recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tangdhar** - Hindiston ittifoqining Jammu va Kashmirdagi Kupvara tumanida joylashgan qishloq. Qishloq 67 km Kupvara tuman shtab-kvartirasidan uzoqlikda joylashgan. Bu Nazorat chizig'i (LoC) bo'ylab joylashgan qishloq. Shimolda Neelum vodiysi va janubda Lipa bo'lgan Tangdhar Pokiston tomonidan boshqariladigan Kashmir bilan uch tomondan o'ralgan. Tangdhar sektori Pokistondan infiltratsiyalar va sulh qoidalarini buzish holatlari juda ko'plab uchrab turadi.

Transport
---------

### Yo'l

Tangdhar Jammu va Kashmir va butun Hindistondagi boshqa joylar bilan yo'l orqali yaxshi bog'langan. Hajinaar yo'li va Kupvara-Trehgam yo'li chegaradagi Tangdhar qishlog'ini Kupvara bilan bog'laydi.

### Temir yo'l

Tangdharga eng yaqin temir yo'l stansiyalari - Sopore temir yo'l stansiyasi va Baramulla temir yo'l stansiyasi ikkalasi ham 102 km uzoqlikdagi masofada joylashgan va Tangdxardan bu temir yo'l boshlariga 3 soatlik yo'lni tashkil etadi.

### Havo

Eng yaqin aeroport - Srinagar xalqaro aeroporti 154 km masofani tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Civilian Killed, 4 Injured In Pak Firing Along Line Of Control In J&K". *NDTV.com*. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „3 Soldiers Missing After Avalanche Hits J&K's Tangdhar". *NDTV.com*. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
3. ↑  „Civilian dead, 6 injured in Pakistan shelling along LoC in Jammu and Kashmir" (en). *Zee News* (8-avgust 2020-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
4. ↑  *Philip.* „Why Pakistan is targeting Indian Army along LoC in Kashmir's Tangdhar sector" (en-US). *ThePrint* (22-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
5. ↑  *Service.* „Woman hurt in Pak firing in Tangdhar sector" (en). *Tribuneindia News Service*. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
6. ↑  „Army expects rise in infiltration bids in Tangdhar sector" (en-IN). *The Hindu* (22-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
7. ↑  „Pakistan violates ceasefire in Tangdhar sector of Jammu and Kashmir". *The New Indian Express*. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Borsakelmas (maʼnolari).

**Borsakelmas** — Ustyurt platosidagi shoʻrxok. Amudaryo deltasidan gʻarbda, B. botigʻining tubida joylashgan. Mutlaq balandligi janubi-sharqiy qismida 63 m, shimoli-sharqida 63 – 67 m, shimoli-gʻarbida 87 – 89 m. Maydoni 1000 km². Oʻsimlik qoplami deyarli yoʻq. Shoʻra va qorabaroq oʻsadi. Borsakelmasda tuzli qatlamning qalinligi 16 m dan 27,5 m gacha. Qatlamning asosiy qismini balchiqli tuz tashkil qiladi, baʼzan gidroslyudali gil qatlamchalari ham uchraydi. B.ning tagida neogenning gil qatlami joylashgan. Minerallardan osh tuzi (galit), astraxanit, glauberit, epsomit, tenardit uchraydi. Asosan osh tuzi bilan astraxanit tarqalgan. B.dagi osh tuzining zaxirasi 12,8 mlrd. t. Borsakelmas tuz xom ashyosi asosida Qoʻngʻirot soda korxonasi qurilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ogʻiz**, ogʻiz oshi — yangi tuqqan sigirning dastlabki 3 kunlik sutidan tayyorlanadigan taom. Shevalarda dalama, gelagay, palla kabi nomlar bilan ataladi. O. suti qozonda sut kabi sust olovda qaynatiladi. O. suti tarkibida oʻrtacha 25% quruq modda boʻlib, 5,4 % yogʻ, 15% oqsil, 3,3% sut shakari, 1,3% mineral moddalar, 200 ga yaqin toʻyimli va biologik faol moddalar (BFM) yengil hazm boʻladigan holatda uchraydi. Pishirilganda O. sutining oqsili ivib, xuddi tvorogga oʻxshab qola-di, shunda qozonga tuz solib taʼmi rostlanadi. Ayrim joylarda O.ga sedana ham solinadi. Baʼzi joylarda guruch qoʻshib pishiriladi. Mazali, toʻyimli taom O. sovitib isteʼmol qilinadi. Sigir egasi sut moʻl-koʻl boʻlishini niyat qilib, O.ni yaqin qoʻniqoʻshni va qarindosh-urugʻlarga tarqatadi.

Roʻzimat Hamroqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oğuz Kaan Salıcı** (1972 yil 16 yanvarda tug'ilgan, Gaziantep ) - CHP siyosatchisi va siyosatshunosi.

1972 yil 16 yanvarda Gaziantep shahrida tug'ilgan. Asli Adıyaman Besni shahridan. Davlat xizmatchisi ota va uy bekasi onaning o'g'li sifatida umrining ko'p qismini Turkiyaning turli shaharlarida o'tkazdi. Ta'lim hayotini 1978 yilda Adıyaman Respublika boshlang'ich maktabida boshlagan. O'rta maktabni 1983 yili Elazig Anadolu Liseyida boshlagan, lekin otasining tayinlanishi tufayli o'rta va litseyni Eskishehir Anado'li Liseyida tamomlagan.  Bogʻozichi universitetining siyosatshunoslik va xalqaro aloqalar boʻlimini tamomlagan. Sotsial-demokrat universiteti talabalar platformasi va Demokratiya uchun yoshlar platformasini tashkil etishda ishtirok etgan, Sotsial demokratiya jamg‘armasi va Turkiya ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar jamg‘armasi a’zosi. 2011-yil sentabrida CHP Istanbul viloyati raisi etib tayinlangan, 2012-yil may oyida Istanbul viloyat kongressida viloyat prezidenti etib saylangan va 2014-yil dekabrigacha bu lavozimda qolgan.  U 25, 26 va 27-davrlar uchun Istanbul deputati. 2018-yil 10-avgust holatiga ko‘ra, CHP raisining tashkilotlarga mas’ul o‘rinbosari. U ingliz tilini juda yaxshi biladi, u uylangan. 

1. ↑  „Hakkımda". 30 nisan 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23 haziran 2022.
2. ↑  „Oğuz Kaan Salıcı istifa etti" (15 aralık 2014). 10 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 ağustos 2018.
3. ↑  „TBMM internet sitesindeki özgeçmişi". 10 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 ağustos 2018.
**Amursana** (1722 — 1757) — Mon-goliyada 1755 — 58 yillardagi manjurlarga qarshi milliy ozodlik kurashi rahbarlaridan biri. Jungʻor (oyrat) xonligidagi mulkdorlardan, oʻrta hol oyrat aristokrat oilasidan. Galdan Se-renxon (1727 — 45) vafotidan soʻng tax-tni egallash uchun harakat qilgan, biroq boshqa daʼvogarlarning qarshiligiga duch kelib, Pekinga qochgan. Mongol ozodlik harakatining soʻnggi oʻchogʻi — Jungʻor (oyrat) xonligini tugatishdan manfaatdor boʻlgan manjurlar sulolasi A.ga yordam berish ni-qobi ostida Jungʻoriyaga katta armiya yuborgan va mam-lakatni bosib olgan (1755). Manjurlardan aldanganiga ishonch hosil qilgan A. Xalxa va Jungʻoriyadagi manjurlarga qarshi koʻtarilgan ozodlik harakatiga qoʻshilgan va Jungʻoriyada amalda uning rahbari boʻlgan, Xalxadagi qoʻzgʻolonni boshqargan Chingunjab bilan birga harakat qilgan. Uch yillik ozodlik kurashi nati-jasida qoʻzgʻolon 1758-yil manjurlar to-monidan shafqatsiz bostirilgan. Mon-gol xalqi ikki asrdan ortiq manjurlar asorati ostida qolgan. A. 1757-yil Rossiya hududiga qochib oʻtgan va bir oz vaqtdan soʻng chechak kasalidan vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vermikulit** (lot. vermiculus — chuvalchang) — gidroslyuda guruhidagi mineral. Qizdirganda kuyib, koʻpchiydi, hajmi 10—25 marta oshib chuvalchang shaklini oladi. Tarkibida marganes, temir, alyuminiy, kremniy oksidi, kislorod va vodorod bor. Monoklin singoniyali. Yupqa tangachasimon, varaqsimon kristallar yoki plastinkasimon agregatlar. Rangi qoʻngʻir-sariq, qoʻngʻir, toʻq yashil. Yaltiroqligi shishasimon va sadafsimon. Qattiqdigi 1—1,5. S ogʻ. 2,3. V. gipergen jarayonida magniy-temirli slyudalarning nurashi natijasida hamda gidrotermal yertomirlarida hosil boʻladi. Oʻzbekistonda Sulton Uvays, Nurota (Langar koni) togʻlaridan topilgan. Yirik konlari Qozogʻiston (Barchin), RFda (Ural, Saxa-Yakutiyada), AQSH va Avstraliyada uchraydi. V. issiq va sovuqni oʻtkazmaydigan izolyator sifatida qurilishda (betonga aralashma), qishloq xoʻjaligida (tuproq namligini saqdovchi) ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amudaryo xazinasi**, „Oʻkuz xa-zinasi" — miloddan avvalgi 4-2-asrlarga oid zargarlik buyumlari majmuasi. 1877 yil Vaxsh va Panj daryolarining Amudaryoga quyilish yerida, Taxtiqubod kechuvi yaqinida topilgan, 179 oltin va 7 kumush buyum hamda oʻsha davrlarda zarb qilingan 1500 ta kumush va chaqa (asosan miloddan avvalgi 4-asr oxiri — 2-asr boshi) tangadan iborat. Oltin zeb-ziynatlar, bilaguzuk, uzuk, zirak, marjon, boʻyintumor, toʻqa va muhrlar hamda odam, kiyik, echki, gʻoz, baliq va boshqa jonivorlarning quyma oltin haykalchalari, shuningdek, oltindan yasalgan ot-aravacha, jomchalar bor. Buyumlarni turli davr ustalari ishlagan boʻlib, axomaniylar, mahalliy yunon-baqtriya va saklar madaniyatiga mansub. Oltin va kumush tangalarga makedoniyalik Iskandar, salavkiylar hamda Yunon-Baqtriya davlati hukmdorlari Diodot va Yevtidemlar nomlari zarb qilingan. 453Ular Afgʻoniston va Xindiston orqali Londondagi Britaniya muzeyiga (1897) olib ketilgan. Buyumlardagi naqshlar va quyma haykalchalar skiflarning „podsho maqbaralari"dan topilgan oltin va kumush buyumlardagi jangchi va hayvon tasvirlariga oʻxshab ketadi. Bu Gerodotnit „saklar Qora dengiz boʻylarida yashovchi skiflar bilan yaqin" degan maʼlumotini tasdiqlaydi. Amudaryo xazinasi Kichik Osiyo, Eron va Turonni qamrab olgan ulkan hududda miloddan avvalgi 5-3-asr larda yashagan xalqlarning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va siyo-siy hayoti bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan nodir yodgorlikdir. Ad-: Amudarinskiy klad: Katalog vistavki, L. 1979.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yem-xashak** — qishloq xoʻjaligi hayvonlarini boqishda ishlatiladigan, tarkibida oʻzlashtiriladigan (hazm boʻladigan) ozuqa moddalari boʻlgan, asosan, oʻsimlik, hayvonot, mikrobiologik va kimyoviy mahsulotlardan iborat ozuqalar.

Olinadigan manbai, i. ch. texnologiyasi, tayyorlash va qoʻllash usuli, hayvonlarning oziqlanishidagi ahamiyatiga qarab Ye.-x. bir necha guruhlarga boʻlinadi. Ye.-x. odatda, koʻkat, xashak, yem, mineral va shirali ozuqalarga boʻlinadi.

Yaylovlardagi tabiiy hamda ekilgan oʻtlar koʻkat ozuqaga kiradi. Koʻkatning quruq moddasi tarkibida protein (6,5—20%), azotsiz ekstraktiv moddalar (35—45%), yogʻ, mineral moddalar, kletchatka va quritilmaganda koʻp miqdorda karotin, vitamin A, S, Ye boʻladi. Silos, ildizmevalar, xashaki poliz ekinlari mahsulotlari shirali ozuqaga kiradi. Bular tarkibida 75—90% hujayra shirasi, turli vitaminlar bor. Mol boqishda qand lavlagi sanoati, spirt va pivochilik korxonalari chiqindilaridan ham shirali ozuqa sifatida foydalaniladi. Quruq beda, pichan, somon, poxol, gʻalla chorisi, shox-shabbadan tayyorlangan ozuqalar, chigit shulxasi va b. xashak (dagʻal xashak) ozuqaga kiradi. Bular tarkibida 25—40% kletchatka boʻladi. Pichan, ayniqsa, dukkak-lilardan tayyorlanganda, oqsil, mineral moddalar va vitaminlarga boy. Xashak hayvonlarni oziqlantirishda toʻyimli moddalar manbai boʻlib, ov-qat hazm qilish sistemasi ishini nor-mallashtiradi. 1 kg beda pichanida 0,5— 0,52 ozuqa birligi, 120 g hazm boʻluvchi protein, 30–50 mg/kg karotin bor.

Arpa, suli, makkajoʻxori, oq joʻxori, noʻxat, tegirmon chiqindilari (kepak, un gardi va b.), yogʻ-moy sanoati chiqindilari (kunjara, shrot — kukun kunjara va b.) yemta kiradi. Bular oqsil, uglevod va b. turli moddalarga boy boʻlib, toʻyimliligi jihatdan boshqa ozuqalardan ustun turadi. Osh tuzi, boʻr, suyak uni, ftorsizlantirilgan pretsipitat, sintetik azotli birikmalar (aminokislotalar, karbamid, ammoniy tuzlari, vitaminli va fermentli preparatlar, ozuqa antibiotiklari, dori-darmon moddalari va b.lar) mineral ozuqaga kiradi. Yirik shaharlar atrofidagi xoʻjaliklarda mol boqishda oshxona va b. ovqatlanish korxonalaridan chiqadigan oziq-ovqat qoldiqlaridan ham ozuqa sifatida foydalaniladi (yana q. Ozuqalar).

Kaudenbay Karibayev, Kurbonxoʻja Gʻulomqodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Portu
**Portu**, Oporto — Portugaliyanknt shim.-gʻarbiy qismidagi shahar. Portu okrugining maʼmuriy markazi. Axoliyey 302 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari, shahar atrofi bilan 1,2 mln. kishi). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Doru daryosining Atlantika okeaniga quyilish joyidagi yirik port. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisining soni va iqtisodiy ahamiyati jihatidan mamlakatda Lissabondan keyin 2-oʻrinda. Mashinasozlik (kemasozlik, elektrotexnika) sanoati rivojlangan. Toʻqimachilik, oziq-ovqat (vinochilik, baliq konservalash), tikuvchilik sanoati korxonalari mavjud. Shahar miloddan avvalgi 1-asrdarimliklarning Portus-Kale qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. Portugaliya davlatining vujudga kelishida muhim rol oʻynagan, mamlakat nomi ham shu sha-har nomidan olingan. Universitet (1911) va boshqa oliy oʻquv yurtlari, muzey bor. Meʼmoriy yodgorliklardan 12—18-asrlarda qurilgan sobor va cherkovlar saqlangan.

  

* Portu - Porto
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cubone**, Yaponiyada **Karakara** nomi bilan tanilgan (jap.  カラカラ) ― pokemon, Nintendo va Game Freakga tegishli boʻlgan Pokemon oʻyinlari, manga va anime seriyasidagi mavjudot. Cubone Kan Sugimori tomonidan yaratilgan va birinchi marta Pokémon Red va Blue oʻyinlarida, soʻngra turli xil Merchendayzer, Spin-off, animatsiya va bosma franshiza moslashuvlarida paydo boʻlgan. Kupon Marovakkaga aylanishi mumkin.

Reaktsiya va sharhlar
---------------------

Oʻyinlarda birinchi marta paydo boʻlganidan beri Cubone tanqidchilar tomonidan ijobiy qabul qilindi. GamesRadar veb-saytining muharriri Raymond Padilla uni „beshta bexosdan qoʻrqinchli Pokemon" roʻyxatida uchinchi oʻringa qoʻydi, bu uning boshiga kiygan bosh suyagi va suyakka ishora qilib, ykonibalizm haqida ishora boʻlishi mumkin. „GamesRadar" ning yana bir muharriri Brett Elston pokemonni „psixoz" romanining qahramoni Norman Bates Cubone bilan faxrlanar edi, chunki syujet boʻyicha Norman onasining kiyimlarini kiyib olgan. Franshiza muxlislari orasida Cubone oʻlgan Pokemon Kangasxanning farzandi degan nazariya mavjud, chunki ular bir-biriga oʻxshash. GamesRadar muharriri Kerolin Gadmandson bu nazariyani qoʻllab-quvvatladi, ehtimol dastlab Kangasan Marovakning evolyutsiyasi edi. IGN saytida Cubone oʻyinning dastlabki darajalari uchun yaxshi seriya deb topildi. IGN muharriri „Pokémon of the Day Chick" Kubonni eng sevimli pokemonlaridan biri deb atadi va uning kamchiliklari yoqimli koʻrinishi tufayli kechirilishi mumkinligini taʼkidladi. Rayan Omega, Anime Trivia Quizbook: From Easy to Otaku Obscure, 1-qism muallifi, Pokémon animesining ochilishida Cubone „kameradan tortinchoq" ekanligini yozgan. Loredana Lipperini, muallifi Generazione Pókemon: i bambini e l’invasione planetaria dei nuovi, kubonni bosh suyagi dubulgʻasi bilan „sirli" koʻrinadigan kichkina dinozavrni eslatuvchi mashhur Pokemon deb yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Padilla, Raymond.* „Pokemusings, week 20, page 3" (en). *GamesRadar*.  Future Publishing (25-oktabr 2007-yil). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2010-yil.
2. ↑  „The most disturbing Pokemon of all time" (en).  GamesRadar. 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentabr 2010-yil.
3. 1 2  *Gudmundson, Carolyn.* „Pokemon Monday 29 — Ditto is a failed Mew..." (en).  GamesRadar (13-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 31-iyul 2012-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Pokemon Ruby Version Pokemon of the Day: Cubone (#104) — IGN FAQs" (en).  Faqs.ign.com. 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentabr 2010-yil.
5. ↑  Omega, Ryan*. Anime trivia quizbook: from easy to... — Google Books*. Books.google.com.
6. ↑  Lipperini, Loredana*. Generazione Pókemon: i bambini e l... — Google Books*. Books.google.com.

Havolalar
---------

* Profil Kubona na Bulbapedia.net(ingl.)
**Kanto zilzilasi**, Tokio zilzilasi — Yaponiyaning Tokio va Yokohama shaharlari joylashgan Kanto rayonining jan. qismida 1923 y. 1 sentabrda sodir boʻlgan talafotli zilzila. Zilzila kuchi, 12 balli shkala boʻyicha 10— 11 ball, magnitudasi 7,9 boʻlgan. Zilzila epitsentri Yokohamadan 60 km, Tokiodan 104 km uzoqlikda, Sagami qoʻltigʻida joylashgan. Keyingi maʼlumotlar boʻyicha u yerda 1649, 1703, 1855, 1891 yillarda ham talafotli zilzilalar roʻy bergan. Lekin, 1923 y.dagi K.z. Yaponiya tarixida eng koʻp qurbonlar va talafotlar keltirgan zilzila hisoblanadi. Ushbu zilzila oqibatida 142807 kishi halok boʻlgan, 128266 uy batamom qulagan, 126233 uyga zarar yetgan va 447218 uy yonib ketgan. Zilziladan keyin bir necha daqiqa oʻtgach, bir vaqtning ichida koʻp joylardan yongʻin chiqib, Tokio sh. olov halqasi ichida krlgan va yongʻin koʻplab odamlar oʻlimiga sabab boʻlgan. Undan tashqari,Sagama qoʻltigʻi, Idzu, Miura, Baso yarim orollari, zilzila taʼsirida vujudga kelgan va toʻlqin balandligi (amplitudasi) 10 m dan ortiq boʻlgan sunamidan ham katta talafot koʻrgan. Bu zilziladan keyin Tokio universitetida va Yaponiyaning bir qancha shaharlari (Kioto, Senday va b.)dagi universitetlar qoshida seysmologiya institutlari tashkil etildi, seysmik stansiyalar tarmogʻi kengaytirildi.

Zilzilaning oqibati
-------------------

Zilzila taxminan 56 ming km² maydonni qamrab oldi. Asosiy halokatli ta'sir Kanto viloyatining janubi-sharqiy qismida bo'lgan. Zilzila va undan keyin sodir bo'lgan yong'inlar natijasida Tokio , Yokogama , Yojosuka va boshqa 8 ta kichik shaharlar deyarli vayron bo'ldi. Tokioda 300 000 dan ortiq binolar (bir milliondan) faqat yong'in natijasida vayron bo'lgan. Yokogamada 11 000 ta bino silkinishlar natijasida vayron bo'lgan va yana 59 000 tasi yonib ketgan. Yana 11 ta shahar kamroq jiddiy ta'sir ko'rsatdi.

675 ta ko‘prikdan 360 tasi yong‘in natijasida vayron bo‘lgan. Tokio barcha tosh binolarini yo'qotdi. 1891-yilda episkop Nikolay buyrug'i bilan qurilgan mashhur pravoslav tirilish sobori ham vayron qilingan. Faqat bir yil avval mashhur Frank Lloyd Rayt tomonidan qurilgan Imperial mehmonxonasi saqlanib qolgan. Bu mehmonxona Yaponiyaning zilzilaga chidamli birinchi tosh binosi edi.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, halok boʻlganlar soni 142.000, yana 40.000 kishi bedarak yoʻqolgan, milliondan ortiq kishi boshpanasiz qolgan. Qurbonlarning umumiy soni 4 millionga yaqin edi.
Kanto zilzilasidan Yaponiyaga etkazilgan moddiy zarar 4,5 milliard dollarga baholanmoqda, bu o'sha paytda mamlakatning yillik byudjetidan ikkitasi va Yaponiyaning rus-yapon urushidagi xarajatlaridan besh baravar ko'p edi .

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Portualegri** — Braziyaiyanish jyan. qismidagi shahar. Riugrandidu-Sul shtatining maʼmuriy markazi. Ahrlisi 1,3 mln. kishi (2000). Atlantika oke-anining Patus koʻl-qoʻltigʻi sohilidagi port. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakat janubidagi yirik iqtisodiy markaz. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, neftni qayta ishlash, kimyo, mashinasozlik va metallsozlik sanoati korxonalari mavjud. Issiklik elektr styasi qurilgan. P.-A. orqali chetga goʻsht va boshqa chorvachilik mahsulotlari, tamaki, guruch chiqariladi. Un-tlar, muzey, teatr, hukumat saroyi bor. Shaharga 1742-yilda Portu-dus-Kasais nomi bilan asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sindh adabiyoti** - sindh xalqi adabiyoti, Pokiston va Hindistoi adabiyotlaridan biri. Sindh adabiyoti qad. xalqogʻzaki ijodi anʼanalariga ega. "Mahabharatatmng sindh tilidagi varianti Sindh adabiyotining eng qad. yodgorligi hisoblanadi (9—10-asrlar). Sindh yozma adabiyotining qadimiy namunalari Samar sulolasi hukmronligi davri (1051— 1351)ga toʻgʻri keladi (bu davr shoirlari orasida mashhuri Shayx Hamad bin Rashididdin Jamoliydir). Ilk sindh sheʼriyati, asosan, diniymistik ruhda boʻlib, anʼanaviy hind sheʼr tizimi (shloka)da yozilgan.

16-asrda Sindda argʻunlar, soʻngratarxonlar sulolasi hukmronlik qilib, fors tili saroy tiliga aylangan. Sindh tili esa oʻz mavqeini yoʻqota boshlagan. Adabiyot xalq ogʻzaki ijodi bilan yana ham yaqinlashgan. Hindumusulmon madaniy sintezi Shoh Abdulkarim Bulariy, Maxdum NoʻhXalakundiy kabi shoirlarning sheʼrlarida yaqqol aks etgan. 18-asrda mahalliy kalharlar sulolasi hokimiyatga kelgach, sindh tilida ijod qiluvchi shoirlarga homiylik qildi. Shu davrda sindhadabiyotining klassigi Shoh Abdullatif Bhitaining ijodi gullab yashnadi. U Sachal Sarmast, Samiy va boshqa bilan birga oʻrta asr Sindh adabiyotini yuksak choʻqqilarga koʻtardi. Asl sindhiy sheʼr shakllari kafiy va doʻha oʻrnini fors sheʼriy janrlari egallay boshladi. Inglizlar Sindni zabt etganidan keyin (1843) fors tilining taʼsiri ayniqsa kuchaydi.

19-asrning oxirlarida Sindda maʼrifatchilik harakati vujudga keldi. Fors, urdu, bengal va ingliz tillaridan tarjimalar paydo boʻldi. Sindh adabiyotida nasriy janrlar ancha kech shakllandi. Mirzo Qilichbek (1853—1929) sindh tilida dastlabki "Goʻzallik" (1890) romanini yaratdi. U. Shekspir, R. Sheridan, G. Ibsen pyesalarini, Umar Xayyomning ruboiylarini bu tilga erkin tarjima kildi. Birok,, professional teatrning yoʻkligi dramaturgiyaning rivojiga xalaqit berdi. Havaskor truppalar, asosan, "Ramayana" va "Maxabharata" syujetlari asosida yozilgan pyesalarni qoʻyardi.

20-asrning 30y.larida Sindh adabiyotida taraqqiyparvar realistik yoʻnalish vujudga keldi. Unga Hind taraqqiyparvar yozuvchilari assotsiatsiyasi katta taʼsir koʻrsatdi. Hindiston taqsimlanganidan keyin (1947) shu paytgacha yagona boʻlgan Sindh adabiyoti endi 2 davlatda rivojlana boshladi. Pokistonda sindh adiblari, asosan, "Mehran" jur. Hindistonda esa — "Hindvasiy", "Nayi dunya", "Kahaniy" va boshqa jurnallar tevaragiga jipslashdi. Hindistondan Narayan Shyam, Anchal. Mahbubiy, Goʻbind Malhiy, Pokistondan Bevas, Ayoz Shayx, Murod Ali Kozim, Haydar Baxsh Jatoʻy kabi shoirlar. Jamiluddin Abroʻ, Tanvir Abbosiy, Qurbon Ali Buggiy, Rashid Bhattiy va boshqa adiblar hozirgi zamon Sindh adabiyotining yirik vakillaridir.

Ansoriddin Ibrohimov


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Billy Hardy** (1964-yil 5-sentabrda Sanderlendda tugʻilgan) — yengil vazn toifasidagi sobiq boks chempioni. U yengil vaznda Britaniya chempionligini, bundan tashqari Yevropa va Hamdoʻstlik mamlakatlari unvonlarini qoʻlga kiritgan. Sanderlendning Castletown shahridagi Billy Hardy Sports Centre uning nomi bilan atalgan.

Tajavuskor bokschi
------------------

U boksni olti yoki yetti yoshida Hylton Castle Boys Clubda boshlagan. U tajovuzkor bokschi boʻlgan edi, u oldinga chiqib, jangni raqibiga olib borishni yaxshi koʻrardi.

„Sanderlend" futbol klubining sodiq muxlisi boʻlgan Hardy, odatda, qizil va oq chiziqli shortikda, klub ranglarida jang qilib kelgan.

Professional faoliyati
----------------------

U oʻzining birinchi professional jangini 1983-yil noyabr oyida Eltamda (Kent) olti raundda Kevin Dawnerni magʻlub etgandi.

### Yengil vazn toifasida Britaniya chempioni

U Ray Gilbodyga qarshi britaniyalik yengil vazn toifasida chempionlik unvoni uchun jang qilishdan oldin oʻn uchta gʻalaba va uchta magʻlubiyat rekordini oʻrnatadi. 1987-yil fevral oyida Sent-Helensda chempionlik jangi boʻlib oʻtdi va Hardy chempionlikni qoʻlga kiritdi, jang toʻrtinchisida toʻxtatildi, Gilbodi toʻrt marta magʻlub boʻldi.

Nokaut jangi
------------

1988-yilning mart oyida u oʻzining tugʻilgan shahri Sanderlendda John Hylandga qarshi oʻyinda Britaniya chempionligini himoya qilib, raqibni ikkinchi raundda nokautga uchratadi.

1988-yil noyabr oyida u Yevropa vazn toifasida italiyalik Vincenzo Belkastro bilan jang qildi. Jang Italiyaning Paola shahrida boʻlib oʻtdi va Hardy oʻn ikki raunddan soʻng tor ochkolarni yoʻqotib qoʻydi.

Yana qarang
-----------

* Boks boʻyicha engil vazn toifasida Britaniya chempionlari roʻyxati
* Boks boʻyicha britaniyalik chempionlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Champion job as ex-boxer Billy settles into new role".
2. ↑  „Faoliyati". .
Koordinatalari: 45°01′12″N 40°13′48″E﻿ / ﻿45.02000°N 40.23000°E﻿ / 45.02000; 40.23000GOKoordinatalari: 45°01′12″N 40°13′48″E﻿ / ﻿45.02000°N 40.23000°E﻿ / 45.02000; 40.23000GO

**Xakurinoxabl** ( ruscha: *Хакуриноха́бль*  ; Adyghe , *Hekurynehabl* ) — Rossiyaning Adigeya hududi, Shovgenovskiy tumanidagi qishloq bo'lib, Fors daryosi boʻyida, Maykop shimolida 60 kilometer (37 mi) masofada joylashgan. Aholisi 4038 ( 2010 yil aholini ro'yxatga olish ) kishini tashkil qiladi.

Tarix
-----

1996-yil, 27- martgacha bu qishloq, **Shovgenovskiy** deb ataldi ( Шовгеновский ).

Madaniyat va ta'lim
-------------------

Qishloq hududida 1973-yilda tashkil etilgan, Sovet Ittifoqi Qahramoni Xusen Andruxayev muzeyi mavjud. 2003-yil holatiga ko'ra, o'rta maktab darajasidan yuqori ta'lim muassasalari mavjud bo'lmagan.

Ekologiya
---------

Xakurinoxabl, 2000-yilda ochilgan paytdan beri yuqori ekologik xavf tug'diruvchi Fors daryosi va qishloq xo'jaligi yerlariga xavfli darajada yaqin joylashgan (2 km).

Manbalar
--------

1. ↑  Resolution of the State Council-Khase of the Republic of Adygea #62-1 of March 27, 1996 *On Restitution of the Historical Name of the "aul of Khakurinokhabl" to the Aul of Shovgenovsky of Shovgenovsky District*
2. ↑  С. А. Владимиров, А. О. Карчевский. Эколого-ландшафтный мониторинг полигонов твёрдых бытовых отходов в Республике Адыгея. Кубанский Государственный Аграрный Университет. S. A. Vladimirov, A. O. Karchevsky. *Ecological and landscape monitoring of landfills in the Republic of Adygea*. Kuban State Agrarian University (pdf) (ruscha)

Havolalar
---------

* History of Khakurinokhabl (ruscha)
* Official website of Kh. B. Andrukhayev Memorial Museum of Khakurinokhabl (ruscha)
**Saransk** - Rossiya Federatsiyasidagi shahar (1651-yildan), Mordva Respublikasi poytaxti (1990-yildan). Insar daryosi (Volga havzasi)ning chap sohilida. Temir yoʻl stansiyasi. Avtomobil yoʻllari tuguni. Aholisi 317,7 ming kishi (1998). S. 1641-yilda Rus davlatining jan.sharqqa kengayib borishida chegaradagi qalʼa sifatida vujudga kelgan. 1651-yildan uyezd shahri. 1670-yil S.T.Razin qoʻshinlarining tayanch punkti boʻlgan. 1774-yil shaharga Ye. I. Puganeye kirib kelgan. 1801-yildan Penza gubernyasining uyezd markazi. 1893-yil S. orqali temir yoʻl oʻtgan. S.da 1917-yil 5(18) dekabrda shoʻrolar hokimiyati oʻrnatilgan. 1928-yildan S. Mordva milliy okrugi, 1930-yildan Mordva muxtor viloyati markazi, 1934—90 yillarda Mordva Muxtor Respublikasi, 1990-yildan Mordva Respublikasi markazi. Mashinasozlik, metallsozlik (shu jumladan, elektrotexnika sanoati, priborsozlik, ekskavator, avtosamosval, televizor va boshqa ishlab chikarish), kimyofarmatsevtika va kimyo, yengil, oziq-ovqat, qurilish materiallari sanoatlari bor. 2 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, Mordva universiteti), ilmiy tadqiqot institutlari, 3 teatr, suratlar galereyasi, oʻlkashunoslik, haykaltarosh S.D. Erzya muzeylari, telemarkaz mavjud. Meʼmoriy yodgorliklardan Ioann Bogoslov cherkovi (17-asr oxiri), gʻishtin palatalar (17-asr) saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Żuromin** [ʐuˈrɔmin] Polshaning shimoliy-markazidagi shahar, Masovian Voevodeligida, Varshavadan taxminan 120 kilometr (75 milya) shimoli-gʻarbda joylashgan. U Żuromin okrugining poytaxti hisoblanadi.

Tarixi
------

Żuromin oʻrta asrlarda Piast tomonidan boshqariladigan Polshada tashkil etilgan. Bu haqda XIII asrdagi hujjatlarda qayd etilgan. Bu xususiy qishloq va keyinchalik Polsha zodagonlarining shaxsiy shahri boʻlgan. Iezuitlar 1715-yilda Zurominga kelib, maktab tashkil etishgan. Żuromin Polsha kansleri Andrzej Zamoyski tomonidan shaharchaga aylantirilgan va 1767-yilda qirol Stanislaw Avgust Ponyatowski tomonidan shahar huquqi berilgan.

Shahar 1795-yilda Polshaning uchinchi boʻlinmasida Prussiya tomonidan qoʻshib olingan. 1807-yilda u polyaklar tomonidan qaytarib olindi va qisqa muddatli Varshava gersogligi tarkibiga kiritildi. Gersoglig tarqatib yuborilgandan soʻng u Polshaning Rossiya boʻlinishida Polsha Kongressi deb ataladigan qismiga aylantirildi. 1918-yilda u yana mustaqil Polsha tarkibiga kiritildi, chunki mamlakat Birinchi jahon urushidan keyin suverenitetni tikladi. Polsha-Sovet urushi paytida, 1920-yil avgustda, Gustaw Orlicz-Dreszer boshchiligidagi polshalik qoʻshinlar shahar yaqinida sovet qoʻshinlari bilan toʻqnash kelishdi, ammo Sovet qoʻshinlari orqaga chekinayotganda hech qanday jang boʻlmadi.

Ikkinchi jahon urushi paytida shahar 1939-yildan 1945-yilgacha Germaniya tasarrufida boʻlgan. 1939-yil oxirida mahalliy polshalik ruhoniy Stanislav Malinowski Soldau kontslageriga surgun qilindi va keyin oʻsha yerda oʻldirildi. Mauthauzen kontslagerida oʻldirilgan polshalik oʻqituvchilar va direktorlar orasida mahalliy polshalik oʻqituvchilar hamda maktab direktori ham bor edi. Mahalliy nogiron aholi 1940-yil fevral oyida yaqin atrofdagi Oscisłowo qishlogʻida uyushtirilgan qirgʻinda nemislar tomonidan oʻldirilgan. Mahalliy polyaklar ham hududdan haydalgan.

Sport
-----

Mahalliy futbol jamoasi — Wkra Żuromin hisoblanadi. U quyi ligada ishtirok etadi.

Taniqli odamlari
----------------

* Łukasz Teodorczyk (1991-yilda tugʻilgan), polshalik futbolchi

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV* (pl), Warszawa, 1895 — 866 bet.
2. ↑  Kowalski, Andrzej (1995). "Miejsca pamięci związane z Bitwą Warszawską 1920 r." (pl). *Niepodległość i Pamięć* (Muzeum Niepodległości w Warszawie) (2/2 (3)): 173. ISSN 1427-1443.
3. ↑  Wardzyńska, Maria*. Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion* (pl). Warszawa: IPN, 2009 — 228 bet.
4. ↑  Wardzyńska, p. 232
5. ↑  Wardzyńska, p. 236

Havolalar
---------

* Shaharning rasmiy veb-sayti
* Virtual Shtetldagi Żuromindagi yahudiylar jamoasi

Andoza:Żuromin CountyAndoza:Gmina Żuromin

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 7747019-9
* LCCN: no2003022463
* MusicBrainz: 15798747-4cc7-4981-b563-7894707bd534
* VIAF: 146921361
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 146921361

 |
**Xalfa tillo majmuasi** - Fargona viloyatidagi meʼmoriy yodgorlik (20-asr boshlari). Majmua yonmayon joylashgan 2 hovli, hovuzli bogʻ, masjid (qarang Doʻsti Xudo mayejidi) va Xalfa Tillo makbarasi joylashgan qabristondan iborat. Xalfa Tillo maqbarasining tarhi toʻrtburchakli (7,1x9,4 m), atrofi ravoqli toʻsiklar bilan oʻralgan, makbaraga bosh tarzidagi chuqur ravokli peshtoq orqali kiriladi, ikki yonidagi gudsayetaburjlari qafasa bilan tugallangan. Masjid majmuaning shim. qismida joylashgan. Xalfa Tillo makbarasi bilan mayejidni ularning oʻrtasidagi shiyponga oʻxshash 2 qator yogʻoch ustunli darvozaxona oʻzaro bogʻlab turadi. Darvozaxona shiftining bezaklari masjid bezaklari bilan uygʻun, serhasham. X.Xalfa tillo majmuasi Fargona meʼmorligiga xos majmuot namunasi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baynalmilal askarlar yodgorligi**— Moskva Gʻalaba bogʻidagi Poklonnaya tepaligida baynalmilal harbiylar xotirasiga oʻrnatilgan haykal.

Tarixi
------

Baynalmilalchilar xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik Afgʻoniston urushi faxriylari tashkilotlarining xayriya mablagʻlari, baynalmilal askarlarning shaxsiy moddiy hissalari, shahar hokimiyati koʻmagida barpo etilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar S. A. Shcherbakov va S. S. Shcherbakov, meʼmorlar Yu. P. Grigoryev va S. Grigoryevlardir.

4 metr balandlikdagi bronzadan quyilgan haykal — chap qoʻlida dubulgʻa va oʻng qoʻlida avtomat qurol ushlagan, harbiy kamuflyaj kiyimidagi yosh sovet askarini aks ettiradi. Askar qoyaga yaqinlashib, uzoqlarga qaragan holda tasvirlangan. Qizil granitdan yasalgan tagkursi ustida jangchi siymosi joylashgan. Piyodaga jang sahnasi tasvirlangan bronza barelyef oʻrnatilgan.

Yodgorlikning ochilishi 2004-yil 27-dekabrda boʻlib oʻtgan va Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga kiritilishining 25-yilligiga toʻgʻri kelgan. Yodgorlikning ochilish marosimida afgʻon faxriylari, Amin saroyiga bostirib kirgan maxsus kuchlar, faxriylar tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.

Havolalar
---------

* „Памятник воинам-интернационалистам" (ru).  Московский туристический портал. 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2015-yil.



* „В Москве открыт памятник воинам-интернационалистам" (ru).  РИА Новости (27-dekabr 2004-yil). 14-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2015-yil.



* „В Москве на Поклонной горе открыт памятник воинам-интернационалистам" (ru).  Первый канал (27-dekabr 2004-yil). 16-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2015-yil.
**Afgʻoniston Xotin-qizlar Kengashi (AJK)** (*Ayollar Kengashi* nomi bilan ham tanilgan) Afgʻonistondagi ayollar tashkiloti edi. Tashkilot notijorat boʻlib, afgʻon ayollari va bolalarining turmush sharoitini yaxshilash hamda inson huquqlaridan xabardorligini oshirish orqali ularga yordam berishga intilgan.

1990-yilda Afgʻoniston Demokratik Ayollar Tashkiloti tugatildi. Chunki u prezident Najibulloh islomiy qarshilikni bostirish davrida marksistik deb hisoblangan. Uning oʻrniga Afgʻoniston ayollari kengashi tashkil etilgan, bu esa siyosatdan uzoqroq boʻlgan ayollar tashkiloti edi.

1989-yilgacha tashkilot rahbari Masuma Esmati-Vardak boʻlgan, Vardak Afgʻoniston Xalq Demokratik partiyasi (XDP) aʼzosi boʻlmagan va 1991-yilda taʼlim vaziri boʻlgan.

Tashkilotni Vardak va sakkiz nafar ayoldan iborat xodimlar boshqargan. Bu xodimlarning baʼzilari XDP aʼzolari ham boʻlgan. 1978-yilda Nur Muhammad Tarakiy davrida kommunistik rejim boshlanganda hukumat ayollarga teng huquqlar berdi. Endi ayollar oʻz hayotlari haqida qaror qabul qilish huquqiga ega edilar. *Xotin-qizlar Kengashi* aʼzolari mamlakat boʻylab 150 000 atrofida boʻlgan va Vardak va Katavazdan tashqari barcha Afgʻoniston viloyatlarida filiallari va bazalariga ega edi. Kobuldagi ayollarning aksariyati mujohidlarga ayollarga nisbatan qoʻzgʻatuvchi qonunlari tufayli qarshilik koʻrsatgan.

Xotin-qizlar Kengashi Afgʻonistondagi ayollarga savodsizlikka qarshi kurashda ijtimoiy xizmatlar koʻrsatgan va kotib, sartaroshlik va ustaxonalarda ishlayotganlar uchun kasbiy tayyorgarliklarni oʻrgatgan. Koʻpchilik 1987-yilda boshlangan milliy yarashuv muzokaralarida kengash qurbon boʻlishidan qoʻrqishgan.

Xotin-qizlar Kengashining eng muhim dasturlaridan biri qizlarning savodxonligi va bilim olishi uchun kurash edi. Kengash soʻroviga koʻra, 1991-yilda Afgʻoniston boʻylab 7 mingga yaqin ayol oliy oʻquv yurtlarida va 230 mingga yaqin qiz maktablarda tahsil olgan. So‘rov natijalariga ko‘ra, mamlakatda 190 ga yaqin ayol professor va 22 ming nafar ayol o‘qituvchi faoliyat yuritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Valentine Moghadam: *From Patriarchy to Empowerment: Womenʼs Participation, Movements, and Rights*
2. 1 2  Mary Ann Tétreault*. Women and revolution in Africa, Asia, and the New World*, 1994. ISBN 9781570030161. 24-mart 2009-yilda qaraldi.
3. 1 2 3  Lawrence Kaplan*. Fundamentalism in comparative perspective*. Univ of Massachusetts Press — 139 bet. 24-mart 2009-yilda qaraldi. „DRA Afghan Minister of."
**Yahudiy bolshevizmi**, shuningdek, **iudeo-bolshevizm**, yahudiylar 1917 yilgi rus inqilobining yaratuvchilari va inqilobni boshqargan bolsheviklar orasida asosiy hokimiyatni o'z zimmalariga olganliklarini da'vo qiladigan anti-kommunistik va antisemitistik g'oyadir. Jumladan, **yahudiy kommunizmining** fitna nazariyasi bu yahudiylar butun dunyodagi kommunistik harakatlarda hukmronlik qiladi va yahudiylar dunyo siyosatini boshqaradi, deb da'vo qiladigan sionistik ishg'ol hukumati fitna nazariyasi (ZOG) bilan bog'liqligini da'vo qiladilar. 

1917 yilda Rossiya inqilobidan so'ng, antisemitistik uydirma, yolg'onxabarlar Rossiya fuqarolar urushi (1918-1922) davrida anti-kommunistik Oq armiyaning irqchilik targ'ibotida aks ettirilgan yahudiy bolshevizmiga oid risolaning nomi edi. 1930-yillarda Germaniyadagi natsistlar partiyasi va AQSHdagi nemis-amerika ligasi oʻz tarafdorlari, xayrixohlari va hamkasblariga antisemitizm nazariyasini tarqatdilar. Polshada Żydokomuna yahudiylarning kommunistik Polsha davrida nomutanosib ravishda yuqori ta'sirga ega bo'lgan antisemit qarashlari uchun atama edi. O'ta o'ng siyosatda "yahudiy bolshevizmi", "yahudiy kommunizmi" va ZOG fitna nazariyasining antisemitizm tanqidlari kommunizm yahudiylarning fitnasi ekanligini yolg'on ko'rsatuvchi shiorlardir.

1. ↑  Alderman 1983. sfn error: no target: CITEREFAlderman1983 (help)
2. ↑   „Antisemitism, Conspiracy Culture, Christianity, and Islam: The History and Contemporary Religious Significance of the Protocols of the Learned Elders of Zion",*The Invention of Sacred Tradition*. Cambridge: Cambridge University Press, 2007 — 75-95 bet. DOI:10.1017/CBO9780511488450.005. ISBN 9780511488450.
3. ↑   `{{cite magazine}}`: Empty citation (yordam)
4. ↑  Glen Jeansonne*. Women of the Far Right: The Mothers' Movement and World War II*. University of Chicago Press, 9 Haziran 1997 — 8 bet. ISBN 978-0-226-39589-0. 5 ağustos 2016da qaraldi.
5. ↑  *Russia and Germany*. Transaction Publishers, 1965 — 105 bet. ISBN 9781412833547. 25 kasım 2015da qaraldi.
6. ↑  „Debunking the myth of Jewish communism" (2010). 28 nisan 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 nisan 2019.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bayot (maʼnolari).

**Bayot**, bayotlar — qad. oʻgʻuz qabilalaridan biri. Turkman tili lahjasida soʻzlashgan. 9 — 10-asrlarda qay qabilasi bilan birga Dashti Qipchokda yirik oʻgʻuz qabilalari ittifoqiga bosh boʻlgan. 16-asr boshida shim. turkman qabilalari tazyiqi ostida B.ning katta guruhi Sharqiy Xurosondan Amudaryoning oʻrta oqimi atroflari va Qorakoʻl vohasiga (Buxoroning gʻarbida) koʻchib kelishgan. 20-asrda turkman, ozarbayjon, oʻzbek xalqlari tarkibiga kirgan. 1920-yilda Oʻzbekistonda (Qorakoʻl tumani va Buxoro atroflarida) 1460, 1924-yilda Turkmanistonda 10,5 ming B. roʻyxatga olingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shiru shakar**, sanʼati mulammaʼ — maʼlum tartib bilan 2 tilda yozilgan sheʼr; shunday sheʼr yozish usuli. Oʻzbek sheʼriyatidagi Shiru shakarda sheʼrning 1-misrasi oʻzbekcha, 2-misrasi forscha yoki arabcha, fors sheʼriyatida esa aksincha, 1-misra forscha, 2-misra oʻzbekcha (turkiy) yoki arabcha boʻlishi mumkin. Oʻn baytgacha arabcha, keyin forscha aytilgan sheʼrlar ham bor. taxminan 15-asrdan bunday uslub "Shiru shakar" deb yuritiladi. Yusuf Amiriy "Bang va Chogʻir munozarasi" asarida Chogʻir va Bangni sut bilan shakarga oʻxshatib, "Shiru shakartek bir-biri birlan qarin", deydi. Uch tilda yozilgan sheʼr shahdi shiru shakar deb atalgan.

Shiru shakar elementlari Gʻarbiy Yevropa va rus adabiyotida ham mavjud. 15-asrda Italiyada bu xil asarlar "makaronik poeziya" deyilgan. 18—19-asrlarda bu sheʼriyat namunalari Rossiya yozuvchilari ijodida ham koʻrindi. Lekin yaratilish usuli va maqsadiga koʻra Shiru shakar bilan makaronik poeziya aynan bir hodisa emas. Odatda Shiru shakar lirik, makaronik sheʼrlar hajviy, yumoristik xususiyatga ega. Oʻzbek sheʼriyatida Shiru shakar S. Ayniy, Hamza, Gʻ.Gʻulom, S. Abdulla, E. Vohidov va boshqalar ijodida uchraydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yahyo Xushxabarchiga homilador boʻlish ―** pravoslav cherkovining bayrami boʻlib, u paygʻambar Yahyo alayhissalomga (shuningdek, Choʻqintiruvchi deb ataladi) homilador boʻlish sharafiga tashkil etilgan.

Bayram sanasi
-------------

Luqo Injilidan maʼlumki, Yahyoning otasi, solih Zakariyodir, Aviy qatoridan (yigirma toʻrtdan sakkizinchi) edi. Agar Quddusning qulashi 9 Av shanba kunining oxirida sodir boʻlganligini va birinchi qatorning xizmati boshlanishiga toʻgʻri kelganligini hisobga olsak, u holda homiladorlik 7-nison (7-aprel) yoki 28-elulda sodir boʻlishi mumkin (22-sentabr).

Ibodat hurmati
--------------

Yahyo Xushxabarchiga homilador boʻlish kunini nishonlash V-asrdan beri maʼlum. Bayram Konstantinopoldan kelib chiqqan va dastlab yangi yil kuniga toʻgʻri kelgan, taxminan 462-yilda 23-dan 1-sentabrga koʻchirilgan.

Bayram kichik ulugʻvorliklardan biridir. Xizmatda Luqo Injilining 2-qismini (solih Zakariyoga farishta paydo boʻlishi haqidagi rivoyatni oʻz ichiga oladi) va Galatiyaliklarga maktubni oʻqish kerak.

### Gimnografiya

**Tropar, 4-ovoz**

*Eng avvalo, meva bermaganlar shod boʻladilar, / mana, sen haqiqatda chiroq quyoshini oʻylab topding, / koʻrlik azobiga uchragan butun olam mulkini munavvar qil.* */ Xursand boʻling, Zakariyo, jasorat bilan qichqiradi: / U tugʻilgan boʻlsa ham, Parvardigorning paygʻambari bor.*

  

**Kontakion, 1-ovoz**

*Buyuk Zakariyo shodumon boʻladi / ulugʻvor turmush oʻrtogʻi Yelizaveta bilan / Xushxabarchi Yahyoga homilador boʻlishga loyiq / uning bosh farishtasi xushxabardan quvonadi / va hurmatga loyiq odamlar / inoyat siri kabi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Ioann Predtecha // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M. 2010. — T. XXIV : „Ioann Voin — Ioanna Bogoslova Otkrovenie". — S. 528—577. — 752 s. — 39 000 ekz. — ISBN 978-5-89572-044-8

Adabiyotlar
-----------

* Slovo na Zachatie chestnogo i slavnogo Proroka, Predtechi i Krestitelya Gospodnya Ioanna // Jitiya svyatix na russkom yazike, izlojennie po rukovodstvu Chetix-Miney svt. Dimitriya Rostovskogo : 12 kn. 2 kn. dop. — M.: Mosk. Sinod. tip. 1903—1916. — T. I: Sentabr, Den 23. — S. 454.

Havolalar
---------

* Pravoslavniy kalendar, 6-oktabrya (po n.st.) na sayte Pravoslavie.ru
**Tirnoq**, changal — barmoqlarni himoya qiluvchi shoxsimon tuzilma. Odam, maymun va chala maymunlar barmoqlari uchida hosil boʻladi. T. barmoq bolishi ustidan chiqqan erkin qism, tana va iddizdan iborat. T. oʻrnining ildiz va chuqurcha bilan qoplangan qismi matritsa deyiladi, shu matritsa hujayralarining koʻpayishi tufayli T. uchiga qarab astasekin oʻsib boradi. T. bir kechakunduzda oʻrta hisobda 0,1—0,2 mm oʻsadi; taxminan 100 kunda toʻliq yangilanadi. T. oʻsishi kishining yoshi, jinsi, organizmning umumiy holati va boshqa omillarga bogʻliq, mas. bolalar tirnogʻi kattalarnikiga nisbatan tezrok, yoki qishda yozdagidan sekinroq oʻsadi. Tirnoq 10–15 mm, eni 10–17 mm, qalinligi 0,30—0,37 mm, ayollarda kichikroq va yupqaroq boʻladi. Sogʻlom kishining tirnogʻi bir oz boʻrtib chiqqan, silliq, tiniq va rangeizdir.

Suvda va quruqlikda yashovchilar tirnogʻi epidermis shoxeimon qavatining qalinlashuvidan hosil boʻladi. Chin T. koʻpchilik sudralib yuruvchilarga, barcha qushlarga va talaygina sut emizuvchilarga xos. T. harakatlanishda yordam beradi, shuningdek, himoya va hujum organidir. Ayrim sut emizuvchilar (mas. otlar)da koʻrinishi oʻzgargan T. — tuyoq bor.

T. kasalliklariga kislota, ishqor taʼsiri, shikastlanish, infeksiya (bakteriya, zamburutlar) va boshqa sabab boʻladi. Onixiya va T.ni oʻrab turgan toʻqimaning yalligʻlanishi — paronixiya koʻproquchraydi. Paronixiya T. atrofida paydo boʻlgan "sochiq"lar, moddalar almashinuvi kasalliklari, mas. qandli diabet, shikastlanishlar okibatida kelib chiqadi. Turli kasalliklarda T.ning rangi oʻzgarib, moʻrt, uvalanuvchan boʻlib qoladi. Trixofitiya, mikrosporiya, epidermofitiya, kandidoz, kal zamburugʻlari T.ning zamburugʻ kasalliklarini vujudga keltirishi mumkin. Surunkali infeksion kasalliklar — sil, moxov; teri kasalliklari — psoriaz, ekzema, nafas yoʻli (bronxoektaziya), yuraktomir, ichki sekretsiya va nerv sistemasi kasalliklarida ham T. da oʻzgarishlar kuzatiladi. Poyabzal tor boʻlib, oyoq barmoklarini qisishi, T.larning zarbdan shikastlanishi oqibatida T. ichga usadi, bunda T. bolishi yalligʻlanadi. T.da oʻzgarishlar roʻy berganda mutaxassis vrachga uchrashish lozim.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |