**Alavus** (shvedcha: *Alavo*) Finlandiyadagi shahar va munisipalitetdir. U G'arbiy Finlandiya provinsiyasida joylashgan va Janubiy Ostrobotniya viloyatining bir qismidir, janubi-sharqda Seynajokidan 52 km (32 milya), shimolda Tamperedan 138 kilometr (86 milya) va shimolda Xelsinkidan 319 km (198 milya). Shahar aholisi 11,098 (28-Fevral 2023-yil) va 1151,46 kvadrat kilometr (444,58 kv milya) maydonni egallaydi. Shundan 52.31 km2 (20.20 kv milya) suvdir. Aholi zichligi — 1 kvadrat kilometrga 14,04 aholi (36,4 / kv mi). Qoʻshni munitsipalitetlar — Alajärvi, Kuortane, Seinäjoki, Virrat va Ähtäri.

Qishloq va oʻrmon xoʻjaligida aholining salmoqli qismi band. Alavusdagi sanoatning aksariyati qurilish bilan bogʻliq: materiallar, dizayn va pudratchilar. Alavusda 324 km (201 milya) qirgʻoq chizigʻi. Shahar aholisining tili fin tilidir.

Geografiya
----------

### Qishloqlar

1967-yilda Alavusda qonuniy ravishda tan olingan beshta qishloq *(henkikirjakylät)* mavjud edi:

* Alavus
* Rantatoysä
* Sapsalampi
* Sulkava
* Sydänmaa

Demografiya
-----------

2020-yilda Alavus aholisining 16,7 foizini 15 yoshgacha, 54,6 foizini 15 yoshdan 64 yoshgacha, 28,7 foizini esa 64 yoshdan oshganlar tashkil etgan. Oʻrtacha yoshi 46,1 yoshni tashkil etdi, bu mamlakat oʻrtacha yoshi 43,4 yoshdan yuqori va mintaqaviy oʻrtacha yoshi 44,7. Fin tilida so‘zlashuvchilar aholining 98,3 foizini, shved tilida so‘zlashuvchilar esa 0,1 foizni, xorijiy tillarda so‘zlashuvchilar esa 1,6 foizni tashkil etdi. Chet el fuqarolari umumiy aholining 1,2% ni tashkil etdi.

1975-yildan 2020-yilgacha Alavusning umumiy aholisining rivojlanishini tavsiflovchi quyidagi diagramma 2021-yildagi munitsipalitetning hududini oʻz ichiga oladi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1975 | 13 465 | —     |
| 1980 | 13 580 | +0.9% |
| 1985 | 13 781 | +1.5% |
| 1990 | 13 785 | +0.0% |
| 1995 | 13 472 | −2.3% |
| 2000 | 13 135 | −2.5% |
| 2005 | 12 868 | −2.0% |
| 2010 | 12 439 | −3.3% |
| 2015 | 12 044 | −3.2% |
| 2020 | 11 332 | −5.9% |

### Shahar hududlari

2019-yilda jami 6919 nafar aholidan 4485 nafari shaharlarda, 3641 nafari aholi tarqoq yashaydigan joylarda istiqomat qilgan, 64 nafarining joylari nomaʼlum edi. Bu Alavusning urbanizatsiya darajasini 60,7% ni tashkil etdi. Munitsipalitetdagi shahar aholisi quyidagi tarzda uchta shahar hududiga boʻlingan:

| # | Shahar hududi | Aholi |
| --- | --- | --- |
| 1 | **Alavus markaziy tumani** | 4004 |
| 2 | Alavus temir yoʻl stantsiyasi hududi | 1240 |
| 3 | Toysä cherkov qishlogʻi | 898 |
| 4 | Tuuri | 777 |

Iqtisodiyot
-----------

2018-yilda Alavus ishchi kuchining 9,1 foizi birlamchi ishlab chiqarishda (qishloq, o‘rmon xo‘jaligi va baliqchilik), 24,0 foizi ikkilamchi ishlab chiqarishda (masalan, ishlab chiqarish, qurilish va infratuzilma) va 65,6 foizi xizmat ko‘rsatish sohasida ishlagan. 2019-yilda ishsizlik darajasi 8,5 foizni, aholi tarkibida pensionerlarning ulushi esa 33,0 foizni tashkil etdi.

2019-yilda Alavusdagi eng yirik ish beruvchilar oʻntaligi quyidagilar edi.

1. Kuusiolinna Terveys Oy, 551 employees
2. Town of Alavus, 518 employees
3. Veljekset Keskinen Oy, 346 employees
4. Alavus Ikkunat Oy, 100 employees
5. Riikku Group Oy, 96 employees
6. Mattiovi Oy, 90 employees
7. Etelä-Pohjanmaan Osuuskauppa, 64 employees
8. Kuusiokuntien sosiaali -ja terveyskuntayhtymä, 58 employees
9. Normek Oy, 56 employees
10. Alavuden Betoni Oy, 52 employees

Taniqli odamlar
---------------

* Erkki Xuttunen (1901-1956), arxitektor
* Rauha S. Virtanen (1931-2019), muallif

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Korpi, Lauri „Alavus",*. Suomenmaa: maantieteellis-yhteiskunnallinen tieto- ja hakuteos. 1: Ahlainen–Hausjärvi*. Helsinki: WSOY, 1967.
2. ↑  „Key figures on population by region, 1990-2020". *StatFin*.  Statistics Finland. 6-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Degree of urbanisation by area, 2019". *StatFin*.  Statistics Finland. 26-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Population in urban settlements and sparsely populated areas by age, sex and municipality, 2019". *StatFin*.  Statistics Finland. 26-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2021-yil.
5. ↑  „Municipal key figures 1987-2020 (with the 2021 regional division)". *StatFin*.  Statistics Finland. 26-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2021-yil.
6. ↑  „Kunnittainen toimipaikkatilasto" (fi).  Statistics Finland. 14-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Janubiy Ostrobotniya munitsipalitetlari |
| --- |
|  |
| Munitsipalitetlar | 
* Alajärvi
* Alavus
* Evijärvi
* Ilmajoki
* Isojoki
* Isokyrö
* Karijoki
* Kauhajoki
* Kauhava
* Kuortane
* Kurikka
* Lappajärvi
* Lapua
* Seinäjoki
* Soini
* Teuva
* Vimpeli
* Ähtäri
 | 
Coat of arms of South Ostrobothnia |
|  |
| Sobiq munitsipalitetlar | 
* Alahärmä
* Jalasjärvi
* Jurva
* Kortesjärvi
* Lehtimäki
* Nurmo
* Peräseinäjoki
* Seinäjoen maalaiskunta
* Töysä
* Ylihärmä
* Ylistaro
 |
|  |
| 
* **Janubiy Ostrobotniya**
* **Finlandiya**
 |

 |