recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mark Abene** (1972-yil 23-fevralda tugʻilgan) — amerikalik axborot xavfsizligi boʻyicha mutaxassis va tadbirkor, asli Nyu-York shahridan. **Phiber Optik** taxallusi bilan koʻproq tanilgan, u bir vaqtlar "Legion of Doom" va "Masters of Deception" xakerlik guruhlari aʼzosi boʻlgan.

Phiber Optik 1980-yillar va 1990-yillarning boshlarida *The New York Times*, *Harperʼs*, *Esquire* gazetalarida, debatlar va televideniyeda paydo boʻlgan yuqori darajadagi xaker edi. U 1995-yilda *chop etilgan "Masters of Deception: The Gang that Ruled Cyberspace" nomli* badiiy kitobining asosiy qahramonlaridan biri edi.

Yoshlik davri
-------------

Abenening kompyuterlar bilan 9 yoshida mahalliy doʻkonda tanishgan, u yerda ota-onasi xarid qilgani tez-tez vaqt oʻtkazardi. Uning birinchi kompyuteri TRS-80 MC-10 edi, 4 kilobayt operativ xotira, 32 ustunli ekran, kichik harfsiz, dasturlarni yuklash va saqlash uchun kassetali magnitafon mavjud edi. Oʻsha paytdagi odatdagidek, kompyuter monitor sifatida foydalanish uchun televizorga ulangan.

Ota-onasidan operativ xotirani yangilash (20K gacha) va 300 bodli modem sovgʻalarini olgandan soʻng, u CompuServega kirish uchun kompyuteridan foydalangan va koʻp oʻtmay CompuServe-ning "CB simulyatori "da tanishgan odamlar orqali dialup BBSʼlar dunyosini kashf etgan.

Dastlabki yillarda dasturlash va asosiy xavfsizlik konsepsiyalarini oʻrgangan Abene umummilliy telefon tarmogʻining nozik tomonlarini tushunish mahoratini yanada oshirdi. 1980-yillarning oʻrtalarida birinchi marta oʻsmir xakerlardan iborat boʻlgan Legion of Doom (LOD) aʼzolari bilan tanishdi.

Huquqbuzarliklar
----------------

1990-yil 24-yanvarda Abene va boshqa MOD aʼzolarining uylarida tintuv oʻtkazildi. AQSH Maxfiy xizmati tomonidan mol-mulki musodara qilindi. Bunga AT&amp;T korporatsiyasining 15-yanvarda 15-yanvarda tarmogʻi ishdan chiqishiga sabab boʻlgan. 1991-yil fevral oyida Abene hibsga olindi. Abene ayblovni tan oldi va 35 soatlik jamoat ishlariga hukm qilindi.

Ijtimoiy norozilik
------------------

Abene xakerlik sub-madaniyatida sezilarli obroʻga ega boʻlgan. Masalan, Eric Korly (aka) mezbonlik qilgan *"Off the Hook"* radioshousida muntazam ravishda chiqish qilgan.

Professional hayot
------------------

Abene *The New York Times*, *The Washington Post*, *The Wall Street Journal* va *Time* kabi koʻplab nashrlarda xavfsizlik mavzusida gapirgan. U butun dunyo boʻylab xakerlik va xavfsizlik sanoati konferentsiyalarida maʼruzachi sifatida qatnashgan va talabalar bilan axborot xavfsizligi haqida suhbatlashish uchun tez-tez universitetlarga tashrif buyuradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mills.* „Q&A: Mark Abene, from 'Phiber Optik' to security guru" (en). *CNET*. Qaraldi: 8-iyun 2022-yil.
2. ↑  All Circuits are Busy Now: The 1990 AT&T Long Distance Network Collapse
3. ↑  Newsbytes
4. ↑  "The Rise & Fall of Information Security in the Western World" (2007), vimeo.com; accessed February 8, 2018.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoraqalpogʻiston (maʼnolari).

"QORAQALPOGʻISTON" ("Qaraqalpaqstan") — Qoraqalpogʻistondagi nashriyot. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Matbuot va axborot agentligi tasarrufida. 1928-yil Qoraqalpoq davlat nashriyoti nomida tashkil etilgan. 1964-yil iyuldan hozirgi nomda. Nukus shahrida joylashgan. Nashriyot jahon adabiyoti klassiklari asarlarini, shuningdek, badiiy, ijtimoiy-siyosiy, ilmiy-texnik adabiyotlar, tibbiyot, oʻquv-pedagogika sohalariga oid asarlar nashr etadi. 1930—31 yillar "Q."ning Toʻrtkoʻldagi bosmaxonasi hamda gaz. tahririyatlari birlashib, qoraqalpoq va qozoq tillarida, jami 46 nomda kitoblar nashr etgan. 2004-yil "Qoraqalpogʻiston" nashriyotida 53 nomda 141 ming 500 nusxada bosma mahsulot nashr etildi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rasht** — ilk oʻrta asrlarda Tojikistonning Garm viloyati hududida joylashgan shahar va viloyat (6—14-asrlar). Termizdan 60 farsax masofada boʻlgan. 8-asr oxirida barmakiylar avlodi Fadl ibn Yahʼyo (Xolid ibn Barmak nabirasi) R.da, turkiylar bilan chegaradosh yerda, mustahkam devor va darvoza qurdirgan. R. shahri hozirgi Garm shahri oʻrnida boʻlgan. R.ga qoʻshni Xat qishlogʻidan ilk oʻrta asrlarga oid tangalar xazinasi topilgan, ularning ichida 630-yilga oid Vizantiya imperatorining surati tushirilgan oltin tanga va 7— 8-asr boshiga oid xitoy koʻzgusi bor. Bu topilmalar R. orqali Buyuk ipak yoʻli oʻtganligidan va u yunonbaqtriya davrida ham mavjud boʻlganligidan dalolat beradi. 10-asrda R.da zarbxona boʻlib, unda somoniylarning dirhamlari chiqarilgan. Bu esa R. atrofida kumush konlari boʻlganligini bildiradi. V. Bartoldnit fikriga koʻra, R. viloyati 15-asrdan boshlab Qorategin deb atala boshlagan.

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh. S, Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv. T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neyro-gumoral regulyasiya** (neyro... va lot. humor — suyuqlik) — odam va yuqori rivojlangan hayvonlar organizmining aʼzo, toʻqimalari faolligi va fiziologik jarayonlarini nerv sistemasi va gumoral omillar (kon, limfa va toʻqima suyukligidagi biologik faol moddalar) taʼsi-rida boshqarilishi. N.g.r. sistemasi organizmning oʻzgaruvchan muhit sharo-itida normal ishlashini taʼminlab beradi.

