recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| Biologiya |
| **Evolutsiya** |
| Hayot daraxtiHayot daraxti |
| Mexanizm va jarayonlari |
| Moslashish
Genetik dreyf
Gen koʻchishi
Mutatsiya
Tabiiy tanlanish
Turlanish |
| Tadqiqotlar va tarix |
| Dalillar
Tarixi
Zamonaviy sintez
Ijtimoiy taʼsiri |
| Evolutsion biologiya sohalari |
| Kladistika
Ekologik genetika
Evolutsion rivojlanish
Odam evolutsiyasi
Molekular evolutsiya
Filogenetika
Populatsion genetika |

**Gen koʻchishi** (yoki **gen migratsiyasi**) gen allellarining bir populatsiyadan boshqasiga oʻtishidir. Migratsiya allel chastotalarida (genning biror variantini tashuvchi organizmlar proporsiyasida) oʻzgarishlar paydo qilishi mumkin. Immigratsiya tayinli tur yoki populatsiyada shakllangan gen havzasiga yangi genetik variantlar qoʻshilishiga olib keladi.

Gen koʻchishi surʼatlariga taʼsir qiluvchi bir qancha omillar mavjud. Eng muhim omillardan biri harakatchanlikdir, yaʼni individning harakatchanligi naqadar yuqori boʻlsa, uning migratsion potensiali shu qadar katta boʻladi. Hayvonlar oʻsimliklardan ancha harakatchanroqdirlar, biroq oʻsimlik urugʻlari va changlari hayvon yoki shamol orqali uzoq masofalarga tarqalishi mumkin.

Ikki populatsiya orasidagi muntazam gen koʻchishi ikki gen havzasining birikmasiga olib kelib, shu guruhlar orasidagi genetik farqni kamaytirishi mumkin. Shuning uchun gen koʻchishi turlanishga qarshi ishlaydi, zero u guruh havzalarini birlashtirib, oʻsha guruhlarda shakllanayotgan va yangi turlar paydo boʻlishiga olib kelishi mumkin boʻlgan farqlarni tuzatadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gender tarixi** — bu ijtimoiylashuvning eng muhim jihatlaridan biri sifatida erkak va ayol tajribasining oʻzaro taʼsiri, uning ijtimoiy voqelikning shakllanishiga taʼsiri hamda vaqt va zamon oʻzgarishlariga taʼsirini oʻrganadigan ilmiy fan. Gender tarixi oʻzining paydo boʻlishi 1970-yillarda feministik tadqiqotlarning jadal rivojlanishi bilan bogʻliq.

Tarix fanlarida ayollar va gender tadqiqotlari tobora kuchayib bormoqda. Mantiqiy farqlar, bu jarayonlarning oʻzaro bogʻliqligi va umumiy taʼsiri insoniyatning tarixiy taraqqiyoti tasviri hamda ijtimoiylashuv muammosini o‘rganish markaziga qo‘yadi. Taʼlim markazida tarixchi-genderologlar — jinslarning har biri haqidagi gʻoyalarni tahlil qilish turli tarixiy davrlarda, har bir jinsning oʻzini namoyon qilishi, moddiy va maʼnaviy boyliklarning tengsiz taqsimlanishini oʻrganish; jinslar oʻrtasidagi kuch va obroʻ-eʼtibor, shuningdek, ijtimoiy institutlar ushbu taqsimotni boshqaradigan boshqaruv elementlari hisoblanadi. Shu munosabat bilan paydo boʻlgan ijtimoiy ierarxiyalar — ommaviy kabi butun jamiyatning bosh qarorgohi, shuningdek, sinfiy, ijtimoiy, etnik, tabiiy yoki boshqa guruhlarni genderologlar oʻrganadilar. Shuning uchun eng muhimlarini keltirish kerak, chunki buni oʻrganish mavzusi bilan bogʻliq boshqa taʼriflar va boblar mavjud. Terminologiyada maʼlum farqlar va mantiqiy apparat mavjud.

Faylasuflar, sotsiologlar va psixologlar genderni "kashf qilishdi". Gender o'ziga xosligi haqidagi savolni qo’yib,  bu nuqtai nazarni dunyoga odam, ayol va erkak farqlarini qanday yuzaga kelishi, ijtimoiy tajribalari maxsus bilim manbai sifatida namoyon bo’lishini ko’rsatib berdi. Gender tarixchilari  ijtimoiy-tarixiy tahlilga gender yondashuvini qo'llash natijasida o'tgan asrlarda ijtimoiy hodisalar, ayollar tajribasi erkaklar bilan qanday bog'liqligini ko'rsatdi hamda bu o'zaro ta'sir qay darajada madaniy stereotiplar, me'yorlar va gender identefikatorni yuzaga keltirishini o’rganishga imkon beradi. Gender tarix uni o’rganuvchilarga ta'sir qiladi va birgalikda ular haqiqatni o'zgartiradilar. Shuning uchun gender tarixida oldingi bilimlarga nisbatan inqilobiy ilmlarning mantiqiy ma’nosi bo’ladi

Manbalar
--------


1. ↑  *Гендерна історія. pp. 19—22. ISBN 966—7922—85—5*.
2. ↑  *Веременко В. А. Гендерная история // курс лекций: СПб. 2019*.
3. ↑  *Гендер и общество в истории / Отв. ред. Л. П. Репина, А. В. Стоговой,
А. Г. Суприянович. СПб. 2007*.
4. ↑  *Введение в гендерные исследования / Отв. ред. И. М. Жеребкина Т. 1.
СПб. 2001*.
5. ↑  *Репина Л. П. 2004. Женщины и мужчины в истории. Новая картина ев-
ропейского прошлого. М.*.
*Octocorallia*
**Korall poliplar**, marjon poliplar (lot. Anthozoa) — dengiz boʻshliqichlilari sinfi. Koloniya boʻlib, ayrim turlari yakka yashaydi; medoʻza hosil qilmaydi. Koʻpchiligi ohak yoki muguz skeletli. Yakka yashovchi Korall poliplar skeletsiz. Koloniyadagi ayrim individlar silindr shaklida; tanasi asosi bilan koloniyaga yopishib oʻsadi. Yakka yashovchi Korall poliplar tovoni yordamida substratga yopishib oladi. Tovonining qarama-qarshi tomonida joylashgan ogʻzi paypaslagichlar bilan oʻralgan. Gastral boʻshligʻi radial toʻsiklar (mezenteriylar) yordamida kameralarga boʻlingan; ektodermal halqumi ogʻzidan kameralar boʻshligʻiga osilib toʻshadi. Jinsiy va jinssiz koʻpayadi. Jinsiy hujayralari mezenteriy toʻsiqlar endodermasida rivojlanadi. Tuxumdan chiqqan planula lichinkasi bir oz suzib yurgach dengiz tubiga yopishib, voyaga yetgan polipga aylanadi. Yakka yashovchi aktiniyalar boʻyiga boʻlinib koʻpayadi. Korall poliplar 6 nurlilar va 8 nurlilar kenja sinflariga boʻlinadi. 6000 ga yaqin turi maʼlum. Koloniya boʻlib yashovchi kizil qorall va yakka yashovchi aktiniyalar koʻpchilikka maʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xose Ignasio Fernandes Iglesias** (ispancha: *José Ignacio Fernández Iglesias*; 18-yanvar 1990, Madrid), **Nacho** nomi bilan ham taniqli (ispancha: *Nacho*) — Ispaniyalik futbolchi Real Madrid va Ispaniya terma jamoasi himoyachisi.Ko'pincha Nacho degan isim bilan mashhur.

Biografiya
----------

„Real Madrid" jamoasi maktabi tarbiyalanuvchisi, u 11 yoshida kelib qoʻshilgan. Nacho 2008/2009 mavsumda rezerv jamoada Segunda B ligasi uchrashuvida debyut qildi va oʻsha mavsumda ikkita oʻyin oʻtkazdi. Jami u Segundada ikki mavsumni toʻliq oʻtkazdi. 2011-yil 23-aprelda Ispaniya chempionati oʻyini doirasida kechgan Valensiyaga qarshi oʻyinda u birinchi jamoada ham debyut qildi. Oʻsha oʻyinda Nacho maydonda toʻliq harakat qildi va „Real" 6:3 hisobida gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻyini bir hafta oʻtib „Real Saragosa"ga qarshi kechdi va kutilmaganda „Real Madrid" raqibiga imkoniyatni boy berib qoʻydi.

2011-yil yozida Shimoliy Amerika boʻylab oʻtkazilgan turneda Nacho ham qatnashdi. U turneda „Los-Anjeles Gelaksi", „Gvadalaxara" va „Filadelfiya Yunion" jamoalarga qarshi kechgan oʻyinlarda maydonga tushdi. 2012-yilning 2-sentabrida rasman 27-raqamli libosni qabul qildi, lekin Joze Mourinyo talabiga bionan bir qancha vaqt ikkinchi jamoada qoldi.

Ispaniya oʻsmirlar terma jamoasida 2007-yilda oʻtkazilgan 17 yoshgacha Yevropa chempionati chempioni boʻldi, shu yilning oʻzida jahon chempionati kumush medalini ham qoʻlga kiritdi.

Shahsiy hayoti
--------------

Uning ukasi Aleks ham futbolchi hisoblanadi.

Izohlar
-------

1. ↑  Madrid continue impressive form Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-10-26).; ESPN Soccernet, 23-aprel 2011-yil
2. ↑  Zaragoza dent Real title dream[*sayt ishlamaydi*]; ESPN Soccernet, 30-aprel 2011-yil
3. ↑  Nacho Fernández joins the dynamics of the first team
4. ↑  Mourinho: We have a squad of 23 players and they all are important

Havolalar
---------

* Real Madridning rasmiy saytidagi sahifasi (ingl.) (isp.)
* La Liga maʼlumotlar bazasidagi sahifasi (ingl.)
* Futbolme.com saytidagi sahifasi (isp.)
* FIFA saytidagi sahifasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-11-10). (ingl.)
* ESPN saytidagi sahifasi[*sayt ishlamaydi*] (ingl.)
**Nad Ali** yoki **Nad-e Ali** — Afgʻonistonning Hilmand viloyatidagi tuman.  Marja - Nad Alidagi yuridik shaxs bo'lmagan qishloq xo'jaligi tumani. Hudud Hilmand va Argʻandab vodiysi maʼmuriyati (HAVA) tomonidan sugʻoriladi.  Xuddi shu nomdagi kichik shaharcha o'n birinchida joylashgan km Gilmand daryosidan g'arbda, sahifaning yuqori qismida ko'rsatilgan koordinatalarda. Nad-e Ali shaharchasi 1954- yilda HAVA sug'orish loyihasi doirasida qurilgan bo'lib, unga asosan pushtunlardan iborat 3000 oilalar joylashtirgan va ularga yangi ekin maydonlari berilgan. 

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Gumanitar masalalarni muvofiqlashtirish boshqarmasi ( UNOCHA ) tomonidan e'tirof etilgan va nashr etilgan Shin Kalay qishlog'i bolalar ta'limida juda katta yutuqlarga erishdi.

Afg'onistondagi urush (2001-2016)
---------------------------------

Xalqaro xavfsizlik kuchlari ishg'oli paytida Nad Ali Buyuk Britaniyaning mas'uliyat zonasida edi. 2011-yil 9-fevral kuni Parashyut polkining askarlari Nad-e Ali tumani shimolida patrullik qilayotganlarida o‘q otishmasiga uchragan, buning natijada ikki kishi halok bo‘lgan. 

Nad Ali Afg'onistondagi urush paytida bir necha shiddatli otishmalarga duch kelgan.

2014-yilda maishiy otliq polki va 1-yengil zirhli razvedka bataloni askarlaridan tuzilgan patrul shahar va uning atrofida Tolibon jangarilari bilan 40 soat davom etgan otishmada qatnashgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2006-yil.
2. ↑  The Helmand Valley Project in Afghanistan: AID Evaluation Special Study No. 18 C. Clapp-Wicek & E. Baldwin, US Agency for International Development, published December 1983 (pdf)
3. ↑  Dupree, Louis*. Afghanistan*, 2nd, Oxford Pakistan Paperbacks, 1997 — 503 bet. ISBN 978-0-19-577634-8.
4. ↑  Two soldiers from Parachute Regiment die in Helmand, *The Guardian*, 9 February 2011

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Nad Ali tumani*** haqida turkum mavjud |

Andoza:Helmand Province
**Ton**:

* Ton - {{Bilgiquti aholi punkti

| ozbekcha nomi = Ton
| mavqe = kommuna
| mamlakat = Italiya
| mintaqa turi = Italiya maʼmuriy boʻlinishi|Viloyat
| mintaqa = Trentino — Alto Adige/Südtirol
| jadvalda mintaqa = Trentino-Alto Adige/Südtirol
| tuman turi = Provinsiya
| tuman = Trento (provinsiya)|Trento
| jadvalda tuman = 
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 16 | lat_sec = 0
| lon_dir = E | lon_deg = 11 | lon_min = 5 | lon_sec = 0
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi olchami = 280
| mintaqa xaritasi olchami = 
| tuman xaritasi olchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = 
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 26
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 1271
| sanalgan yil = 2008
| zichlik = 49
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 0461
| pochta indeksi = 38010
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = ISTAT kodi
| raqamli identifikator = 022200
| Commons turkumi = Ton
| sayt = .

* Ton (tovush) (tonos — keskinlik, kuchlanish) — 1) akustikat murakkab tovush spektrining eng kichik boʻlagi, boʻlak ton (oberton, underton).




|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ton (maʼnolari)** soʻzini bildiruvchi bir necha sahifa topildi. Ushbu sahifaga sizni olib kelgan maqoladagi tegishli ishoratni bu yerga emas, toʻgʻri kerakli maqolaga yoʻnaltirishingiz mumkin. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tana (maʼnolari).

**Tana** (qoramolchilikda) — urgʻochi yosh mollar guruhi. Ularning yoshi buzoqlar guruqidan soʻng boshlanib, 10—12 oyligidan to jinsiy voyaga yetib, qochib, boʻgʻoz boʻlishiga (24— 30 oyligida) qadar davom etadi. Zotli va jadal parvarishlangan T. rivoji yaxshi oʻtadi va biologik tomondan tez yetiladi. Ular zot andozasi vazniga yetganida (300—390 kg) 14— 16 oyligida urugʻlantirilib, boʻgʻozligi aniqlangandan soʻng (20—22 oyligida) gʻunajinlar guruhiga oʻtkaziladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gulxon Sheroziyeva** (1920.10.1, Chimboy shahri 1978.18.1, Nukus) — Oʻzbekiston xalq artisti (1957). 1936-yildan Qoraqalpoq davlat musiqali drama va komediya teatri aktrisasi. J.Oymurzayevning "Oʻzingdan chiqqan baloga..." asaridagi Anorgul shahrining sahnada yaratgan ilk obrazidir. Sheroziyeva xarakterli rollar ustasi boʻlib, milliy ruh, milliy nutq talaffuziga alohida eʼtibor berish, lirik nafosat, samimiylik ijodiga xos. Gulsara (K.Yashin, "Gulsara"), Oypar (M.Daribayev, "Koʻklen botir"), Gulparchin (N.Dovqorayev, "Alpomish"), Oysanam, Oysuluv (S. Xoʻjaniyozov, "Suymaganga suykanma", "Oʻzboshimcha shoh"), Hurliman (J.Oymurzayev, "Berdaq"), Shohsanam (A.Begimov, T.Ollanazarov, "Oshiq Gʻarib"), Osiyo (U.Xojibekov, "Arshin mol olon"), Tozagul (R.Majidov, "Qora yuraklar"), Jibek (G.Musrepov, "Qiz Jibek") kabi rollari bilan qoraqalpoq teatr sanʼatida salmoqli oʻrin egalladi. Sheroziyeva kuchli ovoz sohibasi boʻlib, "Dembermes", "Odingnan", "Avezim" kabi qoʻshiqlar va, ayniqsa, xalq qoʻshiqlarini mohir ijrochisi boʻlgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1967).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vitvatersrand** — dunyodagi eng yirik oltin-uranli havza (kon). JAR hududida (Transvaal va Oranj provinsiyalari) joylashgan. 1884 -y.da ochilgan. 1886-yildan ekspluatatsiya qilina boshlagan. 1952-yildan yoʻl-yoʻlakay uran olinmoqda. 1980-yilgacha kondan 36 ming t oltin olingan. Bu esa iqtisodiy rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlarda olingan oltinning qariyb 1/3 qismini tashkil etdi. Oltinning umumiy zaxirasi 15,5 dan 18,7 ming t gacha, tovar rudasidagi oʻrtacha miqdori 9,3 g/t. 10 ta gorizontdan 4000 m gacha chuqurliqdan oltin olinadi. Ruda qazib olishning yirik markazlari: Yoxannesburg , Klerksdorp, Odendalsryus, Belkom. Shaxtalarda temperatura 50° dan yuqori. U3Og ning umumiy zaxirasi 128 ming t, ruda tarkibidagi oʻrtacha miqdori 0,02—0,05%. 1970-yillar 2-yarmida har yili 3,2 dan 5,5 ming t gacha uran olingan. 1970-yilda eng koʻp oltin olingan (1000,4 t). Keyingi yillarda olingan oltinning miqdori asta-sekin kamaya bordi. Yoʻl-yoʻlakay pirit, osmiyli iridiy guruhi minerallari, platinali metallar va kumush olinadi. Rudalanish asosan quyi proterozoy davri Vitvatersrand sistemasida joylashgan. Rudali konglomeratlardagi ruda jinslari (riflar) rudasiz kvarsit qatlamlari bilan birga uchraydi. Konglomeratlar riflar hosil qilgan, ularning sanoatbop xillari banket deb ataladi. Alohida konglomerat qatlamlarining qalinligi 2—3 sm dan 3 m gacha, uz. 3–4 km gacha. Rudali maydonda 3 yarus (yuqori, oʻrta va quyi) jinslari ishtirok etgan. Quyi yarus arxey davri gneys va kristalli slaneslardan, oʻrta yarus kechki tokembriy slanes, kvarsit, konglomerat va vulkan jinslaridan va yuqori yarus paleozoy yotqiziqlaridan tashkil topgan. V. hosil boʻlishi munozarali. Bir guruh olimlar V. qad. daryo deltalari sochmalari boʻlib keyinchalik metamorflashgan desalar, boshqalar gidrotermal ja-rayoni ishtirok etgan deb hisoblaydilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Gumanitar huquq** — qurolli mojarolar davrida qoʻllaniladigan, qurolli kurash olib borishning maʼlum usullari va vositalarini qoʻllashni taqiqlovchi yoki cheklovchi, bunday kurashlar davomida inson huquqlarini taʼminlovchi va ular buzilganligi uchun xalqaro — huquqiy javobgarlikni belgilovchi yuridik normalar va prinsiplar tizimidir. Xalkaro Gumanitar huquqning tartibga solish predmeti quyidagi davlatlararo munosabatlardir: urushning boshlanishi; urushda qatnashmaydigan davlatlarning betarafligi; kurashayotgan taraflarning urushni olib borish usullarini cheklash; urush kurbonlarini himoya qilish; urush davrida madaniy yodgorliklarni himoya qilish; "harbiy harakatlarning tugashi" harbiy okkupatsiya rejimi; FAISANT urushning tugatilishi; huquq buzilishi uchun davlatlarning javobgarligi; qurolli mojarolar huquqi normalarining buzganligi uchun jismoniy shaxslarning jinoiy javobgarligi va b.dir. Xalqaro huquqning amaldagi normalari xalqaro qurolli ziddiyatlarga ham, xalqaro maqomga ega boʻlmagan qurolli ziddiyatlarga ham taalluklidir. Xalqaro qurolli ziddiyatlarga davlatlar oʻrtasidagi qurolli toʻqnashuvlar, mustamlakachilik tuzumi va chet el bosqichlari hamda irqiy rejimlarga qarshi oʻz mustaqilliklari uchun olib boradigan toʻknashuvlar kiradi. Ushbu huquq BMT Ustavi hamda boshqa xalqaro — huquqiy xujjatlarda oʻz aksini topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**ZTF J153932.16+502738.8** ― juda qisqa orbital davriga ega ikkilik oq mitti yulduz. Gravitatsion toʻlqinlar chiqishi hisobiga uning davri qisqarishi kuzatildi. Aylanish davri 6,91 daqiqa. Bir yulduzning harorati 48900 K, ikkinchisi esa sovuqroq. Yulduzlar 130 000-yil ichida birlashishi mumkin. Ulargacha Yerdan masofa 2,3 kiloparsek deb baholanadi.

Yulduzlar
---------

Eng yorqin yulduzning samarali harorati 48900 K, sirt tortishish logarifmi 7,75 va massasi Quyoshnikining 60% ini tashkil qiladi. Uning radiusi Quyosh radiusining 0,0156 ga teng. Eng xira yulduz sovuqroq, harorati 10000 K dan past, massasi esa 0,21 quyosh massasiga teng.

Yulduzlarning tutilishi
-----------------------

Nurning qiyshayishi tutilishini koʻrsatadi. Yorugʻlik egri chizigʻidagi yorqinlikning bir pasayishi 15%, ikkinchisi esa 100% ga yaqin. Bu shuni anglatadiki, bir yulduz boshqasidan ancha yorqinroq. Yorugʻlik egri chizigʻi tutilishlar orasida tekis emas, chunki yorqin yulduz xira yulduzni yoritadi.

Yulduzlarning tarkibi
---------------------

Eng issiq yulduz vodorodga boy, DA spektral tipidagi oq mitti yulduzdir. Keng va sayoz vodorodni yutish liniyalariga ega. Eng xira yulduz tor vodorod chiqarish chiziqlariga ega, bu uning sovuqroq ekanligini koʻrsatadi. Bundan tashqari, geliyni yutish va chiqarish liniyalari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Thomas A. Prince, S. R. Kulkarni, Richard Walters, Paula Szkody, Roger M. Smith (2019-07-25) (en). *General relativistic orbital decay in a seven-minute-orbital-period eclipsing binary system*. doi:10.1038/s41586-019-1403-0. .
2. ↑  „Астрономы нашли экстремально тесную пару белых карликов ZTF J153932.16+502738.8 – Космотуризм" (ru). Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Открыта двойная система белых карликов с необычно коротким орбитальным периодом - ПОЛИТ.РУ".  polit.ru. 20-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
4. ↑  „Two incredibly fast-orbiting stars seem to be the wrong temperature". 14-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
5. 1 2 3 4  .
**Zabala** - Urugvayda an'anaviy bo'lgan sutli karamel konfeti yoki dulce de leche konfetining markali nomi.

Zabala nomi Montevideo asoschisi Bruno Maurisio de Zabala nomidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin, uning portreti o'ramida bosilgan.

Zabala konfetlari 1913 yilda Florida departamentining Fray Markos shahrida ixtiro qilingan, ikki xil ta'mga ega: vanil va yalpiz .

2015-yil 19-mayda Zabala konfetlarini ishlab chiqarish oyiga 6000 va 8000 kilogrammni tashkil etdi, kompaniya ushbu sanadan bir necha oy o'tib, o'zining 90 yilligini nishonladi.

Tarixi
------

1913 yilda Fray Markosda birinchi gristmill tashkil etildi va shaharning o'sishi yaxshilandi. Ko'p o'tmay, tegirmon Florida Agroindustrias tomonidan sotib olindi va Fray Markosning eski tegirmonida Zabala konfetlari fabrikasini tashkil qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Caramelos" (11-avgust 2021-yil).
2. ↑   *Picture of Zabala wrappers*.[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Archived copy". 7-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2017-yil.
4. ↑  „Candel, Zabala y otras marcas uruguayas pelean contra golosinas importadas".
5. ↑  „RECUERDOS DEL AYER: Me llevo estos caramelos a la escuela, al cine o al trabajo! – Gaceta Uruvisión" (14-yanvar 2016-yil). 22-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.

– Gaceta Uruvisión" Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-12-22).. 14 January 2016.
**Gahlai** — Hindistonning Uttar Pradesh shtatidagi Jaunpur shahrida joylashgan qishloq.  Bu Basuxi daryosi bo'yida joylashgan mashhur Durgadevi ibodatxonasining uyidir. Har seshanba kuni minglab odamlar ibodat qilish va yarmarkadan zavqlanish uchun ushbu yerga kelishadi.

Qishloqning yaqinida Sukhlaal Ganj, Tejgarh, Jamalapur va Mariaxu bozorlari joylashgan. Qishloqning eng yaqin temir yo'l stantsiyalari - Bhanaur va Mariyaxular bo'ladi. Qishloqning o'rtacha maksimal harorati 45 daraja °C va minimal - 12 °C. Qishloqning yer osti suvlari sathi 25–30 fut

Bu guruch, bug'doy, xantal, shakarqamish, bambuk, mahua, mango, BlackBerry va boshqalar yetishtirib berishadi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  *Election Commission of India.* „State Elections 2002" (Text/HTML). *List of Contesting Candidates*.  Government of India (2002). 26-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2010-yil.
Andoza:Jaunpur districtKoordinatalari: 25°34′N 82°34′E﻿ / ﻿25.567°N 82.567°E﻿ / 25.567; 82.567GOKoordinatalari: 25°34′N 82°34′E﻿ / ﻿25.567°N 82.567°E﻿ / 25.567; 82.567GO

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Medeya haykali** — Kolxida malikasi Medeyaning bronza haykali. Batumida, Memed Abashidze prospekti yonida Yevropa maydonida joylashgan. Yodgorlik 2007-yil iyul oyida meʼmor David Xmaladze tomonidan ochilgan.

Tavsifi
-------

Gruziya port shahri — Batumidagi Medeya haykali 2007-yil iyul oyida eski shahar markazidagi Yevropa maydonida ochilgan yodgorlikdir. Haykal Qora dengizdagi shahar uchun juda baland boʻlib, qoʻshni bino va inshootlarning tomlaridan yuqoriga koʻtariladi va shaharning markaziy qismidan tashqarida koʻrinadi.

 Maydonning umumiy koʻrinishi
Yunon mifologiyasi qahramoni, Kolxida qiroli Etening qizi Kolxida malikasi Medeyaning bronza haykali eski namuna boʻyicha yasalgan, oq marmar bilan qoplangan tor poydevor ustida turibdi. Medeya uzatgan qoʻlida oltin junni ushlab turadi, bu malika oʻz mamlakatining buyukligi va gullab-yashnashi ramzini beradi. Uning nigohi dengizga qaratilgan, u erda, ehtimol, uch ming yil oldin, Argonavtlar va Jeyson bilan kema Kolxidaga suzib ketgan. Toʻrt tarafdagi stelada Oltin jun uchun sayohat haqida hikoya qiluvchi afsonadan parchalar joylashgan. Obyekt byudjet mablagʻlari hisobidan 1 200 000 GEL miqdorida moliyalashtirildi.

Memorial 2007-yil 6-iyulda Gruziya prezidenti Mixail Saakashvilining Batumiga tashrifi chogʻida tantanali ravishda ochilgan. Gruziya muxolifati bu yodgorlikni tanqid qilib, uni Batumi va Gruziya uchun nomaqbul hashamatli bino deb atadi.

Kechasi yodgorlik va uyning atrofidagi jabhalar rangli yorugʻlik chiroqlari bilan yoritiladi. Maydon yoshlar va sayyohlarning uchrashadigan joyidir. Yodgorlikning bevosita yaqinida yirik davlat maʼmuriyat binolari, hashamatli mehmonxonalar va shahar soat minorasi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „СТАТУЯ МЕДЕИ В БАТУМИ" (ru-RU). *ВИЗИТНАЯ КАРТОЧКА ГРУЗИИ* (11-mart 2016-yil). Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Скульптура Медея с золотым руном. Достопримечательности. Грузия, Батуми". *tourout.ru*. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Медея с золотым руном на площади Европы в Батуми" (ru-RU). *Сайт города Батуми* (19-may 2020-yil). 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
4. ↑  „The Georgian Times on the Web: Comprehensive news site, daily international, national and local news coverage, breaking news updates, sports, reviews.". *web.archive.org* (15-fevral 2011-yil). 15-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Площадь Европы и статуя Медеи в Батуми" (ru-RU). *Батуми (Грузия): отдых 2021, фото, цены, море, отзывы, достопримечательности* (24-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Ketevan Gurchiani: Yigirmanchi asrda Gruziya sahnasida yunon fojiasi. In: Zara Martirosova Torlone, Dana LaCourse Munteanu, Dorota Dutsch (Hrsg.): Sharqiy va Markaziy Evropada klassik qabul qilish boʻyicha qoʻllanma. John Wiley & Sons, Nyu-York 2017, ISBN 978-1-118-83268-4, S. 548-559

Havolalar
---------

* Batumi. Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-08-12). Medeya haykali Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-08-12).
* Batumidagi Medeya haykali
**Maket** (ital. macchietta — xomaki loyiha) — 1) meʼmorlikda loyihalanayotgan yoki mavjud inshoot, ansambl, meʼmoriy majmuaning kichraytirilgan hajmda tayyorlangan nus-xasi. M.lar gips, yogʻoch, plastmassa, karton kabi mahsulotlardan asl koʻrinishiga oʻxshatib tayyorlanadi. M. meʼmorlik loyihalarini tekshirish, takomillashtirishga xizmat qiladi, shuningdek, meʼmoriy muzeylar koʻrgazmasining asosiy muhim qismi hisoblanadi; 2) poligrafiya da matn grankalari va rasmlar nusxasi yopishtirilgan, boʻlgʻusi nashr bichimidagi qogʻoz varakdari; unga sahifalashga doyr texnik koʻrsatmalar ilova qilingan boʻladi; 3) nashrning badiiy bezaladigan eskiz loyihasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toyama** — Yaponiyaning Toyama prefekturasining poytaxti, Yaponiya dengizi sohilida, Xonsho markazida Chbu mintaqasida, Nagoya shahridan 200 km shimolda va Tokiodan 300 km (190 milya) shimoli-gʻarbda joylashgan. 2019-yil 1-iyun holatiga shaharning taxminiy aholisi 176 643 xonadonlarda 415 844 kishini, aholisi zichligi bir km2 ga 335 kishini tashkil etdi. Uning umumiy maydoni 1 241,77 kvadrat kilometrni (479.45 kvadrat milya) tashkil etdi.

Tarixi
------

### Dastlabki davr

Hozirgi Toyama shahrining maydoni qadimgi Etxo provintsiyasining tarkibiga kirgan. Toyama tekisligi yaxshi qishloq xoʻjaligiga ega va tarixan qadimgi davrlardan beri strategik va transport ahamiyatiga ega boʻlgan. Sengoku davrida, u tez-tez jang maydoni boʻlib, jangchi Sassa Narimasa nazorati ostida boʻlib, Toyama qal’asi atrofida qasr shaharchasini qurgan va gullab-yashnagan qishloq xoʻjaligi sanoatini olib borish uchun daryolarni yoʻnaltirgan. Keyinchalik ushbu hudud Edo davrida Maeda klani tarkibidagi Kaga domenining bir qismiga aylandi, bu davrda Xitoy dori-darmonlari va washi (yapon qogʻozi) ishlab chiqarishda sanoatni rivojlantirish boʻyicha ijobiy siyosat olib borildi. Shuningdek, dengiz transporti yoʻnalishlarini yaxshilaganligi sababli, ushbu sanoat rivojlanib, Toyama butun mamlakat boʻylab tibbiyot viloyati sifatida tanildi.

### Yaqin tarix

Meiji restavratsiyasidan soʻng, munitsipalitetlar tizimi yaratilishi bilan, 1889-yil 1-aprelda Yaponiyaning dastlabki 30 shaharlaridan biri sifatida Toyama shahri tashkil etildi. Iqtisodiy jihatdan ushbu hududda moʻl-koʻl gidroelektroenergiya asosida ogʻir va kimyoviy sanoat rivojlandi. Toyama oʻzining yaxshi suv taʼminoti, drenaj tizimi va rivojlanayotgan qishloq xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi, baliqchilik, tijorat va ishlab chiqarish sanoatiga ega Yaponiya dengizidagi eng nufuzli shaharlardan biriga aylandi.

Ikkinchi Jahon urushi paytida Ittifoqdosh harbiy asirlar (kuchlar) Toyamaga majburiy mehnat sifatida yuborilgan. 1945-yil 1-2-avgustga oʻtar kechasi shahar deyarli butunlay vayron boʻldi. Portlash paytida shahar alyuminiy, sharli va poʻlat ishlab chiqaradigan markaz edi. Bu davrda shaharning aholisi taxminan 150 000 kishidan iborat edi. Hukumat ularni nasroniy eʼtiqodlari uchun jazolashga harakat qilganidan soʻng, Nagasakidan internat lagerlariga majburan Yaponiyada „Kakure Kirishitan" yoki „Yashirin xristianlar" tashkil etildi.

Geografiyasi
------------

Iqtisodiyoti
------------

Manbalar
--------

1. ↑  *Pennington, Matthew*. „'The truth needs to be told' about Japan's war history, some vets say". Associated Press (25-aprel 2015-yil). Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
2. ↑  Info on att.net Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-02-28).
3. ↑  Info on echigonagaoka.com

Havolalar
---------

* Toyama City official website
* Toyama City official website
* Toyama City’s Website for foreign people Visit Toyama Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-11-20).
* Toyama Castle
**Azizbek Abdumuxtor oʻgʻli Abdugʻofurov** (tugʻ. 6-mart 1992-yil Andijon viloyati, Qoʻrgʻontepa shahri) — oʻzbek professional bokschisi, oʻrta va ikkinchi oʻrta vazn toifalarida harakat qiladi. 2010-yillarning birinchi yarmida boks boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi, Universiada kumush medali sovrindori (2013), xalqaro turnirlar gʻolibi va medali sovrindori, havaskorlar oʻrtasidagi jahon chempionati (2013) ishtirokchisi.

Havaskor karyerasi
------------------

Azizbek xalqaro maydondagi debyutini 2010-yilgi mavsumda, Bokudagi yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻtkazgan. Ozarbayjonda oʻtkazilgan „Buyuk ipak yoʻli" yoshlar oʻrtasidagi xalqaro turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2013-yilda boks boʻyicha oʻrta vazn toifasida Oʻzbekiston chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi va hal qiluvchi final jangida Xurshidbek Normatovga imkoniyatni boy berib, Oʻzbekiston kubogini ham qoʻlga kiritdi. Bir paytlar Oʻzbekiston terma jamoasi safida bir qancha yirik xalqaro musobaqalarda ishtirok etgan. Jumladan, u Bishkekdagi Duyshenqul Shopokov memorialida gʻolib chiqdi, Toshkentdagi Sidney Jekson memorialida bronza medalini qoʻlga kiritdi, Xersondagi Nikolay Manger memorialida chorak finalga chiqdi va Ukraina vakili Yevgeniy Xitrovga yutqazdi. Azizbek Olma-Ota shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida mamlakat sharafini himoya qildi — 75 kg vazn toifasida u turnir jadvalidagi dastlabki uchta raqibidan muvaffaqiyatli oʻtib ketdi lekin toʻrtinchi chorak final uchrashuvida esa rossiyalik Artyom Chebotarevdan texnik nokaut bilan magʻlub boʻldi.

2014-yilgi Oʻzbekiston chempionatida oʻrta vazn toifasida chorak finalda toʻxtab, sovrindorlar qatoriga kira olmadi.

2015-yilda Oʻzbekiston milliy chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. Andijon shahrida oʻtkazilgan „Oltin vodiy" xalqaro turnirida eng yaxshi natija qayd etdi. Asqar Quliboyev sovrinlari uchun Atirauda oʻtkazilgan xalqaro turnirda u chorak finalda rossiyalik bokschi Vladislav Fedyuringa yutqazib qoʻydi  .

Professional martaba
--------------------

Oʻzbekiston milliy terma jamoasini tark etgach, 2016-yilning may oyida Abdugʻofurov professional darajadagi muvaffaqiyatli debyutini oʻtkazdi. U asosan Malayziya va Singapur hududlarida ishtrok etdi, bir qancha kuchli raqiblarini magʻlub etdi, xususan, Tailandlik sobiq koʻp karra jahon chempioni Sirimongkol Singvanchani (94:2) magʻlub etdi. Bu davrda u boshqa narsalar qatorida oʻrta vazn toifasida Osiyo boks kengashi (ABCO) chempioni unvonini qoʻlga kiritdi va himoya qildi  .

Keyinchalik u ikkinchi oʻrta vaznga koʻtarildi va 2018-yil may oyida mashhur rossiyalik bokschi Dmitriy Chudinovni (21-2-2)  magʻlub etib, vakant boʻlgan Butunjahon boks kengashi (WBC) kumush medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Po materialam bazi dannix *amateur-boxing.strefa.pl*
2. ↑  *Anson Wainwright.* „Azizbek Abdugofurov still unbeaten following Singwancha test" (en).  The Ring (11-fevral 2017-yil). Qaraldi: 8-noyabr 2018-yil.
3. ↑  *Кирилл Иванов.* „Азизбек Абдугофуров поставил точку в карьере Дмитрия Чудинова".  mmaboxing.ru (6-may 2018-yil). 3-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-noyabr 2018-yil.
**Azizbiy** **(Azizqul, Mirza Aziz)** (oʻzbekcha: *Aziz*, Buxoro amirligi, Buxoro amirligi 1860–yil) — davlat va harbiy arbob, diplomat, qo‘shbegi, moliya vaziri, Buxoro amirligining bosh vaziri .

Azizbiy oʻzbeklarning Mangʻit urug‘idan boʻlib, harbiy qism boshligʻi — to‘qsabo harbiy unvoniga loyiq ko'rilgan.

Siyosiy faoliyat
----------------

Azizbiy amir Nasrullo hukmronligi davrida rasman bosh zakotchi - moliya vaziri lavozimini egallagan. Bundan tashqari, unga amirlikning barcha savdo va diplomatik ishlari ishonib topshirilgan.

Amir poytaxtda yoʻqligi davrida qo‘shbegi – bosh vazir vazifasini bajarib, amalda amirlikning barcha ishlarini boshqargan.

Qiziqarli faktlar
-----------------

1858–yilda N. P. Ignatiyev , Xiva va Buxorodagi harbiy-diplomatik missiya boshlig'i sifatida Azizbiy bilan yaqin hamkorlik qilgan.

Harbiy-diplomatik missiya aʼzolarining Buxoroga tashrifi chogʻida ularni Qorakoʻlda Azizbiyning qarindoshlari kutib olishgan.

Keyinchalik N.P.Ignatiev amir Nasrullo bilan savdo shartnomasini tuzadi va amir asirligida bo'lgan barcha rus fuqarolarini ozod qiladi.

Oila
----

Azizbiyning oʻgʻli Ravshanqul bek Abdumalikka xizmat qilgan. Said Abdumalikning otasi Buxoro amiriga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarganida Ravshanqul bek Muzaffar tomoniga oʻtib, mirohurlik unvoniga sazovor boʻladi.

O'lim
-----

Azizbiy amir Muzaffar davrida oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ахмад Дониш*. История мангитской династии Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-30).. — Душанбе: Дониш, 1967.
2. ↑  „Туксаба — должностное лицо, в обязанность которого первоначально входило отведать пищу, предназначенную для хана, и поставить её перед ним, в более позднее время — начальник войскового подразделения". 6-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2018-yil.

Adabiyot
--------

* 1858 yilda Xiva va Buxoroga missiya, polkovnik N. Ignatiyevning adyutant qanoti. SPb. 1897 yil
* Ahmad Donish. Mang‘itlar sulolasi tarixi. Dushanbe. Donish. 1967 yil
* Abdalazim Sami. Ta'rih-i Salatin-i Mangitiya. M. 1962 yil
**Oltintosh**, Oltuntosh al-hojib (asl ismi Abu Saʼid) (? — 1032) — turk gʻulomlaridan, keyinchalik gʻaznaviylaraan Ca-buktegin va uning 2 vorisining lashkarboshisi. Sabuktegin davridayoq u xukmdor gvardiyasidagi eng yuqori martaba — "ulugʻ qojib" unvoniga ega boʻlgan; Mahmud Gʻaznaviy davrida qora-xoniylar bilan boʻlgan katta jangda (1008 yil 1-yanvar) O. qoʻshinning oʻng qanotiga qoʻmondonlik qilgan; 1000—11 yillar u Hirot noibi sifatida manbalarda qayd etilgan. Xorazm zabt etilgach (1017), O. xorazmshoh unvoni bilan ushbu viloyatga noib etib tayinlangan, u bu lavozimni vafot etguniga qadar egallab turgan. O. chegara viloyati boʻlgan Xorazmni ehtiyotkorona idora etgan va oʻzini qoʻshni turkiy qabilalardan muvaffaqiyatli suratda mudofaa qilgan, bu bilan u Xorazmdagi oʻz hokimiyatini yanada mustahkamlagan. Mahmud va Masʼud Gʻaznaviylar O.ning bu harakatlariga shubha bilan qarashgan, ular hiyla bilan O.ni daf etish yoʻliga oʻtishgan. 1032-yil bahorida O. sulton Masʼud topshiri-gʻiga koʻra, Alitegita qarshi otlangan va Dabusiya yaqinidagi jangda ogʻir jarohatlanib vafot etgan. Noiblik uning oʻgʻli Horunga topshirilgan, xorazmshoh unvoni Masʼudning oʻgʻli Saʼidga berilgan, Horun mamlakatni faqat shahzodaning vakili sifatidagina boshqara olishi mumkin boʻlgan. Biroq 1034-yil avgustda Horun oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan, ammo kelasi yili gʻaznaviylar koʻrsatmasiga koʻra, oʻldirilgan; uning birodari va vorisi Ismo-il Xandon Xorazmni 1041-yilgacha idora qilgan, soʻngra gʻaznaviylar topshirigʻiga koʻra, Jand hokimi Shoh Malik tomonidan quvib yuborilgan. Shu bilan O. tomonidan asos solingan sulola barham topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Foydalanuvchi interfeysi imtiyozlari izolyatsiyasi** (ingl. User Interface Privilege Isolation, UIPI) — Windows Vista va Windows Server 2008 ga qasddan hujumlarga qarshi kurashish uchun kiritilgan texnologiya.

Majburiy yaxlitlik nazoratini qoʻllash orqali yaxlitlik darajasi past boʻlgan jarayonlardan yaxlitlik darajasi yuqori boʻlgan jarayonlarga xabarlar yuborilishiga toʻsqinlik qiladi (foydalanuvchi interfeysining maxsus xabarlar toʻplami bundan mustasno).

Oynali xabarlar foydalanuvchilarning harakatlarini jarayonlarga yetkazish uchun moʻljallangan. Ammo, ular qabul qilish jarayoni kontekstida ixtiyoriy kodni ishga tushirish uchun ham ishlatilishi mumkin. Bu yaxlitlik darajasi past boʻlgan xavfli jarayonlarga nisbatan yaxlitlik darajasi baland jarayon kontekstidagi ixtiyoriy kodni ishga tushirish uchun ham qoʻllanilishi mumkin, bu imtiyozlarning ruxsatsiz berilishi jarayonini kuchaytiradi. UIPI tizimlarni qoʻporuvchilik hujumlaridan himoya qilishga imkon beradi, kodlarni amalga oshirish uchun baʼzi vektorlarga kirish va maʼlumotlarni kiritish imkoniyatini cheklaydi.

UIPI va yaxlitlikning majburiy nazorati xavfsizlik chorasi hisoblanadi, ammo xavfsizlik chegarasi emas. Foydalanuvchi interfeysining umumiy ilovalariga manifest faylining bir qismi sifatida TRUEda „uiAccess" belgisini oʻrnatish orqali UIPIni chetlab oʻtishga imkon berilishi mumkin. Shu bilan birga, ushbu bayroq UIPI Windowsʼga oʻrnatilishi uchun ilova Program Files yoki Windowsʼga oʻrnatilishi, raqamli imzoga ega boʻlishi va sertifikat bilan tasdiqlanishi kerak.

Ushbu joylardan biriga ilovani oʻrnatish uchun hech boʻlmaganda foydalanuvchi yaxlitlik darajasi yuqori jarayonlar bilan ishlaydigan, mahalliy administrator imtiyozlariga ega boʻlishi lozim.

Shu tariqa, zararli dasturlar UIPIni chetlab oʻtishi mumkin boʻlgan pozitsiyani egallashi uchun quyidagilar kerak:

1. Tasdiqlangan va muallif tomonidan maʼqullangan amaldagi sertifikatdan foydalanish;
2. Administrator huquqiga ega foydalanuvchiga qarshi hujumni amalga oshirish;
3. Foydalanuvchini UAC oynasida administratorlik huquqini beruvchi dasturni ishga tushirishni tasdiqlashga undash.

Microsoft Office 2010 UIPI dan xavfli hujjatlarning tarkibiy qismlar, fayl va boshqa resurslarni oʻzgartirishiga qarshi kurashish maqsadida „himoyaviy koʻrik" uchun foydalanadi.

Yana qarang
-----------

* Butunlikni majburiy nazorat qilish
* Foydalanuvchi hisobini boshqarish

Manbalar
--------

1. ↑  *Эдгар Барбоза.* „Windows Vista UIPI". *COSEINC* (22 октября 2011 года). 26-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
2. ↑  *Malhotra, Mike* „Protected View in Office 2010". *TechNet*.  Microsoft (13-avgust 2009-yil). 2-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2017-yil.
**Kandaxayol** — chok turi; kashtadoʻzlikda keng tarqalgan. K. chokida toʻshama ip tik yoki yotiq boʻladi. 2 turi farqlanadi: toʻshama ip ustidan chatiladigan chok qiyalatib ustma-ust tushiriladi, kashta tayyor boʻlganda novdadan toʻqilgan savat kabi koʻrinadi; ikkinchi xilida kashtadoʻz birinchi qatorni oldingi kashta xili tarzida tikib chiqqach, ikkinchi va keyingi katorlarni oldingi qator ostki qismidan oʻtkazib tikadi, shu tarzda toʻshama ip ustida diagonal yoʻnalishda ilon izi chiziqlar hosil boʻladi. Yirik badiiy buyumlar (palak, soʻzana, choyshab va b.) ham shu choqda kashtali qilib bezatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kanberra** — Avstraliya Ittifoqi poytaxti. Shahar atrofi bilan alohida maʼmuriy birlik — Avstraliya poytaxt hududini tashkil etadi. Mamlakatning jan.-sharqiy qismida, Berli-Griffin koʻli sohilida joylashgan. Iqlimi subtropik kontinental iqlim. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 5,9°, yanvar niki 20,7°. Oʻrtacha yillik yogʻin 620 mm. Aholisi 340 ming kishi (2007).

Mamlakatning muhim maʼmuriy, madaniy va ilmiy markazi. 1927 yildan parlament va hukumat qarorgohi. Avtomobil yoʻllari va avia aloqalar tuguni, temir yoʻl stansiyasi. K.da hukumat idoralari, milliy va chet el monopoliyasi va savdo firmalari vakolatxonalari joylashgan. Oziq-ovqat, yengil, poligrafiya sanoati korxonalari mavjud. Iqtisodida turizm muhim oʻrin egallaydi. Avstraliya milliy universiteti, tex. kolleji, oʻrmonchilik akademiyasi, Avstraliya FA, Milliy kutubxona, konservatoriya bor. K. yaqinidagi Maunt-Stromlo togʻida yirik astronomiya rasadxonasi joylashgan. Shahar 1913 yildan amerikalik meʼmor — U. B. Griffin rejasi boʻyicha poytaxt shahar sifatida qurila boshlagan. Parlament uyi (1927), Milliy universitet (1952) va b. turli meʼmoriy binolar (1975) zamonaviy uslubda qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Okeaniya poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Apia **·**  Funafuti **·**  Kanberra **·**  Majuro **·**  Ngerulmud **·**  Nukualofa **·**  Palikir **·**  Port Moresbi **·**  Port Vila **·**  Suva **·**  Tarava **·**  Vellington **·**  Xoniara **·**  Yaren Okrugi |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuqarolik holati hujjatlari** — qonunda belgilangan davlat organlarida qayd etilishi zarur boʻlgan huquqiy dalolatnomalar; ular inson hayotidagi asosiy voqealar bilan bogʻliq boʻladi. Oʻzbekiston Respublikasi FKning 38moddasiga koʻra, quyidagi Fuqarolik holati hujjatlarih. davlat tomonidan qayd etilishi kerak: tugʻilish; oʻlim; nikoh tuzilganligi; nikoxdan ajralish. Shuningdek, farzandlikka olish, otalikni belgilash, familiya, ism va ota ismini oʻzgartirish, jinsning oʻzgartirilishi kabi fukarolik holatlari yuqoridagi holatlarni belgilovchi hujjatlarga tegishli yozuvlarni kiritish orqali amalga oshiriladi. Fuqarolik holati hujjatlarih.ni shahar va tuman fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FXDYO) boʻlimi yoki mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari roʻyxatga olib boradi. Fuqarolik holatlarini qayd etish yozuvlarini bekor qilish va qayta tiklash FHDYO idoralari tomonidan sud qarorlariga asosan amalga oshiriladi (yana qarang Tugʻilganlik haqida guvohnoma, Nikoh, Nikohni bekor qilish).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Son suyagi bo'ynining varusli deformatsiyasi** — Boʻyin-diafiz burchagi odatda 125-127°ga teng boʻladi. Varusli deformatsiyada bu burchak 45° gacha kamayadi.

Patogenez
---------

Bu son suyagi boshchasining epifizar oʻsish zonasidagi rivojlanish nuqsoni bilan bogʻliq. Kasallik bola yura boshlaganidan keyin, koʻprok qizlarda aniqlanadi. Tug'ma varusli deformatsiya orttirilgan varusli deformatsiyaga qaraganda kam uchraydi. Orttirilgan varusli deformatsiya jaroxatdan, raxit, osteoxondropatiya, yalligʻlanish jarayonlarida, endokrin kasalliklar va boshqalar oqibatida kelib chikadi. Orttirilgan varusli deformatsiyada boʻyin-diafiz burchagi 80-90°ga teng boʻladi.

Klinika
-------

Kasallik «oʻrdak yurish», bel lordozi, Trendelenburgning musbat simptomi, chanoq-son boʻgʻimida oyoq kerilishining cheklanishi va buralishi bilan namoyon boʻladi. Lekin son suyagi boshchasining tug'ma chiqishidan farqi shuki, paypaslaganda son suyagi boshchasi son uchburchagida qoʻlga seziladi.

Davolash
--------

Qoida boʻyicha jarroxlik yoʻli bilan davolanadi. Operatsiya son boʻyinchasida teshilgan kanalga to boshchasiga qadar suyak shtifi oʻtkazish va ko'ks osti osteotomiyasi qilishdan iborat. 
Son suyagi boʻyinchasining valgusli deformatsiyasi tug'ma boʻlishi, shuningdek poliomiyelit va raxit kasalliklari tufayli rivojlanishi mumkin. U klinik jixatdan unchalik ahamiyatga ega emas.

Prognoz
-------

Operatsiyadan keyin Trendelenburg simptomi yoʻqolib, bemorlarning oqsashi toʻxtaydi. Son suyagi boshchasi deformatsiyasidan bemorlar davolangandan keyin dispanser nazoratida boʻlishi kerak. Shuni aytish kerakki, jinsiy balog'atga yetish davrida son suyagi boshchasining chala chiqishi oʻzining klinik koʻrinishlari bilan bir necha yildan soʻng rivojlanishi mumkin. Butun nazorat muddati davrida davolovchi badantarbiya mashqlari va suvda suzish tavsiya etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Adabiyotlar
-----------

* Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г.С
* Шаповалов В.М. Грицанов А.И. Ерохов А.Н. (ред.) Травматология и ортопедия
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turk (maʼnolari).

**Turk**, turk zarb — 1) oʻtmish musiqa risolalarida muayyan ritm tuzilmalari, doyra usullari (mas. Turkiy asli jadid, Turkii asli qadim, Turkii xafif, Turkii sariʼ); 2) 3 qismdan iborat xalq kuyi. Uning 1qismi Chapandoz (Nasrulloyi), 2si Ufar, 3qismi Qashqarcha usulida ijro etiladi. Navoiyning "Mezon ulavzon" asarida koʻrsatilishicha, 15-asrlarda mashxur xalq qoʻshiklaridan biri turkii deb atalgan; 3) mashhur avjlardan biri, Avji T. T.ii avj deb ham yuritiladi. Domla Halim Ibodov xabariga binoan, T. avjini bundan 300 yil muqaddam yashagan Navruz Ali ismli hofiz yaratgan. T. Shashmaqom ashula yullarida, yirik shakldagi xalq kuy va ashulalarida koʻplab uchraydi. T. avji namud vazifasini bajarib, musiqa asarini shaklan kengaytirish va mazmunan boyitishda muhim rol oʻynaydi. T.ning kuy tuzilishi murakkab, u yoqimli, oʻta lirik kayfiyat baxsh etadi. Shashmaqomda Buzruk maqomining Nasrulloyi, Savti Sarvinoz (5 qismli) shoʻʼbalarida, Navoning Savti Navo (5 qismli), Segohning Navroʻzi Xoro, Moʻgʻulchai Segoh shoʻʼbalari va Figʻon1—2, Nimchoʻponiy qismlari va boshqa da uchraydi. Ularning tarkibida T. kengaytirilgan yoki qisqa shakllarda keladi, turli doyra usullariga tushirilganda turlicha tusga kiradi. T. foydalanishga juda qulay boʻlib, koʻpincha kuy ladining VII pogʻonasidan ulanadi. Bastakor va kompozitorlar asarlarida undan keng foydalanilgan: Karimqulbek ("Karimqulbegi"), Hoji Abdulaziz ("Guluzorim"), Rizqi Rajabiy ("Ovoraman", "Yashnasun"), K.Jabborov ("Etmasmidi") va boshqa Ad.:Uspenskiy V.A. Nauchnoye naslediye. Vospominaniya sovremennikov. Pisma, T. 1980.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |