Milliy sanʼat galereyasi
**Milliy sanʼat galereyasi (NGA)** va unga biriktirilgan **Haykallar bogʻi -** Vashingtondagi milliy sanʼat muzeyi. AQSh, Milliy savdo markazida, 3 va 9-koʻchalar oraligʻida, Konstitutsiya Avenyu NWda joylashgan. Omma uchun ochiq va bepul. Muzey 1937-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressining qoʻshma qarori bilan Amerika xalqi uchun tashkil etilgan. Endryu V. Mellon katta sanʼat kolleksiyasi va qurilish uchun mablagʻ ajratgan. Asosiy toʻplamga Pol Mellon, Ailsa Mellon Bryus, Lessing J. Rozenvald, Samuel Genri Kress, Rush Xarrison Kress, Piter Arrell Braun Videner, Jozef E. Videner va Chester Deyl tomonidan sovgʻa qilingan yirik sanʼat asarlari kiradi. Galereyaning rasmlar, chizmalar, nashrlar, fotosuratlar, haykaltaroshlik, medallar va dekorativ sanʼat toʻplami Gʻarb sanʼatining Oʻrta asrlardan hozirgi kungacha rivojlanishini, shu jumladan Leonardo da Vinchining Amerikadagi yagona rasmini oʻrin olgan.

Galereya kampusi Jon Rassell Pope tomonidan ishlab chiqilgan asl neoklassik gʻarbiy binoni oʻz ichiga oladi, u yer ostidan IM Pei tomonidan ishlab chiqilgan sharqda Haykaltaroshlik bogʻi bilan bogʻlangan. Galereya koʻpincha dunyo va sanʼat tarixini qamrab olgan vaqtinchalik maxsus koʻrgazmalarni taqdim etadi. Bu Shimoliy Amerikadagi eng yirik muzeylardan biri.

Toʻplamlarining kengligi, koʻlami va kattaligi uchun Milliy galereya Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi eng yirik muzeylardan biri hisoblanadi, koʻpincha Nyu-York shahridagi Metropolitan sanʼat muzeyi va zamonaviy sanʼat muzeyi bilan bir qatorda turadi. Chikagodagi Chikago sanʼat instituti (Illinoys shtati) va Bostondagi Tasviriy sanʼat muzeyi bilan hamkorlik qiladi. Yillik tashrif buyuruvchilar soni boʻyicha Qoʻshma Shtatlardagi eng yaxshi uchta sanʼat muzeyi ichida u kirish toʻlovi boʻlmagan yagona muzeydir. 2021-yilda u 1 704 606 tashrif buyuruvchini jalb qildi va dunyodagi eng koʻp tashrif buyuriladigan sanʼat muzeylari roʻyxatida beshinchi oʻrinni egalladi.

Tarixi
------

Milliy sanʼat galereyasi
 Vashington, Milliy sanʼat galereyasidagi Gʻarbiy bino va kaskad kafesiga yoʻl. 
1921-yildan 1932-yilgacha Pitsburg bankiri va Gʻaznachilik kotibi Endryu V. Mellon Birinchi jahon urushi davrida eski rasmlar va haykallarning kolleksiyasini toʻplay boshladi. 1920-yillarning oxirlarida Mellon oʻzining yigʻish ishlarini yangi milliy Qoʻshma Shtatlar uchun galereya yaratishga yoʻnaltirishga qaror qildi.

1930-yilda, qisman soliq sabablarga koʻra, Mellon AW Mellon Taʼlim va Xayriya Trestini tuzdi, u galereya uchun moʻljallangan asarlarning qonuniy egasi boʻlishi kerak edi. 1930-1931-yillarda Trest oʻzining birinchi yirik xaridini amalga oshirdi, yaʼni Ermitaj kartinalarining sovet sotuvi doirasida Sankt-Peterburgdagi Ermitaj muzeyidan 21 ta rasm, jumladan Rafaelning *Alba Madonnasi,* Titianning oynali *Venerasi*va Jan van Eykning *Annunciation* kabi durdona asarlarini qo‘lga kiritdi.

1929-yilda Mellon Smitson institutining yaqinda tayinlangan kotibi Charlz Greli Abbot bilan aloqani boshladi. Mellon 1931-yilda institutning Milliy sanʼat galereyasi komissari etib tayinlangan.

1935-yilda Mellon *The Washington Star gazetasida* eski ustalar uchun Smitsondan alohida yangi galereya ochish niyatini eʼlon qildi.

1937-yil yanvar oyida Mellon rasmiy ravishda yangi Galereyani yaratishni taklif qildi. Uning tugʻilgan kunida, 1937-yil 24-martda Kongress akti yigʻish va qurilish mablagʻlarini (Trest orqali taqdim etilgan) qabul qildi va Milliy savdo markazida muzey qurilishini tasdiqladi.

Yangi galereya Smitson tomonidan boshqarilmaydigan, oʻzini oʻzi boshqaruvchi hudud bo‘lishi kerak edi. U eski „Milliy sanʼat galereyasi" nomini oldi, Smitson galereyasi esa „Milliy tasviriy sanʼat toʻplami" (hozirgi Smitson Amerika sanʼat muzeyi) deb oʻzgartirildi.

### Qurilishi va keyingi tarixi

Muzey sobiq Baltimor va Potomak temir yoʻl stansiyasining o‘rnida joylashgan boʻlib, u yerda 1881-yilda norozilik namoyishchisi Charlz Gito prezident Jeyms Garfildni otib tashlagan. Stansiya 1908-yilda buzib tashlangan, chunki u savdo markazi uchun Makmillan rejasiga mos kelmagan. 1918-yilda bu yerda vaqtinchalik urush binolari qurilgan; Bular 1921-yilga kelib buzib tashlangan. Keyin hududda yangi Milliy sanʼat galereyasiga qayta tayinlandi.

Arxitektor Jon Rassell Pope tomonidan ishlab chiqilgan yangi reja 1941-yil 17-martda Amerika xalqi nomidan Prezident Franklin D. Ruzveltning roziligi bilan yakunlandi va qabul qilindi. Yaratilgan paytda u dunyodagi eng katta marmar inshoot edi. Mellon ham, Pope ham muzeyning tugallanganini ko‘rmagan. Ikkalasi ham 1937-yil avgust oyining oxirida, qazish ishlari boshlanganidan atigi ikki oy oʻtib vafot etgan.

Mellon kutganidek, Milliy galereyaning yaratilishi bir qator xususiy shaxslar tomonidan boshqa muhim sanʼat toʻplamlarini sovgʻa qilishga undadi. Taʼsischilar orasida Pol Mellon, Samuel X. Kress, Rash X. Kress, Ailsa Mellon Bryus, Chester Deyl, Jozef Videner, Lessing J. Rozenvald va Edgar Uilyam va Bernis Krisler Garbish kabi shaxslar bo‘lgan.

Galereyaning Sharqiy binosi 1970-yillarda Kongressning dastlabki harakatlaridan qolgan qolgan yerlarning katta qismida qurilgan. Endryu Mellonning farzandlari Paul Mellon va Ailsa Mellon Bryus binoni moliyalashtirdilar. Arxitektor IM Pei tomonidan ishlab chiqilgan zamonaviy inshoot 1978-yilda qurib bitkazilgan va oʻsha yilning 1-iyunida prezident Jimmi Karter tomonidan ochilgan. Yangi bino muzeyning zamonaviy rasmlar, chizmalar, haykaltaroshlik va bosma nashrlar kolleksiyasini, shuningdek, o‘quv va tadqiqot markazlari va idoralarini joylashtirish uchun qurilgan. Dizayn 1981-yilda Amerika arxitektorlar instituti tomonidan Milliy sharaf mukofotiga sazovor boʻlgan.

Kompleksga yakuniy qoʻshimcha — Milliy sanʼat haykaltaroshlik galereyasi bogʻini qurish edi. Bog‘ 1999-yil 23-mayda qurib bitkazilgan va ommaga ochilgan bu joy muzeyning zamonaviy haykaltaroshlik kolleksiyasidan bir qancha yirik asarlarni namoyish qilish uchun ochiq havoda joylashgan.

2011-yilda fransuz galereyalarida keng koʻlamli taʼmirlash ishlari olib borildi. Ushbu qanotning qayta ochilishini nishonlash doirasida organist Aleksandr Frey Fransiya galereyasida hafta oxirida fransuz musiqasini ijro etdi.

Operatsiyalar
-------------

Milliy sanʼat galereyasi xususiy-davlat hamkorligi orqali qoʻllab-quvvatlanadi. Amerika Qoʻshma Shtatlari federal hukumati muzey faoliyati va texnik xizmat koʻrsatishni qoʻllab-quvvatlash uchun yillik foydalar orqali mablagʻ ajratadi. Barcha sanʼat asarlari, shuningdek, maxsus dasturlar shaxsiy xayriya va mablagʻlar hisobidan taqdim etiladi. Muzey Smitson institutiga qaramaydi.

Milliy galereyaning taniqli direktorlari orasida Devid E. Finli, (1938-1956), Jon Uoker (1956-1968) va J. Karter Braun (1968-1993) bor. Earl A. Pauell III („Rusty") 1993-yilda direktor etib tayinlangan. 2019-yil mart oyida uning oʻrnini Minneapolis sanʼat institutining sobiq direktori va prezidenti Kayvin Feldman egalladi. Muzey 2021-yilda tabiatni muhofaza qilish boʻyicha mutaxassis boʻlgan birinchi ayol direktor Evelin Karmen Ramosni ishga oldi.

Muzey prezidenti milliarder biznesmen Mitchell Rales va uning raisi Sheron Rokfellerdir.

Milliy sanʼat galereyasining ikkala binosiga kirish bepul. Muzey har kuni soat 10:00 dan 17:00 gacha ochiq. 25-dekabr va 1-yanvarda yopiq boʻladi.

COVID-19 pandemiyasi davrida Milliy galereya asosan jamoatchilik uchun yopilgan. Biroq, tashrif buyuruvchilar gʻarbiy binoga kamchilik boʻlib, masofa saqlagan holda kirish imkoniyatini qoʻlga kiritdilar.

