recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Finlandiyadagi somaliliklar** (fin: *Suomen somalit*, shved. Somalier i Finland) — Finlandiyadagi etnik jamoa boʻlib, uning vakillari somalidan kelib chiqqan. Jamiyat sonini — 20 007 dan ortiq kishini tashkil etadi (2017), bu mamlakat aholisining taxminan 0,4 %ni tashkil qiladi. Ona tili — somali.

Tarixi
------


**Somaliliklar sonining dinamikasi 1990-2016.**| Yil | Somalida tugʻilganlar | Somali pasportiga ega boʻlganlar | Somali tilida soʻzlashuvchilar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1990-yil | 51 | 44 | - |
| 1991-yil | 1389 | 1505 | 1538 |
| 1992-yil | 1693 | 1882-yil | 1913-yil |
| 1993-yil | 2551 | 2883 | 2912 |
| 1994-yil | 2988 | 3538 | 3566 |
| 1995-yil | 3229 | 4044 | 4057 |
| 1996-yil | 3451 | 4555 | 4558 |
| 1997-yil | 3838 | 5238 | 5266 |
| 1998-yil | 4138 | 5371 | 5910 |
| 1999-yil | 4189 | 4410 | 6251 |
| 2000 | 4149 | 4190 | 6454 |
| 2001-yil | 4348 | 4355 | 6920 |
| 2002-yil | 4554 | 4537 | 7332 |
| 2003-yil | 4700 | 4642 | 7777 |
| 2004-yil | 4771 | 4689 | 8096 |
| 2005-yil | 5060 | 4704 | 8593 |
| 2006-yil | 5261 | 4623 | 8990 |
| 2007-yil | 5802 | 4852 | 9810 |
| 2008-yil | 6352 | 4919 | 10647 |
| 2009-yil | 7110 | 5570 | 11681 |
| 2010-yil | 8073 | 6593 | 12985 |
| 2011-yil | 8767 | 7421 | 14045 |
| 2012-yil | 9079 | 7468 | 14769 |
| 2013-yil | 9618 | 7465 | 15789 |
| 2014-yil | 10054 | 7381 | 16721 |
| 2015-yil | 10570 | 7261 | 17871 |
| 2016-yil | 11102 | 7018 | 19059 |  |

Somalidan kelgan ilk qochqinlar Finlandiyaga 1990-yillarning boshida kelgan. 1990 dan 1995-yilgacha Finlandiyada somaliliklar soni 44 dan 4044 gacha oʻsdi. 2008-yilga kelib esa Finlandiyada 4,919 Somali fuqarosi istiqomat qilgan, somali tilida soʻzlashuvchilar soni 10,647 nafarga yetgan. Shuningdek, 2008-yilda 595 somaliliklar Finlandiya fuqaroligiga ega boʻlishdi. Biroq, 2009-yilda Finlandiyada yashovchi Somali fuqarolari soni 5570 yetdi.

2010-yil holatiga koʻra, Finlandiyadagi somaliliklar oʻrtasidagi ishsizlik 50 % dan oshdi (finlar orasida — 8,7 %, rus tilida soʻzlashuvchilar orasida — 28 %).

2012-yilning 10-sentabr kuni Finlandiya Somali ittifoqi vatandoshlarini Somalining yangi saylangan prezidenti Hasan Mahmudni qoʻllab-quvvatlashga chaqirgan.

2012-yil sentabr oyida Yevropa Kengashining Inson huquqlari boʻyicha komissari Nils Muyjnieks oʻz maʼruzasida Finlandiya somalilarga (shuningdek rusiyzabonlar va loʻlilarga), birinchi navbatda bandlik sohasida kamsitishlarga qarshi kurashni kuchaytirishi kerakligini taʼkidlagan.

Yana qarang
-----------

* Finlandiyaga immigratsiya
* Finlandiya aholisi

Manbalar
--------

1. ↑  Tilastokeskus: Syntymävaltio iän ja sukupuolen mukaan maakunnittain 1990—2007[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Tilastokeskus: Kansalaisuus iän ja sukupuolen mukaan maakunnittain 1990—2007*, 2009-01-16da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-06-01
3. ↑  Tilastokeskus: Kieli iän ja sukupuolen mukaan maakunnittain 1990—2007[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  Tilastokeskus — Väestö
5. ↑  Suomen väestö 2008, Tilastokeskus
6. ↑  Väestö, Tilastokeskus
7. ↑  Ulkomailta tulleiden työttömyydessä suuria eroja | Kotimaa | YLE Uutiset | yle.fi

Havolalar
---------

* Afro-Suomen historia. YLE.fi (Fin. )
Agraf. Sankt-Peterburg, 1903-1904-yillar. Faberje firmasi
**Agraf** (starofr. agrafe — „klip, qisqich, ilgak") — soch turmagi, liboslar uchun jigʻa shaklida qisqich.

Agraf odatda plastinka, gulchambar, ilgak va ilmoq rozetkaga oʻxshardi. Baʼzan u qimmatbaho metallardan yasalgan — oltin, boʻrtma dekorli kumush, boʻrttirma, emal. Antik broshlardan farqli oʻlaroq, oʻrta asr agrafi soch turmagi emas, balki qisqich, qisqich edi. Qadimgi Rossiyada agraf — bu qimmatbaho toshlar, emallar, filigra bilan zapon. Kelajakda bunday mahkamlagichlar shlyapalar va kostyumning boshqa detallari uchun bezak sifatida ishlatila boshlandi.

Agraf XVIII asrdan beri ishlatila boshlandi. Agraf yordamida ular gullar, sunʼiy jingalaklar, soch turmagidagi korsajga lentalar bogʻlashdi, peshtaxtaning chetlarini mahkamlashdi.

Agraf dumaloq yoki oval shakldagi, oltin yoki kumush rangdagi qimmatbaho toshlar bilan toʻplami, shuningdek, olmos *qisqichi (XVIII asrda poyabzal qisqichlari XIX asrda Agraf sifatida ishlatilgan) boʻlishi mumkin*.

Agraf faqat ayol bezaklari hisoblangan, ammo XVIII asrda erkaklar ham uni kiyganlar. Agraf 1960-yillarda soch aksessuarlari sifatida modaga qaytdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Костюм в русской художественной культуре 1995. sfn error: no target: CITEREFКостюм\_в\_русской\_художественной\_культуре1995 (help)
2. 1 2  Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства 2010. sfn error: no target: CITEREFНовый\_энциклопедический\_словарь\_изобразительного\_искусства2010 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Власов В. Г.*. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства*. СПб.: Азбука-классика, 2010 — 83—84 bet. ISBN 5-352-01119-4.
* Р. М. Кирсанова*. Костюм в русской художественной культуре 18—первой половины 20 вв.: Опыт энциклопедии*. М.: Большая Российская энциклопедия, 1995 — 12 bet. ISBN 5-85270-144-0.
**Mehtar** (fors. — ulugʻ, janob) — saroy mansablaridan biri. Somoniylar davlatida boobroʻ shaxslar, davlat arkonlari. Baʼzi manbalarda M. "qishloq oqsoqoli" yoki "otboqar, sayis" — maʼnolarida ham qoʻllanilgan. Buxoro xonligida M. hukmdorga yaqin 4 davlat mansabdorlaridan ikkinchisi boʻlib, baʼzan u oliy farmonga muvofiq, saroyga otdan tushmagan holda kirishga haqli hisoblangan. M. zimmasiga zakotdan, shuningdek, tovar, aqcha, don, chorva singari tushumlarning qonunga binoan, zarur oʻrinlarda ishlatishni nazorat qilish vazi-fasi yuklatilgan; 2) Qoʻqon va Xiva xonliklarida davlat xazinachisi; 3) oʻtmishda xon saroyida xizmat qiluvchi surnaychi, karnaychi, nogʻorachi va doirachilardan iborat sozandalar guruhining yetakchisi va boshligʻi. M.lar eng mohir, tajribali, maxsus surnay yoʻllarini va nogʻora usullarini puxta egallagan ustoz surnaychi yoki nogʻorachilardan tayinlangan. Xalq orasida tarqalgan qoʻgʻirchoq oʻyinlari tomoshalariga joʻr boʻluvchi, shuningdek, toʻybazmlarda, milliy bayramlarda, sayillarda ishtirok etuvchi surnaykarnay-nogʻora dastasining boshligʻi ham M. deb yuritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oq farzinQora farzin
**Farzin** (♕, ♛) shaxmat oʻyinidagi eng kuchli donadir. U har qanday miqdordagi kvadratlarni vertikal, gorizontal yoki diagonal boʻylab bosib oʻtishi mumkun. Har bir oʻyinchi oʻyinni shohning yoniga qoʻyilgan bitta farzin bilan boshlaydi. Farzin eng kuchli sipoh boʻlganligi sababli, koʻp hollarda piyoda farzin darajasiga koʻtariladi.

Farzinning oʻtmishdoshi *ferz* boʻlib, faqat diagonal boʻyicha bir qadam harakatlana oladigan yoki ushlay oladigan kuchsiz sipoh hisoblangan va forslarning shatranj oʻyinidan kelib chiqqan. Zamonaviy farzinning harakatlanish qoidalari XV asrda shaklangan.

Tarixi
------

 Janubiy Italiya shaxmat toʻplamidan farzin sipohi, 12-asr
Farzin dastlab maslahatchi, bosh vazir yoki vazir (sanskritcha *mantri*, forscha *farzin*, arabcha *firzon*, *firz* yoki *vazir*) edi. Dastlab, uning yagona harakati diagonal boʻyicha bir kvadrat boʻlgan.

Unicode
-------

Unicode farzin uchun ikkita kod nuqtasini belgilaydi:

♕ U+2655 Oq shaxmat farzin (HTML & #9813;)

♛ U+265B qora shaxmat farzin(HTML & #9819;)

Havolalar
---------

* Barden, Leonard (1980), *Play better CHESS with Leonard Barden*, Octopus Books Limited, 10-bet, ISBN 0-7064-0967-1
* Brace, Edward R. (1977), *An Illustrated Dictionary of Chess*, Hamlyn Publishing Group, 230–31-bet, ISBN 1-55521-394-4
* Davidson, Henry (1981), *A Short History of Chess (1949)*, McKay, ISBN 0-679-14550-8
* Dickins, Anthony (1971), *A guide to fairy chess* (first-nashr), New York: Doven, ISBN 0-486-22687-5
* Golombek, Harry (1977), *Golombek's Encyclopedia of Chess*, Crown Publishing, ISBN 0-517-53146-1
* Hooper, David; Whyld, Kenneth (1996), „queen", *The Oxford Companion to Chess* (2nd-nashr), Oxford University Press, 328–29-bet, ISBN 0-19-280049-3
* Sunnucks, Anne (1970), *The Encyclopaedia of Chess* (second-nashr), St. Martins Press, ISBN 978-0-7091-4697-1
* Yalom, Marilyn (2004), *Birth of the Chess Queen: A History* (2nd-nashr), Perennial, ISBN 0-06-009065-0


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehtar Orif madrasasi**Mehtar Orif guzarida joylashgan bo‘lib, 2 hujradan iborat bo‘lgan.

Tarixi
------

U ashtarxoniy hukmdor Imomqulixon davrida qurilgan masjid-madrasadir. Bu to‘g‘rida uning saqlanib qolgan vaqf hujjatida maʼlumotlar mavjud: „Sohibi ehson mehtar Orif ibn mag‘firatpanoh mirzo Abdol Xiyobonning sharqiy tarafida pishiq g‘ishtdan masjid qurdirdi. Uning shimoliy, sharqiy va janubiy tomonida ayvoni va tahoratxonasi bilan birga maktabxonasi ham bor edi". Ushbu imoratning uch tarafi ko‘cha bilan o‘ralgan. Voqif Samjan tumanidagi bir qancha yerlarini o‘zi qurdirgan masjid uchun vaqf qilgan. Mazkur vaqf hujjati hijriy 1051-yil rabi ul-avval oyida (1641-yil iyunʼ) rasmiylashtirilgan. Hujjatda masjid yonida maktabxona ham qurildi deyilmoqda. Sharifjon maxdum uni madrasalar qatorida ko‘rsatgan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida Mehtar Orif guzari masjidi farroshligiga qori Shodmon tay- inlanayotganini maʼlum qilgan. Maoshi 6 man g‘alla bo‘lgan. Bemor talabalar ro‘yxatida qori Abduzohid Buxoriy va yana bir talaba kasal bo‘lgani qayd qilingan. Abdullaxoja Abdiy Mehtar Orif masjidida ramazonning oxirgi o‘n kunida „Sulton" taxallusi bilan sheʼrlar bitgan Sultonxon eshon bir guruh yaqinlari bilan eʼtikof o‘tirganini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 334.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Suvtushar sharsharasi** — Hisor-Oloy togʻ tizimidagi sharshara, Oʻzbekiston hududida joylashgan. Hisor qoʻriqxonasi hududidagi shu nomdagi kichik daryo boʻyida joylashgan. Suv oqimining tushish balandligi 84 m. Sharshara mahalliy ekologik turizmning taniqli ob’ektlaridan biridir.

Suvtushar sharsharasi Qashqadaryo viloyati
Sharsharaning rasmiy nomi uni tashkil etuvchi suv oqimi nomidan kelib chiqqan, ammo mahalliy aholi uni koʻpincha Suttushar sharsharasi deb oʻzgartiradilar, bu „Sut sharsharasi" degan maʼnoni anglatadi. Ushbu tabiiy diqqatga sazovor joy suv oqimining koʻplab spreylaridan qor-oq uchun shunday nom oldi..

Tavsifi
-------

Suvtushar sharsharasi Shahrisabz
Sharshara Oʻzbekistonning eng janubida, Qashqadaryo viloyatida, Suvtushar qishlogʻidan 8 km uzoqlikda joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Hisor qoʻriqxonasining Miraka uchastkasida joylashgan boʻlib, uni muhofaza qilish boshqaruvi zimmasiga yuklatilgan. Suvtushar sharsharasi Hisor-Oloy yon bagʻirlaridan boshlanuvchi shu nomdagi kichik daryo (oqim) kanalida hosil boʻlgan. Dengiz sathidan 2100 m balandlikda joylashgan. Kaskad tipidagi sharsharalarga tegishli, ammo uning qirralari tor va deyarli vertikal tekislikda joylashgan. Suv tushishining umumiy balandligi 84 m. Suv oqimi tor qoyali kanyonga tushadi, uning yon bagʻirlari archa (mahalliy archa turi) bilan qoplangan. Suvtushar daryosi muzliklar bilan toʻyingan, shuning uchun togʻlarda qorning intensiv erishi paytida suv ayniqsa toʻla boʻladi. Bu vaqtda sharshara butunlay oq suv devoridir.

Maʼnosi
-------

Suvtushar sharsharasining goʻzalligi va qudrati hamisha estetik jihatdan ham, uning atrofida keng va chuqur daryolar yoʻqligi sababli ham odamlarning eʼtiborini oʻziga tortgan, shu bois katta suv massasi bu hududda alohida taassurot uygʻotadi. Sharshara Oʻzbekiston janubidagi diqqatga sazovor sayyohlik maskanlari qatoriga kiradi, shuning uchun qoʻriqxona tashkil etilgandan keyin ham unga kirish cheklanmagan. Bunday mashhurlikning salbiy oqibatlaridan biri atrofdagi hududning ifloslanishi edi. Tabiatni tiklash maqsadida Hisor qoʻriqxonasi qisqa muddatga (2015-yildan 2018-yilgacha) yopildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Ноёб шаршаралар" (uz).  hisor.uz. 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
2. ↑  „Гиссарская баллада". *sreda.uz*. 21-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Власти Узбекистана открыли для посещения радиоастрономический комплекс и пещеру Тамерлана". *sreda.uz*. 21-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
**Arktikada qidiruv va qutqaruv bitimi** (rasmiy nomi Arktikada **aeronavtika va dengizda qidiruv va qutqaruv ishlari boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim**) — Arktika kengashiga aʼzo davlatlar – Kanada, Daniya, Finlandiya, Islandiya, Norvegiya, Rossiya, Shvetsiya va Amerika Qo'shma Shtatlari oʻrtasida 2011-yil 12-mayda Nuuk shahrida (Grenlandiya) tuzilgan xalqaro shartnoma. 

Shartnoma Arktikada xalqaro qidiruv va qutqaruv (SAR) qamrovi va javob choralarini muvofiqlashtiradi va har bir ishtirokchi davlatning SAR mas'uliyatini bo'yniga oladi. Arktikadagi qarama-qarshi hududiy da'volarni hisobga olgan holda, shartnoma "qidiruv va qutqaruv hududlarini delimitatsiya qilish davlatlar o'rtasidagi hech qanday chegara yoki ularning suvereniteti, suveren huquqlari yoki yurisdiksiyasi bilan bog'liq emas va delimitatsiyaga zarar yetkazmaydi".

Shartnoma imzolovchilar
-----------------------

1. **Kanada** hukumati nomidan **Leon Aglukkak** (Kanada sog'liqni saqlash vaziri);

2. **Islandiya** hukumati nomidan **Ossur Skarfedenisson** (Islandiya tashqi ishlar vaziri);

3. **Daniya** Hukumati nomidan **Lene Espersen** (Daniya tashqi ishlar vaziri);

4. **Norvegiya** hukumati nomidan - **Jonas Gahr Støre** (Norvegiya tashqi ishlar vaziri);

5. **Farer orollari** hukumati nomidan **Kay Leo Yoxannessen** (Farer orollari Bosh vaziri);

6. **Shvetsiya** hukumati nomidan - **Karl Bildt** (Shvetsiya tashqi ishlar vaziri);

7. **Grenlandiya** hukumati nomidan - **Kuupik Kleist** (Grenlandiya Bosh vaziri);

8. **Rossiya Federatsiyasi** hukumati nomidan - **Sergey Lavrov** (Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vaziri);

9. **Finlandiya** hukumati nomidan - **Yaakko Layavaya** (Finlandiya tashqi ishlar vazirining o'rinbosari);

10. **AQSh** hukumati nomidan - **Hillari Klinton** (AQSh Davlat kotibi) 

Arktikada qidiruv va qutqaruv shartnomasi Arktika kengashi homiyligida olib borilgan birinchi majburiy kelishuvdir. Shartnoma Arktika mintaqasining global isish tufayli foydalanish imkoniyati yaxshilangani natijasida ortib borayotgan iqtisodiy ahamiyatini aks ettiradi. 

Kanada hukumati shartnomaning depozitariysi hisoblanadi. U 2013-yil 19-yanvarda uni imzolagan sakkizta davlatning har biri tomonidan ratifikatsiya qilinganidan keyin kuchga kirdi.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Buixadé Farré, Albert; Stephenson, Scott R.; Chen, Linling; Czub, Michael; Dai, Ying; Demchev, Denis; Efimov, Yaroslav; Graczyk, Piotr; Grythe, Henrik (16–oktabr 2014–yil). „Commercial Arctic shipping through the Northeast Passage: Routes, resources, governance, technology, and infrastructure". *Polar Geography*. 37-jild, № 4. Taylor & Francis. 298–324-bet. doi:10.1080/1088937X.2014.965769.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑  *Koring, Paul*. „Arctic treaty leaves much undecided". *The Globe and Mail* (12-may 2011-yil). Qaraldi: 13-may 2011-yil.
3.

Havolalar
---------

* Arktikani qidirish va qutqarish bo'yicha kelishuv matni
**Undiruvchi sanoat**, undirma sanoat — yer ostidan, suvdan va oʻrmonlardan har xil xom ashyolar va yoqilgʻilar olish bilan shugʻullanuvchi sanoat tarmoklari majmui. Undiruvchi sanoatning asosiy tarmoklari foydali qazilmalar (kumir, neft, gaz, slanets, torf, temir rudasi, rangli, nodir va asil metallar hamda noruda xom ashyolar) qazib olish, ovchilik, baliqchilik, dengiz hayvonlarini ovlash, dengiz mahsulotlarini yigʻish, yogʻoch tayyorlash va boshqa Undiruvchi sanoat mahsulotlari, asosan, ishlov beruvchi sanoatda qoʻllaniladi.

Undiruvchi sanoat oziq-ovqat va sanoat xom ashyosi olishning muhim bazasi hisoblanadi. Texnika taraqqiyoti tufayli xalq xoʻjaligida turli xil xom ashyoga boʻlgan talab muntazam oshib boradi, natijada Undiruvchi sanoatning yangi tarmoklari vujudga keladi. Undiruvchi sanoatning taraqqiyot darajasi har bir mamlakatning tabiiy, ijtimoiyiqtisodiy sharoiti bilan belgilanadi.

Oʻzbekistonda Undiruvchi sanoatning barcha tarmoqlarida yirik texnika bazasi vujudga keltirilgan. Ayniqsa, mustaqillik yillarida kumir, gaz, neft qazib olish rivojlandi. Koʻpdankoʻp yangiyangi xom ashyo konlari topildi. Undiruvchi sanoat xom ashyosi bazasida yirik sanoat majmualari (mas, Olmaliq, Navoiy konmetallurgiya kombinatlari) faoliyat koʻrsatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sufiy tasavvuf va musulmon faylasufi Ibn Arabiyning "*Futuhat al-Makkiyya* "ning dastxat qo'lyozmasidan qiyomat kunidagi "Yig'ilish tekisligi" ( *Ard al-Hashr)* diagrammasi, taxminan. 1238. Arsh ( Allohning Arshi ), solihlar uchun minbarlar (al-Aminun), yetti qator farishtalar, Jabroil (ar-Ruh), A'rof (to'siq), Ko'plik hovuzi, al-Maqom al ko'rsatilgan. -Mahmud (Muhammad payg'ambar mo'minlar uchun shafoat qiladigan joy), Mizon (Tarozi), As-Sirot (Ko'prik), Jahannam (Jahannam) va Marjul- jannat (Jannat o'tloqi) .
Islomda **al-A'rof** ( arabcha:  ) jannat (jannat) va jahannam (do'zax) o'rtasidagi ajratuvchi hududi bo'lib , gunohlari va fazilatlari bir xilda bo'lganlar yashaydi, ular butunlay yomon emas va ular butunlay yaxshi emas. Bu joyni befarqlik bilan, ammo azob-uqubatlarsiz xayrixoh poklaish joyi sifatida tasvirlash mumkin.

Bu so'z boshqa tillarga "balandlik" deb tarjima qilingan. manzil - do'zax va jannat orasidagi baland parda sifatida tasvirlangan. Ibn Kasir A'rofni darvozasi bor devor deb ta'riflagan  .Bu baland devorda do‘zax dahshatiga, jannat go‘zalligiga guvoh bo‘lgan odamlar yashar edi. Ular jannatga kirishni orzu qiladilar, lekin ularning gunohlari va fazilatlari bir xilda. Holbuki, Allohning rahmati bilan ular jannatga oxirgi kiradigan odamlar qatorida bo'ladilar .Islom bo'yicha nasroniy - katolik olimi Lui Massinyon nasroniylarning limbo tushunchasi A'rofning musulmon talqinidan ilhomlangan deb hisoblaydi .

Manbalar
--------



1. ↑  Begley, Wayne E. The Garden of the Taj Mahal: A Case Study of Mughal Architectural Planning and Symbolism, in: Wescoat, James L.; Wolschke-Bulmahn, Joachim (1996). *Mughal Gardens: Sources, Places, Representations, and Prospects* Dumbarton Oaks, Washington D.C. ISBN 0884022358. pp. 229–231.
2. ↑  „An Exegical Study of Qur’anic Term Al-A`raf". 5-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2023-yil.
3. ↑  Questions on Islam - Who are the companions of Araf, which is mentioned in the Surah Al-Araf?
4. 1 2  The People of Al-A'raf
5. ↑  Cyril Glassé, Huston Smith *The New Encyclopedia of Islam* Rowman Altamira 2003 ISBN 978-0-759-10190-6 page 60
**Tubergen lolasi** (lotincha: *Tulipa tubergeniana*) — loladoshlar oilasi, lola turkumiga mansub, bir urugʻpallali, koʻp yillik, piyozchali oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga yoʻqolish arafasida turgan, endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasi, Boysun togʻlari, To‘polondaryo havzasi, Koʻhitang tizmasida tarqalgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 10—40 sm gacha yetadigan, koʻp yillik, piyozchali, bir urugʻpallali oʻt oʻsimlik. Piyozboshisi maxsus vegetativ koʻpayish organi, shakli tuxumsimon, diametri 3-5 sm, tashqi qobigʻi jigarrang yoki qoʻngʻir tusda, ichki tomoni toʻrsimon, momiq tuk bilan qoplangan. Barglari 3 dona, gulidan uzunroq. Gullari, ikki jinsli, yakka, yirik, diametri 6—7 sm, gultojibarglari qizil rangda, tubida qora, och sariq, gardishsimon dogʻli. Changchi iplari qora, changdonlari binafsha rangda. Aprelda gullab mevasi iyun—iyul oylarida pishib yetiladi. Mevasi — 3 boʻlakli koʻsak meva. Urug‘i va piyozchasi orqali koʻpaytiriladi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam tarqalgan, yoʻqolib ketish arafasidagi tur. Surxondaryo viloyati, Hisor tizmasi, Boysun togʻlarida, Sina qishlogʻi atrofida, To‘polondaryo havzasida, Koʻhitang togʻ tizmasida uchraydi. Ola jinsli qoldiq togʻlardagi unumdor tuproqli yonbagʻirlarda va togʻdagi pistazorlarda oʻsadi. Gullarining uzilishi, piyozchalarining kavlab olinishi va oʻsish arealida chorva mollarining koʻplab boqilishi natijasida soni kamayib ketgan. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bogʻida 1955—yildan beri ekib oʻstirib kelinmoqda. Yovvoyi holatda oʻsayotgan yerlari himoya ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Тюльпан Тубергена — Tulipa tubergeniana — Описание таксона — Плантариум". 14-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2015-yil.
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019 — 163—bet bet.
Hollola (fincha talaffuzi: [ˈholːolɑ]) — Finlandiyadagi munisipalitet, Päijänne-Tavastia mintaqasining gʻarbiy qismida joylashgan. Munitsipalitet bir tilli fin tili boʻlib, aholisi 22910 kishi (2023-yil 28-fevral) va 727,47 kvadrat kilometr (280,88 kvadrat milya) maydonni egallaydi, shundan 68,66 km2 (26,51 sq mi) suvdir. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 49,46 nafar kishi (128,1 kvadrat milya).

Hollolada Finlandiyadagi eng baland bino Tiirismaa teleminorasi joylashgan.

Messila - Xolloladagi mashhur kurort. U erda siz chang'i, chang'i, piyoda va golf o'ynashingiz mumkin. Messila shahrida mehmonxona va lager mavjud. Messila Vesijarvida.

2018 yilda Xollola Yukola estafetasini qabul qilib oldi. Orientir bo‘yicha ushbu musobaqa tungi estafeta bo‘lib, ishtirokchilar soni bo‘yicha dunyodagi eng mashhur orientirlash musobaqalaridan biridir.

Xalqaro munosabatlar
--------------------

### Egizak shaharlar - qardosh shaharlar

Hollola quyidagi shaharlar bilan egizak :

* Shvetsiya Arboga, Shvetsiya
* Norvegiya Nordkapp, Norvegiya
* Daniya Ebeltoft, Daniya

Ma'lumotnomalar
---------------
**Sirojiddin Zaynobiddinov** (1945-yil 22-dekabr, Buloqboshi tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi.

Biografiyasi
------------

Sirojiddin Zaynobiddinov 1945-yil 22-dekabr Buloqboshi tumani Andijon shaharchasida tugʻilgan. 1963—1968-yillarda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetini yarimoʻtkazgichlar va dielektriklar fizikasi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1996—2006-yillarda Andijon davlat universitetining rektori, 1992—2011-yillarda Oʻzbekiston fizika jamiyati raisi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Andijon-Namangan ilmiy markazining rahbari lavozimida faoliyat yuritgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Sirojiddin Zaynobiddinov ilmiy rahbarlari professorlar A.Teshaboyev, M. K. Baxodirxonov, B. I. Boltaks, V. I. Fistullarning yordam va hamkorliklari bilan kompensirlangan kremniy olish texnologiyasini yaratish, kremniydagi kirishma atomlari va nuqsonlarning xossalarini oʻrganish, ularni tashqi taʼsirlar yordamida boshqarish, legirlangan kremniy va undan yasalgan elektron asboblarning funksional xususiyatlarini oʻrganish va amalga tatbiq etish boʻyicha yirik tadqiqotlar olib bordi hamda salmoqli yutuqlarga erishdi. „Kremniyda chuqur sathlar hosil boʻlishi fizikasi", „Kremniyda nuqsonlar hosil boʻlishi", „Kremniyni neytron transmutatsiyasi yoʻli bilan legirlash" kabi risolalar, „Qattiq jismlar fizikasi", „Yarimoʻtkazgichlarda fotoelektrik hodisalar", „Yarimoʻtkazgichlar fizikasi", „Yarimoʻtkazgichli asboblar fizikasi", „Yarimoʻtkazgichlar va yarimoʻtkazgichli asboblar texnologiyasi", „Nanozarralar fizikasi, kamyosi va texnologiyalari", „Elektron texnikasi moddalari", „Nanotexnologiyalar va mikroelektronikadan inglizcha — ruscha — oʻzbekcha lugʻat", „Yarimoʻtkazgichli nanotuzilmalar", „Yarimoʻtkazgichli materiallar va asboblar fizikasidan laboratoriya mashgʻulotlari", „Obyomniye skopleniya atomov metallicheskix primesey v poluprovodnikax" kabi darslik va qoʻllanmalar muallifi. 1977-yilda fizika-matematika fanlari nomzodi, 1987-yilda fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureti. Xalqaro Oliy ta’lim fanlar akademiyasi (Rossiya) hamda Xalqaro ta’lim, fan, texnika va san’at akademiyasi (AQSh) aʼzosi. 2017-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.
2. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari tasdqilash toʻgʻrisida"gi 2017-yil 29-dekabrdagi PF-5293-son Farmoni".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bulbulcha** — Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi qoshidagi bolalar katta xori. Oʻzbekistonda eng mashhur va yirik bolalar xor jamoasi, xor uslubida kuylash sanʼatining faol targʻibotchisi. 1970-yil tashkil topgan, 1982-yildan "B." nomida. Badiiy rahbari va bosh xormeyster — Oʻzbekiston xalq artisti Sh. Yormatov. Tarkibida tayyorlov, kichkintoylar (7 yoshgacha), oʻrta (8—15 yoshdagi), oʻsmirlar (15—20 yoshdagi), raqs, doirachilar, folklor guruhlari mavjud. Repertuaridan mumtoz xor sanʼati (I. S. Bax, V. Motsart, F. Shubert ijodi) namunalari, rus (D. Kabalevskiy, G. Struve. A. Sokolov va boshqalar), va, ayniqsa oʻzbek kompozitorlari (M. Ashrafiy, M. Leviyev, D. Zokirov, S. Yudakov, K. Abdullayev, A. Muhammedov, F. Qodirov, M. Burhonov, R. Vildanov, R. Abdullayev, F. Alimov, N. Norxoʻjayev, A. Mansurov, D. Omonullayeva, M. Otajonov va boshqalar) asarlari keng oʻrin olgan. "B." respublika va xalqaro (Rossiya, Finlandiya, Estoniya, Turkiya va boshqalar) xor festivallarining qatnashchisi va sovrindori. Xususan, Yugoslaviyaning Skople shahridagi "Oltin bulbulcha" Xalqaro bolalar festivali (1981, 1983, 1985), Minsk shahridagi Xalqaro bolalar xori festivali (1989) va boshqa Xor ijro etgan qoʻshiqlar gramplastinkalarda chiqarilgan, Oʻzbekiston radiosi va televideniyesi fondlarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bulbulcha" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaberne Moravia** (chex. Cabernet Moravia) — Chexiya Respublikasida qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob) uzum navi.

Kelib chiqishi
--------------

Bu nav 1975-yilda Chexoslovakiyaning Moravska Nova Ves shahrida selektsioner Lubomir Glos tomonidan Kaberne Fran × Tsvaygel navlarini chatishtirish orqali olingan.  Bu Chexiya yoki Chexoslovakiyada olingan Kaberne guruhining birinchi navidir. Birinchi hosil 1979-yilda olingan va 2001-yilda nav Chexiya Respublikasi Davlat nav kitobida roʻyxatga olingan va taxminan bir vaqtning oʻzida faol yetishtirila boshlangan.

Bu nav tezda mashhurlikka erishdi va 2002-yilda u 78,92 gektarni egallagan boʻlsa, 2007-yilda u 193,9 gektarni egallagan. Oʻshandan beri Kaberne Moraviada egallagan uzumzorlar maydoni unchalik oʻzgarmadi va 2019-yilda u 192,9 gektarni tashkil etdi.

Geografiya
----------

U asosan Chexiya Respublikasida, Moraviyada, xususan Brno yaqinida, Mutenitsada, Bzenetsda, Moravian Slovakiyada oʻsadi. Slovakiyada xilma-xillik mashhurlikka erishmadi va hatto roʻyxatdan oʻtmadi.

Asosiy xususiyatlar
-------------------

Butalar oʻrta yoki kuchli. Barglari oʻrta yoki katta, uch yoki besh lobli, kuchli kesilgan. Petiole chuqurchasi odatda yopiq. Gul ikki jinsli. Klasterlar oʻrtacha, konussimon, oʻrtacha zichlikda.  Rezavorlar oʻrta, toʻq binafsha rangda.  Teri qalin va bardoshlidir.  Pulpa suvli.  Sharbat rangli emas.  Razavorlarning pishishi yaxshi.  Kech pishgan nav.  Hosildorligi yuqori — 90-160 q/ga.  Turli xil mildyu tomonidan zarar koʻrgan, oidium va kulrang chirishga yaxshi chidamli. Sovuqqa chidamlilik yuqori.

Ilova
-----

Turli xil yuqori sifatli qizil sharob, shu jumladan muz tayyorlash uchun ishlatiladi. Sharobning xushboʻyligi dastlab Kaberne Franga oʻxshaydi, ammo vaqt oʻtishi bilan sezilarli darajada oʻzgaradi.Sharob quyuq anor rangiga ega, Kaberne uchun oʻziga xos hidi va taʼmi, qora qaragʻat, gilos, tamaki va marmelad hidlari bilan toʻldiriladi. Taʼmi odatda uzoq davom etadi. Sharob saqlash imkoniyatiga ega.

Adabiyotlar
-----------

* Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz. Cabernet Moravia // Wine Grapes — A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (angl.). — Penguin Books, 2012. — ISBN 978-1-846-14446-2.

Manbalar
--------

1. 1 2  Wine Grapes 2012. sfn error: no target: CITEREFWine\_Grapes2012 (help)
2. 1 2  *Milan Sedláček.* „Cabernet Moravia" (cs). *Znalec vín: Encyklopedie vína, vinařství a vinohradnictví*. Qaraldi: 4-may 2021-yil.
3. ↑  Situační a výhledová zpráva: Réva vinná a víno (2002), str. 30(chex.)
4. ↑  Situační a výhledová zpráva: Réva vinná a víno (2002), str. 30(chex.)
5. ↑  Situační a výhledová zpráva: Réva vinná a víno (2019), str. 71(chex.)
**Dunyo bolalari** — Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri, 1990-yilda Leningradskoe shosse 90, Rechnoy Vokzal metro bekati yonida joylashgan Doʻstlik bogʻida tashkil etilgan.

Tarix
-----

"Dunyo bolalari" haykaltaroshlik kompozitsiyasi 1990-yilda Doʻstlik bogʻida oʻrnatildi. Bu Xelsinki shahridan haykaltarosh Antti Neuvonenning oʻziga xos sovgʻasi. Neuvonen 1937-yilda oʻsha paytda Vyborg gubernatorligi tarkibiga kirgan Saari jamiyatida tugʻilgan. Avvalo, u fin tangalaridagi tabiat mavzusidagi tasvirlari bilan mashhur. 1971-yilda u bir qator mavhum haykallar uchun Finlandiya davlat tasviriy sanʼat mukofotiga sazovor boʻldi. Antti Neuvonen, shuningdek, Finlandiya haykaltaroshlik mutaxassislari uyushmasi aʼzosi va koʻplab tanlovlar gʻolibi.

„Dunyo bolalari" monumenti 1983-yilda Xelsinki doʻstlik bogʻida oʻrnatilgan Y.Kiryuxinning „Dunyoda tinchlik" rus kompozitsiyasiga javoban sovgʻa qilingan. „Dunyoda tinchlik" „Xalqlar doʻstligi monumenti" nusxasining oʻzgartirilgan nusxasining bir qismi boʻlib, qishloq aholisining ozodlikchilar bilan uchrashuvi tasvirlangan. U 1948-yilda tuzilgan Finlandiya-Sovet Doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam shartnomasining 35-yilligi sharafiga taqdim etilgan.

Tavsif
------

Yodgorlik kompozitsiyasi uchta figuradan iborat — ona, chaqaloqni qoʻlida ushlab turgan ota va oʻsmir. Bronzadan ishlangan haykal juda mavhum va biroz noodatiy tuzilishga ega. Yodgorlik zinapoyaga oʻrnatildi, bir vaqtlar uning ustida tegishli yozuvli belgi bor edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Скульптурная композиция "Дети мира"".  Портал intomoscow (13-iyul 2013-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2015-yil.
2. 1 2 3  [www.geocaching.su/?cid=13112&pn=101 „Парк Дружбы"].  Геокэшинг. Qaraldi: 26-iyun 2015-yil.
**Matluba Joʻrayevna Shodiyeva** (1982-yil 1-fevral, Mirishkor tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, dotsent.

Biografiyasi
------------

Matluba Shodiyeva 1982-yil 1-fevralda Mirishkor tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. 1999—2004-yillarda Qarshi davlat universitetining Pedagogika fakultetida, 2010—2012-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetida magistraturada tahsil oldi. Oʻz mehnat faoliyatini 1998-yilda Mirishkor tumanidagi 1-oʻrta maktabda bolalar va oʻsmirlar yetakchisi lavozimida boshladi. 2001—2010-yillarda Kasbi tumanidagi 32-oʻrta maktabda, 2011—2012-yillarda Toshkent shahar Chilonzor tumanidagi 90-oʻrta maktabda boshlangich sinf oʻqituvchisi, 2012—2015-yillarda Qashqadaryo viloyati xalq taʼlimi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hududiy markazida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi lavozimida faoliyat olib bordi. 2015-yildan hozirgi kunga qadar mazkur markazda Maktabgacha, boshlangʻich va maxsus talim kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat olib bormoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

2019-yilda pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini, 2021-yilda dotsent ilmiy unvonini olgan. 2022-yilda pedagogika fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasiga ega boʻldi. 1 ta darslik, 1 ta monografiya, 8 ta metodik qoʻllanma, 100 dan ortiq ilmiy maqola muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dalian tibbiyot universiteti** — Xitoyning Dalian shahridagi Liaoning viloyat hukumati qoshidagi universitet. **Dalian tibbiyot universiteti** 1947-yilda tashkil etilgan.

2007-yil oktyabr oyida **Dalian tibbiyot universiteti** Dalian Chet tillar universitetining yangi kampusidan Lushun janubiy yoʻli boʻylab joylashgan Dalian shahri Lushunkou tumanidagi yangi kampusga koʻchib oʻtdi.
**Dalian tibbiyot universitetida** hozirda 13 300 nafar talaba tahsil oladi. **Dalian tibbiyot universitetining** shiori"tushunish, axloqni tarbiyalash, mehribon qalb, jamiyatga yaxshilik qilish" soʻzlarida oʻz ifodasini topgan.
**Dalian tibbiyot universitetida** hozirda 1 ta milliy asosiy fan sohasi, Liaoning viloyatidagi 4 ta birinchi darajali qurilish fan sohasi va 4 ta birinchi darajali xarakterli fan sohalari mavjud. 2 ta fan sohasi ESI global institutlarining eng yaxshi 1 %lik darajasiga kiradi.**Dalian tibbiyot universitetining** 4 ta birinchi darajali fan doktorlik avtorizatsiya nuqtalari, 1 ta professional doktorlik avtorizatsiya nuqtasi, 11 ta birinchi darajali fan sohasiga doir avtorizatsiya nuqtasi va 6 ta professional avtorizatsiya nuqtalari mavjud. Universitetning bitta avtorizatsiya nuqtasi Taʼlim vazirligining innovatsion jamoasi tomonidan taqdirlangan.Universitetning ikkita avtorizatsiya nuqtasi esa Fan va texnologiyalar vazirligi innovatsiyalari bo‘yicha isteʼdodlarni rag‘batlantirish rejasida fan va texnologiya innovatsiyasi bo‘yicha yosh yetakchi sifatida tanlandi. Dalian universiteti tibbiyot sohasiga yoʻnaltirilgan. **Dalian tibbiyot universiteti** Liaoning viloyatidagi birinchi darajali universitet hisoblanadi.

Birlashgan kasalxonalar
-----------------------

Dalian tibbiyot universitetining birinchi filiali kasalxonasi.

Dalian tibbiyot universitetining ikkinchi filiali kasalxonasi.

Dalian tibbiyot universitetining uchinchi filiali kasalxonasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The First Affiliated Hospital-Dalian Medical University".
2. ↑  „The Second Affiliated Hospital-Dalian Medical University".
3. ↑  „The Third Affiliated Hospital-Dalian Medical University".

Havolalar
---------

* **Dalian tibbiyot universiteti**
**Orqa ishchilar haykali ―** (rasmiy nomi „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushi davrida Kostroma viloyatining orqa ishchilari", shuningdek, „koʻz yoshi" deb ataladi) Kostroma shahridagi yodgorlikdir.

Yodgorlik Deputatskaya koʻchasida, viloyat kontsert va koʻrgazma markazi yaqinidagi maydonda joylashgan. 2006-yil 13-avgustda tashkil etilgan va ochilgan.

Tarix
-----

2004-yilda haykalni qurish boʻyicha tashabbuskor guruh tomonidan uning eng yaxshi gʻoyasi uchun tanlov oʻtkazildi, unda hamma ishtirok etishi mumkin edi. Natijada, Soligalich shahridan Rufiy Simonov gʻolib boʻldi. Uning gʻoyasini amalga oshirish Kostromada Yuriy Dolgorukiy haykali bilan mashhur taniqli haykaltarosh Vadim Cherkovnikov tomonidan qabul qilindi. 2005-yil bahorida poydevor qoʻyish boshlandi va ayni paytda uni qurish uchun mablag ' yigʻildi — 5 million rubl yigʻildi. Yodgorlikning ochilishi gʻalaba kuni uchun rejalashtirilgan edi, ammo 13-avgust — Kostroma viloyati kuniga koʻchirildi. Tantanali marosimda shahar va viloyat maʼmuriyatlari vakillari, haykaltaroshlik mualliflari, faxriylar va Kostroma aholisi ishtirok etdi.

Tavsif
------

Moskvada quyilgan va Kostromaga olib kelingan yodgorlik yetti metrli bronza yodgorlikdir, unda alangali kontur (yoki koʻz yoshi) tasvirlangan, uning markazida oʻsmir bilan ayolning surati bor. Ayolning qoʻlida-pulemyot lentasi, oyoqlarida — qobiqlar. Bu kostromich tomonidan front uchun ishlab chiqarilgan mahsulotlarning bir qismi edi. Urushning birinchi yilida ixtiyoriy ravishda mehnat frontiga borgan Yevdokiya Sergeyevning orqa qismida ishlaydigan ayol tasvirining prototipi boʻlgan. Yodgorlik ochilgan paytda u 91 yoshga toʻlgan. Bronza kompozitsiyasi jigarrang granitning kesilgan toʻrtburchaklar piramidasi shaklida poydevorga oʻrnatiladi. Poydevorning old qismida „Ulugʻ Vatan urushining orqa qismidagi ishchilarga minnatdor kostromitlar, 1941-1945" yozuvi yozilgan.

Asosiy yodgorlikdan tashqari, maydonda ikkita yodgorlik plitasi mavjud: ulardan biri orqa askarlarning Ulug ' Vatan urushidagi gʻalabaga qoʻshgan hissasi, ikkinchisi esa yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskorlari va homiylari haqida maʼlumot beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник труженикам тыла в годы ВОВ «Слеза» в Костроме". 13-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Кострома. Памятник Юрию Долгорукому". 12-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Памятник труженикам тыла (Кострома)". 13-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2020-yil.
4. ↑  „Памятник труженикам тыла в годы ВОВ «Слеза» в Костроме". 13-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Urush bolalariga yodgorliklar -da Arxivnaya kopiya
* Kostromada front ishchilariga haykal oʻrnatiladi Arxivnaya kopiya
* Vatan mehnatkashlari yodgorligi („Koʻz yosh") Arxivnaya kopiya
**Arabon** (arablar) — Buxoro shahridagi XV asrga oid guzar. Aholisining ko‘pchilik qismini arablar tashkil etgani uchun shunday nomlangan. Arabon guzari Buxoro xoni Abdulazizxon tomonidan 1540—1549-yillarda qadimiy devor bilan birga qurilgan Salloxona darvozasi oldida, yo‘l yoqasida joylashgan.

Guzar tarixi
------------

Arabon guzari aholisining asl mashg‘uloti qorako‘l terini oshlash bo‘lgan. Bu guzarda qorakoʻl savdosi bilan shugʻullanuvchi aholi istiqomat qilgan. Guzarda Arabon masjidi bo‘lib, o‘zining qadimiy me’morchiligi bilan ajralib turadi. Uning tepasida marmar toshda „Machitni Abdulla Safedmo‘y qurgan" deb yozilgan. Bu masjidda mahalla ahli namoz o‘qigan. Guzarda XIX asr oxiri — XX asr boshlarida qorako‘l terilari bilan savdo qilgan Jo‘rabek yashab, u Rossiya bilan savdo-sotiq ishlarini olib borgan.

Arabon guzari Salloxona darvozasiga yaqin bo‘lgani uchun XVI asrning ikkinchi yarmida qal’a qurilayotganda guzar ahli ularga ko‘p yordam bergan. Guzar boylari esa ancha pul, boshqalar ot-ulov, yordamchi kuchlarni yuborgan.

1927-yil 10-avgustda olingan hisoblarga ko‘ra guzarda 81 xo‘jalik bo‘lib, 405 kishi istiqomat qilgan. 1929-yilning 5-fevralida guzarlar yana qayta ro‘yxatdan o‘tkazilganda Arabon, Mir Mas’ud, Shayx Sho, Qutlug‘ guzarlari birlashtirilib, uning nomi Taraqqiyot deb atala boshlandi.

Sadriddin Ayniy o‘zining „Namunayi adabiyoti tojik" nomli asarida Munzim taxallasi bilan faoliyat yuritgan, Buxorodagi jadidlik harakati va Yosh buxoroliklar tashkiloti asoschilaridan biri bo‘lgan Mirzo Abdulvohid Burhonov 1877-yilda mana shu guzarda istiqomat qilganligini yozgan. U kishi Buxoroda yangi usuldagi maktab ochib, ko‘pgina kitoblar ham yozgan. „Majmuayi asar", ya’ni „Asarlar to‘plami" shular qatoriga kiradi.

Bu guzar Sarrafon toqigacha olib keladigan hozirgi Arabon ko‘chasida joylashgan. Arablar avlodi shu mahallada hozir ham istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Сухарева О.А*. Квартальная община Бухары*. Москва: Наука, 1976 — 80—82 bet.
2. ↑  Boltayev A*. Buxoro toponimikasi (birinchi qism)*. Buxoro: Durdona, 2022 — 40 bet.
3. ↑  Баҳромов Қ. Шодиева Н*. Бухоро тарихий обидалари географияси*. Бухоро: Дурдона, 2020 — 56 bet.
4. ↑  Раҳматова С. Қурбонов Ҳ*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро: Бухоро, 1995 — 9 bet.
**Orqa ishchilar haykali ―** Tatariston Respublikasi Qozon shahridagi yodgorlik.

Yodgorlik 2019-yil bahorida gʻalaba parkidagi qozon Memorial majmuasi hududida Ulug ' Vatan urushidagi Gʻalabaning 75-yilligiga bagʻishlangan.

Orqa ishchilar haykali eng yaxshi eskiz loyihasi uchun tanlov eʼlon qilindi; uning ishtirokchilari tegishli ijodiy uyushmalarga aʼzo boʻlgan haykaltaroshlar, rassomlar, dizaynerlar, meʼmorlar edi.

Yodgorlik-bu quyuq jigarrang granit plitalari bilan qoplangan toʻrtburchak poydevorga oʻrnatilgan ochiq jigarrang granitdan yasalgan toʻrtburchaklar parallelepiped shaklidagi meʼmoriy kompozitsiyadir. YYodgorlikning old qismida „1941" va „1945" raqamlari oʻyilgan ikkita lenta ramkasida Vatan urushi ordeni tasvirlangan. Yodgorlikning yuqori yuzasida qilich va bugʻdoy quloqlari boʻlgan bronza Anvil oʻrnatilgan boʻlib, u orqa ishchilar fabrikalarda va dalalarda gʻalaba qozonib, frontga non va qurol yetkazib berishni anglatadi. Yodgorlik asosida rus va tatar tillarida „gʻalaba qilichini yasagan nonni oʻstirgan" yozuvi oʻyilgan. Yekaterinburgdagi bronza kompozitsiyasi quyildi.

Yodgorlik atrofida quyuq jigarrang granit bilan ichkaridan mustahkamlangan tepalikka oʻxshash narsa yaratilgan; bu yodgorlik togʻning pastki qismida kugan shaklida joylashganga oʻxshaydi, garchi u aslida gʻalaba bogʻi maydoni bilan bir xil joyda joylashgan boʻlsa ham. „Tatinvestgrajdanproyekt" memorial-DUK dizayneri, loyiha bosh muhandisi-Salaxov M. V. Yodgorlik muallifi-qozon haykaltaroshi, Tataristonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi Mahmut Gasimov.

Manbalar
--------

1. ↑  „В казанском Парке Победы появится памятник труженикам тыла". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.
2. ↑  „В Казани появится памятник труженикам тыла". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.
3. ↑  „В парке Победы 9 мая откроют памятник труженикам тыла и труда". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.
4. 1 2 3  „Скульптор Махмут Гасимов". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Qozondagi Gʻalaba kuni: Abadiy olovga gulchambarlar, front ishchilari yodgorligi va Qozon suv osti kemasi arxivining -dagi Arxivnaya kopiya
* Arxivnaya kopiya bogʻida halok boʻlgan askarlar xotirasiga ehtirom
* Rasmiylar Qozonda front ishchilariga haykal oʻrnatish uchun noyoblik sertifikatini talab qilmoqdalar Arxivnaya kopiya
**Chor karvonsaroy** — Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Guzar tarixi
------------

Chor karvonsaroy guzari XVIII asrning 80-yillarida tashkil topgan. Savdo rastalari o‘rtasida joylashgan ushbu guzarning eng katta karvonsaroyi — Rashidbek saroyi edi. Unda ko‘proq afg‘on savdogarlari istiqomat qilardi. Guzarda karvonsaroylar joylashganidan ma’lumki, aholisi ham savdogarlar edi. Guzarda uncha katta bo‘lmagan masjid mavjud bo‘lib, u Mirzo Ubayd nomida edi. 

Dastlab bu guzarni Boboyi Ol deb atashgan. XIX asr oxiri va XX asr boshlarida esa bu guzarda qabriston ham bo‘lgan. 1927-yil va 1929-yilgi qayta ro‘yxatga olish hujjatlarida Chor karvonsaroy guzari qayd etilmagan. Ammo 1927-yili olingan hisobotda shu atrofda Abdusamat guzari bo‘lib, undagi 102 xo‘jalikda 918 kishi istiqomat qilganligi qayd qilingan. 

Karvonsaroylardan eng kattasi saroyi No‘g‘ay bo‘lgan. Bu Toqi Sarrofondan o‘tgandan keyingi yo‘lda joylashgan. XX asrda ushbu saroy davlat ixtiyoridagi kommunal uy bo‘lib, unda bir necha aholi yashagan. Guzardagi masjid esa ta’mir qilinib, Sarrofon choyxonasi deb nom olgan. Toqi Sarrofon ikki ko‘cha — Xo‘ja Bahouddin Naqshband va Arabon ko‘chalari chorrahasida joylashgan. Toqi Sarrofon degan nom shundan olinganki, bu yerda sarroflar o‘tirib, chet el pullarini almashtirganlar va pul maydalaganlar. Shuningdek, bu yerda ikkita passaj — biri pochta, telegraf, ikkinchisi Buxoroda ochilgan ilk banklardan biri Rus—Xitoy (Osiyo) banki bo‘lgan. U amirlik davrida ham mavjud bo‘lgan. 

Passajdan pastda Toqi Sarrofonning pastki tomonida Sarrofon hammomi bo‘lgan. Uning yonida davlat va jamoat arbobi Fayzulla Xo‘jayevga tegishli saroy bo‘lgan. Sarrofon hammomi erkaklarniki bo‘lsa ham, u haftada ikki kun faqat xotin-qizlarga xizmat qilgan. Mustaqillik yillarida No‘g‘ay karvonsaroyi va Sarrofon hammomi ta’mirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматова С. Қурбонов Ҳ*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро: Бухоро, 1995 — 15 bet.
2. ↑  Boltayev A*. Buxoro toponimikasi (birinchi qism)*. Buxoro: Durdona, 2022 — 37 bet.
**Dalkavuklar Gecesi** — Nihal Atsız tomonidan 1941-yilda yozilgan va bu qisqa vaqt ichida toʻplangan allegorik asar. Voqea Xett qirolligida boʻlib oʻtadi. Asardagi Yaver Sabba ismli shaxs Cevat Abbas Gürerdir. Asar qahramonlarining nomlari aksariyat hollarda ular vakili boʻlgan odamlarning ismlarini orqaga qaytarish orqali yoziladi. Masalan: Yaver Sabba-Cevat Abbas Gürer, Hekim Teşen-Neşet Ömer İrdelp kabi.

Asar qahramonlari
-----------------

**Tutaşil** — kalta jingalak sochli va qalin va baquvvat gavdali Xett. U Xatti davlatiga asos solgan birinchi ajdodi Pampa bilan ishlagan. U roman oxirida podshohning bosh qoʻmondoni boʻlgan vaqtida ishdan boʻshatilgan.

**Hantilyas** — bu xalq orasida Kulmas yuzli ayol nomi bilan tanilgan. Garchi u saroyda koʻp yillar boʻlgan boʻlsa-da, nima qilgani, kimning kimi boʻlganligi aniq emas. 

**Subbiluliyuma** — Xett podsholigining qiroli. U sharob ichmagan vazirlarini ishidan boʻshatgan. Ammo dastlab sharob ichmagan Tutaşilni ishidan boʻshatmagan boʻlsa-da, jangda magʻlub boʻlganligi va oʻzini qirol bilan boir oʻrinda qoʻygani uchun keyinchalik uni ishdan boʻshatadi. Uning oʻrniga bir Ossuriyalik oddiy piyodani bosh qoʻmondon qiladi.

**İlanasam** — U faylasuf. Uning bobosi Ossuriyadan kelib, vazir boʻlgan. U shohga sheʼrlar yozadi.

Manbalar
--------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Nihal Atsız |
| --- |
|  |
| Romanlari | 
* *Dalkavuklar Gecesi* (1941)
* *Yolların Sonu* (1946)
* *Bozkurtların Ölümü* (1946)
* *Bozkurtlar Diriliyor* (1949)
* *Deli Kurt* (1958)
* *Z Vitamini* (1959)
* *Ruh Adam* (1972)
 | 
Nihal Atsız |
|  |
| Jurnallari | 
* *Atsız Mecmua* (1931)
 |
|  |
| Oilasi | 
* Nejdet Sançar (Ukasi)
* Yağmur Atsız (Oʻgʻli)
* Buğra Atsız (Oʻgʻli)
 |

 |
оцикетоцикет
1964-yilda AQShda Felininolog Virjiniya Deyl qisqa moynali mushuklarni yetishtirib chiqarish  bilan shugʻullangan. Buning uchun u abissin  siam va Amerika zotli mushuklarni olgan. Natija quvonchli va hayratga loyiq boldi: kichkina mushukcha  ekzotik moyna rangini meros qilib oldi. Bengal mushuklarining avlodida  yovvoyilar ham bolgan, lekin aynan mana bu yangi dunyoga kelgan mushukcha  ozining  "kamuflyaj" yani tashqi qoplamasi bilan  honakilashgan mushuklardan olgan maqtovga sazovor edi. Bu zotni kashf qilgan ayol qizining iltimosiga binoan mushukchaning tashqi korinishi otselotga oxshab ketganini xisobga olib unga  Otsiket deb nom berdi. Uchta zot chatishmasidan hosil bolgani mushukka kuch, sogʻliq va goʻzal mushakli tana bagishladi. Chempionlik  maqomini otsiket 1987-yilda TICA va CFAda qolga kiritdi. Bugungi kunda Shimoliy Amerika Assotsiatsiyalari, shubhasiz, ushbu chiroyli mushukni tan oladilar va uni  koʻrgazmalarga bajonidil taklif qiladilar. Otselotga ozshash qirralari juda kop. Quvvati yuqori darajada bolib uzoq vaqt oyinga berilishi mumkin. Egasiga sodiq va unga kuchli organib qolishi mumkin. Juda ham rashkchi bolishiga qaramay turli buyruqlarga tez organishi mumkin. Rossiyada otsiket zotli mushuklar noyob bolgani uchun uni asosan chet eldan olib kelinadi.