recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jay Manuel** (inglizcha: *Jay Manuel*; tugʻ. 1972-yil 14-avgust, Springfild, Illinoys, AQSh) — kanadalik yetakchi va vizajist. U Americaʼs Next Top Model realiti-shousining sobiq kreativ direktori sifatida tanilgan. Manuel, shuningdek, „Kanadaning navbatdagi top modeli" koʻrsatuvining boshlovchisi boʻldan.

Shaxsiy hayot
-------------

Manuel Illinoys shtatining Springfild shahrida italiyalik va chexiyalik onasi hamda janubiy afrikalik otasi malayziya va gollandiyalik boʻlib tugʻilgan. U Torontoda asrab oluvchi ota-onalar tomonidan tarbiyalangan va u yerda Norman Bethune oʻrta maktabini tugatgan (inglizcha: *Dr. Norman Bethune Collegiate Institute*), soʻngra York universitetini tugatgan. Manuel moda olamiga kirishdan oldin tibbiy taʼlimni tugatgan va operani ham oʻrgangan.

Martaba
-------

Jay Manuel Vogue, Harper’s Bazaar, Marie Claire, Victoria's Secret, Revlon va CoverGirl uchun vizajist va stilist sifatida ishlagan. Uning mijozlari orasida Tayra Benks, Naomi Kempbell, Iman, Alisiya Silverstoun, Rebekka Romijn, Rupert Everett, Bridjit Moynaxan, Anjela Bassett, Jada Pinkett-Smit, Mayya, Kim Kattrall, Toselni Koul, Toselni Kolea, Toselni Kolea, Uilyams, Patti LaBelle, Rosario Douson, Pushti, Devid Boui va Jennifer Lopez kabi yulduzlar bor edi.

Jay Americaʼs Next Top Model kompaniyasining birinchi mavsumida kreativ direktor sifatida ishtirok etdi. U toʻqqiz yil davomida shouda boʻldi, 18-mavsumdan soʻng Nayjel Barker va Jey Aleksandr bilan shartnomalari uzaytirilmaganidan keyin ketdi.

Manuel Amerika versiyasining spin-off boʻlgan Canadaʼs Next Top Modelning bosh hakami edi.

2011-yilda u „Sears Canada" bilan kiyim-kechak liniyasini ishga tushirdi. 2014-yilda esa Manuel „Jay Manuel Beauty" liniyasini ishga tushirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „In a taxi with… America's Next Top Model star Jay Manuel". *Mail Online*. Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
2. 1 2  „America's Next Top Model chat" (en).  USA Today. 21-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2004-yil.
3. 1 2  „TV: Looking 'Fabulous' with Mr. and Miss J". *Los Angeles Times/The Salt Lake Tribune* (4-iyun 2011-yil). 4-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
4. ↑  „Jay Manuel." (en). *Huffington Post*.  www.huffingtonpost.co.uk. 11-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
5. ↑  „'America's Next Top Model': Nigel Barker, Jay Manuel, J. Alexander Fired From Series" (en). *Huffington Post* (20-aprel 2012-yil). Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
6. ↑  „Jay Manuel showed some Attitude yesterday in Toronto. View the photos!" (en). *FASHION Magazine* (21-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
**O‘g‘lon darvozasi** — Buxoro darvozasi.

Tarixi
------

O‘g‘lon darvozasi Buxoro shahridagi mahobatli darvozalaridan yana biri bo‘lib, Chorbaqoli yaqinida joylashgan. O‘g‘lon oʻzbek urugʻlaridan birining nomi hisoblanadi. Bu darvoza oldida Gazli, Romitan Xorazm tomonga boradigan katta yo‘l joylashgan bo‘lib, shimol tomonda O‘g‘lon mahallasi, janubda esa Nog‘orachilar mahallasi joylashgan. Ularning ko‘plari Arkdagi hukmdorlar saroyida nog‘ora, karnay-surnay chalib, xizmat qilishgan. Darvozayi O‘g‘longa yaqin masjid-madrasa qo‘shilgan holatda qurilgan bo‘lib, avliyo O‘g‘lon Ato qabrlari ham shu yerda mavjud bo‘lgan. Bu yerda Xatmi Piridastgir, yaʼni Abdulqodir Giloniy xotirasiga bag‘ishlab diniy marosim ham o‘tkazilgan. O‘g‘lon Ato ulug‘ avliyolardan biri hisoblanadi. Bu haqdagi maʼlumotlar 1887—1888-yillarga tegishli vaqf hujjatlarida saqlanib qolgan. Buxoro amiri Amir Nasrulloxon (1826—1860) davrida Oʻgʻlon darvozasi yaqinida Chorbogʻxossa nomli tashqi saroyi ham mavjud boʻlgan. Darvoza Buxoro shahrining asosiy darvozalaridan biri hisoblangan. 1948—1950-yillarda shaharni kengaytirish bahonasida O‘g‘lon darvozasi yonidagi mozor, masjid, madrasa uning yonida joylashtirilgan harbiy qism tomonidan buzib tashlanadi. Hozirgi paytda darvoza saqlanib qolmagan.

Meʼmorchiligi
-------------

O‘g‘lon darvozasi 11 metr, kengligi 13 metr, asosi 1,40 metrdan iborat bo‘lgan. Ustki qismi 19 ta gultojdan tuzilgan, „guldasta"lari uch qator, beshta tuynuk bilan bezatilgan hamda baland ravoq arka va qanosdan iborat bo‘lib, kitebasiz qilib qurilgan. Bu usul faqat shu darvozaga xos bo‘lib, boshqalarida takrorlanmaydi. O‘g‘lon darvozasi oʻzining salobati bilan ajralib turgan. Darvozadan kiraverishda savdo do‘konlari va baqqollik bozori mavjud bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
2. ↑  Сухарева О.А*. К истории городов Бухарского ханства (историко-этнографические очерки)*. Ташкент: Изд-во академии наук Узбекской ССР, 1958 — 145 bet.
3. ↑  Ремпель Л. И*. Далекое и близкое. Бухарские записи*. Ташкент: Из-во литературы и искусства им. Г. Гуляма, 1981 — 304 bet.
4. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro tarixi*. Buxoro: Durdona, 2020 — 320 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6.
**Oʻzgaruvchan yulduzlar fizikasi** — oʻzgaruvchan yulduzlar ravshanligining oʻzgarish sabablarini va fizik xususiyatlarini oʻrganuvchi fan. Yulduzlar ravshanligining oʻzgarish sabablari turlicha. Asosan yulduzlar atmosferasida roʻy berayotgan fizik jarayonlarga yoki yulduz atrofidagi muhitga bogʻliq. Mas, yulduzni bir butun qamrab olgan yoki faqatgina uning sirtidagi portlash, Quyoshdagi kabi, lekin nisbatan kuchliroq chaqnash hodisalari, davriy ravishda yuqlduzlar sirti yuzasining oʻzgarishi (pulsarlar) va boshqalar Yulduzlar ravshanligining oʻzgarish sabablarini aniqlash astrofizikalttsh muhim masalalaridan biri boʻlib, ular yulduzlarning tabiatini oʻrganishga, ularning yulduzlar olami evolyutsiyasidagi oʻrnini aniqlashga va pirovard natijada Quyoshning kelajagini bashorat qilishga imkon beradi (yana qarang Yulduzlar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzlashtirish** (pedagogikada) — oʻquvchi yoki talabalar egallagan bilim, koʻnikma va malakalarning toʻlaligi, chuqurligi, ongliligi hamda mustahkamligi darajasini anglatuvchi pedagogik tushuncha. Oʻzbekistonda Oʻzlashtirishning daraja va koʻrsatkichlari oʻquvchi yoki talabalarga taʼlim davlat standartlari va oʻquv dasturlarida belgilab qoʻyilgan talablardan kelib chiqib, reyting ballari hamda besh balli baho tarzida belgilanadi.

Umumtaʼlim maktablarida Oʻ. choraklik, yarim yillik va yillik tarzida farklanadi. Oliy oʻquv yurtlarida Oʻ. oʻquv semestrlari miqyosida aniqlanadi. Oʻ.ning koʻtarilganligi yoki pasayganligini aniqlashda oraliq muddat, muayyan vaziyatdan kelib chiqib, erkin belgilanishi mumkin. Bunday hollarda bir yoki bir necha oʻquvchining, muayyan sinfdagi oʻquvchilarning, maktab, tuman yoki viloyat maktablaridagi barcha oʻquvchilarning belgilangan ixtiyoriy bir davriy oraliq (bir chorak, bir oʻquv yili, bir necha oʻquv yili)dagi Oʻ.i aniqlanishi mumkin. Oʻquvchilarning Oʻ.ini bir oʻquv fani boʻyicha aniqlash mumkin boʻlganidek, bir necha yoxud respublika talaba tanlov markazida qilinayotgani kabi barcha oʻquv fanlari boʻyicha ham aniqlash mumkin.

Yuqori Oʻ.ga erishish milliy pedagogik amaliyot oldida turgan eng muhim vazifalardandir. Chunki oʻquvchi va talabalarning intellektual rivojlanishi hamda kasbiy tayyorgarligi ularning Oʻ. darajalariga bevosita bogʻliq. Oʻ.ni yuksaltirish uchun taʼlim jarayonini oʻquvchi hamda talabalarning yosh va psixologik xususiyatlariga muvofiq uyushtirish, ilgʻor pedagogik texnologiyalardan keng foydalanish, ilm-fanning soʻnggi yutuqlarini qoʻllash, oʻquvchi yoki talabalarni oʻqitish jarayonining faol ishtirokchisiga aylantirish, ularni eng zamonaviy didaktik vositalar bilan taʼminlash lozim boʻladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mallatukli g‘ingpashsha** ( lat. *Eumerus rufipilus* ) — g‘ingpashshalar (*Syrphidae*) oilasiga mansub bo‘lib, Ildiz yeyuvchi (*Eumerus*) turkumiga kiruvchi kamyob turi sanaladi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan .

Tarqalishi
----------

Oʻrta Osiyo: Qirgʻiziston, Oʻzbekiston (Hayot, Nurota tizmasi) .

Tavsif
------

Bunday kichik g‘ingpashshalar turining qorin dumaloq va tanasida sarg‘ish belgilari bo‘ladi. Quruq aralash o‘tli dashtlar va  shag‘al va mayda tuproqli yonbag‘irlarida (d.s.b. 1500–2000 m) yashaydi. Kam o‘rganilgan. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qo‘yishi iyunda; soyabonguldoshlarning (*Apiaceae*) gullarida, lichinkalari piyozguldoshlarda (*Liliaceae*) oziqlanadi. Bir necha donasigina uchragan. Bu tur 1969-yilda sovet dipterologi Lyudmila Vladimirovna Pek (Qirg‘iziston SSR Fanlar akademiyasining Biologiya instituti) tomonidan qayd etilgan .

Cheklovchi omillar
------------------

Daraxt va butalarning kesib tashlanishi, me’yorsiz pichan tayyorlash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari ko‘p foydalanish.

Muhofaza choralari
------------------

Nurota qo‘riqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylari, hayot tarzi va sonini yetarlicha o‘rganish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  Пэк Л. В. Материалы по фауне мух-сирфид (Diptera, Syrphidae) Киргизии // Энтомологические исследования в Киргизии. Фрунзе, 1968. С. 94-127.
2. ↑  Peck L. V. Family Syrphidae II Catalogue of Palaearctic Diptera. Vol. 8. Syrphidae-Conopidae. Budapest, 1988. P. 11-230.

Adabiyot
--------

* *Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные*. Ташкент: Chinor ENK, 2009.

Havolalar
---------

* Eumerus rufipilus eol.org saytida(ingl.) )
* Eumerus rufipilus. Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-07-29).
**Zurab Azmaiparashvili** (gruzincha: *ზურაბ აზმაიფარაშვილი*) — Gruziyalik shaxmat boʻyicha grossmeyster. 2017-yil sentyabr oyida FIDE roʻyxatida uning Elo reytingi 2637 ga teng boʻlgan.

Karyera
-------

Azmaiparashvili 1988-yilda grossmeyster unvoniga ega boʻlgan. U koʻplab yutuqlarga erishgan, shu jumladan, uning yutuqlari qatoriga 1998-yilgi shaxmat olimpiadasida 2810 koʻrsatkichi bilan qayd etgan ijobiy natijasi va 1982-yil Moskva, 1986-yil, 1986-yil Tbilisi, 1989-yil London (Lloyds Bank Open) va Silivrida 2003-yil yakka tartibda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatlarida birinchilikni qayd etgan. 2010-yilda u Singapurda boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha 1-ASEAN chempionatida IM Oliver Barbosa bilan 1-2-oʻyinni durang natija bilan yakunlagan va tay-brekda gʻolib boʻlgan.

Azmaiparashvili shaxmat siyosatida faol qatnashuvchilardandir. U Yevropa shaxmat uyushmasi kengashi aʼzosi va xalqaro shaxmat federatsiyasi FIDE vitse-prezidentidir.

2009-yil avgust oyida u Ozarbayjon shaxmat jamoasi sardori etib tayinlandi va Novi Sad shahrida (Serbiya) shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida gʻolib boʻldi.

Qarama-qarshiliklar
-------------------

2003-yilda Istanbulda boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan Azmaiparashvili Vladimir Malaxovga (keyinchalik ikkinchi oʻrinni egallagan) qarshi harakatni qaytarib oldi. Oʻz xatosini qaytarib olib, oqilona harakat qilib, Azmaiparashvili oʻyinda va turnirda gʻalaba qozondi. Malaxov qoidalarni bajarishi mumkin edi, lekin u juda shokka tushganini aytgan.

Aytishlarishicha, Azmaiparashvili oʻz reytingini oshirish uchun 1995-yildagi Strumica turniri natijalarini soxtalashtirgan. U ancha kuchsizroq raqiblarga qarshi 18 raund oʻynagan va musobaqa noqonuniy hodisa sifatida baholangan. 2003-yilda Sveshnikov Azmaiparashvili hodisasi va Aleksandru Krisan bilan bogʻliq shunga oʻxshash ishni „ochiq sirlar" deb atadi, chunki ikkala aybdor ham FIDE siyosatiga qattiq aralashgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Singapore International Chess Festival 2010 – Closing Ceremony".  World Chess Federation (31-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2011-yil.
2. ↑  „Zurab Azmaiparashvili appointed Azerbaijan captain".  Interviews.chessdom.com. 23-sentabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2011-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-09-23).
3. ↑  „Novi Sad: Azerbaijan wins Gold – by one rook move".  Chessbase.com. Qaraldi: 21-dekabr 2011-yil.
4. ↑  „Chess Column". 14-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2016-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-04-14).
5. ↑  „The fake Heroes of Chernobyl revisited" (23-may 2005-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2016-yil.
6. ↑  „Evgeny Sveshnikov: "Only fools learn from their mistakes. It seems I am one of them..." - chess-news.ru". 8-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2016-yil.
7. ↑  Strumica 1995, Azmaiʼs Answer *New in Chess* 1996/3, page 5
8. ↑  „GrandMaster Square >>> Letter from GM Sveshnikov". Qaraldi: 4-dekabr 2016-yil.
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Писатели по алфавиту

Emili Bobovnikov 1898 -yil 20-aprelda Parijda asli yahudiy boʻlgan rus muhojiri va Lyuksemburgda tugʻilgan. Bobovnikovning boʻlajak onasi otasi joylashgan mehmonxonada xizmatkor boʻlgan. 1902-yilda oilada ikkinchi oʻgʻil Leon tugʻildi. 1906-yilda uning otasi badavlat ingliz ayoli, Shanxaydagi Britaniya konsulining qizi Emili Ottensur bilan aloqada boʻlib, undan qiz tugʻdi. 1905—1910-yillarda Parijdagi eng yaxshi xususiy maktab boʻlgan Alsat maktabida boʻlajak yozuvchini aniqlagan Emili edi va Jenevaga koʻchib oʻtganida, uni oʻzi bilan olib, Kalvin maktabiga yubordi. Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan Emili uni Angliyadagi maktab-internatga yubordi va u yerda 1915-yilda oʻrta maʼlumotni tamomladi. U oilada va kontinental Yevropada boʻlmaganida, otasi sil kasalligidan vafot etdi va Ottensoer oilasi urush tufayli deyarli butunlay vayron boʻldi.

Oʻn sakkiz yoshli Bobovnikov 1916-yilda tirikchiliksiz qaytib kelgan Parijda u *Renault* zavodida, Marsel restoranida idish yuvuvchi, Versalda yuk tashuvchi boʻlib ishlagan va boshqa gʻalati ishlarda ishlagan. Shu bilan birga u G. Kurtua sanʼat ustaxonasida va F. Kolarossi akademiyasida tahsil olgan. 1918-yilda qashshoqlik uchun bir oy qamoqda oʻtirib, u erdan toʻgʻridan-toʻgʻri fransuz armiyasiga chaqirildi. Boylik va qashshoqlikning bu halokatli almashinishi bilan Bovning biograflaridan biri uning kelajakdagi asabiyligini tushuntirdi.

1921-yilda Bobovnikov maktab oʻqituvchisi Syuzanna Valoisga uylandi va u bilan Vena chekkasiga joylashdi va u yerda birinchi marta nasr yozishni boshladi. 1922-yilda Bobovnikov Parijga yolgʻiz qaytib keldi. 1923-yilda Bobovnikov birinchi navbatda *Jan Valois* (*Jan Vallois*) taxallusi bilan — xotinining nomi bilan, keyin *Emmanuel Bov* (*Emmanuel Bove*) taxallusi bilan nashr eta boshladi, bu yozuvchi uchun doimiy boʻldi. Bu nikohda Bovaning ikki farzandi bor edi, ular bilan ajrashgandan keyin deyarli muloqot qilmagan.

Havola
------

* +
**Dame Emma Tompson DBE** (1959-yil 15-aprelda tugʻilgan) — ingliz aktrisasi, ssenariy muallifi va hajvchi. Britaniyaning eng taniqli aktrisalaridan biri va koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan ikkita „Oscar", „Emmy", uchta „BAFTA" mukofoti va ikkita „Oltin globus" mukofotlari sovrindori. 2018-yil 9-iyun kuni „Britaniya imperiyasi ordeni" bilan taqdirlandi.

Thompson Harry Potter va Qora libosli odamlar film franshizalarida, Mening qattiqqoʻl enagam, Men afsonaman, Izquvar 3, Sohibjamol va Maxluq kabi filmlarda rollar ijro etgan.

Filmografiya
------------

***Asosiy maqolaga qarang: Emma Thompson filmografiyasi***

Mukofot va nominatsiyalari
--------------------------

**Emma Tompson** koʻplab filmlarda, televizion dasturlarda va sahna asarlarida suratga tushgan. U faoliyati davomida koʻplab mukofotlarga sohibi va nomzodi boʻlgan, shu jumladan beshta „ Oskar" mukofotiga nomzodlik (ikkita gʻolib), toʻqqizta „ Oltin globus" mukofotiga nomzodlik (ikkita gʻolib), yettita BAFTA mukofotiga nomzodlik (uchta gʻolib) va oltita „Emmy" mukofotiga nomzodlik (bitta gʻolib).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Emma Thompson*** haqida turkum mavjud |

* Emma Thompson IMDbda
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bonlar (maʼnolari).

**Bonlar** (gollandcha boom — yogʻoch, xoda, shlagbaum) — suzuvchi hamda suv sirtida muallaq turuvchi toʻsiqlar; bir-biriga bogʻlangan xodalar sifatida yasalishi mumkin. Baʼzan, daryoning u qirgʻogʻidan bu qirgʻogʻiga tros (simarqon) tortib qoʻyiladi. B. harbiy kemalar turadigan joylar (gavan, reyd) ni yoki muhim inshootlar (mas, koʻpriklar, toʻgʻonlar va boshqalar) ni dushmanning suv osti kemalari, ulardan otiladigan torpedalar hamda suzuvchi minalardan mudofaa qiladi. "Oʻz" kemalarini oʻtkazib yuborish uchun B.da darvozalar boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pop zilzilasi** - 1984-yil 17 fevda soat 23 dan 27 min. oʻtganda sodir boʻlgan. Zilziladan Pop va uning atrofidagi bir qancha qishloqlar tala-fot koʻrgan. Zilzila kuchi epitsentrda 8 ballga yetgan, magnitudasi 5,7, chuq. 15 km. Bu hudud uchun zilzila tasodifiy hol boʻlmasdan, balki seysmotektonik izlanishlar natijasida oldindan (1976-yil) belgilab qoʻyilgan Namangan seysmogen zonasida roʻy bergan. Bu zona uchun oldindan koʻrsatilgan joyda zilzilaning boʻlishi olimlar bashoratini oqladi. Asosiy zilziladan soʻng bir oy ichida 50 dan ortiq 5—6 balli tebranish takrorlandi. Ulardan Uygʻursoy, Mirzatol, Pop, Nayman, Xoʻjaobod, Sang, Gʻurumsaroy, Chust kabi shahar va qishloqlar jiddiy zarar koʻrgan. Togʻlarda koʻchkilar sodir boʻlgan, Sirdaryo qirgʻoqlarida kengligi 15—25 sm li yoriqlar vujudga kelgan. Bundan keyin ham kuchli zilzilalar faqat shu zonada sodir boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Leon (maʼnolari).

**Leon** — Nikaraguaning gʻarbiy qismidagi shahar. Leon departamentining maʼmuriy markazi. Aholisi 171,3 ming kishi (1995). Mamlakatning yirik savdo va muhim madaniyat markazi. Temir yoʻl tuguni. Oziq-ovqat (qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash) sanoati korxonalari, mebel fabrikasi mavjud. Qishloq xoʻjaligi rayonining (paxta, shakarqamish, chorvachilik mahsulotlari) savdo markazi. Milliy universitet (1812) bor. Shaharga 1524-yilda asos solingan. 1609-yildagi zilziladan vayron boʻlgan. 1857-yilgacha mamlakat poytaxti edi. Tarixiy meʼmoriy obidalar saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alofitai**, koʻpincha oddiygina **Alofi** deb ataladi, Uollis va Futuna shahridagi qishloq hisoblanadi. Alofi orolining shimoli-gʻarbiy sohilida joylashgan boʻlib. U Alo boshliqligiga tegishli.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

2003-yilda Alofitay qishlogʻida jami 2 kishi doimiy yashovchi sifatida qayd etilgan; 2008-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, faqat bir kishi doimiy rezident sifatida roʻyxatga olingan. Alofi orolida deyarli hech kim yashamasa-da, qishloq tamaki ishlab chiqarish uchun asos boʻlib hizmat qiladi, yakshanba kunlari orolga tashrif buyuradigan futuniyaliklar tomonidan ishlatiladigan kichik ibodatxonaga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population municipale des villages des îles Wallis et Futuna (recensement 2018)".  INSEE. Qaraldi: 21-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Population municipale des villages des îles Wallis et Futuna (recensement 2008)".  INSEE. Qaraldi: 10-iyun 2011-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nevrozlar** (nevr... asabiylik -uzoq davom etgan ruhiy iztiroblar natijasida nerv sistemasi faoliyatining buzilishidan kelib chikadigan asabiyruhiy kasalliklar; oʻza-ro yaqin funksional ruhiy kasalliklar (nevrasteniya, isteriya, psixasteniya), emotsional yoki aqliy jihatdan toliqish natijasida, koʻpincha infeksion va boshqa kasalliklar taʼsi-rida yuzaga keladi. N. ancha keng tarqalgan kasallik boʻlib, asosan, nerv sistemasi tugʻma yoki hayotda orttirilgan zaif kishilarda kuzatiladi. N.da markaziy nerv sistemasida ham, ichki aʼzolarda ham jiddiy organik oʻzgarishlar boʻlmasada, bosh miyada kecha-digan asosiy jarayonlar — qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlarining oʻz-aro munosabatlari buziladi. N.da psi-xozlardan farqli oʻlaroq, bemorlar oʻz kasalliklariga nisbatan tanqidiy munosabatda boʻladilar. N.ning, asosan, 3 ta — isteriya, nevrasteniya va psixasteniya (miyadan ketmaydigan holatlar) turi farqlanadi. Ayrim "aʼzolar nevrozi" (yurak, meʼda, oʻpka) hozirgi vaqtda N.ning alohida turi emas, balki uning somato-vegetativ belgilari deb hisoblanadi. N. koʻp uchraydi va yildan-yilga koʻpayib borish qonuniga ega. N.dan nevrozga oʻxshash qolatlarni ajratmoq zarur, bu belgilari jihatdan N.ga aynan oʻxshab ketsada, biroq ular ruhiy iztiroblar oqibatida emas, balki boshqa xastalik, Mas, xafaqon, miya qon to-mirlari aterosklerozi. shizofreni-yaning boshlangʻich belgisi sifatida namoyon boʻladi. N.ning ayrim turlari kelib chiqishida kishi shaxsining kasallik oldi xususiyatlari (premorbid) katta ahamiyatga ega. Shuningdek, oliy nerv faoliyati ojizroq kishilar shunday faoliyati kuchli kishilarga nisbatan N.ga koʻproq moyil boʻladilar. Bundan tashqari, birinchi signal sis-temasi yuqoriroq boʻlgan kishilarda — isteriya, ikkinchi signal sistemasi kuchliroq boʻlganlarda esa miyadan ketmaydigan holatlar nevrozi koʻproq uch-rashi isbotlangan. Bular aralash nevrotik holatlar koʻrinishida ham namoyon boʻlishi mumkin. N.ni davolashda psi-xogen omillarni bartaraf etish zarur. Dori-darmonlar bilan birga psixoterapiya ham muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leopoldo Antonio Carrillo** (talaffuzi: "Leopoldo Antonio Karrillo", 1880-yil 6-avgust - 1961-yil 10-sentyabr), professional sifatida **Leo Carrillo** nomi bilan tanilgan, amerikalik aktyor, vodvil, siyosiy karikaturachi va tabiatni muhofaza qilish mutaxassisi bo'lgan. U *"The Cisco Kid"* (1950 – 1956)  teleserialidagi Pancho rolini va bir nechta filmlarda o'ynaganligi bilan mashhur edi.

Biografiya
----------

Leo Carrillo Kaliforniyadagi Carrillolar oilasining a'zosi bo'lib, Kaliforniya, Meksika va Ispaniya orqali 1260-yilgacha bo'lgan ota-bobosi, 1769-yil 1-iyulda San-Diyegoga kelgan, Las-Kaliforniyadagi Ispaniyaning Portola ekspeditsiyasi mustamlakasida askar edi. Frencickan Friar Junipero Serra 1781-yilda Don Jose Raimundo va Tomasa Ignacia Lugoning nikoh marosimini oʻtkazdi. Uning katta bobosi Carlos Antonio Carrillo (1783-1852) Alta Kaliforniya gubernatori boʻlgan(1837-1838). Uning amakisi Jose Antonio Carrillo Los-Anjelesning uch marta shahar meri boʻlgan va ikki marta gubernator Pio Pikoning opa-singillariga uylangan. Uning otasi tomonidan Bostonda tahsil olgan Pedro Carrillo yozuvchi edi.

### Karyera

Universitet bitiruvchisi Carrillo *San-Fransisko Examiner* gazetasida karikaturachi boʻlib ishladi, keyin Brodveyda aktyorga aylandi. Gollivudda u 90 dan ortiq filmlarda, koʻpincha dialekt mutaxassisi sifatida paydo boʻlgan, garchi real hayotda u aksentsiz bariton gapiradigan ovozga ega boʻlgan boʻlsa ham. U odatda dialektni kulgili effekt uchun ishlatar, nutqini malaproplar bilan tuzatardi.

Shaxsiy hayot
-------------

1913-yilda Carrillo Nyu-Yorkdagi Nyack shahridan Edith Shakespeare Haeselbarthga uylandi va u bilan Nyu-York teatrida sahna ortida uchrashdi va u yerda uning chiqishlarini koʻrdi. Ular 1953-yilda vafotigacha birga qolishdi. Ular Los-Alisosda Channel Roadda, Santa Monika kanyonida yashashgan. Carrillosning Marie Antoinette ismli bir farzandi bor edi. Ular vaqtlarining bir qismini Kaliforniyaning Karlsbad shahridagi fermada oʻtkazdi. Carrillo tez-tez skaut guruhlariga maydonda lager oʻtkazishga ruxsat bergan.

Oʻlim
-----

 Leo Carillo qabri, Vudlaun memorial qabristonida, Santa Monika
Leo Carrillo 1961-yilda 81 yoshida saraton kasalligidan vafot etdi va Santa Monicaʼsning Vudlaun memorial qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------


1. ↑  "'Cisco Kid' in Top Kid Spot", *Billboard*, April 30, 1955, p. 8.
2. 1 2 3  Carrillo 1961. sfn error: no target: CITEREFCarrillo1961 (help)
3. 1 2  „José Raimundo Carrillo (1749-1809)".  sandiegohistory.org. Qaraldi: 16-aprel 2010-yil.
4. ↑  „Leo Carrillo biography".  Leocarrillo.net. 7-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-aprel 2012-yil.
5. ↑  „PIO PICO GENEALOGY DATABASE".  www.piopico.org. 5-yanvar 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2010-yil.
6. ↑  „Hollywood Star Walk Leo Carrillo". *Los Angeles Times*. Qaraldi: 30-mart 2012-yil.
7. ↑  *Williams, Whitney*. „A Son of the Dons". Oakland, CA: Oakland Tribune (25-noyabr 1934-yil), s. 61. Qaraldi: 25-iyul 2016-yil.
**Nevşehir**. Turkiya'da bir viloyat.

Andoza:TR il bilgi kutusu
**Nevşehir ili** İç Anadolu Bölgesinde yer alan, Muşkara adlı bir köy iken, adını Farsça "yeni" anlamına gelen nev'den alarak üretilmiştir.

6429 sayılı yasa ile Nevşehir 20 Temmuz 1954 tarihinde il haline getirildi. Kırşehir ve Kırşehir'e bağlı Mucur, Avanos, Hacıbektaş (1945'te ilçe oldu), Kayseri'ye bağlı Ürgüp (1935'te ilçe oldu), Niğde'ye bağlı Arapsun (1948'de Gülşehir adını aldı) Nevşehir'in ilçeleri haline getirildi. Kozaklı ve Hamamorta köyleri Avanos'a bağlı birer köy iken birleştirilerek 1954'te Kozaklı adıyla ilçe olarak Nevşehir'e bağlandı. Kırşehir 1957'de tekrar il yapıldı. Mucur ilçesi ile beraber Nevşehir'den ayrıldı. Daha önceleri Melegübü ismi ile anılan bir bucak merkezi olan Derinkuyu 1 Nisan 1960'ta ilçe durumuna getirildi. Acıgöl kasabası ise 4 Temmuz 1987'de ilçe olmuştur.
thumb|left|Tatlarin, Nevşehir
thumb|left|Kozaklı, Nevşehir

Belediyeler
-----------

* Kozaklı Belediyesi, ( Kozaklı Belediyesi. )
* Avanos Belediyesi, ( Avanos Belediyesi. )
* Hacıbektaş Belediyesi, ( Hacıbektaş Belediyesi. )
* Derinkuyu belediyesi, (Derinkuyu belediyesi.)
* Gülşehir Belediyesi, (Gülşehir Belediyesi)
* Acıgöl Belediyesi (Acıgöl Belediyesi)
* Ürgüp Belediyesi (Ürgüp Belediyesi)

Fotoğraflarla Nevşehir
----------------------

* Fayl:Resim:Tatlarin1.jpg**Tatlarin**  (*Tatlarin Kasabası*)
* Fayl:Resim:Nevşehir districts.png**Nevşehir** ilinin ilçeleri
* Fayl:Resim:Kozakligiris.jpg**Kozaklı ilçesi**
* Fayl:Resim:Turkey.Nevşehir01.JPG**Nevşehir** ve **Nevşehirden görünüş**
* Fayl:Resim:Ürgüp.jpg**Ürgüp** ve **Ürgüpden görünüş**

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------

* Nevşehir Valiliği
* Nevşehir Belediyesi

Andoza:Nevşehir valileri

Andoza:Türkiye idari

\*

  

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | Turkiya Davlat Bayrog`i |
|  |
**Qoʻytosh togʻi** — Shimoliy Nurota togʻlarining janubiy -sharqiy qismi. Sharqda Sangzor vodiysi, gʻarbda Savurbel dovoni oraligʻida. Jizzax viloyatida. Uz. 65 km; eni 8-13 km, eng keng joyi 25 km. Eng baland joyi — Toʻngʻizlitogʻ (1905 m). Janubi-gʻarbida Sangzor — Nurota, shimoliy -sharqida Mirzachoʻl botiqlari oʻrab olgan. Suvayirgʻich qismi va yon bagʻirlarida tekislangan yuzalar keng tarqalgan. Qoʻytosh togʻi qumtosh, slanets, ohaktosh, marmar, granodiorit, granitdan iborat. Qatlamlarning yotish holatlari tektonik harakatlar natijasida kuchli oʻzgargan. Marmarlashgan ohaktoshlar yuzaga chiqqan ayrim joylarda soy yon bagʻirlari tik. Jinslar nurash oqiba-tida qoʻy, tik devorli qalʼa, turli xil jonivorlar qiyofasini eslatuvchi tabiat ajoyibotlarini hosil qilgan. Togʻning shimoliy yon bagʻridagi tik qoyalarda tosh uyumlari, slanetsli hududlarda toshloqli buzuq yerlar keng tarqalgan. Shimoliy yon bagʻrida ohak-toshlar yuzaga chiqib qolgan. Togʻning janubiy yon bagʻridagi bir muncha tekis yuza Gʻallaorol va Qoʻytosh botiqlari tomon pastlasha boradi. Qoʻytosh togʻi yon bagʻirlari assimetrik tuzilishga ega. Shimoliy yon bagʻrida Ustixonsoy, nuraksoy, Osmonsoy, Ilonchisoy; jan yon bagʻrida Chayonlisoy, Ingichkasoy, Savrunsoy, Sagʻanaqsoy, Norvonsoy kabi soylar oqib tushadi. Buloqlar ham bor. Tipik boʻztuproq, toʻq tusli boʻz tuproqlar tarqalgan. Oʻsimliklardan shimoliy yon bagʻrida qoʻngʻirbosh, rang, shuvoq, flemis, yaltirbosh; janubiy yon bagʻrida turli xil oʻtlar, shuvoq, yaltirbosh, rovoch, chayir, koʻztikan, ayrim joylarda naʼmatak, bodomcha uchraydi. Togʻ tepasi va yon bagʻirlaridan bahorgi yozgi yaylov sifatida foydalaniladi. Qoʻytosh togʻida Qoʻytosh volf-ram-molibden koni bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nevrasteniya** (nevr — asab va yun. astheneia — darmonsizlik), astenik nevroz, asab toliqishi, asab ojizligi — asab tizimining uzoq vaqt oʻta toliqishi, yaʼni ruhiy iztirob natijasida kelib chiqadigan kasallik, nevrozlarning bir turi N.ga intoksikatsiya (koʻpincha alkogoldan), infeksiya, oʻta toliqish, toʻyib ovqatlanmaslik, bosh miya shikastlanishi, shuningdek, tez-tez asabga tegadigan va darmonni quritadigan vaziyatlar, kechasi kam uxlash va boshqalar sabab boʻladi. N.da, asosan, asteniya sindromiga xos alomatlar yuzaga keladi. Bunda bemor salbiy taʼsurotlarga oson beriluvchan, serzarda, jahldor, tez charchaydigan boʻlib qoladi, madori quriydi, yotganida tez uxlab qolib, salgina shovqinga uygʻonib ketadi. Bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻi faoliyatining buzilishi tufayli oliy nerv faoliyatida qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlarining munosabatlari buzilib, avval birinchisi, keyinroq ikkinchisi ustunlik qiladi. N. alomatlari ham ana shunday kelib chiqadi, dastlab bemor taʼsirchan, jahldor, bezovta, keyinchalik charchagan, boʻshang, horgʻin, uyquchan, kayfiyati buzuq, xotirasi pasaygan ahvolga tushadi. Hissiyot ojizligi, sezgilarning oshishi, teri sezuvchanligining ogʻriqli darajagacha ortishi, betoqatlik, shu vaqtning oʻzida ruhiy va jismoniy toliqish, diqqat va xotiraning pasayishi kuzatiladi. N.ga xos alomatlardan biri uyquning buzilishi va tez-tez bosh ogʻrib turishidir. Uyqu juda yuzaki boʻlib, aksariyat hollarda betoʻxtov davom etib, tush koʻrish bilan kechadi. Kunduzi esa uyqu bosadi, bemor uyqudan turganida kuchli charchagan, horgʻin boʻladi. N.da koʻp uchraydigan belgilar — bu turli-tuman somato-vegetativ va nevrologik buzilishlardir. Bunga ishtahaning buzilishi, ogʻiz qurishi, kekirish, koʻngil aynishi, ich dam boʻlishi, qabziyat, koʻp terlash, tomir urishi va arterial bosimning oʻzgaruvchanligi, koʻz qovoqlari va barmoqlarning titrab turishi (tremor), pay reflekslarining kuchayishi, jinsiy faoliyat susayishi va h.k. kiradi. Bu alomatlar bemorning umumiy ahvoli yaxshilanishi bilan tezda oʻtib ketadi. N.da mehnat qilish va dam olishni toʻgʻri uyushtirish, sport bilan shugʻullanish, sayr qilish, suv muolajalaridan foydalanish, vitaminli ovqatlar isteʼmol qilish, oilada, ishda tinch va xotir-jam boʻlish bemorning tezda sogʻayib ketishiga olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻziqorin** - diskomitsetlar urugʻi askomitsetlar sinfiga mansub zamburugʻlar turkumi. Apotetsitlari yirik, balandligi 6—15 sm, kengligi 1,5—5 sm, tik va etdor, poyacha va qalpoqchaga boʻlingan. Poyachasi silindrsimon, yoʻgʻonligi 2—3 sm. Qoʻngʻir tusli qalpoqchasi poyachaga yopishgan, konussimon sirti uyachali. Askalari silindrik, uzun (350 mkm gacha). Sporalari bir hujayrali. Q.ning 6 turi bor. Shimoliy yarim sharning moʻʼtadil mintaqalarida, Avstraliya aralash va ignabargli oʻrmonlarining yalang joylarida, ayniqsa, yongʻin ketgan qismida, oʻrmon chetlari va togʻlarda tarqalgan. Tuproq saprofiti. Erta bahorda uchraydi. Pishirib yeyiladi. Oʻzbekistonda choʻl Q.i oʻsadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirhomid Mirzayev** — jurnalist, oʻzbek adibi.

Tavalludi
---------

Jurnalist va adib Mirhomid Mirzayev (Sanjar Tilla) 1912-yil 1-iyunda Uychi tumani Fayziobod qishlogʻida tugʻilgan. Ota-onadan erta yetim qolib, namanganlik Zahroxon ismli xolasinikida tarbiyalanadi.

Faoliyati
---------

Taʼlimni Toshkentda Y.Oxunboboyev nomidagi meditsina texnikumidan boshlaydi. 1924-yildan boshlab respublika matbuotida faol qatnashadi. Harbiy xizmatda boʻladi. „Lenin uchquni", „Sovet Oʻzbekistoni", „Toshkent haqiqati", „Yosh leninchi", „Namangan haqiqati", „Sharq musulmonlari" jurnali va gazetalarida boʻlim mudiri, muharrir vazifalarida ishlaydi. 1925-yili „Yangi Fargʻona" gazetasida birinchi xabari bosilib chiqqandan to umrining oxirigacha jurnalistikaning oldingi marrasida faoliyat olib bordi.

U oʻzining jurnalistik ijodini adabiy faoliyat bilan birga qoʻshib olib borgan. Uning „Yetuklikka imtihon", „Poplik Mamajon", „Birinchilar qatorida", „Gullar mamlakati" ocherklar toʻplamlari mavjud. „Gulcha ustida nur" dramasida uygʻur xalqining ozodlik uchun kurasi badiiy puxta tasvirlangan.

Mirhomid Mirzayev badiiy tarjimonlik bilan ham shugʻullangan. L.Leonovning „Hujum" pyesasi, A.Gaydarning „Maktab", „Harbiy sir", A.Chaykovskiyning „Olis yulduz shu’lasi" asarlarining tarjimalari uning qalamiga mansubdir.

U Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi unvoniga sazovor boʻlgan.

1958-yilning kuzida shoir Turob Toʻla rahbarligida oqsoqol yozuvchimiz Nazir Safarov, qirimtatar yozuvchisi Shamil Alyadin, Nosir Fozilov, shoir Aziz Abdurazzoq bilan birga Mirhomid Mirzayev Namangan boʻylab sayohatlarda ishtirok etgan.

Asarlari
--------

**Ocherklari**

* „Yetuklikka imtihon"
* „Poplik Mamajon"
* „Gullar mamlakati"
* „Birinchilar qatorida"

**Tarjima asarlari**

* „Hujum"
* „Maktab"
* „Harbiy sir"
* „Olis yulduz shu’lasi"

Vafoti
------

Mirhomid Mirzayev 1980-yili 23-noyabrda Namanganda vafot etgan.

Havolalar
---------

* Sanjar Tilla kitoblari
* Rafiq Mo‘min

Manbalar
--------

1. ↑  Hamidjon, Homidiy; Mahmudjon, Ma'murov*. Namangan adiblari* — 79 bet. ISBN 978-9943-09-120-7.
2. ↑  „Nosir FOZILOV DOMLA SHARIPOV" (31-mart 2016-yil). Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
**Qoʻziboy** — kechpishar mahalliy tarvuz navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida mahalliy navlardan yakka tanlash usuli bilan yaratilgan (A.G.Nikulina).

Mevasi choʻziq-sharsimon, yuzasi sil-liq, poʻsti qoramtir-yashil, qalin (2,5—3,5 sm), noaniq chiziqlari bor, ogʻirligi 8—18 kg. Eti pushti rangda, oʻrtacha tolali, sersuv, shirin. Tarkibida qand miqdori 8—9%. Urugʻi yirik (1,6 sm). Niholi unib chiqqanidan keyin birinchi hosili 96—110 kunda pishadi. Hosildorligi 400—500 s/ga. Jizzax, Samarqand, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlarida ekish uchun rayonlashtirilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**1885-yildagi Madrid protokoli —** Buyuk Britaniya, Germaniya va Ispaniya oʻrtasidagi Ispaniyaning Sulu arxipelagidagi suverenitetini tan olgan kelishuv boʻlib, Ispaniyaning ushbu mintaqadagi taʼsirini cheklashni maqsad qilgan. Shartnomaning yana bir muhim maqsadi Arxipelagi va Shimoliy Borneo doirasidagi bitim taraflari oʻrtasida hech qanday cheklovlarsiz savdoni kafolatlash edi.

Shartnomaga koʻra, Ispaniya Kalimantanga boʻlgan barcha hududiy daʼvolaridan voz kechadi. Shartnomaning yana bir muhim maqsadi Arxipelagi va Shimoliy Borneo doirasidagi bitim taraflari oʻrtasida hech qanday cheklovlarsiz savdoni kafolatlash edi.

Manbalar
--------

* Ley R. Rayt. Shimoliy Borneo bahsi boʻyicha tarixiy eslatmalar. Osiyo tadqiqotlari jurnali, jild. 25, yoʻq. 3 (1966-yil, may), bet. 471-484.
* Ley R. Rayt. Britaniya Borneosining kelib chiqishi. Zamonaviy Osiyo tadqiqotlari, jild. 10, yoʻq. 1 (1976), bet. 149-154
* Ley R. Rayt. 1885-yilgi Angliya-Ispaniya-Germaniya shartnomasi: Shimoliy Borneoda Britaniya gegemoniyasining rivojlanishidagi qadam. Avstraliyaning siyosat va tarix jurnali 18(1), 62-75

Havolalar
---------

* Britaniya Shimoliy Borneo, 1885-yil Sabah qonuni[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
**Panorama kino** — kinofilmlarni suratga olish va namoyish qilish usullaridan biri. Kinofilmlar maxsus apparatlar bilan kinoga olinadi va juda katta (bir necha yuz m2 yuzali) doiraviy ekranga tushiriladi. Kinoga olishda bir-biriga nisbatan 48° burchak ostida joylashgan 3 obʼyektivli apparat ishlatiladi. Kadrlar 35 mm li 3 ta kinoplyonkaga olinadi (har kaysi plyon-kaga umumiy panorama kadrining 1/3 qismi tushiriladi). Kinoplyonkalar kinoga olish apparatlarida 712,5 mm/s tezlik bilan harakatlanadi. Filmlar juda botiq silindrik ekranli (eni 20–30 m li) kinoteatrlarda 3 ta kinoproyektor bilan namoyish kilinadi. Bunda tasvir gorizontal boʻyicha 150°—170°, vertikal buyicha esa 55° burchak ostida hosil boʻladi.

Ovoz stereofonik usulda 35 mm li plyonkaga qayd qilinadigan 7 yoki 9 ta kanalga yozib olinadi va eshittiriladi. Harakat bilan olingan film kadrlari namoyish kilinganda tomoshabinlar oʻzlarini goʻyo ekranda boʻlayotgan voqealar qatnashchisidek sezadilar. Bunda stereoskopik effekt (kinoga olingan asosiy obʼyektlarning yonida joylashgan narsalarni koʻrish taassuroti) hosil boʻladi, bu esa filmni tushunishni osonlashtiradi.

Birinchi Panorama kino tizimini fransuz rejissyori Abel Gance ("Napoleon") 1927-yil yaratgan. Panorama kino murakkabligidan 20-asr 60-yillar boshidan boshlab uning oʻrniga kinoga olish va koʻrsatishda bir obʼyektivli usuldan va 70 mm li standart kinoplyonkadan foydalaniladigan tizim qoʻllanila boshladi. Baʼzi shaharlarda (mas, Moskvada) hozir ham bor (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Matluba Usanova**—sharqshunos filolog, arabshunos, tarix fanlari nomzodi. 1938-yil Oʻsh shahrida (Qirgʻiziston) tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1964-yil bitiruvchisi.

Faoliyati
---------

1965–1990-yillar Oʻz FA Tarix va arxeologiya institutining Oʻzbekistonning qadimgi va oʻrta asr davri tarixi boʻlimida avval katta laborant, keyin kichik ilmiy xodim va ilmiy xodim. 1990-yildan nafaqaga chiqquncha, OʻzFA SHI manbashunoslik va qoʻlyozmalarni tavsiflash boʻlimida katta ilmiy xodim.

Ilmiy yoʻnalishi
----------------

Oʻrta Osiyoda mato ishlab chiqarish tarixi, manbashunoslik. 20 dan ortiq ilmiy va ommabop ishlar muallifi.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: "Oʻrta Osiyoda IX – X asrlarda toʻqimachilik ishlab chiqarish tarixi". – T. 1989. 

* K istorii gorodov Xorezma X veka // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1985. – №6. – S.46–49.
* Muqanna haqida soʻz // Saodat. – Toshkent, 1988. – №11.
* Paxta tolasidan chiqarilgan matolar // Adabiy meros. – Toshkent, 1989.
* Iz istorii tekstilnogo proivodstva v Sredney Azii IX – XII vekov (o tkani "dibadj") // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1989. – №7. – B. 36–40.
* K istorii proizvodstva lnyanыx tkaney v srednevekovoy Sredney Azii // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Toshkent, 1989. – №11. – S.37–41.
* "Zandanachi" matosi toʻqib chiqarish tarixidan // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. – Toshkent, 1993. – №6.

Manbalar
--------

* O'zbekiston sharqshunoslar bibliografiyasi, Toshkent, 2021
**Panna olmos rayoni** - Hindistonning Madhya-Pradesh shtatidagi qimmatbaho toshlar konlari joylashgan mintaqa. Umumiy maydoni 1700 km². Tub jinslarda joylashgan mashhur Majga-on va bir nechta sochma olmos konlari bor. Majgaon kimberlit konining maydoni 500x350 m boʻlib, 270 m chuqurlikgacha zaxiralari 4,5 mln. karat miqdorida ba-holangan; bu konda miloddan avvalgi davrlarda ham olmos qazib olinganligi maʼlum, hozirgi vaqtda yiliga 12 ming karat atro-fida olmos qazib olinadi (oʻrtacha 100 t kimberlit jinslaridan 10,7 karat olmos olinadi). Bundan tashqari, Panna olmos rayonir.da turli kimmatbaxr va zebu ziynat buyumlari yasashda ishlatiladigan toshlar (zumrad, akvamarin, sapfir, yoqut, oytosh, ametist, safsar, granat, aqiq) sochma konlardan olinadi. Aqiqning yirik sochma konlari Gujarot, Maqarashtra va Bihar shtatlarida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pankovdagi** **Sovet harbiy memoriali** (nemischa:) — 1945-yil aprel-may oylarida Berlinga bosqin paytida halok boʻlgan Qizil Armiya askarlari xotirasiga bagʻishlangan eng katta yodgorlik majmuasi. U Berlinning Pankow krugidagi Niederschönhausen tumanida Schönholzer Heide xalq bogʻida joylashgan (nemischa:). Berlindagi uchta asosiy Sovet urush yodgorliklaridan biri (Treptow Park va Tiergarten yodgorliklari bilan birga).

Tarixi
------

Memorial 1947-yil may-1949-yil noyabr oylarida K.A Solovyov, M. Belaventsev, V. D.Korolyov va haykaltarosh I. G. Pershudchevdan iborat sovet meʼmorlari guruhi tomonidan qurilgan.

Yodgorlik hududida Berlinga bosqin paytida halok boʻlgan jami 80 000 kishidan 13,2 ming sovet askarining qoldiqlari dafn etilgan. Ulardan 3180 tasining nomi maʼlum. Memorial markazida balandligi 33,5 metr boʻlgan siyenit obelisk oʻrnatilgan. Atrofida halok boʻlganlar va 8 dafn maydonlari nomi yozilgan 100 ta bronza lavha mavjud boʻlib, ularning har birida 1182 kishi dafn etilgan. Dafn zalida obelisk ostida polkovnik unvoniga ega boʻlgan ikki ofitserning dafn etilgan joylari joylashgan. Obelisk oldida Vatan haykali oʻrnatilgan boʻlib, unga marosimlarda gulchambarlar qoʻyiladi. Qora porfirdan yasalgan haykalning plintida halok boʻlgan ofitserlarning ismlari yozilgan 42 bronza lavha bor. Memorialning umumiy maydoni taxminan 30 ming kvadrat metrni tashkil qiladi. Bu yerda dafn qilish yodgorlik ochilgunga qadar davom etdi (kasalxonalardan).

Yodgorlikning umumiy eskirganligi sababli 2011-2013-yillarda toʻliq restavratsiya qilingan.

Galereya
--------

* Советский военный мемориал в Панкове, 1982 годСоветский военный мемориал в Панкове, 1982 год
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  www.sowjetische-memoriale.de

Havolalar
---------

* berlin.de[*sayt ishlamaydi*](olm.) )
* berlin.de(olm.) )
* Ivan Gavrilovich Perschudtschew(olm.) )
* Hans Xauzer: *Sorgen mit den russischen Ehrenmalen*
* Pankov. Notoʻgʻri unutilgan yodgorlik
Qunduz
**Oʻrta Osiyo qunduzi** — O'zbekiston Respublikasining fauna Qizil kitobiga kiritilgan sutemizuvchi hayvon.

Maqomi
------

Yoʻq boʻlib ketayotgan, lokal tarqalgan kenja tur.TMHI Qizil roʻyxatiga kiritilgan.

Koʻrinishi
----------

Tana uzunligi 70 mm gacha. Dumining uzunligi 440 mm gacha. Soch chizigʻi juda zich va qoʻpol emas. Orqaning rangi och jigarrang, toʻlqinli, yon tomonlari biroz ochroq, qorin oq-sargʻish yoki oq-kulrang. Boshi orqa tomondan ochroq. Dumi keskin ikki rangli: orqa tomondan bir xil rangda, pastda esa sargʻish-oq rangda.
Tana uzunligi 70 mm gacha. Dumining uzunligi 440 mm gacha. Soch chizigʻi juda zich va qoʻpol emas. Orqaning rangi och jigarrang, toʻlqinli, yon tomonlari biroz ochroq, qorin oq-sargʻish yoki oq-kulrang. Boshi orqa tomondan ochroq. Dumi keskin ikki rangli: orqa tomondan bir xil rangda, pastda esa sargʻish-oq rangda.

Tarqalishi
----------

Oʻtgan asrning oʻrtalarigacha Sirdaryo,Zarafshon,Amudaryo va uning quyilishida keng tarqalgan.Soʻnggi yarim asrda areali keskin qisqargan, ushbu tur faqat Xisor-Oloy togʻi daryosidagina qayd etilgan.Gʻarbiy Tyan-Shanda borligi haqida maʼlumotlar yoʻq.Oʻzbekistondan tashqarida:Oʻrta Osiyo mamlakatlari,Qozogʻiston,Eron,Afgʻoniston.Yevropa,Shimoliy Afrika,Gʻarbiy Osiyo,Xitoy,Hindiston,Shri-Lankada — boshqa kenja turlari.

Yashash joylari
---------------

Toshqin togʻ daryolari, shuningdek, tekislik daryolari va qayir koʻllarida hayot kechiradi.Baliqqa boy chuchuk suv havzalari yashashi uchun qulay muhit hisoblanadi.

Soni
----

Tabiiy kam sonli, daryo oʻzanining 1 km iga 1 tadan toʻgʻri keladi. Kollektor-drenaj tizimining kengayishiga bogʻliq ravishda 2000-yillardan boshlab arealining tekislik qismida asta-sekin tiklanish jarayoni kuzatilmoqda.Hozirda Amudaryodan Qizilqum qoʻriqxonasigacha boʻlgan hududda uchraydi,Amu-Buxoro kanali orqali Buxoro ixtisoslashgan „Jayron" pitomnigidagi koʻlga hamda Dengizkoʻl suv omboriga oʻtadi,Zarafshon daryosidan Zarafshon milliy tabiat bogʻi chegarasiga oʻtadi.Hisor-Oloydan — Surxondaryo Qashqadaryo,Qizildaryo,Oqsuv,Sheroboddaryo,Machaydaryo,Sangardakdaryoga oʻtadi.Hisor qoʻriqxonasida 30 dan ortiq qunduz saqlanib qolgan.Surxondaryo viloyatining tekisliklarida sugʻorma kanallar boʻylab joylashadi.Umummiy soni taxminan 500 tani tashkil etadi.

Yashash tarzi
-------------

Tunlari faol, kunduzi qirgʻoq boʻyidagi uyalariga, kovak va gʻorlarga berkinadi.Juftlashishi — fevral-aprelda.Urgʻochisi har ikki yilda bir marta — yanvar-fevralda — bolalaydi.Bolalari uyasidan aprel-avgustda chiqadi, 3 yildan soʻng jinsiy voyaga yetadi.Baliqlar, baʼzan qurbaqa, suv ilon, mayda sutemizuvchilar va qushlar, suvda yashovchi umurtqasizlar bilan oziqlanadi.

Manbalar
--------

* Maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobidan olindi.
* Qoʻshimcha maʼlumotlar vikipediyaning rus maqolasidan tarjima qilindi.
* Qunduz rasmi freeimages.com saytidan olindi.