recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Totalitarizm** (lotincha: *totalis* — yaxlit, toʻliq) — 1) davlat boshqaruv shakllaridan biri (totalitar davlat). Totalitarizmda jamiyat hayotining barcha sohalari ustidan davlatning yalpi, toʻla (total) nazorati oʻrnatiladi, konstitutsiyaviy huquq va erkinliklar tugatiladi, bir shaxs, ijtimoiy guruhning (harbiylarning yoki bir partiyaning) yakkahokimligiga soʻzsiz boʻysuniladi, muholafat va oʻzgacha fikrlovchilar qatagʻon qilinadi (20-asrning 20-yillari oxiridan boshlab fashistlar Italiyasidagi, natsistlar Germaniyasidagi Totalitarizmning turli shakllari, SSSRdagi kommunistik rejim, Ispaniyadagi frankizm va boshqalar); 2) etatizm, avtoritarizmni oqlovchi siyosiy tafakkur yoʻnalishi. 20-asrning 20-yillaridan Totalitarizm Germaniya va Italiyadagi fashistlarning rasmiy mafkurasiga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Totalitarizm" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Akbar Muhiddinovich Rahimov** (1949.1.1, Toshkent) — kulol, Toshkent kulollik maktabining namoyandasi. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1991). Toshkent politexnika instituti (1971) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1979)ni tugatgan. R. otasi MuhiddinLirgshovdan hunar oʻrgangan; R. ijodida Toshkent kulollik maktabi anʼanalari (ayniqsa, "chizma" usuli) rivojlantirilgan hamda milliy kulollik sanʼatining koʻp asrlik yutuqlari, shaklshamoyili, rang, sir, naqshlar ijodiy oʻzlashtirilib boyitilgan. Anʼanaviy kulollikning kosagarlik va koʻzagarlik soxalarini qoʻshib olib boradi: lagan, likobcha, kuza, kosa, piyola, xumcha, guldon va boshqa; shu buyumlardan iborat tuplam (serviz)lar tayyorlaydi, yangi zamonaviy manzarali kulollik asarlari ham yaratadi: "Mashrafa" guldonlari, "Kupbarg", "Dastagul" nusxali shokosalar, "Qirgʻovul" palov servizi (1984—85), "Uchta vaza" (1990), "Shobarg", "Guli anor", "Guli uram", "Gulsafsar", "Karnaygul" laganlari, "Qushlar uyini" namoyoni (1979), "Anor sharbati" favvorasi (1982), panjara va vitrajlari (1988), moʻri (1990) va boshqa

R. 1966-yildan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etadi, shaxsiy koʻrgazmalari tashkil etiladi. Ishlaridan namunalar respublika va xorijiy mamlakatlar muzeylari, xususiy kolleksiyalarda saqlanadi. R. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2000).

R.ning oʻgʻli Alisher Akbarovich (1975.24.6, Toshkent), buvasi usta Muhiddin va otasidan hunar oʻrgangan; anʼanaviy uslubda ijod qilib anʼanaviy badiiy buyumlar (koʻza, lagan, xumcha, shokosa va boshqalar)ni oʻziga xos tarzda tayyorlab, toshkent kulolligining rivojiga hissa qoʻshmoqda.

"Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (2002).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wasowie qasri** (polyakcha: *Zamek w Wąsowie*) — (pol.) Polshadagi Buyuk Polsha voevodaligi, Novotomysky Poveti, Kuslin kommunasidagi Vonsovo qishlogʻidagi neogotik saroy. Bino koʻpincha qal’a deb nomlanishiga qaramay, u hech qachon mudofaa vazifasini bajarmagan.

Tarixi
------

 1857-1883-yillardagi Wasowie qasri. Aleksandr Dunker kolleksiyasidan)
Saroy 1870-1872-yillarda Berlin meʼmori Gustav Erdmanning loyihasi boʻyicha (nem.), birinchi navbatda Berlin bankiri Richard fon Xardt uchun neogotik villa sifatida (nemis.) qurilgan. Bino XVIII asrdagi eski Schanecki saroyi yonida qurilgan (pol.).

Nemis imperatori Vilgelm II ning 1900-yillarda Vonsovoga rejalashtirilgan tashrifi munosabati bilan villa qasr qiyofasini berish uchun qayta qurilgan.

Zamonaviyligi
-------------

2011-yil 19-fevralda saroyning katta qismi yongʻin paytida yonib ketdi. Bino qayta tiklangan va hozirda unda mehmonxona va restoran joylashgan.

Tavsifi
-------

Saroy tepalikda joylashgan boʻlib, u esda qolarli daraxtlar, asosan, eman, joʻka va qora qayin daraxtlari boʻlgan landshaft bogʻ bilan oʻralgan. Vakillik birinchi qavatining interyerlari katta zal atrofida nosimmetrik tarzda joylashtirilgan boʻlib, undan ikki qavatli zinapoya ikkinchi qavatga koʻtariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Pożar pałacu w Wąsowie - straty 15 mln zł - Radio Merkury Poznań". *archive.is* (6-sentabr 2012-yil). 6-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2020-yil.
2. ↑  „Pałac Wąsowo - O pałacu - Hotel | Restauracja | Wesela | Konferencje | Imprezy okolicznościowe". *Pałac Wąsowo*. 19-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2020-yil.
**Sargardon** (fors, cap — bosh; gardon — aylantirmoq) — 1) bekorga ovorai sarson boʻlib yurish, ovorai sarsonlik; 2) boshidan oʻgirib sadaqa qilish; Oʻzbekistonning ayrim tumanlarida ogʻir yotgan bemor yoki oʻzining boshidan aylantirib faqirlarga berilgan pul, mol yoki boshqa qimmatbaho narsalar; 3) 20-asrning 30y.larigacha toʻy va bazmlarda raqqos va raqqosalar oʻyinga tushganda ularning boshlaridan aylantirib, soʻng qoʻllariga berilgan pul yoki boshlaridan sochilgan tangachaqalar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sargardon volfram-qalay koni** — Toshkent viloyatida, Chatqol rudali rayonidagi kon. Zaxiralari kam boʻlsa ham lekin tarkibi boy rudali konlarga kiradi. Kon quyi karbon davriga mansub karbonat jinslari va ularni yorib chiqqan granit intruzivlari, kvarsli porfir va siyenit porfir daykalaridan tarkib topgan. Karbonat jinslari, asosan, ohaktosh, bir oz dolomit va dolomitli ohaktoshlardan iborat. Kon intruziv massivining ichki kontakt zonasida joylashgan boʻlib, kvarsgreyzenli vertikal tomirlardan tashkil topgan. Tomirlarning qalinligi bir necha m, uz. 100 m gacha. Greyzenlanish granitlardagi dala shpatlarining kvars va muskovit bilan almashuvidan iborat. Kondagi asosiy ruda volframit va kassiteritdir. Ruda bilan birga kvars, flyuorit va muskovit, bir oz xalkopirit va pirit, baʼzan oltin uchraydi. Istiqbolli konlardan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agregat** (lot. aggrego — birlash-tiraman, ulayman) — 1) texnikada ma-shina yoki mashinalar majmuining bir xillashtirilgan, yiriklashtirilgan uzeli; alohida vazifalarni mustaqil bajaradi, oʻzaro almashinuvchan boʻladi, mas, ichki yonuv dvigatellari, avtomobillarning oldingi va ketingi koʻpriklari, elektr dvigatellar, nasoslar va boshqa Baʼzan 2 va undan ortiq mashinalar majmui ham A. deb ataladi (qarang Agregatlash); 2)petro-grafiya va mineralogiyada — togʻ jinslari tarkibidagi minerallar yigʻindisi. Donachalarining shakli va tarkibi boʻyicha xillarga hamda sementlangan, yumshoq, gʻovak, zich, sertuproq xillarga boʻlinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abunglar** (oʻz nomlari orangabung, lamung, lampong) — Indoneziya janubidagi Sumatra orolidagi xalq (Lampung viloyati). Ularning soni 300 ming kishi.

Tili
----

Janubiy Osiyo irqiga tegishli.Ular Lampung tilida gaplashadilar. Indoneziya tili ham keng tarqalgan.

Dini
----

Diniy eʼtiqodlar musulmon-sunniylikdir

Tarixi
------

Ular 15-asrda Janubiy Sumatraning gʻarbiy qismidagi baland togʻli hududlar hozirgi yeriga koʻchib kelishgan. Abung madaniyati pubianlar (pabeliklar), pamingerlar va maringgaylar, janubiy Sumatraning aborigenlari, markaziy Sumatra va Javadan kelganlar, Lampungda yashovchi yava va sundanliklar bilan uzoq muddatli aloqada boʻlgan.Moddiy madaniyati jihatidan Abunglar malaylarga yaqin.

Kasb-hunari
-----------

Asosiy mashgʻuloti qoʻlda dehqonchilik (guruch, qalampir). Ayrim hududlarda baliqchilik rivojlangan. Shuningdek, ular buyvol, mayda qoramol, echkilarni va qushlarni boqadilar. Asosiy mashgʻuloti qoʻl va shudgorli dehqonchilik (quritilgan sholi, qalampir). Ayrim hududlarda baliqchilik rivojlangan. Bufalolarni, qoramollarni, echkilarni, qushlarning kichik zotlarini saqlang. Doimiy aholi punkti mavsumiy qishloq bilan o'ralgan. Turar-joy karkasli, qoziqli, to'rtburchak shaklda, egar shaklidagi peshtoqli, ochiq ayvon bilan o'ralgan. Har bir qishloqda 500 m² gacha bo'lgan umumiy uy mavjud.

Hayot tarzi
-----------

Abunglar 19 ta mahalliy qabilaga (buvey) boʻlingan, ular boshchiligida urugʻ boshliqlari (penimbang), qishloq jamoalari (ti-uh) va patrilineal urugʻlar (suku). Turar-joy uylari ramkali, qoziqli, toʻrtburchaklar shaklida, tomi odam shaklida, ochiq ayvon bilan oʻralgan.Har bir qishloqda 500 m2 gacha boʻlgan kommunal uy mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Ensiklopediyaliq sөzdіk
2. ↑  "Әlem xaliqtari men dіnderі" ensiklopediyasi.
3. ↑  Ensiklopediya narodov mira. Abung
4. ↑  ABUNG (samonazvanie), orangabung, lampung, lampong, narod v Indonezii
Hoji O'mer Sabanji
------------------

Hoji O'mer Sabanji (1906-yil Kayseri - 2 fevral 1966-yil Istanbul) Sabanji holding asoschisi.Tijoriy hayotini Kayseri viloyatining Talas tumanidan piyoda borgan Adanada boshlagan. U tadbirkorligini paxta va margarin savdosidan boshlagan. Bugungi kunda Sabanji guruhini tashkil etuvchi sanoat korxonalarining asosini tashkil etuvchi birinchi kompaniyalar Hoji O'mer Sabanji tomonidan asos solingan.

Hayoti
------

Hoji O‘mer Sabanji Kayserining Akchakaya qishlog‘ida tug‘ilgan.13 yoshida (1920-yilda) otasi Hoji Arap Sabanjidan ayrilganidan bir necha yil o‘tib, omadini sinab ko‘rish uchun qishlog‘ini tark etgan Hoji O‘mer 450 kmlik yo‘lni piyoda kesib o‘tib, Adanaga ko‘chib keldi.Yangi hayotini Adanada paxtachi sifatida boshlagan Xoji Oʻmer qisqa vaqt ichida pudratchi boʻlib ishlay boshladi va bir-ikki yil ichida tejab-tergab olgan mablagʻi bilan paxtachilikda kamtarona biznesni yoʻlga qoʻydi.1928-yilda Sadika Xonimga uylandi va Ihsan, Sakip, Xoji, Shevket, Erol va O‘zdemir ismli olti o‘g‘il ko‘rdi.1943-yilda Yağsaga sherik boʻlgan Hoji Oʻmer 1946-yilda doʻstlari bilan Marsani sotib oldi.Ijodiy qudrati, uzoqni ko'ra bilishi,tinimsiz harakati tufayli muvaffaqiyatlar zanjiriga ko'plab rishtalar qo'shgan Hoji O'mer rahbarligida keyingi yillarda Akbank, Bossa un va paxta tozalash fabrikasi, Bossa tekstil fabrikasi, Oralitsa, Aksigorta va Teknosani tashkil etti.1951-yilda Atli Ko'shkni sotib olgan Xoji O'mer oilasi bilan Istanbulga ko'chib o'tish uchun birinchi qadamlarni tashladi.Istanbuldagi Galatasaroy o'rta maktabining Hoji O'mer Sabanji nomini olgan yopiq sport zali va Hoji O'mer Sabanji fondi VAKSA tomonidan ta'mirlangan tarixiy Beylerbeyi litseyi, Beylerbeyi Hoji Sabanji Anadolu litseyi deb o'zgartirildi.Adanada madaniyat markazi va texnika talabalar yotoqxonasi,Anqarada qizlar yotoqxonasi,Kayseri va Vanda boshlang'ich maktablar qurdirdi.Istanbuldagi Galatasaroy o'rta maktabining Hoji O'mer Sabanji nomini olgan yopiq sport zali Hacı O'mer Sabanji fondi VAKSA tomonidan va VAKSA tomonidan ta'mirlangan tarixiy Beylerbeyi o'rta maktabi Beylerbeyi Hoji Sabanji Anadolu litseyi, madaniyat markazi va Adanadagi texnik talabalar yotoqxonasi deb o'zgartirildi. 1950-yilda u Turkiyaning eng boy odami edi.
**"Abumuslimnoma"** −10-11-asrlarga oid jangnoma. Fors tilida yozil-gan, keyinchalik arab, turkiy tillarga tarjima qilingan. Abu Muslim (Xuro-son va Movarounnahr amiri) haqidagi rivoyat va afsonalardan iborat. Mu-allifi Abu Tohir Tarsusiydir. „A." qadimiy qissa uslubida yozilgan boʻlib, unda afsonaviy timsollar, 10-asrda taraqqiy topgan sharqona er yigitlik (futuvvat, bagʻri kenglik) xususiyatlari va talablari oʻz aksini topgan. Asar Eron, Turkiya, ayniqsa, Turkistonda kat-ta shuhrat qozongan. Turkistonda uning ayrim qismlari asosida mustaqil yirik asarlar („Zamchinoma" va boshqalar) yaratilgan. „A".ning oʻzbek tilida nashr etilgan nusxalari (mas, „Abu Muslim jangnomasi", 1992) va boshqa ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abumuslimnoma" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beloglin** — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Uzunkoʻl tumaniga qarashli Presnogorkovskiy qishloq okrugiga qarashli qishloq.

Tuman markazi — Uzunkoʻl qishlogʻidan 72 km shimoli-sharqda joylashgan.

Geografiyasi
------------

Qishloq Qoʻstanay viloyatining shimoli-sharqida, Uzunkoʻl tumani Presnogorkovskiy qishloq okrugida joylashgan. 2014-yilda Qo‘stanay viloyatida bir qator aholi punktlari tugatilganidan so‘ng Beloglin mintaqadagi eng shimoliy aholi punktiga aylandi.

Rossiya-Qozogʻiston chegarasi qishloqdan 3 km gʻarbda va 5 km sharqda joylashgan. *QR-13* yoʻli qishloq yaqinidan oʻtib, Rossiya bilan chegarani va *Qoʻstanay-Petropavlovsk* yoʻlini bogʻlaydi.

Tarixi
------

Qishloq 1909-yildan beri oʻz tarixini boshqarib kelmoqda. Oʻsha paytda bu hudud Rossiyaning Oqmoʻla viloyati Petropavlovsk tumani tarkibiga kirgan. Bu yerga Buyuk Rossiya viloyatlaridan dehqonlar koʻchib keldi: Tobolsk viloyatidan Balashovlar, Nijniy Novgorod viloyatidan Striganovlar va Bakukinlar, Samara viloyatidan Lobovlar va boshqala. Koʻchmanchilar chorvachilik va rus xalqi uchun anʼanaviy dehqonchilik bilan shugʻullangan. Qishloqdagi yagona oqsoqol Oʻsip bolalarga oʻqish va yozishni oʻrgatish bilan shugʻullangan.

Sovet hokimiyati davrida Platon Timofeevich Saenko bu yerda artel tashkil qildi. Dastlab u 10 ta oilani oʻz ichiga olgan. Birinchi boʻlib artelga dehqon Semyon Korneyevich Balashov kirgan. Keyin artel „Iskra" kolxozi, birozdan keyin „Yangi hayot" deb oʻzgartirildi.

Ulugʻ vatan urushi yillarida erkaklar frontga safarbar qilingan. Shuningdek, qishloq Volga boʻyidagi yashash joylarini tark etishga majbur boʻlgan nemis ayollari bilan toʻldirildi.

2014-yilda Beloglinga qoʻshni Pochinovka qishlogʻi biriktirilgan.

2019-yilda qoʻshni Komendantskoye qishlogʻi Beloglinga qoʻshildi, Petropavlovsk qishloq okrugi tugatildi va Beloglin Presnogorkovskiy qishloq okrugi tarkibiga kiritildi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 656 kishidan (319 erkak va 337 ayol) iborat edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 490 kishi (232 erkak va 258 ayol) yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2 3  „История села Белоглинка". 1-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2021-yil.
3. ↑  „Об изменениях в административно-территориальном устройстве Костанайской области". 22-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
4. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Uzunkoʻl tumanining aholi yashash punktlari |
| --- |
|  |
| 
* Abay
* Bawman
* Beloglin
* Varvarov
* Volna
* Voskresenov
* Yershov
* Yesmirza
* Ivanorovniy
* Kirov
* Krasniy Borok
* Krutoyar
* Ksenyev
* Mirolyubov
* Moxoviy
* Novopokrov
* Otinagʻash
* Pavlov
* Pervomay
* Peschaniy
* Presnogorkov
* Rechnoy
* Ryajskiy
* Satay
* Sibir
* Sokol
* Taysoygʻan
* Troebrat
* Obagʻan (qishloq)
* Uzunkoʻl
* Ukiatqan
* Fyodorov
 |

 |
**Д, д** — oʻzbek kirill alifbosining beshinchi harfi. Til oldi, portlovchi, jarangli undosh tovush. Soʻz boshi (dara, dovon), oʻrtasi (bugʻdoy, madat), oxiri (obod, ozod)da kela oladi. Soʻz oxirida kelganda "d" tovushi jarangsizlashadi va "t" tarzida talaffuz etiladi (mas, obod-obot, ozod-ozot va h.k.). Bundan tashqari, soʻz oxirida kelgan yondosh undoshlardan biri (keyingisi) "d" boʻlsa, u tushib qoladi (mas, baland-balan, Samarqand-Samarqan va b.). Lekin bu hodisa imlo qoidalarida aks etmaydi. 1929—39 yillarda amalda boʻlgan oʻzbek lotin alifbosida ham beshinchi oʻrinda. 1995 yilda qabul qilingan keyingi oʻzbek lotin alifbosish uchinchi oʻrinda boʻlib Dd koʻrinishiga ega. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy bulgan yozuvlarda bu harf oʻziga xos shaklga ega.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mixail Vodopyanov haykali** ― Moskvada Xodinka maydonida, M.V.Frunze nomidagi sobiq markaziy avtodrom hududida oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksandr Golovachev. Yodgorlik „shahar haykaltaroshligi" toifasiga kiradi.

Yodgorlikni oʻrnatish uchun shahar byudjetidan 16,3 million rubl ajratilgan. U Xodinskiy bulvarida 2013-yil 17-avgustda ochilgan. Tantanali marosimda Sovet Ittifoqi Qahramoni uchuvchi Nikolay Timofeyevich Antoshkin ishtirok etgan. Taxminlarga koʻra, ushbu yodgorlik Xodinka maydonidagi qahramon uchuvchilar xiyobonidagi birinchi yodgorlik boʻladi.

Yodgorlikning umumiy balandligi 4,8 m vazni 2 tonna. Balandligi 3,3 m boʻlgan bronza haykal 1,5 m balandlikdagi poydevorga oʻrnatilgan. Vodopyanov parvoz formasida tasvirlangan, uning chap qoʻlida xarita bor. Yodgorlik granit plitalari bilan qoplangan dumaloq uch bosqichli maydonchaning markazida joylashgan.

Yodgorlik uchuvchi Mixail Vodopyanov dunyoda birinchi boʻlib Shimoliy qutbdagi muzga qoʻnganini eslatadi. Poydevor muz bloki shaklida qilingan. Uchuvchining chap qoʻlidagi xaritada uning Shimoliy qutbga parvozi yoʻnalishi koʻrsatilgan. Markazida yodgorlik joylashgan dumaloq asos yer shari va Shimoliy qutbni ramzini bildiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]
2. 1 2  Pamyatnik letchiku Vodopyanovu poyavitsya na Xodinskom pole v 2013 godu — Moskva 24, 22.11.2012
3. ↑  V Moskve otkrili pamyatnik legendarnomu polyarniku Vodopyanovu // „Vesti. Moskva". 17-avgusta 2013
4. ↑  Otkritie pamyatnika legendarnomu lyotchiku Vodopyanovu[*sayt ishlamaydi*] // mreporter.ru
5. 1 2  V subbotu na Xodinskom pole otkroyut pamyatnik letchiku Vodopyanovu — Moskva 24, 15.08.2013

Adabiyotlar
-----------

* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. — 404 с.: с. 264. ISBN 978-5-9907078-1-8.
Xotiram siniqlari − 1995-yilda o'zbek shoirasi Zulfiya tomonidan yozilgan lirik doston. Doston mustaqillik davrining mahsuli bo‘lib, unda mustaqillik dil-dildan 
ulug‘langan. Shoira asarda umri davomida o‘zi boshidan kechirgan yaxshi va yomon 
kunlarini eslab, hayot va jamiyat taraqqiyoti haqida, baxt va badbaxtlik to‘g‘risida teran poetik mulohaza yuritgan. Sho‘rolar davridagi achchiq hayot qoldirgan dard- 
u alamlarini, orzu-istaklarini doston misralari qat-qatiga to‘kib solgan. Shu tarzda 
el-yurt ko‘ngliga harorat baxsh etgan. Mustaqillikning buyuk ne’mati haqiqiy 
hurriyatni, chin erkinlikni katta quvonch bilan olqishlagan: 

```
Hurriyat, keldingmi – nahotki kelding... 
Pinhona sog‘indim, pinhona kutdim. 
Yomg‘irga bag‘rini tutgan sahrodek – 
Sening nasimingga qalbimni titdim  
Kelding-ey, Istiqlol istiqlol bo‘lib,  
Qalbimga nasiming bilan yo‘l solding. 
Sen shu hur nazmga ixtiyor berib, 
Men og‘ir bulutdek bir yog‘ib oldim... 
```

Zulfiyaning bu lirik dostonida maqsad aniq bo‘lganidek, uning ifodasi ham 
kam-u ko‘stsiz. Shoir yangi hayot – mustaqillik haqida hayajon bilan kuylar ekan, 
yangi-yangi tashbihlar, yorqin obrazlar yaratgan. Ana shuning uchun ham bu lirik- 
falsafiy dostonni 80 yoshli shoira ijodining o‘ziga xos gultoji desa bo‘ladi.

1. ↑  „Zulfiya". Qaraldi: 26-yanvar 2023-yil.
**Mixail Yevgrafovich Saltikov**, Saltikov-Shchedrin (asl familiyasi Saltikov; taxallusi — N. Shchedrin) [1826.15(27).1, — Spas—Ugol qishlogi, Kalyazin tumani1889. 28.4 (10.5), Peterburg] — rus yozuvchisi. Moskvadagi Dvoryanlar institutida (1836—38) va Aleksandr (sobiq Sarskoye selo) litseyida (1838— 44) taʼlim olgan. Dastlab sheʼrlar yozgan. "Lira" sheʼri (1841) Pushkin va Derjavin ga bagʻishlangan. 15 sheʼri bizgacha yetib kelgan. "Ziddiyatlar" (1847), "Chalkash ish" (1848) asarlari naturalistok harakterda boʻlib, chuqur ijtimoiy masalalar aks ettirilgan. Asar xukmron doiralar gʻazabini qoʻzgʻatgan. 1848-yil aprelda qamoqqa olinib, Vyatkaga surgun qilingan. 1855-yil surgundan qaytgach, "Gubernya ocherklari"ni (1856—57) yozgan. S. ijodiy faoliyatini davlat ishlari bilan birga olib borgan. 1856— 58 yillarda Ichki ishlar vazirligining alohida topshirigʻi bilan chinovnik boʻlib xizmat qilgan, dehqonlar reformasini tayyorlashda qatnashgan. 1858—62 yillarda Ryazan va Tver gubernyalarining vitsegubernatori. Isteʼfoga chiqqach, "Sovremennik" jur.da ishlagan (1862). Nekrasov vafotidan soʻng (1877) S. "Otechestvennie zapiski" jur.ga rahbarlik qilgan. Koʻpgina ocherk va ssenariylari "Kichik hikoyalar" va "Nasrdagi hajviya" (1863) kitobiga kiritilgan. "Pazuxinning oʻlimi", "Nasrdagi hajviya" pyesalarida podsho amaldorlari tanqid qilingan. "Janob Golovlyovlar" (1875—80), "Monrepo boshpanasi" (1878—79), "Yil boʻyi" (1879—80), "Hayot ikirchikirlari" (1886—87), "Ertaklar" (1882— 86) va boshqa asarlarida reformadan soʻnggi Rossiya hayotidagi ijtimoiy qaramaqarshiliklar aks etgan. "Bir shahartarixi" (1869—70), "Janob toshkentliklar" (1869—72) asarlari ham bor. Tugallanmay qolgan "Unutilgan gaplar" kitobi muhim hayotiy masalalarga bagʻishlangan. Hayotni idrok etish, chuqur bilish va xalqqa boʻlgan mehrli munosabat adibni murosasiz, oʻtkir satirik darajasiga koʻtargan. S.ning satirasi podsho Rossiyasining byurokrat apparatini tanqid qilishga qaratilgan. U oʻz asarlarida kishilardagi byurokratizm va opportunizmni, sotqinlik, mansabparastlikni qattiqtanqid qilgan. Asarlari rus tanqidiy realizmining yorqin namunalaridir. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

* Janob Golovlyovlar, T. 1952; Ertaklar, T. 1954; Bir mujik ikki generalni boqqani haqida qissa, T. 1973.

Adabiyot
--------

* Makashin S.A. SaltikovShedrin, Biografiya, t. 1,2. M. 1951; B u shmi n A.S. M.Ye.SaltikovShedrin v vospominaniyax sovremennikov, t. 1—2, M, 1975; Turkov A. SaltikovShedrin, M. 1981.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
**Mixail Anatolyevich Smirnov** (ruscha: *Михаил Анатольевич Смирнов*; 1967-yil 10-avgust, Minsk) — Rossiya ligalarida himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan belaruslik futbolchi.

Klubdagi faoliyati
------------------

Minskning „Dinamo" futbol akademiyasi bitiruvchisi. Keyinchalik Minskdagi SDYUSHORda oʻqigan. 1985-yilda oʻzining professional faoliyatini Minskning „Dinamo-2" jamoasida boshlagan va bu yerda 4 mavsum oʻynagan. 1989-yil boshida Namanganning „Navbahor" jamoasiga oʻtgan va shu vaqt ichida 14 oʻyin oʻtkazgan. 1989-yil oʻrtalaridan Dnepr Mogilovda oʻynagan. 1992-yilda — Belarus mustaqillikka erishgandan soʻng, ushbu klub bilan yangi tashkil etilgan Belarusiya Visheyshaya ligasida oʻynay boshlagan.

1992-yil oʻrtalarida „Zawisza Bydgoshch" ga oʻtgan. 1992-1993-yilgi mavsumning kuzgi bosqichida birinchi ligada 11 oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan. 1992-yil noyabr oyida Minskning „Dinamo" siga joʻnadi va u yerdan yarim yildan soʻng Moskvaning „Torpedo" klubiga ijaraga berilgan. 1993-yil 7-aprelda Rossiya Premyer-ligasida Vladikavkazning „Spartak" jamoasiga qarshi o‘yinda (0:1) debyut qilgan. Umuman olganda, 1993-yilgi mavsumda ligada 2 ta oʻyin oʻtkazib, birorta ham gol ura olmagan. 1993-yil kuzida 1992-1993-yilgi mavsumda milliy chempionatda gʻolib chiqqan Minskning „Dinamo" siga qaytgan va Yevropa musobaqalarida „Verder" ga qarshi (2: 5 va 1: 1) saralash bahsida debyut qilgan.

1994-yilda Smirnov Germaniyaga koʻchib oʻtgan va bu yerda quyi ligada — II dan tortib VII toifadagi jamoalarda oʻynay boshlagan. 1996-1997-yilgi mavsumda „Shtutgarter Kikers" klubi futbolchisi sifatida Bundesliga 2 ta oʻyinda 5 ta gol urgan. 2003-yil kuzida Belorussiyaga qaytib kelgan va bu yerda qisqa vaqt davomida futbolchilik faoliyatidagi soʻnggi klubi boʻlgan Minskning „Lakamatyu" klibida oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bremen 5-2 Dinamo Minsk" (en). 8-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Dinamo Minsk 1-1 Bremen" (en).
3. 1 2  „Das Kickersarchiv: Mikhail Smirnov" (de).
**Davlatgaray** — Qrim xonlarining nomi. D.- G.1 (?—1577) — xon (1551-yildan). Turkiya sultonining vassali. Polsha va ayniqsa Rossiyaga tez-tez hujumlar uyushtirib turgan. 1552-yil rus qoʻshinlarining Qozonga qilgan yurishiga toʻsqinlik qilishga harakat qilgan. Livon urushi paytida D.-G.1 Polsha qiroli bilan ittifoq tuzib, Rossiyaga bir necha bor yirik yurishlarni amalga oshirgan. 1569-yil turklarning Astraxonga qilgan harbiy yurishida ishtirok etgan. 1571-yil bahorida 120 ming kishilik qoʻshin bilan Rus davlatiga hujum qilib, may oyida Moskvaga oʻt qoʻygan, lekin 1572-yil qaytadan yurish qilganida ruslardan magʻlub boʻlgan. D.G.P (?—1724) - Salimgaray oʻgʻli; bir necha marta taxtni egʻallagan (1699— 1724). Qrim xonligidagi ichki ziddiyatlar (noʻgʻaylar isyoni, aka-uka Gʻozigaray, Qoplongaraylar bilan boʻlgan adovat) tufayli uning mavqei mustahkam boʻlmagan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 39°57′25.999999999202″N 116°21′44.99999999999″E﻿ / ﻿39.95722222222200060°N 116.3624999999999972°E﻿ / 39.95722222222200060; 116.3624999999999972GO

**Pekin universiteti** - Xitoydagi qad. va eng yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri. 1898-yil Oliy poytaxt mak-tabi sifatida tashkil etilgan. 1911-yildan Pekin universiteti deb yuritiladi. 1920-yillarda universitetda yozuvchi Lu Sin dare bergan. 1937—45 yillardagi milliy ozodlik urushi davrida Pekin universiteti Yunnan viloyatining Kunmin shahriga koʻchirilgan. 1952-yilda u qayta tashkil qilinib, unga Pekindagi boshqa oliy oʻquv yurtlarining baʼzi fakultetlari qoʻshilgan, universitetning bir necha fakulteti mustaqil institutlarga aylan-tirilgan. "Madaniy inqilob" deb atalgan davrda mashgʻulotlar 1970-yilgacha toʻxtatib qoʻyilgan. Keyinchalikoʻquvda-sturini qisqartirish hisobiga 3 yillik taʼlim muddati belgilangan. Pekin universiteti mat. fizika, kimyo, biol. geol. geogr. tarix, psixologiya, falsafa, xitoy tili va adabiyoti va boshqa boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasida 3 mln.dan ortiqasar saqlanadi. Universitetda 10 mingga yaqin talaba taʼlim oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rebecca Lund Burleigh** (1967-yil 13-oktyabrda tugʻilgan) - amerikalik futbol murabbiyi.

Ilgari, shuningdek, kollej futbolchisi, u Florida universitetida Florida Gators ayollar futbol jamoasining birinchi bosh murabbiyi sifatida 26 yillik faoliyati bilan mashhur boʻlib, uyerda Gators futbol jamoasini Milliy Kollej Atletika Assotsiatsiyasiga (NCAA) boshqargan.) 2021-yilda Burli uch oylik professional Milliy ayollar futbol ligasi Orlando Pride jamoasida vaqtinchalik bosh murabbiy sifatida ishladi.

Oʻyindagi faoliyati
-------------------

Metodistlar kollejdagi oʻyin faoliyati davomida Burleigh Lady Monarchs uchun futbol boʻyicha toʻrt yillik universitet xatchisi boʻlgan, shu jumladan Metodistning birinchi toʻrt mavsumini universitet dasturi sifatida oʻtkazgan. Burleigh oʻzining dastlabki uch mavsumida himoyada oʻynadi va kattalar safida jamoa darvozaboni boʻlib ishladi. U 3 marta All-DIAC Birinchi Jamoasi tanlovida qatnashgan va 1988-yilda Birinchi Terma-Janubiy sharafini qoʻlga kiritgan 1999-yilda u Metodistlar universiteti shon-sharaf zaliga kiritildi. U bosh murabbiy Jo Pereyra qoʻl ostida oʻynadi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

### Berry College

1989-yilda Burleigh Georgia shtatining Mount Berry shahrida joylashgan Berry kollejiga bosh murabbiy etib tayinlandi. 

### Florida Gators

Burleigh 1994-yil 28-iyun kuni Florida Gators startap futbol dasturining birinchi bosh murabbiyi etib tayinlandi 

Burleigh's Gators Janubi-Sharqiy Konferensiyaning (SEC) Sharqiy divizionida oʻynadi. Konferensiya oʻyinida uning Gators jamoalari oʻn uchta SEC chempionligi va oʻnta SEC turniri unvonini qoʻlga kiritdi.

Burleighning keyingi mavsumlari unchalik muvaffaqiyatli boʻlmadi va u bosh murabbiy sifatidagi soʻnggi uch mavsumining ikkitasida rekordlarni yoʻqotdi - bu uning faoliyatidagi yagona magʻlubiyat mavsumi edi. U 2021-yil 3-aprelda Mayami Hurricanes ustidan 2:0 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlangan. 2020–21-yilgi mavsum oxirida faoliyatini yakunlashini e’lon qildi

Murabbiylik mukofotlari
-----------------------

Berry College
* NAIA ayollar futbol chempionati (2): 1990, 1993

Florida Gators
* NCAA I divizioni ayollar futbol chempionati (1): 1998-yil
* SEC muntazam mavsumi (14): 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012, 2013, 2015
* SEC ayollar futbol turniri (12): 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2010, 2012, 2015, 2016

Individual
* NSCAA milliy murabbiyi (1): 1998-yil
* Yilning SEC murabbiyi (4): 1996, 2006, 2008, 2010

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4  MUMonarchs.com, Methodist University Hall of Fame, Becky Burleigh. Retrieved May 3, 2011.
2. ↑
3. ↑  *SEC Soccer Record Book*, Southeastern Conference, Birmingham, Alabama (2010). Retrieved May 3, 2011.
4. ↑  „Burleigh Retiring at Season's End" (inglizcha). *Florida Gators*. Qaraldi: 4-aprel 2021-yil.
5. ↑  „Becky Burleigh Era Closes with 2-0 Florida Win at Miami" (inglizcha). *Florida Gators*. Qaraldi: 4-aprel 2021-yil.
**Mixail Vasilyevich Pevsov** (1843.21.5, Novgorod -1902.25.2, Peterburg) — rus sayyoxi, generalmayor. Markaziy Osiyoni tadqiq etgan. Jun-gʻariya, Mongoliya, Gobi, Qashqar, Kunlunga 1876—90 yillarda uyushtirilgan 3 ta ekspeditsiyaga rahbarlik qilgan. Bosib oʻtgan yoʻllarini marshrut haritasiga tushirib, geografik jihatdan mukammal tasvirlab bergan. Sharqiy Turkiston va Tibet togʻligining shim. chekkalari haritasini tuzgan. Turfon soyligining gʻarbiy qismidagi Toʻqsuv botigʻini oʻrgangan. Ikkita yulduzni ku-zatib geografik kenglikni aniklash metodi (Pevsov usuli)ni ishlab chiqqan. Oltoydagi muzlik P. nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

* Puteshestviye po Kitayu i Mongolii, M, 1951; Puteshestviye v Kashgariyu i Kun-Lun, M. 1949.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Davlatga xoinlik qilish** — mohiyatiga koʻra sotqinlik harakati.
*OʻzR fuqarosi tomonidan josuslik, chet el davlatiga, chet el tashkilotiga yoki ularning vakillariga davlat sirlarini yetkazish yohud OʻzRga qarshi dushmanlik faoliyati olib borishda boshqacha yordam koʻrsatish yoʻli bilan Davlatga xoinlik qilish yaʼni OʻzRning suvereniteti, hududiy daxlsizligi, xavfsizligi, mudofaa salohiyati, iqtisodiyotiga zarar yetkazgan xolda qasddan sodir etilgan qilmish uchun OʻzR JKning 157 — m.sida jinoiy javobgarlik oʻrnatilgan.*
*Davlatga xoinlik qilish OʻzR fuqarosi va chet el davlati yoki tashkilotining vakillari bilan birgalikdagi OʻzRga qarshi maxsus ishtirokchiligini ifoda etadi. Davlat yoki tashkiloti tomonidan OʻzRga qarshi qaratilgan davlatga zarar yetkazuvchi faoliyatni amalga oshirishda xamkorlik qilish uchun jalb qilingan OʻzRning fuqarosi oʻzining bunday xamkorligi toʻgʻrisida xokimiyat organlariga ixtiyoriy ravishda arz qilsa, uning faoliyati respublika manfaatlariga zarar yetkazmagan boʻlsa, javobgarlikdan ozod qilinadi.*
Basharti, OʻzR fuqarosi, oʻz qilmishi toʻgʻrisida xokimiyat organlariga ixtiyoriy ravishda xabar qilib, jinoyatni ochishga faol yordam bergan va buning natijasida davlat uchun kelib chiqishi mumkin boʻlgan ogʻir oqibatlarning oldi olingan boʻlsa, jazodan ozod qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Noiniy Bokiyayi** (16-asrning 2-yarmi — 17-asr) — oʻrtaosiyolik sozanda, shoir va musiqashunos. Oʻrta Osiyo va Shimoliy Hindistonda yashagan. Kavkabiy Buxo-riyning izdoshi. Fors tilida bitilgan sheʼriy devon, falsafiy risola va "Zamzamayi vaxdat" ("Mushtarak navolari") musiqa risolasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida sakdana-di (inv. №10266/11, taxminan 1654). Risola debocha, muqaddima, 6 bob va xulosadan iborat. Unda musulmon Sharq madaniyatida rivoj topgan Oʻn ikki ma-qom tizimi (6 ovoza, 24 shoʻʼba, 48 goʻsha) va hind mumtoz musiqa parda tu-zilmalari (6 raga, 30 ragini va boshqalar), musiqa janrlari (dubayt, peshrav, kor, amal, shuningdek, gita, xand, xayal, farsi va boshqalar), maqom va ragalarning mazmun doirasi, ijro etish sharoitlari (muayyan vaqti) masalalari yori-tilgan. Mazkur risolada, ayniqsa, muallifning Oʻrta Osiyo va Shimoliy Xindiston mintaqalari musiqa anʼanalarining oʻzaro munosabatlari (yaqinligi) masalasiga eʼtibori ahamiyatlidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bokiy** (taxallusi; asl ismi Mirzaabdulla Nasriddinov) (1882.9.5 — 1967.4.4, Fargʻona viloyati Rishton qishlogʻi) — oʻzbek adabiyotshunosi (manbashunos), shoir. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1943). Sharq-mumtoz adabiyotini chuqur bilgan, xalq orasida navoiyxon, bedilxon degan nom olgan. Alisher Navoiy yubileyini oʻtkazish Respublika qoʻmitasi tuzilishi (1938-yil 15-sentabr) munosabati bilan qoʻmita ilmiy maslahatchisi (1938). Oʻzbekiston Til, adabiyot, tarix institutida bosh maslahatchi (1940—43). Navoiy asarlarini eski oʻzbek yozuvidan yangi yozuvga oʻtkazishda koʻmaklashgan. Muqimiy, Nodim Namangoniy, Rojiy Margʻiloniy va Rojiy Koʻxandiylar bilan oʻtkazilgan mushoaralarda qatnashgan. Oʻzbek va fors tillarida gʻazallar yozgan, Navoiy asarlariga muhammaslar bogʻlagan. Navoiyning "Tuhfat ulafkor" qasidasini forschadan oʻzbekchaga tarjima qilgan (1939).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Varikotsele** (lotincha: varix — kengaygan vena va yun. kele — oʻsma) — erkaklar urugʻ tizimchasi venasining kengayishi va uzayishi. Koʻproq urugʻ tizimchasi venasining buyrak venasiga burchak hosil qilib qoʻshilishidan vujudga keladi. Baʼzan ogʻir jismoniy ish qilish sabab boʻladi. V.da asosan urug tizimchasining chap tomoni kasallanadi; 17—30 yoshli kishilarda uchraydi, bolalar va keksalarda ahyon-ahyonda kuzatiladi. Urugʻ tizimchasi venasidagi morfologik oʻzgarishlarga, shuningdek kasallikning klinik koʻrinishiga qarab, V.ning 3 bosqichi farq qilinadi. Bemorlarning koʻpchiligida (71% i da) 1-bosqich kuzatiladi; ular oʻzlarini deyarli sogʻlom his qiladilar. Kasallikning 2-bosqichida (20%) chap tomondagi moyak va yorgʻoq pastroq turadi. Kishi jismoniy toliqqanda moyak sohasi simillab ogʻriydi va ogʻirlashgandek seziladi; yorgʻoqni koʻtaruvchi muskul boʻshashadi. urug tizimchasi yoʻgʻonlashadi. Bemorlarning 9% ida 3-bosqich kuzatiladi; moyak shishadi va burishib qoladi, moyak, bel va dumgʻaza sohasi ogʻriydi, jinsiy faoliyat susayadi. Davo kasallikning kechishi va bosqichiga qarab olib boriladi. V.ning asosiy sababi bartaraf etiladi, Venani bogʻlash yoki embolizatsiyalash operatsiyasi qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shabnam Farah** (Şebnem Ferah) - (1972 yil 12 aprelda tugʻilgan, Yalova), turk musiqachisi.

Shebnam Farah 1972'de, Üsküp'ten Yalova'ya kelgan uch qizli bir oilanin aʻzosi. Uning yoshligidan musiqa bilan tanishishida uning oilasi muhim rol oʻynagan. Maktabda u mandolin va solfejjio darslarida qatnashgan.

Maktab yillarida birinchi marta u maktab orkestrlari va kichik guruhlar oldida sahnaga chiqdi. Bir necha yil ishlaganidan soʻng, Pegasus deb nomlangan guruh 80-yillarning boshlarida Bursadagi studiya yordamida Volvox qizlar guruhini tashkil etdi. 1988 yilda Volvox bilan koʻp joylarda sahnaga chiqqan Ferah, institutga kirib, bir muncha vaqt guruhdoshlaridan ajralib qoldi.

1994 yilda Volvox qulagandan soʻng Shebnem Ferah yakkaxon karerasini tanlagan. Onno Tunc va Sezen Aksu yordamida uning birinchi albomi Kadın- ("Ayol") chiqdi. Ushbu albomdan "Vazgeçtim Dünyadan" qoʻshigʻi qisqa vaqt ichida katta muvaffaqiyatga erishdi.Birinchi kontsertini 1997-yilda Egey universiteti da namoyish etdi.

Albom ustida ishlagandan soʻng, rassom mamlakat boʻylab gastrol safariga chiqdi. 1998-yilda singlisi vafot etishi bilan u bir muncha vaqt faol musiqadan uzoqlashdi. Ushbu uzoq sukutdan soʻng, 1999-yilda u "Artık kısa cümleler kuruyorum" (Shundan soʻng, men qisqa jumlalarni aytaman) nomli albomini chiqardi. "Bugun" deb nomlangan qoʻshiq uning yoʻqolgan singlisiga bagʻishlandi.

1999 yil zilzilada otasi vafot etgan xonanda tez orada oʻzining uchinchi "Pardalar" albomini chiqardi. 2003-yilda "Kelimeler Yetse" albomini chiqargan Ferah, oʻzining ijro qoʻshigʻi sifatida "Men oʻz qoʻshigʻimni kuylaganimda" ni tanladi. Albom ishlaridan tashqari u duetlarda ham qatnashgan va Muzeyyen Senar, Polad Bulbuloglu, Cargo, Teoman, Ilgi Ozdikmenli, Sezen Aksu, Ogun Shalisoy, Haluk Levent va Bulent Ortachgil kabi xonandalar bilan ishlagan.

2 yillik tayyorgarlikdan soʻng, 2005-yilda oʻzining 5-studiya albomi Can Kırıkları ("yurak yoriqlari") chiqardi. "Yurak yoriqlari "qoʻshigʻi uchun birinchi klipni suratga olgandan soʻng, "Shagʻallar" deb nomlangan klip barcha musiqiy kanallarda namoyish etila boshlandi. 2007-yil 10 martda Bostanji koʻrgazma markazida Orhan Shalliel boshchiligidagi Istanbul Simfonik Loyiha Orkestri ishtirokidagi konsertining DVD va CD-si rassomning birinchi kontsert albomi sifatida chiqarildi va konsert albomi 500000 nusxada sotildi.

Albomlar
--------

* 1996: — "Kadın"
* 1999: — "Artık Kısa Cümleler Kuruyorum"
* 2001: — "Perdeler"
* 2003: — "Kelimeler Yetse"
* 2005: — "Can Kırıkları"
* 2007: — "10 Mart 2007 İstanbul Konseri"
* 2009: — "Benim Adım Orman"

Manbalar
--------

1. ↑  „Mahşerin 4 Rockçı’sı – TST Interactive – The Official Website of Turgay Suat Tarcan".
2. ↑  „KADIN / ŞEBNEM FERAH (1996)".
3. ↑  „Şebnem Ferah babasını kaybettiği enkazdan çıkan kırık oyuncağın hikayesini paylaştı... İşte Şebnem Ferahʻın yaşadığı büyük acı... - Son Dakika Magazin Haberleri".
4. ↑  „Benim adım Orman".  Hürriyet. 17-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2009-yil.
5. ↑  „Yeni Şebnem Ferah albümünü dinlerken... - Mehmet Tez".
**Zeytuntsyan** - arman familiyasi hisoblanib, ehtimol O'rta yer dengizi hududidan kelib chiqqan. Zeytun- prefiksi ba'zi tillarda "zaytun "degan ma'nolarni anglatadi ( ispancha : aceituna; arabcha : zeitun), bo'lib shuningdek Shimoliy-Sharqiy O'rta yer dengizlari havzasidagi tarixiy G'arbiy Armanistondagi arman shaharchasining nomidir.

Zaytun shahrining nomi yoki mustaqil hisoblanib Zeytuntsyan familiyalaridagi O'rta yer dengizi havzasidagi zaytun daraxtlarining mahalliy o'sishi bilan bog'liq bo'lgan. Familiya topografik (yerning o'ziga xos xususiyatlarini nazarda tutadi), kasbiy (zaytun etishtirishni nazarda tutadi) yoki mahalliy (shaharchada yashashni nazarda tutadi) bo'lishi mumkin.

Zeytuntsyan familiyasini baham ko'rgan taniqli odamlar
------------------------------------------------------

* Perch Zeytuntsyan (1938 yilda tug'ilgan) arman dramaturgi, ssenariy muallifi, Armanistonning sobiq madaniyat vaziri

Yana qarang
-----------

* Sulaymonli
* O'rta er dengizi havzasi
* Eski dunyo

Havolalar
---------

* Zeytun madaniyat markazi

Ma'lumotnomalar
---------------

* "ZEYTUN" arman nomlari ma'lumotlar bazasi
**Polifiliya** (poli... va yun. phylon — avlod, qabila) — muayyan organizmlar guruhining tarixiy jarayonda yaqin qarindosh boʻlmagan bir qancha ajdod guruhlardan kelib chiqishi. P. konvergensiya asosida amalga oshadi va divergensiyaga asoslangan evolyusion prinsip — monofiliyaga qarshi qoʻyiladi. Filogenetik sistematika nuqtai na-zaridan mazkur taksonning polifilitik kelib chiqqanligini aniklash uni monofilitik guruhlarga boʻlishni taqozo etadi. Masalan, ilgari bitta turkumga kiritilgan quyonlar va kemiruvchilarning polifilikligi aniqlangan. Hozirgi bu 2 guruh kemiruvchilar va tovush-qonsimonlar turkumlariga ajratiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oltintopgan qoʻrgʻoshinrux koni** — Tojikiston Respublikasining Sugʻd viloyati hududida, Olmaliq shahridan 10 km masofada joylashgan polimetall koni. Kon Qurama togʻining jan.gʻarbida yuqori paleozoy davriga mansub granodioritlar bilan yuqori devon — quyi toshkoʻmir davrlariga oid karbonat jinslar oraligʻidagi tektonik buzilishlar zonasida. Rudalanishning shtok va dayka shakllaridagi granodiorit-porfirlar, granit-porfir, diabazli porfirlarning qumtosh, ohaktosh va slanets qatlamlari bilan tutashgan chegarasida rudali skarnlar hosil boʻlgan. Asosiy ruda hosil qiluvchi minerallar — galenit, sfalerit, kamroq miqdorda pirit, xalkopirit, magnetit va boshqa ishtirok etgan. Ruda toʻplamlarining qalinligi 10 m, uz. 1 km ga yetadi. Bu mintaqada ruda qazib olish miloddan avvalgi 3—2- ming yilliklarda boshlanganligi maʼlum. Hozirgi davr texnologiyalari boʻyicha keng miqyosda ruda qazib olish 1955-yilda Olmalik konmetallurgiya kombinati tarkibida tashkil etilgan, 1971-yilgacha kombinatsiyalashgan (yer osti va ochiq) usulda ish olib borilgan. Oltintopgan qoʻrgʻoshinrux koni-r.k.dan qazib olingan ruda Olmaliq qoʻrgʻoshin-rux boy-itish fabrikasi va zavodida qayta ishlangan. 1990-yillardan konda qazib olish ishlari toʻxtatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Poligalit.
**Poligalit (poli... va hals** — tuz) — sulfatlar sinfiga mansub mineral. Kaliy, kalsiy va magniyning suvli sulfati. Kimyoviy tarkibi K2Ca2Mg (SO4)4- 2N2O. P. da 15,62% K2O, 18,6 SaO, 6,69% MgO, 53,11% SO3, 5,9 N2O boʻladi. Triklin singoniyada kristallanadi. Koʻpincha donador, baʼzan tolali agregat holida uchraydi. Rang-siz, oq, kulrang, baʼzan gematit va gyotit aralashganda qizilsargʻish boʻladi. Shishasimon yaltiroq, smolaga oʻxshash. Qattikligi 2,5—3,5; zichligi 2720–2780 kg/m3. Suv taʼsirida parchalanib, gips ajralib chiqadi. Qizdirilganda tarkibidagi suvni yoʻqotib, yumaloqboʻlib qoladi. Choʻkindi tuz konlarida keng tarqalgan. Kaliyli oʻgʻit tayyorlashda ishlatiladi. Oʻzbekistondagi tuz konlarida uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |