**Bavariya fanlar akademiyasi** (nemischa:, qisqartmasi: **BAdW**) —jamoat notijorat tashkiloti, Bavariyaning asosiy tadqiqot markazi, Germaniya Fanlar Akademiyalari Ittifoqi aʼzosi. Myunxenda, sobiq qirollik saroyida joylashgan.

2009-yilda akademiyaning 157 nafar haqiqiy aʼzosi va 156 nafar muxbir aʼzosi bor edi. Akademiya Germaniyadagi eng yirik kompyuter markazlaridan biriga ega, uning oʻta past haroratlarni oʻrganish instituti mavjud.

Tarixi
------

1807-yilgi Akademiya mukofoti medali (muddati koʻrsatilmagan), old tomoni
Qirollik Bavariya Fanlar akademiyasi 1759-yilda Myunxenda Maksimilian III Jozef tomonidan tashkil etilgan va shuning uchun Yevropadagi eng qadimgi ilmiy jamiyatlardan biri hisoblanadi.

Akademiya loyihasi sud maslahatchisi Iogann Georg fon Lori (nemischa:, 1723—1787), „Bavariya oʻqimishli jamiyati" asoschisi (nemischa:) va Count Zigmund fon Heimhausen (nemischa:, 1708—1793) akademiyaning birinchi prezidenti boʻlgan. Asosan tarixiy tadqiqotlar uchun tashkil etilgan akademiya Bavariya arxividan 1763-yildan boshlab 40 jilddan iborat „Monumenta Boica[de]" nomli hujjatlar toʻplamini nashr ettirdi. Ishda Herman Sholliner (1722-1795) ishtirok etdi.

Bavariya Fanlar akademiyasi 1783-yilga qadar oʻz binosiga ega emas edi. Akademiyaga Iezuit ordenidan rekvizitsiya qilingan „Vilgelminum" saroyi berildi. 1944-yilda akademiya binosi bombardimon qilingan va vayron qilingan. Akademiyaning muassasalari va xizmatlari Myunxen universitetining koʻplab kichik auditoriyalari va idoralarida joylashgan edi. Akademiya tashkil topganining 200 yilligida (1959) Bavariya Fanlar akademiyasi Myunxen saroyining shimoli-sharqiy qanotida doimiy binolarga joylashdi.

Tuzilishi
---------

 Myunxen Rezidensiyasining shimoli-sharqiy qanoti, Bavariya Fanlar akademiyasi joylashgan.
Bavariya Fanlar akademiyasi nemis ilmiy jamiyatlari uchun anʼanaviy tuzilmaga ega. Tashkiliy nuqtai nazardan, Akademiya tashkil etilgan kundan boshlab faqat ikki yoʻnalish ajralib turadigan sinflarga boʻlingan: matematika va tabiiy fanlar hamda tarix-filologiya. Sinf komissiyalar va ishchi guruhlardan iborat boʻlgan. Tarix-filologiya sinfida 30 ta, matematika va tabiiy fanlar sinfida 10 ta komissiya va ishchi guruhlar faoliyat yuritadi. Bundan tashqari, 3 ta komissiya sinflarga kirmaydi va maqomi boʻyicha ularga tengdir: fan tarixi boʻyicha komissiya, togʻ-kon tadqiqotlari komissiyasi, muhandislik va amaliy tabiiy fanlar boʻyicha doimiy komissiya. Akademiyani Plenum (akademiyaning haqiqiy aʼzolarining umumiy yig‘ilishi) boshqaradi. Plenum chaqiriqlari orasidagi tanaffuslarda akademiya boshqaruv kengashi (nemischa:) faoliyat yuritadi.

Akademiya rahbari bevosita Boshqaruv, Matbuot xizmati va Kotibiyatga (Olim boshchilik qiladigan Akademiyaning markaziy boshqaruv organi) bo‘ysunuvchi Prezident hisoblanadi.

Sinflar darajasidagi joriy boshqaruv masalalari ham Sinf umumiy yigʻilishi va uning rahbari — Ilmiy kotib tomonidan hal qilinadi.

Taniqli xodimlar
----------------

* Jan de Vitte
* Xans-Georg Bek
* Otto Braun-Falko
* Adolf Butenandt
* Konstantin Karateodori
* Frants Dolger
* Albert Eynshteyn
* Jozef fon Fraungofer (1823)
* Iogann Volfgang fon Gyote
* aka — uka Grimmlar
* Otto Xan
* Karl Teodor fon Xeygel
* Verner Heisenberg
* Vilgelm fon Gumboldt
* Verner Jaeger
* Aris Konstantinidis
* Konrad Mannert
* Teodor Mommsen
* Maks Plank
* Erich Preiser
* Alfred Pringsheim
* Kurt Sethe
* Arnold Sommerfeld
* Bernxard Studer
* Maks Veber
* Lorens von Westenrider
* Eduard Volflin

Akademiya prezidentlari
-----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Karl-Heinz Hoffmann | 2011 |
| Dietmar Willoweit | 2006-2010 |
| Heinrich Nöth | 1998-2005 |
| Horst Fuhrmann | 1992-1997 |
| Arnulf Schlüter | 1986-1991 |
| Herbert Franke | 1980-1985 |
| Walter Rollwagen | 1977-1979 |
| Hans Raupach | 1970-1976 |
| Robert Sauer | 1964-1970 |
| Friedrich Baethgen | 1956-1964 |
| Richard Wagner | 1952-1956 |
| Heinrich Mitteis | 1950-1952 |
| Walther Meißner | 1946-1950 |
| Mariano San Nicolò | 1944-1945 |
| Karl Alexander von Müller | 1936-1944 |
| Leopold Wenger | 1932-1935 |
| Karl Ritter von Goebel | 1930-1932 |
| Eduard Schwartz | 1927-1930 |
| Max Franz Maria von Gruber | 1924-1927 |
| Hugo von Seeliger | 1919-1923 |
| Otto Crusius | 1915-1918 |
| Karl Theodor von Heigel | 1904-1915 |
| Karl Alfred von Zittel | 1899-1904 |
| Max von Pettenkofer | 1890-1899 |
| Johann Joseph Ignaz von Döllinger | 1873-1890 |
| Justus von Liebig | 1859-1873 |
| Friedrich Wilhelm von Thiersch | 1848-1859 |
| Maximilian Prokop von Freyberg | 1842-1848 |
| Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling | 1827-1842 |
| Friedrich Heinrich von Jacobi | 1807-1812 |
| Anton Clemens von Törring-Seefeld | 1793-1807 |
| Maximilian Joseph von Seinsheim | 1769-1787 |
| Johann Joseph von Baumgarten | 1768-1769 |
| Max Emanuel von Törring-Jettenbach | 1762-1768 |
| Joseph Franz Maria von Seinsheim | 1761-1762 |
| Sigmund Ferdinand von Haimhausen | 1759-1761; 1787-1793 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Küpper, Hans-Josef* „Einstein und die Bayerische Akademie der Wissenschaften" (de). *Albert Einstein in the World Wide Web*. 28-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Königreich – "Constitutionsurkunde" der Bayerischen Akademie der Wissenschaften zu München (1807)" (de). *Haus der Bayerischen Geschichte*. Qaraldi: 8-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Timeline: Bayerische Akademie der Wissenschaften". *badw.de*. Qaraldi: 22-iyul 2019-yil.

Havolalar
---------

* Bavariya Fanlar akademiyasi oʻzining yubileyini nishonlamoqda .