**Hans-Hubert** „**Berti**" **Vogts** (nemischa talaffuzi: [ˈbɛʁtiː ˈfoːkts], *Xans-Xubert „Berti" Fogts*; 1946-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — himoyachi sifatida oʻynagan nemis sobiq professional futbolchisi. U butun professional klub faoliyati davomida Bundesligada Borussia Mönchengladbach jamoasida oʻynadi va 1974-yilda Gʻarbiy Germaniya terma jamoasi bilan FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqdi. Keyinchalik Vogts Germaniya (Euro 96da gʻalaba), Shotlandiya, Nigeriya va Ozarbayjon terma jamoalarini boshqargan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Vogts 1954-yilda yetti yoshida mahalliy sport klubi VfR Büttgenning oʻgʻil bolalar jamoasiga qoʻshildi va 1965-yilda Borussia Mönchengladbachga oʻtgunga qadar ular bilan birga boʻldi. Oʻng qanot himoyachisi sifatida qatʼiyatliligi unga „Der Terrier" laqabini berdi.

Vogts 1970-yillarda Borussianing oltin yillarida Rainer Bonhof, Herbert Wimmer, Uli Stielike, Allan Simonsen va Jupp Heynckes bilan birga asosiy oʻyinchilardan biri boʻlgan, oʻshanda u klub bilan besh marta Bundesliga, bir marta Germaniya kubogi va ikki marta UEFA kubogini yutgan. Vogts 1977-yilgi Yevropa kubogi finalida Liverpool tomonidan magʻlubiyatga uchragan.

Vogts Mönchengladbach tarkibida Bundesligada 419 ta oʻyinda maydonga tushib, 32 ta gol urgan, shuningdek, klub safida Yevropa kuboklarida 64 marta maydonga tushib, 8 ta gol urgan. Vogts Mönchengladbachda, 1979-yilda oʻynashni tugatguniga qadar qoldi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

 Vogts (chapda) 1974-yilgi FIFA Jahon chempionati finalida Johan Cruyff bilan toʻp uchun kurashmoqda
Vogts Gʻarbiy Germaniya terma jamoasida 9 ta xalqaro oʻyin oʻtkazdi, 23 yoshgacha boʻlganlar jamoasida uchta oʻyinda maydonga tushdi va 96 ta katta oʻyinda ishtirok etdi, bu esa uni Germaniyaning eng koʻp oʻynagan futbolchilaridan biriga aylantirdi. Vogts 20 ta oʻyinda sardor boʻlgan, 1 ta xalqaro gol urgan va 1974-yilgi Jahon chempionatida gʻolib chiqqan Germaniya terma jamoasi aʼzosi ham boʻlgan.

„Der Tererir" laqabini olgan Vogts har doim toʻp uchun oxirigacha kurashgani uchun jamoasining sevimli futbolchisi edi. Vogts 1974-yilda Myunxenda bo‘lib o‘tgan Jahon chempionati finalida G‘arbiy Germaniya ustidan 2:1 hisobida g‘alaba qozongan Johan Cruyffni mashhur tarzda nishonga olgan va bo‘ysundirgan.

1978-yil 21-iyunda Gʻarbiy Germaniya va Avstriya oʻrtasidagi oʻyinda, 1978 Jahon chempionatining ikkinchi bosqichida Vogts avtogol muallifiga aylandi, bu Avstriyaga 47 yil ichida birinchi marta Gʻarbiy Germaniyani magʻlub etishga imkon berdi va Gʻarbiy Germaniyani keyingi bosqichga oʻtishiga toʻsqinlik qildi. Avstriyada bu oʻyin Cordoba moʻjizasi nomi bilan mashhurlikka erishgan.

Menejerlik faoliyati
--------------------

 Vogts 2006-yil may oyida
### Gʻarbiy Germaniya va Germaniya

Futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng, Vogts Gʻarbiy Germaniyaning 21 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasiga murabbiy boʻldi va bu vazifani 1990-yilgacha davom ettirdi. 1986-yildan boshlab u milliy jamoaning katta menejeri yordamchisi boʻldi. Vogts 1990-yilning avgustida Franz Beckenbauerdan keyin Germaniya terma jamoasi boshqaruvchisi lavozimiga koʻtarildi.

Bir oy oldin 1990-yilgi Jahon kubogi finalida gʻalaba qozonganidan soʻng, Beckenbauer qayta birlashgan Germaniya „ehtimol, yillar davomida yengib boʻlmaydigan boʻlib qolishini" taʼkidlagan edi, bu keyingi yillarda Vogts uchun maʼsuliyat boʻlib chiqdi. Vogts Germaniya terma jamoasini Euro 1992da ikkinchi oʻringa olib chiqqan va 1996-yilda keyingi Euroni yutgan boʻlsa-da, 1994 hamda 1998-yillardagi Jahon chempionati chorak finalidagi ikkita magʻlubiyat ham uning hissasiga toʻgʻri keldi. Vogts 1998-yil sentyabr oyida boshqaruvchi lavozimidan ketdi.

### Bayer Leverkusen

2000-yilning noyabrida, bir muncha vaqt boshqaruvdan soʻng, Vogts Bayer Leverkusenga bosh murabbiy etib tayinlandi. Keyingi may oyida, Bayer Leverkusenga Chempionlar ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritishga yordam berganiga qaramay, u ishdan boʻshatildi.

### Quvayt

Uch oydan soʻng, 2001-yil avgust oyida Vogts Quvayt terma jamoasini boshqardi.

### Shotlandiya

Vogts 2002-yilning yanvarida, olti oylik lavozimda ishlaganidan soʻng, Shotlandiya terma jamoasida xuddi shunday lavozimni egallash uchun Quvaytdagi lavozimini tark etdi. UEFA Euro 2004 saralashida Vogts Shotlandiyani pley-off bosqichiga olib chiqdi va guruhida Germaniyadan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Pley-offda Shotlandiya Gollandiyaga qarshi bahs olib bordi va Vogts Hampden Parkda 1:0 hisobida gʻalaba qozondi, ammo Gollandiya javob oʻyinida Shotlandiyani 6:0 hisobida magʻlub etdi.

Shotlandiya matbuoti oʻrtoqlik oʻyinlaridagi ketma-ket magʻlubiyatlardan soʻng Vogtsga nisbatan keskinroq munosabatda boʻldi. 2004-yil oktyabr oyida Moldova bilan oʻynagan durang Shotlandiyaning 2006-yilgi Jahon chempionatiga chiqish umidini oqladi. Vogts 1-noyabr kuni „sharmandali suiisteʼmollik" sabab, shartnomasi tugashiga bir yarim yil qolganda isteʼfoga chiqdi. Vogts isteʼfoga chiqqanidan toʻqqiz kun oʻtib, Shotlandiya FIFA Jahon reytingida 77-oʻringa tushib, rekord darajada pastga tushdi.

### Nigeriya

2007-yilning yanvarida Vogts Nigeriyaga bosh murabbiy etib tayinlandi va 4 yillik shartnoma imzoladi. Nigeriya 2008 Afrika Millatlar kubogi chorak finalini oʻtkazib yubordi, bu ularning 1982-yildan beri musobaqadagi eng yomon koʻrsatkichi boʻldi. Vogts 2008-yilning fevralida lavozimidan isteʼfoga chiqdi.

### Ozarbayjon

 Vogts 2014-yil fevral oyida mashgʻulotda
2008-yil aprel oyida Vogts ikki yillik shartnoma asosida Ozarbayjon terma jamoasiga menejer etib tayinlandi. 2009-yilning dekabr oyida u muvaffaqiyatli natijalardan soʻng AFFA bilan shartnomasini UEFA Euro 2012 saralash bosqichi oxirigacha uzaytirdi. 2014-yil mart oyida Vogts Jurgen Klinsmann tomonidan 2014-yilgi Jahon chempionati uchun AQShga maxsus maslahatchi etib tayinlandi.

2014-yil oktyabr oyida Vogts Xorvatiyaga qarshi o‘yinda (6:0) mag‘lubiyatdan so‘ng, Ozarbayjon bosh murabbiyi lavozimidan isteʼfoga chiqdi. Ozarbayjon UEFA Euro 2016 saralashi H guruhidagi dastlabki uchta oʻyinning barchasida magʻlub boʻlgan edi. Vogts qoʻl ostida Ozarbayjon biroz yomon natijalarga erishdi, ikkinchi bosqichda raqiblariga qarshi gʻalaba qozona olmadi, bu esa Vogtsning mahalliy tarafdorlar va ommaviy axborot vositalarining jiddiy tanqidlariga duchor boʻlishiga olib keldi.

### Qoʻshma Shtatlar

2015-yilning mart oyida Vogts AQSH terma jamoasi tomonidan texnik maslahatchi etib tayinlangan edi. Jurgen Klinsmann ishdan boʻshatilgach, Vogtsning ham faoliyati tugadi.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollar| Klub | Mavsum | Liga | DFB-Pokal | Kontinental | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Divizion | Ishtirok | Gollar | Ishtirok | Gollar | Ishtirok | Gollar | Ishtirok | Gollar |
| Borussia Mönchengladbach | 1965—1966 | Bundesliga | 34 | 0 | 2 | 0 | — | 36 | 0 |
| 1966—1967 | 34 | 1 | 1 | 0 | — | 35 | 1 |
| 1967—1968 | 34 | 6 | 3 | 0 | — | 37 | 6 |
| 1968—1969 | 34 | 8 | 2 | 0 | — | 36 | 8 |
| 1969—1970 | 34 | 5 | 3 | 1 | — | 37 | 6 |
| 1970—1971 | 34 | 1 | 4 | 0 | 4 | 2 | 42 | 3 |
| 1971—1972 | 19 | 1 | 2 | 0 | 4 | 0 | 25 | 1 |
| 1972—1973 | 34 | 3 | 9 | 0 | 12 | 2 | 55 | 5 |
| 1973—1974 | 27 | 3 | 3 | 0 | 7 | 1 | 37 | 4 |
| 1974—1975 | 34 | 0 | 2 | 0 | 12 | 2 | 48 | 2 |
| 1975—1976 | 34 | 1 | 4 | 1 | 6 | 0 | 44 | 2 |
| 1976—1977 | 27 | 1 | 1 | 0 | 9 | 1 | 37 | 2 |
| 1977—1978 | 34 | 2 | 5 | 0 | 8 | 0 | 47 | 2 |
| 1978—1979 | 6 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | 10 | 0 |
| Faoliyati jami | 419 | 32 | 42 | 2 | 65 | 8 | 526 | 42 |

Boshqaruv statistikasi
----------------------

*2014-yil 17-oktabr holatiga koʻra:*

| Jamoa | qachondan | qachongacha | Rekord |
| --- | --- | --- | --- |
| Oʻyinlar soni | Gʻalaba | Durang | Magʻlubiyat | Gʻalaba % | Manba(lar) |
| Germaniya | 9-avgust 1990 | 7-sentyabr 1998 | 102 | 66 | 24 | 12 | 065 |  |
| Bayer Leverkusen | 14-noyabr 2000 | 21-may 2001 | 25 | 11 | 3 | 11 | 00 |  |
| Quvayt | 12-avgust 2001 | 28-fevral 2002 | 11 | 2 | 6 | 3 | 018 |  |
| Shotlandiya | 1-mart 2002 | 2-noyabr 2004 | 31 | 8 | 7 | 16 | 026 |  |
| Nigeriya | 15-yanvar 2007 | 20-fevral 2008 | 15 | 7 | 3 | 5 | 047 |  |
| Ozarbayjon | 1-aprel 2008 | 17-oktyabr 2014 | 71 | 15 | 22 | 34 | 021 |  |
| Jami | 255 | 109 | 65 | 81 | 043 |  |

Yutuqlari
---------

### Oʻyinchi

**Borussia Mönchengladbach**

* Bundesliga: 1969—1970, 1970—1971, 1974—1975, 1975—1976, 1976—1977
* DFB-Pokal: 1972—1973
* UEFA kubogi: 1974—1975, 1978—1979

**Gʻarbiy Germaniya**

* FIFA Jahon chempionati: 1974
	+ UEFA Yeropa chempionati: 1972

**Individual**

* *kicker* Bundesliganing mavsum jamoasi: 1965—1966, 1967—1968, 1968—1969, 1969—1970, 1970—1971, 1972—1973, 1974—1975, 1975—1976, 1976—1977
* Yilning eng yaxshi futbolchisi (Germaniya): 1971, 1979
* FIFA Jahon chempionatining yulduzlar jamoasi: 1974, 1978

### Menejer

**Germaniya**

* UEFA Yevropa chempionati: 1996

**Individual**

* World Soccer Magazine tomonidan yilning eng yaxshi menejeri: 1996

Manbalar
--------

1. ↑  „Vogts: Africans can reach semis". *fifa.com* (6-avgust 2007-yil). 16-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2009-yil.
2. ↑  „Spielstatistik FC Liverpool – Borussia Mönchengladbach" (de).  fussballdaten.de. Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
3. ↑  „SPIEGEL Interview with Franz Beckenbauer: "Football Has an Incredible Power Beyond Sport"".  SPIEGEL Online (29-may 2006-yil). Qaraldi: 3-noyabr 2008-yil.
4. ↑  „Another Day, Another Coach Gone:Now It's Vogts". *New York Times* (9-sentabr 1998-yil). Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
5. ↑  „Vogts to be Scotland boss". *BBC Sport* (21-yanvar 2002-yil). Qaraldi: 2-sentabr 2007-yil.
6. ↑  „Vogts resigns from Scotland job". *BBC Sport* (1-noyabr 2004-yil). Qaraldi: 2-sentabr 2007-yil.
7. ↑  „Scotland hit new low in rankings". *BBC Sport* (10-noyabr 2004-yil). Qaraldi: 1-aprel 2014-yil.
8. ↑  *Okeleji.* „Vogts future looks under threat". *BBC Sport* (4-fevral 2008-yil). Qaraldi: 1-aprel 2014-yil.
9. ↑  *Mungazi.* „Nigeria FA silent on Vogts future". *BBC Sport* (6-fevral 2008-yil). Qaraldi: 1-aprel 2014-yil.
10. ↑  „Berti Vogts ends Nigeria reign". *BBC Sport* (20-fevral 2008-yil). Qaraldi: 1-aprel 2014-yil.
11. ↑  „Vogts accepts Azeri challenge". uefa.com (4-aprel 2008-yil). Qaraldi: 8-aprel 2008-yil.
12. ↑  „Berti Vogts extended his contract with the Azerbaijan national team".  trend.az (14-dekabr 2009-yil). 22-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
13. ↑  „Berti Vogts signs new contract as Azerbaijan coach".  news.az (14-dekabr 2009-yil). 9-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
14. ↑  *Creditor.* „Klinsmann appoints Berti Vogts USMNT special advisor; Vasquez off coaching staff". *SI.com*.  Time Inc. A Time Warner Company (30-mart 2014-yil). Qaraldi: 31-mart 2014-yil.
15. ↑  „Berti Vogts: I have no future in Azerbaijan".  news.az (14-oktabr 2014-yil). 8-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2014-yil.
16. ↑  *Ismayilov.* „Berti Vogts resigns as head coach of Azerbaijan's national soccer team".  trend.az (17-oktabr 2014-yil). 3-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2014-yil.
17. 1 2  „Vogts quits Azerbaijan helm". *uefa.com* (17-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 17-oktabr 2014-yil.
18. ↑  „Кто тут "карлик"?" (ru). *Azerisport.com*. Qaraldi: 22-mart 2013-yil.
19. ↑  „Futbolumuz sürətlə inkişaf edir!!!". *Fanat.az*. 31-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2013-yil.
20. ↑  „Former Scotland manager Vogts appointed to role in United States national team". *The Herald*. Herald & Times Group (27-mart 2015-yil). Qaraldi: 28-mart 2015-yil.
21. ↑  „US Soccer appoints Euro 1996-winning coach Berti Vogts as USMNT technical advisor". *mlssoccer.com*.  Major League Soccer (26-mart 2015-yil). 26-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2015-yil.
22. ↑  „Berti Vogts wird 70 – Gratulation!" (de). *ZDF* (30-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2016-yil.
23. ↑  „Berti VOGTS".  level-k.com. Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
24. ↑  „Berti Vogts" (de).  fussballdaten.de. Qaraldi: 23-oktabr 2011-yil.
25. ↑  „Nationaltrainer" (de).  DFB. 3-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-avgust 2014-yil.
26. 1 2 3  „Bayer 04 Leverkusen" (de). *kicker.de*.  kicker. Qaraldi: 6-avgust 2014-yil.
27. ↑  „Bundesliga Historie 1968/69" (de).  kicker.
28. ↑  „Bundesliga Historie 1965/66" (de).  kicker.
29. ↑  „Bundesliga Historie 1967/68" (de).  kicker.
30. ↑  „Bundesliga Historie 1968/69" (de).  kicker.
31. ↑  „Bundesliga Historie 1969/70" (de).  kicker.
32. ↑  „Bundesliga Historie 1970/71" (de).  kicker.
33. ↑  „Bundesliga Historie 1972/73" (de).  kicker.
34. ↑  „Bundesliga Historie 1974/75" (de).  kicker.
35. ↑  „Bundesliga Historie 1975/76" (de).  kicker.
36. ↑  „Bundesliga Historie 1976/77" (de).  kicker.