***Magyarosaurus dacus*** (lotincha, soʻzma-soʻz — venger kaltakesak, mumkin ruscha nomi — Magyarosaurus) Lithostrotia turkumidagi oʻtxoʻr dinozavrlarning bir turi. Ular boʻr davrining oxirida (83,5—66,0 млн лет avval) hozirgi Ruminiya hududida (Transilvaniyada) yashagan.

Tavsif
------

Bu sauropodlarning eng kichik turlaridan biri edi: uning uzunligi taxminan 6 m (va uning turlari — diplodocus, gigantosaurus — 100 tonnagacha ogʻirlikda edi). 1895-yilda *Sanpetru formatsiyasida* (*Xateg havzasi*, Ruminiya) kashf etilgan. Yaqin vaqtgacha koʻplab mutaxassislar bu suyaklar kattalarga emas, balki yoshlarga tegishli deb taxmin qilishgan.

Insulyar mittilik bu turda 2010-yilda isbotlangan. U yana bir dinozavrning zamondoshi — Ruminiyada yashagan *Paludititan*.

Sistematikasi
-------------

*Magyarosaurus dacus* — *Magyarosaurus* jinsining bir turi. Ushbu tur 1915-yilda vengriya aristokrati va paleontologi Ferenc Nopcza tomonidan tasvirlangan. U unga *Titanosaurus dacus* nomini berdi (Ruminiya hududida yashagan qadimgi Frakiya qabilalarining dakiyaliklar sharafiga). 1932-yilda Fridrix fon Huene turni *Magyarosaurus dacus*, yaʼni „Vengriya kaltakesaki" deb oʻzgartirdi.

Bugungi kunga qadar *Magyarosaurusning* taksonomik pozitsiyasi boʻyicha konsensus mavjud emas. U Saltosauridae (=Titanosauridae) oilasida *Rapetozavrga* yaqin hisoblanadi. Buni 2005-yilda amerikalik paleontolog Kristina Karri Rojers tadqiqoti koʻrsatdi. *Upchurch* (2004) bilan birgalikda u *Lithostrotia toʻdasida* aniqlaydi. Shu bilan birga, 2005-yilda fransuz paleontologi *Jan Le Lyuf* bu dinozavrni Titanosauridae oilasiga olib bordi. Bir qator boshqa olimlar, jumladan *Uilson* (2002), *Pereda Suberbiola* va *Galton* (2007) Titanozavrlar guruhida bu jinsning aniq oʻrnini belgilashmaydi.

paleobiologiyasi
----------------

*Xatseg* Хацег (остров) [острове Хацег; Hațeg Island] orolida Magyarosaurusning alohida yashash joyi (eng.), zamonaviy Ruminiya hududida boʻr davrining oxirida mavjud boʻlib, evolyutsiya jarayonida dinozavr hajmining pasayishiga olib keldi. Bu cheklangan oziq-ovqat zaxiralari va oz sonli yirtqichlar bilan bogʻliq (ularning eng kattasi *Balaur* boʻlib, ikki metrga yetgan). Xuddi shu hududda va bir vaqtning oʻzida yashagan boshqa dinozavr turlari, jumladan Rabdodon va *Struthiosaurusda* mittilik kuzatilgan. Nopcha birinchi boʻlib *Magyarosaurusning* nisbatan kichik oʻlchamlarini orol mittiligi bilan izohladi. Keyinchalik tadqiqotchilar uning xulosalariga shubha qilishdi, buning oʻrniga Magyarosaurus toshqotmalari oʻsmirlarning suyaklaridir. Biroq, 2010-yilda chop etilgan suyak oʻsishi naqshlarining batafsil oʻrganilishi Nopchi gipotezasini qoʻllab-quvvatladi, bu *Magyarosaurus* suyaklari kattalarga tegishli ekanligini koʻrsatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  †Magyarosaurus dacus[*sayt ishlamaydi*] (англ.) информация на сайте Fossilworks. (Дата обращения: 2 ноября 2016).
2. ↑  „*Magyarosaurus dacus*" (en). *Paleobiology Database Classic*. 4-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2016-yil.

.
3. ↑  Therrien, F. Zelenitsky, D.K. and Weishampel, D.B. (2009). "Palaeoenvironmental reconstruction of the Late Cretaceous Sânpetru Formation (Haţeg Basin, Romania) using paleosols and implications for the „disappearance" of dinosaurs." *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology*, **272**(1—2): 37—52. Template loop detected: Andoza:Doi  
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by handMagyarosaurus dacus]].
4. ↑  „У динозавров нашли островную карликовость. — lenta.ru". 6-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2010-yil.
5. ↑  Small body size and extreme cortical bone remodeling indicate phyletic dwarfism in Magyarosaurus dacus (Sauropoda: Titanosauria) — PNAS
6. 1 2  Nopcsa, F. (1915). „Die Dinosaurier der siebenburgischen Landesteile Ungarns." *UNGAR. GEOL. REICHSANST.*, **23**: 1—26.
7. ↑  von Huene, F. (1932). „Die fossile Reptil-Ordnung Saurischia, ihre Entwicklung und Geschichte." *Mong. Geol. Pal.*, **4**(1) pts. 1 and 2, viii +361 pp.
8. ↑  Curry Rogers, K. (2005). „Titanosauria: A phylogenetic Overview" *in* Curry Rogers, K. and Wilson, J.A. (eds), *The Sauropods: Evolution and Paleobiology*. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-24623-3

Adabiyot
--------

* Jeffri Uilson va Pol Upchurch: *Titanozavr* Lydekkerning qayta koʻrib chiqilishi (Dinosauria — Sauropoda), „Gondvanan" taqsimotiga ega birinchi dinozavr jinsi, 2003-yil, In: Tizimli Paleontologiya jurnali **1** (3), p. 125-160.

Havolalar
---------

* Palaeos.com saytida *Magyarosaurus*