**Yuriy Pavlovich Pshenichnikov** (2-iyun 1940 — 20-dekabr 2019)  — sovet futboli darvozaboni va murabbiyi, Toshkentda tugʻilgan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Yuriyning otasi Ulug Vatan urushi paytida bedarak yoʻqolgan va onasi unga familiyasini bergan.

Birinchi murabbiy — L. Yanson. Aynan u Yuriyni darvozaga qoʻydi. 1956-yildan „Mehnat zahiralari" (Toshkent) yoshlar jamoasida oʻynay boshladi. 1958-yildan „Trudovye Rezerv" ning asosiy jamoasida, B sinfida oʻynagan.

1960-yilda „Paxtakor" (Toshkent) safida debyut qilgan.

1968-yilda „Paxtakor"dan SSKAga oʻtdi. Yil yakunida u mamlakatning eng yaxshi darvozaboni deb topildi.

1969-yilda u oʻng qoʻlini jarohatladi va shifokorlar unga platina plastinka qoʻyishdi. Natijada Pshenichnikov 1970-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan jahon chempionatiga chiqa olmadi. Vazifaga qaytganida, yangi murabbiy Valentin Nikolaev uni dublga joʻnatib yubordi. Pshenichnikov isteʼfoga chiqish haqida ariza yozdi va ikki oy davomida jamoada koʻrinmadi. Shu bilan birga, u har kuni Sokolnikida mustaqil ravishda mashq qildi.

Bir muncha vaqt oʻtgach, armiyadan boʻshatilgan futbolchi TsSKAga qaradi. Nikolaev kutilmaganda ertasi kuni unga quyi shogirdlar safida oʻynashni taklif qildi va agar oʻz oʻyinidan qoniqsa, uni asosiy jamoaga qaytarishga vaʼda berdi. Pshenichnikov rozi boʻldi. Armiya jamoasi „Torpedo" shogirdlarini 4:0 hisobida magʻlub etdi va keyingi oʻyinda — SKA Rostov bilan — u yana asosiy jamoa darvozasida turdi. TsSKA 5:1 hisobida g‘alaba qozondi va chempionat oxirigacha o‘z o‘rnini hech kimga berib qo‘ymadi.

1972-yili „Paxtakor" birinchi ligada kuchlilar toifasi yoʻllanmasi uchun kurash olib borganida Pshenichnikov Toshkentga qaytib keldi va haqiqatda oʻyinchi murabbiyga aylandi. Bu uning soʻnggi oʻyin mavsumi edi — jarohat tufayli u faoliyatini yakunladi.

Oliy ligada SSSR chempionatlarida u 243 ta oʻyin oʻtkazgan.

### Xalqaro oʻyinlar

U SSSR terma jamoasida 19 marta oʻyin oʻtkazgan va UEFA Evro-1968da ishtirok etgan. U milliy terma jamoadagi debyutini 1966-yil 18-sentyabrda Belgradda SFRYga qarshi oʻyinda (2:1) oʻtkazgan. U milliy terma jamoadagi faoliyatini 1970-yil 28-oktyabrda SFRYga qarshi oʻyinda (4:0) yakunlagan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1978-yilda TsSKAda murabbiy boʻlib ishlagan. SSSR Mudofaa vazirligi orqali u xorijiy mamlakatlardagi armiya jamoalari bilan ishlash uchun sayohat qildi. 1979-1983-yillarda u Laos Konthab, 1989-yilda COSFAP klubi (Antananarivo , Madagaskar) jamoalarida bosh murabbiy boʻlgan, bu esa Vladimir Muntyanni bir yil oldin chempionlik unvoniga olib kelgan .

1984-1988-yillarda TsSKA sport maktabi direktori lavozimida ishlagan.

1990-yilda, iyulgacha u TsSKA-2da murabbiy boʻlib ishlagan va sentyabrdan SKA (Rostov-Don) ni boshqargan. U Rostov jamoasiga yordam bera olmadi — klub 2-liganing Markaziy zonasida 20-oʻrinni egalladi (22-oʻrindan) va 2-quyi ligaga uchib ketdi.

1991-yilda u „Asmaral" FKda murabbiy boʻlib ishga oʻtdi. 1994-1995-yillarda (oktabrgacha) yana xorijda Birlashgan Arab Amirliklarining Ratel-Xayma klubida bosh murabbiy sifatida ishlagan.

1995-yilning dekabridan — SDUSHOR CSKA (Moskva)da murabbiy, 1999-yilgacha yosh futbolchilar bilan ishlagan. 1999-2000-yillarda — TsSKAda darvozabonlar murabbiyi. 2002-2003-yillarda „Torpedo-ZIL" sport maktabida (Moskva) murabbiy boʻlgan.

2002-yilda u Pshenichnikov futbol darvozabonlari klubini ochdi, u erda Pshenichnikovning oʻzi 10 va undan katta yoshdagi bolalar bilan ishlagan.

2005-yil martdan 2008-yil sentyabrgacha — „Dinamo" sport maktabi (Moskva) darvozabonlar guruhi murabbiyi.

2019-yil 20-dekabrda vafot etgan.

Yutuqlari
---------

### Futbolchi sifatida

* Sovet Oliy Ligasi gʻolibi: 1970
* Yilning sovet darvozaboni: 1968

* Klub aʼzosi Leva Yashina (110 ta gol oʻtkazib yubormagan oʻyin)
* „Paxtakor" tarkibida 1972-yilda SSSR birinchi ligasi gʻolibi

### Murabbiy sifatida

* Lao Ligasi gʻolibi: 1981, 1982 (murabbiy sifatida).
* Laos kubogi gʻolibi: 1980 (murabbiy sifatida).
* „Shuhrat" medali bilan taqdirlangan (2006)

Manbalar
--------

1. ↑  „«В игре с „Зенитом" пропустил три автогола». Как пережить землетрясение и стать тренером в Лаосе". 2016-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-iyun.
2. ↑  „Умер бывший вратарь сборной СССР Юрий Пшеничников" (ru). Kommersant (2019-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 19-fevral.
3. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni". 2022-yil 11-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-sentyabr.

Havolalar
---------

* Profil (rus tilida) (Wayback Machine saytida 2020-06-30 sanasida arxivlangan)