Nerv regulyasiyasi filogenetik nuqtai nazardan gumoral regulyasiyat nisbatan ancha yosh. Tuban organizmlarda alohida hujayralar va aʼzolarning oʻzaro aloqasini almashinuv jarayonlarida ishlab chiqariladigan kimyoviy moddalar (metabolitlar) amalga oshi-radi. Evolyusiya davomida toʻqima, aʼzolarning murakkablashishi va differensiyalashishi natijasida yangi gumoral omillar (mediatorlar, gormonlar va sitokinlar) hosil boʻldi va gumoral sistema nerv sistemasi bilan oʻzaro bogʻlanib bordi, natijada, N.-g.r. sistemasi vujudga keldi. Bunda nerv sistemasi biologik faol moddalarning sintez qilinishiga taʼsir etadi (Mas, gipotalamusgipofiz gormonlarining hosil boʻlishiga taʼsir koʻrsatadi, bu omillar qalqonsimon bez, jinsiy va buyrak usti bezlarini faollashtira-di). Oʻz navbatida gumoral omillar nerv sistemasiga ikki xil taʼsir koʻrsata-di: 1) reflektor, yaʼni qon, limfa va toʻqima suyuqliklaridagi biologik faol omillar nerv sistemasining interoretseptorlarini "qitiqlaydi"; 2) bevosita taʼsir, bunda biologik faol moddalar toʻgʻridan-toʻgʻri nerv hujayralariga taʼsir koʻrsatadi (Mas, almashinuv jarayonida hosil boʻladigan SO2 bosh miyaning nafas olish sistemasiga taʼsir koʻrsatib, uni faollashtiradi).

Adabiyot
--------

* Majidov N. M. Troshin V. D. Profilakticheskaya nevrologiya, 1—4 t.. T. 1995-98.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neyrosekretsiya** (neyro... va lot. secretio — ajratma) — ayrim nerv hujayralari (neyrosekretorlar)ning fiziologik faol moddalar — neyrogormonlar ishlab chiqarishi va uni qon yoki toʻqima suyuqligiga ajratishi; odam va umurtqali hayvonlarda N. funksiyasini, asosan, gipotalamus bajaradi. Nerv impulslarining kimyoviy oʻtkazuvchi omillar (mediatorlar)ni ishlab chikaruvchi oddiy nerv hujayralaridan farqli oʻlaroq, neyrosekretor hujayralar sitoplazmasida neyrogormonlar sintez qilinadi. Bu gormon nerv xujayralarining aksonlaridan gemolimfa, qon, toʻqima va orqa miya suyukligiga ajralib, markaziy nerv sistemasi, vis-seral aʼzolar (jumladan, endokrin bezlar) faoliyatiga taʼsir koʻrsatadi. Tuban umurtqasiz hayvonlarda neyrosekretor hujayralar nerv sistemasida tarqoqjoylashgan. Filogenezda neyrosekretor hujayralar neyrosekretor markazlarga toʻplana boshlaydi. Umurtqalilarda bu hujayralar oraliq miyaning gipotalamik zonasida joylashgan. Neyrosekretor hujayralarni klassik neyronlar nazorat qiladi. Oʻz navbatida neyrosekretor hujayralar, oddiy neyronlar kabi taʼsir potensialini generatsiya qiladi, impuls aksonlardan ularning uchlarigacha boradi va uning taʼsirida neyrogormon atrof muhitga ajraladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shoabdurahmonov Shonazar** (1923.5.5, Toshkent shahri) — tilshunos olim, turkolog. 

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1974), filol. fanlari doktori (1964), professor (1967). Toshkent pedagogika institutining oʻzbek tili va adabiyoti fakultetini tugatgan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi til va adabiyot i-tida oʻzbek dialektologiyasi sektorining mudiri (1954—91), bosh ilmiy xodim (1991-98). 1971-74 yillarda mazkur institut direktori, 1974—76 yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix, tilshunoslik va adabiyotshunoslik boʻlimining akademik kotibi.

Asosiy ilmiy faoliyati badiiy asarlar, xalq dostonlari tili, oʻzbek dialektologiyasi masalalariga oid. Shoabdurahmonov hozirgi oʻzbek adabiy tili imlosi, punktuatsiyasi, fonetikasi, morfologiyasi, leksikologiyasi va leksikografiyasiga oid yirik ilmiy tadqiqotlarning, oliy va oʻrta maktablar uchun darslik va oʻquv qoʻllanmalarining hammualliflaridan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973).

Manbalar
--------

* Punktuatsiya qoidalari, T. 1953; Oʻzbek dialektologiyasi (hamkorlikda), T. 1959 (keyingi toʻldirilgan nashrlari: 1962; 1977); Oʻzbek adabiy tili va oʻzbek xalq shevalari, T. 1962; Oʻzbektili grammatikasi, 1j. Morfologiya (hamkorlikda), T. 1975; Oʻzbek tili darsligi, 9sinf uchun (hamkorlikda), T. 1977 (keyingi nashrlar: 1978, 1980, 1982); Hozirgi oʻzbek adabiy tili, 1-qism (hamkorlikda), T. 1980.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Babacar Guèye** (1994-yil 31-dekabrda tug'ilgan) - senegallik professional futbolchi, Turkiyaning ,Kojaelispor' klubi hujumchisi.

Karyera
-------

2022-yilning 31-yanvarida, klub bilan yarim yillik ishlagandan soʻng, Guye Erzgebirge Aue bilan 2023-yilgacha amal qiladigan shartnomasini bekor qilishga kelishib oldi.

2022-yilning 8-fevralida Guye Turkiyaning Kojaelispor klubi bilan 1,5 yillik shartnoma imzoladi.

Karyera statistikasi
--------------------

### Klub

*match played 31 January 20222*
,{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Klublar

```
rowspan="2" |Mavsumlar
```

! colspan="3" |Liga
! colspan="2" |Kubog
! colspan="2" |Boshqalar
! colspan="2" |Jami
|-
!Division
!O'yinlar
!Gollars
!O'yinlar
!Gollar
!O'yinlar
!Gollar
!O'yinlar
!Gollar
|-
| rowspan="3" |Troyes II
|2014–15
| rowspan="2" |CFA
|12
|5
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|12
|5
|-
|2015–16
|5
|4
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|5
|4
|-
! colspan="2" |Total
!17
!9
!0
!0
!0
!0
!17
!9
|-
| rowspan="3" |Troyes
|2014–15
|Ligue 2
|3
|0
|0
|0
|0
|0
|3
|0
|-
|2015–16
|Ligue 1
|11
|1
|1
|0
|0
|0
|12
|1
|-
! colspan="2" |Total
!14
!1
!1
!0
!0
!0
!15
!1
|-
|Hannover 96
|2016–17
|2. Bundesliga
|2
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
|Zulte Waregem (loan)
|2016–17
|First Division A
|12
|2
|3
|1
| colspan="2" |—
|15
|3
|-
|Sint-Truidense (loan)
|2017–18
|First Division A
|15
|1
|1
|0
| colspan="2" |—
|16
|1
|-
|Hannover 96 II
|2018–19
|Regionalliga Nord
|5
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|5
|2
|-
| rowspan="3" |SC Paderborn
|2018–19
|2. Bundesliga
|24
|6
|2
|2
| colspan="2" |—
|26
|8
|-
|2019–20
|Bundesliga
|3
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|3
|0
|-
! colspan="2" |Jami
!27
!6
!2
!2
!0
!0
!29
!8
|-
| rowspan="3" |Karlsruher SC
|2019–20
|2. Bundesliga
|9
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|9
|1
|-
|2020–21
|2. Bundesliga
|22
|2
|0
|0
| colspan="2" |—
|22
|2
|-
! colspan="2" |Jami
!31
!3
!0
!0
!0
!0
!31
!3
|-
|Erzgebirge Aue
|2021–22
|2. Bundesliga
|14
|2
|1
|0
| colspan="2" |—
|15
|2
|-
! colspan="3" |Butun karyera davomida
!137
!26
!10
!3
!0
!0
!147
!29
|}

Yutuqlar
--------

**Zulte Waregem**

* Belgiya kubogi : 2017

Manbalar
--------

1. ↑  „Zweitligist Erzgebirge Aue und Babacar Gueye trennen sich" (de). *kicker* (31-yanvar 2022-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
2. ↑  Kocaelispor (8-fevral 2022-yil). „Ailemize Hoş Geldin Babacar Gueye!" (tr). Press-reliz.  Qaraldi: 17-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Zulte Waregem win second Belgian Cup".  uefa.com (18-mart 2017-yil).
**Shonbrunn shartnomasi** (fransuzcha: *Traité de Schönbrunn*; nemischa:) — 1809-yil 14-oktabrda Venadagi Shenbrunn saroyida imzolangan tinchlik shartnomasi. U Fransiya va Avstriya tomonidan imzolanib, urushni tugatdi va shu bilan Avstriya-Fransiya urushini tugatdi.

Ushbu shartnomaga koʻra Avstriya, Adriatik dengiziga chiqish imkoniyatidan mahrum boʻldi. Avstriya, shuningdek, Karintiya va Xorvatiyaning bir qismini Fransiyaga berishga vaʼda berdi. Fransiya Gortz (Gorica), Istriya bilan Triest, Karniola, Fiume (zamonaviy Riyeka) grafligini oldi. Keyinchalik, Napoleon I ulardan Illiriya provinsiyalarini tashkil qiladi. Gʻarbiy Galisiya, Bavariya — Inn okrugi va Salzburg viloyati, Rossiya — Tarnopol tumani (Fransiya tomonidagi urushda qatnashganligi uchun xarajatlarni qoplash sifatida) Varshava gersogligiga oʻtdi.

Hammasi boʻlib Avstriya, 3,500,000 aholisini (berilgan 21,100,000 aholidan) va taxminan 100,000 km² (dastlabki 700,000 km²) hududini yoʻqotdi. Avstriya Fransiyaga 85 million frank toʻlashga, oʻz armiyasini 150 000 askarga qisqartirishga (avstriyaliklar armiyani qisqartirish vaʼdasini bajarmadi) va unga qarshi kontinental blokadaga qoʻshilib, Buyuk Britaniya bilan munosabatlarni uzishga vaʼda berdi. Shonbrunn shartnomasiga koʻra, Napoleon I Avstriyaning qolgan mulklarining yaxlitligini kafolatladi. Avstriya haqiqatda Fransiyaga qaram davlatga aylandi. Shonbrunn shartnomasi Vena kongressi (1814-1815) qarori bilan qonuniy ravishda bekor qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Война с Пятой коалицией (1809).". 22-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2007-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Venskie mirnie dogovori // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Manaus** — Braziliyaning shimolidagi shahar, Riu-Negru daryosining Amazonka daryosiga quyilish joyida. Shahar tropik oʻrmonlar orasida joylashgan. Amazonas shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,4 mln. kishi (2000). Braziliya Amazoniyasining muhim iqtisodiy, madaniy va savdo markazi. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Amazonka daryosi boʻyida dengiz kemalari kira oladigan port mavjud, chetga kauchuk, braziliya yongʻogʻi, kakao, qimmatbaho yogʻoch va boshqa chiqariladi. Yogochsozlik, toʻqimachilik (jut), oziqovqat, tamaki sanoati korxonalari bor. Kauchuk qayta ishlanadi, qurilish materiallari tayyoralanadi. Neftni qayta ishlash va kimyo sanoati rivojlanmoqda. Geogr. va Amazoniya tarixini oʻrganish instituti, Filol. akademiyasi, universitet, botanika bosh, muzey bor. Shaharga 1669-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pfeiferbrunnen.
**Pfeiferbrunnen** — Shveytsariyaning Bern shahridagi Spitalgasse 21 yaqinida joylashgan tarixiy favvora. Bu favvora XVI asrda Bernning Eski shahar qismida bunyod etilgan favvoralaridan biri boʻlib, Shveytsariya milliy ahamiyatga ega boʻlgan meros obyektlari roʻyxatiga kiradi, shuningdek, Bernning eski shahar qismi YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

Pfeiferbrunnen 1545-1546-yillarda bunyod etilgan boʻlib, shveytsariyalik Uygʻonish davri haykaltaroshi Hans Gieng tomonidan 1514-yilda Albrecht Durerning „Bagpiper" (Volinka) nomli yogʻoch oʻymakorligi asosida yaratilgan aylanma asos qismiga qurilgan. Dastlab, u sayohatchilar uchun mehmonxona boʻlgan Gasthaus (mehmonxona va restoran) maydonidagi Kreuz oldida turardi. 1594-yilda bino nomi Gasthof zum Storchen deb oʻzgartirildi. Bu esa Storchenbrunnen nomini muqobil variant Pfeiferbrunnen nomiga oʻzgarishiga sabab boʻldi. Ushbu muqobil nom XIX asrning oxirigacha mashhur edi. 1874-yildagi taʼmirlash vaqtida haykalning orqa tomoniga yozuvli taxta oʻrnatilgan, ustundagi figuralarga shikast yetgan. Hozirgi suv havzasi 1889-yilda qurilgan. Keyin, 1919-yilda favvora Ryffli- va Storchengässchen oʻrtasidagi asl joyidan sharqqa, hozirgi Spitalgasse 21 oldidagi maydonga koʻchirib oʻtkazilgan.