Arxitekturasi
-------------

 Sharqiy bino
 Gʻarbiy binoda koʻrgazmalar
thumb|200x200px| Sharqiy binoda koʻrgazmalar

 Vashington, Milliy sanʼat galereyasidagi Gʻarbiy bino va kaskad kafesiga yoʻl. 
Muzey ikkita binodan iborat: Gʻarbiy bino (1941) va yer osti yoʻli bilan bogʻlangan Sharqiy bino (1978). Pushti Tennessi marmaridan tashkil topgan Gʻarbiy bino 1937-yilda meʼmor Jon Rassell Pope tomonidan neoklassik uslubda ishlab chiqilgan (Vashingtondagi Papaning boshqa diqqatga sazovor binosi-Jefferson yodgorligi kabi). Choʻzilgan H shaklida ishlab chiqilgan bino Rimdagi Panteonning ichki qismiga moslashtirilgan gumbazli rotundada joylashgan. Rotundadan sharq va gʻarbga choʻzilgan bir juft haykaltaroshlik zallari uning asosiy qismini tashkil etadi.

 Gʻarbiy bino gumbazi, doimiy Uygʻonish sanʼati toʻplamlariga kirish
 Toskana ustunlari va nosimmetrik ekish toʻshaklari bilan yopiq bog 'hovli. 2021-yil avgust.
Gʻarbiy binoda oʻrta asrlardan XIX asr oxirigacha boʻlgan Yevropa ustalarining rasmlari va haykallari, shuningdek, amerikalik rassomlarning XX asrgacha boʻlgan asarlari mavjud. Toʻplamning diqqatga sazovor joylari orasida Yan Vermeer, Rembrandt van Rijn, Klod Mone, Vinsent van Gog va Leonardo da Vinchining koʻplab rasmlari mavjud.

Bundan farqli oʻlaroq, meʼmor I.M Pei tomonidan yaratilgan Sharqiy binoning dizayni geometrik boʻlib, joyning shaklini ikkita uchburchakka ajratadi: birida jamoat galereyalari, ikkinchisida kutubxona, ofislar va oʻquv markazi mavjud. Uchburchak shakllar butun bino boʻylab aks-sado beradigan, har bir oʻlchamda amalga oshirilgan motifni oʻrnatadi.

Sharqiy binoning markaziy xususiyati baland atrium boʻlib, u 16,000 kv. ft (1,500 m2) haykaltaroshlik maydoni bilan oʻralgan. Atrium Gʻarbiy bino uchun aylanma umurtqa pogʻonasini tashkil etuvchi bir xil oʻqda joylashgan va xuddi shu soha Tennessi marmarida qurilgan.

Biroq, 2005-yilda marmar panellarni devorlarga biriktiruvchi boʻgʻinlar zoʻriqish belgilarini koʻrsata boshladi, bu panellar tashrif buyuruvchilar ustiga tushishi mumkin edi. 2008-yilda NGA rasmiylari barcha panellarni olib tashlash va qayta oʻrnatish zarurligiga qaror qilishdi. Taʼmirlash 2016-yilda yakunlangan.

Sharqiy bino zamonaviy sanʼatga bagʻishlangan boʻlib, toʻplamda Pablo Pikasso, Anri Metiss, Jekson Pollok, Endi Uorxol, Roy Lixtenshteyn, Aleksandr Kalder, 1977-yilda Robert Motervellning devoriy surati va boshqa koʻplab rassomlarning asarlari mavjud. Sharqiy binoda, shuningdek, NGAning asosiy ofislari va yirik tadqiqot muassasasi, Tasviriy sanʼat boʻyicha ilgʻor tadqiqotlar markazi (CASVA) joylashgan. 2012-yilda Sharqiy binoda Barnett Nyumanning 14 ta qora va oq rasmlardan *iborat „Xoch stansiyalari"* seriyasining koʻrgazmasi boʻldi (1958-66). Nyuman ularni yurak xurujidan tuzalib ketganidan keyin chizgan. Ular odatda uning yutugʻining choʻqqisi sifatida qabul qilinadi.  Seriya, shuningdek, Xolokost qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik sifatida ham koʻrilgan.

Ikki bino muzey xaritasida „Konkurs" deb nomlangan 4-koʻcha ostidagi yoʻlak orqali bogʻlangan.

Milliy sanʼat galereyasi majmuasining yakuniy elementi — Haykaltaroshlik bogʻi 30 yildan ortiq rejalashtirishdan soʻng 1999-yilda qurib bitkazildi. Gʻarbdagi binoning gʻarbiy tomonida, 7-koʻchaning qarama-qarshi tomonida 2.5 ga. Haykal bogʻi landshaft meʼmori Lori Olin tomonidan monumental zamonaviy haykaltaroshlik uchun ochiq galereya sifatida ishlab chiqilgan.

Haykal bogʻida tubjoy amerika iqlimiga xos soya beruvchi va gullaydigan daraxtlar, butalar va koʻp yillik oʻsimliklar koʻchatlari mavjud. Dumaloq shaklni aks ettirgan hovuz va favvora uning dizayni markazini tashkil etadi, bu granit va shagʻaldan yasalgan atrofidagi yoʻlaklarni bog‘laydi. (Hovuz qishda konkida uchadigan maydonga aylanadi.) Atrofdagi landshaft maydonida namoyish etilgan haykallar orasida Mark Chagall, Devid Smit, Mark Di Suvero, Roy Lixtenshteyn, Sol LeVitt, Toni Smit, Roksi Peyn, Joan Miro, Luiza Burjua va Hektor Gimarning asarlari mavjud.

 Sharqiy Art Building milliy galereyasining tashqi devorida olingan
### Taʼmirlash ishlari

NGAning Gʻarbiy binosi 2007-yildan 2009-yilgacha taʼmirlangan. Baʼzi galereyalar bir muncha vaqt yopilgan boʻlsa-da, boshqalari ishlab turgan.

Sharqiy bino „tizimli tuzilmaviy nosozliklar" dan aziyat chekkanligi haqidagi Kongress qaroridan soʻng, NGA 1999-yilda Bosh rekonstruktsiya qilish rejasini qabul qildi. Ushbu reja binoni yopish vaqtini belgilab berdi va elektron xavfsizlik tizimlarini, liftlarni va HVACni taʼmirlashni rejalashtirdi. Mavjud galereyalarning shiftlari va binoning yorugʻlik yoritgichlari orasidagi boʻshliq yangilanadi. Galereyalar umumiy 12,260 kv. ft (1,139 m2) ga teng boʻsh joy va skeyplar bilan yoritiladi. U yerga haykaltaroshlik bogʻi ham qoʻshiladi. NGA rasmiylarining taʼkidlashicha, Tower galereyalarida zamonaviy sanʼat mavjud boʻlgan alohida „Rothko xonasi" yaratish mumkin.

2011-yildan boshlab NGA Sharqiy binoning jabhasini qayta tiklash uchun 85 million AQSh dollarini qo‘lga kiritdi Sharqiy bino qalin pushti marmar panellar bilan qoplangan. Panellar zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan ankrajlar bilan devordan taxminan 5.1 sm uzoqlikda tutiladi. Gravitatsiya panelini yuqori burchaklardagi „tugma boshli" langarlar (katta, tekis boshli zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan ustunlar) tik holatda ushlab turadi. Toshlarni tekislash uchun gravitatsiyaviy langarlarda duvar ishlatilgan. Panellar orasiga moslashuvchan rangli neoprenning boʻgʻinlari qoʻyildi. Ushbu tizim har bir panelni oʻz qoʻshnilaridan mustaqil ravishda osib qoʻyishga imkon berish uchun ishlab chiqilgan.

Fasadni mavsumiy isitish va sovutish, namlikning kirib borishi va binoning konstruktiv betonining qisqarishi 2 in (5.1 cm) ga. vaqt oʻtishi bilan fasadga katta zarar yetkazdi. 2005-yilda muntazam texnik xizmat koʻrsatish shuni koʻrsatdiki, baʼzi panellar yorilib ketgan yoki sezilarli darajada shikastlangan, boshqalari esa binodan tashqariga (yiqilish tahdidi) 2.5 sm dan ortiq egilgan.

NGA muammo sababini aniqlash uchun Robert Silman Associates konstruktiv muhandislik firmasini tekshirish uchun yolladi. Galereya muammoni hal qilish uchun shaxsiy mablagʻlar yigʻishni boshlagan boʻlsa-da, oxir-oqibat federal moliya binoni taʼmirlash uchun pul ajratgan. 2012-yilda NGA taʼmirlash ishlarini yakunlash uchun Balfour Beatty /Smoot qoʻshma korxonasini tanladi. Anodlangan alyuminiy ankrajlar zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan langarlar oʻrnini egalladi va yuqori burchak langarlari har bir toshning yuqori chetining oʻrtasiga koʻchirildi. Neopren boʻgʻinlari olib tashlandi va yangi rangli silikon qistirmalari oʻrnatildi va panellarni kvadrat ushlab turish uchun ohak emas, balki tekislash vintlari ishlatilgan. Ish 2011-yil noyabr oyida boshlangan va dastlab 2014-yilda yakunlanishi rejalashtirilgan edi. 2012-yil fevraliga kelib, pudratchi fasaddagi ishlar 2013-yil oxirida yakunlanishini va 2014-yilda hududni qayta tiklash tugatilishini aytdi. Sharqiy bino butun loyiha davomida jamoatchilik uchun ochiq qoldi.

2013-yil mart oyida Milliy sanʼat galereyasi Sharqiy bino ta‘miriga 68,4 million dollarni ajratdi. Bunga kiritilgan 38,4 million dollar  strukturaning ichki mexanik zavodini taʼmirlash uchun va 30 milliondollar yangi koʻrgazma maydoni yaratish uchun sarflash belgilandi. Sharqiy binoning burchakli ichki maydoni galereyalarni yopishni imkonsiz qilganligi sababli taʼmirlash 2013-yil dekabrigacha atrium va ofislardan tashqari barcha hududni yopishni talab qildi. Struktura uch yil davomida yopiq qoldi. Hartman-Cox arxitektura firmasi taʼmirlashning ikkala tomonini ham nazorat qildi.

Viktoriya va Rojer Sant, Mitchell va Emili Rales va Devid Rubenshteynni oʻz ichiga olgan xayrixohlar guruhi taʼmirlashni xususiy moliyalashtirdi. The *Washington Post gazetasining* xabar berishicha, xayriya NGA oʻn yil ichida olgan eng yirik mablagʻlardan biri boʻlgan. NGA xodimlari yopilish oldidan sanʼat asarlarini saqlash, xaridlarni rejalashtirish va koʻrgazmalarni rivojlantirish uchun foydalanishlarini aytishdi. Konservatsiya, qurilish, ko‘rgazmaga tayyorgarlik, obodonlashtirish, ofis, omborxona va boshqa ichki ob’ektlarni taʼmirlash rejalari ham tayyor boʻlgan, lekin ko‘p yillar davomida amalga oshirilmagan.

Binolar
-------

* Qurilishdan koʻp oʻtmay Gʻarbiy bino Milliy savdo markazidan janubi-sharqga qaraganQurilishdan koʻp oʻtmay Gʻarbiy bino Milliy savdo markazidan janubi-sharqga qaragan
* G‘arbiy binoning shimoliy tomoni, sharqiy binoning g‘arbiy tomoni va fonda Amerika Qo‘shma Shtatlari KapitoliysiG‘arbiy binoning shimoliy tomoni, sharqiy binoning g‘arbiy tomoni va fonda Amerika Qo‘shma Shtatlari Kapitoliysi
* Gʻarbiy binoning janubiy tomoni (2014)Gʻarbiy binoning janubiy tomoni (2014)
* Gumbaz ostidagi Gʻarbiy binoning rotundasi (2004)Gumbaz ostidagi Gʻarbiy binoning rotundasi (2004)
* Oculus of the West Building gumbazi (2008)Oculus of the West Building gumbazi (2008)
* West Building haykallar galereyasi (2007)West Building haykallar galereyasi (2007)
* Gʻarbiy bino bogʻi sudi (2010)Gʻarbiy bino bogʻi sudi (2010)
* Milliy sanʼat galereyasi maydonlari va uning atrofidagi koʻchalarning sunʼiy yoʻldosh tasviri (2002)Milliy sanʼat galereyasi maydonlari va uning atrofidagi koʻchalarning sunʼiy yoʻldosh tasviri (2002)
* Sharqiy va Gʻarbiy binolarni bogʻlaydigan 4-koʻcha ostidagi koʻchma yoʻlak va yorugʻ yo'l (2016)Sharqiy va Gʻarbiy binolarni bogʻlaydigan 4-koʻcha ostidagi koʻchma yoʻlak va yorugʻ yo'l (2016)
* West Building plaza markazi, gʻarbga qaragan Gʻarbiy bino (2010)West Building plaza markazi, gʻarbga qaragan Gʻarbiy bino (2010)
* West Building plazadagi favvora (2010)West Building plazadagi favvora (2010)
* West Building plazasi ostidagi maydonchadan favvora koʻrinishi (2013)West Building plazasi ostidagi maydonchadan favvora koʻrinishi (2013)
* West Building plaza markazi, Sharqiy binoga kirish tomon sharqqa qaragan (2000)West Building plaza markazi, Sharqiy binoga kirish tomon sharqqa qaragan (2000)
* Sharqiy binoning janubiy tomoni, janubi-sharqiy burchakdan shimoli-gʻarbga qaragan (2010)Sharqiy binoning janubiy tomoni, janubi-sharqiy burchakdan shimoli-gʻarbga qaragan (2010)
* Sharqiy binoning janubi-gʻarbiy burchagi, sharqqa qaragan (2007)Sharqiy binoning janubi-gʻarbiy burchagi, sharqqa qaragan (2007)
* Sharqiy binoning taʼmirlash vaqtida janubi-gʻarbiy burchagi, shimoli-sharqqa qaragan (2014)Sharqiy binoning taʼmirlash vaqtida janubi-gʻarbiy burchagi, shimoli-sharqqa qaragan (2014)
* Sharqiy bino atriumi (2007)Sharqiy bino atriumi (2007)
* Sharqiy bino atriumi (2007)Sharqiy bino atriumi (2007)

Toʻplam
-------

 Jerar van Xontorstning 1623-yilda yaratilgan monumental *"Konsert* „ asari NGA tomonidan 2013-yilda xarid qilingan va 218 yil ichida birinchi marta namoyish etilgan.
NGAning kolleksiya galereyalari va Haykallar bogʻida Yevropa va Amerika rasmlari, haykaltaroshlik, rasmlar, fotosuratlar va bezak sanʼati namoyish etiladi. Doimiy kolleksiyadagi rasmlar oʻrta asrlardan hozirgi kungacha boʻlgan davrda ishlangan. Italiya Uygʻonish davri kolleksiyasi Duksioning *"Maesta*" asarini, Fra Anjeliko va Filippo Lippining „Sehrgarlarga sajda qilish" tondosini, xuddi shu mavzudagi Botticelli ishini, Jovanni Bellinining „*Bayram" asarini oʻz ichiga oladi.* *Xudolar bayrami*, *Ginevra de' Benci* (Leonardo da Vinchining Amerikadagi yagona rasmi) va Titian va Rafael asarlari guruhlari ham mavjud.

Toʻplamlarda koʻplab yevropalik ustalarning rasmlari, jumladan, El Grekoning „*Avliyo Martin va tilanchi"* asari, shuningdek, Mattias Grünevald, Elder Kranax, Rojyer van der Veyden, Albrext Dyurer, Frans Hals, Rembrandt, Yoxannes Vermeer, Francisco Goya, Jan Auguste Dominik Ingres va Eugène Delacroix va boshqalarning asarlari mavjud. Haykaltaroshlik va dekorativ sanʼat toʻplamiga Saint-Denisdagi <i>Abbot Sugerning kosasi</i> *va* Auguste Rodin va Edgar Degas asarlari toʻplami kabi asarlar kiradi. Doimiy kolleksiyaning boshqa diqqatga asarlari orasida Tomas Koulning „*Hayot sayohati*" nomli ikkita asl rasmlar toʻplamining ikkinchisi (birinchi toʻplam Utikadagi Munson-Uilyams-Proktor sanʼat institutida , Nyu-York) va Jon Singleton Koplining „ *Watson va Shark"* asarining asl nusxasi (boshqa ikkita versiya Bostondagi Tasviriy sanʼat muzeyida va Detroyt sanʼat institutida mavjud) mavjud.

Milliy galereyaning bosma kolleksiyasi noyob tasvirlangan kitoblardan tashqari 75 000 ta bosma nashrlardan iborat. U Albrext Dyurer, Rembrandt, Jovanni Battista Piranesi, William Bleyk, Meri Kassat, Edvard Munk, Jasper Jons va Robert Rauschenberg asarlari toʻplamlarini oʻz ichiga oladi. Toʻplam 1941-yilda beshta kolleksioner tomonidan sovgʻa qilingan 400 ta nashrdan boshlangan. 1942-yilda Jozef E.Vaydener 2000 ga yaqin asardan iborat butun toʻplamini sovgʻa qildi. 1943-yilda Lessing Rosenvald oʻzining 8000 ta eski usta va zamonaviy nashrlardan iborat toʻplamini sovgʻa qildi. 1943-yildan 1979-yilgacha u yana 14 000 ga yaqin asar hadya qilgan. 2008-yilda Deyv va Reba Uayt Uilyams oʻzlarining 5200 dan ortiq Amerika nashrlari toʻplamini sovgʻa qilishgan.

2013-yilda NGA shaxsiy fransuz kolleksiyasidan Jerar van Xontorstning 1795-yildan beri omma oldida tomosha qilinmagan 1623- *yilda yaratilgan "Konsert* „ kartinasini sotib oldi. NGA rasmni muzeyning Gollandiya va Flamand galereyalaridagi doimiy namoyishga koʻchirdi. Sanʼat bo‘yicha mutaxassislar *"Konsert*"ning sotuv narxini 20 million dollarga baholadilar, ammo NGA toʻlagan summani oshkor qilmagan.

Toʻplamning diqqatga sazovor joylari
------------------------------------

 Leonardo da Vinchi, *Ginevra de' Benci.* 1474-yil
 El Greko, *Sent-Martin va tilanchi.* 1597-1599
 Piter Pol Rubens, *Germanik va Agrippina.* 1614-yil
 Jak-Lui Devid, *Imperator Napoleon Tuileriesdagi oʻqishida.* 1812-yil
 Edouard Manet, *Temir yoʻl*, 1872-yil
* Annunciation, Yogʻochdan tuvalga oʻtkazilgan yogʻ, v. 1434. Milliy sanʼat galereyasi, Vashington, Kolumbiya okrugi, 93 x 37 sm*Annunciation*, Yogʻochdan tuvalga oʻtkazilgan yogʻ, v. 1434. Milliy sanʼat galereyasi, Vashington, Kolumbiya okrugi, 93 x 37 sm
* Rojyer van der Veyden, Xonim portreti , c. 1460Rojyer van der Veyden, *Xonim portreti ,* c. 1460
* Giorgiona, Choʻponlarning sajdasi , c. 1500Giorgiona, *Choʻponlarning sajdasi ,* c. 1500
* Rafael, Kouper Madonna, 1504-05Rafael, Kouper *Madonna*, 1504-05
* Avliyo Jorj va Ajdaho, Rafael, 1506*Avliyo Jorj va Ajdaho*, Rafael, 1506
* Giorgiona va Titian, Venetsiyalik zodagonning portreti, c. 1507Giorgiona va Titian, *Venetsiyalik zodagonning portreti*, c. 1507
* Alba Madonna, Rafael, 1510 yil*Alba Madonna*, Rafael, 1510 yil
* Jovanni Bellini va Titian, xudolar bayrami , c. 1514Jovanni Bellini va Titian, *xudolar bayrami ,* c. 1514
* Titian tomonidan koʻzguli Venera, c. 1555Titian tomonidan koʻzguli *Venera*, c. 1555
* El Greko, Laokun, 1604-1616El Greko, *Laokun*, 1604-1616
* Nikolas Pussin, Bokira qizning taxmini, c. 1626Nikolas Pussin, *Bokira qizning taxmini*, c. 1626
* Rembrandt van Rijn, Tegirmon, 1648 yilRembrandt van Rijn, *Tegirmon*, 1648 yil
* Rembrandt van Rijn, beret va oʻralgan yoqali avtoportret, 1659 yilRembrandt van Rijn, *beret va oʻralgan yoqali avtoportret*, 1659 yil
* Yoxannes Vermeer, xat yozayotgan ayol , 1665-1666Yoxannes Vermeer, *xat yozayotgan ayol ,* 1665-1666
* Jan-Onore Fragonard, Yosh qiz oʻqishi, c. 1776Jan-Onore Fragonard, *Yosh qiz* oʻqishi, c. 1776
* Tomas Geynsboro, Richard Brinsli Sheridan xonim, 1787 yilTomas Geynsboro, *Richard Brinsli Sheridan xonim*, 1787 yil
* Jan Auguste Dominik Ingres, Markotte d’Argenteuil, 1810 yilJan Auguste Dominik Ingres, *Markotte d’Argenteuil*, 1810 yil
* Jon Konstebl, Wivenhoe Park, 1816 yilJon Konstebl, Wivenhoe Park, 1816 yil
* Eugene Delacroix, Kolumb va uning oʻgʻli La Rabida, 1838 yilEugene Delacroix, *Kolumb va uning oʻgʻli La Rabida*, 1838 yil
* Italiya, Pardali rohiba, c. 1863 yilItaliya, *Pardali rohiba*, c. 1863 yil
* Edouard Manet, Eski musiqachi, 1862 yilEdouard Manet, *Eski musiqachi*, 1862 yil
* Klod Mone, soyabonli ayol — Mone xonim va uning oʻgʻli, 1875 yilKlod Mone, *soyabonli ayol — Mone xonim va uning oʻgʻli*, 1875 yil
* Edouard Manet, Olxoʻri , 1878 yilEdouard Manet, *Olxoʻri ,* 1878 yil
* Klod Mone, Vetheuildagi rassomlar bogʻi, 1880 yilKlod Mone, *Vetheuildagi rassomlar bogʻi*, 1880 yil
* Vinsent van Gog, avtoportret, 1889 yil avgustVinsent van Gog, *avtoportret*, 1889 yil avgust
* Pol Gogin, Halo va ilon bilan avtoportret , 1889 yilPol Gogin, *Halo va ilon bilan avtoportret ,* 1889 yil
* Pol Sezan, Qizil jiletli bola, 1888-1890Pol Sezan, *Qizil jiletli bola,* 1888-1890
* Vinsent van Gog, Oq kiyimdagi qiz, 1890 yilVinsent van Gog, *Oq kiyimdagi qiz*, 1890 yil
* Klod Mone, Ruen sobori, Gʻarbiy fasad, Quyosh nuri, 1894 yilKlod Mone, *Ruen sobori, Gʻarbiy fasad, Quyosh nuri*, 1894 yil
* Anri Russo, Ekvator oʻrmoni, 1909 yilAnri Russo, *Ekvator oʻrmoni*, 1909 yil

### Amerika kolleksiyasidan tanlangan diqqatga sazovor joylar

 Benjamin West, *polkovnik Gay Jonson va Karonghyontye (kapitan Devid Xill)*, 1776 yil
 Jeyms Ebbot MakNil Uistler, *Oqdagi simfoniya, № 1: Oq qiz ,* 1862 yil
 Jorj Bellows, *Nyu-York,* 1911 yil
* Jon Singleton Kopli, Uotson va Shark , (original versiya), 1778 yilJon Singleton Kopli, *Uotson va Shark ,* (original versiya), 1778 yil
* Gilbert Styuart, Skater, 1782 yilGilbert Styuart, *Skater, 1782 yil*
* Edvard Savaj, Vashington oilasi 1789-1796Edvard Savaj, *Vashington oilasi* 1789-1796
* Edvard Xiks, Tinch Qirollik, c. 1834 yilEdvard Xiks, *Tinch Qirollik*, c. 1834 yil
* Tomas Koul, Hayot sayohati : BolalikTomas Koul, *Hayot sayohati :* *Bolalik*
* Tomas Koul, Hayot sayohati : YoshlikTomas Koul, *Hayot sayohati :* *Yoshlik*
* Tomas Koul, Hayot sayohati : YigitlikTomas Koul, *Hayot sayohati :* *Yigitlik*
* Tomas Koul, Hayot sayohati : QarilikTomas Koul, *Hayot sayohati :* *Qarilik*
* Tomas Koul, Oq togʻlar choʻqqisi deb nomlangan togʻ dovonining koʻrinishi (Krouford choʻqqisi), 1839 yilTomas Koul, *Oq togʻlar choʻqqisi deb nomlangan togʻ dovonining koʻrinishi (Krouford choʻqqisi),* 1839 yil
* Jorj Inness, Lakavanna vodiysi , 1855 yilJorj Inness, *Lakavanna vodiysi ,* 1855 yil
* Tomas Eakins, Biglin Brothers Racing, 1873 yilTomas Eakins, *Biglin Brothers Racing,* 1873 yil
* Uinslou Gomer, Shamollamoqda (Odil shamol), 1873-1876Uinslou Gomer, *Shamollamoqda (Odil shamol)*, 1873-1876
* Frederik Edvin cherkovi, Tropikdagi ertalab, (1877)Frederik Edvin cherkovi, *Tropikdagi ertalab*, (1877)
* Meri Kassatt, The Loge, 1882 yilMeri Kassatt, *The Loge,* 1882 yil
* Meri Kassatt, kungaboqarli ayol, 1905 yilMeri Kassatt, kungaboqarli *ayol*, 1905 yil
* Jon Singer Sargent, Venetsiyadagi koʻcha , 1889 yilJon Singer Sargent, *Venetsiyadagi koʻcha ,* 1889 yil
* Albert Pinkham Rayder, Zigfrid va Reyn qizlari, 1888-1891Albert Pinkham Rayder, *Zigfrid va Reyn qizlari,* 1888-1891
* Uilyam Merritt Chase, Doʻstona qoʻngʻiroq , 1895 yilUilyam Merritt Chase, *Doʻstona qoʻngʻiroq ,* 1895 yil
* Robert Anri, Nyu-Yorkdagi qor, 1902 yilRobert Anri, *Nyu-Yorkdagi qor,* 1902 yil
* Jorj Bellows, ushbu klubning ikkala aʼzosi 1909 yilJorj Bellows, *ushbu klubning ikkala aʼzosi* 1909 yil
* Childe Hassam, Ittifoqchilar kuni, 1917 yil may, 1917 yilChilde Hassam, *Ittifoqchilar kuni, 1917 yil may*, 1917 yil

Manbalar
--------

1. ↑  *The Art Newspaper* annual museum visitor survey, published March 28, 2022.
2. 1 2  „National Gallery of Art, West Building".  American Architecture. 6-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2011-yil.
3. ↑  „Cultural Landscape Inventory: The Mall (Part 2)" 49, 53, 72.  U.S. National Park Service (2006). Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.
4. ↑  „Major Giving FAQS". *www.nga.gov*. Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
5. ↑  Kerr, Euan, „Miaʼs director will leave to head National Gallery", *Minnesota Public Radio News*, December 11, 2018.
6. ↑  McGlone, Peggy, „The National Gallery of Art will have a female director for the first time in its history", *The Washington Post*, December 11, 2018.
7. ↑  *Greenberger.* „Latinx Art Expert E. Carmen Ramos Named Chief Curator of National Gallery of Art" (en-US). *ARTnews.com* (13-may 2021-yil). Qaraldi: 3-avgust 2021-yil.
8. ↑  *Selvin.* „National Gallery of Art Names Darren Walker Trustee, Mitchell Rales Appointed President" (en-US). *ARTnews* (27-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
9. ↑  „National Gallery of Art". *Maps and Hours* (12-yanvar 2016-yil). 3-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
10. ↑  „Degas at the Opéra". *National Gallery of Art* (25-avgust 2020-yil).
11. ↑  *Leigh, Catesby*. „An Ultramodern Building Shows Signs of Age". *The Wall Street Journal* (8-dekabr 2009-yil).
12. ↑  „In The Tower: Barnett Newman". *www.nga.gov*. 1-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2014-yil.
13. ↑  *Menachem Wecker.* „His Cross To Bear. Barnett Newman Dealt With Suffering in 'Zips'". *The Jewish Daily Forward* (1-avgust 2012-yil). 4-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2012-yil.
14. ↑  „About the Gallery". *www.nga.gov*. 22-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2014-yil.
15. ↑  „Visit: Sculpture Garden". *www.nga.gov*. 26-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2014-yil.
16. ↑  „The CIVITAS Chronicles". *traditional-building.com*. 23-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
17. ↑  „Prints".  Nga.gov (19-iyun 2013-yil). 21-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2013-yil.
18. ↑  „Provenance".  Nga.gov. 7-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2013-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Devid Kannadin, *Mellon: Amerika hayoti*, Knopf, 2006,ISBN 0-679-45032-7
* Neil Xarris, *Poytaxt madaniyati: J. Karter Braun, Milliy sanʼat galereyasi va muzey tajribasini qayta ixtiro qilish,* Chikago universiteti matbuoti, 2013 yil,ISBN 9780226067704
* Endryu Kelli, *Kentukki dizayni boʻyicha: dekorativ sanʼat, Amerika madaniyati va Amerika dizayn indeksi,* Kentukki universiteti nashriyoti, 2015 yil.ISBN 978-0-8131-5567-8ISBN 978-0-8131-5567-8
* „Milliy sanʼat galereyasi, Vashington", *Connaissance des Arts* maxsus raqami, Société Français de Promotion Artistique (2000)

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Milliy sanʼat galereyasi*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* NGA Collection
* Department of Image Collections, National Gallery of Art Library
* Center for Advanced Study in the Visual Arts
* National Gallery of Art National, YouTube
* National Gallery of Art Talks, YouTube