**Vyetnam axborot agentligi** (qisqartmasi VNA; inglizcha nomi: Vetnam news agency, qisqartirilgan: VNA) — davlat, milliy va yirik koʻp tomonlama axborot agentligi. Axborot va rasmiy hujjatlarni joylashtirish va efirga uzatish funksiyasini osonlashtiradi va bajaradi. Partiya va davlat; partiya rahbariyati va davlat rahbariyatining talablarini qondirish uchun axborot taqdim etish; ommaviy axborot vositalari, jamoatchilik va boshqa mahalliy va xorijiy sub’ektlarga xizmat koʻrsatish uchun axborot toʻplash va tarqatishga xizmat qilmoqda.

VNA bosh ofisi Xanoy shahri, Xoan Kiem tumani, Ly Thuong Kiet koʻchasi, 5-uyda joylashgan. Bundan tashqari, VNAning Xo Chi Min va Da Nang shaharlarida bir qancha vakolatxonalari, mamlakatning 63 ta viloyati va shaharlarida doimiy ofislar tarmogʻi va 5 ta qitʼada joylashgan chet eldagi 30 ta subkommunasi mavjud. VNA yangiliklari koʻplab janrlarni qamrab oladi va chunki ular rasmiy maʼlumot hisoblanadi.

1945-yil 6-sentyabr VNAning tashkil topgan kuni hisoblanadi (oʻsha paytda Vyetnam axborot agentligi deb nomlangan). Bu VNTTX rasmiy ravishda Mustaqillik Deklaratsiyasini va Vyetnam Demokratik Respublikasi Muvaqqat hukumati aʼzolari roʻyxatini 3 — vyetnam, ingliz va fransuz tillarida eʼlon qilgan kun. Ushbu byulleten Bax May radiostansiyasidan (Xanoy) butun mamlakat va dunyoga uzatiladi.

VNA ning davlat tomonidan taqdirlangan mukofotlari: Oltin yulduz ordeni, Xo Chi Min ordeni (2 marta), Birinchi darajali Mustaqillik ordeni, Birinchi darajali Qarshilik ordeni, Birinchi darajali Vatan bronza medali va Birinchi darajali Ozodlik ordeni. Vyetnam va chet elning boshqa koʻplab medallarini ham qoʻlga kiritgan. VNA Vyetnamda 2 marta Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan yagona matbuot agentligidir: Doi Moi davridagi Mehnat Qahramoni va Milliy qutqarish uchun qarshilik urushi davridagi Xalq Qurolli Kuchlari Qahramoni ham hisoblanadi.

VNA Qoʻshilmagan davlatlar axborot agentligi (NANAP) aʼzosi, Osiyo va Tinch okeani axborot agentligi (OANA) aʼzosi va OANA Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, Firmalar Dunyo yangiliklari tashkiloti aʼzosi ham sanaladi. VNA hozirda AFP, Reuters, AP, ITAR-TASS, RIA Novosti, Sinxua axborot agentliklari, Yonhap, Kyodo News, Prensa Latina, Antara, Notimex kabi dunyoning 40 ga yaqin yirik axborot agentliklari va matbuot tashkilotlari bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik aloqalariga ega agentlik hisoblanadi. Shu jumladan, TNA, Bernama, KPL, APS, MAP, AKP, OANA, AsiaNet saytlari bilan ham hamkorlikni olib boradi.

Vyetnam Kommunistik partiyasi rahnamoligida 60 yildan ortiq mamlakat boʻylab sayohat qilganidan soʻng, bugungi kunda VNA partiya va davlatning ishonchli milliy axborot markaziga, mintaqadagi nufuzli axborot agentligiga aylandi. VNA doimiy ravishda turli xil aloqa shakllarini rivojlantiradi, jumladan: axborot sahifalari, radio yangiliklari, televizion yangiliklar, qogʻoz gazetalar, onlayn gazetalar.

Shakllanish va rivojlanish tarixi
---------------------------------

Vyetnam axborot agentligining salafi Axborot idorasi (Axborot va tashviqot vazirligi)dir.

* 1945-yil 11-avgust, birinchi ish kuni.
* 1945-yil 3-sentyabrda Mustaqillik deklaratsiyasi va Vyetnam Demokratik Respublikasi Muvaqqat hukumati aʼzolari roʻyxati efirga uzatildi.
* 1946-yil Bangkokda (Tailand) vakolatxonasi ochildi.
* 1946-yil 6-yanvar, fransuz yangiliklari.
* 1946-yil avgust, ingliz byulleteni nashr etildi.
* 1946-yil 19-dekabr, soat 20:00 da Prezident Xo Chi Minning „Milliy qarshilikka chaqiruvi" efirga uzatildi.
* Viet Bac urush zonasiga bordi, qarshilik urushini yoʻq toʻxtatdi.
* 1947-yil mart oyida Cao Bangda xitoy tilidagi „Vietnam Tan Van" byulleteni nashr etildi. Ushbu axborot byulleteni taxminan 1 yillik faoliyatdan keyin tugaydi.
* 1948-yil, Rangunda (Birma) vakolatxonasi ochildi.
* 1949-yil, TASS (Sovet Ittifoqi) va Sinxua (Xitoy) kabi axborot agentliklaridan yangiliklar oldi.
* 1952-yilda Pekinda (Xitoy), Moskvada (SSSR) va Parijda (Fransiya) xorijiy boʻlinmalari joylashgan.
* 1954-yil oktyabr oyida Xanoy ozod qilindi, VNTTX shtab-kvartirasi Ly Thuong Kiet koʻchasi, 5-uyda joylashgan.
* 1955-yil, bevosita hukumat qoshidagi agentlikka aylandi.
* 1960-yil 12-oktyabrda Ozodlik axborot agentligi (TTXGP) Janubi-Sharqiy mintaqadagi Duong Min Chau urush zonasida tashkil etilgan.
* 1973-yil mart, Vyetnam axborot agentligi deb oʻzgartirildi.
* 1975-yilda Indochina va Vyetnam urushlarini tugatdi, 260 ga yaqin muxbirlar va VNTTX va TTXGP xodimlari xizmat vaqtida halok boʻldi.
* 1976-1977-yil, VNTTX va TTXGP ni birlashtirgan.
* 2010-yil 25-avgust: Bosh vazir Nguyen Tan Dung faollashtirish tugmasini bosdi va Vyetnamdagi birinchi yangiliklar kanali — News Television rasmiy tugʻilganini belgiladi.
* 2019-yil 9-sentabrdan 12-sentyabrgacha News Television shtab-kvartirasi 33 Le Thanh Tong, Xoan Kiem, Xanoyga koʻchirildi va 2019-yil 9-sentabrdan VNA telekanali oʻz nomini oʻzgartirdi.

Amaldagi direktorlar kengashi
-----------------------------

* **Bosh direktor:** Vu Viet Trang
* Bosh direktor oʻrinbosari: Nguyen Tuan Hung

Nashrlari
---------

Vyetnam axborot agentligi koʻpincha yangiliklar va nashrlarda VNA sifatida qisqartiriladi. (inglizcha: *; ruscha:* ВИА*; Ispancha: AVN; fransuzcha:* AVI*; xitoycha: 越通社). Axborot byulletenlari news.vnanet.vn veb-saytida va boshqa oʻnlab nashrlarda onlayn ravishda berib boriladi. Misol uchun:*

### Kundalik xabarnomalar

1. Mahalliy yangiliklar;
2. Dunyo yangiliklari;
3. Tezkor yangiliklar;
4. Maxsus havolalar;
5. Jahon maʼlumotnomasi yangiliklari;
6. Iqtisodiy yangiliklar maʼlumotnomasi;;
7. Vyetnam va Jahon iqtisodiy yangiliklari;
8. Ingliz tili yangiliklari;
9. Fransuz yangiliklari;
10. Ispan tilida yangiliklar;
11. Xitoy yangiliklari.

### Haftalik, oylik va choraklik axborot byulletenlari

1. Vyetnam va Jahon iqtisodiy yangiliklari (yakshanba);
2. Axborot materiallari (haftasiga 3 ta son);
3. Xalqaro Iqtisodiy Yangiliklar;
4. Yakshanba Jahon Reference Yangiliklar;
5. Jahon jamoatchilik fikri;
6. Tematik adabiyotlar (oy);
7. Xalqaro ishlar.

### Gazeta va jurnallar

1. Etnik va togʻli fotojurnalistika;
2. Yangiliklar;
3. Sport va madaniyat;
4. Vyetnam yangiliklari (uz);
5. Le Courrier du Vietnam (Quotidien);
6. Vyetnam foto gazetasi (7 tilda: Vyetnam, xitoy, rus, ingliz, fransuz, yapon, ispan);
7. Vietnamplus onlayn gazetasi (Vietnam+).

### Yangilik fotosurati

VNA veb-saytida har kuni yuzlab mahalliy va xalqaro yangiliklar fotosuratlarini VNA tasvirlari boʻyicha efirga uzatiladi.

### Kanal televideniyasi yangiliklari (VNews)

Kuniga 24 soat efirga uzatiladigan News Channel (VNews) — VNAning maxsus yangiliklar kanallaridan biri hisoblanadi. VNews muhim milliy telekanal boʻlib (06/2016/ND-CP qarori), siyosat, diplomatiya, tashqi ishlar va biznes sohalariga oid koʻplab ruknlarga ega boʻlgan ertalabki sonlarni ham oʻz ichiga oladi.

Yangiliklar telekanali DVB-T2 yer usti raqamli televideniye tizimi, kabel televideniyesi, sunʼiy yo‘ldosh televideniyesi, onlayn televideniye (IPTV) va internet TV (AVG) da uzatish xususiyatiga ham ega.

Televideniye yangiliklari veb-saytida tez-yangi — eng issiq yangiliklar: iqtisodiyot, siyosat, jamiyat, dunyo, taʼlim, sport, madaniyat, koʻngilochar, texnologiya(https://vnews.gov.vn/) haqida ham maʼlumot berib boradi.

### News Publisher mahsulotlari

Axborot, tashviqot, partiya va davlatning koʻrsatmalari va siyosatiga oid monografiyalarni ham efirga uzatadi.

Tashkiliy tuzilma
-----------------

### Maslahat birligi, funksiyasi:

* Tahririyat kotibiyati va tashqi aloqalar;
* Tashkiliy qoʻmita — Hodimlar;
* Rejalashtirish — Moliya boʻlimi;
* Idora.

### Axborot xizmati boʻlimi:

* Yangiliklar texnologiyasi markazi;
* Media mutaxasislarini tayyorlash markazi;
* Media taraqqiyot markazi axborot agentligi;
* Xalqaro hamkorlik markazi axborot agentligi.

### Tahririyat birligi:

* Mahalliy tahririyat;
* Jahon tahririyati;
* Tashqi ishlar tahririyati;
* Iqtisodiy tahririyat;
* Foto muharrirlari;
* Televizion yangiliklar markazi (VNews);.
* Hujjatli va grafik axborot markazi.

### Hudud birligi:

* Vyetnam axborot agentligi (VNA) — markaziy togʻli mintaqada;
* Vyetnam axborot agentligi (VNA) janubiy mintaqada.

### Jurnalistika, nashriyot:

* Yangiliklar;
* VietnamPlus elektron gazetasi;
* Sport va madaniyat gazetasi;
* Etnik va togʻli fotojurnalistika;
* Vyetnam foto gazetasi;
* Vyetnam yangiliklari gazetasi;
* Le Courier du Vyetnam gazetasi;
* Vyetnam qonuni va yuridik forumi jurnali;
* Yangiliklar nashriyotchisi.

Turli davrlardagi bosh menejerlar:
----------------------------------

1. Tran Kim Xuyen: VNA bosh direktori, 1945 — 1947;
2. Xoang Tuan: VNA bosh direktori, 1962 — 1965;
3. Dao Tung: VNA bosh direktori, 1977 — 1990;
4. Do Phuong: VNA bosh direktori, 1990 — 1996;
5. Xo Tien Ngi: VNA bosh direktori, 1996 — 2001;
6. Le Quoc Trung: VNA bosh direktori, 2001 — 2006;
7. Nguyen Quoc Uy: VNA bosh direktori, 2006 — 2008;
8. Tran May Huong: VNA bosh direktori, 2009 — 2011;
9. Nguyen Duk Loi: VNA bosh direktori, 2011 — 2021;
10. Vu Viet Trang: VNA 2021 bosh direktori — hozir.

Eslatma:
--------

1. ↑  Lễ ra mắt kênh truyền hình thông tấn

Tashqi havolalar:
-----------------

* Trang thông tin dịch vụ TTXVN Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh.Andoza:Thông tấn xã Việt Nam