Favvora haykalida shveytsarlarning milliy cholgʻu asbobi volinkani chalib turgan koʻk, qizil rangdagi libos kiygan musiqachi va uning yonida oq-kulrang tusli gʻoz tasvirlangan. Musiqachi nochor kiyingan, hatto oyogʻida oyoq kiyimi ham yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  „Swiss inventory of cultural property of national and regional significance". *A-Objects*.  Federal Office for Cultural Protection (BABS) (1-yanvar 2018-yil). 2-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2019-yil.
2. ↑  Weber, Berchtold*. Historisch-topographisches Lexikon der Stadt Bern*, 1976. 1-fevral 2010-yilda qaraldi.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2002-06-24).(olmoncha)

Koordinatalari: 46°56′53″N 7°26′33″E﻿ / ﻿46.948098°N 7.442384°E﻿ / 46.948098; 7.442384﻿ (Pfeiferbrunnen)GO


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Bernning Eski shahridagi favvoralar |
| --- |
|  |
| 
 • Anna-Seiler-Brunnen  • Bernabrunnen  • Gerechtigkeitsbrunnen  • Kindlifresserbrunnen  • Läuferbrunnen  • Mosesbrunnen  • Münzbrunnen  • Pfeiferbrunnen  • Ryfflibrunnen  • Simsonbrunnen  • Schützenbrunnen  • Vennerbrunnen  • Weltpostdenkmal  • Welttelegrafen-Denkmal  • Zähringerbrunnen |

 |
**Manba** so`zi arab tilidan kelib chiqgan منبع منابيع نبع— daryoning boshlanish (suv oladigan) joyi (muzlik, qorlik, buloq, botqoqlik). Koʻpincha, M. deb oqimning doimiy oʻzani boshlanadigan joyga aytiladi. Koʻp sonli manbalarga ega boʻlgan daryo tizimida uzoqroqdagisi va eng sersuvlisi bosh M. hisoblanadi. Baʼzida daryoning bosh oʻzani va uning manbasi turli nomlarda boʻlishi mumkin, masalan, Amudaryo — Panj va Vaxsh daryolari, Sirdaryo — Norin va Qoradaryo, Zaraf-shon — Mastchoh va Fondaryolarning qoʻshilishidan hosil boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Anvar Joʻrayev** (31-oktyabr, 1979, Uchquduqda tugʻilgan), oʻzbek rok qoʻshiqchisidir. Oʻzbek, rus va ingliz tillarida qoʻshiqlar ijro etadi. Sahar guruhi frontmeni (vokalisti).

Ijodi
-----

Anvar Joʻrayev 1999-yilda Sahar guruhini tuzib, shu guruhda ijod qilib kelmoqda. Sahar guruhining „Meni izlama", „Yomgʻir" deb nomlanga qoʻshiqlari, oʻz vaqtida xit-paradlarda yuqori oʻrinlarni olgan va hozirda ham guruh muxlislarining eng sevimli qoʻshiqlaridan hisoblanadi.

2002-yilda zamonaviy sanʼatga qoʻshgan oʻz hissasi uchun „Nihol" mukofoti sohibi boʻlgan. 2004-yildan beri Anvar Joʻrayev oʻz guruhi bilan Qozogʻistonda ijod qilmoqda.

Filmografiya
------------

### Filmlar

| Yil | Film nomi | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2005 | *Sarvinoz* | Anvar
 |

Diskografiyasi
--------------

* „Orzu" — 2000
* „Oʻsha sizmi?" — 2003
* „Albom № 3" - 2009

Manbalar
--------

1. ↑  Parvoz zavqi. "Sahar" guruhi solisti turmush o`rtog`ining qanday iltimosidan so`ng O`zbekistonga qaytdi, Sevimli TV YouTube

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-05-10).



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xorazmiy (maʼnolari).

**Xorazmiy**, Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf alXorazmiy (10-asr) — tarixchi. Balxda tugʻilgan, somoniylar amiri Nuh ibn Mansur saroyida xizmat qilgan. Somoniylar vaziri Utbiyga atab qomusiy asar "Mafotih alulum" ("Ilmlar kaliti") nomli asar yozgan. Asarda arab tilida koʻp ishlatiladigan atamalarning izoxlari berilgan. Atamalar fanlar boʻyicha alohidaalohida boʻlim (15 boʻlim) qilib berilgan. Ayniqsa, maʼmuriy masalalarga (ish yuritish, soliqlar tartibi masalalari, suvdan foydalanish, shuningdek, obhavo) oid boʻlimlari muhim tarixiy ahamiyatga ega. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Trixotsefalyoz** (yun trichos qil, soch va kephale — bosh) — qilbosh gijjalar qoʻzgʻatadigan yuqumli kasallik. Gijjalar, asosan, yoʻgʻon ichakda parazitlik qiladi. Qilbosh gijja odam ichagida yillab (5 yilgacha) yashashi mumkin. Urgʻochi gijja qoʻygan tuxum tashqi muhitga najas orqali tushadi. Gijja tuxumi tashqi muhitda 2 haftada yetilib, lichinkaga aylanadi. Lichinkalar sogʻlom odamga sabzavot, meva va suv orqali oʻtadi. Ular odam ichagida 30—35 kunda yetiladi. Kasallikning asosiy manbai bemor hisoblanadi. Koʻpincha u kasallik boshlanishida hech qanday alomatlar sezmasligi mumkin. Baʼzan ishtaha pasayishi, bosh ogʻrishi, bosh aylanishi, ich qotishi kabi alomatlar paydo boʻladi. T.ni aniqlashda bemor najasi tekshiriladi. Bemor faqat kasalxonada davolanadi. Kasallik tarqalishida aholi yashaydigan uyjoy atrofining odam axlati bilan ifloslanishi katta xavf tugʻdiradi. Odam najasining suv va tuproqqa tushishiga yoʻl qoʻymaslik, shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish, ovqatlanish oldidan qoʻlni yuvish, meva va sabzavotlarni qaynagan suvda yuvib isteʼmol qilish, suvni kaynatib ichish va boshqa kasallikning oldini olishdagi muhim choralardir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trixomonoz** — siydiktanosil aʼzolarining yalligʻlanish kasalligi; qin trixomonadalari qoʻzgʻatadi. Kasallik qoʻzgʻatuvchisi sogʻlom kishilarga jinsiy yoʻl bilan oʻtadi. Qin trixomonadalari tashqi muhitning turli omillariga nisbatan beqaror boʻlib, ular (mas. kuyosh nuri) taʼsirida tezda nobud boʻladi. Qiz bolaga T. bemor onasi yoki boshqa ayol bilan bir oʻrinda yotganida yuqishi mumkin. T. erkaklarda ham, ayollarda ham kuzatiladi; odatda, kasallik erkaklarda bilinarbilinmas kechadi. Qin trixomonadalari erkakning siydik chiqarish kanaliga kirib, uni yalligʻlantiradi (trixomonad uretrit); ozgina shilliq chiqindi kelishi mumkin, lekin kasallik hech qanday alomatlarsiz oʻtadi. Faqat bemorni sinchiklab tekshirganda trixomonadalar topiladi. Kasallikning aniq alomatlari boʻlmasligidan qatʼi nazar, trixomonadalar topilgan kishilar, albatta, davolanishi shart. Oʻz vaqtida davo qilinmasa, moyak ortiklari yalligʻlanishi (qarang Epididimit), kasallik surunkali shaklga oʻtishi va bepushtliksh sabab boʻlishi mumkin. T. bilan ogʻrigan ayollarda koʻpincha qin zararlanadi. Qindan qoʻlansa hidli chiqindi ajraladi va tashqi jinsiy aʼzolar qichishib, lovullab turadi. Turli noxush omillar oqibatida organizm chidamining pasayishi (mas. organizmning sovqotishi, shamollash kasalliklari, ayniqsa, tugʻruqdan va abortdan keyingi kasalliklar), shuningdek, hayz koʻrish davri yalligʻlanishning bachadon va boshqa aʼzolarga tarqalib ketishiga sabab boʻladi (qarang Andeksit). Er yoki xotinda kasallik topilgan vaqtda ularning har ikkalasi ham davolanishi shart. T. bilan ogʻrigan bemorlar batamom sogʻayguncha davolanishlari zarur, aks holda kasallik yillab choʻzilishi, vaqtvaqti bilan qoʻzib turishi mumkin.

T.ni davolash davrida shaxsiy gigiyena qoidalariga qatʼiy amal qilish; jinsiy aloqadan oʻzni tiyish kerak. Davo tugagach, 2—3 oygacha vrach nazoratida boʻlish lozim. T.ning oldini olishda shaxsiy va jinsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish muhim ahamiyatga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taypin qoʻzgʻoloni** - Xitoydagi Sin sulolasiga qarshi koʻtarilgan dehqonlarning eng yirik qoʻzgʻoloni (1850—64). Unga Xun Syutsyuan, Yan Syutsin va boshqa boshchilik qilgan. 1850-yil yozida Szintyan (Guansi viloyati)da boshlangan. Taypin qoʻzgʻoloni dastlab lokal xarakterga ega boʻlgan. Qoʻzgʻolonga puxta tayyorgarlik koʻrilgan, qatʼiy intizomga boʻysungan armiya tuzilgan. Qoʻzgʻolonchilar Yanszi vodiysida "Samoviy moʻlkoʻllik davlati" ("Taypin tyango") barpo etganlar. Markazi Nankin shahri boʻlgan (1853). Qoʻzgʻolonchilar soni 20—30 mingdan 300—500 minggacha yetgan. Koʻzgʻolon rahbarlari Xitoyda ishlab chiqarishva isteʼmodda barchaning tengligiga asoslangan utopik agrar dasturni eʼlon qilishgan. 1853-yil mayda qoʻzgʻolonchilar Pekinga yurish qilgan, biroq 1855-yil mayda ular hukumat qoʻshini tomonidan tormor keltirilgan. 1853—56 yillarda Markaziy Xitoyda qoʻzgʻolonchilar gʻalabaga erishib katta hududlarni egallashgan. Biroq 1856-yildan qoʻzgʻolon rahbarlari oʻrtasida kelishmovchilik vujudga kelishi oqibatida qoʻzgʻolonchilar safi zaiflashgan. Sin hukumati Angliya va Fransiya yordamida 1864-yil qoʻzgʻolonni bostirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Taypin qoʻzgʻoloni" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Aleksandrovich Riftin** (1903.1(13).1, Sarapul sh. Udmurdiya — 1987.2.1, Toshkent] — teatr rassomi. Oʻzbekiston xalq rassomi (1950). Harkov rassomlik institutini tugatgan (1928). 1941-yildan Oʻzbekistonda yashab ijod qilgan. R. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida Teatr dekoratsiyasi rassomligi kafedrasi tashkilotchilaridan (1954—80 yillar kafedra mudiri, 1980-yildan professor). R. har bir spektakl janr va xususiyatiga mos sahna bezaklari yaratishga intildi. "Qargʻa motkasi" (1947, P. Chaykovskiy), "Ulugʻbek" (1959, A. Kozlovskiy) operalari; "Balerina" (1952, G. Mushel), "Semurgʻ" (1957, B. Brovsin) baletlari; "Hurriyat" (1958, Uygʻun), "Fargʻona hikoyasi" (1959, T. Jalilov, B. Zeydman), "Toshbolta oshiq" (1960, M. Leviyev), "Mirzo Ulugʻbek" (1970, M. Shayxzoda) kabi drama va tragediyalar shular jumlasidan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pona** — bir uchi tigʻli, bir yoki ikki qirrasi qiya tekislik koʻrinishidagi oddiy yogʻoch yoki metall qurol. P. kesuvchi (yoki yoruvchi) asbob (mas, zubilo, yorgich), mashinalarning oʻrnatma yoki rostlovchi detallari sifatida (mas, mashinalarni yigʻishda) qoʻllanadi. Asbob sifatida P.ning oʻziga xosligi shundaki, undan foydalanishda kuchdan ancha yutiladi, chunki qirrasining qiyalik burchagi va ishqalanish koef-fitsiyenti kichikboʻladi. P. mashinasozlikda, mashinalarni taʼmirlash ishlarida, oʻrmonda yogʻoch tayyorlashda, uy-roʻzgʻorda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Vladimir Nikolayevich Sotenskiy** (1899-1945) — Sovet harbiy rahbari, general-mayor (1940), Birinchi jahon urushi, fuqarolar urushi va Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi. 1941-yilda nemislar tomonidan asirga olingan, 1945-yilda Vyulsburg lagerida o‘ldirilgan.

Biografiyasi
------------

Vladimir Sotenskiy 1899-yil 20-martda Toshkentda chor armiyasida ofitseri oilasida tug‘ilgan. Uning otasi polkovnik, zodagon boʻlgan. 1916-yilda Sotenskiy Toshkent kadet korpusini, keyin esa Mixaylovskiy artilleriya bilim yurtini tugatgan. Birinchi jahon urushi qatnashchisi, ikkinchi darajali leytenant unvonigacha ko‘tarilgan.

1918-yil fevral oyida Sotenskiy ixtiyoriy ravishda Ishchilar va dehqonlarning Qizil Armiyasiga qo‘shilgan. Uch yil davomida fuqarolar urushida Turkiston frontida bosmachi qurolli tuzilmalari bilan birga janglarda qatnashgan. 1925-yilgacha vzvod va batareyaga qo‘mondonlik qilgan. 1926-yilda Sotenskiy artilleriya komandirlari malakasini oshirish kurslarini tugatgan. 1926-1932-yillarda ushbu kursda dars bergan. 1932-1935-yillarda Qizil Armiya artilleriya inspeksiyasida bo‘lim boshlig‘i bo‘lib ishlagan. 1935-yilda Frunze nomidagi harbiy akademiyaning kechki fakultetini tamomlagan. 1935-1938-yillarda Sotenskiy artilleriya polkida qo‘mondonlik qilgan. 1938-1940 yillarda Kiyev maxsus harbiy okrugi artilleriya boshqarmasi bo‘limida bo‘lim boshlig‘i lavozimida ishlagan.

1940-yilda Sotenskiy Kiyev maxsus harbiy okrugi 5-armiyasining artilleriya boshlig‘i bo‘lgan. 1940-yil 4-iyunda unga artilleriya general-mayori unvoni berilgan.

Ulug‘ Vatan urushi boshlarida Sotenskiy chegara janglari va Kiyev mudofaa operatsiyasida qatnashgan. Urush oxirlariga borib armiya qurshab olingan va katta yo‘qotishlarga uchragan. 1941-yil sentabr oyining boshida, qamaldan chiqishga urinayotgan paytda, yarador bo‘lgan Sotenskiy asirga olingan. Dastlab Hammelburg kontslageriga yuborilgan. 1943-yil yanvarda fashistlarga qarshi qo‘zg‘olon ko‘targani uchun Sotenskiy Nyurnberg qamoqxonasiga va o‘sha yilning sentabr oyida Vyulsburg qal’asiga o‘tkazilgan. 1945-yil aprel oyida yura oladigan mahbuslar Mossburg Alp lageriga evakuatsiya qilingan. 1945-yil 22-aprelda Vyulsburg lagerini tozalash uchun kelgan SS guruhi vakillaridan biri mustaqil harakatlana olmaydigan Sotenskiyni boshining orqa qismiga o‘q uzib o‘ldirgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Фёдор Свердлов.*. Советские генералы в плену* — 61—63 bet.

Adabiyot
--------

* Свердлов Ф. Д.*. Советские генералы в плену*. М.: Изд-во фонда «Холокост», 1999 — 246 bet.
**Peronosporali zamburugʻlar** (Peronosporales) — fikomitsetlar sin-figa mansub zamburugʻlar tartibi. Koʻpchiligi qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarining paraziti hisoblanadi. Mas, un-shudring, kul tushish kabi kasalliklarni qoʻzgʻatadi. Peronosporali zamburugʻlarning tuban vakillari saprofit boʻlib, tuprokda va oʻsimlik qoldiklarida yashaydi. Aksari Peronosporali zamburugʻlar jinssiz-ko-nidiyalari bilan, baʼzilari jinsiy — oogamiya yoʻli bilan koʻpayadi. Mitseliy, anteridiy, oogoniy va ooniyda urugʻlangandan keyin rivojlanadigan oosporalar oʻsimlik toʻqimalarida, saprofitlari esa substratning ichida joylasha-di; jinssiz rivojlanish organlari barg ogʻizchasi yoki epidermis yoriqchasidan tashqariga chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pondisheri (maʼnolari).

**Pondisheri**, Puttucheri -Hindistondagi ittifoqdosh hudud. Maydoni 492 km². Aholisi 974 ming kishi (2001), tamil, telugu, malayalam, ingliz va fransuz tillarida soʻzlashadi. Maʼmuriy markazi — Pondisheri shahri P. chogʻroq va bir-biridan alohida joylashgan 4 ta qudud — Pondisheri, Ka-raikal, Yanai va Maxedan iborat. Relyefi — dengiz boʻyi pasttekisligi. 1670-yillardan 1954-yilgacha Fransiyaning Hindistondagi mulki boʻlgan.

Hududlarning bir-biridan uzoqda joylashganligi sababli ularni maʼmuriy boshqarish va xoʻjaligini rejalashtirish murakkab. Iqtisodiy faol axrlining 45% qishloq xoʻjaligida band. Ekin maydonining 90% sugʻoriladi. Sholi yetishtirish yetakchi oʻrinda, shuningdek, kokos palma-si, shakarqamish, yer yongʻoq, paxta, tariq ekiladi. P.da 20 dan ortiq yirik (ip gazlama, shakar-kand va boshqa oziq-ovqat) korxonalari ishlab turibdi. Qogʻoz va farmatsevtika zavodlari bor. Mayda va kustar sanoati rivojlangan. Ular tarkibida metallsozlik, elektrotexnika sanoati korxonalari mavjud, kompyuter ishlab chiqariladi. Dengizdan baliq ovlanadi. Karaikal shahrida qishloq xoʻjaligi instituti bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"ZARYA SURXANA" („Surxon tongi") — Surxondaryo viloyati hokimligining ijtimoiy-siyosiy gaz. Termiz sh.da rus tilida haftada 2 marta chiqadi. Dastlab 1941-yil 10-avgustdan „Leninskoye znamya" („Lenin bayrogʻi") nomi bilan nashr etilgan. 1991-yildan hozirgi nomda. Gaz.ga turli yillarda G.N.Rokotov, P.T.Trofimenko, M.M.Paletskiy, I.M.Melnikov, A.Hakimov, N.Chehaqov, D.A. Kucherenko va b. muharrirlik qilgan. Gaz. sahifalarida viloyat ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy hayotiga doyr materiallar berib boriladi. Mamlakat fuqarolarida yangicha tafakkur va dunyoqarashni shakllantirish, shu maqsadda yagona milliy gʻoya — milliy mafkurani yaratish va hayotga tadbiq etish gaz. taxririyati jamoasi oldidagi eng mux, im vazifa sanaladi. Adadi 1000 (2002).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zilkale** (turkcha: *Zilkale*) — Pont togʻlaridagi Firtina vodiysida barpo qilingan qal’a. Oʻrta asrlarda qurilgan. Rize (Turkiya) viloyatidagi eng mashhur tarixiy obidalardan biri.

Qal’a dengiz sathidan 750 metr balandlikda, togʻ qoyasida tiklangan. Qal’aning tepasidan Firtina vodiysi va uning atrofiga chiroyli manzara ochiladi.

Tavsifi
-------

Qal’a XIV va XV asrlarda qurilgan. Qal’aning tuzilishi tashqi va oʻrta devorlardan, qal’aning oʻzidan iborat. Unda garnizon mavzelari, bosh minora va ibodatxona ham bor. Entoni Brier soʻzlariga koʻra, bu Trebizond imperiyasi tomonidan Hamshenlar uchun qurilgan arman ibodatxonasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Özhan Öztürk. Karadeniz. Istanbul. 2005 pp. 1209-10
2. ↑  Bryer, Anthony*. Byzantine Monuments and Topography of the Pontos*, Dumbarton Oaks Centre Studies. Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 1985 — 348 bet. ISBN 978-1597403177.

Havolalar
---------

* *Mintaqa haqida hamma narsa*
* *Zilkale fotosuratlari*
* *Zilkale fotosurati*
* *Hudud haqida maʼlumot* (sayohat. )
**Haftiyak** (fors. — yettidan bir) — Qurʼonning yettidan bir qismi bitilgan kitob. Yosh qorilarga qulay boʻlsin uchun Qurʼon suralaridan bir nechtasi (13—14 tasi) tanlanib, qiroat kitobi shakliga keltirilgan. Oʻtmishda Turkistondagi maktablarda xrestomatiya vazifasini oʻtagan birinchi qoʻllanma hisoblanadi. Bolalar arab alifbosini oʻzlashtirganlaridan soʻng oʻrgatilgan. Odatda, haftiyak 1—2 yil oʻqitilgan. Haftiyakdan soʻng Qurʼoni karimni oʻqishga oʻtilgan. Yosh talaba kichik suralarni maʼlum miqdorda yod olgandan keyin haftiyakni oʻqishga kirishish marosimini oʻtkazish odatga aylangan. Keyingi paytda haftiyak oʻrniga bir yoʻla Qurʼoni karimning toʻliq nusxasini oʻqish va oʻqitish rasm boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hadim Ali Posho masjidi** *(Mizgefta Elî Pasha)* Diyarbakirning Sur tumanida joylashgan tarixiy masjiddir. U shu nomdagi mahallada joylashgan.

Tarix va arxitektura
--------------------

Aniq sanasi nomaʼlum boʻlsa-da, u 1534-1537-yillarda Diyarbekir viloyati hokimi Hadim Ali Posho tomonidan qurilgan. Mimar Sinan tomonidan qurilgan masjid kesma toshdan qurilgan va bir gumbazli. Ali posho masjidi qurilish guruhida joylashgan. Sharqda joylashgan va shofiiylarga tegishli boʻlgan masjid 1769-yilda qoʻshilgan. Masjidning gʻarbida Ali Posho madrasasi joylashgan. Shimoli-sharqda „zikr joyi" deb ataladigan beshikli toʻrtburchagi boʻlgan bitta bino va hammom mavjud. Narteks va gumbazning barabanida gorizontal qora va oq tosh qatorlardan iborat tizim ishlatilgan, barabanda gʻisht qatorlari ham mavjud.

* Masjidning tashqi ko'rinishiMasjidning tashqi ko'rinishi

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Diyarbakır Merkez Maddi Kültür Varlıkları*. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, 2011 — 24-25 bet.
2. 1 2 3 4  *Diyarbakır Kent Dokusunun Turizm Ve Rekreasyon Kaynaklarının Peyzaj Mimarlığı Açısından Değerlendirilmes*. Ankara: Ankara Üniversitesi, 2007 — 144-146 bet.
**Zaryadlash qurilmasi** 1) elektrotexnikada — akkumulyatorlar va kondensatorlar batareyasini zaryadlash uchun oʻzgarmas tok beruvchi agregat; zaryadlash generatori yoki toʻgʻrilagichli transformator, taqsimlash qurilmasidan iborat. Akkumulyator 3. q. davriy zaryadlash, uzluksiz va uzlukli zaryadlash, qoʻshimcha hamda qayta zaryadlashda qoʻllaniladi. Akkumulyator batareyalari zaryadlash toki sigʻimi va kuchlari tengligi alomatlari boʻyicha alohida guruxlarga yigʻiladi. Davriy zaryadlashda batareyalar ikki guruhga boʻlinadi va 3. q. ulardan bitta guruhini zaryadlaydi. Uzluksiz zaryadlashda ham nafuzka tarmogʻi taʼminlanadi, ham akkumulyatorlar batareyasi zaryadlanadi. Uzlukli zaryadlashda esa 3. q. muayyan vaqtning bir qismida nagruzkani taʼminlab, akkumulyatorlar batareyasini zaryadlaydi, vaqtning boshqa qismida kichik nagruzkada zaxirada boʻladi; bunda nagruzka zanjirini akkumulyatorlar batareyasi taʼminlaydi. Kondensator 3. q. kondensatorlarni normal rejimda zaryadlaydi. Toʻgʻrilagich 3. q. bir fazali kam quvvatli boʻlib, akkumulyatorlar batareyasini zaryadlashda kuchlanish transformatorning ikkilamchi chulgʻamidan toʻgʻrilab olinadi; 2) portlatuv i shl ari da 3. q. zaryad boʻshligʻini portlatuv moddalari (PM) bilan toʻldiradigan mexanizm yoki mashina. Ikki guruhga: tarkibida nitroefirlar yoki geksagenlar boʻlmagan patronlashgan PM bilan zaryadlash va granula (donador)langan PM bilan zaryadlash xillariga boʻlinadi. Birinchi guruhi yaxshi takomillashmaganligi va qimmatligi tufayli ishlatilmaydi. Ikkinchi guruhi konlar, shaxtalar, quduqlarni zaryadlashda qoʻllaniladi.

Sapi Majidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Antalyadagi Hadrian Darvozasi 
**Hadrian darvozasi** yoki **Uchkapilar** — Rim imperatori Hadrianning 130-yilda Antaliyaga qilgan tashrifi sharafiga shaharni oʻrab turgan shahar devoriga qurilgan monumental zafar belgisi. U har bir tomonida to‘rtta marmar ustunli va ikki tomonida ikkita minorali uchta arkli eshikdan iborat.

Darvozaning yuqori qavati saqlanib qolmagan. 1882-yilda ochilgan darvozaning pastki qismi 1959-yilda katta taʼmirdan oʻtkazilib yaroqli holga keltirilgan.

Tarixi
------

Yangi asrda Antaliyaga tashrif buyurgan Evliya Chelebi yoki *Korneil Le Bryun* kabi sayohatchilar shaharni tilga olishlariga qaramay, Hadrian darvozasini umuman maʼlumot berishmagan. Darvoza haqidagi birinchi maʼlumotni 1812-yilda shaharga tashrif buyurgan ingliz fregati *HMS Frideriksteen* admiral *Frensis Bofort* bergan. 

1882-yilda shaharga tashrif buyurgan Lankoronski birinchi tadqiqotchilar orasida darvozani eng batafsil tasvirlab bergan shaxs boʻlgan. U oʻzining batafsil chizmalari va eskizlarini *Pamfiliya va Pisidiya shaharlari* nomli asarida toʻplagan.  Sayohatchi EJ Devisning yozishicha, rasmiylar 1872-yilda yopiq kirish eshigini qayta ochishga harakat qilishgan, ammo urinish natijasiz boʻlgan, chunki kirish orqasida, devorlar ichida joylashgan uy egasi oʻz uyining buzilishini maʼqullamagan. 

  

2016-yilda munitsipalitet tomonidan shimoli-sharqdagi Hadrian darvozasining old qismida ziyoratchilar dam olishlari uchun yashil maydon qurishga qaror qilishgan. Quyosh shakli yashil hudud landshaftida bino yon atroflariga oʻzgarishlar kiritishgan. Bogʻda oʻsimliklar, oʻtiradigan skameykalar va tor yoʻlaklar yer yoritgichlar bilan toʻldirishgan. 

2021-yilda Janubi-gʻarbiy tomondan Kaleichi tomon eski shahar bilan uygʻunlikda tosh marmarlar yotqizilgan va yoʻlaklarga Alaniya marmaridan yasalgan panjara qoʻyilgani. Shunday qilib, Hadrian darvozasining har ikkala atrofi ham tarix bilan uygʻunlashtiriigan va darvozaning ikki tomonidan piyodalar oʻtish joyi ochilgan. 

### Minora

Minoralar Rim davrida shahar devorlarining davomi sifatida katta toshlardan qurilgan.

Aloaddin Keykubod I davrida mavjud minoraning uzunligi qisqa boʻlgani uchun gʻarbiy minoraga mayda toshlar bilan 6 metr uzunlikdagi qoʻshimcha yasalib, minora uzunligi 15 metrga yetgan. Qoʻshimcha qilinganda, asl minoraning parapetlari har biri ikkita derazaga aylangan. Bu derazalar ostida Usmonli yozuvi bor.

Havolalar
---------

* 27 Eylül 2007 tarihinde Eshik rasmlari.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Karamania: Or, A Brief Description of the South Coast of Asia-Minor and of the Remains of Antiquity"*. Cambridge: Cambridge Library Collection, 2014 — 121 bet. ISBN 1108067050.
2. ↑  *Kaleiçi'ndeki Hadrianus Takı: Kentsel Arkeoloji Bağlamında Bir Değerlendirme*. Akdeniz Üniversitesi, Mart 2018 — 600 bet.
3. ↑  *Anadolu / XIX. Yüzyılda Karya, Frigya, Likya, ve Pisidya Antik Kentlerine Yapılan Bir Gezinin Öyküsü*. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2006 — 163 bet. ISBN 9789944750028.
4. ↑  „Hadrianus önü yenileniyor". Hürriyet (12 eylül 2016). Qaraldi: 13 kasım 2021.
5. ↑  „Kaleiçi Çevre Düzenlemesi Projesi başladı". Milliyet (4 nisan 2021). Qaraldi: 13 kasım 2021.
**Kia Shuma** — Kia Motors tomonidan ishlab chiqarilgan oʻrta darajadagi avtomobil.

1997-yilda Kia Shuma xetchbekining birinchi namoyishi boʻlib oʻtdi. Texnik nuqtai nazardan, bu avtomobil Kia Sephia II sedanining oʻxshashi boʻlib, u oʻz navbatida oldingi avlod Mazda 323 ni takrorlaydi. Shuma — „toʻliq oʻlchamli" old gʻildirakli golf sinfidir. Mashinaning silueti juda tez va engil boʻlib chiqdi. Orqa tomonda katta nishabli oyna va biroz bo‘rtib chiqqan orqa eshik, katta va ko‘zni qamashtiruvchi orqa chiroqlar mavjud.

Ichkarida Kia Shuma Sephia II dan unchalik farq qilmaydi. Ichki makon juda chiroyli, pardozlash materiallari past sifatli boʻlsa ham, juda mos keladi. Qulay va ehtiyotkor ichki makon. Uchta sozlamali qulay haydovchi oʻrindigʻi — boʻylama, orqa oʻrindiq burchagi va yostiqning old qismini koʻtarish. Tegishli darajada, avtomobilning ergonomikasi.

Boshqaruv paneliga qarash yoqimli. Boshqaruv paneli va rul gʻildiragi ishlab chiqarilgan uslub umuman Kia avtomobillariga juda yaqin. Aytgancha, rul balandligi sozlanishi. Ikkinchi qatordagi yoʻlovchilar orqa oʻrindiqning sigʻimini qadrlashadi, u uchta katta yoshli odamni juda qulay sigʻdira oladi.

Ushbu modelning ikkita seriyasi mavjud edi:

* Shuma I; 1997-yildan 2001-yilgacha
* Shuma II; 2001-yildan 2004-yilgacha

Shuma I va Shuma II uskunalari va dvigatellari bilan ajralib turardi, ammo texnik va tashqi tomondan ular deyarli bir xil. Sedan va xetchbek sifatida ishlab chiqarilgan. Ular Xvanson (Janubiy Koreya)dagi zavodda, shuningdek, Izhavto zavodida litsenziya asosida ishlab chiqarilgan.

Shuma I
-------

Dvigatellar:

* 1,5 litr benzin 65 kVt/88 ot kuchi s. 16V modeli FB
* 1,6 litr benzin 76 kVt/92 ot kuchi p. 16v modeli BF
* 1,8 litr benzin 81 kVt/110 ot kuchi s. 16V modeli T8

* Kia Shuma I
* Fayl:Kia Shuma. JPG
* Fayl:Kia Shuma Heck. JPG

Shuma II modlei
---------------

Ikkinchi Shuma 2001-yilda paydo boʻlgan.

### Dvigatellar

* 1,6 litr benzin 75 kVt/101 ot kuchi s. 16V modeli s6d
* 1,8 litr benzin 84 kVt/114 ot kuchi Bilan. t8 modeli

### Rasmlari

* Kia Shuma II
* 
* 
*

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Kia Shuma I 1998 - 2001". 3-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2020-yil.
2. ↑  „Kia Shuma II 2001 - 2004". 3-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2020-yil.
3. ↑  „Modellbezeichnung". 10-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 (PDF; 880 kB)
4. ↑  „Lizenzfertigung des Shuma II Sedan". 13-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2020-yil.