recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Inta Chakla** (latv latishcha: *Inta Čaklā*, nee *Zarinya*, latishcha: *Zariņa* — latviyalik adabiyotshunos. 1941-yil 6-yanvarda Latviyaning Riga shahrida tavallud topgan. 2016-yil 18-fevralda vafot etgan.

Biografiya
----------

1964-yilda Latviya universitetining filologiya va tarix fakultetini tamomlagan. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u Jan Rainis nomidagi Adabiyot va sanʼat tarixi muzeyida xodim sifatida ish faoliyatini olib bordi.

1976—1987-yillarda. „Literatūra un Māksla" gazetasida ishlagan, muntazam ravishda taqriz va maqolalar chop etib kelgan. 1987—1994-yillarda Liesma nashriyoti muharriri, Nordik va Tapals nashriyotlarida oʻz ish faoliyatini olib bordi.

1999-yilda u eng yaxshi adabiy-tanqidiy nashr uchun "Karogs "jurnalining mukofotini bilan taqdirlandi. 2004-yilda u butun umri davomidagi ishlari uchun yil adabiyotshunosi mukofotini bilan taqdirlandi.

Adabiy faoliyat
---------------

1967-yilda u oʻzining birinchi toʻplamini nashr etdi. Unda Latviyaning yetakchi shoirlari ijodi haqida yozilgan edi.

Frisis Barda (1990-yil, ikki jildda), Vizma Belshevitsa (1999-2002, toʻrt jildda), Knut Skuenieks (2002-2008, sakkiz jildda), shuningdek u Imants Ziedonisning ikki sheʼr kitobini tuzib chiqgan edi.

U "Sovet yoshlari "(„Padomju Jaunatne"), "Diena ", „Kultūras forums", "Karogs ", "Literary Lithuania ", „Latvju Teksti" kabi nashrlar bilan hamkorlik qilgan.

Bibliografiya
-------------

Kas dzivo vardos: raksti par literatūru. Riga: LU LFMI, 2013-yil.

Kitob toʻplamlari
-----------------

Frisis Barda. Raksti. 2 sējumi. Riga: Liesma, 1990-yil.

Vizma Belsevica. Raksti. 4 sējumi. Riga: Jumava, 1999-2002.

Knuts Skujenieks. Raksti. 8 sējumi. Riga: Nordik, 2002-2008.

Kro-Kro: Knuta un Intas Skujenieku vēstules 1963-1969. Riga: Vesta-LK, 2012-yil

Davriy nashrlarda
-----------------

Ogʻir vaqtlar: 1980-yillardagi Latviya sheʼriyatining sharhi / Tarjimada. rus tiliga // "Daugava "jurnali, № 2, 1989. — 116-124-betlar.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Inta Čaklā" (lv). .
2. ↑  „Профиль на LRSP" (lv).
**Integral himoya usuli**, uygʻunlashgan himoya usuli (oʻsimliklar himoyasida) — oʻsimliklarni zararkunanda va kasalliklardan, shuningdek, begona oʻtlardan himoya qilishning tabaqalashgan tizimini yaratishda turli usullar (agrotexnik, mexanik, fizik, biologik, kimyoviy va b.) majmui; I. h. u.ning asosiy sharti — dala agrobiotsenozining tabiiy tarkibini saqlashdan iborat. I. h. u.ning asosiy vazifasi ishlov berish vositalari, usullari, muddatlarini zararkunanda hasharotlar va kasallik qoʻzgʻatuvchilarni koʻplab yoʻqotadigan, shu bilan birga ularning kushandalari — entomofaglarta zarar yetkazmaydiganlarini tanlashdan hamda odam, is-siqqonli hayvonlar, asalari, ipak kurti va b.ni pestitsidlarning zaharli taʼsiridan himoya qilish choralarini izlab topishdan iborat. Hoz. zamon tushunchasiga koʻra, I. h. u. — maʼlum agrobiotsenoz doirasida ichki va populyasiyalararo munosabatlarni boshqaruvchi sistemadir. Agrotsenozda pes-titsidlar va gerbitsidlarni notoʻgʻri qoʻllash tufayli roʻy bergan buzilishlar I. h. u. qoʻllashni taqozo etadi. Oʻsimlikka kimyoviy ishlov berish hosilni saqlab qolishda katta ahamiyatga ega, biroq kimyoviy vositalar odam sogʻli-gʻiga, uy va ovlanadigan hayvonlar, asalari, ipak kurti, shuningdek, ento-mofaglar uchun juda xavflidir.

I. h. u.ni tatbiq qilish epifitotiyaning oldini oladi. Bunga agrotexnik, biologik, kimyoviy va mexanik qarshi kurash usullarini almashlab va oʻrnioʻrni bilan qoʻllash natijasida erishiladi. Entomofaglarni saqlab qolish va zararkunandalar sonini xoʻjalikka ziyoni sezilmaydigan darajada ushlab turishni taʼminlaydigan eng zarur tadbirlardan biri — zararkunandalar sonining zarar keltirishi mumkin boʻlgan iqtisodiy chegara hisoblarini i. ch.ga tatbiq qilishdir. Buning uchun ekin maydonlari tekshiruvdan oʻtkaziladi va qarshi kurashishga sarflangan vosita hamda mehnatning qoplanishi uchun zararkunandaning qanday miqsorda boʻlishi kerakligi aniqlanadi. Shuningdek, oʻsimlikning yaxshi rivojlanishini taʼminlaydigan va ularning zararkunandalarga nisbatan chidamliligini oshiradigan agrotexnik ximoya tadbirlari sifatini yaxshilab, kimyoviy kurash sonini kamaytirish mumkin. Kimyoviy preparatlarni mikrobi-ologik preparatlar (entobakterin, dendrobatsillin) bilan almashtirish, maʼlum bir oʻchoqlarda ishlov olib borish, qishloq xoʻjaligi ekinlarining zararkunanda hamda kasalliklarga chidamli navlarini ekish ham katta ahamiyatga ega (qarang Biologik himoya usuli).

Adabiyot
--------

* Elementi integrirovannoy sistemi zashiti xlopchatnika ot vrediteley, T. 1985Sultan Alimuhamedov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Palau pasporti** Palau fuqarolariga beriladigan xalqaro sayohat hujjati boʻlib, Palau, Meyuns shahridagi Pasport boʻlimida markazlashtirilgan tarzda beriladi.

Tarix
-----

Palau pasportini berish 1994-yil 8-dekabrda boshlangan, rasmiy va diplomatik pasportlar esa 1994-yil 9-dekabrda berilgan.

2006-yil 31-dekabrdagi RPPL7-3 qonuniga muvofiq, mashinada oʻqilmaydigan barcha Palau pasportlarining amal qilish muddati avtomatik tarzda tugaydi va 2007-yil 1-yanvardan boshlab faqat mashinada oʻqiladigan Palau pasportlari, hatto mashinada oʻqilmaydigan pasport hali boʻlmasa ham, haqiqiy sayohat hujjatlari hisoblanadi. yaroqlilik muddatiga yetdi.

Viza talablari
--------------

Palau fuqarolari uchun viza talablari  Palau  Vizasiz  Viza talab qilinadi
2019-yil 2-iyul holatiga ko‘ra, Palau fuqarolari 118 mamlakat va hududga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo‘lishgan bo‘lib, Henley Passport Index bo‘yicha Palau pasporti sayohat erkinligi bo‘yicha 50-o‘rinni egalladi.

Palau 2015-yil 7-dekabrda Shengen hududi davlatlari bilan vizani bekor qilish toʻgʻrisidagi oʻzaro kelishuvni imzoladi.

Ilova
-----

Oddiy Palau pasportiga ariza topshirish hozirda 50 dollar turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 19-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2010-yil.
2. ↑  „Archived copy". 5-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2010-yil.
3. ↑  „Global Ranking - Passport Index 2019".  Henley & Partners. 2-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Archived copy". 20-sentabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2010-yil.
**Stannin** (lot. stannum — qalay), qalay kolchedani — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Cu2FeSnS4, unda: Si—29,5%, Fe 13%, Sn 27,5%, S29,9% hamda Zn, Sb, Cd, Pb va Ag aralashmalari mavjud. Pegmatitlar, kvarsdala shpatlari tomirlari va greyzenlar bilan bogʻliq yuqori trali S. kub simmetriyali boʻlsa, kasseteritsulfid konlarida keng tarqalgan past trali S. tetragonal simmetriyaga ega, uning kristall strukturasi xalkopiritnikiga oʻxshash. Oʻziga xos yashil tovlanuvchan, kulrang. Qattikligi 3— 4,5; zichligi 4,3 — 4,5 g/sm³. Moʻrt, elektrni yaxshi oʻtkazadi. Qalay rudalarining zararli aralashmasi. S. gidrotermal konlarda hosil boʻladi, volframqalay konlarida kasseterit (SnO2), xalkopirit, arsenopirit, volframit va boshqa minerallar bilan assotsiatsiyada uchraydi. S.ning yirik toʻplamlari Rossiya Federatsiyasi (Dalnegorskiy, Xeta, Saxa), Tojikiston, Kanada, Buyuk Britaniya, Boliviyada maʼlum. Oʻzbekistonda ChatqolQurama togʻlari — Navgarzon, Lashkarak, Sargardonda; Oʻzbekiston gʻarbida — Qizqoʻrgʻonda dolomitlarning metasomatik oʻzgarishi natijasida yuzaga kelgan tillit, frankent, sfalerit va pirit bilan assotsiatsiyada uchraydi. Konsentratsiyasi yuqoriroq boʻlsa qalay rudasi sifatida foydalanish mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rul** (gollandcha — goyeg) — kema, uchish apparati va relssiz gʻildirakli mashinalarni boshqarish qurilmasi: 1) kema ruli — vertikal oʻq atrofida aylanadigan suyri plastina. Kemani kursda ushlab turish va suzib ketayotgan paytda burish uchun xizmat qiladi. Kemaning kuyrugʻiga (baʼzan, old qismiga) oʻrnatiladi. Suv osti kemalarida bunday vertikal R.dan tashqari kemaning tumshugʻi va quyrugʻida gorizontal R.lar ham boʻladi; 2) uchish apparati ruli — havo va gaz R.lariga boʻlinadi. Havo ruli — havoda aerodinamik kuch va aerodinamik moment hosil qilib, uchish apparatini boshqaradigan harakatlanuvchi sirt. Gaz ruli — gaz oqimi vujudga keltiradigan tortish kuchi yoʻnalishini oʻzgartiradigan qurilma. Uchish davomida havo ruli ish bermagan joylarda gaz ruli ishlatiladi. U gaz oqimining tortish kuchi yoʻnalishini oʻzgartiradigan plastinalardan iborat boʻlishi, hatto murakkab soplo apparatini tashkil etishi mumkin. Tik koʻtariladigan va qoʻnadigan samolyotlarda gaz ruli koʻtarilish va qoʻnish rejimlarida, raketa va kosmik kemalarda esa uchishning bosh uchastkalarida va havosiz boʻshliqda ishlatiladi; 3) relssiz gʻildirakli mashinalar (avtomobil, traktor va boshqalar) da rulli boshqaruv (yoʻnalishni oʻzgartirish mexanizmi)ning burish elementi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Safo Bogʻbekov** (1903, Xiva 1978) — xivalik yogʻoch oʻymakori, Xiva badiiy oʻymakorlik maktabi vakili. Otasi usta Bogʻbek Abdurahmonov va oʻymakor usta Ota Polvonovdan hunar oʻrgangan. B. anʼanaviy islimiy naqshni rivojlantirdi. Jamoat va turar joy binolari uchun oʻyma naqshli eshik, ustunlar, namoyonlar, badiiy buyumlar (quticha, lavh va boshqalar) tayyorlagan. Navoiy teatri foyelari eshiklari (1945— 46, hamkorlikda), Urganch temir yoʻl vokzali binosi eshiklari (1951—52) ni badiiy oʻyma naqshlar bilan bezagan, "Oʻzbekiston" teploxodi ichki bezaklari (1970) va Urganchdagi "Inturist" mehmonxonasi tantanalar zali (1974) uchun namoyonlar yaratgan. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan. 18—19-asrlar Xiva meʼmoriy obidalarini taʼmirlashda qatnashgan. B. ishlaridan namunalar muzeylar (Toshkent, Moskva, SanktPeterburg va boshqalar)da saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Safiye Narimanovna Abduramanova** (23-dekabr 1977-yil, Uchqoʻrgʻon, Namangan viloyati, Oʻzbekiston) — tarixchi olim. Hunarmand. Kashtadoʻzlik boʻyicha mutaxassis. Millati qrim-tatar.

Tarjimayi holi
--------------

1977-yil 23-dekabrda O‘zbekiston Respublikasi, Namangan viloyati, Uchqo‘rg‘on shahrida tug‘ilgan. 2002—2007-yillarda Safiye Abduramanova V. I. Vernadskiy nomidagi Tavriysk milliy universitetining tarix fakultetida tahsil olgan. Qadimgi dunyo va oʻrta asrlar tarixi kafedrasida ishlagan. 2018-yildan boshlab Safiye Qrim Sanoat va Pedagogika universitetining Qrim-tatar adabiyoti va jurnalistika bo‘limida aspiranturada o‘qishni davom ettirmoqda. Asosiy ish joyi — Baxchisaroy tarixiy-madaniy va arxeologiya muzey-qoʻriqxonasining Qrim tatarlari tarixi va madaniyati muzeyi (Xon saroyi) boʻlimi. Abduramanova boʻlimda ilmiy xodim boʻlib ishlaydi. Safiyening olim sifatidagi ixtisosligi quyidagicha: Qrim tatarlarining etnografiyasi, madaniyati, sanʼati. Tarixchi olimning bir qator ilmiy maqolalari, alohida kitob nashrlari, ko‘rgazmalarini shu mavzuga bag‘ishlagan.

2015-yildan Abduramanova ilmiy ish sifatida amaliy sanʼat mahorati, yaʼni Qrim tatarlarining anʼanaviy kashtachiligi mavzusida tadqiqot olib bormoqda. Safiye 2015-yilning noyabridan 2016-yilning fevraligacha Baxchisaroydagi „Arslan" markazida qrim-tatar o‘qituvchisi Zarema Mustafoyevadan tahsil oldi. Ayni paytda hunarmand qrim-tatarlarning mik’lam, bukme, pul kabi zardo‘zliklari bilan tanish. Abduramonova qadimiy tikuv naqshlarini (Qur’on kitobi, kiset kise, fes bosh kiyimi) rekonstruksiya qilgan. Hunarmand doimiy ravishda bir necha turdagi tilladan boʻlgan original ayollar zargarlik buyumlari-tumorlarini yaratadi va yarim qimmatbaho toshlar, munchoqlar bilan bezatadi.

Koʻrgazmalarda ishtiroki
------------------------

1. „Arslan" markazida oʻquv kursi yakunida hisobot koʻrgazmasi (2016).

2. „Qrim tatarlarining dekorativ sanʼati. Asrlar prizmasidan" koʻrgazmasi. 2017-yil oktyabr, Baxchisaroy tarixiy-madaniy qoʻriqxonasining 100 yilligi va Usein Bodaninskiy tavalludining 140 yilligiga bagʻishlangan.

Manbalar
--------


1. ↑  Золото Крыма в Казани. Голос Крыма. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.
2. ↑  „«Декоративное искусство крымских татар. Сквозь призму столетия» или Опыт предков для нас поучителен?". Голос Крыма. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.
**Stonehenge Avenue** — Solsberi tekisligidagi qadimiy xiyobon, Wiltshire, Angliya. U Stounhenj, Aveberi va bogʻlangan saytlar YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiradi. XVIII asrda kashf etilgan boʻlib, u Stounxenjni Avon daryosi bilan bogʻlab turadigan kilometrga yaqin. Miloddan avvalgi 2600—1700-yillardagi Stonehenge 3 davrida qurilgan.

Uzunligining bir qismi boʻylab The Avenue yozgi kunning quyosh chiqishi bilan hizalanadi, eng tez-tez ishlatiladigan vaqtni taklif qiladi. 2013-yilda A344 yoʻlining Stounhenj yaqinidagi avenyuni kesib oʻtgan qismi yopildi. Yoʻl qoplamasi olib tashlanganidan soʻng, prospektning qirgʻoqlari kesilgan boʻlsada, toʻldirilgan ariqlar hali ham dalil ekanligi koʻrsatiladi va bu prospektning tosh aylanagacha davom etganligini tasdiqlaydi.

Avenyu oxirida 2009-yilda Bluestonehenge deb nomlangan chuqurliklar halqasi topilgan. Monolitlar topilmadi va keyinchalik koʻk toshdan yasalgan deb taxmin qilingan tosh chiplari Stounhenjdagi koʻk toshlarga hech qanday aloqasi yoʻqligi aniqlanadi.

Avenyu ostidagi tuproqda periglasial chiziqlar deb nomlangan tabiiy muzlik davri oluklari mavjud. Stounhenj daryosi boʻyidagi loyihasidan Mayk Parker Pirsonning fikricha, avenyu ilhomlantirilgan va bu mavjud tabiiy shakllanishning tepasida, muhim astronomik moslashuvga ega boʻlgan parallel togʻlar ustida qurilgan edi. Quyosh botishi yoʻnalishlariga toʻgʻri keladigan tizmalar va jarlarning mavjudligi, neolit davridagi odamlarni keyinchalik ushbu aniq joyda Stounhenj qurishga olib kelgan boʻlishi mumkin.

Avenyu, Stounhenjning oʻzi bilan birga, rejalashtirilgan yodgorlik boʻlib, birinchi marta 1882-yilgi qonunda Britaniya arxeologik ob’ektlarini himoya qilish boʻyicha eng birinchi qonun boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „The Avenue - An Overview".  English Heritage (Internet Archive). 10-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  „Huge Settlement Unearthed At Stonehenge Complex". *ScienceDaily* (30-yanvar 2007-yil).
3. ↑  Summer Discoveries at Stonehenge, English Heritage, 10 September 2013.
4. ↑  „Mini-Stonehenge find 'important'". *BBC News* (3-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 24-may 2010-yil.
5. ↑  „The Stonehenge Avenue, Wiltshire".
6. 1 2  „Celestial Stonehenge". *English Heritage*. Qaraldi: 24-mart 2022-yil.
7. ↑  „New dig suggests Stonehenge was built to align with summer and winter solstice" (en-us). *phys.org*.
8. ↑  *"…sits upon a series of natural landforms that, by chance, form an axis between the directions of midsummer sunrise and midwinter sunset"* Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-03-06). 22 June 2012, University of Sheffield
**Hamza al - Fansuri**

Hamza al-Fansuriy yoki Hamza Fansuriy nomi bilan ham tanilgan boʻlib, 16-asrda yashagan so'fiy olim va yozuvchi. Shimoliy Sumatra provinsiyasida uni Siam qirolligining eski poytaxti Ayutthaya shahrida tug'ilgan deb hisoblaydigan tadqiqotchilar ham bor. "Al-Fansuri" nomining o'zi Pankur so'zining arabcha tarjima qilinganidan kelib chiqqan bo'lib, Markaziy Tapanulining g'arbiy sohilida, tarixiy Barus shahri yaqinida joylashgan kichik shaharcha hisoblanadi. Ache Dorussalom qirolligi davrida, qishloq Fansur Janubiy Acheda islomiy ta'lim markazi sifatida mashhur edi.‌‌
Hamza al-Fansuriy uzoq vaqt Acheda yashagan. U vahdatul jujud maktabi tarafdori sifatida mashhur. Malayziya adabiyotida u sheʼr janrining dahosi sifatida tanilgan. Teuw uni Indoneziya sheʼriyatining asoschisi deb atagan.
17-asr Achena shoiri va tasavvufchisi 2013-yil 12-avgust, seshanba kuni Milliy saroyda Maha Putera yulduzi va Tanda Jasa mukofotini topshirish marosimida Indoneziya Prezidenti Susilo Bambang Yudxoyono tomonidan topshirilgan Parama Dharma madaniyat yulduzi mukofotini oldi.

She'riyati
----------

Hamza Fansuriy she’ri 13-21 baytdan iborat. Har bir bayt to‘rt misradan iborat bo‘lib, a-a-a-a sahklida qofiyalanadi. Umuman olganda, har bir satrda to'rtta so'z bor, garchi istisnolar mavjud boʻlsa ham. Hamza al-Fansuriy sheʼriyatida arab va fors sheʼriyati(masalan, Umar Xayyom ruboiylari)ga katta taʼsir koʻrsatgan, biroq farqlar mavjud. Ruboiy qofiyasi a-a-b-a, Hamza al-Fansuriy esa a-a-a-a shaklida edi.
Mavzu jihatidan Hamza al-Fansuriy qalamiga mansub har bir she’rda shoir amal qilgan tasavvufning bir jihati muhokama qilinadi.
Teuw Hamza Fansuri eski malay adabiyotida ilgari noma'lum bo'lgan Individuallikni kiritganini ta'kidladi. U o‘zini ifodalash uchun she’rning yangi shaklini ham kiritdi. Hamza Fansuriy she’riyatida arab va fors tillaridan so‘z olishdan tortinmas edi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Tamaki ogʻirligini oʻlchovchi eski tarozi. *1850-yillar.*
**Tarozi** — jismga taʼsir etuvchi ogʻirlik kuchi asosida jismlar vaznini aniqlaydigan asbob.

Tarozi qadimiy oʻlchash asboblaridan. Ikki yelkali va tarelkasimon pallali oddiy tarozi qadimgi Bobilda mil. av. 2,5 ming yillikda va Misrda mil. av. 2 ming yillikda paydo boʻlgan. Savdo, ishlab chiqarish va fanning rivojlanishi bilan tarozi asta-sekin takomillashib borgan. Tarozining umumiy maqsadlarga moʻljallangan, namuna (etalon; toshlarni tekshirish uchun) va laboratoriya (analitik, mikroanalitik, namuna aniqlanadigan va boshqalar) turlari bor. Ishlash tarzi boʻyicha richagli, elektrometrik, gidrostatik, gidravlik va prujinali xillarga boʻlinadi. Tortish chegarasi boʻyicha umumiy maqsad uchun moʻljallangan tarozining stol ustiga oʻrnatiladigan — 50 kilogrammgacha, koʻchma — 50 kg dan 6 tonnagacha, muqim (vagonetka, avtomobil, vagon, elevatorbunkerlarni tortish uchun) — 5 tonnadan 200 tonnagacha yukni torta oladigan xillari bor.

Tarozilarning barcha xillari ushbu koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi: 1) chegaraviy tortish kuchi — metrologik koʻrsatkichlarini buzmagan holda tarozi chidashi mumkin boʻlgan eng katta statik nagruzka; 2) boʻlinmalari qiymati — shkalaning bir boʻlimi oʻzgarishiga mos vazn; 3) tortishda yoʻl qoʻyiladigan xatolar chegarasi — bir galgi tortilgan vazn bilan haqiqiy vazn orasidagi farq; 4) tortishlar paytida shkala koʻrsatishidagi yoʻl qoʻyiladigan farqlar — bir jismning oʻzini har gal tortib koʻrganda vazni har xil chiqishi. Shu koʻrsatkichlar tarozining sifatini va sinfini belgilaydigan omillar hisoblanadi. Hozir yukning ham vaznini, ham qiymatini xaridorga koʻrsatib turadigan elektron tarozilar koʻproq qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taroziy Nasrulloh Mubashshir atTaroziy** (1922.15.3, Taroz — 2002.20.4, Qohira) — yirik islom ulamosi, tarixchi, adib. Sayyid Mubashshir Taroziyning katta oʻgʻli (Amir Said Olimxonnint kuyovi). Fors tili va adabiyoti doktori. (1949), professor (1970). Qohiradagi "Dor ulkutub" kutubxonasi nodir qoʻlyozmalar boʻlimida ishlagan (1951—84). 36 jildlik qoʻlyozma kitoblar katalogini nashr qildirgan. Aynush Shams va alAzhar untlarida turk va fors tillari va adabiyotidan. dare bergan. "Amir Temur va Temuriylar haqida Misr kutubxonasida saqlanayotgan manba va qoʻllanmalar fihristi" (1996; 450 bet) ni nashr ettirgan. 1996—99 yillarda Oʻzbekistonda oʻtkazilgan xalqaro konferensiyalarda qatnashib, Imom Buxoriy, Ahmad alFargʻoniy, Amir Temur va Jaloliddin Manguberdi faoliyati xaqida maʼruzalar qilgan. T.ning sheʼriy devoni ham bor. Otaturk til, tarix va madaniyat akademiyasi (Ankara) aʼzosi. Istanbuldagi Marmara universiteti tomonidan T.ga turk tili va adabiyoti doktori (faxriy) unvoni (1995), Toshkent davlat sharqshunoslik instituti tomonidan falsafa fanlari doktori faxriy unvoni (1996) berilgan. Qozogʻiston Fanlar akademiyasi faxriy akad. Taroz shahrining faxriy fuqarosi edi (2001).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vollastonit** [ingliz kimyogari U. X. Vollaston (1766—1828) nomidan] — yuqori temperaturada hosil boʻladigan metamorfik mineral. Kimyoviy formulasi Ca3(Si3O9). Triklin singoniyali. Koʻpincha yelpigʻich yoki uzunchoq va tola holidagi kristallar. Rangi oq, kulrang yoki qizgʻish tusli. Sadafsimon yaltiroq. Qattiqligi 4,5—5; s. of. 2,8—2,9. V. Markaziy Osiyodagi granit intruziyalarining ohaktoshlar bilan tutashgan joyida hosil boʻlgan. Tabiatda piroksen, granat, amfibol, kalsit va kvars bilan birga uchraydi. V. yuqori kuchlanishlarga bardosh bera oladigan elektr issiqlik izolyatorlari, koshinlar, gʻisht, mineral paxta, maxsus filtrlar i.ch.da qoʻllaniladi. Gʻarbiy Oʻzbekistonning ZirabuloqZiyovuddin, Nurota, Qoratepa hamda Chatqol, Hisor va Qurama togʻlarida koʻp uchraydi. Oʻzbekistonda V.ning 40 dan ortiq yirik konlari topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gemmologiya( gemma va ...logiya)** — javohirlar (qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar)ni oʻrganuvchi fan. Qadimda javohirlar va ulardan ishlangan buyumlar Yevropada gemma deb atalgan. Baʼzi olimlar G.ni mineralogiyaning bir sohasi deb hisoblaydilar. Gemmologlar fikricha, G. mustaqil fan. G. javohirlarning fizik xususiyatlari, kimyoviy tarkibi, bezaklik fazilatlari, konlari minerageniyasi, ishlov berish texnologiyasini, shuningdek tayyorlangan buyumlarning bozor narxlarini belgilash, ularga boʻlgan ehtiyojning oʻzgarib turish qonuniyatlarini, javohirlarni sunʼiy ravishda tayyorlashni oʻrganadi.

Dunyoning koʻp mamlakatlarida (asosan AQSH, Angliya, Germaniya, Yaponiya) G. intlari, birlashmalari, uyushmalari, lab.lari mavjud. Maxsus "Gemmologiya" jurnali nashr qilinadi (AQSH, Yaponiya). Oʻrta Osiyo, xususan Oʻzbekiston hududida qimmatbaho toshlar xossalarini oʻrganish va ulardan zargarlik buyumlari yasash mil. av. 1-ming yillikdan maʼlum. Abu Rayhon Beruniy "Mineralogiya" asarida javohirlarning paydo boʻlishi, ularning fizik, kimyoviy xossalari haqida yozgan. G. asosan 20-asr boshlarida mineral xom ashyolarni tekshirishning yangi usullari (qutbli optika, rentgen strukturali tahlil, spektrometriya va b.) qoʻllanila boshlangandan soʻng tez shakllandi. G.ning rivojlanishida Rossiyada A. Ye. Fersman, G. P. Barinov va b.ning qimmatbaho toshlar toʻgʻrisidagi asarlari muhim rol oʻynadi. Oʻzbekistonda hozir amaliy G. taraqqiy etgan boʻlib, oʻzbek zargarlarining ishlarida oʻz ifodasini topgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**1-komando brigadasi** ( turkcha: *1. Komando Tugayı* *Komando Tugayi* ) Turk armiyasining Kayseri shahrida joylashgan brigadasi.

Tarix
-----

Parashyutchilar brigadasi sifatida tashkil etilgan, keyinchalik u quruqlikdagi kuchlar sifatida qayta tuzilgan. Brigadadan bir batalyon ajratildi va kengaytirildi, u 5-Hakkari tog' va komando brigadasiga aylandi. Rasmiy ravishda parashyutchilar brigadasi bo'lsa-da, bu brigadada har bir qo'shin, shu jumladan o'z brigadasi tarkibidagi Jandarmeriya maxsus operatsiyalar qo'mondonligining maxsus kuchlari uchun parashyut va para-urush mashg'ulotlari o'tkaziladi.

Brigada turklarning Kiprga bostirib kirishida qatnashgan va havo-desant komandolari (Bolu) va dengiz piyodalari brigadasi (Izmir) bilan birga jang qilgan. U Yunoniston Xuntasi va Kipr milliy gvardiyasiga qarshi jangovar kuch sifatida xizmat qilgan. Turk armiyasi o'z sa'y-harakatlari bilan bu urushda g'alaba qozondi. 1-kommando brigadasi, shuningdek, Bosniya urushi va Afg'onistondagi urushda tinchlikparvar kuch sifatida harakat qilgan. PKK tomonidan Iroqdan Turkiyaga boshlagan qoʻzgʻolonlarga qarshi kampaniyada Turkiya chegaralari ichida va undan tashqarida Iroqqa boʻlgan amaliyotlarda Hakkari togʻi va komando brigadasi bilan bir qatorda kurd boʻlginchilarini vzvod oʻlchamli kuchlar tarkibiga jalb qildi.

O'zining so'nggi jangida 1-qo'mondon brigadasi Turkiya bo'ylab boshqa brigadalar bilan birga Suriya chegarasi bo'ylab askarlarini joylashtirdi. Bu Suriya fuqarolar urushi paytida Suriya-Turkiya chegarasidagi voqealarda ishtirok etishiga sabab bo'ldi.

Mashg'ulot
----------

O'qitish ofitserlar, serjantlar va askarlar uchun beriladi. Turk Qurolli Kuchlaridagi barcha darajadagi harbiy xizmatchilarga barcha darajadagi harbiy parashyut mashg'ulotlari faqat shu brigada tomonidan beriladi. Bundan tashqari, shartnoma asosidagi harbiy xizmatchilar va muddatli harbiy xizmatga chaqiriluvchilar boshlang‘ich harbiy va komando boshlang‘ich tayyorgarlikdan o‘tadilar.

1. ↑  David Miller, 'The Illustrated Directory of Special Forces,' 
Zenith Imprint, 2002, 98
2. ↑  „Zincidere Komando Tugayı, Türkiye'nin İlk Komando Tugayı - Kayseri Haberleri". *www.milliyet.com.tr*. Qaraldi: 8-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „Kayseri Komando Birliği nedir, ne zaman kuruldu? Nasıl eğitim alır? Mavi bereli nedir? | 17 Aralık - Son Dakika Haberleri" (12-yanvar 2019-yil). 12-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2021-yil.
4. ↑  „1. Komando Tugayı kapılarını basına açtı" (tr). *www.ntv.com.tr*. Qaraldi: 8-yanvar 2021-yil.
5. ↑  „Kayseri'deki komando tugayı, Türkiye'nin ilk komando tugayı - Sayfa 4".
**Butunjahon  kitlar va delfinlar kuni** (eng. Jahon Whale and Dolphin Day) 1986-yilda xalqaro kitoboy komissiyasi (ingliz tili) tomonidan tashkil etilgan. International (Whaling Commission — IWC). 23-iyulda nishonlanadi, chunki bu kun 1982-yilda IWC 1985/1986-yillar mavsumidan boshlab tijorat kitlarini ovlashni butunlay taqiqlash uchun ovoz bergan.

Taqiq 1986-yil 19-fevralda kuchga kirdi. Buning sharafiga har yili 19-fevralda yana bir kun-Butunjahon kitlar kunini nishonlaydi (eng. World Whale Day). Bu kun boshqa dengiz sut emizuvchilarini  himoya qilish kuni deb hisoblanadi. Baʼzan turli mamlakatlarning ekologik tashkilotlari birgalikda bu kunni yoʻq boʻlib ketish xavfi ostida boʻlgan har qanday sut emizuvchi turlarini himoya qilishga bagʻishlaydilar.

= "Ilmiy maqsadlar uchun" baliq ovlash kitlari
==============================================

 Tokio bozorida kit goʻshti
IWC tijoriy kit ovini taqiqlaganidan soʻng, Yaponiya sanksiyalar tahdidi ostida shartnomaga qoʻshilishga majbur boʻldi, ammo „ilmiy maqsadlarda kitlarni ovlash" huquqini saqlab qoldi.

2007-yilda baliq ovlash kvotasi 950ta kitni tashkil etdi, yaʼni Yaponiya har kuni uchtadan kitni tutdi. Xuddi shu yili Yaponiya kit ovlash flotiliyasining „Nisshin-maru" flagmanida yongʻin sodir boʻldi, shuning uchun „tadqiqot" uchun atigi 508 hayvon oʻldirilgan. Yaponiyada sodir boʻlgan ushbu hodisa natijasida kitlarning juftlashish davrida ularni tuzoqqa tushirishni qayta boshlash taklif qilindi. Ilmiy ishlar tugallangandan soʻng, hayvonlarning goʻshti asosan yapon restoranlarida paydo boʻladi. Bundan tashqari, Yaponiyada kitlarini ovlash qayta tiklash rejalashtirilmoqda.

2010-yil 19-fevralda Avstraliya Bosh vaziri Kevin Rudd Yaponiyadan kit ovlashni toʻxtatishni talab qilib, Gaagadagi Xalqaro jinoiy sudda unga qarshi ish qoʻzgʻatish bilan tahdid qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Halifax Discovery Centre celebrates 38th annual World Whale Day" (en).  Global News. Qaraldi: 15-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Япония впервые за 20 лет не смогла выбрать квоту на промысел китов".  РИА Новости (1-mart 2007-yil). 26-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2010-yil.
3. ↑  „Австралия пригрозила Японии международным судом за промысел китов". Лента.ру.

Havolalar
---------

* Yaponiya 20 yil ichida birinchi marta kit ovlash uchun kvotani tanlay olmadi
Ezgulik arkasi

**Mustaqillik va ezgulik monumenti** — Toshkent shahridagi Mustaqillik maydoniaa Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I.Karimov gʻoyasi bilan bunyod etilgan meʼmoriybadiiy majmua. Oʻzbekiston istiqbolining dastlabki yillari (1992)da maydonda oʻrnatilgan obida Mustaqillik monumenti deb atalgan. Ramziy ravishdagi Yer sharida Oʻzbekiston Respublikasi xaritasi aks etgan ushbu obida jahon xaritasida mustaqil Oʻzbekiston mamlakati mustahkam oʻrin olganini ifodalaydi. 2005-yil 28 dekabrda ushbu monument oldiga farzan-dini bagʻriga bosib turgan munis oʻzbek ayoli siymosi — Baxtiyor ona haykali oʻrnatildi (haykaltarosh I.Jab-borov). Mustaqillik monumenti va Baxtiyor ona haykali Ezgulik arkasi, oq poyondoz shaklidagi keng yoʻlak bilan birga yaxlit ansamblni tashkil qiladi. Mustaqillik va ezgulik tushunchalarini ramziy tarzda uygʻun ifodalagan ushbu yodgorlik M. va e.m. deb ataldi.

2004—2005-yillarda Mustaqillik maydoni pa unga tutash hududda keng koʻlamdagi qurilish va obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. Vazirlar Mahkamasi binosi tubdan qayta taʼmirlandi, Senat binosi, Ezgulik arkasi, Tasviriy sanʼat gʻalereyasi kabi muhtasham meʼmoriy inshootlar, yashil maydon va xiyobonlar barpo etildi. Ayni vaqtda yangi Mach.muriy bino, Biznes markazi qurilipchi ni-hoyasiga yetmoqda. Bunday katta bunyodkorlik ishlari tufayli maydonning faqat qiyofasi emas, uning vazifasidagi mazmun-mohiyati ham oʻzgardi. Mustaqillik maydonining ijtimo-iy-siyosiy hayotimizda tutgan muhim oʻrni va ahamiyatini inobatga olib hamda xalqimiz, ayniqsa, yosh avlod qalbi va ongiga istiqlol gʻoyalarini, milliy gʻurur va iftixor, vatanpar-varlik tuygʻularini yanada chuqurroq singdirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidsntining 2006-yil 3-fevralda "Mustaqillik va ezgulik monu-menti toʻgʻrisida" qarori qabul qilindi. Qarorga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi umumxalq bayramlari hamda davlat miqyosidagi boshqa tantanali maro-simlarda, shuningdek, mustaqil taraqqiyotimiz, milliy qadriyatlari-miz b-p bogliq muhim sanalar, kasb bayramlarini nishonlash, tantana va anjumanlar oʻtkazish munosabati bilan M. va e.m. poyiga 1ulchambar qoʻyish rasmiy marosimini bslgilagan tartibda amalga oshirish joriy etildi va boshqa tad-birlar belgilandi.

Yana qara
---------

* Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni

* Oʻzbekiston mustaqilligi boʻyicha referendum (1991)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mustaqillik yodgorligi** — Milliy fanlar akademiyasi qoʻlyozmalar instituti va Ozarbayjon davlat iqtisodiyot universiteti binolari oʻrtasida joylashgan. 1918-yil 28-mayda Tiflisda Ozarbayjon Milliy kengashi tomonidan eʼlon qilingan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga tashkil etilgan. Bu kun 1992-yil 28-maydan boshlab Respublika kuni sifatida nishonlanib kelinmoqda.

Yodgorlik ochilishi
-------------------

Yodgorlik Sharqda birinchi demokratik respublika boʻlgan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga oʻrnatilgan.

2006-yil 18-dekabrda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev Ozarbayjon Respublikasi poytaxti Boku shahrida Mustaqillik muzeyini tashkil etish va Mustaqillik yodgorligini oʻrnatish toʻgʻrisida 1838-sonli Farmonini imzolaydi. Farmonga muvofiq Mustaqillik haykali yaratish uchun tanlov eʼlon qilinadi va mukofotlar taʼsis etiladi.

Yodgorlikning ochilishi 2007-yil 25-mayda Istiqloliyat koʻchasida boʻlib oʻtadi. Ochilish marosimida Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev ishtirok etadi.

Granit va oq marmardan oʻyilgan yodgorlikda Milliy kengash aʼzolarining imzolari bilan Mustaqillik deklaratsiyasi matni eski arab va lotin alifbosida oʻyib yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Public Holidays in Azerbaijan in 2019 | Office Holidays". 16-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2018-yil.
2. ↑  „Azerbaijan Democratic Republic: The first democratic, parliamentary and secular republic in the Islamic East". 20-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2018-yil.
3. ↑  „Речь Ильхама Алиева на официальном приеме по случаю 28 Мая — Дня Республики". 24-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2018-yil.
4. ↑  „Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О создании музея Независимости и установлении памятника Независимости в столице Азербайджанской Республики городе Баку". 20-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2018-yil.
5. ↑  „«Памятник Независимости» посвящённый Народной Республике". 20-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2018-yil.
**Rasulov Muxtor** (1922.25.12, Fargʻona shahri) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1982), iqtisod fanlari doktori (1975), professor (1976). Toshkent moliyaiqtisod institutini tugatgan (1951). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Oʻrta Osiyo universitetida oʻqituvchi, dotsent, professor va kafedra mudiri (1951—61). Samarqand kooperativ instituti rektori (196169), Fargʻona universiteti prorektori (1969—73), Toshkent universitetida kafedra mudiri (1974—2000). 2000-yildan Toshkent iqtisodiyot universiteti savdo menejmenti kafedrasida professor Ilmiy ishlari Oʻzbekistondagi savdo tarixi, kooperativ harakati tarixi, kooperativ savdo iqtisodiyoti, bozor iqtisodiyoti va boshqa masalalarga bagʻishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Kooperativ savdo iqtisodiyoti, T. 1966; Bozor iqtisodiyoti asoslari, T. 1999, Bozorni ijtimoiy himoyalash, T. 2003.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mustaqim Mirzayevich Mirzayev** (1912 — Buxoro — 1990.21.10) — tilshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1975). Filol. fanlari doktori (1965), professor (1966). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1939). Oʻsha yildan institutning oʻzbek tili kafedrasi oʻqituvchisi, kafedra mudiri (1944). M. hozirgi oʻzbek tili va uni oʻqitish metodikasi, leksikologiya, dialektologiya, oʻzbek va rus tillarining qiyosiy tipologiyasi masalalari bilan shugʻullangan. "Hozirgi oʻzbek adabiy tili. Mashklar toʻplami" (1958,1963, 1968), "Oʻzbek va rus tillarining qiyosiy grammatikasi" (hamkorlikda, 1965), "Oʻzbek tili" (hamkorlikda, 1970) kabi asarlar muallifi.

Manbalar
--------

* Gapda soʻzlar tartibi, T. 1955; Oʻzbek tilining Buxoro gruppa shevalari, T. 1969.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Muxtorjon Yoʻldoshevich Saidjonov** (1893, Buxoro 1937.25.10, Toshkent) — Buxoroda jadidchilik harakatining namoyandasi, siyosat va jamoat arbobi. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Yosh buxoroliklar partiyasi MK aʼzosi (1917-yildan). Kolesov voqeasiaan soʻng, Yosh buxoroliklardan ajralyb chiqqan. BXSR ichki ishlar noziri (1920-yil sentabr — 1921-yilmay; 1922-yil mart 1923-yil avgust), davlat nazorati noziri (1920-yilnoyab. 1921-yilmay), BXSRning RSFSR hukumati huzuridagi maxsus vakili (1921-yil may — 1922-yilmart), BXSR MIK masʼul kotibi (1923-yil avgust — 1924-yil oktabr). "Milliy ittihod" tashkilotining Buxoro shoʻʼbasida faoliyat koʻrsatgan (1920—22). Oʻrta Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish oʻtkazilgach, Zarafshon okrug ijroiya qoʻmitasi raisi (1925). "Oʻn sakkizlar guruhi"ning faol ishtirokchisi sifatida VKP (b) MK Oʻrta Osiyo byurosining Oʻzbekistondagi faoliyatini keskin qoralaganligi uchun 1925-yil oxirida lavozimidan olib tashlandi. Keyinchalik "Oʻzbekkino" tresti boshqaruvchisi (1936-yilgacha). S. sovet rejimi tomonidan qamoqqa olinib (1937-yil 20 mart), akasi Musojon Saidjonov va buxorolik boshqa milliy rahbarlar bilan birgalikda (jami 17 kishi) otib tashlangan. 1965-yil 2 dekabrda oqlangan.

Adabiyot
--------

* Xoʻjayev F. Buxoro inqilobining tarixiga materiallar, T. 1997; Ergashev B. X. Ideologiya natsionalnoosvoboditelnogo dvijeniya v Buharskom emirate, T. 1991; Rajabov K,. Buxoroga kizil armiya bosqini va unga qarshi kurash, T. 2002.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muzaffar Muhitdinovich Xayrullayev** (1931.17.11, Qoʻqon 2004.26.3, Toshkent) — faylasuf olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1989), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981), Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1991), falsafa fanlari doktori (1966), professor (1967).

Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1951). 195455-yillarda Samarqand va Toshkent oliy oʻquv yurtlarida oʻqituvchi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix institutining katta ilmiy xodimi (1955—58), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Falsafa boʻlimi mudiri (1958— 59). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq instituti sektor mudiri, soʻng direktor oʻrinbosari (1959—61), direktori (1961—70; 1975—80). Ayni vaqtda Toshkent Davlat Universitetida (1955—57; 1962—65), Toshkent tibbiyot akademiyasida (1957 —60) oʻqituvchi. Oʻzbekiston KP MKda boʻlim mudiri (1970—75). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti direktori (1980 —87; 1993—2004). 1987— 89 yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi falsafa, iqgisod va huquq fanlari boʻlimining akad.kotibi, 1988—93 yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq institutida boʻlim mudiri. Asosiy ilmiy ishlari Urta Osiyo xalklari falsafiy tafakkuri tarixi, xususan, Forobiy dunyoqarashi, mantiq, etika, estetika, maʼnaviyat va madaniyat nazariyasi masalalariga bagʻishlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992). "Mexnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar
--------

* Forobiy va uning falsafiy risolalari, T. 1963; Mirovozreniye Farabi i yego znacheniye v istorii filosofii, T. 1967; Uygʻonish davri va Sharq mutafakkiri, T. 1971; Madaniyat va meros, T. 1975 (hammualliflikda); Farabi. Epoxa i ucheniye, T. 1975; Abu Nasr alFarabi, M. 1982; Mantiq, T. 1993 (hammuallifliqda); oʻrta Osiyoda ilk Uygonish davri madaniyati, T. 1994.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muxtor Beskenuly Tleuberdi (Tleuberdin)** (qozoqcha: *Mұxtar Beskenұli Tіleuberdі*, 1968-yil 30-iyun, Oqsuvkent, Sayram tumani, Turkiston viloyati, Qozogʻiston SSR) — Qozogʻiston davlat arbobi, Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri.

Biografiya
----------

1990-yilda Qozoq milliy universitetining falsafa fakultetini tamomlagan. 1993-yildan — Attaşe, Osiyo mamlakatlari idorasining uchinchi kotibi. 1996-yildan — Qozogʻiston Respublikasining Koreya Respublikasidagi elchixonasining uchinchi, ikkinchi kotibi.

1999-yildan — Osiyo, Yaqin Sharq va Afrika departamentining birinchi kotibi, Ikki tomonlama hamkorlik boʻlimi boshligʻi. Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasida Davlat kotibining xalqaro ishlar boʻyicha maslahatchisi. 2001-yildan — Qozogʻiston Respublikasining Isroil davlatidagi elchixonasi maslahatchisi. 2003-yildan — Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari. 2004-yildan — Qozogʻistonning Malayziyadagi elchisi. 2005-yildan — Qozogʻistonning Indoneziya Respublikasi, Bruney Darussalom va Filippin Respublikasidagi elchisi bilan bir vaqtda. 2009-yildan — Qozogʻistonning Shveytsariyadagi elchisi, Qozogʻiston Respublikasining Vatikan shtati Lixtenshteyn knyazligida favqulodda va muxtor elchisi. 2016-yildan — Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

2019-yildan — Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri.

Mukofotlar
----------

„Parasat" ordeni (2020).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Raden Achmad Soebardjo**

Raden Achmad Soebardjo Djojoadisoerjo (1896-yil 23-mart - 1978-yil 15-dekabr) indoneziyalik ozodlik kurashchisi, diplomat va Indoneziya Milliy Qahramoni edi. U Indoneziyaning birinchi tashqi ishlar vaziri edi. Axmad Soebardjo 1933-yilda Niderlandiyadagi Leyden universitetida olgan Meester in de Rechten unvoniga ega.‌‌

Ahmad Soebardjo haqida
----------------------

Achmad Soebardjo 1896-yil 23-martda Batavia rezidentsiyasi, Karavang, Teluk Jambe shahrida tug‘ilgan. Uning otasining ismi Teuku Muhammad Yusuf bo‘lib, hali ham Pididan Achena zodagonlaridandir. Axmad Soebardjoning otasi tomonidan bobosi Ulee Balang va Lueng Putu hududidagi ruhoniy bo'lgan, Teuku Yusuf esa Karavangdagi Teluk Jambe shahrida politsiya Mantri lavozimida ishlagan hukumat xodimi edi. Axmad Soebardjoning onasining ismi Vardina edi. U yava-bugisdan va Sirebondagi Telukagung shahridagi Camatning o'g'li.
Otasi dastlab unga Teuku Abdul Manaf ismini, onasi esa Achmad Soebardjo ismini qo'ygan.U Djojoadisoerjo ismini katta bo'lganida, "1946-yil 3-iyul voqeasi" tufayli Ponorogo qamoqxonasida hibsga olinganida qo'shgan.
U 1917-yilda Jakartadagi Xogere Burger maktabida (hozirda oʻrta maktabga teng) oʻqigan. Keyin u Niderlandiyaning Leyden universitetida oʻqishni davom ettirgan va huquq sohasida Meester in de Rechten diplomini (hozirda qonun bakalavriligiga teng) olgan.

Jang tarixi
-----------

Soebardjo hali talabalik davridayoq Jong Java va Niderlandiya dagi Indoneziya talabalari assotsiatsiyasi kabi bir qancha tashkilotlar orqali Indoneziya mustaqilligi uchun faol kurash olib bordi. 1927-yil fevral oyida u avval Bryusselda, keyin esa Germaniyada bo'lib o'tgan "Imperializm va mustamlakachilar zulmiga qarshi liga" xalqaro konferentsiyasida Muhammad Hatta va Indoneziya harakatlari bo'yicha ekspertlar bilan birga Indoneziyani vakillik qildi. O'sha birinchi sudda, shuningdek, Javoharla'l Neru] va Osiyo va Afrikaning boshqa taniqli millatchi yetakchilari ham bor edi. Indoneziyaga qaytib kelgach, u Indoneziya Mustaqilligiga tayyorgarlik bo'yicha tergov agentligi (BPUPKI), so'ngra Indoneziya Mustaqilligiga tayyorgarlik ko'rish qo'mitasi (PPKI) a'zosi sifatida faol ishladi.‌‌

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Mudhsuden Singx** "**Monti** "**Panesar** (1982 yil 25 aprelda tugʻilgan) — sobiq ingliz xalqaro kriketchisi. Chap qoʻl spinneri Panesar oʻzining kriket boʻyicha debyutini 2006 yilda Nagpurda Hindistonga qarshi oʻtkazgan va 2007 yilda Angliya uchun bir kunlik xalqaro debyut qilgan. Ingliz okrugi kriketida u oxirgi marta 2016 yilda Nortgemptonshirda oʻynagan va avval Norgemptonshirda 2009 yilgacha, Sasseksda 2010 yildan 2013 yilgacha va Esseksda 2013 yildan 2015 yilgacha oʻynagan. U Janubiy Afrikaning „sherlar" jamoasida ham oʻynagan ekanligi aniq.

Lutonda hind ota-onasida tugʻilgan Panesar sikxdir va shuning uchun u oʻynash va mashgʻulotlar paytida qora *patka* (toʻliq sikx sallasining kichikroq versiyasi) kiyadi.  Uning koʻplab muxlislari uning oʻyinini tomosha qilishda patka kiyib, soxta soqol qoʻyib, unga taqlid qilishgan ekan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Monty Panesar Biography".  Biographyonline.net. 7-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2010-yil.
2. ↑  „Monty Panesar Needs A Hug Not The Sack" (20-avgust 2013-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2015-yil.
"REDISON SAS XOUTEL TASHKENT" (ingl. — "Redison SAS Toshkent mehmonxonasi") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahridagi Amir Temur koʻchasi ("Bodomzor" metro stansiyasi yoni)da 2003-yil bunyod etilgan (bosh meʼmori A.Toʻxtayev; "Aysel" firmasi). Mehmonxonada barcha qulayliklarga ega 110 xona mavjud: 85 ta "biz-nes-klass", 18 ta 2 oʻrinli yarim lyuks va 7 ta lyuks. 6 qavatli bino zamonaviy va tabiiy qurilish materiallaridan qurilgan, oʻziga xos badiiy meʼmoriy yechimga ega. Hovlisida favvora va suv havzasi mavjud. Mehmonxonada 50—400 oʻrinli 3 xil koʻrinishdagi konferensiya zali, "Bosfor" restorani va 3 ta ("Piano", "Akva" va kokteyl) bar, biz-nes-markaz, sogʻlomlashtirish markazi (sauna va ochiq basseyn bilan). koʻp funksiyali xoll, shuningdek, ofis va xizmat xonalari mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |