi** (eng. Nordic Kengashi) — Shimoliy Yevropa mamlakatlari parlamentlari oʻrtasidagi hamkorlikni muvofiqlashtirish uchun tashkilot.

Aʼzolik
-------

*Aʼzo davlatlar*:

* Daniya bayrogʻi Daniya
* Norvegiya bayrogʻi Norvegiya
* Finlandiya bayrogʻi Finlandiya
* Shvetsiya bayrogʻi Shvetsiya

*Avtonom hududlar*:

* Aland Orollari bayrogʻi Aland Orollari
* Grenlandiya bayrogʻi Grenlandiya
* Farer orollari bayrogʻi Farer orollari

*Kuzatuvchilar*:

* Latviya bayrogʻi Latviya
* Litva
* Estoniya bayrogʻi Estoniya
* Olmoniya bayrogʻi Germaniya

1991-yildan boshlab Estoniya, Latviya va Litvada, shuningdek Sankt-Peterburg va Kaliningradda Shimoliy kengashning axborot byurolari mavjud.

2015-yilda Rossiya Adliya vazirligi Shimoliy kengash axborot byurosidan „xorijiy agentlar" maqomida ishlashni talab qildi, bu talabni byuroning faoliyatida siyosiy faoliyat belgilari topilganligi bilan izohladi. Bunday talabga ega boʻlgan Shimoliy mamlakatlar rozi boʻlmadi. 2015-yil 11-mart kuni Grenlandiyada shimoliy hamkorlik boʻyicha vazirlar yigʻilishida Sankt-Peterburg va Kaliningraddagi axborot idoralarini, shuningdek Murmansk, Petrozavodsk va Arxangelskdagi aloqa markazlarini nomaʼlum muddatga yopishga qaror qilindi.

Shimoliy kengash homiyligidagi mukofotlar
-----------------------------------------

Shimoliy kengash homiyligida har yili toʻrtta mukofot beriladi: adabiyotdagi yutuqlar (Shimoliy Kengashning adabiy mukofoti), musiqa (Shimoliy Kengashning musiqiy mukofoti), atrof-muhitni muhofaza qilish (tabiatni muhofaza qilish boʻyicha Shimoliy Kengash mukofoti) va kinematografiya (Shimoliy Kengashning Kinopremi).

Qoida tariqasida, laureant sovrindorlari Shimoliy kengashga kiruvchi mamlakatlardan sanʼat va ekologik harakatlardir.

Yana qarang
-----------

* Boltiqboʻyi mintaqasi
* Boltiq dengizi davlatlari kengashi
* Shimoliy pasport ittifoqi
* Shimoliy mamlakatlar
* Shimoliy Kengash kino mukofoti
* Shimoliy kengashning adabiy mukofoti

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Nordischer Rat // 20th Century Press Archives — 1908.
5. ↑  Совмин Северных стран объявлен в России «иностранным агентом». yle.fi. Служба новостей Yle (2015-1-24). Дата обращения: 12 марта 2015.
6. ↑   Информационные бюро Совета министров северных стран в России закроются. yle.fi. Служба новостей Yle (2015-3-11). Дата обращения: 12 марта 2015.

Havolalar
---------

* Официальный сайт Северного совета и Совета министров северных стран
* Информационное бюро Совета министров северных стран в Санкт-Петербурге
* Информационное бюро Совета министров северных стран в Калининграде
Shinaning Pokistondagi hududi yashil rangda koʻrsatilgan.
**Shina** (shina angst) — Hindiston (Jammu va Kashmir), shuningdek, Pokistonda yashovchi dard xalqi. Shina etnik hududining katta qismi Pokistonda — Gilgit-Baltiston viloyatida joylashgan. 1998-yilda taxminan 120 ming aholi yashar edi. Bir nechta lahjalar bilan ifodalangan shin tili hind-yevropa oilasining hind-eron boʻlimining dard guruhiga kiradi (Radloff, 1992. 412-bet).

Tarixi
------

XIV-asrgacha (islom ularning hududiga kirib borgunga qadar) yer dehqonchilikni rivojlantirgan edilar. Knyazliklar oʻrtasida doimiy oʻzaro urushlar boʻlib turdi, buning natijasida qul bozorlariga qullarni joylashtirish amaliyoti keng tarqaldi. Kashmirning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan koʻplab qishloqlarda hali ham istehkomlar mavjud (Shtempel, 1963, 29-bet).

Kasbi kori
----------

Vodiylarda qoʻl dehqonchiligi — anʼanaviy mashgʻulot (don, bogʻdorchilik va mevali ekinlar; Gilgit vodiysida — uzum). Unumdor yerlar kam boʻlganligi sababli, Shina aholisi juda zich yashaydilar. Quritilgan meva va sabzavotlar oʻz mintaqalarida non yoʻqligi sababli donga almashtiriladi (Levin, 1963, 434-bet).

Togʻli hududlarda ular quyidagi hunarlar bilan shugʻullanadilar: chorvachilik, ovchilik, oltin qazib olish va boshqalar. Shuningdek, Shinaing anʼanaviy mashgʻuloti karvonlarga xizmat koʻrsatishdir (chunki Gilgit vodiysi savdo yoʻllari chorrahasida joylashgan). Ular yuk koʻtaruvchi hayvonlarni tashish va haydovchi sifatida ishlaganlar (Kochnev 1999, 463-bet).

Ijtimoiy tashkilot va din
-------------------------

Qishloq jamiyati mavjud boʻlishda davom etmoqda. Shariat normalari oila va nikoh munosabatlarining asosidir. Dindorlar asosan musulmonlar (sunniylar, shialar, ismoiliylar) va buddistlardir. Ammo qadimgi eʼtiqodlarning qoldiqlari (animizm, ajdodlarga sigʻinish), shuningdek, hinduizm (Voskresensky, 2005, 434-bet).

Manbalar
--------

1. ↑  „Tribes of India" (deadlink) (1 fevral). 16-oktabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2010-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-10-16).

Adabiyotlar
-----------

* Кочнев В.И. Шина // Народы и религии мира / Глав. ред. В.А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. С. 643.
* Народы Южной Азии / Под ред. М. Г. Левина. Издательство Академии наук СССР - М.: 1963. - С. 343.
* Пакистан: справочник / Глав. ред. М.И. Штемпель. - 3-е изд. испр. и доп. - М. : Наука, 1991. С. 29.
* Этносы и конфессии на Востоке: конфликты и взаимодействие / Отв. ред. А.Д. Воскресенский. М.: МГИМО (У). М. 2005. С. 434.
* Backstrom, Peter C. and Carla F. Radloff. 1992. Languages of northern areas. P. 412.

Havolalar
---------

* Шина на Ethnologue: Languages of the World
* 1992 Sociolinguistic Survey of Shina
* Официальный сайт Пакистана

Yana qarang
-----------

* Minaro
* Dards
Uilyam Ault kompaniya mahsulotini tekshirmoqda
**Ashby kulollar Gildiyasi** (inglizcha: *Ashby Potters' Guild* - 1909—1922-yillarda faoliyat yuritgan ingliz kulolchilik san'ati gildiyasi.

Kulolchilik ustaxonasiga 1909-yili Vudvilda (Angliyaning Derbishir shahrida) *Pasko Tunniklif* (1881-1956) tomonidan asos solingan. Paskoning otasi Edvin Ruland (*Edvin Ruland Tunniklif*) 1897-yilda *Viktoriya Pottery* nomi bilan tanilgan keramika zavodiga egalik qilgan va turli uy-ro'zg'or buyumlarini yasagan. Ashby kulolchilik Gildiyasi ushbu biznesning koʻproq bezak buyumlari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan yoʻnalishi edi. Pasko bir necha turdagi eksperimental dekorativ sirlangan idishlarni yasagan va dizayn borasida Tomas Kamm bilan hamkorlik qilib, unga pul toʻlagan<.

Tunniklif 1910-yili Bryussel xalqaro ko'rgazmasida, 1911-yili Turin xalqaro ko'rgazmasida, 1913-yili Gent ko'rgazmasida hamda 1920-yili Britaniya sanoat va san'at ko'rgazmasida qatnashgan.

Birinchi jahon urushi paytida ishlab chiqarish vaqtincha to'xtatilgan. 1922-yilda kulolchilik korxonasi *Ault Faience Pottery* bilan birlashib, «Ault and Tunnicliffe»ni tashkil etadi. *Ault Faience Pottery* egasi Uilyam Ault nafaqaga chiqqach, Pasko Tunniklif ishlab chiqarish direktori bo'ladi. Keyinchalik, birlashgan kompaniya *Aultcliff* deb qayta nomlanadi. Keyinchalik, 1937-yilda *Ault Potteries Ltd paydo boʻladi.*

Kulolchilik ishlarining namunalari Viktoriya va Albert muzeyi, Derbi sanʼat galereyasi va muzeyi hamda Yangi Zelandiyaning Te Papa Tongareva muzeyi kabi qator muzeylarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vase". *Collections Online*.  Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa (18-sentabr 2011-yil). 29-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2011-yil.
2. 1 2  *Fletcher, Richard* „The Art Potteries of South Derbyshire". *An Ancestry.com community* (17 iyul). 29-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2011-yil.
3. ↑  „Vase". *V&A Search the Collections*.  Victoria and Albert Museum (18-sentabr 2011-yil). 29-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2011-yil.
4. ↑  „Ashby Potters' Guild". *Collections Online*.  Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa (18-sentabr 2011-yil). 29-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2011-yil.
**Zandana**. Katta qalʼaga, koʼpgina bozor joylarga masjidi jomega ega qishloq. Bu yerda har juma kuni namoz oʼqiganlar va bozor qilganlar. Bu qishloqda (toʼqib) chiqariladigan narsa — boʼzni «Zandaniychi», yaʼni «Zandana qishlogʼidan chiqadigan» deb ataganlar. Bu yerda u ham yaxshi, ham koʼp boʼlgan. Shu xil boʼzdan Buxoroning koʼp qishloqlarida toʼqiganlar  va buni ham «zandaniychi» deb ataganlarar. Chunki u avvalo shu qishloqda toʼqib chiqarilgan. Shu xil boʼzdan Iroq, Fors, Kermon, Hindiston va boshqalar kabi hamma viloyatlarga olib borganlar. Barcha ulugʼlar va podshohlar undan kiyim qilganlarlar va ipakli kiyimlik bahosida sotib olganlar.

**Vardona.** Bu katta bir qishloq boʼlib, kuhandizga, katta va kustahkam hisorga ega bo’lgan. Qadim vaqtlardan podshohlarning turarjoylari boʼlgan, (lekin) hozirda unda podshoh oʼtiradigan qarorgoh bo’lmagan. Vardona Buxoro shahridan qadimroq (barpo boʼlgan) uni Shohpur Malik16 bino qilgan. U Turkistonning chegarasida joylashgan. U joyda har haftada bir kun bozor boʼlib savdogarlar koʼp kelganlar. U yerdan chiqadigan narsa ham yaxshi xil «Zandaniychi» boʼlgan.

**Аfshina**. Katta shoristonga va mustahkam hisorga ega bo’lgan. Bir qancha qishloqlar unga mansubdir. U yerda har haftada bir kun bozor boʼlgan. Bu qishloqning ekin yerlari va

biyobonlari madrasa talabalariga vaqf qilingan. Qutayba ibn Muslim u joyda masjidi jome bino qilgan. Muhammad ibn Vose ham bir masjid qurdirgan. Bu yer duo qabul boʼladigan joy bo’lgan. Odamlar shahardan u joyga borganlar va uni tabarruk deb hisoblaydilar.

**Baykand**- .Baykandni shaharlar jumlasidan deb hisoblaydilar.Baykand aholisi,biror kishining Baykandni qishloq deb atashiga rozilik bergan emaslar.Agar biror Baykandlik, Bag’dodga borsa va undan ,,sen qayerdansan?’’ deb so’rasalar u Baykanddanman degan,Buxorodanman degan emas.Baykandda katta masjidi jome va oliy imoratlar bor.To ikki yuz qirqinchi yilgacha(2-iyun 854-21-may 855) Baykand darvozasi oldida ko’p rabotlar bo’lgan. Muhammad ibn Ja’far an-Narshaxiy o’z kitobida keltirilishicha,Baykandda Buxoro qishloqlari sonicha,mingdan ortiq rabot bo’lgan.Buning sababi shuki,Baykand katta va yaxshi joy bo’lib,har bir qishloqning aholisi u yerda bir rabot qurib unga bir to’da kishilarni joylab qo’ygan va  ularning nafaqalarini qishloqdan yuborib turgan.Qish faslida kofirlar (yig’ilib) hujum qiladigan vaqt bo’lganida har bir qishloqdan u joyga ko’p xalq to’planib g’azot qilganlar.(Shunda) har bir qavm o’z rabotiga kelib tushgan.

  

```
Abu Bakr Muhammad ibn Ja'far an-Narshaxiy haqida batafsil ma'lumot
```

```
 Buxoro tarixi asari haqida batafsil ma'lumot
```

```
 Narshaxiy-Buxoro tarixi.Yuklab olish uchun manba
```
Andoza:Политик

**Andrey Aleksandrovich Argunov** (**Voronovich, Kubov**, 1866-yil 19-oktyabr, Yeniseysk — 1939-yil 7-noyabr, Praga) - rus siyosatchisi, inqilobchi, Sotsialistik inqilobchilar partiyasi rahbarlaridan biri.

Hayoti
------

Andrey Argunov Zodagonlar oilasidan. Tomsk nomli gimnaziyani tamomlagan, Moskva universitetining huquq fakultetida oʻqigan. 1890-yilda talabalar tartibsizliklarida qatnashgani uchun haydalgan.

1896-yilda u Saratovda Sotsialistik inqilobchilar ittifoqini tuzdi, Sotsialistik-inqilobiy partiyaning asoschilaridan biriga aylandi. U "Inqilobiy Rossiya" sotsialistik-inqilobiy noqonuniy gazetasini nashr etdi. 1901-yilda Sharqiy Sibirga 8 yilga surgun qilingan.

1905-yilda u surgundan qochib ketdi. Sotsialistik-inqilobiy partiyaning 1-syezdida (1905-yil 29-noyabr - 1906-yil 4-yanvar) Sotsialistik-inqilobiy partiya MK aʼzoligiga saylangan. U bir necha bor hibsga olingan, surgunda yashagan.

1917-yilda u Rossiyaga qaytib keldi. "Xalq irodasi" sotsialistik-inqilobiy gazetasi muharrirlaridan biridir. U AKP roʻyxati boʻyicha Butunrossiya Taʼsis Majlisiga saylangan.

Oktyabr inqilobidan keyin u 1918-yil 2-yanvarda hibsga olinib, soʻl sotsialistik-inqilobchilar iltimosiga binoan ozod qilindi. 1918-yilda u Rossiyani qayta tiklash ittifoqining aʼzosi boʻlgan. Ufa davlat konferensiyasi ishida qatnashgan. U N. D. Avksentieva Katalog ichida deputat etib saylangan

1918-yil 18-noyabrdagi Omsk voqealaridan keyin u hibsga olinib, chet elga surgun qilingan. Yevropaga Xitoy orqali borgan. 1919-yilda Parijda Rossiyadagi 1918-yil voqealariga bagʻishlangan "Ikki bolshevizm oʻrtasida" kitobini nashr etdi.

1920-yilda u Rossiyaning janubida edi, shu vaqtda Yekaterinodarning "Janubiy tong" gazetasida hamkorlik qildi. 1921-yilda Tiflisda yashagan va Moskva xalq banki filialida ishlagan.

Keyin u Chexoslovakiyada surgunda yashadi. 1922-yilda u AKPni tark etdi u "Dehqon Rossiyasi - Mehnat Dehqon partiyasi" muhojir tashkiloti rahbarlaridan biri hisoblanadi. 1931-yilda u Berlindagi mashhur "Rul" muhojir gazetasiga aʼzo boʻldi, boshqa muhojirlik matbuotida hamkorlik qildi.

*

Manbalar
--------

Havolalar
---------

*
**Shimoli-sharqiy Ohayodagi yahudiy bepul kredit uyushmasi** (inglizcha: *Hebrew Free Loan Association of Northeast Ohio* qisqacha **HFLA**) — Amerika notijorat tashkiloti boʻlib, boshqa turdagi kreditlardan foydalanish imkoni boʻlmagan odamlarga foizsiz qarz berish bilan shugʻullanadi. Tashkilot Ohayoning shimoli-sharqida 25 000 dan ortiq qarz bergan. Qarzlarni qaytarish darajasi oʻrtacha 97-99 foizni tashkil qiladi.

Tarixi
------

HFLA faoliyati 1904-yilda Morris A.Bleyk, Charlz Ettinger va Herman Stern tomonidan toʻplangan 501 dollardan boshlangan. Tashkilot oʻzining birinchi yilida 10 dan 37 dollargacha boʻlgan qarzlar bergan va ularning barchasi toʻliq qaytarilgan. 1909-yilda HFLA 700 ta qarz berishga ulgurgan edi.

Barcha kreditlar yahudiylarning Injil anʼanalariga muvofiq foizsiz stavkada beriladi. „Agar siz Tavrotga murojaat qilsangiz, tsedakaning eng yuqori shakli shunchaki kimgadir pul berish emas, balki kimgadir oʻziga yordam berish imkoniyatini berishdir", dedi Devid Edelman, tashkilot prezidenti. „Birovga foizsiz qarz berish muhabbatning eng oliy koʻrinishlaridan biridir" deb qoʻshimcha qildi.

1982-yilda Shimoli-Sharqiy Ohayo shtatidagi ibroniy bepul qarz uyushmasi International Association of Hebrew Free Loan (Yahudiy bepul qarz xalqaro assotsiatsiyasi)ning mustaqil aʼzosi boʻldi.

Qarzlar dasturi
---------------

HFLA 12 000 dollargacha kredit taklif qiladi. Qarz oluvchilar va hammualliflar uchun shart shundaki, ular Ohayo shtatining shimoli-sharqida yashashi kerak. HFLA qarzlarini turli maqsadlarda olish mumkin: tibbiy va stomatologik toʻlovlar, uylarni taʼmirlash, kreditlarni soʻndirish, uy ijarasi, immigratsiya, taʼlim va boshqalar.

Mukofotlari
-----------

1984-yilda HFLA insoniy munosabatlar boʻyicha Ishayo mukofotiga sazovor boʻldi (inglizcha: *Isaiah Award for Human Relations*tomonidan insoniy munosabatlar boʻyicha Isaiah mukofoti ).

Manbalar
--------

1. 1 2  *Mott, Kristen.* „Hebrew Free Loan Association to mark 110 years Nov. 15" (en).  Cleveland Jewish News (8 октября 2014). 26-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
2. 1 2 3  „HEBREW FREE LOAN ASSN" (en).  The Encyclopedia of Cleveland History. 4-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
3. ↑  *Stanley Lasky.* „100 Yers Helping People to Help Themselves" (en) (2003). 23-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
4. ↑  *Sheryl Harris.* „Group offers interest-free loans to senior citizens struggling with payday debts: Plain Dealing" (en).  The Plain Dealer (9 сентября 2014). 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
5. ↑  „Loan Requirements" (en).  Hebrew Free Loan Association of Northeast Ohio. 23-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
**Buxoroda 1917-yil aprel namoyishi** — amir Olimxonnij islohotlar oʻtkazish toʻgʻrisidagi farmoni (manifesta) eʼlon qilingan kunning ertasiga — 8-aprelda uyushtirilgan tadbir. Yosh buxoroliklar, aholining koʻpchilik qismi mamlakatda demokratik islohotlar oʻtkazishni talab qilgan. Rossiyadagi muvaqqat hukumat, uning Buxorodagi vakili (rezidenti) ham Rossiyadagi 1917-yil Fev. revyasidan keyin Buxoroda islohotlar oʻtkazish fursati yetganini tushungan edilar. Amirning yuqori mansabdorlari, islom dini ruhoniylarining mutaassib qismi islohotga qarshi edi. Amir manifestining eʼlon qilinishi demokratik hamda konservativ kayfiyatdagi namoyishchilarning koʻchaga chiqishiga sabab boʻldi. Demokratik doiralar amir manifesti mamlakatda tinch yoʻl bilan ijobiy oʻzgarishlarni amalga oshirish uchun dastlabki qadam, deb karadilar. Shukrona namoyishi oʻtkazishga qaror qilindi. "Yashasin islohot!", "Yashasin amir!" — degan yalov (shior) lar koʻtarildi. Bir necha yuz kishi shahar markazi — passajdan Gavkushon va Xiyobon orqali Registonga yurish boshlashdi. Namoyishchilar boshida F. Xoʻjayev, Abdulvohid Burhonov, Otaxoʻjayev, Mirbobo, Yusufzoda va boshqa faollar bordilar. Bir necha joyda qisqa mitinglar boʻldi, namoyishchilarga yangiyangi guruh odamlar kelib qoʻshildi. Namoyishchilarda koʻtarinki kayfiyat mavjud edi. Shu kuni konservatorlar va mutaassib guruhlar Registonda toʻplanib islohotga, yangiliklarga qarshi jangarilik va murosasizlik kayfiyatlarini koʻrsatdilar. Baʼzi amaldorlarga nisbatan, islohot tarafdorlariga qarata dushmanona dagʻdagʻalar, hayqiriqlar qilindi. Ularning jazavasi soat sayin kuchayib bordi. Bunday murakkab vaziyatda ikki lagerning toʻqnashuvi noxush oqibatlarga olib kelishi mumkin edi. Demokratik namoyishchilar boshliqdari Registonga borish niyatidan qaytdilar, namoyishchilarni tarqalib ketishga daʼvat qildilar. Tadbir oxirigacha yetkazilmagan boʻlsada, u Buxoro amirligi demokratik oʻzgarishlar, islohotlar uchun yetilganligini yaqqol koʻrsatdi. 8-aprel voqealarining yakuni shu boʻldiki, hukumatda konservativ kuchlar yana ustunlikka erishdilar. Dovdirab kalgan amir qozikalon Sharifjon Mahdumni lavozimidan boʻshatdi, gʻazablangan mutaassiblar rais Abdusamadxoʻjani olomon qilib oʻldirdilar, qushbegi Nasrullobek buyrugʻi bilan shoir S. Ayniy, yosh buxoroliklar Mirbobo, Mirzo Nazrullo 75—150 kaltak urib jazolandilar. Islohotchilik harakatining bu bosqichi shunday noxush yakunlandi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Fayzulla Xoʻjayev, Tanlangan asarlar, 1j. T. 1976.; Ishanov A. I. Buharskaya Narodnaya Sovetskaya Respublika, T. 1969.

Rahmon Karimov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tamil
**Tamil tili** (mahalliy: தமிழ்) — Hindistonning eng janubiy tillaridan biri hisoblanib, dravid tillari oilasiga mansubdir. Bu tilda janubiy Hindistonda soʻzlashiladi, aniqrogʻi Tamil Nadu shtatining rasmiy tilidir.

Tamil tili — dravid tillarining jan. guruhiga mansub. Hindistondagi Tamilnad shtatining rasmiy tili, Singapurda 4 ta rasmiy tildan bittasi. Hindistondan tashqari ShriLanka, Myanma, Malayziya va boshqa joylarda tarqalgan. Hammasi boʻlib 65 mln. dan ortiq (1996) kishi soʻzlashadi.

3 ta lahja guruhi bor: shim.sharqiy, gʻarbiy va janubiy. ShriLanka laxjasi jan. guruhga yaqin turadi. Morfologiya va sintaksisda oʻziga xos hodisalar mavjud. Mas. feʼllarning "kuchli". "oʻrtacha" va "kucheiz" ga boʻlinishi. Soʻz yasalishi va leksikada (jumladan, ijtimoiysiyosiy va ilmiy terminologiyada) boshqa hind tillariga nisbatan sanskrit tilidan kamroq soʻz olishi bilan ajralib turadi.

Hozirgi adabiy til meʼyorlari 3—4-asrlarda shakllangan, 13—14-asrlarda uzilkesil qayd etilgan. Tamil tilining adabiy va ogʻzaki shakli oʻrtasida jiddiy fonetikmorfologik farqlar bor, biroq adabiy va yozma shakllarning yaqinlashuvi kuzatilmokda. Yozuvi braxmining jan. shaklidan kelib chiqqan. Eng qad. epigrafik yodgorliklar mil. av. 2— 1-asrlarga mansub.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
5. 1 2 3  *(unspecified title)*
6. ↑  Ibrohimov, Ansoriddin. "Tamil tili" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
##### Buxoro tunshapalgi

(Бухарская ночница,Bokhara Whiskered Bat,Myotis bucharensis Kuyakin,1950) — Butunlay yoʻq boʻlib ketish arafasida turgan(balki yoʻq boʻlib ketgan), lokal tarqalgan oʻtroq tur. TMXI Qizil roʻyxatiga kiritilgan.

Tarqalishi
----------

Oloy tizmasi(Shohimardon qishlogʻi atroflari),Nurota,Zarafshon tizmasi,Ugom,Piskom daryosi vodiylari,Toshkent shahar atroflari.O'zbekistondan tashqarida:

* Oʻrta Osiyo mamlakatlari
* Qozogʻiston
* Eron
* Afgʻoniston
* Pokiston
* Yevropa
* Shimoliy Afrika
* Turkiya
* Arabiston

Kabi davlatlarda boshqa kenja turlari mavjud.

Tashqi ko'rinishi
-----------------

Tanasining uz. 3,5— 8 sm, yungi qoʻngʻirjigarrangda. Qulogʻi uzun va uchli. Tunda faol.Markaziy Osiyo hududida taqaburun,mitti  ko’rshapalak, shalpangquloq ko’rshapalak, quloqdor shomshapalak va  

tunshapalak tarqalgan.

Yashash joylari
---------------

Teksiliklar, togʻ etaklari va 2500 metrgacha boʻlgan oʻrta qismlari, vohalarda yashaydi.

Soni
----

Doimo kam boʻlgan. Odatda, yakka holda eki kichik galallarda(3-15 ta) uchraydi, baʼzan 300 tagacha qushdan iborat koloniya hosil qiladi. Soʻnggi oʻnyilliklarda soni keskin kamayib ketdi.

Yashash tarzi
-------------

Aprel-oktyabr oylarida kechalari faol, kunduzi tashlandiq binolarda, gʻorlarda, qoyalar kovaklarida, qiya kovlangan eski yer osti yoʻllarida berkinadi, oʻsha yerda qishlaydi. Bahorgi va kuzgi koʻchish doirasi — 10 km gacha. Sentyabr-oktyabrda, baʼzan aprel oyida uftlashadi. Urgʻochilar bahor va yozda koloniyalar hosil qiladi. Iyul oyida blalaydi(1-2).Bolalari iyul-avgust oyida uchirma boʻladi,2 qishlovdan soʻng jinsiy voyaga yetadi. Qoʻshqanotlilar, mayda tangaqanotlilar va boshqa hasharotlar bilan oziqlanadi.

### Cheklovchi omillar

Yashirinadigan joylarida bezovta qilinishi, yashash joylariningdegradatsiyasi.

Buxoro tunshapalagi va shu turkumga mansub bo'lgan kichik taqaburun,oq qorinli o'q quloq va keng quloqli qat-qat lab O'zbekiston Respublikasi Qizil(Fauna) kitobiga kiritilgan.

### Koʻpaytrish

Koʻpaytirlimagan

### Muhofaza choralari

Ugom-Chotqol milliy tabiat bogʻi,Nurota,Hisor qoʻriqxonalarida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

 

1. ↑  Ahmedov*. Buxoro tunshapalagi*. Chinor ENK — 297 bet.
2. ↑  „Oʻzbekistonning hayvonot dunyosi". *wikiwand.com*. Qaraldi: 14-iyul 2023-yil.
Dmitriy Borisovich Dobrodeev
============================

Dmitriy Borisovich Dobrodeev (1950-yil 20-martda tugʻilgan, Gruziya SSR, Batumi) — nosir, yozuvchi va tarjimon. "Rus bukeri" adabiy mukofoti finalchisi (1996). Ilgari "Ozodlik" radiosida yangiliklar bo‘limi muharriri edi.

1950 yil 20 martda Batumida ssenariy muallifi Boris Tixonovich Dobrodeev (1927-2022) oilasida tug'ilgan. Maktabda o‘qishni tamomlab, o‘qishga kirdi va muvaffaqiyatli tamomladi va 1973 yilda Moskva davlat universiteti qoshidagi Osiyo va Afrika mamlakatlari institutini tamomladi. U tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1988 yilda nashr etilgan "Shimoliy Afrika mamlakatlari rivojlanish strategiyasida ta'lim" monografiyasi, shuningdek, Afrikashunoslikka oid boshqa ilmiy ishlar muallifi.

1989 yilda u Germaniyaga ko'chib o'tdi. 1992 yildan "Ozodlik" radiosida ishlagan, yangiliklar bo‘limida muharrir bo‘lib ishlagan[1]. Keyinchalik, 1995 yilda u yashash joyini o'zgartirib, Pragaga ko'chib o'tdi.

1970-yillarning oʻrtalaridan adabiy ijod bilan shugʻullanadi. O‘quvchi o‘zining ilk nashrlarini 1990-yillarning boshlarida – "Solo" almanaxlarida, "Sintaksis", "Do‘stlik xalqlari" va "Oktyabr" jurnallarida ko‘rgan. 1993 yilda uning "Arxiv" hikoyalar to'plami nashr etildi, 1994 yilda "Ittifoqqa qaytish" hikoyasi Rossiyaning nufuzli "Buker" adabiy mukofoti finalchisiga aylandi. 1996 yilda "Tunisga sayohat" hikoyasi nashr etildi. 1998-yilda "Yangi adabiy sharh" nashriyotida uning nasriy asarlarining katta to‘plami nashr etilgan. 2010 yilda uning "Ivan D.ning buyuk erkinligi" avtobiografik romani chop etildi.

Yozuvchi Andrey Bitov "Ozodlik" radiosi orqali shunday dedi:

Vaqt mashinasi uning qonida. Uning uchun tarix ketma-ket emas, balki bir vaqtning o'zida. Uning nasrining sifatini bir so‘z bilan belgilasangiz, u – qal’a bo‘ladi. Olmos yoki aroq kuchli degan ma'noda.

Adabiyotshunos Andrey Uritskiy yozuvchi Dobrodeev ijodini baholashga harakat qildi:

Dobrodeevda epizod ustunlik qiladi, fragment, tasvir maksimallashtirilganda, o'quvchiga yaqin. (Deyarli yozdim - tomoshabinga!) Tafsilot bir lahzaga butunlikni yashiradi va o'z-o'zidan qimmatli bo'ladi. Rasmni yaqinlashtirib olish. Pauza. Dobrodeev kino yozuvchisi bo'lib, uning asosiy kompozitsion uslublaridan biri montaj ekanligi bejiz emas. U silliq, qalin an'anaviy plastmassani yirtilgan ritm, so'zlar va rasmlarning qattiq artikulyatsiyasi bilan almashtirdi. Orasida qolganlari taxmin qilinadi.

Eslatmalar
----------

[Ozodlik radiosi: Dasturlar: Madaniyat: "Ozodlik" mavzusidagi yozuvchi]. archive.svoboda.org. 2021-yil 10-martda olindi. Asl nusxadan 2021-yil 6-mayda arxivlangan.

Dmitriy Dobrodeev - tarjimai hol, ijod, sharhlar, eng yaxshi kitoblar.. Kitob qo'llanmasi. Olingan: 2021-yil, 10-mart.
**Dmitriy Konstantinovich Chernov** (1839, Peterburg — 1921, Yalta) — metallurgiya va metallshunoslik sohalari boʻyicha rus olimi, hozirgi zamon metallshunosligi asoschisi, rus metallurgiya va metallshunoslari yirik ilmiy maktabini yaratgan. Peterburg amaliy texnologiya intini tugatgan (1858), shu intda oʻqituvchilik qilgan (1859—66), Peterburg ggoʻlat quyish zdida muhandis boʻlib ishlagan (1866-yildan), Donbassda toshtuz konlari qidirish bilan shugʻullangan (1880—84), Peterburgda Dengiz texnikasi kombinatida ishlagan (1884-yildan). Chernov 1889-yildan Mixaylov art. akademiyasida professor.

Asosiy ilmiy ishlari metallarga termik ishlov berish masalalariga doyr. Chernov poʻlatni qattiq holatda qizdirganda va sovitganda uning fazaviy uzgarishini kashf etdi, shu jarayondagi kritik nuqtani aniqladi. Poʻlatni qizdirishda yuz beradigan ichkipolimorfik oʻzgarishlarni taʼminlaydigan nuqta "Chernov nuqtasi" deb ataladi. Chernov poʻlat quymasining kristallanishi va strukturasi nazariyasini ishlab chiqdi. Uning metallarga doyr olib borgan tadqiqotlari hozirgi zamon metallshunosligi va poʻlatni termik ishlash masalalarini ilmiy va amaliy jihatdan asoslab berdi. Chernovning metallurgiya texnikasini takomillashtirishga doyr ishlari juda muhim.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |