recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Epik turning oʻziga xos xususiyatlari haqida gap borganda, avvalo, uning voqeabandlik xususiyati tilga olinadi. Darhaqiqat, epik asarda makon va zamonda boʻlayotgan voqea-hodisalar tasvirlanadi, oddiygina soʻz vositasida oʻquvchi koʻz oʻngida jonlanadigan toʻlaqonli badiiy voqelik yaratiladi. Oʻquvchi koʻz oʻngida reallikka oʻxshash, oʻzining tashqi koʻrinishi va shakli bilan jonlana olgani uchun ham epik asardagi badiiy voqelikni „*plastik*" tasvirlangan deb yuritiladi. Epik asarda plastik elementlar bilan bir qatorda „*noplastik*" elementlar ham uchraydi. Ushbu elementlar muallif obrazini umumiy tasavvur qilishda qoʻl keladi. Epik asarning noplastik elementlari deyilganda muallifning oʻy-fikrlari, mushohadalari, ichki kechinmalari, tasviriy predmetga hissiy munosabatlari tushuniladi. Aytilganidek, noplastik elementlar plastik elementlardan farq qilib, oʻquvchi koʻz oʻngida jonlanmaydi. Epik turga mansub asarlar asosan nasriy yoʻlda yoziladi lekin nasriy yoʻlda yozilgan lirik asarlardan tubdan farq qiladi. Demak, asarning nasriy yoʻlda yozilganligi uning epik turga kirishiga asos boʻla olmaydi.

Epik asarda voqea- hodisalarni hikoya qilib berayotgan shaxs „**Roviy**" yoki „**Hikoyachi**" deb yuritiladi. Epik asarda voqealar birinchi shaxs tilidan yoki uchinchi shaxs (muallif) tilidan ham aytilishi mumkin. Masalan, X.Toʻxtaboyevning „Sariq devni minib", E.Aʼzamovning „Otoyining tugʻilgan yili", Gʻafur Gʻulomning „Shum bola" yoki „Yodgor" kabi asarlarida rivoya birinchi shaxs yaʼni voqealarda bevosita ishtirok etayotgan personaj tilidan hikoya qilinadi.

Epik shakllar
-------------

1) kichik epik shakllar: latifa, masal, hikoyat, rivoyat, ertak, afsona, badia, etyud, ocherk, esse;

2) oʻrta epik shakllar: qissa (povest)

3) epos, epik doston, roman, epopeya[*sayt ishlamaydi*].

Manbalar
--------

1. ↑  *Dilmurod Quronov.* „Adabiyotshunoslikka kirish" (o'zbekcha). *n.ziyouz.com*. Qaraldi: 16-dekabr 2022-yil.
**Liénard–Wiechert potensiallari** - berilgan traektoriya boʻylab harakatlanadigan nuqtaviy elektr zaryadi yaratgan maydon potentsialining Lorentz-invariant ifodasi. Ular Lorentz kalibrovkasi asosida yozilgan bitta zarra uchun Maksvell tenglamalarining vakuumdagi aniq yechimidir.

Bu tenglamalarni Alfred-Marie Liénard (1898) va Emil Wiechert (1900) bir-biridan mustaqil ravishda olishgan.

Taʼrifi
-------

Liénard-Wiechert potensiali formulalaridagi barcha kattaliklar, shu jumladan zarra tezligi va uning radius vektori {\displaystyle {\textbf {R}}}, quyidagi tenglama orqali aniqlanadigan {\displaystyle t'} vaqtda olinadi:

{\displaystyle c(t-t')=R}
{\displaystyle t'} — kechikish vaqti deb ham ataladi.

Maydon potensiallarining koordinata boshidagi qiymati quyidagi ifodalar bilan beriladi (SGS sistemasida):

{\displaystyle \varphi (t)=\left.{\frac {e}{R+{\mathbf {v} \mathbf {R} \over c}}}\right|\_{t=t'},}
{\displaystyle \mathbf {A} (t)=\left.{\frac {e\mathbf {v} }{c\left(R+{\mathbf {v} \mathbf {R} \over c}\right)}}\right|\_{t=t'},}
bu yerda {\displaystyle \mathbf {v} } — zarra tezligi, {\displaystyle \mathbf {R} } — uning radius-vektori, {\displaystyle R=|\mathbf {R} |,} {\displaystyle \varphi } — [[skalyar potensialth> — yorugʻlik tezligi.

Umuman olganda, agar potensiallarni fazoning ixtiyoriy {\displaystyle P} nuqtasida aniqlamoqchi boʻlsak, potensiallar uchun formulalarni bitta 4-potensial ifodasiga birlashtirish mumkin:

{\displaystyle A^{\mu }=e{\frac {u^{\mu }}{R\_{\nu }u^{\nu }}},\qquad R\_{\lambda }R^{\lambda }=0,}
bu yerda {\displaystyle u^{\mu }} — zarraning {\displaystyle t'} vaqt momentidagi 4-tezligi , 4-vektor {\displaystyle R^{\mu }=\left[c(t-t'),\mathbf {r} \_{P}-\mathbf {r} '\right],} {\displaystyle \mathbf {r} '} kattalik — zarraning {\displaystyle t'} vaqt momentidagi radius-vektori.

Yana qarang
-----------

* Kechikuvchi potensiallar
* Nuqtaviy zaryad kechikuvchi potensiali
* Vakuumda elektromagnit maydon
* Maksvell tenglamalari

Adabiyotlar
-----------

* A.A.Abdumalikov, Elektrodinamika, Choʻlpon, T. 2011
**Veda xudolari** - Vedalarda xudolar - osmon xudolari, quyosh xudolari, havo xudolari, yer xudolari, ayol xudolar kabi xudolar toifasi haqida madhiyalar bayon etilgan.**Osmon xudolari**.Ular sirasiga Dyaus, Varuna, Indra kabi turli osmonlarni boshqarib turuvchi xudolar kiradi. Biroq Varuna keyinchalik suv va dengizlar xudosiga aylanib ketgan. **Quyosh xudolari.** Rigvedada quyosh energiyasining turlicha namoyon bo‘lishidan besh xudo yuzaga kelganligi haqida so‘z yuritilgan. Ularning eng qadimiysi Mitra ("do‘st")dir. Surya quyoshning yorqinroq namoyon bo‘lgan ko‘rinishidir. U yunonlardagi Apollon kabi yetti ot biriktirilgan g‘ildirakli aravalarda tasvirlangan. Savitri esa quyoshning quvvat beruvchi kuchida namoyon bo‘ladi. Pushan muruvvatli hisoblanib, quyoshning mahsuldorlik faoliyatini o‘zida namoyon qiladi. Ularning yana biri Vishnu vedalarda zikr qilingan va keyinchalik unut bo‘lib ketgan xudolar orasida abadiy hisoblangan, hozirgi paytda butun Hindistonda ulug'lanadi. **Havo xudolari.** Ulardan tashqari bu xudolari qatoriga Ashvina va Savitar nomi bilan ataluvchi ikki tong xudosi ham qo‘shiladi. Ularning boshida osmon podshosi va oriylarning milliy xudosi Indra turadi. U, avvalo, ikkita sariq otga qo‘shilgan g'ildirakli aravada turuvchi jang xudosidir.U oriylar urug'ining yetuk sardori ramzidir. Dastavval Indra hind an’analarida chaqmoq xudosi sifatida namoyon bo‘lgan. Biroq bosqinchilar tomonidan ko‘p yillar davomida olib borilgan urushlar uni urush xudosiga aylantirdi. Yomg‘ir xudosi Panjanya, shamol xudosi Vayyular vedalarda aniq tasvirlanmagan.Ular tez-tez Indra bilan umumlashgan holda tasvirlanadi. Ulardan yana biri Rudna bo‘lib, odamlarning unga nisbatan cheksiz qo‘rquvlari ularni doimiy ravishda Rudnaga bag‘ishlab madhiya va duolar o‘qishga undagan. U Rigvedada Shiva ("yoqimli") nomi bilan zikr etiladi.Keyinchalik Shiva Vishnu bilan birgalikda "ikki xudo" sifatida unutilgan Hindiston xudolari turkumi o‘rnini egalladi.**Yer xudolari.**Yer xudolarining eng ulug‘i yerda quyoshning, havoda chaqmoqning, yer ustida olovning mujassamlashuvi hisoblangan olov xudosi Agnidir.Agni haqidagi afsonalar Hindinstondan tashqarida vujudga kelgan.U odamlarning qurbonliklarini xudolarga yetkazuvchi ruhoniy sifatida tasavvur qilingan.Biror qurbonlik uning vositasisiz xudolarga yetib bormaydi, deb hisoblangan. **Ayol xudolar** qatoriga tong va tong nuri ma’budasi Ushas, daryo xudosi Sarasvatilar kirgan. Sarasvati keyinchalik braxmanizmda so‘z xudosi sifatida tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 116. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**London Eye** yoki **Millennium Wheel**, konsolli kuzatuv gʻildiraki Londondagi Temza daryosining Janubiy sohilida joylashgan. U Yevropaning eng baland kuzatuv charxpalagi boʻlib, yiliga uch million tashrif buyuruvchilar bilan Buyuk Britaniyaning eng mashhur pullik turist atroksioni hisoblanadi. U ommabop madaniyatda ham koʻp koʻrinish bergan.

Inshoot 135 metr (443 ft) uzunlikda boʻlib, gʻildirak diametri 120 metr (394 ft)ni tashkil etadi. 2000-yilda omma uchun ochilgan paytda u dunyoning eng katta Ferris gʻildiragi edi. 2022-yil 140 metrli (459 ft) Sun of Moscow, 2006-yilda 160metrli (525 ft) Star of Nanchang, 2008-yili 165 metrli (541 ft) Singapore Flyer, 2014-yil 167metrli (548 ft) High Roller(Las Vegas) va 2021-yili 250 metrli (820 ft) Ain Dubai uning balandligini ortda qoldirdi. Boshqa balandroq misollardan farqli oʻlaroq, faqatgina bir tomondan A-frame bilan tirab turiladi va unga oʻz operatorlari tomonidan "dunyoning eng katta charxpalagi" degan nom berilgan. 2013-yilning boshlaridagi The Shard ning 72-qavatidagi 245metrli (804 ft) kuzatuv palubasi takomillashtirilmaguncha The Eye Londonni kuzatish mumkin boʻlgan eng baland nuqtasi hisoblangan.

London Eye Jubilee Gardensning g`arbiy uchini (oldingi Dome of Discovery) Temza daryosing G`arbiy qirg`og`idagi Westminister Bridge va Hungerford Bridge o`rtasidagi County Hall yonidagi London Borough of Lambethga tutashgan. Eng yaqin metro stansiyasi Waterloo.

Tarixi
------

### Dizayn va tuzilishi

London Eyening dizaynini Marks Barfieldning Julia Barfield va David Marks tomonidan tuzilgan er-xotin jamosi ishlab chiqqan.

Mace qurilish ishlari uchun mas`ul bolib, Hollandia asosiy poʻlat pudratchisi va Tilbury Douglas fuqaro pudratchisi sifatida faoliyat koʻrsatishgan. Maslahatchi muhandislar Tony Gee&Partners fundament ishlarini dizaynlashtirishgan va Beckett Rankine suv ishlarinining dizayni bilan shugʻullanishgan.

Nataniel lichfield va Hamkorlar Tussauds Guruhiga Temzaning janubiy qirgʻogʻidagi devorni oʻzgartirish uchun reja qilish va qurilish roziligini olishga yordam berishgan.
**Eron akademiyasi** — (forscha: فرهنگستان ایران Farhangestân-e Irân) 1936-yil Eronda hukumronlik qilgan Rizoshoh Pahlaviy tomonidan tashkil qilingan. Uning maqsadi — fors tili leksikasi tarkibidan arab va boshqa tillardan kirib qolgan oʻzmalashlarni chiqarib tashlash, oʻrniga fors tili imkoniyati doirasida ekvivalent keltirish hamda tilning sofligini saqlab qolish boʻlgan. Bu tashkilot 1641-yilgacha oʻz faoliyatini davom ettirgan boʻlib, uning asosiy yoʻnalishi — mamlakatda eroniylashtirish siyosatini olib borish, fors tiliga begona boʻlgan soʻzlarni til tarkibidan siqib chiqarish va fors tilining mavqeini koʻtarishdan iborat boʻlgan.

Ish tartibi
-----------

Akademiya qoshida 8 guruhga ajralgan holda komissiya shtabi ish boshladi. Terminlarni yaratish boʻyicha yoʻriqnoma ishlab chiqildi. Ularni eʼlon qilishdan avval komissiyalar tomonidan tasdiqlangan va Rizoshoh Pahlaviy tasdigʻi uchun yuborilgan. Bundan tashqari, kuchli til siyosati natijasida geografik joy nomlari, kishilar ism va familiyasi, barcha forsiy boʻlmagan soʻzlar forsiylashtirildi.

Taklif qilingan terminlar ommaviy axborot vositalari — gazeta va jurnallar, doʻkonlar, umumiy ovqatlanish va jamoat joylarida qoʻllanishi nazorat qilingan. Vaziyat shu darajaga borib yettiki, taklif qilingan terminlar juda qisqa fursatda tilda muqim joy egalladi, lekin 1941-yil Akademiyaning faoliyati toʻxtatildi.

Keyingi akademiya
-----------------

Keyinchalik, terminologiya sohasidagi mavjud muammolarni hal qilish, chet tilidan oʻzlashgan neologizim va terminlarni tartibga keltirish maqsadida 1968-yilda ikkinchi Akademiya oʻz ishini boshladi. Ammo koʻzlangan maqsadga erishilmadi. Mazkur akademiya 1979-yilgacha, yaʼni Islom inqilobigacha faoliyat yuritdi.

Fors tili va adabiyoti akademiyasi
----------------------------------

1991-yil „Fors tili va adabiyoti akademiyasi" tashkil etildi. Bu Akademiya hozirgi kunga qadar barcha sohalarga birdek oʻzlashmalarga forsiy ekvivalent taklif qilish bilan shugʻullanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Mirzaxmedova, Xulkar*. Fors tilida termin yasalishining nazariy va emperik asoslari*, Monografiya, Toshkent davlat sharqshunoslik universitetining kichik bosmaxonasi, 2020 — 240 bet.
Wechsler krateri (lat. Wexler)-oyning janubi-janubi-Sharqiy qismida, oyning ko'rinadigan va uzoq tomonlari chegarasida joylashgan katta zarba krateri. Bu nom amerikalik meteorolog Garri Veksler (1911-1962) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi erta embrionga tegishli.

Kraterning tavsifi
------------------

 Lunar Orbiter - IV zondning surati.
Kraterning eng yaqin qo'shnilari shimoli-g'arbiy qismida joylashgan tepalik krateri; janubda Xeyl krateri, shuningdek g'arbiy-janubi-g'arbiy qismida Neymayer krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 68°53' s 90°43 ' e 68,88° s 90,71° e g, diametri 52,4 km, chuqurligi 4,63 km.

Krater o'qi ko'pburchak shaklga ega va o'rtacha darajada vayron qilingan, milning ichki qiyaligi terasli tuzilish izlarini saqlab qolgan, milning shimoli-g'arbiy qismi kichik krater bilan qoplangan, milning janubi-g'arbiy qismida ikkita egizak kichik krater mavjud. Wechsler kraterining atrofidagi balandligi 1130 m, kraterning hajmi taxminan 2100 km3.. Krater kosasining pastki qismi tekis va tekis bo'lib, balandligi 1390 m bo'lgan Markaziy cho'qqisi, markazdan biroz shimoli-g'arbiy tomonga siljigan va kosaning shimoli-Sharqiy qismida joylashgan kichik krater qoldiqlari mavjud. Kraterning shimoli-g'arbiy qismida vodiyga o'xshash keng tuzilma mavjud.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-139 xaritasining fragmenti.

| Wexler  | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| E | 68°37′S 96°00′E﻿ / ﻿68.61°S 96°E﻿ / -68.61; 96﻿ (Векслер E)GO | 21.2 |
| H | 70°25′S 97°10′E﻿ / ﻿70.41°S 97.17°E﻿ / -70.41; 97.17﻿ (Векслер H)GO | 13.8 |
| U | 68°17′S 82°26′E﻿ / ﻿68.28°S 82.43°E﻿ / -68.28; 82.43﻿ (Векслер U)GO | 49.8 |
| V | 67°58′S 84°12′E﻿ / ﻿67.97°S 84.2°E﻿ / -67.97; 84.2﻿ (Векслер V)GO | 20.6 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi Архивная копия
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 2018-yil 31-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 11-dekabr.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Архивная копия

1. ↑  „Справочник Международного Астрономического Союза". 2017-yil 7-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 5-iyul.
*Uyg'onish davri Lucarne* ( Fransiya )
**Lucarne** ( fransuzcha: *lucarne*, lot.dan lotincha: *lux* "yorug'lik")-tomning yonbag'iridagi oyna ochilishi, odatda chodirda yoki gumbazda, yon va tepada vertikal ramka yopiq. Deraza ochilishining ramkasi odatda fasad devori bilan bir xil tekislikda turadi va ko'pincha fasad devorini davom ettiradi yoki unga parallel ravishda tekislikda joylashgan. Lucarne, utilitar funktsiyalariga qo'shimcha ravishda, dekorativ ahamiyatga ega va odatda tashqi tomondan platbands, shlyapa ramkalari va boshqa dekorativ elementlar bilan bezatilgan.

 *Gothic Lucarne* ( Fransiya )
Kechki Gotika davri va Uyg'onish davrining boshlarida Evropa me'morchiligida g'isht bilan qoplangan devorning davomi bo'lgan jabhaning yon tomonida lyukarnlarda dormer -derazalarning bir turi paydo bo'ldi. Bunday derazalar ko'pincha hashamatli shlyapa bilan bezatilgan. Angliya va Shotlandiyada Tudorlar sulolasi hukmronligi davrida ( XV - XVI asrlar) bunday derazalar tomlari bilan qoplangan binolarda keng tarqaldi. Fransiyada, Lui XII davridan boshlab, qal'alarning tomlarida shunga o'xshash derazalar qurilgan. Lucarne barokko me'morchiligining o'ziga xos elementi edi.

 Lucarnes "Turistlar uyi" tomida Zakopane (Polsha)
U o'ziga xos dekorativ me'morchilik shakllari va gotika va Uyg'onish davrining oldingi davrlari arxitekturasiga qiziqishi munosabati bilan XIX - XX-asr oxirlari me'morchiligida keng qo'llanilgan.

Shuningdek k.
-------------

* dormer oynasi
* tom oynasi
Fototokning kuchlanish va yorug'lik kuchiga bog'liqligini o'rganish sxemasi
**Lukirskiy tajribasi**- ({\displaystyle h=6,658\*10^{-34}})sferik kondensator usilidir. Tajribaning maqsadi fototok kuchini o'rganish. Tajribada Stoletovning sxemasiga o'xshash sxema qo'llaniladi. Bu sxemada **P** - yoritiladigan metall plastinka, **N** - G Galvanometr orqali B batareyaning mos qutbiga ulangan ikkinchi plastinka. Yorug'lik tasirida P plastinkadan chiqayotgan elektronlar B batareyaning tasirida N plastinka tomonga harakat qiladi va simlar orqali galvanometrga borib, B batareyaning tokini ulaydi, yani zaryadlar oqimini tutashtiradi.

Birinchi tekshiruvchilar bu hodisaning yoritilayotgan sirtning ***tozaligiga*** juda ko'p bog'liq ekanligini aniqlashdi. Shuning uchun aniq bajariladigan tajribalarda mexanik usulda yaxshilab tozalangan sirtlar bilan yoki, yaxshisi, metallni vakuumda bug'lantirib yalatish orqali yasalgan sirtlar bilan ish ko'riladi. Ulash vaqtida P va N elektrodlar o'rtasida yuqori vakuum saqlanib turiladi, chunki elektrodlar o'rtasida gaz bo'lishi sirtning xususiyatlarini ko'p o'zgartiradi hamda zaryadlarning chiqish va ko'chish sharoitlarini qiyinlashtiradi. Yorug'likni o'zgartirmay B batareyaning kuchlanishini o'zgartirsak, galvanometr ko'rsatayotgan tok kuchining qiymatini ma'lum chegaralarda o'zgartirishimiz mumkin. Biroq tajribani yuqori vakuumda o'tkazib, elektrodlarning shaklini o'zgartirib yoritilgan sirtdan chiqayotgan *barcha zaryadlar* tezlashtiruvchi maydon yordamisiz ham ikkinchi elektrodga tu'shadigan qilsak, u holda fototokning kuchi maydonni kuchaytirganda ortmaydi. Aksincha elektronlarning yoritilgan sirtdan ikkinchi elektrod tomonga qilayotgan harakatiga xalaqit beradigan qilib yonaltirilgan sekinlashtiruvchi maydon fototokni *kamaytirishi* va hatto nolga teng qilib qo'yishi mumkin .

Fototok xarakteristikasi
Haqiyqatdan ham, tajriba bu mulohazalarga mos ravishda **I** fototok kuchining elektrodga berilgan **V** potensiallar farqiga bog'lanishi quyidagi rasmdagi ko'rinishiga ega ekanligi haqida dalolat beradi. Agar elektrodlarning shakli va o'zaro joylashishi yuqorida aytib o'tilgan talablarga javob bermasa. fototokning xarakteristikasi birmuncha o'zgaradi(rasmdagi funktir egri chiziq). Biroq bu xarakteristikaning bazi muhim xususiyatlari o'zgarmay qoladi; uncha katta bo'lmagan tezlashtiruvchi potensiallar farqi berilganda tok o'zgarmas qiymatga ega bo'ladi(to'yinish toki); ma'lum sekinlashtiruvchi(tormozlovchi) potensiallar farqi berilganda tokning qiymati nolga teng bo'lib qoladi. Fototokning toyinishiga intilishini A.G.Stoletov ham ko'rsatib o'tgan. To'yinish toki yorug'kik tasirida ajralib chiqqan barcha elektronlarning galvanometr zanjiri orqali o'tadigan sharoitga mos kelgani uchun to'yinish tokining kuchini yorug'likning fotoelektr tasiri birligi sifatida qabul qilish mumkin.

**Adabiyotlar**

Optika  ; G.S.Lansberg Toshkent-"O'qituvchi"-1981, 642-b.

Курс общей физики. В 5 т. Том 4. Волны. Оптика  ; Савельев И. В.
***Lycaena hyllus***, **bronza mis**, Shimoliy Amerikada topilgan lycaenidlar oilasining kapalagi.

Tavsif
------

Yuqori tomoni orqa qanotlari bo'ylab oltin zig-zag chegaralari bilan jigarrang fonga ega. Urg'ochilarning old qanotlarida engilroq joylar bor, engilroq joylarda bir nechta qora dog'lar mavjud. Pastki tomonlari asosan qora dog'lar va to'q sariq rangli joylar bilan oq rangga ega. Qanotlari 23 uchun 38 mm.

G'arbda Alberta provinsiyasidnan Nevada shimoligacha, Kanada va AQShning sharqiy qirg'oqlarigacha keng tarqalgan. Bu kapalakning tarqalishi *Lycaena heteronea* ga o'xshaydi, ayniqsa Albertada.

Bronze copper butterfly

Voyaga etgan o'simliklar
------------------------

Voyaga etgan kapalaklar qoraqarag'ay va qizil yoncadan oziqlanishi kuzatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jim P. Brock and K. Kaufman. Kaufman Field Guide to Butterflies of North America, New York, NY:Houghton Mifflin, 2003.
2. ↑  „Bronze Copper Lycaena hyllus (Cramer, 1775) | Butterflies and Moths of North America".
**Lyu He** (soddalashtirilgan xitoycha: xíní; anʼanaviy xitoycha: xíníng; pinyin: Liú Hè; lit. 'Liu Kranʼ; 1952-yil 25-yanvarda tugʻilgan) — xitoylik iqtisodchi va siyosatchi, Xitoy Kommunistik partiyasi Siyosiy byurosining sobiq aʼzosi. va Xitoy Xalq Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosarlaridan biri. Liu, shuningdek, Xitoy Kommunistik partiyasi (KKP) Markaziy moliyaviy va iqtisodiy masalalar komissiyasiga xizmat qiluvchi idora direktori; ikkinchisiga KKP Bosh kotibi Si Tszinpin boshchilik qiladi. U 2018-yil 19-martda vitse-premer etib tayinlangan va Moliyaviy barqarorlik va rivojlanish qoʻmitasini boshqaradi.

Lyu He
Liu oʻrta va oʻrta maktab uchun Pekin 101 oʻrta maktabida oʻqidi. U 1983 yilda Xitoyning Renmin universitetida sanoat iqtisodiyoti va menejmenti fanlari bakalavri va 1986 yilda sanoat iqtisodiyoti fanlari magistri darajasini oldi. 1992 yildan 1993 yilgacha Seton Xoll universiteti biznes maktabida tashrif buyurgan olim boʻldi. U magistrlik darajasini oldi. 1995-yilda Garvard Kennedi maktabining Davlat boshqaruvi fakulteti.

U makroiqtisodiyot, Xitoyning sanoat va iqtisodiy rivojlanish siyosati, yangi iqtisodiy nazariya va axborot sanoati boʻyicha keng koʻlamli nashrlar chop etgan. U ketma-ket Milliy rejalashtirish komissiyasi, Davlat axborot markazi va Davlat kengashining Rivojlanish tadqiqotlari markazida ishlagan.

2013-yildan boshlab Liu Bosh kotib Si Tszinpinga bir qator iqtisodiy tashabbuslar boʻyicha maslahat berishni boshladi va u oʻsha paytdagi Xitoy iqtisodiy siyosatining asosiy meʼmorlaridan biri hisoblangan. U KKP 18-Markaziy Komiteti aʼzosi ham edi. Liu 2018-yilda Davosda boʻlib oʻtgan Jahon iqtisodiy forumida asosiy nutq soʻzladi.

Liu AQSh prezidenti Donald Tramp bilan Oval ofisda, 2018 yil

2017-yil oktabr oyida boʻlib oʻtgan XKP 19-milliy kongressida Lyu KKP Siyosiy byurosiga koʻtarildi. 2018 yil mart oyida Liu Xe Xitoy Xalq Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari etib tayinlandi. 2018-yil may oyida Liu Xe, shuningdek, Xitoy-AQSh savdo urushi boʻyicha bosh savdo muzokarachisi etib tayinlandi. 2019-yil oktabr oyi boshida Liu Xe amerikalik hamkasblari bilan dastlabki savdo bitimi boʻyicha muzokaralar olib bordi.

U Moliyaviy Barqarorlik va Rivojlanish Qoʻmitasining rahbari va Ant Groupga qarshi kurashda asosiy amaldorlardan biri boʻlgan.

U „Si Tszinpin koʻp ishonadigan texnokratlardan biri" deb taʼriflangan.

U Liu Tianranning otasi, Tianyi Ziteng Asset Management (muqobil ravishda Skycus Capital nomi bilan tanilgan) rahbari.
**Villany** ( nemis : *Wieland*; xorvatcha: *Viljan* , *Biljan* yoki *Vilanje*;  serb: Vican , romiylashtirilgan : Viljan  *)* — Vengriyaning Baranya okrugidagi shaharlardan biri. Bu shahar o'zining vinosi bilan mashhur. Aholisi vengerlar, ozchilikni xorvatlar , serblar va Vengriya nemislari tashkil qiladi. Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar aholisi Dunay Svabiyaliklari bo'lgan , ular mahalliy sifatida ham deyiladi.*Stifolder* , chunki ularning ajdodlari bir vaqtlar 1720-yillarda Fulda (tuman) dan kelgan.  Asosan sobiq nemis koʻchmanchilari 1945–1948 yillarda Potsdam kelishuvi boʻyicha Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriyaga chiqarib yuborilgan.  U yerda faqat bir nechta Vengriya nemislari yashaydi, aksariyati bugungi kunda Chexoslovakiya-Vengriya aholi almashinuvidan kelib chiqqan vengerlarning avlodlaridir. Ular sobiq Dunay Svabiya aholisining uylarini oldilar.

Demografiya
-----------

Villani tog'laridagi manzara
Villanining vinoxonalari

Aholi soni yosh guruhlariga bo'lingan:

|  |  |
| --- | --- |
| **Guruh** | **2006 yil** |
| 0-5 yosh | 108 |
| 6-13 yosh | 204 |
| 14-17 yosh | 143 |
| 18-54 yosh | 1450 |
| 55-69 yosh | 328 |
| 70 dan ortiq | 404 |

Qardosh shaharlar
-----------------

Shuningdek qarang: Vengriyadagi egizak shaharlar va qardosh shaharlar roʻyxati

Villaniy egizaklar :

* Eislingen , Germaniya
* Stainz , Avstriya
* Vetca , Ruminiya
* Zamárdi , Vengriya

|  |
| --- |
| Villanining joylashuvi |
| Koordinatalari: 45,86951° N 18,45562° DKoordinatalar : 45,86951° N 18,45562° D |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Tuman | Siklós |
| Hudud |
| • Jami | 22,02 km 2 (8,50 kv mil) |
| Aholi
(2008) |
| • Jami | 2517 |
| • Zichlik | 114,30/km 2 (296,0/kv mi) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |
| Pochta kodi | 7773 |
| Hudud kodi | (+36) 72 |
| Veb-sayt | www .villany .hu |

Manbalar
--------

1. ↑  „http://hrcak.srce.hr/file/11541".
2. ↑  .

{{}
Google Assistant Pixel XL smartfonida ishlayapti 
**Virtual yordamchi** (**VA**) dasturiy ta'minot agenti boʻlib, foydalanuvchi kiritgan buyruqlar yoki savollar asosida foydalanuvchi uchun bir qator vazifalar yoki xizmatlarni bajarishi mumkin. Bunday texnologiyalar koʻpincha foydalanuvchilar bilan muloqotni osonlashtirish uchun xizmat qiladi. Oʻzaro aloqa matn, grafik interfeys yoki ovoz orqali boʻlishi mumkin – chunki baʼzi virtual yordamchilar inson nutqini talqin qilishlari va sintez qilingan ovozlar orqali javob berishlari mumkin.

Koʻp hollarda foydalanuvchilar oʻzlarining virtual yordamchilariga savollar berishlari, uyni avtomatlashtirish qurilmalari va media boshqarishlari hamda elektron pochta, ishlar roʻyxati va kalendarlar kabi boshqa asosiy vazifalarni boshqarishlari mumkin va barchasi ogʻzaki buyruqlar yordamida boʻladi. Soʻnggi yillarda toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanilayotgan virtual yordamchilar Apple Siri, Amazon Aleksa, Google Assistant, and Samsung Bixby hisoblanadi. Bundan tashqari, turli sohalardagi kompaniyalar koʻpincha oʻzlarining mijozlarga xizmat koʻrsatish yoki qoʻllab-quvvatlash tizimiga virtual yordamchi texnologiyasini ulab qoʻyadilar.

Tarix
-----

Radio Rex birinchi ovozli yordamchi boʻlib, 1916 yilda patentlangan va 1922 yilda ommaga taqdim etilgan. Yordamchi it shaklidagi yogʻoch oʻyinchoq edi va uning ismi aytilganda, uyidan chiqardi.

1952-yilda Bell laboratoriyasi raqamlarni avtomatik aniqlash mashinasi „Audrey"ni taqdim etdi. Mashina olti fut balandlikdagi, katta quvvat sarflagan, kabel oqimlariga ega va murakkab vakuum-trubka sxemalari bilan bogʻliq koʻplab texnik muammolarni koʻrsatgan. U nutqning asosiy birliklari, fonemalarni taniy olardi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hoy, Matthew B. (2018). „Alexa, Siri, Cortana, and More: An Introduction to Voice Assistants". *Medical Reference Services Quarterly*. 37-jild, № 1. 81–88-bet. doi:10.1080/02763869.2018.1404391. PMID 29327988. S2CID 30809087.
2. ↑  „Siri vs Alexa vs Google Assistant vs Bixby: Which one reigns supreme?". *Android Authority*.
3. ↑  „The Magic of Virtual Assistants and Their Impact on Customer Service".
4. ↑  *Markowitz, Judith* „Toys That Have a Voice". *SpeechTechMag*.
**Mahfuza Turobova –** Sharqshunos-filolog-uygʻurshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. (1930 – 2000) Toshkent shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1956-yil bitiruvchisi.

1956 – 1957-yillarda "Qizil Oʻzbekiston" roʻznomasida adabiy xodim; 1957 – 1958-yillarda esa "Oʻzbekiston" nashriyotida muharrir; 1958 – 1970-yillar OʻzFA TAI til tarixi sektorida ilmiy xodim; 1970-yildan Toshkent davlat chet tillar pedagogika instituti (hozirgi OʻzDJTU) da katta oʻqituvchi va 1976-yildan (umrining oxirigacha) dotsent.

**Ilmiy yoʻnalishi –** oʻrta asrlar turkiy adabiyot, turkiy til tarixi. 30 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Muhammad Solihning «Shayboniynoma" asarining morfologik xususiyatlari». – T. 1966.

1. Muhammad Solihning "Shayboniynoma" asarida joʻnalish kelishigining ishlatilishi // Adabiyotshunoslik va tilshunoslik masalalari. – Toshkent, 1961. – №2.

2. M. Solihning "Shayboniynoma" asarida feʼllarning zamon formalari // Oʻzbek tili va adabiyoti masalalari. – Toshkent, 1962. – №6.

3. Morfologicheskiye osobennosti yazыka "Shaybaniname" M. Salixa. – Tashkent: Fan, 1966.

4. Burjuacha suxanbozlikning reaksion mohiyati. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1973.

5. Beruniyning tabiiy qarashlari. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1973.

6. Notiqlik sanʼati haqida. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1977.

7. Yuridik atamalar va iboralar lugʻati // Oʻzbekiston matbuoti. – Toshkent, 1995. – №2 – 3.
Mintaqaviy oshxona
------------------

Falastinda uchta asosiy pazandachilik hududi mavjud: Jalila, Gʻazo va Gʻarbiy Sohil (uning oʻziga xos pazandalik kichik mintaqalari mavjud). Jalilada bulgʻor va goʻsht (mol goʻshti yoki qoʻzichoq) asosiy ingredientlar boʻlib, koʻpincha oilaviy taomlardan tortib to yonma-ovqatlargacha turli xil taomlarni tayyorlash uchun birlashtiriladi. Gʻarbiy Sohilda, shimoliy Levantdagi taomlardan farqli oʻlaroq, taomlar ayniqsa mazali. Asosiy taomlar — guruch, pita noni va qovurilgan. Gʻazo oshxonasining asosiy tarkibiy qismi Oʻrta er dengiziga yaqinligi sababli baliqdir. Gʻazo oshxonasiga Misr oshxonasi katta taʼsir koʻrsatadi va eng keng tarqalgan ziravorlar chili, arpabodiyon va sarimsoqdir. Har bir mintaqa turli xil oshxonalarni taklif qilsa-da, falastinliklar oʻz mintaqalarining oshxonalari bilan cheklanmaydilar va retseptlar mintaqalar oʻrtasida taqsimlanadi. Biroq, Gʻazoning boshqa mintaqalardan ajralib turishi uning oshxonasining tarqalishini cheklaydi.

Shirinliklar
------------

Falastin shirinliklariga baklava, halva va kenafeh, shuningdek, irmik va bugʻdoydan tayyorlangan boshqa pishiriqlar kiradi. Paxlava — pista va yongʻoq bilan toʻldirilgan va asal bilan shirinlangan yupqa qatlamli fillo xamiridan tayyorlangan pishiriq. Sharqiy Quddusda juda mashhur boʻlgan Birma kunjuti Kadayif yoki Birma, baklava bilan bir xil ingredientlar bilan toʻldirilgan, ammo uning shakli silindrsimon va fil oʻrniga knaf xamiridan iborat. Halva — boʻlaklarga boʻlinib beriladigan irmikli shirin qandolat. Mouhalabiyah — sutdan tayyorlangan va ustiga pista yoki bodom qoʻshilgan guruch keki.
Falastinda uy egasi odatda mehmonlarini quritilgan mevalar, turli yongʻoqlar, urugʻlar va xurmolar bilan davolaydi. Qovurilgan va tuzlangan tarvuz, qovoq va kungaboqar urug‘lari, shuningdek, pista va kaju bilan birga beriladi. Bizir al-batekh deb ataladigan tarvuz urugʻlari koʻpincha gaplashganda, karta oʻynaganda, kalyan chekayotganda, ovqatdan oldin yoki ovqat oraligʻida isteʼmol qilinadi.

Manbalar
--------
**Farah jangi** 2018-yilning 14-mayida Tolibon jangarilari Afg‘oniston g‘arbida joylashgan Farah shahriga hujum boshlagan paytda boshlangan.

Tarixi
------

Shaharga hujum qilishdan bir necha oy oldin Tolibon Afg'onistonning Farah viloyatining katta qismini qo'lga kiritgan edi, bu guruhning Al-Xandaq bahorgi hujumi natijasida janglar kuchayib, islom payg'ambari Muhammad boshchiligidagi Xandaq jangi nomini oldi.

Jang
----

Tolibon 2018-yil 14-may kuni qoʻlga olingan Humvee va afgʻon politsiyasi yuk mashinalaridan foydalanib, Farahdagi nazorat-oʻtkazish punktlari va hukumat binolariga hujum qilib, shaharga hujum boshladi. Matbuot kotibi "Zabiullah Mujahid" shaharning markaziy maydonida Tolibon jangarilarining suratlarini e’lon qildi, bu esa Tolibon Farahni nazorat qilayotganini ko‘rsatadi. Tolibon Farah qamoqxonasidan yuzlab mahbuslarni ozod qilgani haqida xabarlar tarqaldi. Afg‘oniston hukumati shaharga qo‘shimcha kuchlar jo‘natib, zudlik bilan javob qaytargan. Afg‘oniston harbiy-havo kuchlarining vertolyotlari va Amerikaning A-10 Warthog hujumchi samolyotlari Farahdagi Tolibon pozitsiyalariga havodan zarbalar berdi.

16-may kuni hukumat xavfsizlik kuchlari AQSh havo koʻmagida Tolibonni shahar markazidan haydab chiqargach, Farah ustidan nazoratni tikladi. Shundan so‘ng xavfsizlik kuchlari tozalash operatsiyasini o‘tkazdi. Farah viloyati gubernatori Abdul Basir Salangiyning aytishicha, to‘qnashuvlarda hukumat xavfsizlik kuchlarining kamida 25 a’zosi va besh nafar tinch aholi halok bo‘lgan, shuningdek, kamida 300 nafar Tolibon jangarisi halok bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Taliban launches coordinated assault on Farah City - FDD's Long War Journal" (2018-yil 15-may). Qaraldi: 2018-yil 16-may.
2. 1 2  „Afghan Forces, Taliban Battling In Farah City". *RadioFreeEurope/RadioLiberty*. Qaraldi: 2018-yil 16-may.
3. ↑  „Zabihulla-M on Twitter: "Youth of #Farah city celebrate arrival of Mu…" (2018-yil 16-may). 2018-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 16-may.
4. ↑  „Reports of Farah prison being overrun by Taliban. Hundreds of prisoners reportedly freed. - Afghanistan news map - security alerts from Afghanistan - afghanistan.liveuamap.com". *Afghanistan news map - security alerts from Afghanistan - afghanistan.liveuamap.com*. Qaraldi: 2018-yil 16-may.
5. ↑  „Taliban Claim They've Taken Control of Western Afghan City, Farah" (2018-yil 15-may). Qaraldi: 2018-yil 16-may.
6. ↑  Taliban abandons effort to capture Farah city. *al Jazeera*. Retrieved 17 May 2018.
**Makro oqim** - bu o'tkazgichda (lasan) oqadigan elektr toki.

Tashqi magnit maydon ushbu mikro oqimlarga yo'naltiruvchi, tartibga soluvchi ta'sir ko'rsatadi. Masalan, agar biron bir jism yaqinida oqim (**makro** oqim) bo'lgan o'tkazgich joylashtirilsa, u holda uning magnit maydoni ta'sirida barcha **atomlardagi** mikro oqimlar ma'lum bir tarzda harakatlanib, tanada qo'shimcha magnit maydon hosil qiladi. Magnit induksiya vektori barcha makro va mikro oqimlar tomonidan hosil bo'lgan magnit maydonni tavsiflaydi. Shuning uchun, bir xil makrotokda turli muhitdagi vektor turli xil qiymatlarga ega bo'ladi. Makro oqimning magnit maydoni magnit maydon kuchi vektori bilan tavsiflanadi .

Muhitda makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni bilan kuchayadi. Bir hil izotrop muhit uchun magnit indüksiyon vektori:, bu erda - magnit doimiy, - muhitning magnit o'tkazuvchanligi, makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni tufayli necha marta kuchayganligini ko'rsatadigan o'lchovsiz miqdor. Elektrostatik va magnit maydonlarning vektor xususiyatlarining o'xshashligi.

Magnit induksiya vektori B elektrostatik maydon kuch vektorining analogidir E. ushbu miqdorlar ushbu maydonlarning kuch harakatlarini aniqlaydi va muhitning xususiyatlariga bog'liq.

D elektr siljish vektorining analogi Nmagnitik maydonning kuchlanish vektoridir. Magnit maydon uchun, elektr maydoni kabi, superpozitsiya printsipi amal qiladi: bir nechta oqimlar yoki harakatlanuvchi zaryadlar natijasida hosil bo'lgan maydonning magnit induksiyasi har bir oqim yoki harakatlanuvchi zaryad tomonidan hosil bo'lgan maydonlarning magnit induksiyalarining vektor yig'indisiga teng.



1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Farida Salimova**– Sharqshunos-filolog-hindshunos, filologiya fanlari nomzodi. 1941-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1963-yil bitiruvchisi.

1963 – 1964-yillar – Toshkentdagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida kichik muharrir; 1964–1967-yillar OʻzFA SHI aspiranti; laborant, kichik ilmiy xodim va 1977-yildan katta ilmiy xodim, ayni paytda, 1981-yildan ToshDSHI XMT kafedrasida oʻrindosh.

Hozirgi kunda ham olima mazkur institutlarda faoliyat koʻrsatib kelmoqda.

**Ilmiy yoʻnalishi –** sotsiologiya, Hindistonda ayollar masalasi. 100 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiya va simpoziumlar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Polojeniye jenщin-rabotnis v sovremennoy Indii i ix borba za sotsialnыy progress i mir". – T. 1970.

1. Hind ayollari. – Toshkent, 1968. - 77 b.

2. M.K. Gandi hind ayolining jamiyatdagi va oiladagi oʻrni haqida // Moxandas Karamchand Gandi. – Toshkent, 1972. – B.52 – 68.

3. Qahramon hind ayollari. – Toshkent: Fan, 1973. - 48 b.

4. Hind diyori. – Toshkent: Oʻzbekiston, 1973. -96 b.

5. Jenщinы nezavisimoy Indii (1947 – 1970 gg.). – M. 1974. - 176 s.

6. Rol i mesto Uzbeksk. SSR vo vneshneekon. i kulturn. vzaimootnosheniyax Sov. Soyuza s Indiyey // Uzbekistan i stranы Vostoka. – Tashkent, 1975. – S. 7 – 26. -Sovm. s M.M. Kutinoy.

7. Demokratich. assotsiatsiya jenщin Pakistana // Pakistan: (Ocherki istorii, ekonomiki, kulturы). – Tashkent, 1977. – S. 54 – 63.

8. Jensk. dvijeniye v Indii na sovrem, etape // Ocherki istorii Indii. – Tashkent, 1977. – S. 65 – 82.

9. Prosvetit. organizatsii i uchastiye jenщin v nas.-osvobodit. borbe narodov Indii posledn. chetverti XIX - nachala XX v. // Jenщinы Vostoka. – Tashkent, 1977. - S. 3 – 16; S. 98 – 115.

10. Oktyabr i jensk. dvijeniye na zarubej. Vostoke: (1917 – 1935 gg.) // Velikiy Oktyabr i zarubej. Vostok. – Tashkent, 1977. – S. 21 – 31.

11. Aruna Osaf Ali-Hindiston ozodligi va mustaqilligi uchun kurashchi. – Toshkent, 1982. - 52 b.

12. Ikki olam – ikki bolalik. – Toshkent: Oʻzbekiston, 1985. -44 b.

13. Mejdunarodnoye demokraticheskoye jenskoye dvijeniye. – Tashkent: Uzbekistan, 1985.

14. Jenskoye dvijeniye v stranax Yujnoy Azii. – Tashkent, 1986. - 12 s.

15. Indira Gandi. – Toshkent, 1988. - 46 b.

16. Islam i jenщinы Vostoka. – Tashkent: Fan, 1988. - 208 s.
**Vu Tszinzi** (xitoycha savdo.吳敬梓, s.吴敬梓, pinyin Wú Jìngzǐ; 1701, Chuzhou, Anxuy — 1754 yil 11-yanvar, Yanchjou, Tszyansu) — xitoylik yozuvchi boʻlib, oʻzining "Konfusilar tarixi" nomli romani tufayli. Xitoy ijtimoiy nasri va realistik satira.

Biografiya
==========

Vu Tszinzi Qing amaldori Vu Linqining badavlat oilasida tug'ilgan. Vu oilasi byurokratik va adabiy sohalarda taniqli edi: uning bobosi Vu Dan Xanlin akademiyasining a'zosi edi. Biroq, Vu Tszinzi taniqli rasmiy lavozim uchun imtihonlardan o'ta olmadi (u faqat okrug darajasidan o'tdi). Oilasida isrofgar va isrofgarning shuhratiga sazovor bo'lib, u xususiy fuqaro bo'lib, o'qimishli sinf vakilining turli ishlari bilan shug'ullanadi. U umrining ko'p qismini kambag'al edi. Moliyaviy ahvolini yaxshilash maqsadida 32 yoshida Nankinga ko‘chib o‘tadi va u yerda shaharning ziyoli byurokratiyasi orasida ko‘zga ko‘ringan shaxsga aylanadi.
1740 yildan kechiktirmay Nankinda u o'zining yagona muhim asari - "Konfutsiylarning norasmiy tarixi"ni yozishni boshladi, bu Xitoy adabiyotidagi birinchi muhim ijtimoiy satirik roman hisoblanadi. Ushbu roman ustida ishlash uning hayotining 10 yildan ko'proq vaqtini oldi.

Ushbu romandan tashqari, Vu Tszinzi muhim adabiy merosiga bir nechta she'riy asarlar (ularning aksariyati saqlanib qolmagan) va Shi-ching klassik she'riy to'plamiga sharhlar kiradi.

Afsonaga ko'ra, Vu Tszinzi do'sti bilan uchrashganda sharobga bo'g'ilib vafot etgan.

Konfutsiylarning norasmiy tarixi
================================

Kitobda o'qimishli sinfning kundalik hayoti tasvirlangan va turli ijtimoiy qatlamlarning hayot palitrasi tasvirlangan.

Roman XX asr xitoy adabiyotiga, birinchi navbatda Lu Xun ijodiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi.

Oila
====

Vu Tszinzi uchta farzandi bor edi, ulardan eng kattasi Vu Lang taniqli matematik va taniqli shoirga aylandi.

Hurmat
======

Vu Tszinzi tug‘ilib o‘sgan shahri, bir vaqtlar Quantszyao okrugi bo‘lgan Chuchjouda hozir yozuvchining muzeyi bor.

Adabiyotlar
-----------

* Vu Jing-tzu / I. S. Lisevich // Ulyanovsk - Frankfort. - M .: Sovet Entsiklopediyasi, 1977. - S. 150. - (Buyuk Sovet Entsiklopediyasi: [30 jildda] / bosh muharrir A. M. Proxorov; 1969-1978, 27-jild).
* Fishman O. L. "Konfutsiychilarning norasmiy tarixi" // Jahon adabiyoti tarixi: 8 jildda / SSSR Fanlar akademiyasi; Jahon adabiyoti instituti. ular. A. M. Gorkiy. - M .: Nauka, 1983-1994.
* Baliqchi O. L. Xitoy satirik romani, M. 1966, bet. 71-106.
* Lu Xsun, Xitoy fantastikasining qisqacha tarixi, Pekin, 1959, p. 288-97.
* Encyclopædia Britannica 2005 Ultimate Reference Suite DVD, maqola - "Vu Ching-tzu"
* U, Manzi, "Rulin Vaishi" ("Olimlar"). Xitoy entsiklopediyasi, 1-nashr.
* Pol S. Ropp, Erta zamonaviy Xitoydagi dissent: Ju-Lin Wai-Shih va Ch'ing ijtimoiy tanqidi (Ann Arbor: Michigan universiteti matbuoti, 1981).

Manbalar
--------

1. ↑  *Swartz A.* „Ching-tszu Vu // Ochiq kutubxona".
2. ↑  *Swartz A.* „Jingzi Vu // Ochiq kutubxona".
3. ↑  *Харт М.* „Gutenberg loyihasi".  Project Gutenberg Literary Archive Foundation, 1971..
4. ↑  *Vu Jingzi / I. S. Lisevich // Ulyanovsk* „Buyuk Sovet Entsiklopediyasi".
Farux El-Baz
**Farux El-Baz** 1938-yil 2-yanvarda tug'ilgan (Ez-Zakazik, Misr) — misrlik amerikalik olim, geolog, choʻl tadqiqotchisi. NASAning Oyni o'rganish bo'yicha Apollon dasturining a'zosi (1967-1972), geologiya, geografiya va arxeologiya sohalarida sun'iy yo'ldosh tasvirlaridan foydalanish bo'yicha kashshof. PhD, TWAS aʼzosi (1985), Afrika fanlar akademiyasi (1989), Islom olami fanlar akademiyasi (1998), AQSh Milliy muhandislik akademiyasi (2002), Hasan II Fanlar va texnologiyalar akademiyasi (2005), Boston universiteti professori (1986 yildan). 1978-1981 yillarda.

Biografiya
----------

Qohiradagi Ayn Shams universitetini (kimyo va geologiya bakalavri) tamomlagan, 1954-1958 yillarda shu yerda tahsil olgan. U 1960-1961 yillarda Missuri kon va metallurgiya maktabida geologiya boʻyicha magistr darajasini olgan.

**1961-1962 va 1963-1964 yillarda**

1962-1963 yillarda Roldagi Missuri universitetida tahsil oldi, u yerda geologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. MITda ham xuddi shunday qildi.

**1964-1965 yillarda**

Geydelberg universiteti Mineralogiya va petrografiya institutida o'qituvchi.

**1965-1966 yillarda.**

Qohirada geolog, Morgan neft konining ochilishida qatnashgan. Keyin u AQShga qaytib keldi.

**1967-1972 yillarda**

Bellcomm va Bell Labs xodimi.

**1973-1982 yillarda**

Smitson institutining Milliy havo va kosmik muzey markazining tadqiqot direktori.

**1982-1986 yillarda**

Itek Optical Systems kompaniyasining fan va texnologiya bo'yicha vitse-prezidenti.

**1986 yildan** Boston universitetida tadqiqotchi professor va uning masofadan zondlash markazi asoschisi. Amerika Geologiya Jamiyati, Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi, Britaniya Qirollik Astronomiya Jamiyati, Kashfiyotchilar klubi a'zosi. Professional jurnallarda 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Arxeologiyada masofaviy zondlashning hammuallifi (2007).

**1970 yildan** AQSh fuqarosi. Uylangan, to'rt qizi, nevaralari bor.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

* American Muslim Achievement Award (2001)
* Gold Award, Misr antikvarlari xizmati (2008)
* Distinguished Career Award, Amerika Geologiya Jamiyatining Xalqaro bo'limi (2014)
* Nevada medali (2015)
* Inamori Ethics Prize (2018)

Nyu-England kolleji (1989), Mansoura universiteti (2003), Qohiradagi Amerika universiteti (2004), Missuri universiteti (2004), Bayrut Amerika universiteti (2009) faxriy doktori unvonlarini olgan. Misrning 1-darajali xizmatlari uchun ordeni bilan mukofotlangan (1981). 2014-yilda Qohiradagi ko‘chalardan biriga uning nomi berilgan.

**Kinoda**

Star Trek: The Next Generation 6-mavsumining 26-qismida mokilardan biri uning nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

* Farux El-Baz
* Faruk Elbaz - zamonaviy geolog
**MAKTUBOT** (arab. Odil - maktublar). Tasavvuf adabiyotida muayyan murshidning turli o‘lkalardagi shogirdlari, izdoshlari, vakillari, tanishlari va turfa shaxslarga yozib yuborgan maktublaridan ko‘chirma yig‘ib tayyorlangan to‘plamlarning umumiy nomi.

Tasavvuf olamida Abdulqodir Jiyloniy, Jaloliddin Rumiy («Makotib» deb ham yuritiladi), Imom Rabboniylarning «maktubot» asarlari keng shuhrat qozongan, o‘rta asrlar xattotlari tomonidan qayta-qayta ko‘chirilgan bo‘lib, hozirgi paytda ham mazkur asarlar ko‘plab zamonaviy nashrlar hamda turli tillarga tarjimalarda yetakchilik qilib kelmoqda.

```
«Maktubot-i Rabboniy» yoki qisqagina «Maktubot» nomi bilan mashhur asar 3 jild va 536 ta maktubdan iborat. Asarning birinchi jildi 1616 yilda Imom Rabboniyning shaxsiy ko‘rsatmasiga binoan shogirdi Yor-Muhammad Jadidi Badaxshiy-Toliqoniy tomonidan tuzilgan. Undagi maktublar soni hadisda kelgan rasul-payg‘ambarlar va Badr jangida qatnashgan sahobiylar soniga uyg‘un tarzda 313 tani tashkil etgan. Ikkinchi jilddagi maktublar 1619 yilda Imom Rabboniyning yana bir shogirdi Abdulhay Putniy tomonidan to‘plangan bo‘lib, bunda maktublar soni «alasmou-l-husno» adadiga muvofiq ravishda 99 ta deb belgilangan. Uchinchi jild Imom Rabboniyning vafotidan keyin 1630 yilda, uning yana bir shogirdi Muhammad Hoshim Keshmiy tomonidan to‘planib, undagi maktublar soni Qur’oni karim suralari adadiga mos holda 114 tani tashkil etdi. Uchala jildda umumiy hisobda 526 ta maktub jamlanib, uchinchi jildga Imom Rabboniyning oxirgi 10 ta maktubi ham ilova qilindi. Natijada maktublar soni 536 taga yetgan.
```

«Maktuboti Rabboniy» asari umumiy mazmunda Imom Rabboniyning shariat, aqida, tariqat odoblari, turli bid’at-xurofotlarga munosabat va boshqa bir qator o‘z davrida dolzarb bo‘lgan masalalar atrofidagi fikrmulohazalari, tavsiyalari, chaqiriqlarini o‘zida jamlab olgan.

Kitobning asosiy mavzusi turli mahalliy ta’sirlar va tashqi g‘oyalar natijasida o‘zgarishlarga uchrab borayotgan naqshbandiya tariqatining turli tarmoqlari vakillariga, ularning siymosidagi musulmon jamoalariga murojaatlardan iborat bo‘lib, ularni yot g‘oya va amaliyotlardan chetlashish hamda sof sunniy aqida musaffoligini saqlab qolishga undovlardan iborat.

Asar Hindistonda yangi diniy islohot o‘tkazish orqali barcha mavjud dinlarni birlashtirish g‘oyasi bilan chiqqan Jaloliddin Akbar davrida mahalliy musulmonlarning o‘z e’tiqodlarini saqlab qolishlarida muhim ahamiyat kasb etgan.

Kitob arab, fors,turk tillarida to‘liq nashrdan chiqqan. Ayrim qismlari (to‘liq emas) rus, ingliz va boshqa tillarga o‘girilgan..

Manbalar
--------

1. ↑  tasavvuf Atamalari izohli lug'ati, ,Toshkent Islom Universiteti Islomshunoslilk ilmiy-tadqiqot markazi Movarounnahr 2015.
**Fatonat**- yozuvchi, shoira. Shayxul Islom va "Lahjatul lugʻot" nomli mashhur lugʻat kitobining muallifi, Muhammad Asad ibn Ismoil Abu Is’hoq hazratning qizi va shayxul Islom Muhammad sharif hazratning singlisi Zubaydadir.

### Hayoti va ijodi

```
Rum eli qozi askari va ulugʻlaridan boʻlgan Darvesh Hazratining nikohidagi ayol. U usmonli shoiralarining eng mashhurlaridan boʻlib, nozikfahm va maʼnoli sheʼr aytar ekan. Sadri Aʼzam Rogʻib posho bilan mushoirasi bor.
Fatonat va akasi Muhammadsharif Hazrati hijriy 1194 yili zulqaʼda oyida vafot etib, Abu Ayub Xolid Ansoriyning muborak qabriga yaqin joyga dafn etilganlar.
Fatonat Qurʼonni oʻrganib, ilm olish bilan shugʻullanib, Fiqh lugʻat va boshka ilmlarda xam yetuk boʻladi. U turkiy forsiy tillarda sheʼrlar yozib, adiblar diqqatini tortadi. Sultonlarni maktab yozgan sheʼrlari ham bor.
Fatonatning devoni otasi va akasining devonlari bilan birga bir muqova ostiga olingan holda chop etilgan. Tarixchi Abdulfazl Sayyid Muhammad Xalil Hazrati Murodiy "Silkul durar" nomli kitobida bu ayolning tarjimai holini yozar ekan, bunday deydi: "Istanbulga borganimda oʻz asarimda uning sheʼrlaridan parcha bermoqchi boʻldim. Shu maqsadda uning sheʼrlarini soʻraganimda sheʼrlar devonini berishdi, kerakli oʻrinlaridan nusxa koʻchirtirdim. Sheʼrlari yuksak saviyada yozilgan. Zamondoshlari orasida bunday shoira kam uchraydi. U yozganlarida yoqimli soʻzlarni qoʻllagan.
```

Quyidagi misralar Fatonat qalamiga mansub:

```
Bilmadik zavqi visoling chekmayincha furkating,
```

```
Oʻlmayincha xasta qadrin bilmaz odam sihatning.
```

```
Taʼbi noahla muvofiqdir sehrning gardishi,
```

```
Aqraba vobastadur sayr ila charxi soatning.
```

```
Gullar qizarar sharm ili ul gʻuncha gulunja,
```

```
Sunbul ham oʻlur rashk ili kokil bukulunja.
```

```
Anqo daxi oʻlursa dushar panjai ishki,
```

```
Saydi dila shohboz nigohing suzulunja.
```

```
Ul guncha oʻlur gul kibi xandon,
```

```
Shabnam kibi ashki dil shayd doʻkulunja.
```

```
Har tori biror mor oʻlur ganji kusida
```

```
Ruxsorki zulfi siyohing shona boʻlinja
```

```
Jon bermak esa qasding agar ishk ila Fatonat,
```

```
Xokdir dildordin ayrilma oʻlunja.
```

Fatonatning eri Darvesh Xazrati ilmu-hunar bobida xotinidan ancha quyida ekani rivoyat qilinadi.

### Manbalar

1. ↑  Faxriddin o'g'li, Rizouddin*. Fatonat*. Toshkent: Navro'z, 2019 — 249-250 bet.