recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Al-komil fi-t-taʼrix** (Mukammal tarix) – tarixiy asar. Muallifi arab tarixchisi Ibn al-Asir (1160–1234). Asarda dunyoning yaratilishidan to 1231-yilgacha Sharq mamlakatlarida boʻlib oʻtgan ijtimoiy-siyosiy voqealar bayon qilingan.
Asar 12 jilddan iborat boʻlib, Sharq mamlakatlari, xususan Oʻrta Osiyo xalqlari tarixini yoritib beruvchi manbalardan biri hisoblanadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asarida Tabariyning saqlanib qolmagan „Kitob fi axbor vuloti Xuroson" (Xuroson hukmdorlari haqida axborot beruvchi kitob) asari maʼlumotlaridan foydalanilgan.
Asarning I-II jildlarida dunyo yaratilishidan 931-yilgacha boʻlgan jarayonlar yozilgan va Tabariy, Balazuriy, as-Salomiy va boshqalar asarlaridan keng foydalanilgan.
Al-komil fi-t-taʼrix asarining VII–XII jildlari mustaqil ahamiyatga ega va aniq maʼlumotlar asosida yozilgan. Asarda Oʻrta Osiyoda yuz bergan muhim va aniq voqealarni uchratish mumkin. Ayniqsa XII jildda moʻgʻullar istilosi haqida maʼlumotlar keltirilgan boʻlib, XIII asr birinchi choragida siyosiy tarixni oʻrganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Al-komil fi-t-taʼrix asari Buxoro tarixini oʻrganishda ham muhim ahamiyatga ega. Asarda Buxoroda hukmronlik qilgan somoniylar davri voqea-hodisalarini, Xorazmshoh Muhammad bilan Buxoro munosabatlarini uchratish mumkin. Bundan tashqari asarda Ismoil Somoniy va Amir ibn Lays oʻrtasidagi munosabatlar haqida maʼlumotlar mavjud.
Asar matni uch marotaba 1851, 1876, 1901-yillarda chop etilgan. Asarning ayrim parchalari Krimskiy va Mednikov tomonidan rus tiliga tarjima qilingan. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II (1863–1910) davrida toʻliq ravishda asar oʻzbek tiliga Muhammad Sharif oxund va Narzulla muftiy tomonidan tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Аҳмедов 2001, s. 135. sfn error: no target: CITEREFАҳмедов2001 (help)
2. 1 2  Аҳмедов 2001, s. 136. sfn error: no target: CITEREFАҳмедов2001 (help)
3. 1 2 3  Тўраев 2023, s. 41. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Аҳмедов Б*. Ўзбекистон тарихи манбалари*. Тошкент: Ўқитувчи, 2001 — 352 bet.
* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
**Svetlana Ivanovna Gubenko** (1950-yil 20-mart) – metallurgiya sohasidagi ukrainalik olim. Texnika fanlari doktori, professor. 1998-yildan Ukraina Oliy maktabi Fanlar akademiyasining akademik aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Samarqand (Oʻzbekiston) shahrida tugʻilgan. Dnepropetrovsk metallurgiya institutini imtiyozli diplom bilan tugatgan (1972), shu institutning aspiranturasini (1975) muvaffaqiyatl tugatgan. 1975-yildan Ukraina Milliy metallurgiya akademiyasi Metallurgiya kafedrasi ilmiy sektorida kichik, katta, yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlagan. 1996-yildan boshlab metallurgiya kafedrasi professori.

Ukraina Milliy metallurgiya akademiyasida „Metallurgiya", „Metallurgiya va metallarga issiqlik bilan ishlov berish", „Materiya tuzilishi nazariyasi", „Yangi materiallar", „Plastik deformatsiyaning fizik asoslari" kabi kurslardan dars bergan. 2002-yilda Oksford universitetida amaliyot oʻtagan. Texnika fanlari doktori (1993), professor (1996) unvonlarini qoʻlga kiritgan.

Tadqiqotchilik faoliyati
------------------------

Ilmiy izlanishlari— metallurgiya sohasida. Uglerodli muhitlarda olmosning qattiq fazali avtoepitaksiyasining fundamental kashfiyoti hammuallifi hisoblanadi. Soʻnggi yillardagi ilmiy ishlanmalari: yuqori energiyali maydonlarning taʼsiri sharoitida ketma-ket yoki kompleks qayta ishlash jarayonida metall boʻlmagan qoʻshimchalar va inklyuziya-matritsalararo faza chegaralarining temir qotishmalarining strukturasini shakllantirishga taʼsirining nazariy asoslari; olmos shakllanishi va paydo qilish usullari; transport metallining eskirish nazariyasi; lazer va portlovchi ishlov berish, portlovchi qotishma jarayonida metallar va qotishmalarni mustahkamlash ishlari.

530 ta ilmiy ishlar muallifi, shu jumladan 10 ta monografiya, 50 ta kitob va risolalar muallifi (hammuallif). 12 ta ixtiro patentiga ega. Ukraina Oliy maktabi Fanlar akademiyasi metallurgiya boʻlimi ilmiy kotibi (1996—2005) boʻlib faoliyat yuritgan.

Mukofotlari
-----------

Ukraina Oliy Fanlar akademiyasining Yaroslav Mudriy mukofoti laureati boʻlgan(1998). Starodubova Xalqaro muhandislik akademiyasi mukofoti sovrindori(1998). Xalqaro ilmiy jamiyatlarning faol aʼzosi. Jumladan: Rossiya metallurglari uyushmasi (Moskva, Rossiya), ASM International (Bryussel, Belgiya). U Ukraina Taʼlim va madaniyat vazirligining „Taʼlim aʼlochisi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan (2010).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Kitob al-ansob** (Nasabnoma, Nasablar haqida kitob) – tarixiy asar. Muallifi Abdulkarim ibn Muhammad as-Sam’oniy (1113–1167) boʻlib, asar Movarounnahr va Eron mamlaktlari allomalari va mashhur kishilariga bagʻishlangan.
Asarda VIII–XII asrlarda yashab oʻtgan Oʻrta Osiyolik allomalar haqida keng maʼlumotlar keltirilgan.
Kitob al-ansob asarida olimning ismi, kelib chiqishi, tugʻilgan va yashagan joylari, tavallud va vafoti, ilmdagi qilgan ishlari va ustozlari toʻgʻrisida maʼlumot beriladi. Asarda yozilgan barcha kishilar tarixiy shaxslar hisoblanadi. Asarning yana bir asosiy tomonlaridan biri joy nomlarining keltirilganligidir. Asarda Buxoro tarixi bilan bogʻliq shaxslar toʻgʻrisida ham maʼlumotlar keltirilgan. Jumladan, Buxoro viloyati Gʻijduvon tumani Gʻishti qishlogʻi toʻgʻrisida ham maʼlumot keltirilgan. Aynan Ibrohim Muhammad al-Gʻishtiy shu qishloqda yashagan.
Kitob al-ansob asarida Buxoro tumanida joylashgan Zarmanoq qishlogʻi haqida maʼlumotlar boʻlib, qishloq Zarmanox deb keltirilgan va aynan shu qishloqda Abu Abdullo Muhammad Zarmonoxiy nomli olim yashagan.
Asarda Abu Bakr Ahmad Bonobiy, Abu Tolib Abdulla Bonobiy, Abu Abdullo Husayn Bonobodiy kabi olimlar shaxsiyati toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
„Kitob al-ansob" asarining ikki marotaba arabcha matni nashr qilingan. Asar bosh qismi 1835-yilda Vyustenfeld, toʻla qismi esa 1912-yilda D. S. Margolius tomonidan chop etilgan. Asarning bundan tashqari Bayrut nashri ham mavjud. Kitob al-ansob asari 2017-yillarda Abdulgʻafur Razzaqov va Komiljon Rahimovlar tomonidan oʻzbek tiliga nashr qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Тўраев 2023, s. 42. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
2. ↑  Тўраев 2023, s. 43. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
3. ↑  ас-Самъоний 2017, s. 3. sfn error: no target: CITEREFас-Самъоний2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
* Абу Саъд Абдулкарим ибн Муҳаммад ибн Мансур ат-Тамимий

ас-Самъоний*. Насабнома*, Тошкент, 2017 — 201 bet.
**Uchpoyali oqtoʻsha** (lotincha: *Paraeremostachys anisochila*) – yalpizdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Jizzax viloyati Qo‘ytosh togʻining Uxum qishlogʻi atrofida tarqalgan. Toshli shagʻalli tuproqlarda tarqalgan.

Tavsifi
-------

Boʻyi 20 sm ga yetadiga koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Sirtqi qismi toʻliq qalin tuk bilan qoplangan. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Poyalari uch dona pastki qismidan tarvaqaylanib shoxlangan, qalin tuklar bilan qoplangan. Yopirma barglarining bandi qisqa, qalin va uzun tuklar bilan qoplangan. Poyada barglari navbatma navbat joylashgan, shakli romb tuxumsimon, chetlari tishli, quyuq tukli, tomirlari yogʻon, poyaning yuqori qismidagi barglari bandsiz. Gullari guloldi bargchalarining qoldiqlaridan xalqasimon shaklda joylashgan. Guloldi bargchalari bigizsimon, paxmoq tukli. Gulqoʻrgʻon aʼzolari qoʻshilmagan erkin. Gullari ikki jinsli, urugʻchibargi va changdoni bitta oʻsimlikda joylashgan. Gulkosachabarglari qoʻngʻiroqsimon uzunligi 20 mm ga yetadi, naychasi qalin tukli. Gultojibarglari sariq rangda, uzunligi 4 mm, naychasining uzunligi 15 mm, yuzasi tuksiz, silliq. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab, mevasi iyulda pishib yetiladi. Urug‘i orqali jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Yakka yakka holatda uchraydi. Jizzax viloyati Qoʻytosh togʻining Uxum qishlogʻi atrofida tarqalgan. Tog‘larning janubiy yonbagʻirlarining, oʻrta qismidagi shagʻal toshli tuproqlarda oʻsadi. Maʼlum muhitdan oʻsishga moslashganligi sababli tarqalish doirasi qisqarib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Paraeremostachys anisochila".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Oʻzbekiston respublikasi oliy sudi** — Oʻzbekiston fuqarolik, jinoiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyatining oliy organi. Oliy sudning tashkil etilishi va uning faoliyat koʻrsatishi masalalari Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (110-modda), "Sudlar toʻgʻrisida"gi qonuni (yangi tahriri, 2000-yil 14 dekabr), Fuqarolik protsessual va Jinoyat protsessual kodekslari normalari, shuningdek, qonunchilikning boshqa hujjatlarida belgilab berilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy sudlari, viloyatlar, shaharlar, tumanlararo, tuman sudlari va harbiy sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega. Oliy sud ishlarni 1-instansiya sudi sifatida va nazorat tartibida koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Oliy sud raisi, uning 1-oʻrinbosari va oʻrinbosarlari, sudlov hayʼatlari raislari, Oliy sud sudyalaridan iborat. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga qonunchilik tashabbusi huquqi berilgan.

Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Oliy sud Plenumi, Rayosati, Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati, Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati, Harbiy hayʼat tarkibida ish olib boradi. Oliy sud Plenumi eng yuqori sudlov instansiyasi boʻlib, 4 oyda 1-marta chaqiriladi hamda Oliy sud sudyalari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi oliy sudlarining raislaridan iborat tarkibda ish olib boradi. Oliy sud Plenumi ishlarni nazorat tartibida koʻradi, sud amaliyotini umumlashtirish materiallarini koʻrib chiqadi va qonun hujjatlarini qoʻllash masalalari boʻyicha tushuntirishlar beradi, Oliy sud raisining taqdimnomalariga binoan, Oliy sud Rayosatining tarkibini, sudlov hayʼatlarining tarkibi va raislarini tasdiklaydi. Oliy sud Rayosati Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalaridan belgilangan miqdorda tuziladi. Oliy sud Rayosatining majlislari har oyda kamida 1-marta oʻtkaziladi. Oliy sudning sudlov hayʼatlari ishlarni 1instansiyada, appelyatsiya, kassatsiya tartibida va nazorat tartibida koʻradi, sud amaliyetini oʻrganadi va umumlashtiradi, qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi, sud statistikasini tahlil qiladi va h.k. Oliy sud raisi, rais oʻrinbosarlari, sudyalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan 5 yil muddatga saylanadi.

Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi "Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining axborotnomasi" (1989-yildan oʻzbek va rus tillarida), Oliy sud Plenumi qarorlari toʻplamini nashr etadi. "Kuch — adolatda" gaz.ning muassisi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konstantin Aleksyutovich** (1884-yil 20-may, Minsk gubernatorligi, Rossiya imperiyasi – 1943-yil 26-fevral, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – belarus xoreografi, baletmeysteri.

Biografiyasi
------------

Konstantin Aleksyutovich 1884-yil 20-may kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Minsk gubernatorligida tugʻilgan. U 1906-yil Sankt Peterburg teatr maktabini tamomlagan. Konstantin Aleksyutovich 1920-yilda Minsk balet truppasini tashkil qildi. U 1930-yildan 1937-yilgacha Belarus yosh tomoshabinlar teatri xoreografi, 1937-yildan 1941-yilgacha Belarus xalq qoʻshiqlari va raqslari ansambli bosh xoreografi sifatida ishladi. Konstantin Aleksyutovich Ikkinchi jahon urushi paytida Samarqandga keldi. U Samarqanddagi oʻzbek musiqa va drama teatrida baletmeyster boʻlib ishladi.

Faoliyati
---------

U Samarqandga kelganidan soʻng ham, belarus xalqi milliyligini, sanʼatini targʻib qilishda davom etdi. U belarus xalqining raqslarini Samarqand oʻzbek musiqa va drama teatrida sahnalashtirdi. Bunga misol qilib, „Kartoshka raqsi", „Liyavoxina", „Nikita", „Blizzard" va boshqalarni misol keltirish mumkin.

### Liyavoxina raqsi

Konstantin Aleksyutovich tomonidan 1940-yil Moskva davlat drama teatrida namoyish qilingan. Uning „Liyavoxina" raqsi haqida rus sanʼat arbobi Galavanov quyidagicha fikr bildiradi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Oʻrtoq Aleksyutovich tomonida namoyish etilgan „Liyavoxina" raqsini belarus raqslarining eng yaxshi namunalaridan biri deyish mumkin. | "|

### Bulba raqsi

Dastavval belarus xalq raqslari orasida „Bulba raqsi" yoʻq edi. Keyin 1926-yili Konstantin Aleksyutovich belarus raqslari koʻrib, musiqalarini eshitib yurib, oʻzi mustaqil „Bulba raqsi"ni yaratdi. U ushbu raqsni yaratguncha, har bir harakatlarga eʼtibor berganligi uchun, hozirda „Bulba raqsi"ni belarus xalq raqslari qatoriga qoʻshilgan.

Konstantin Aleksyutovich 1943-yil 26-fevral kuni Samarqand shahrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Алексютовіч Канстанцін Андрэевіч". Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Алексютовіч Канстанцін Андрэевіч 2". Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
**Elektr zanjiri** — elektr energiyasi manbalari, qabul qilgichlari (isteʼmolchilari) va ularni bir-biriga tutashtiruvchi oʻtkazgichlar (simlar) majmui. Elektr zanjiri tarkibiga ulabuzgichlar (viklyuchatellar), qayta ulagichlar (pereklyuchatellar), saqlagichlar, himoyalash va kommutatsiya (uzibulash) apparatlari, oʻlchash va nazorat asboblari va boshqalar ham kiradi. Elektr zanjiri yordamida elektr energiyasi (elektromagnit energiya yoki zanjirida elektr toki, elektr yurituvchi kuch EYUK, potensiallar farqi mavjud boʻlgan boshqa tur energiya) uzatiladi, tarqatiladi hamda kuchlanishi pasaytiriladi yoki oshiriladi. Elekt energiyasi manbalarida biror turda gi energiya (suv, issiklik va boshqalar ener giyasi) elektr energiyasiga, qabul qil gichlar (isteʼmolchilar)da elektr ener giyasi issiqlik, mexanik va boshqalar tu| energiyaga aylantiriladi. Elektr zanjiri rejim" (ish maromi) barcha qismalardagi tok va kuchlanish qiymatiga bogʻliq boʻladi. Elektr zanjiridagi tok, EYUK va kuchlanish oʻrtasidagi munosabat Kirxgof qonunlari bilan tushuntiriladi (qarang Kirxgof koidalari). Elektr zanjiri oʻzgaruvchan va oʻzgarmas tok zanjirlariga boʻlinadi. Elektr zanjirining asosiy elementlari: rezistor, induktivlik gʻaltagi, elektr kondensator va boshqalar


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Anatolevich Xaletskiy** (belaruscha: Alyaksey Anatolevich Khaletskiy; 1984-yil 19-iyun, Minsk) — belaruslik futbolchi, himoyachi va murabbiy.

Klub karerasi
-------------

Minsk futbol maktabi tarbiyalanuvchisi boʻlgan u uzoq vaqt BATE safida toʻp surgan, biroq bazada mustahkam oʻrin ololmagan. Keyinchalik Belarusning turli klublarida oʻynagan, Oʻzbekistonda toʻp surgan.

2011 yil yanvar oyida u Belshina Bobruisk bilan shartnoma imzoladi. U 2012 yilgi mavsumning aksariyat qismini jarohat tufayli oʻtkazib yubordi. 2013 yil aprel oyida u Vitebskga koʻchib oʻtdi, ammo 2013 yil avgustida u klubni tark etdi va Slutsk futbolchisiga aylandi[1]. Klubga Birinchi ligada gʻalaba qozonishga yordam berdi.

2014 yilning mart oyida u Granit Mikashevichi bilan shartnoma imzoladi [2]. U asosiy himoyachi sifatida klubni 2014-yilda Birinchi ligada gʻalabaga olib keldi.2015-yilning fevralida u „Gorodeya"ga koʻchib oʻtdi [3]. 2015 yilning dekabrida u kelasi mavsum uchun shartnomasini uzaytirdi[4], ammo 2016 yilgi mavsumda kamdan-kam maydonga tushdi.

Murabbiylik karerasi
--------------------

2017 yil yanvar oyida u „Gorodeya"da murabbiy sifatida ishlay boshladi [5]. 2021 yil yanvar oyida u Gorodets klubini tark etdi va tez orada Gorodeya oʻz faoliyatini toʻxtatdi[6]. Keyinchalik u Polshadagi bolalar jamoalari bilan ishlay boshladi[7].
**Gerbert Yulievich Gaase** (1896—1922) — Birinchi jahon urushi va fuqarolar urushi qatnashchisi, ikki karra Qizil Bayroq ordeni sovrindori (1922).

Biografiyasi
------------

Gerbert Gaase 1896-yil (boshqa ma'lumotlarga ko'ra — 1897-yilda) Sankt-Peterburgda tug'ilgan.

1915-yilda u Sankt-Peter nomidagi Bosh nemis maktabini (Petrishule) tugatgan va keyin Sankt-Peterburg universitetiga o'qishga kiradi. O'qishni tugatmasdan, 1916-yilda Gaase chor armiyasiga xizmatga chaqirildi. U Pavlovsk harbiy maktabini tezlashtirilgan kursda tamomlagan va praporshchik unvonini olib, Birinchi jahon urushi frontiga yuborilgan.

1918-yilda Gaase ishchilar va dehqonlarning Qizil Armiyasiga xizmat qilish uchun ketdi. Sharqiy frontda Kolchak rus armiyasiga qarshi janglarda qatnashgan, vzvod, rota, batalon komandiri bo'lgan. Jangdagi faolligi uchun 1919-yilda u 15-piyoda diviziyasining 127-piyoda polkiga komandir etib tayinlandi. U janglarda o'zining harakatlari bilan ajralib turardi.

1920-yil 7-avgustda Gaase polki Dneprdagi Korsunskiy monastiriga bostirib kirdi va u yerdan Vrangel rus armiyasining bir qismini haydab chiqardi. Respublika Inqilobiy Harbiy Kengashining 1922-yil 18-oktyabrdagi 213-sonli buyrug'i bilan polk komandiri Gerbert Gaase RSFSRning birinchi Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlandi.

Keyinchalik Gaase Oʻrta Osiyoga oʻtkazildi va Buxoro kuchlar guruhi qoʻmondoni yordamchisi etib tayinlandi. Bosmachi tuzilmalari bilan janglarda faol qatnashgan. 1922-yil 10—11-sentabrda Buxoro yaqinidagi Tixiy Kuluk qishlog‘i yaqinidagi jangda qatnashgan. 31-otliqlar brigadasi otryadiga rahbarlikni o'z zimmasiga olib, uni hujumga boshladi. Bosmachi mag'lubiyatga uchradi va Sovet bo'linmalarining muhim sovrinlarni qo'lga kiritdilar. O'sha jangda Gaase halok bo'ldi. U Kogon shahrida (hozirgi Oʻzbekiston) dafn etilgan, Gaase qabriga yodgorlik oʻrnatilgan.

Respublika Inqilobiy Harbiy Kengashining 1922-yil 22-oktyabrdagi 216-son buyrug'i bilan Gerbert Gaase vafotidan keyin RSFSR Qizil Bayroqning ikkinchi ordeni bilan taqdirlandi.

Adabiyotlar
-----------

* "Qizil Bayroq va Faxriy inqilobiy qurollar bilan taqdirlangan shaxslar to'plami". Harbiy nashriyot, 1926-yil.
* Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasining to'rt yilligiga bag'ishlangan xotiralar to'plami. 1918—1922 yillar. Harbiy akademik kurslar qoshidagi Harbiy ilmiy jamiyat bo'limi, 1922-yil.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Гаазе Герберт Юльевич" (ru).  Энциклопедия Петришуле. 4-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-yanvar 2014-yil.
2. 1 2  Герои Гражданской войны. Гаазе Герберт Юльевич. // Военно-исторический журнал. — 1977. — № 8. — С.65.
3. 1 2  Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием.
**Tovarlarga nisbatan noto'g'ri yoki chalg'ituvchi ko'rsatkichlarga barham berish to'g'risidagi Madrid kelishuvi** (inglizcha: *Madrid Agreement for the Repression of False or Deceptive Indications of Source on Goods*) xalqaro shartnoma boʻlib, "toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita ahdlashuvchi Davlatlardan birini yoki shu yerda joylashgan joyni koʻrsatadigan, kelib chiqishi notoʻgʻri yoki chalgʻituvchi koʻrsatkichni oʻz ichiga olgan barcha tovarlarni nazarda tutadi, davlat yoki kelib chiqish joyi sifatida ularni olib kirishda olib qo'yiladi yoki bunday olib kirish taqiqlanadi yoki bunday olib kirishga nisbatan boshqa choralar va sanktsiyalar qo'llaniladi».

2020-yil uchun 36 ta shtat mavjud.

Shartnoma 1891-yilda Madridda tuzilgan, keyin 1911-yilda Vashingtonda, 1925-yilda Gaagada, 1934-yilda Londonda, 1958-yilda Lissabonda va 1967-yilda Stokgolmda qayta ko'rib chiqilgan.

Bitim Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

Yana qarang
-----------

* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* Intellektual mulkni himoya qilish bo'yicha Birlashgan xalqaro byurolar (BIRPI)
* Savdo belgilari
* WIPO Lex

Manbalar
--------

1. ↑  „Мадридское соглашение о пресечении ложных или вводящих в заблуждение указателей источника на товарах" (ru).  Всемирная организация интеллектуальной собственности. Qaraldi: 18-dekabr 2015-yil.
2. ↑  Madrid Agreement (Indications of Source)

Havolalar
---------

* Tovarlar manbasini noto'g'ri yoki chalg'ituvchi aniqlashga qarshi kurash bo'yicha Madrid kelishuvi Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-12-04).(Inglizcha) ){{{1}}} )(isp.) )(Fransuzcha) ) WIPO Lex ma'lumotlar bazasida - WIPO rasmiy veb-sayti.
**Kerkion** (qadimgi yunoncha: *Κερκυών* qadimgi yunoncha: *Κερκυών*) — qadimgi yunon afsonalarida qaroqchi deb atalgan va Eleusis podshohi.

Branxus va Argiopaning oʻgʻli (yoki Poseydon va iloha Argiopaning oʻgʻli). Boshqa bir iddaolarga koʻra, Gefestning oʻgʻli. Herilning fikricha, Poseydon va Amfiktyonning qizining oʻgʻli.

U qizi Alopaning Poseydon bilan ishqiy munosabatlaridan xabar topgach, uni tiriklayin koʻmib tashlagan.

U Eleusis va Megara oraligʻidan oʻtuvchi yoʻlda safarga chiqqanlarni uchratib, ularni oʻzi bilan jang qilishga majburlashi hamda oʻldirishi bilan mashhur edi.

U otasini qidirib Afinaga ketayotgan Tesey qoʻlida halok boʻladi. Tesey uni nafaqat jismoniy ustunlik tufayli, balki mahorati bilan ham magʻlub etadi. Natijada kurash sanʼatiga asos soladi.

Esxilning „Kerkion" (fr. 102 Radt) satirik dramasi qahramoni. Shuningdek, Evripidning „Alope" tragediyasi qahramoni.

Bundan tashqari, Arkadiyaning afsonaviy podshohi, Agamed oʻgʻli ham shu nom bilan atalgan: **Kerkion**.

Manbalar
--------

1. ↑   Схолии к Платону. Законы VII 796а // Примечания А. А. Тахо-Годи в кн. Платон. Собрание сочинений. М. 1990-94. В 4 т. Т.4. С.747
2. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.640-641
3. ↑   Гигин. Мифы 158
4. ↑   Комментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.179
5. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э I 3; Вакхилид. Дифирамбы XVIII 26
6. ↑   Павсаний. Описание Эллады I 39, 3
**Akobir Adhamov** (1928-yil 4-sentyabr, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 1993-yil 12-noyabr, Dushanbe, Tojikiston) – fizik, Tojikiston fanlar akademiyasi akademigi, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

Hayoti
------

Akobir Adhamov 1928-yil 4-sentyabr kuni Oʻzbekiston SSRga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatida tugʻilgan. U 1949-yil Samarqand davlat universitetining fizika-matematika fakultetini tamomlagan. 1953-yil esa Moskva davlat universitetini tugatgan. Akobir Adhamov 1954-yildan 1965-yilgacha Tojikiston davlat universitetining fizika-matematika fakultetida katta oʻqituvchi sifatida faoliyatini boshlaydi. 1965-yildan 1966-yilgacha Tojikiston milliy universitetining ilmiy ishlar boʻyicha prorektor lavozimida ishladi. 1966-yildan 1968-yilgacha Tojikiston fanlar akademiyasi huzuridagi fizika institutida direktor sifatida faoliyatini davom ettiradi. Akobir Adhamov 1976-yildan 1984-yilgacha Tojikiston fanlar akademiyasi huzuridagi kimyo akademiyasini boshqaradi.

Akobir Adhamov SSSR Fanlar akademiyasining ultratovush muammolari boʻyicha tuzilgan ilmiy kengash aʼzosi edi. Shu bilan birgalikda, Tojikiston fanlar akademiyasining amaliy muammolar boʻyicha tuzilgan ilmiy kengash raisi edi. U „Sovet-tojik ensiklopediyasi" ilmiy tahririyati bosh kotibi edi. Dushanbe va Samarqand shaharlaridagi koʻchalarning biriga Akobir Ahmadov nomi berilgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Akobir Adhamov fizika fanidan 1954-yilda nomzodlik dissertatsiyasini, 1964-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. U Tojikiston davlat universitetida kvant elektronikasi, ultratovushning suyuqliklarda tarqalishi, elastik moddalarning kinetik nazariyasi hamda potensial energiyani aniqlash boʻyicha izlanishlar olib borgan. Akobir Adhamov 100 ga yaqin ilmiy ishlar va maqolalar muallifidir.

Mukofotlari
-----------

Akobir Adhamov „Shon-sharaf ordeni", „Lenin ordeni", „Mehnat faxriysi" ordenlari va mukofotlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Akademiyai ilmhoi Ҷumhurii Toҷikiston. Hayati shaxsӣ. – Dushanbe: Donish, 2011. – 216 s.
2. ↑  „Акобир Адҳамович Адҳамов". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Akobir Adxamov ijodiy". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
Urungach irmogʻi vodiysida ikkita koʻl bor (*uygʻurcha kash — nefrit, Urung — nur,* yaʼni "**yorugʻlik yoki oq nefrit**" degan maʼnoni anglatadi).Pastki qismi juda kichik, chiroyli firuza tusli, yuqori qismi esa katta ko'l. Suvi shunchalik tiniq va shaffof ko'lki, tubida har bir toshni ko'rishingiz mumkin. Tarixiy jihatdan, ko'l tabiiy to'g'on bo'lib xizmat qilgan toshning qulashi natijasida paydo bo'lgan.

Katta va kichik Urungach koʻllari oʻzining nefrit monand rangi bilan shu nomga loyiq koʻrilgan. **Urungach** qishlogʻidan uzoq boʻlmagan masofadagi Ugam-Chotqol qoʻriqxonasida suv omborlari joylashgan. Kichik koʻl hajmiga koʻra shunday atalgan. Katta koʻl hajm jihatidan anchayin katta va teparoqda joylashgan. Suvining zumrad sifat rangi qimmatbaho **nefrit toshini eslatadi**.

Baland togʻlar tufayli koʻllarga yetib borish noqulayliklar tugʻdirsa ham**Nefrit** koʻllari va uni oʻrab turgan goʻzal tabiat bunga arziydi. Uning harorati taxminan**5 darajani** tashkil etadi. Sayohatchilarni koʻllarning taʼriflab boʻlmaydigan goʻzalligi hayratga soladi. Bu erda ular tabiatning tafakkuridan zavqlanishadi, togʻdan oqib tushayotgan eng toza suv, koʻm-koʻk maysalar, tinchlik va osoyishtalik bu yerda hukmron. 

Nefrit koʻllari
Neftit ko'llariga tashrif buyurish uchun eng yaxshi vaqt **15-maydan 15-iyungacha**. Bu vaqtda Urungach eng to'laqonli hisoblanadi. Shundan so'ng, suv asta-sekin pastki ko'lni tark etadi va kuz-qishda u butunlay quriydi. Yuqori Urungachda yil davomida suv qoladi.

Nefrit O'zbekiston

Manbalar
--------



1. ↑  „arxiv nusxasi". 18-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2022-yil.
2. ↑
3. ↑
**Aleksandr Nikolayevich Volkov** (1886.19.8, Fargʻona −1957.17.12, Toshkent) — Oʻzbekistan xalq rassomi (1946). Toshkent rassomlik bilim yurtida oʻqituvchi (1919—46). Ijodini rangtasvir asarlar chizish bilan boshlagan („Anorli choyxona", 1924, Tretyakov galereyasida), „Tuyalar sahroda", „Sozandalar", „Ona", „Qozoq qizi" (hammasi —1926, Moskvada, rassomning oilasida), „Terimchi qizlar" (1932, Tretyakov galereyasida), „Temirchining ustaxonasi" (1929), „Shohimardonda tush payti" (1933, ikkalasi Arxangelsk Tasviriy sanʼat muzeyida) asarlarida Oʻzbekistan manzaralari va kishilarini gavdalantirgan. Asarlarida milliy harakter, mehnatsevarlik, hayot shavqi aks ettirilgan („Brigadaning dalaga chiqishi", 1932—33; „Yoʻlsizlikka hujum", 1932—34, ikkalasi Qoraqalpogʻiston sanʼat muzeyida; „Ekskavatorlarni yigʻish", 1935, Oʻzbekiston sanʼat muzeyida). Manzaralar (Fargʻona koʻrinishlari aks ettirilgan „Togʻ qishlogʻi" turkumi, 1926—27), portretlar (Hamza, 1946—56, Qoraqalpogʻiston sanʼat muzeyida; avtoportretlar, 1934, 1944, Oʻzbekiston sanʼat muzeyida), natyurmortlar („Dala gullari", 1955, Oʻzbekiston sanʼat muzeyida) ham yaratgan.

A. Volkov. „Avtoportret" (1939).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kitob surat al-ard** (Yer surati kitobi) – geografik asar. Muallifi X asrda yashagan arab sayyohi va olimi Ibn Havqaldir. Asar 977–978-yillarda Sitsiliyada yozilgan boʻlib, koʻplab xalqlar tarixiy geografiyasi bayon qilingan.
Asarda yerning tasnifi, iqlimi, mamlakatlar va shaharlar toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
943-yilda Ibn Havqal savdogar sifatida Ispaniya, Sitsiliya, Mesopotamiya, Shimoliy Afrika, Hindiston, Eron kabi mamlakatlarga boradi. U Istaxriy bilan tanishadi va asar yozishga kirishadi. Istaxriy „Kitob masolik ul-mamolik" asaridagi xaritalarni qayta yozadi va toʻgʻirlab chiqadi, bir nechta xaritalarni kitobga ilova sifatida kiritadi.
Asarda Buxoroga oid boʻlgan maʼlumotlarni uchratish mumkin. Ibn Havqal asarida Buxorodagi 7 ta darvoza nomlarini sanab oʻtadi. U asarda Buxorodagi Xarqonrud, Shofirkom arigʻi, Baraxsha (Varaxsha), Quyi va Yuqori Farovuz, Nahr-i Romitan kabi joy nomlari va toponimlarini yozgan.
Ibn Xavqal asarida Istaxriy maʼlumotlaridan tashqari, al-Jayhoniy, Ibn Xurdadbeh kabi shaxslarning kitoblaridan foydalanadi.
1878-yilda asarning arabcha matni asosida De Gue tomonidan, 1938–1939-yillarda Kramers tomonidan nashr qilingan.
Asar 2011-yilda tarixchi olim Shamsiddin Kamoliddinov tomonidan ilmiy-izohli lugʻati bilan birgalikda Toshkentda oʻzbek tilida chop etilgan. Shamsiddin Kamoliddinov  Kramers tomonidan tayyorlangan tanqidiy matni asosida tarjima qilgan.
Ibn Havqalning ushbu asari ayrim parchalari rus tiliga tarjima qilingan. Volin, Garkavi, Betger kabi olimlar oʻz tadqiqotlarida „Kitob surat al-ard" asaridan foydalanishgan. Mazkur asarning H. Mamadaliyev tomonidan 2007-yil „Movarounnahr" qismi oʻzbek tiliga tarjima qilingan ammo u nashr etilmay qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ибн Ҳавқал 2011, s. 4. sfn error: no target: CITEREFИбн\_Ҳавқал2011 (help)
2. ↑  Тўраев 2023, s. 37. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
3. 1 2  Тўраев 2023, s. 38. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
4. 1 2  Ибн Ҳавқал 2011, s. 8. sfn error: no target: CITEREFИбн\_Ҳавқал2011 (help)
5. ↑  Ибн Ҳавқал 2011, s. 7. sfn error: no target: CITEREFИбн\_Ҳавқал2011 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
* Ибн Ҳавқал*. Китоб сурат ал-ард*. Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2011 — 400 bet.
**Nuremberg Gverh** (nem. Nürnberger Gwerch — lit. Dial. „Nürnberg chalkashlik") ― Frankon oshxonasining anʼanaviy kolbasali salati va qovurilgan kolbasa va Nyurnberg gingerbread bilan birga, Nyurnbergning oshpazlik mutaxassisi. „Nyurnberg chalkashligi"  bitta retsepti mavjud emas, shuning uchun u boshqacha boʻlishi mumkin, ammo har qanday holatda „havaskor"uchun oʻziga xos taʼmga ega.

Koʻp retseptlarning har qandayida „Nuremberg chalkashligi" ning asosi Vinegret sousi mol goʻshti lablaridan salat boʻlib, unga uy Nuremberg shahar kolbasi qoʻshiladi. Baʼzi retseptlarda pishloq (odatda limburger), qaynatilgan tuxum, pomidor va bodring kabi salat tarkibiy qismlariga ruxsat berilmaydi. Tayyor boʻlgunga qadar, nyuremberg gverh salqin joyda uch soat davomida turishi kerak. Nyuremberg gverh odatda qora non bilan taqdim etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  gekonntgekocht.de: Нюрнбергский гверх
2. ↑  „nuernberginfos.de: Нюрнбергский гверх". 8-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2022-yil.

Havolalar
---------

* Retsept Arxivnaya kopiya (olm.) )
**Smola** (rus.) — yuqori molekulali organik birikma. Amorflilik, isitilganda astasekin yumshashi, eritilganda yopishqoq xolga kelishi, organik erituvchilarda eriganda parda hosil qilishi va suvda erimasligi koʻpchilik S.larning tavsifli xossalaridandir. S. tabiiy va sintetik S.ga boʻlinadi. Kanifol, dammara, kopal, sandarak, kahrabo va bitumlar tabiiy S.ga kiradi. Ilgari tabiiy S. lok, yelim, qogʻoz, grammofon plastinkalari va boshqa i.ch.da keng qoʻllangan. Hozirgi zamonaviy sanoatda tabiiy S. oʻrnini istiqbollisintetik S. egallamoqda. Fenolformaldegid, polivinilxlorid, karbolid, melaminformaldegid, poliamid va boshqa S. sintetik S.ga taalluqlidir. Sintetik S. plastmassa, lok, yelim, sintetik tola, plyonka, elektr izolyasiya materiallari, organik shisha va boshqa olishda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spaanse Water** – Curacao orolida joylashgan shaharcha. U *Nieuwpoort* sayyohlik kurortini, *Santa Barbara* qishlogʻini,  va Tafelberglarni oʻz ichiga oladi. Spaanse Water – Willemstadning sharqida joylashgan tabiiy bandargoh ham hisoblanadi.

Tarixi
------

 Fort Beekenburg (2010)
Spaanse Water strategik jihat muhim joy boʻlgan. 1703-yilda Caracas koʻrfazida tabiiy portni va Willemstadning orqa yoʻlini himoya qilish uchun Fort Beekenburg qurilgan. Qal’a oʻsha paytda Curacao direktori boʻlib ishlagan Nikolaas van Beek tomonidan qurilgan. U bir necha bor fransuzlar, inglizlar va qaroqchilarning hujumiga uchragan, ammo hech qachon zabt etilmagan. Qal’a Royal Dutch Shell kompaniyasiga tegishli boʻlgan. 2005-yildan to hozirgi vaqtcha u hamma uchun ochiq hisoblanadi.

 Spaanse Waterdagi neft terminali
Santa Barbara 1662-yilda tashkil etilgan plantatsiya boʻlib, oroldagi eng qadimgi va eng katta plantatsiyalardan biri hisoblanadi. Bu unchalik katta foyda keltimagan va 1875-yilning yanvarida sotib yuborilgan. Keyinchalik plantatsiya 1875-yilning may oyida Jon Goddenga qayta sotiladi, u yerda katta hajmdagi fosfat konini ishga tushiriladi .1915-yilda bu yerga kalsiy koni ham qoʻshiladi. Konlar hali ham faol va kompaniya kon zahiralar 2045-yilgacha tugamasligini taxmin qilgan. 1927-yilda Royal Dutch Shell Spaanse Waterda neft terminalini quradi. 2005-yilda ushbu terminal yopiladi

XX asr oxirida Spaanse Water sayyohllar uchun joyga aylantiriladi. Ular uchun Nieuwpoort, Jan Thiel va Santa Barbara Beach &amp; Golf kurortlari tashkil etiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Nieuwpoort" (nl). *TUI*. Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
2. 1 2 3 4  Buurtprofiel Spaanse Water 2011. sfn error: no target: CITEREFBuurtprofiel\_Spaanse\_Water2011 (help)
3. ↑  „Spaanse Water" (nl). Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
4. 1 2  „Fort Beekenburg" (nl). *Columbus Magazine*. Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
5. ↑  „Kiekje uit de West" (nl). *Haagsche courant* (27-iyul 1933-yil). Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
6. 1 2  „Fort Beekenburg" (nl). Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
7. ↑  Benjamins, Herman Daniël*. Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië* (nl). Leiden: Martinus Nijhoff Publishers, 1917 — 560 bet. 24-aprel 2021-yilda qaraldi.
8. ↑  „Fuik Beach" (nl). *Beautiful Curacao*. Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
9. ↑  „Spaanse Water Jan Thiel" (nl). 18-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2021-yil.
**Guttiner Xayder Fernando Kosta Tenorio** (1994-yil 6-oktyabrda tugʻilgan), odatda **Gutti** nomi bilan tanilgan, braziliyalik professional futbolchi, yaqinda Stomil Olsztyn jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Guttiner faoliyatini Brazilyaning América Futebol Clube (Belo Horizonte) (MG) asosiy yoshlar jamoalari safida boshlangan va oʻzining professional ilk klubdagi faoliyatini 2015-yilda Bonsucesso Futebol Clube- jamoasida boshlagan. 2016—2017-yilgi mavsumni Associação Acadêmica e Desportiva Vitória das Tabocas (Recife) jamoasida oʻtkazib, jamoaning asosiy futbolchilaridan biriga aylandi. Buning natijasida 2017-yil oxirida xorij jamoalaridan takliflar tusha boshladi.

2017-yil iyul oyida u Ukraina Premyer-ligasining „Olimpik Donetsk" klubi bilan ikki yarim yillik shartnoma imzoladi. 2017-yil dekabr oyida shartnoma bekor qilindi va u Ukraina klubini tark etdi. 2018-yil fevral oyida Guttiner Ukraina Premyer-ligasi jamoasi „Chornomorets Odessa" bilan shartnoma imzoladi. Guttiner Ukraina ligasi jamoalarida 4 yildan oshiq vaqt davomida faoliyat olib bordi. 2021-yil Koronavirus pandemiyasi endi tarqala boshlagan vaqtida, Oʻzbekiston Superligasi jamoasi Namanganning „Navbahor" jamoasidan taklif tushdii va namanganliklar bilan shartnoma imzolaydi. Navbahor jamoasida yarim mavsum davomida toʻp surgan Gutti 2021-yil soʻngida jamoani tark etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Guttiner Heider piłkarzem "Dumy Warmii"" (pl).  OKS Stomil Olsztyn (18-mart 2022-yil). Qaraldi: 18-mart 2022-yil.
2. ↑  „olympic\_podpisal\_brazilca" (Russian).  Official FC Olimpik Donetsk Site (14-iyul 2017-yil). 17-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2017-yil.
3. ↑  „"Олимпик" прощается с Антоном Поступаленко и Гути" (Russian) (14-dekabr 2017-yil). 24-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2023-yil.
4. ↑  „Пополнение в составе "Черноморца"" (Russian) (6-fevral 2018-yil).

Havolalar
---------

* Guttiner playmakerstats.com saytida (ogol.com.br ning inglizcha versiyasi)
* Guttiner
* Sayt
**Kuyovqoʻrgʻon** — ilk oʻrta asrlarga oid badavlat dehqon qoʻrgʻoni (milodiy 5-asr). Yodgorlik Termizdan 26 km shim.da, Angor tumanida, Zartepadan 300 m sharqda joylashgan. K. 1977-yil Arxeologiya institutining Baqtriya ekspeditsiyasi tomonidan toʻliq ochib oʻrganilgan (Pi-dayev Sh. P.). Qoʻrgʻon 2 qanatli bino boʻlib, kvadrat shakldagi (20x18) pax-sa koʻtarma (platforma) ustiga qurilgan. Binoning ikkala qanatida 5—6 tadan xona mavjud. Bu yerda mehmonxona, yotoqxona va xoʻjalik xonalari boʻlgan. Xoʻjalik xonalari uzun yoʻlaksimon shaklda boʻlib (12,6x2,4 m), ularning tomi ravoqsimon qilib xom gʻishtlardan terib chiqilgan. Qolgan xonalar yassi qilib yopilgan. Bino darvozasi qoʻrgʻonning shim. tomonida joylashgan. K. tarixida 2 meʼmoriy bosqich qayd qilingan. 2-bosqichda bino xonalari tuzilishiga ayrim oʻzgartirishlar kiritilgan. Qurilish materiallari sifatida toʻgʻri toʻrtburchak shakldagi xom gʻishtlardan foydalanilgan. Qoʻrgʻonni oʻrganish davomida turli shakldagi sopol idishlar va boshqa uy-roʻzgʻor buyumlari topilgan. Togʻ tizmalar orasida loyganchdan ishlangan monumental haykallar alohida oʻrin egallaydi. Haykallarda oqsuyak ayol va erkaklarning obrazlari aks ettirilgan. Haykallarning har biri oʻziga xos koʻrinishga ega. Haykaltarosh yaratilayotgan obrazlarga joʻshqin hayotiylik baxshida etgan. Har bir obraz oʻzining badiiy barkamolligi bilan ajralib turadi. Haykallarda kushon davri haykaltaroshligining anʼanalari oʻz ifodasini topgan. Haykallar qoʻrgʻonning 2-qavatida joylashgan mehmonxonaning 3 devorini bezatib turgan. 4-devor rangli surat bilan naqshlangan. K. haykallari Oʻrta Osiyodagi ilk asrlarga oid hayotiy obrazlarni oʻzida mujassamlashtirgan yagona haykaltaroshlik namunasidir. Haykallar ilk oʻrta asrlardagi Toharistonning boy va yuqori rivojlangan moddiy va maʼnaviy madaniyatidan dalolat beradi. K. ilk oʻrta asrlarga xos boʻlgan qoʻrgʻon meʼmorligining dastlabki koʻrinishidir. Qoʻrgʻon oʻzining ilgʻor meʼmoriy yechimlari bilan ajralib turadi.

Shokirjon Pidayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Artigas departamenti (**ispancha talaffuzi: [aɾˈtiɣas]) Urugvayning eng shimoliy departamenti boʻlib, mamlakatning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Uning poytaxti Artigas shahri hisoblanadi. Artigas departamenti 11,928 km². 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholisi 73,378 kishini tashkil qiladi.
U shimolda va sharqda Braziliya bilan chegaradosh boʻlib, uni Kuareym daryosi ajratib turadi. Janubda Artigas departamenti Salto departamenti bilan chegaradosh, gʻarbda esa Argentina boʻlib, uni Urugvay daryosi ajratib turadi. Artigas Urugvayning boshqa ikki davlat bilan chegaradosh yagona departamentidir.
Departament va uning poytaxti Urugvayning mustaqillik urushlari davrida yetakchisi boʻlgan Xose Gervasio Artigas (1764–1850) sharafiga nomlangan.

Tarixi
------

Artigas departamenti qonunan 1884-yil 1-oktyabrda tashkil etilgan boʻlib, ilgari Salto departamentiga qarashli hudud boʻlgan. U 1915-yilda shahar toifasiga oʻtdi va Urugvay milliy qahramoni Xose Gervasio Artigas sharafiga shu nom bilan nomlandi.

Sacred Heart cherkovi
Uning poytaxti Artigas 1852-yil 12-sentyabrda Don Karlos Katala tomonidan tashkil etilgan boʻlib, u Kuareim daryosi boʻyida joylashgan. Keyinchalik harbiy aholi punkti boʻlib, undan keyin shaharga aylantirilgan.

Geografiyasi
------------

Departamentning Braziliya bilan chegarasining ikki qismi oʻrtada talash edi, lekin Lotin Amerikasi davlatlari oʻrtasidagi koʻplab chegaralar bahslaridan farqli oʻlaroq, bu masala Urugvayning Braziliya bilan munosabatlarini keskinlashtirmagandi. Ular doʻstona boʻlib qoldi.

 Artigas departamenti xaritasi
Artigas chegaralarida ikkita asosiy geostruktura hududini uchratish mumkin:

* Markaziy va sharqiy hudud, unga bazalt kuestasi va Cuareim daryosi yaqinidagi baʼzi choʻkindi tekisliklari kiradi. Shuningdek, mintaqada Cuchilla de Belen kabi baʼzi tepaliklar mavjud.
* Tor allyuvial tekislikdan iborat gʻarbiy hudud.

Artigas departamentining oʻrtacha harorati butun mamlakat boʻylab eng yuqori hisoblanadi (19 °C dan 47 °C gacha koʻtariladi). Uning yogʻingarchilik darajasi ham shunday (yillik oʻrtacha 1400 mm).

Iqtisodiyoti
------------

 Artigas shimolidagi Bella Uniondagi plantatsiyalar.
Artigasning noyob iqlim sharoiti Bella-Union shahri atrofida muhim agrosanoat markazini rivojlantirishga imkon berdi. Bir qancha ekinlar, xususan, meva va sabzavotlar, shakarqamish va sholi ekiladi. Kafedraning qolgan qismlarida asosiy iqtisodiy faoliyat chorvachilikdan iborat.

Manbalar
--------

Tashqi havolalar
----------------

* Artigas boʻlimining INE xaritasi
* Nuestra Terra, Colección Los Departamentos, 17-jild „Artigas"
**1880 yilgi Greenback partiyasining Milliy konversiyasining** Chikagoda 9-11-iyun kunlari prezidentlikka va oʻrinbosari-prezidentlikka nomzodlarni tanlash va 1880-yilgi AQShprezidentlik saylovlarida Greenback partiyasi uchun partiya platformasini yozish uchun chaqirildi. Vakillar prezidentlikka Ayova shtatidan Jeyms B. Uiverni, prezidentlik oʻrinbosariga esa Texas shtatidan Barzillay J. Chambersni tanladilar.

Amerika dollari partiyasi 1880-yilda siyosiyat bilan sahnaga yangi kelgan bo'lib, asosan mamlakatning g'arbiy va janubida 1873-yildagi vaxima tomonidan paydo boʻlib kelgan iqtisodiy og'ir javoblar sifatida paydo bo'ldi. Fuqarolar urushi davrida Kongress an'anaviy tarzda oltin emas, balki davlat obligatsiyalarida sotiladigan pul shakli bo'lgan "yashil pullar "ga ruxsat bergan edi. Urushdan keyin Sharqdagi ko'plab demokratlar va respublikachilar oltin standartiga qaytishga intilishdi va hukumat yashil pullarni muomaladan chiqarishni boshladi. Pul massasining qisqarishi iqtisodiy tushkunlik bilan birgalikda qarzdorlar, fermerlar va sanoat ishchilarining hayotini qiyinlashtirdi; Greenback partiyasi bu guruhlardan yordam olishga umid qildi.

Prezidentlik uchun olti kishi nomzod bo'lgan. Ayova shtatidagi senator 

va fuqarolar urushi generali Uiver ansevimlirit edi, ammo boshqa iksenatormen, Massachusets shtatidan Benjamin F. Butler va Pensilvaniyadan Xendrik B. Rayt ham ko'plab izdoshlarga ega edi. Uiver birinchi ovoz berishda 8vakilgatning ko'pchilik ovozini qo'lga kiritib, tezda g'alaba qozondi. Texaslik biznesmen va Konfederatsiya faxriysi Chambers ham dastlabki ovoz berishda nomzod bo'ldi. Platforma uchun kurash yanada shiddatli bo'ldi, chunki chap qanot harakatining turli fraktsiyalari delegatlari ayollarning saylov huquqi, xitoylik immigratsiya va hukumat mehnat sharoitlarini qanchalik tartibga solishi kerakligi haqida to'qnash kelishdi. Ayollar uchun ovoz berish eng munozarali bo'lib, ovozli ozchilikning qarshiligiga qaramay, partiya oxir-oqibat sufragistlarning ishini ma'qulladi.
**Holiqova Raisa Halilovna** (boshqirdcha: *Рәйсә Хәлил ҡыҙы Халикова* 1934 — 2005) — boshqirdiston tilshunosi, filologiya fanlari doktori (1992), professor (1995), Boshqirdiston ASSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1987).

Biografiya
----------

Holiqova Raisa Halilovna 1934-yil 16-martda Oʻzbekiston SSR Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tugʻilgan.

1958-yilda Raisa IN. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining Sharq tillari institutini tamomlagan .

1962-1967-yillarda Sterlitamak davlat pedagogika institutida oʻqituvchi, boshqird tili va adabiyoti kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlaydi.

1967-1972-yillarda Boshqird davlat pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetida ishlaydi.

1973-1993-yillarda SSSR Fanlar akademiyasi Ural filiali Boshqird ilmiy markazi tarix, til va adabiyot institutining katta ilmiy xodimi boʻlib ishlaydi.

1995-yildan beri Boshqird davlat pedagogika institutining boshqird tili kafedrasi mudiri. „Bilm" jamiyatining boshqird yozuvi va adabiyoti tarixi, nutq madaniyati boʻyicha faol oʻqituvchisi  .

Mukofotlari
-----------

J. G. Kiekbaeva nomidagi premianing laureati boʻlgan.

Ilmiy ishlari
-------------

U saksondan ortiq ilmiy ishlar, jumladan boshqird yozuvi va adabiy tili tarixiga oid, milliy maktablar uchun darsliklar va qator oʻquv qoʻllanmalarning muallifi:

* RSFSR milliy maktablarining 4-sinf oʻquvchilari uchun sinfdan tashqari oʻqish uchun kitob. L.: Maʼrifatparvarlik, 1988-270-yillar. (hammuallif))
* Boshqird adabiy tili tarixiga oid insholar. M. 1989-yil.
* 18-19-asrlar boshqird shezerlarining tili va akt hujjatlari .R. X. Xoliqova ; E. R. Tenishev; SSSR Fanlar akademiyasi, Ural. boʻlimi.
* Boshqirdiston tarixi kitobi. 1993-yil (hammuallif)

Adabiyotlar
-----------

* Olim va yozuvchi Jalil Giniyatovich Kiekbaev. Bibliografiya. Ufa. BashGU, 2011-yil. ISBN 978-5-9613-0167-0 .

Manbalar
--------

1. ↑  „Сайт общества «Знание»". 23-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2013-yil.

Havolalar
---------

* Xabibullina Z. A. Xalikova, Raisa Xalilovna // Bashkirskaya ensiklopediya / gl. red. M. A. Ilgamov. — Ufa : GAUN „Bashkirskaya ensiklopediya", 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
* Xalikova Raisa Xalilovna Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-10-31).. UNTs RAN
* — J. G. Kiekbaevava uning premiyasi haqida maʼlumot