recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sherobod bekligi** yoki **Sherobod viloyati** (oʻzbekcha: *Sherobod bekligi / Sherobod viloyati* ; tojikcha: *Бекигарии Шеробод*) — Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy birlik, yirik bekliklaridan biri hisoblangan. Buxoro amiri Muhammad Rahimxon tomonidan 1757-yilda tashkil qilinadi. U asosan oʻz odamlarini maʼmuriy-siyosiy boshqaruvga oʻzining sodiq odamlarini qoʻyadi. Sherobod bekligi janubda Amudaryo sohillari hamda Qorakamar kechuvidan Pattakesargacha, sharqda Surxondaryoning oʻng qirgʻogʻi va Jarq’orgʻon qishlogʻini, shimoli-gʻarbda Istara arigʻi va Sherobod shahridan Tallak, Xoʻjai togʻlarining yon bagʻrilarigacha boʻlgan hududni oʻz ichiga olgan. Hozirgi hududi Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyatida Sherobod tumanida joylashgan. Maʼmuriy markazi Sherobod shahri boʻlgan.
**Amlokdorlik**
Sherobod bekligi hududi oʻz ichiga oltitta amlokdorlikni olgan. Bular Tallashqon, Solihobod, Jarqoʻrgʻon, Gilambop, Saidobod nomlangan, hamda Sherobod shahrining atrofi ham alohida amlokdorlik hisoblangan. N. A. Mayevning maʼlumotlariga koʻra amlokdorliklar beshta boʻlgan deb keltiriladi. XIX asr oxiri XX asr boshlariga kelib amlikdorlar soni yettitaga oshadi.
Sherobod bekligida 1885-1886 yillarda amir siyosatiga qarshi xalq norozichilik harakatlari boʻlib oʻtgan. Asosiy sababi soliqlarning koʼpayib ketishi boʼlgan.
Beklikdagi xususiy yer egaligi mulki hur yoki xolis deb atalgan. Bu yerlar amirga maʼlum xizmat koʼrsatgan yoki janglarda alohida jasorat koʼrsatgan shaxslarga berilgan. Sherobod bekligidagi Poshxurd, Maydon, Vandob, Sariq, Chigʼatoy qishloqlarida 100 botmon yerlar egalariga yorliqlar inʼom qilinib tarqatilgan.
**Suv islohoti**
1912-yil 23-fevralda Buxoro amirligining Yer ishlari boʻyicha vaziri Mirza Nasrulloboy Qushbegi rus muhandisi A. G. Ananʼyevga Sherobod bekligiga tegishli boʻlgan yerlardan foydalanish haqidagi shartnomani imzolaydi. Shartnomaga koʻra 72000 desyatina yerning Qoraqamar, Beshqoʻton, Angor, Yangiariq, Amudaryo va Kattaqum hududlarida joylashgan ulushlari A. G. Ananʼyevga bepul foydalanish uchun taqdim qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  S.Tursunov, A.Tursunov. M.Togʻayeva. Sherobod tarixidan lavhalar."Yangi nashr".Toshkent. 2014.B.356. 113 b.
2. ↑  Materiali dlya statistiki Turkestanskogo kraya : Yejegodnik / Pod red. N. A. Maeva. Vip. 1 Materiali dlya statistiki Turkestanskogo kraya/
3. ↑  Djurabayev Dj. X. Buxarskiy emirat vo vtoroy polovine XVIII — pervoy polovine XIX vv. v pismennix istochnikax,
4. ↑  S.Tursunov, E.Qobilov, T.Pardayev, B.Murtazoyev. Surxondaryo tarixi."Sharq".Toshkent. 2004.B.608. 182 b.
5. ↑  S.Tursunov, E.Qobilov, T.Pardayev, B.Murtazoyev. Surxondaryo tarix koʻzgusida."Sharq".Toshkent. 2001.B.384. 126 b.

Adabiyotlar
-----------

* Iskandarov B. I. I // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1962. — 357 p.
* Iskandarov B. I. II // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1963. — 352 p.
**Seul minorasi rasman** YTN Seul minorasi va odatda Namsan minorasi yoki Seul minorasi sifatida tanilgan , Janubiy Koreyaning Seul markazidagi Nam togʻida joylashgan aloqa va kuzatuv minorasi. 236 metr (774 fut) balandlikdagi minora Seuldagi ikkinchi eng baland nuqtadir.

1969-yilda qurilgan Seul minorasi Janubiy Koreyaning birinchi umumiy radio to'lqin minorasi bo'lib, Seulda televideniye va radioeshittirishni ta'minlaydi.Hozirda minora KBS , MBC va SBS kabi Koreya ommaviy axborot vositalari uchun signallarni uzatadi .

Tarixi
------

1969-yilda taxminan 2,5 million AQSh dollari qiymatida qurilgan Seul minorasi 1971-yil 3-dekabrda qurib bitkazildi, u Jangjongryul meʼmorlari tomonidan loyihalashtirilgan boʻlsa-da, oʻsha paytda inshootning ichki qismi jihozlanmagan edi. Seul minorasi 1980-yil oktyabr oyida ommaga ochildi. Oʻshandan beri minora Seulning diqqatga sazovor joyi boʻlib kelgan. Minora balandligi tubida 236,7 m (777 fut) dan dengiz sathidan 479,7 m (1574 fut) gacha. Seul minorasining nomi 2005-yilda Seul minorasiga o'zgartirildi, "N" "yangi", "Namsan" , "tabiat" degan ma'noni anglatadi. Minorani ta'mirlash va qayta qurish uchun taxminan 15 milliard KRW sarflandi.

Seul minorasining asl egasi CJ Corporation bilan birlashganda , u N Seul minorasi (rasmiy nomi CJ Seoul Tower) deb o'zgartirildi. YTN uni 1999-yilda CJ korporatsiyasidan sotib oldi va nomini YTN Seoul Towerga o'zgartirdi. U Namsan minorasi yoki Seul minorasi sifatida ham tanilgan. Bu, shuningdek, KBS, MBC, SBS TV, FM, PBC, TBS, CBS va BBS FM uzatish antennalarini o'z ichiga olgan Koreyaning birinchi umumiy radio to'lqin minorasidir.

Seul minorasi Changdeokgung saroyi bilan birgalikda global sayohat boʻyicha ekspert baholashlari va oʻquvchilarning xohish-istaklari soʻrovlari asosida Lonely Planet ’s Ultimate Travel roʻyxatida dunyodagi eng yaxshi 500 sayyohlik yoʻnalishlaridan biri sifatida tanlandi .

1. ↑  „Namsan Tower".
**Mundilfari** (**Mundilfyori**, **Mundilfiori**) (dr. Mundilfäri — „maʼlum vaqtlarda harakatlanuvchi") — Skandinaviya mifologiyasida gigant, samoviy yotunlarning otasi — Mani (dr.dr.Máni — „oy") va Sol (dr.Sól — „quyosh"). Mundilfari „Vaftrudnir nutqlari" (*Vafþrúðnismál*) sheʼrining 23-bobida va katta Eddaning „Gyulvining qarashlari" (Gylfaginning) kitobining 11-bobida eslatib oʻtilgan.

Afsonada aytilishicha: bir paytlar butun dunyoda abadiy tun hukm surgan va faqat yulduzlarning xira nurlari yerni yoritgan. Keyin Ases olovdan Muspelxaym quyosh va oyni yaratishga qaror qildi, lekin ularni osmon boʻylab qanday harakatlantirishni bilmas edi. Oʻsha paytda Mundilfari ismli gigant yer yuzida yashadi va uning ikkita goʻzal farzandi bor edi, ular haddan tashqari magʻrurligi tufayli Sol, yaʼni quyosh va Mani-oy deb ism qoʻygan. Uning bu harakati asovlarni juda gʻazablantirdi. Ular Mani va Solni oʻgʻirlashdi va osmon jismlari turgan aravalarda osmon boʻylab yurishga majbur qilishdi. Oʻshandan beri Mundilfari bolalari aravalarda osmon boʻylab sayohat qilishadi: kunduziSol, kechasi Mani, binobarin, oy va quyosh nur sochar.

Mundilfari nomi Saturnning yoʻldoshlaridan biriga berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Речи Вафтруднира".  norroen.info.
2. ↑  „Речи Вафтруднира".  norroen.info.
3. ↑   Видение Гюльви (билингва). norroen.info.
4. ↑  *Blunck, Jürgen.* „Solar System Moons: Discovery and Mythology — С. 80" (en).  Springer Science & Business Media, 19.09.2009.
**Tomiichi Murayama** (yap. 村山 富市 tur. 1924 yil 3 mart) — 1994 yil 30 iyundan 1996 yil 11 yanvargacha Yaponiya Bosh vaziri boʻlib ishlagan yapon siyosatchisi.

Biografiya
----------

Murayama 1924 yilda Yaponiyaning Oita shahrida Baliqchi oilasida tugʻilgan. Oliy maʼlumotni Meiji universitetida olgan. U siyosiy faoliyatini shahar va keyinchalik iita prefektura Assambleyasining deputati sifatida boshladi. 1972 yilda u Yaponiya parlamentining vakillar palatasiga saylandi. U sotsial-demokratik partiyaning rahbari edi (1996 yilgacha-Sotsialistik partiya).

1994 yil iyundan 1996 yil yanvargacha Murayama Yaponiyaning koalitsiya uch partiyali hukumatining bosh vaziri boʻlib ishlagan. 1995 yil 15 avgustda u ikkinchi jahon urushi tugaganining 50 yilligiga bagʻishlangan taniqli nutq soʻzladi, unda Yaponiya oʻzining mustamlakachilik hukmronligi va tajovuzkorligi bilan boshqa mamlakatlar, xususan Osiyo xalqlari uchun katta zarar va azob-uqubatlarni keltirib chiqarganini tan oldi va ulardan kechirim soʻradi[2].

1996 yilgi saylovlardan soʻng Murayama bosh vazir lavozimiga Liberal — demokratlar etakchisi Ryutaro Xashimoto bilan almashtirildi. 2000 yilda Murayama siyosatdan voz kechishga qaror qildi. U 1994 yilda oʻz hukumati tomonidan Janubiy Koreya, Filippin, Tayvan, Gollandiya va Indoneziyadan kelgan „tasalli ayollarga" tovon puli toʻlash uchun tashkil etilgan Osiyo ayollar jamgʻarmasini boshqargan.

Havolalar
---------

Tomiichi Murayamani imzosi
* Tomiichi Murayama // Brokhaus entsiklopediyasi (nemis.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

* Yasukuni ibodatxonasidan assimetrik koʻrinish
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Aaltonen.

**Aaltonen Vyaynyo Valdemar** (fin: *Wäinö Aaltonen*, 8-mart, 1894, Sankt-Mortens, Finlandiya Buyuk knyazligi — 30-may, 1966, Xelsinki, Finlandiya) — fin haykaltaroshi.

Aaltonen muzeyi
Psixologik portretlar („Y. Sibelius", marmar, 1935, Sibelius uy-muzeyida), haykallar („Qizlar" turkumi, granit, 1917—41) muallifi; monumental va bezak haykallar ustasi (A. Kivi haykali, bronza, 1932—34, Xelsinki; monumentlar —"Doʻstlik", bronza, 1952; „Tinchlik", granit, 1950—52; Laxtida, Tinchlik Oltin medali, 1953 va boshqalar). Shuningdek u rassom va medal yasash ustasi sifatida ham ijod qilgan. Aaltonen ijodi insonparvarligi, gʻoyadagi tuygʻuruhiyatning aniqligi bilan ajralib turadi.

Fayl:AALTONEN.jpgAaltonen Vyaynyo Valdemar

Adabiyotlar va manbalar roʻyxati
--------------------------------

1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Insbruk** — Avstriyaning gʻarbidagi shahar. Tirol yerining maʼmuriy markazi. Sharqiy Alp togʻlarida. Inn da-ryosi (Dunay irmogʻi) boʻyida, 574 m balandlikda. Aholisi 144,2 ming kishi (2000). Italiya, Shveysariya va GFRga boriladigan transport yoʻllarining yirik tuguni. Xalqaro aeroport bor. Mayin movut, ip gazlama, shoyi toʻqiladi; shisha va koshindan badiiy bu-yumlar ishlab chiqariladi. Metallsozlik, kimyofarmatsevtika va oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Turizmning yirik markazi. Qishki sport musobaqalari oʻtkazib turiladi. 9-, 12qishki olimpiada oʻyinlari oʻtkazilgan (1964, 1976). Un-t (1669-yildan), muzeylar, teatrlar, botanika bogʻi bor. Tarixiy binolar va meʼmoriy yodgorliklaridan shahar minorasi (14—16-asrlar), Xofburg saroyi (14—18-asrlar), Xofkirxe cherkovi (1553—63) va b. saqlangan.

I. 1234-yilda shahar huquqini olgan. 1814-yilda Avstriyaga qaytarib beril-gunga qadar I. turli davlatlar tarki-bida boʻlib keldi. 1938-yilda fashistlar Germaniyasi bosib oldi; 1945—55-yillarda okkupatsiya qilingan Avstriyaning Fransiya zonasida boʻldi.

  

* Insbruk - Innsbruck
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qishki Olimpiada oʻyinlari mezbon shaharlari |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
* **1924:** Fransiya Shamoni
* **1928:** Shveysariya  Sen-Morits
* **1932:** Qoʻshma Shtatlar Nyu York
* **1936:** Germaniya Garmisch-Partenkirchen (tuman)
* **1940:** *-*[c]
* **1944:** *-*[c]
* **1948:** Shveysariya St. Moritz
* **1952:** Norvegiya Oslo
* **1956:** Italiya Kortina-dʼampetsso

 | 
* **1960:** Qoʻshma Shtatlar Kaliforniya
* **1964:** Avstriya Insbruk
* **1968:** Fransiya Grenobl
* **1972:** Yaponiya Sapporo
* **1976:** Avstriya Insbruk
* **1980:** Qoʻshma Shtatlar Nyu York
* **1984:** Yugoslaviya Sarayevo
* **1988:** Kanada Kalgari
* **1992:** Fransiya Albertville (Fransiya)

 | 
* **1994:** Norvegiya Lillemer
* **1998:** Yaponiya Nagano
* **2002:** Qoʻshma Shtatlar Salt Lake City
* **2006:** Italiya Turin
* **2010:** Kanada Vankuver
* **2014:**Rossiya bayrogʻiSochi
* **2018:** Janubiy Koreya Inchxon
* ***2022*:** Xitoy *Pekin*
* ***2026*:** Italiya *Milan*

 |

 |
|  |
| 
[c] Ikkinchi jahon urushi tufayli bekor qilindi |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inshootlar gidravlikasi**, muhandislik gidravlikasi — gidravlika boʻlimi. Gidrotexnika inshootlari (toʻgʻonlarning suv tushirmasi, suv boʻshatmasi, kanallar, novlar) dan oʻtayotgan suv harakatini hisoblash nazariyasini va shu insho-otlarning suv oqimi bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganadi. Inshootlarning asosiy oʻlchamlari va eng qulay shaklini aniqlash I. g. ning muhim vazifasi. I. g. da suyuklikning gʻovak muhitda harakatlanishi (filtrlanishi), toʻlqinlarning inshootlarga taʼsiri, toʻgʻonlar va gidrouzellar qurish vaqtida suv oqimini vaqtincha oʻtkazib turish masalalari ham oʻrganiladi (qarang Gidromexanizatsiya).

I. g. da suv oqimining koʻndalang dirkulyasiyasini hosil qilish yoʻli bilan dare oʻzanlarini rostlab turishning nazariy asoslari va usullari, suvni tosh va beton tashlab boʻgʻish nazariya-si, hisoblash va b. muhandislik masa-lalari ishlab chiqshtadi. Unda suyukliklar mexanikasining umumiy qonunlarini qoʻllash bilan birga eksperimen-tal tadqiqotlardan ham keng foydalaniladi. Katta tezlikdagi suv oqimini, suv oqimi aeratsiyasini, kavitatsiyasinn tekshirish, yuqori bosimli inshootlarni hisoblash va b. tad-birlar I. g. ning muhim masalalari hisoblanadi.

Oʻzbekistonda I. g. masalalari bilan Irrigatsiya ilmiy i.ch. birlashmasi olimlari shugʻullanadi. Unda gidrotexnika inshootlarining maqbul konst-ruksiyalarini yaratish va joylashtirish usullari ishlab chiqilgan va sugʻoriladigan dehqonchilikka keng joriy qilingan, berk drenaj uchun drenalarning konstruksiyalari, vertikal drenaj quduqlari majmualari va ularni avtomatlashtirish vositalari ishlab chiqilgan. Sirdaryo suv havzasini avtomatik boshqarish tizimi yaratilgan, melioratsiyaga doir boshqa salmoqli ishlar qilingan va b.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
AQShdagi krater (Arizona)
**Krater** (yun. *κρατερός* — «idish», «tovoq») relyefdagi atrofi tepalik bilan oʻralgan chuqurlikdir. Tabiati va kelib chiqishiga koʻra ikki xil kraterlar ajratib koʻrsatiladi:

* Vulqon krateri — vulqon choʻqqisidagi tuynuk.

**Krater** (yun. krater — katta kosa) — togʻorasimon yoki voronka koʻrinishida hosil boʻlgan botiq, chuqurlik. K.ning diametri koʻpincha 2—2,5 km dan oshmaydi. Chuqurligi bir necha m dan yuz m gacha boʻladi. K. vulkan otilishidan, samodan kelgan meteoritning yer yuziga urilishidan va kuchli sunʼiy port-lashdan hosil boʻladi. Vulkan K.lari, odatda, vulkan choʻqqisida yoki yon bagʻrida joylashadi. K. tubida bitta yoki bir necha vulkan boʻgʻzi boʻladi. Ular or-qali magmatik oʻchoqlardan koʻtarilgan lava va boshqa vulkan mahsulotlari chiqish kanali orqali yer yuzasiga otilib chikali. Baʼzan K. tubi lava koʻli yoki yangi hosil boʻlgan vulkan konusi bilan band boʻladi. Oy va Mars sayyoralaridagi K.lar aylana marzalar bilan oʻralgan doirasimon choʻkmalardan iborat; diametri 100–200 km, chuqurligi bir necha km gacha boʻladi. Ular bir biridan meteorit va asteroidning kelib urilishi va vulkanik yoʻl bilan hosil boʻlishi jihatidan farq qiladi (Yerdagi vulkan kraterdari va kalderalarga oʻxshash).

...KRATIYA (yun. kratos — hokimiyat) — oʻzlashma, qoʻshma soʻzlarning tarkibiy qismi boʻlib, oliy hokimiyat, hukmronlik, boshqaruv maʼnolarini ifodalaydi (mas, aristokratiya, byurokratiya, demokratiya).

* Zarba krateri — odatda osmon jismlari toʻqnashishi, bir-biriga zarbasi orqali paydo boʻlgan chuqurlik.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kusi** (fransuzcha: *Château de Coucy*) — Fransiyadagi oʻrta asr qal’asi. Aisne departamentining Kusi-le-Château-Aufrik kommunasida joylashgan. Qal’aning perimetri boʻylab devorlarining umumiy uzunligi 2400 m. Bahaybat donjon poydevorida diametri 35 m, balandligi esa taxminan 55 m edi. Devor qalinligi — 7 m gacha.

Kusi qal’asi vodiydan 60 m balandlikda shimolda qoya bilan tugaydigan tepalikda joylashgan.

Qal’a 1220-yillarda Enguerrand III de Coucy tomonidan qurilgan. 19-asrning oʻrtalarida taniqli arxitektor Viollet-le-Duk batafsil tadqiqot, binolarni oʻlchash va baʼzi restavratsiya ishlarini olib bordi. 1862-yilda u Fransiyaning tarixiy yodgorliklari davlat reestriga kiritilgan.

Birinchi jahon urushi paytida qal’a jiddiy zarar koʻrdi: 1917-yil 27-martda chekinayotgan nemis qoʻshinlari general Ludendorff buyrugʻi bilan toʻrtta burchak minorasini va bir donjonni portlatib yubordi. Portlash uchun 28 tonna dinamit sarflangan.

Oʻrta asrlar meʼmorchiligining ajoyib yodgorligi hisoblangan qal’aning vayron boʻlishi harbiy nuqtai nazardan maʼnosiz edi va Fransiyada jamoatchilikning noroziligiga sabab boʻldi. 1917-yil aprel oyida qal’a xarobalari „vandalizm yodgorligi" deb eʼlon qilindi. Fransiya Germaniyadan olgan tovon pullarining bir qismi vayronalarni tozalash va devorlarni mustahkamlash uchun ishlatilgan, ammo ulugʻvor minoralar qoldiqlariga tegmagan.

* Qal’aning rejasiQal’aning rejasi
* Viollet-le-Duc tomonidan qoʻrgʻonning taklif qilingan koʻrinishiViollet-le-Duc tomonidan qoʻrgʻonning taklif qilingan koʻrinishi
* 1917-yilgacha qal’a modeli1917-yilgacha qal’a modeli
* Vayronalar, 1917-yil 27-iyunda samolyotdan olingan fotosuratVayronalar, 1917-yil 27-iyunda samolyotdan olingan fotosurat

Manbalar
--------

1. ↑  The Coucy castle hystory
**Qushki Kuhna** — Afgʻoniston shimoli-gʻarbidagi Hirot viloyatidagi tumandir. Viloyatning shimoliy qismida joylashgan bo`lib. Gʻarbda Qushk tumani, shimolda Turkmaniston xalqi, sharqda Bodgʻis viloyati va janubda Karux tumani bilan chegaradoshdir. Kushki Kuhna aholisi 44 400 kishi (2012 -yil holatiga koʻra), unga quyidagi etnik guruhlar kiradi: 55% tojik, 40% pushtun va 5% hazara. 

Shtab yoki tuman markazi Qushki Kuhna nomi bilan ham mashhur. Asosiy daromad manbai qishloq xo'jaligidir. 2002 yildan boshlab infratuzilma, sog‘liqni saqlash va ta’lim tizimlari takomillashtirilgan.

Qishloq xo'jaligi
-----------------

Quyidagi jadvalda tumandagi sugʻoriladigan va lalmikor yerlarning umumiy miqdori koʻrsatilgan. 

| Jami (Jerib) | Sug'oriladigan (Jerib) | Yomg'irli (Jerib) | O'rmon (gektar) |
| --- | --- | --- | --- |
| 20 000 | 2000 | 18 000 | 100 000 |

Manbalar
--------

1. ↑  AIMS (Afghanistan Information Management Services), UNHCR Sub-Office District Profile of Kushki Khuna
2. ↑  „Herat Provincial Profile".  Ministry of Rural Rehabilitation and Development. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-yanvar 2016-yil.

Havolalar
---------

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari

Andoza:Districts of HeratAndoza:Herat Province
**Kussharo ko'li** (yaponcha: *屈斜路湖* *Kussharo-ko*?) — Yaponiyaning Xokkaydo orolining sharqiy qismidagi Akan milliy bogʻidagi kaldera koʻli. Xokkaydodagi koʻplab geografik nomlar singari, bu nom ham ainu tilidan olingan. Kyssharo koʻli yer yuzasi boʻyicha Yaponiyadagi eng katta kaldera koʻli boʻlib, Yaponiyadagi oltinchi yirik koʻldir. Bu, shuningdek, qishda butunlay muzlab qoladigan Yaponiyadagi eng katta koʻldir. Bu hududga nisbatan Kutcharo koʻli nomi ham baʼzida ishlatilinadi.

Tabiati
-------

 Kussharo Kaldera relef xaritasi (chapda) va Mashu Kaldera (oʻngda)
Koʻlning markaziy oroli Nakajimada (Toya koʻlidagi xuddi shu nomdagi boshqa orol bilan adashtirmaslik kerak) shu nomdagi stratavulqon joylashgan. Shuningdek, Nakajima oroli Yaponiyaning eng katta rekursiv orollaridan biri hisoblanadi. Vulqon gazlar koʻl suvini kislotali muhitga aylanishiga asosiy sababchi boʻlsa-da ammo suvni suyultiradigan oqimlar bundan faoliyatni amalga oshirmaydi, kislotali boʻlishiga qaramay koʻlda baliqlarning bir necha turi uchraydi. Juda kislotali suvga chidamli kamalak olabaligʻi bu koʻlga sunʼiy ravishda keltirilgan. 1951-yilda koʻl hududidan saraton (qisqichbaqa)ning noyob turi (*Hyalessa maculaticollis)* topildi va hozirgi kunda hukumat tomonidan himoya ostiga olingan. Koʻl, shuningdek, oqqushlar migratsiya yoʻlida joylashgan.

Koʻl qirgʻogʻida bir nechta ochiq issiq buloqlar va tabiiy isitiladigan qum va issiq yer osti suvlari boʻlgan qumli plyaj mavjud. Koʻl sohilida joylashgan Vakoto yarim orolida bir qator faol oltingugurtli zaxiralari aniqlangan.

Koʻl, shuningdek, Yaponiyaning Lox Nessi nomi bilan ham tanilgan, 1973-yildan buyon koʻl atrofida matbuot tomonidan yerlik aholining Kusshii deb nomlangan koʻl yirtqich hayvonini koʻrganlari haqida koʻplab xabarlar berilgan.

Gallereya
---------

* Tsubetsu togʻ dovonidan koʻrishiTsubetsu togʻ dovonidan koʻrishi
* Mokoto togʻidan koʻrinishiMokoto togʻidan koʻrinishi
* Nakajima oroli (Lava gumbazi)Nakajima oroli (Lava gumbazi)
* Kussharo koʻlidagi oqqushlarKussharo koʻlidagi oqqushlar

Yana qarang
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Kussharo koʻli*** haqida turkum mavjud |

* Yaponiyada turizm
* 43°37′39″N 144°19′46″E﻿ / ﻿43.62750°N 144.32944°E﻿ / 43.62750; 144.32944GOKoordinatalari: 43°37′39″N 144°19′46″E﻿ / ﻿43.62750°N 144.32944°E﻿ / 43.62750; 144.32944GO

Manbalar
--------

1. ↑  „Kutcharo volcano".  Volcano Discovery. 7-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2021-yil.
2. ↑  „Kutcharo".  Oregon State University. 31-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2021-yil.

Havolalar
---------

* Yaponiya geologik xizmati
	+ Kussharogacha | Kussharo Kaldera | Kussharo Nakajima
* Teshikaga Navi — Teshikaga shaharchasi (yaponcha)
**Kusko** — Peruning janubiy qismidagi shahar, Puva yassitogʻligida, 3400 m balandlikda. Kusko departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 291 ming kishi (2000). Temir yoʻl stansiyasi. Kusko rayonining savdo markazi. Toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan. Kusko kechua indeyslarining muhim madaniy markazi. Milliy universitet (1692), Musiqa maktabi, Vafis sanʼat maktabi, kutubxona, muzeylar, jumladan, Milliy universitetning Arxeologiya instituti va muzeyi bor. Qadimgi inklar davlatining poytaxti (XII-XIII asrlarda asos solingan) boʻlgan. Saroy va soborlar, monastirlar, cherkovlarning qoldiqlari saqlangan. Turizm markazi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Zafarobod (maʼnolari).

  

**Zafarobod** — Jizzax viloyatidagi shahar (1973-yildan). Zafarobod tumanining maʼmuriy markazi. Z.ga 1973y.lar boshida Mirzachoʻl va Jizzax choʻllarini oʻzlashtirish avj olgan davrda asos solingan, 1973 yildan tuman markazi. Maydon 25000 km². Aholisi 50000kishi (2020). Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Paxtakor sh. gacha 18 km, Jizzax sh.gacha 42 km. Z.dan Jizzax sh.ga, Paxtakor, Arnasoy, Forish tumanlariga olib boruvchi avtomobil yoʻllari qurilgan.

Zafarobodda paxta tozalash zdi, elektrod ishlab chiqarish kichik korxonasi, bosmaxona, novvoyxona bor. Avtotransport, mashinatraktor xizmati koʻrsatish, gazlashtirish korxonalari, avtomobil yoʻllari boshqarmasi, kommunal va maishiy xizmat koʻrsatish tarmoqlari faoliyat koʻrsatadi.

Zafarobodda tuman hokimligi binosi, supermarket, „Otaxonlar" choyxonasi, „Paxtabank",MKB,AGROBANK,XALQ BANKI,IPOTEKA BANK,SQB,QQB,HAMKOR BANK, 2 umumiy taʼlim maktabi, tarix muzeyi, madaniyat saroyi, dehqon bozori, kutubxona, 100 oʻrinli kasalxona, poliklinika, avtostansiya mavjud. Xotira xiyoboni, Mustaqillik maydoni barpo etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Jizzax viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Jizzax** |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* **Arnasoy tumani** (Gʻoliblar)
* **Baxmal tumani** (Oʻsmat)
* **Gʻallaorol tumani** (Gʻallaorol)
* **Sharof Rashidov tumani** (Uchtepa)
* **Doʻstlik tumani** (Doʻstlik)
* **Zomin tumani** (Zomin)
* **Zarbdor tumani** (Zarbdor)
* **Zafarobod tumani** (Zafarobod)
* **Mirzachoʻl tumani** (Gagarin)
* **Paxtakor tumani** (Paxtakor)
* **Forish tumani** (Bogʻdon)
* **Yangiobod tumani** (Balandchaqir)
 | 
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**KreaTV** — dasturiy platforma **Motorola** (Motorola) tomonidan ishlab chiqilgan va boshqa bir qator global ishlab chiqaruvchilar, shuningdek integratorlar va IPTV provayderlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan IPTV-qurilmalar uchun.

Dasturiy taʼminot platformasi har xil turdagi maxsus yechimlarni yaratish va integratsiyalashuvini, shuningdek, IPTV operatorlari tomonidan yangi interaktiv xizmatlarni ishlab chiqish va taqdim etishni sezilarli darajada osonlashtiradi. Xususan, IPTV-ni mobil qurilmalarda koʻrish uchun ilovalar, 3D va boshqalar.

Hikoya
------

Platforma Motorola tomonidan Kreatel va uning barcha ishlanmalari (KreaTV Application Platform, KreaTV SDK, IP Triple Play va boshqalar) sotib olingandan soʻng qoʻllab-quvvatlana boshladi va ishlab chiqila boshlandi. Hozirgi vaqtda platforma faol ravishda qoʻllab-quvvatlanmoqda va ishlab chiqilmoqda. Hozirda platforma faol ravishda qoʻllab-quvvatlanmoqda va ishlab chiqilmoqda. 2011-yilning yozida 4.2 versiyasini chiqarish kutilmoqda.

Google oʻzining Motorola Mobility Home Business kompaniyasini ushbu kompaniyaga sotganidan keyin 2013-yildan beri platforma ARRIS tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

Xususiyatlari va funksionalligi
-------------------------------

Yechimning asosiy xususiyatlari:

* Yangi yuqori sifatli grafik interaktiv interfeyslarni tezda yaratish imkoniyatini beradi
* Multimedia kontentini uzatish uchun tarmoqdagi DLNA -mos keluvchi foydalanuvchi qurilmalarini ulang
* KreaTV platformasi tayyor dasturiy echimlarni oʻz ichiga oladi
* Mashhur WebKit dvigateliga asoslangan shaxsiy veb-brauzer, xususan, Chrome uchun Google va Safari brauzeri uchun Apple
* Ishlab chiqilgan xizmatlar sifatini taʼminlaydigan, shuningdek, turli xil media formatlari va kodeklarni kengaytirilgan qoʻllab-quvvatlovchi echimlar

Arxitektura
-----------

KreaTV manba kodi OS Linux ostida C++ da yozilgan

Tarqalishi
----------

Yechim Latens, Verimatrix, Widevine, SecureMedia, Conax, NDS, NagraVision, Irdeto kabi asosiy shartli kirish sotuvchilari va ishlab chiqaruvchilari bilan oldindan integratsiyalanganligi sababli, u Gʻarbning etakchi IPTV operatorlari AT&T, Bell, Swisscom tomonidan keng qoʻllaniladi, BT, WIND, MAXCOM, TDC va boshqalar.

Yana qarang
-----------

* IPTV
* Internet TV
* OTT

Manbalar
--------

1. ↑  „Mobile-review.com — Mobil telefonlar" (deadlink). 15-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2011-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-06-15).
2. ↑   — Motorolaning yangi yechimlari raqamli televizorning yangi davriga eshiklarni ochadi
3. ↑   Internetdagi TV kontenti operator
4. ↑  CNews: Motorola raqamli televideniye sohasida yangi yechimlarni taqdim etdi [*sayt ishlamaydi*]{}
**Orol choʻli** — dunyodagi eng yosh cho'l. Oʻrta Osiyoda sugʻorishning tez surʼatlarda rivojlanishi munosabati bilan Orol dengiziga quyilayotgan Amudaryo va Sirdaryo suv hajmining kamayib borishi va tabiiy bugʻlanishning yuqoriligi tufayli Orol dengizining 40 ming km² dan ziyod qismi quruklikka aylanishi natijasida 20-asr oxirida vujudga kelgan. Quruqlik tipik qum-shoʻrxokli choʻl xususiyatiga ega. Choʻl yer yuzasi Orol dengizining markaziy qismiga nishab tekislik boʻlib, unda, asosan, eol relyef shakllari (doʻng-barxan qumlari, balandligi 0,5 — 4m) va shoʻrxoklar tarqalgan. Choʻl delta, dengiz va koʻl sharoitlarida hosil boʻlgan qumshagʻal, qum, qumoq, loylardan tashkil topgan. Subtropik kenglikda joylashgan, iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha temperatura 9,6°, yanvarniki —7°, iyulniki 25,7°, yillik yogʻin 88 mm. Grunt suvlarining chuq. 7–10 m, minerallashuvi 30—80 g/l. Choʻlda, asosan, taqirsimon qoldiq shoʻrxoklar hosil boʻlgan. Oʻsimligi siyrak, eol qum relyefi mavjud yerlarda qora saksovul, cherkez, yulgʻun, shoʻralar, taqirsimon qoldiq shoʻrxokli yerlarda yulgʻun, sarsazan, shoʻralar tarqalgan. Choʻlda uning atrofidagi hududlardan kirib kelgan hayvonlar (asosan, kemiruvchilar) yashaydi. Janubiy qismida sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan sulfat tuzlar, tabiiy gaz kabi foydali qazilma konlari ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Izomerik o'tish** ( **gamma parchalanishi** ) - bir yoki bir nechta gamma kvantning emissiyasi bilan qo'zg'atilgan metastabil holatdan kelib chiqqan atom yadrosining radioaktiv parchalanishi .

Qo'zg'atilgan holatlar yadroviy reaktsiyalar paytida yoki boshqa yadrolarning radioaktiv parchalanishi natijasida paydo bo'lishi mumkin.

Ko'pchilik hayajonlangan holatlar juda qisqa umrga ega ( bir nanosekunddan kam). Shu bilan birga, yadro izomerlari deb ataladigan etarlicha uzoq umr ko'radigan holatlar ham mavjud (ularning umri mikrosekundlar, kunlar yoki yillar bilan o'lchanadi), ular va qisqa muddatli davlatlar o'rtasidagi chegara juda o'zboshimchalik bilan.

Yadrolarning izomer holatlari, qoida tariqasida, asosiy holatga (ba'zan bir nechta oraliq holatlar orqali) parchalanadi va bir yoki bir nechta gamma kvantlar chiqariladi. Yadroning qo'zg'alishi ham olib tashlanishi mumkin ichki konversiya, natijada elektronning atom qobig'idan qochishi. Bundan tashqari, izomerik holatlar oddiy beta va alfa parchalanishlari orqali ham yemirilishi mumkin .

  

Gamma raspad, nörolojiyada qo'llaniladigan bir tahlil usuli bo'lib, yuqori energiyali gamma-xalqlarni qo'llashiga asoslangan. Bu usulda, gamma-xalqlarining emitatsiyasi ko'rsatiladi va bu radiatsiya turidagi xalqlar bo'lib, nörolojiyada boshqa tahlil usullariga nisbatan ko'proq ma'lumot beradi. Gamma raspad, ayniqsa, beyin va sinir sistemining tahlilida foydalaniladi va xavfsizligi sababli ko'p holatlarda terapidan oldin yoki terapiyadan keyin foydalaniladi.

Eslatmalar
----------
**Aygun shartnomasi** – Ros-siya bilan Xitoy oʻrtasida Aygun shahrida tuzilgan shartnoma (1858). Amur daryosi boʻylab chegara chizigʻi oʻrnatishni belgi-lagan. Aygun shartnomasiga binoan, Amur daryosining soʻl qirgʻogʻidagi yerlar (Argun daryosidan to Amurning dengizga quyilishigacha boʻlgan yerlar) Rossiyaga qoʻshildi. Amoʻrning Ussuri daryosigacha choʻzilib ketgan oʻng sohilidagi yerlar esa Xitoyga oʻtdi. Natijada Rossiya va Xitoy kemalari Amur, Ussuri va Soʻngari daryolarida suzib yurish uchun teng huquqqa ega boʻldi. Ikki mamlakat shu daryolar orqali savdo-sotiq qiladigan boʻldi. Aygun shartnomasiga binoan Ussuri oʻlkasi boʻylab belgilangan chega-rani Tyanszin (1858) va Pekin (1860) shartnomalari qayta tasdiqladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Legnitsa jangi** -Botuxon bilan salibchilar oʻrtasida Legnitsa shahri (Polsha) yaqinida boʻlib oʻtgan jang (1241 yil 9-aprel). Moʻgʻullarning Sharqiy Yevropaga bosqinchilik yurishi davrida Botuxon boshchiligidagi moʻgʻul qoʻshini Krakov shahrini egallab, unga oʻt qoʻygan, soʻngra Oder daryosidan oʻtib, Legnitsa yaqinida Sileziya gersogi Genrix boshchiligidagi nemis salibchilari, sileziyaliklar, Tevton ordeni ri-sarlari hamda polyaklardan iborat 30 ming kishilik lashkarlarga duch kelgan. 1241-yil 9-apreldagi jangda salibchilar moʻgʻullarning ataylab chekinayotgan avangʻoriga birinchi boʻlib hujum qiladilar. Qoʻpol qurollangan bu piyodalar asosiy qoʻshindan uzoqlashgandan soʻng moʻgʻullar ularni qurshab olib, qirib tashlaydi. Salibchilarga madad uchun borayotgan polyak va sileziyaliklar otryadi qochishga majbur boʻladi. Tevton ordeni ritsarlari jangni davom ettirishga urinib koʻradi, ammo boy berilgan jangni tiklash uchun kuchlar kamlik qiladi. Birlashgan xristian armiyasi katta talafot koʻrgan. Legnitsa atrofini vayron qilgan moʻgʻullar Ratibor shahriga qarab yurib, u yerdan Moraviyaga bostirib kiradilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dürnstein qalʼasi
**Dyurnshteyn qalʼasi** (nemischa:) — Avstriyadagi qoyatoshlar ustiga qurilgan oʻrta asr qasrining xarobasi. U Dyurnshteynda, Quyi Avstriyaning Vachau mintaqasida, Dunay daryosi boʻyida, dengiz sathidan 312 metr yuqorida joylashgan.

Tarixi
------

Qalʼa XII asr boshlarida avstriyalik margraf Leopold III xizmatida *vazir* boʻlgan Kuenringlik Hadmar I (vafoti 1138) buyrugʻi bilan uning ajdodlari Gobatsburglik Azzo Tegernsee abbeyidan sotib olgan mulklari ustida XI asr oxirida qurilgan. Zvettl abbatligiga ham asos solgan Hadmar qalʼani Dunay daryosiga qaraydigan strategik joyda qurdirgan. U Dyurnshteyn bilan shahar devorlaridan choʻzilgan mudofaa devori orqali bogʻlangan.

Qalʼa uchinchi salib yurishidan qaytgan Angliya qiroli Richard I 1192-yilning dekabr oyidan 1193-yil mart oyida imperator Genrix VI ga topshirilgunga qadar Avstriya gersogi Leopold V tomonidan qamoqqa tashlangan joy boʻlganligi bilan mashhur. Leopol V Angliya qiroli Sheryurak degan laqab olgan Richard I ni Vena yaqinida qoʻlga olib qalʼaga qamagan.

1428 va 1432-yillarda Hussite (Chexiya proto-protestant nasroniy harakati) qoʻshinlari Dyurnshteyn shahri va qalʼasini talon-toroj qildilar.

1645-yilda, Oʻttiz yillik urushning oxiriga yaqin, Lennart Torstensson boshchiligidagi shved qoʻshinlari Dyurnshteynni zabt etdi. Chiqib ketish oldidan, qoʻshinlar darvoza qismlarini vayron qilishdi. 1662-yilga kelib, qalʼada doimiy yashovchi yoʻq edi, ammo u Avstriya-Turkiya urushida (1663-1664) yashirinish uchun boshpana sifatida roʻyxatga olingan.

1663-yilda starhemberglik Konrad Baltasar qalʼani sotib oldi, u hozirgi kungacha uning merosxoʻrlariga tegishli. 1679-yildan esa qalʼa yashash uchun yaroqsiz boʻlib qoldi va tashlab ketilgan. Bugungi kunda qalʼa YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan „Vachau madaniy landshafti" ning bir qismidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „%29 Burgruine Dürnstein Elevation and Position". 12-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2022-yil.
2. ↑  „United Nations Educational, Scientific And Cultural Organization Convention Concerning The Protection Of The World Cultural And Natural Heritage, World Heritage Committee:Twenty-fourth session, Cairns, Australia:27 November – 2 December 2000: Report".  Unesco.org. Qaraldi: 5-dekabr 2010-yil.
**Braziliya — Peru munosabatlari.** Braziliya va Peru o'rtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar sanaladi. Mamlakatlar oʻrtasidagi davlat chegarasining umumiy uzunligi 2659 kmni tashkil etadi.

Tarixi
------

Braziliya — Peru davlatlari o'rtasidagi ilk munosabatlar 1869-yilda mamlakatlar oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. 1981-yilda João Figueiredo Peruga rasmiy tashrif bilan kelgan birinchi Braziliya prezidenti bo'ldi. 2009-yilning dekabr oyida Braziliya prezidenti Luiz Inasiu Lula da Silva va uning perulik hamkasbi Alan Garsiya Limada uchrashib, mamlakat iqtisodiyotiga braziliyalik sarmoya kiritish va millatlararo ishbilarmonlar kengashini yaratish imkoniyatlarini muhokama qilishdi. Braziliya va Peru davlat prezidentlari, texnik va ijtimoiy hamkorlik, transchegaraviy savdoni rivojlantirish va savdo aloqalarini rivojlantirish uchun byurokratik tartib-qoidalarni qisqartirish bo‘yicha qator ikki tomonlama shartnomalarni imzoladilar.Braziliya va Peru mamlakatlarining yetakchilari Braziliya va Peru so‘nggi yillarda, iqtisodiy va biznes sohasida yaqinlashganini o'z nutqalarida aytib o'tishdi.

Iqtisodiyot
-----------

2008-yilda mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 3 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. 2009-yil dekabr oyida Braziliya Inambaru chegara daryosi yaqinida GES qurish uchun Peruga 4 milliard AQSh dollari miqdorida sarmoya kiritishgan. Braziliyaga Peru orqali Tinch okeaniga chiqish imkonini beradigan magistral qurilishini yakunlashga qaror qildi. 2011-yilda avtomobil yoʻli qurilishi tugallandi. 2013-yil may oyida Braziliya hukumati Peru iqtisodiyotiga yana 6 milliard AQSh dollari sarmoya kiritishga qaror qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The World Factbook". 5-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
2. ↑  „Lula incentiva investimentos brasileiros no Peru - 11/12/2009 - Reuters". 25-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
3. ↑  „Republic of Peru". 25-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
4. ↑  „Lula vai ao Peru em busca de maior integração energética - 10/12/2009 - Reuters - Internacional". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
5. ↑  „Brazil and Peru Meet To Strengthen Trade Relations :: Latin America Current Events & News". 19-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
**Nurmat Tolipov**– Sharqshunos-filolog-eronshunos, falsafa fanlari doktori, professor(1991). 1934-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1965-yil bitiruvchisi. 

1965-yilda Oʻz FA Falsafa va huquq institutida kichik ilmiy xodim (orada 1968 – 1970-yillar Eronda tarjimon); 1974 – 1975-yillar Oʻzbekiston Respublikasi OOʻMTVning ijtimoiy fanlarni oʻqitish boʻlimida inspektor; 1975 – 1980-yillar Chet tillar instituti falsafa kafedrasida oʻqituvchi; 1980 – 1985-yillar Toshkent Oliy partiya maktabi falsafa kafedrasida oʻqituvchi; 1985 – 1990-yillar Toshkent meditsina instituti falsafa kafedrasida katta oʻqituvchi; 1990-yildan Moskvada "Negina" agrosanoat firmasida bosh direktor; "Interkom" hissadorlik jamiyatining tijorat direktori.

**Ilmiy yoʻnalishi –** islom falsafasi tarixi, Eronda ijtimoiy fikr taraqqiyoti. 40 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Prosvetitelskiye i filosofskiye vozzreniya Abd or-Raxima Talibova (1834 – 1911)". – Boku, 1980.

Dokt. diss. mavzusi: "Istoricheskiye tendensii i osobennosti razvitiya filosofsko-prosvetitelskoy mыsli Irana (kones XVIII - nachalo XX vv.)". – M. 1995.

  

1. Babizm i ideynaya borba v Irane v seredine XIX v. // Trudы TashGU. – Tashkent, 1977. - 74 s.

2. Obщestvennaya mыsl v Irane v konse XIX – nachale XX v. – M.: Nauka, 1988. - 283 s.325

3. Filosof, mыslitel, demokrat A. Talibov (1834 – 1911 g.). // Iz istorii filosofii narodov Azerbaydjana. T 3. -Baku, 1990. - 72 s.

4. Abdullax Ibn Moxafa (VIIVIII vv.). Malaya kniga pravil vospitaniya yunoshestva // Zvezda Vostoka. – Tashkent, 1991. – №6. - 44 s.

5. Perepiska Ibn Sinы s shayxom Abu-l-Xayrom // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Tashkent, 1991. – №3. -12 s.

6. Iz istorii filosofii islama. – M. 1993. - 145 s.

7. Abu Ali ibn Sino. Sokroviщnitsa zaklinaniy // 3vezda Vostoka. – Tashkent, 1993. – № 9.

8. Sotsialnaya filosofiya Irana. V 2-t. – Moskva, 2000. - 1243 s.
**Kristallizatsion suv** - mineral hosil boʻlishning tabiiy jarayonlarida ishtirok qiluvchi suv. Koʻp minerallarning hosil boʻlishida ularning tarkibiga joylashishning turli shakllarida kiradi. Agarda bu jarayon Yer poʻsti chuqur qismlaridan uning yuzasigacha koʻrib chiqilsa, bunda suvning kirish shakli asta-sekin, kapillyarli yoki plyonkalidan gidroksilli (ON), kristallogidratli koʻrinishda, hattoki seolitli shakligacha oʻzgaradi. Minerallar boʻyicha bu zonallik eng yuqori temperaturali biotit va muskovit [suvning 0,9 dan 0,5% gacha (ON) shaklida]dan mirabilit (Na2SO410H2O)ra4a (H2O shaklidagi suv miqdorining 56% mavjud) koʻrsatilgan. Kristallizatsion suv baʼzida hosil boʻlayotgan minerallarda gazli — suyuqli — qattiq aralashmalar koʻrinishida saqlanadi. Minerallar 300° dan past temperaturada qizdirilsa, issiqlik yutilishi natijasida Kristallizatsion suv ajralib chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vodorod atomining 5d atom orbitalidagi bitta elektron uchun toʻlqin funksiyasining koʻrinishi. Ushbu shakl elektronning ehtimollik zichligi maʼlum bir qiymatdan yuqori boʻlgan joylarni koʻrsatadi (bu yerda 0,02 nm -3): bu ehtimollik amplitudasidan hisoblab olinadi. Rangli sirtdagi rang toʻlqin funktsiyasining murakkab fazasini koʻrsatadi.
Kvant mexanikasida **ehtimollik amplitudasi** sistemelarning holatini tavsiflash uchun ishlatiladigan kompleks sondir. Ushbu kattalikning kvadrati moduli ehtimollik zichligini ifodalaydi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Erkin zarracha
* Cheklangan potentsial toʻsiq
* Materiya toʻlqini
* Noaniqlik prinsipi
* Vardning ehtimollik amplitudasi
* Toʻlqin toʻplami
* Fazali fazoni shakllantirish

Izohlar
-------

Adabiyotlar
-----------

* Feynman, R. P. „Probability Amplitudes",*. The Feynman Lectures on Physics*. Redwood City: Addison-Wesley, 1989. ISBN 0-201-51005-7.
* Gudder, Stanley P.*. Quantum Probability*. San Diego: Academic Press, 1988. ISBN 0-12-305340-4.
**Kristallitlar** - 1) petrologiyada — kristallanayotgan jismning mayda joʻn shakli (embrionlar). Vulkanik shishalarda uchraydi. Ularning shakli turlichadir: globulitlar (sharikchalar, tomchilar); margaritlar (munchoklar ipi kabi); longulitlar (silindrik hosilalar); trixitlar (qilsimon); skopulitlar (oʻsimliklar poyalariga oʻxshash) va boshqa 2) metallshunoslikda — quyma metall yoki metall qotishmalarning oʻzaro zich bogʻlangan notoʻgʻri shakldagi mayda kristallar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yaponiya hukumatining Janubiy Amerikani targ'ib qiluvchi afishasi
**Emigratsiya** (lot. — koʻchib ketmoq) — aholining muayyan mamlakatdan boshqa mamlakatga doimiy yoki vaqtinchalik yashash uchun (ixtiyoriy yoki majburiy) koʻchib ketishi. E. asosan, kam rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarga xos boʻlib, u yerdagi ishsizlik va boshqalar iqtisodiy qiyinchiliklar, ijtimoiy va milliy tengsizlik, siyosiy, diniy va boshqalar taʼqiblar tufayli sodir boʻladi. E. mamlakatlar aholisining soni va tarkibiga bevosita taʼsir etadi. E. tushunchasi uchun yagona taʼrif mavjud emas, har bir davlatning oʻz mezonlari bor. Fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro paktda har bir fuqaroning xohlagan davlatni, jumladan, oʻz mamlakatini ham tark etish huquqi (yaʼni E. huquqi) nazarda tutilgan. 19-asrning 70-yillariga qadar Yevropa davlatlarida E. jarayoni kuchli boʻlgan. 1940—60 yillarda Irlandiya, 196070-yillarda esa Portugaliya va Gretsiyada E. jarayoni tufayli aholi soni keskin qisqargan. 1946—61 yillarda Yevropa davlatlaridan Amerikaga 6,9 mln. emigrant ketgan. AQSH, Kanada va Avstraliyaga aholining koʻplab koʻchib ketishiga sabab ishchi kuchiga boʻlgan talabdir. Oʻzbekistonda ham baʼzi tarixiy davrlarda maʼlum dapajada E. jarayoni boʻlib turgan. Bu jarayon 20-asrning 90-yillarida sobiq Ittifoqning parchalanishi tufayli birmuncha kuchaydi. Oʻzbekistonda yashab kelayotgan rus, ukrain, qrimtatar, yahudiy kabi millatlarning maʼlum qismi oʻz tarixiy vatanlariga koʻchib keta boshladi. 1996-yilda Oʻzbekistondan ketgan migrantlar soni 59,7 ming, 2002-yilda 86,5 ming kishini tashkil etgan. Yana q. Aholi migratsiyasi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Geoxronologik shkala | mlnyilavval |
| Eon | Era | Davr | 0 |
| **Fanerozoy** | Kaynozoy | Toʻrtlamchi | 2,58 |
| Neogen | 23 |
| Paleogen | 66 |
| Mezozoy | Bor | 145 |
| Yura | 201 |
| Trias | 252 |
| Paleozoy | Perm | 299 |
| Karbon | 359 |
| Devon | 419 |
| Silur | 444 |
| Ordovik | 485 |
| Kembriy | 539 |
| **Kembriygacha** | **Proterozoy** | Neo-proterozoy | Ediakariy | 635 |
| Kriogeniy | 720 |
| Toniy | 1000 |
| Mezo-proterozoy | Steniy | 1200 |
| Ektaziy | 1400 |
| Kalimiy | 1600 |
| Paleo-proterozoy | Stateriy | 1800 |
| Oroziroy | 2050 |
| Ryasiy | 2300 |
| Sideriy | 2500 |
| **Arxey** | Neoarxey | 2800 |
| Mezoarxey | 3200 |
| Paleoarxey | 3600 |
| Eoarxey | 4000 |
| **Katarxey** | 4600 |
| Manba |

**Proterozoy** (yun. proteros — ancha erta va goye — hayot) — tokembriynknt yuqori (arxeydan soʻnggi) stratigrafik guruhi (qarang Geoxronologiya). taxminan 640—560 mln. yil avval 80 mln. yil ichida hosil boʻlgan yotqiziklarni qamrab olgan. "P." terminini amerikalik geolog E. Emmons (1888-yil) arxey va kembriy oraligʻidagi yotqizikdarni belgilash uchun taklif qilgan. P.ning umumiy qabul qilingan stratigrafik boʻlinish sxemasi yoʻq. Keyingi yillarda P.ni stratigrafik boʻlimlarga ajratishda tari-xiy geologik jinslarning absolyut yoshini aniqlash va paleontologik me-todlar qoʻllanilmoqda. Ayrim mutaxas-sislar P.ni 2, boshqalar 3 yoki 4 boʻlimga ajratadilar. Rossiyada P. 3 boʻlimdan iborat, deb qabul qilingan. Ular stromatolit va mikrofitolitlar gu-ruxlarining tarqalishi bilan farqlanadi. P. yotqiziqlari ayrim rayonlar uchun alohida sxemalar (svita, seriya)ga boʻlinadi. P. yotqiziklari turli tartibli va har xil darajada metamorfizm ga uchragan jinslardan tarkib topgan. Granitlashgan, magmatitlashgan jin-slar ham uchraydi. P. yotqiziqlarining yuqrri qismida organik qoldiqlar — yashil suvoʻtlar va bakteriyalarning mahsuloti: stromatolit va mikrofi-tolit (onkolid, katagrafiya va boshqalar) uchraydi. Aniq nomlangan va toʻla oʻrga-nilgan hayvonot qoldiklari P. yotqi-ziqdarining yuqori boʻlimi bilan kembriy davri chegaralaridagina uchraydi. Ular siyrak tarqalgan chuvalchang va meduzasimonlardan iborat. Foydali qazilmalardan P. yotqiziklarida, asosan, temir, marganets, nikel, kobalt, mis, xrom, polimetall, uran, oltin rudalari hamda olmos uchraydi. Oʻzbekistonda P. yotqiziqlari Hisor, Tomdi, Sulton Uvays va boshqa togʻlarda tarqalgan. Bu jinslarda koʻpgina qazilma boyliklar uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |