**Banská Bystrica viloyati** (slovakcha: ; veng.: *Besztercebányai kerület*) —Slovakiyaning sakkiz viloyatidan biri. Viloyat hududi boʻyicha sakkizta mintaqaning eng kattasi boʻlib, aholi zichligi boshqa mintaqalarga qaraganda pastroq. Banská Bystrica viloyati 1923-yilda tashkil etilgan; uning chegaralari oxirgi marta 1996-yilda oʻzgartirilgan. Banská Bystrica 514 munitsipalitetdan iborat boʻlib, ulardan 24 tasi shahar maqomiga ega. Uning maʼmuriy markazi Banská Bystrica nomli shaharchasi boʻlib, u ham mintaqaning eng katta shahri hisoblanadi. Boshqa muhim shaharlar – Zvolen va Lučenec.

Geografiyasi
------------

Viloyat Slovakiyaning markaziy qismida joylashgan boʻlib, maydoni 9455 km2. Mintaqa asosan togʻli boʻlib, hududda bir nechta tizmalar mavjud. Ularning eng balandi shimoldagi Past Tatralar boʻlib, u yerda eng baland nuqta – Ďumbier joylashgan. Gʻarbdagi togʻ tizmalarining baʼzilari Kremnitsa tog'lari, Vtáčnik va Shtiavnitsa togʻlarini oʻz ichiga oladi. Markazda Javorie va Krupina tekisliklari joylashgan. Slovakiya rudali togʻlari uning boʻlinmalari bilan birga markaziy hududlardan sharqqa tomon choʻzilgan (masalan Poľana, Veporské vrchy, Muránska planina va Spiš-Gemer Karst). Asosiy daryolar shimoliy yarmida Xron, janubda va markazda Ipel, sharqda Rimava va qisqa uzunlikdagi Slana. Maʼmuriy boʻlinishi: viloyat shimolda Jilina viloyati, shimoli-sharqda Presov viloyati, sharqda Košice viloyati, janubi-sharqda Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén okrugi, janubda Nógrád okrugi va Pest okrugi, gʻarbda Nitra viloyati va shimoli-gʻarbda Trenchin viloyati bilan chegaradosh.

Demografiyasi
-------------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1980 | 636,192 | —     |
| 1991 | 659,32 | +3.6% |
| 2001 | 662,121 | +0.4% |
| 2011 | 660,563 | −0.2% |
| 2021 | 625,601 | −5.3% |

Aholi zichligi – 68.14/km2 (176.5/sq mi) (2020-06-30/-07-01), bu barcha Slovakiya viloyatlari orasida eng past va mamlakatdagi oʻrtacha koʻrsatkichdan ancha past. Eng yirik shaharlar – Banská Bystrica, Zvolen, Lučenec va Rimavská Sobota. 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, mintaqada 655 359 kishi istiqomat qiladi, ularning aksariyati slovaklar (83,7%), ammo Vengriya bilan chegarada venger koʻp (11,8%), shuningdek, loʻlilarning (2,3) va chexlar (<1%) mavjud.

Siyosati
--------

Banská Bystrica viloyati gubernatori – Ondrey Lunter. 48,5% bilan gʻalaba qozongan. 2022-yilgi saylovda mintaqaviy parlament ham saylangan.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Banská Bystrica viloyati 13 tumandan (okresy) iborat.

514 ta munitsipalitet mavjud boʻlib, ulardan 24 tasi shaharlar. Shaharlarda viloyat aholisining 56 foizi istiqomat qiladi.

* Banská Bystrica, Banská Bystrica Castle, Saint Francis Xavier Cathedral, Museum of the Slovak National Uprising va boshqalar.
* Zvolen qalʼasi
* Hronský Beňadik monastiri
* Banská Štiavnica
* Svätý Anton manor uyi
* Modrý Kameň qalʼasi
* Lučenec Synagogue
* Predná Hora qasri
* Špania Dolina – konchilik anʼanalariga ega shahar
* Low Tatras milliy bogʻi
* Muránska Planina milliy bogʻi
* Greater Fatra milliy bogʻi
* Cerová vrchovina himoya qilinadigan landshaft hududi
* Poľana himoya qilinadigan landshaft hududi
* Štiavnické vrchy himoya qilinadigan landshaft hududi

Galereya
--------

* Šomoška qalʼasi
* Banská BystricaBanská Bystrica
* Banská BystricaBanská Bystrica
* Banská Bystrica qalʼasiBanská Bystrica qalʼasi
* Slovakiya milliy qo'zg'oloni muzeyi, Banská BystricaSlovakiya milliy qo'zg'oloni muzeyi, Banská Bystrica
* Zvolen qalʼasiZvolen qalʼasi
* Hronsek qalʼasiHronsek qalʼasi
* KremnicaKremnica
* KremnicaKremnica
* Kremnica zarbxonasiKremnica zarbxonasi
* Hronský Beňadik monastiriHronský Beňadik monastiri
* Banská ŠtiavnicaBanská Štiavnica
* Banská ŠtiavnicaBanská Štiavnica
* New Castle, Banská ŠtiavnicaNew Castle, Banská Štiavnica
* Lučenec sinagogiLučenec sinagogi
* Fiľakovo qalʼasiFiľakovo qalʼasi
* Medieval church in Rimavské JanovceMedieval church in Rimavské Janovce
* Predná Hora qasriPredná Hora qasri
* Railway viaduct in TelgártRailway viaduct in Telgárt
* Špania vodiysiŠpania vodiysi
* Bystrianska gʻoriBystrianska gʻori
* Low Tatras milliy bogʻiLow Tatras milliy bogʻi
* Muránska Planina milliy bogʻMuránska Planina milliy bogʻ
* Greater Fatra milliy bogʻiGreater Fatra milliy bogʻi
* Cerová vrchovina himoya qilinadigan landshaft hududi - Tosh sharsharasiCerová vrchovina himoya qilinadigan landshaft hududi - Tosh sharsharasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Statistic of Slovak places by Dušan Kreheľ – Export". 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
2. ↑  POPULATION AND HOUSING CENSUS 2001 – Tab. 3a[*sayt ishlamaydi*]