recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bariton** (fransuzcha: *baryton*, nemischa: ,inglizcha: *baryton*, italyancha: *baryton*) — viol oilasiga mansub boʻlgan torli kamon hisoblanadi.
Bariton va viola oilasining boshqa asboblari oʻrtasidagi asosiy farq, viol d’amore bundan mustasno boʻlib, simpatik (burdon) torlarga ega boʻladi (9 dan 24 gacha, koʻpincha 12). Ushbu torlar grif asbobi ostida oʻtib, ochiq qutiga oʻxshaydi. Ushbu torlarning maqsadi kamon bilan qoʻzgʻatilgan asosiy torlarning (7, kamdan-kam hollarda 6) ovozini kuchaytirish va oddiy torlar bilan chalinganda oʻng qoʻlning bosh barmogʻi bilan ham pitstsikato chalinishi mumkin. Bariton hajmi boʻyicha violonchel bilan solishtirish mumkin.

Bariton Yevropada XVIII asr oxirigacha muntazam ravishda qoʻllanilgan. U murakkab oʻynash texnikasi, koʻp sonli torlarni sozlashning noqulayligi — hamda oʻynash, burdon tufayli foydalanilmay qolgan.

Bariton Esterxazi shohining sevimli asbobi boʻlib, u uchun maxsus asarlar koʻpincha trio sifatida Yozef Gaydn va Luidji Tomazini tomonidan yozilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Gartrell, Kerol (2003) Antik baritonlar inventarizatsiyasiga. *Galpin jamiyati jurnali* 56: 116-131.
* Pamplin, Terens (2000) Barok baritonning kelib chiqishiga bandoraning taʼsiri. *Galpin jamiyati jurnali* 53: 221-232.
* Sadi, Julie Anne va Terens M. Pamplin (sana yoʻq, 2012-yil 20-fevralda foydalanilgan) „Baryton", *Oksford Music Onlineda*.
**Evelin Venable** (1913-yil 18-oktabr – 1993-yil 15-noyabr) amerikalik aktrisa boʻlgan, ehtimol 1934-yilda *"Oʻlim dam oladi"* filmidagi Grazia roli bilan tanilgan. 1930 va 1940 yillarda yigirmaga yaqin filmlarda rol o'ynashdan tashqari, u Uolt Disneyning "*Pinokkio* "(1940) filmidagi "Moviy peri" ning ovozi va modeli ham bo'lgan. U 1936 yildan 1976 yilgacha foydalanilgan Columbia Pictures logotipida Kolumbiya timsoli uchun namuna bo'lib xizmat qilgan bir qator ayollardan biri.

Hayot va karyera
----------------

Evelin Venable 1913 yil 18 oktyabrda Ogayo shtatining Cincinnati shahrida Emerson va Dolores Venablening yagona farzandi bo'lib tug'ilgan. U otasi va bobosi Uilyam Genri Venable ingliz tilidan dars bergan Walnut Hills o'rta maktabini  (1930 yil sinfi) tugatgan. U *"Romeo va Juletta"* dagi "Julyetta", *"Aziz Brutus"* dagi "Orzular bolasi" va *"Sizga yoqqanday"da Rozalind kabi "* Yong‘oqli tepaliklar"da bir nechta spektakllarda ishtirok etdi. U qisqa vaqt Vassar kollejida o'qidi, keyin Cincinnati universitetiga qaytdi. U Uolter Xempdenning gastrol spektakllarida, jumladan *Cyrano de Berjerakdagi* Roksan va *Gamletdagi* Ofeliya spektakllarida ijro etgan. 

 Fredrik March va Evelin Venable *o'limda dam olishadi* (1934)
U Uill Rojersning *Devid Xarum* (1934) filmi suratga olish jarayonida kinematograf Xel Mor bilan uchrashdi. Ular suratga olishda birinchi kuni uning bo'yanishi haqida bahslashishdi, ertasi kuni bir-birlaridan kechirim so'rashdi va Mohr hafta oxirigacha turmush qurishni taklif qildi. Venable, ular Gollivudning ajralishidan qo'rqib, turmush qurish uchun bir yil kutishlarini ta'kidladi.  Ular 1934 yil 7 dekabrda turmush qurishdi va Dolores va Rosaliya ismli ikki qizi bor edi. Ular vegetarianlar edi. 

Venable 1940 yilda Uolt Disneyning *"Pinokkio"* filmi uchun "Moviy peri" ovozini taqdim etdi.

1943 yilda Venable aktyorlik faoliyatini tugatdi, UCLAda o'qishni davom ettirdi va u erda o'qituvchi bo'ldi, qadimgi yunon va lotin tilidan dars berdi va Klassika bo'limida yunon spektakllarini ishlab chiqarishni tashkil qildi.

Manbalar
--------


1. ↑  Rolfes, Steven*. Cincinnati Landmarks*. Arcadia Publishing, October 29, 2012 — 54 bet. ISBN 978-0738593951. 19-may 2013-yilda qaraldi.
2. ↑  Chierichetti, David. "Evelyn Venable - An Earlier, Gentler Time". *Films of the Golden Age*. Archived from the original on 2001-07-11.. Qaraldi: 2007-12-01. Evelyn Venable]]
3. ↑  „Evelyn Venable". *moviefone*. 7-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2007-yil.
4. ↑  „Elyria Chronicle Telegram Archives, Oct 5, 1939, p. 18" (en). *NewspaperArchive.com* (5-oktabr 1939-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
5. ↑  „Evelyn Venable's New Baby Likely to Be Vegetarian" (en) (3-aprel 1937-yil), s. A1. Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
6. ↑  *Erickson.* „Evelyn Venable". *All Movie*. 30-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
**Even tili**, lamut tili — tungusmanjur tillaridan biri; Rossiya Federatsiyasining Saxa Respublikasi, Magadan viloyati, Chukot va Koryak muxtor okruglari, Kamchatka viloyati va Xabarov oʻlkasida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 17 ming kishidan ortiq (oʻtgan asrning oxirlari). Even tili sharqiy, gʻarbiy va oʻrta lahja guruhlariga boʻlinadi. Ular orasida qadimiy belgilarni saqlab qolgan arman lahjasi alohida oʻrin egallaydi. Bu belgilar ushbu lahjani evenk tili bilan yaqinlashtiradi va u baʼzi adabiyotlarda alohida tungusmanjur tili sifatida qayd etiladi.

Sharqiy lahjaga mansub ol shevasi adabiy tilning asosi hisoblanadi. Yozuvi 1931-yildan lotin grafikasi asosida, 1936-yildan esa rus grafikasi asosida shakllangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Even tili" *OʻzME*. E-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Andoza:Infobox Belgium municipality

**Evere** (fransuzcha: Fransuzcha talaffuzi: eˈvɛːʁ, golland: [ˈeːvere]) Bryussel Poytaxt mintaqasida joylashgan 19 ta munitsipalitetdan biri. 2006-yil 1-yanvarda munitsipalitetda jami 33 462 kishi istiqomat qildi. Umumiy maydoni 5.02 km2 (1.94 mi²) bu aholi zichligini 6,668/km2 (17,270/sq mi) tashkil qiladi. Bryusselning barcha munitsipalitetlari bilan bir qatorda, uning rasmiy tili 2 ta.

Tarixi
------

Everening xarakteri Birinchi Jahon urushi oxirigacha qishloqlik edi. U o'zining bozor bog'bonlari, hindibo (fransuzcha: chicon) etishtirishda kashshoflari bilan mashhur edi. U 1914-yildan 1945-yilgacha Belgiyadagi aviatsiya tarixining markazi bo'lib, qo'shni Haren shahrida, *Societe Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques* va *Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation*ni qabul qilgan. Charlz Lindberg Parijga 1927-yildagi tarixiy transatlantik parvozidan so‘ng *Sent-Luis ruhi* bilan Evere aerodromiga uchgan. Uni 25 000 dan ortiq olomon kutib olgan.

Saytlari
--------

* Bryussel qabristoni qisman Evere shahrida va qisman Flamand Brabantidagi Zaventem munitsipalitetida joylashgan.
* 2008-yil sentabr oyida Everedagi sobiq shamol tegirmoni, dastlab 1841-yilda qurilgan, "Bryussel tegirmoni va oziq-ovqat muzeyi" (*Musée bruxellois du Moulin et de l'Alimentation*) sifatida ochildi .
* Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) shtab-kvartirasi Harendagi Evere yaqinida (Bryussel shahrining bir qismi) joylashgan. Bundan tashqari, Evere yaqinida bir nechta yirik xalqaro kompaniyalar o'z shtab-kvartiralarini, xususan Harenda KPMG, Zaventemda Deloitte va Ernst & Young Diegemda o'rnatganlar.

* Church of St. VincentChurch of St. Vincent
* Brussels Cemetery's main entranceBrussels Cemetery's main entrance
* The former windmill at the Brussels Mill and Food MuseumThe former windmill at the Brussels Mill and Food Museum
* Tuinbouw garden cityTuinbouw garden city

Sport
-----

Evereda sobiq Belgiya chempioni bo'lgan. Hozirda esa, Belgiya Elit Ligasida o'ynaydigan BUC Saint Josse Regbi klubi joylashgan.

Transporti
----------

Everega 26-qatorda Evere temir yo'l stantsiyasi xizmat ko'rsatadi. Xuddi shu yo'nalishdagi Bordet temir yo'l stantsiyasi ham munitsipalitetda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Musée bruxellois du Moulin et de l'Alimentation :: Evere" (fr).  www.evere.be (19-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 7-oktabr 2008-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Media related to Evere at Wikimedia Commons
* Rasmiy sayti (in French and Dutch only)
* Archives Evere

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |
**Galina Nikolayevna Zagurskaya** (1905.27.4, Irkutsk- 1978.16.11, Toshkent) — aktrisa va rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1944). Irkutsk balet maktabini tugatgan (1922). 1937 yildan Toshkentda, M. Gorkiy teatrida aktrisa. Yaratgan obrazlari psixologik chuqur va joʻshqinligi, harakat va nutq madaniyatining mukammalligi bilan harakterlanadi. Ijobiy va salbiy, fojiaviy va hajviy rollarni bir xilda mahorat bilan ijro etgan. Eng yaxshi rollari: Varvara, Kruchinina ("Momaqaldiroq", "Aybsiz aybdorlar"), Yelena, Vasilisa Karpovna ("Meshchanlar", "Tubanlikda"), Anna Karenina ("Anna Karenina"), Ranevskaya ("Olchazor"), Saburova ("Yagona guvoh"), Diana ("It pichan yemaydi, oʻzgaga ham bermaydi"), Mirandolina ("Mehmonxona bekasi"), Jamila, Maysara ("Boy ila xizmatchi", "Maysaraning ishi"), Toʻlgʻanoy ("Momo yer") va b. Rej. sifatida "Etik kiygan mushuk", "It pichan yemaydi, oʻzgaga ham bermaydi", "Jizzaki", "Kichkintoy Dorrit", "Uch xapdori" kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1971).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Asbobsozlik poʻlati** – Turli asboblar, keskichlar, sovuqlayin va qizdirib deformatsiyalash shtamplari. oʻlchash asboblari va boshqa yasash uchun ishlatiladigan poʻlat. Tarkibida, odatda, 0,6 dan 1,4 % gacha uglerod boʻladi. Asbobsozlik poʻlati uglerodli, legirlangan va tezkesar (koʻp legirlangan) xillarga boʻlinadi. Uglerodli va legirlangan Asbobsozlik poʻlati kichik tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 200 – 300° gacha qiziydigan kesuvchi asboblar, oʻlchov asboblari hamda shtamplari tayyerlash uchun, tezkesar Asbobsozlik poʻlati esa katta tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 560 – 600° gacha qiziydigan kesuvchi asboblar tayyerlash uchun moʻljallangan. Uglerodli Asbobsozlik poʻlati „U" harfi va undan keyin qoʻyiladigan raqam bilan belgilanadi. „U" harfi Asbobsozlik poʻlatining uglerodli poʻlat ekanligini, raqam esa poʻlat tarkibidagi uglerod foizining oʻndan bir ulushlarida ifodalangan oʻrtacha miqdorini koʻrsatadi. Masalan, U8 markali poʻlat uglerodli Asbobsozlik poʻlati tarkibida oʻrtacha 0,8 % uglerod borligini bildiradi. Uglerodli Asbobsozlik poʻlatining U7, U8, U9, U10, U I. U12, U13 markalari bor. Tarkibida zararli qoʻshilmalar 0,03 % dan kam „S" va 0,04 foizdan kam „R" uglerodli Asbobsozlik poʻlatining markasi oxiriga „A" harfi qoʻyiladi, masalan, U7A, U8A, U9A va hokazo Legirlangan Asbobsozlik poʻlati koʻp tarqalgan X, 9XS, XG, XVG, XV5, X12, FG, 7X3, 4XS. 4X2V8 markali poʻlatlardir. Harflar tegishli elementlarni bildiradi (masalan, X– xrom, S – kremniy, G – marganets, V – volfram, F – vanadiy), harflardan keyingi raqamlar ayni elementning foizlarda ifodalangan oʻrtacha miqdorini koʻrsatadi (Yana qarang Legirlangan poʻlat, Legirlash, Tez kesar poʻlat).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Turli asboblar
**Asbob** (arab. — sababningkoʻpligi) — 1) biror ish bajarishda ishlatiladigan qurol. Chunonchi, pichoq, qaychi, qozon, tovoq, choʻmich, kapgir — uy-roʻzgʻor Asboblari, ustara, qayroq — sartaroshlik Asboblari; arra, randa va b. — duradgorlik Asboblari; 2) texnikada — biron bir kattalik (fizikaviy, elektr va b.)ni oʻlchashda ishlatiladigan oʻlchash Asboblari (masalan, ampermetr, barometr, vattmetr va b.), isitish Asboblari; tibbiyotda — jarrohlik Asboblari, harbiyda — otish Asboblari; 3) musiqa asarini ijro etish uchun ishlatiladigan soz (cholgʻu Asboblari, musiqa Asboblari); 4) Asbobning „bir kishiga teplili mulk, narsa" degan maʼnosi ham bor. Shu maʼnoda tarixiy asarlarda biror kishiga qarashli yer-suv va imorat. Asbob soʻzi shu maʼnoda toponimlar tarkibida uchraydi. Chunonchi, Joʻybor xojalari (15 — 17-asr) hujjatlarida Asbobi Ali Yomchi, Asbobi Kamol, Asbobi Qutlugʻ-shoh va b. joy nomlari tilga olinadi. Turli Asbob, qurol-yarogʻ va jihozlar majmui asbob-anjom deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Asbob*** haqida turkum mavjud |

* Словарь русских синонимов и сходных по смыслу выражений.- под. ред. Н. Абрамова, М.: Русские словари, 1999.
* Мумифицированный во льду человек медного века
* Эммануэль Анати. Палестина до древних евреев. М.: Центрполиграф, 2008 г.
* Геннадий Федотов, «Русская печь», Москва, 2002 г.
* Берлинский музей этнографии
* Каменный век в Nordisk familjebok
* История изобретений человечества

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bediha Gün** (tugʻ. 1994-yil 26-oktyabr, Izmir, Turkiya) — turkiyalik erkin kurashchi, 55 kg gacha va 57 kg gacha vazn toifasida, Turkiya terma jamoasi aʼzosi. U Edirnedagi Trakya Birlik SK aʼzosi. Trakya universiteti Kırkpınar jismoniy tarbiya va sport kolleji talabasi.

Kurash karyerasi
----------------

2013-yil Budapesht shahrida (Vengriya poytaxti) oʻtkazilgan kurash boʻyicha Jahon chempionatida 55 kg gacha vazn toifasida chorak finalda Gün medal olish imkoniyatidan mahrum boʻldi.

2015-yilda Boku shahrida (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida u 55 kg gacha toifasida qatnashdi, chorak finalga chiqa olmadi. 2016-yilda Ruse shahrida (Bolgariya) 23 yoshgacha boʻlgan kurash boʻyicha Yevropa chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2016-yili Riga shahrida (Latviya poytaxti) oʻtkazilgan kurash boʻyicha Yevropa chempionatida 1/8 finaldan oʻta olmadi. Oʻsha yili Istanbul shahrida (Turkiya) boʻlib oʻtgan ikkinchi Olimpiada saralash turnirida Gün ikkinchi oʻrinni egallagani uchun Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi.

2021-yil mart oyida Budapesht shahrida (Vengriya) boʻlib oʻtgan Yevropa saralash turnirida Tokio shahrida boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olish umidida qatnashdi. 2022-yilda Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan „Yasar Dogu turniri"da ayollar oʻrtasida 57 kg gacha vazn toifasida ishtirok etgan. Oʻsha yili Budapesht shahrida (Vengriya poytaxti) oʻtkazilgan kurash boʻyicha Yevropa chempionatida 55 kilogramm gacha vazn toifasida bronza medallaridan birini qoʻlga kiritdi. Bir necha oy oʻtgach, u Vahron shahrida (Jazoir) boʻlib oʻtgan Oʻrta yer dengizi oʻyinlarida 57 kg gacha vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TURKSPORU - Türk sporunu her şeyimizle destekliyoruz". 13-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2022-yil.
2. ↑  „2013 World Wrestling Championships Results". *fila-official.com*. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2021-yil.
3. ↑  „2021 European Wrestling Olympic Qualification Tournament Results Book". *United World Wrestling*. 24-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2021-yil.
4. ↑  „2022 Yasar Dogu, Vehbi Emre & Hamit Kaplan Tournament Results Book". *United World Wrestling*. 2-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2022-yil.
5. ↑  *Lloyd, Owen*. „Two golds apiece for Moldova and Turkey at European Wrestling Championships". *InsideTheGames.biz* (31-mart 2022-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
6. ↑  „2022 European Wrestling Championships Results Book". *United World Wrestling*. 3-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-aprel 2022-yil.
7. ↑  „Wrestling Competition Summary". *2022 Mediterranean Games*. 30-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2022-yil.
Pulau Ubin, oddiygina Ubin nomi bilan ham tanilgan orol, Singapurning shimoli-sharqiy mintaqasida, Pulau Tekong g'arbida va materikdagi Pasir Risning to'g'ridan-to'g'ri shimolida joylashgan orol. Granit Karerini 1960-yillarda Pulau-Ubindagi bir necha ming aholini qoʻllab-quvvatlagan, ammo bu raqam 2012-yilga kelib 38 qishloq aholisiga kamaydi. Ubin - Singapurning eng katta chekka oroli bo'lib, u fuqarolik uchun mo'ljallangan bo'lib, Sentosadan ikki baravar katta.

Ubin zamonaviy Singapurda joylashgan asosiy qishloq hududi bo'lib, tabiiy flora va faunaning ko'pligi orolni tabiatga asoslangan turistik diqqatga sazovor joyga aylantiradi. Orol BirdLife International tomonidan aniqlangan Ubin-Xatib muhim qushlar hududining (IBA) bir qismini tashkil qiladi, chunki u tashrif buyuruvchi va yashaydigan qushlarning ko'p sonini qo'llab-quvvatlaydi, ularning ba'zilari xavf ostida. Ilgari orolning turli hududlarini boshqargan 12 agentlik bilan solishtirganda, bugungi kunda orol Milliy bog'lar kengashi tomonidan boshqariladi.
Pulau Ubin - Singapurdagi shaharsozlik, beton binolar va asfalt yo'llardan saqlanib qolgan so'nggi hududlardan biri. 1990-yillarda hukumat Chek Java uchun melioratsiya rejalarini tasdiqladi va rejalar 2001-yilda ommaga e'lon qilinganida, u jamoatchilik tanqidiga uchradi, Singapurliklar hukumatga Chek Javaning biologik xilma-xilligini saqlab qolish uchun murojaat qilishdi. 2001-yil dekabr oyida tabiatni muhofaza qilish bo'yicha ko'ngillilar tomonidan o'tkazilgan bioxilma-xillik tadqiqotidan so'ng, bu rejalar hukumat tomonidan keyinga qoldirilib, Milliy taraqqiyot vazirligi, agar zarurat bo'lmasa, orol o'zlashtirilmasligini ta'kidladi.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-27).

Shaharni qayta qurish boshqarmasining (URB) 1993-yilgi bosh rejasida bayon qilinganidek, 2030-yilgacha orol va Pulau Tekongni materik Singapur bilan bog'laydigan MRT liniyasini, shuningdek, orolda HDB kvartiralarini qurish rejalashtirilgan edi. 2013-yilda bu rejalar bekor qilindi. URA ning yangilangan bosh rejalariva hokimiyat hozirda orolni rivojlantirish rejalari yo'qligini e'lon qildi. 

Pulau Ubinning yog'och uy qishloqlari va yog'och to'siqlari, tinch aholisi, boy va saqlanib qolgan yovvoyi tabiat, tashlandiq karerlar va plantatsiyalar va tabiati uni zamonaviy sanoat davridan oldin mavjud bo'lgan eski kampung Singapurning so'nggi guvohiga aylantiradi.

Manbalar
--------

* 
*

Havolalar
---------

Pulau Ubindagi Milliy tay bog`i
**Anʼana** — oʻtmishdan kelajak-ka meros qoladigan, avloddan avlodga oʻtadigan, jamiyat hayotining turli sohalarida namoyon boʻladigan moddiy va maʼnaviy qadriyat. Milliy, madaniy, maishiy, ijtimoiy-siyosiy, diniy va boshqa A.lar bor. A.lar xalqlarning tarixiy rivojlanishi jarayonida shakllanadi. Odamlarning turmush tarzi, moddiy sharoitlari turli A.larning shakllani-shiga taʼsir qiladi. Muayyan ijtimoiy tartib-qoidalar, axloq meʼyorlari, urf-odat, marosim va boshqa A. sifatida namoyon boʻladi. A.larni: a) ijtimoiy-tarixiy hodisa; b) jamiyat hayotidagi jarayonlarning tarkibiy qismi; v) kishilar hayoti va faoliyatini belgilash mezoni; g) jamiyat va odamlarni boshqarishning maʼnaviy omillaridan biri sifatida tavsiflash mumkin. A.lar yoshlarni tar-biyalash, ularni keksa avlod tajribalariga oʻrgatish vositasi hamdir. Har bir davrning oʻz A.lari boʻlib, vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib, mazmunan boyib boradi, baʼzilari yoʻqoladi, yangilari vujudga keladi. Shuningdek, bir zamonning A.lari ikkinchi zamonga mos kelmasligi mumkin. Davr talabiga javob bermaydi-gan A.lar unutiladi. Har bir xalqning A.larida oʻsha xalqning turmush tarzi, madaniy kamolot darajasi, milliy ong va qiyofasi ham aks etadi. Bir hudud aholisi yoki xalqiga xos A.larga har xil mafkuraviy, partiyaviy nuqtai na-zardan yondoshish, boshqa hudud yoki xalq nuqtai nazaridan baholash notoʻgʻri. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan 570soʻng sobiq shoʻrolar tuzumida joriy etilgan A.viy bayram va tantanali kunlarning koʻplari oʻz ahamiyatini yoʻqotdi. Oʻzbek xalqining qadimdan tarkib top-gan, hozir ham keng amal qilinadigan A.lari bor. Bular jumlasiga keksalarga hurmat, qarindosh-urugʻ, mahalla-koʻy bilan oqibatli, yaqin aloqada boʻlish, el-yurtga sadoqat, hashar, mehmondoʻstlik, nonni eʼzozlash va boshqa kiradi. Oʻzbekistonda Navroʻz, Mustaqillik kuni, Konstitutsiya kuni, Roʻza hayiti, Qurbon hayiti va boshqa xalq bayramlari yaxshi A.lar sifatida hayotga singib ketdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Evelina Georgiyeva Nikolova** (bolgarcha: *Евелина Георгиева Николова*; tugʻ. 1993-yil 18-yanvar, Petrich, Blagoevgrad viloyati, Bolgariya) — bolgariyalik erkin kurashchi, 55 kg gacha va 57 kg gacha vazn toifasida, Bolgariya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. Jahon chempionati, Yevropa oʻyinlari va Yevropa chempionati sovrindori.

Faoliyati
---------

Evelina 1993-yil 18-yanvarda Petrich Blagoevgrad viloyatida tugʻilgan.

2015-yilda bolgariyalik sportchi Boku shahrida (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan 1-Yozgi Yevropa oʻyinlarida kurash boʻyicha musobaqalarda qatnashdi, 55 kg gacha vazn toifasida u turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Las Vegasda (AQSh) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Nikolova 55 kg gacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Buxarest shahrida (Ruminiya) boʻlib oʻtgan kurash boʻyicha Yevropa chempionatida 55 kilogramm gacha vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Finalda u ukrainalik Irina Husyakka yutqazdi.

2020-yilda u yana qitʼa chempionatida ishtirok etdi va Yevropa chempionatida 55 kg gacha vazn toifasida birinchi jangida Sofia Mattsson tomonidan musobaqadan chiqarib yuborildi.

2021-yil mart oyida Evelina Tokioda boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Yevropa saralash turnirida ishtirok etdi va u erda 57 kg gacha vazn toifasida oʻz mamlakatiga Olimpiya oʻyinlari litsenziyasini qoʻlga kiritdi. Bir oy oʻtgach, u Varshava shahrida (Polsha) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg gacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Azerbaijan celebrate Baku 2015 gold medal as women’s wrestling events begin". *www.insidethegames.biz* (1434393120). 10-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2021-yil.
2. ↑  „Ukraine top team standings after first day of women's finals at European Wrestling Championships". *www.insidethegames.biz* (1555021260). 13-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2021-yil.
3. ↑  „Ukraine bag brace of women’s wrestling golds at European Championships". *www.insidethegames.biz* (1619214960). 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2021-yil.
**Evenk tili**, tungus tili - tungus-manjur tillaridan biri; Rossiya Federatsiyasida Sharqda Oxota dengizi sohillaridan Gʻarbda Yenisey daryosigacha, Shim.da Shimoliy muz okeanidan Janubiy da Baykalboʻyi va Amurgacha boʻlgan ulkan hududda, shuningdek, XXR va Moʻgʻulistonda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 65 ming (RFda 30 ming, XXRda 35 mingga yaqin, Moʻgʻulistonda 3 ming) kishidan ortiq (oʻtgan asrning oxirlari). Lahjalari 3 asosiy guruhga boʻlinadi: shim. jan. va sharqiy. Sezilarli tafovutlar, xilmaxilliklarga qaramay, bu lahjalar muayyan darajada boshqa tungus-manjus tillariga xos boʻlgan umumiy xususiyatlar majmui bilan birlashganlar, hatto baʼzi olimlar solon va negidal tillarini Evenk tilining lahjalari deb hisoblaydilar. Adabiy tilga jan. lahjaning nep shevasi, 1953-yildan esa poligus shevasi asos boʻlgan. Yozuvi 1931-yildan lotin grafikasi, 1936-yildan esa rus grafikasi asosida shakllangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  "Evenk tili" *OʻzME*. E-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kolliziya** (lot. collisio — qaramaqarshilik, toʻqnashish) — badiiy asarda harakterlararo hamda harakterlar bilan sharoit, muhit oʻrtasidagi ziddiyat. K. konflikt atamasining sinonimi tarzida ham qoʻllanadi. K. atamasini birinchi boʻlib Gegel estetika ilmiga olib kirgan. Uning aytishicha, K. zid-diyatning ijtimoiy-tarixiy jihatdan keng koʻlamligi, yirikligi va konfliktning boshlanish nuqtasini, tugunni anglatadi. K. harakatga, mavzu rivojiga, harakterning kurashga kirishishiga turtki beradi. K. asarning janriga koʻra turlicha boʻlishi mumkin. Mas, yirik epik asarlarda K. harakter faoliyati va mavzu rivoji uchun turtki boʻlsa, lirikada lirik qahramonning ruhiy olamidagi ziddiyatli kechinmalarni ifodalaydi. Tragediyada K. tragik konfliktni hosil qilsa, hajviy asarlarda komik konfliktni yuzaga chiqaradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asbest-sement** buyumlar — asbest va sement qorishmasidan tayyorlanadigan uqurilish materiallari. Listsimon, quvursimon xillarga boʻlinadi. Tomga yopiladigan shakldor listlar va yassi plitalar hamda plitachalar turar joy, jamoat va ishlab chiqarish binolari tomiga yopishda ishlatiladi. Presslab tayyorlangan va presslanmagan naqshli pardozlash plitalari turar joy va jamoat binolarining yordamchi xonalarini pardozlashda, devor panellariga qoplashda ishlatiladi. Maxsus ishlarga moʻljallangan buyumlarga ventilyatsiya qutilari, issiklik izolyatsiyasini mexanik shikastlanishlardan saqlaydigan yarim silindrlar, metropolitenning gumbazsimon elementlari va b. kiradi. Quvursimon Asbest-sement buyumlarga vodoprovod quvurlari (bosimli va bosimsiz), gaz quvurlari va oʻtish quvurlari kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑   OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
*Rojdestvo sehri*, Robert Vayzning rasmi, taxminan 1908-yil
 Rojdestvo pishiriqlari
**Germaniyada Rojdestvo urf-odatlari**, shuningdek, **nemis Rojdestvosi** nomi bilan ham taniqlidir. Barcha urf -odatlar singari, Germaniyada ham Rojdestvo urf-odatlar shaharlar kesimida bir-biridan farq qiladi va doimo oʻzgarib turadi. Boshlanish nuqtasi Iso Masihning tugʻilgan kunini nishonlashdir. Urf-odatlar nuqtai nazaridan, qadimgi, nasroniygacha boʻlgan qish va yengil odatlar qoʻshilgan va xristian naqshlari bilan birlashtirilgan. Rojdestvo xuddi shunday tarzda Markaziy Yevropaning boshqa mamlakatlarida ham nishonlanadi.

Bayram 25-dekabr shomda Rojdestvo arafasida (shuningdek, Rojdestvo arafasi, Muqaddas kecha, Kristnacht, Rojdestvo arafasi) hamda 24-dekabrda Rojdestvo arafasida boshlanadi. Mazhabga qarab, Rojdestvo mavsumi 6-dekabrdan yanvargacha Epiphany bayrami yoki keyingi yakshanba, Rabbiyning suvga choʻmish bayrami bilan tugaydi. Biroq, bugungi kunda dastlab Rojdestvo ramzlari, qoʻshiqlari va jihozlari noyabr oyining oxiridan boshlab koʻp joylarda koʻcha sahnasini aniqlaydi.

Rojdestvo urf-odatlari tarixi
-----------------------------

Rojdestvo urf-odatlari tugʻilish spektakllarida maxsus ruhiy tomoshalar sifatida xristianlashtirilgan va 16-asrdan beri nishollanib kelingan. Rojdestvo beshiklarida asr holati tasvirlangan. 

Hozirgi kunda nemis tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda keng tarqalgan oilaviy Rojdestvo bayramlari, Rojdestvo daraxti, Rojdestvo qoʻshiqlari, beshik, sovgʻalar va cherkov xizmatiga tashrif buyurish 19-asr burjua oilasining madaniy ifodasidir. Shunday qilib, german afsonasining dunyo kuli yoki qish oʻrtasi daraxti Rojdestvo daraxtining bevosita peshvosi sifatida koʻrilgan. Bu, shuningdek, Rojdestvoni „chiroqlar daraxti ostidagi xalqlar hamjamiyati festivali" („Nemis Rojdestvosi") sifatida belgilash uchun german va skandinaviya iyul anʼanalari bilan aralashtirishga intilgan milliy sotsializmga ham mos edi.

 *Rojdestvo daraxtini kutayotgan bolalar (Rojdestvo arafasi)*, 1840-yil, Teodor Xildebrandtning rasmi
 6-dekabr Jexhofda bolalar sovg'asida an'anaviy Santa Klaus. 
 Rojdestvo daraxti ostida sovg'alar
 Janob Qish
 San`at asari

Havolalar
---------

* *Weihnachtsbräuche – Herkunft und Bedeutung*. In: Weihnachtszeit.net
* *Weihnachtsbräuche*. In: Planet-Wissen.de
* *Weihnachtsbräuche*. In: Tagesspiegel.de
**Bedapoya** — beda bilan band boʻlgan dala. Sugʻoriladigan dehqonchilikdagi almash-lab ekish sxemasiga koʻra, B.da beda 3 yil, lichan uchun 5 yil oʻstiriladi. Beda dukkakli ekin boʻlganidan, ildizidagi tuganak bakteriyaGʻtap tufayli tuproqdagi azot miqdorini shu muddat ichida ancha oshiradi. Natijada B.ni buzib eqilgan ekin hosili moʻl boʻladi. B. Oʻzbekistonning shim. viloyatlarida oktabr, janubiy viloyatlarida noyabr oyida haydaladi. B. haydash oldidan maxsus lushchilnik yoki agʻdargichi olib qoʻyilgan plug bilan 6—8 sm chuqurlikda yum-shatiladi. Bunda beda ildizi boʻgʻzidagi kurtaklari quriydi, kelasi yili B.ga eqilgan ekinlarni oʻt (beda) bosishi kamayadi.

Yana qarang
-----------

* Beda

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻchatzor** — mevali, rezavor-mevali va boshqa oʻsimliklar koʻchatlar yetishtiriladigan yer uchastkasi. Odatda, K. Z boʻlimdan iborat boʻladi. Birinchi boʻlimda urugʻdan payvandtag yetishtiriladi. Buning uchun olma, nok va behi urugʻlari gektariga 30–40 kg normada ekiladi. Tok, anor, anjir, smorodina, malina va boshqa mevalar koʻchatlari ham qalamchasidan shu boʻlimda yetishtiriladi. Urugʻdan chiqqan niholdar kelgusi yil erta bahorda ikkinchi boʻlimga koʻchiriladi (qator orasini 70—75 sm, qatordagi tup orasini 20— 25 sm qilib ekiladi), tana yoʻgʻonligi 0,8—1 sm ga yetganlari iyul—sentabrda kurtak payvand qilinadi. Danakli meva niholdari urugʻli meva niholdariga qaraganda tez oʻsganidan, ularning danaklari (gektariga oʻrik danagi 180– 800 kg, shaftoli danagi 500–700 kg, olcha, gilos danagi 60–150 kg) toʻgʻridan-toʻgʻri K.ning ikkinchi boʻlimiga ekiladi, oʻsha yiliyoq urugʻli meva nihollari bilan bir vaqtda payvand qilinadi. Kelasi yili erta koʻklamda payvand qilingan joyning ustki qismi kesib tashlanadi, kurtakdan koʻkargan novdaga shakl beriladi (yana qarang Payvandlash). Shunday qilib, K.da qalamchasidan yetishtirilgan koʻchatlar bir yilda, danakli meva koʻchatlari 2 yilda va urugʻli meva koʻchatlari 3 yilda oʻtqazishga tayyor boʻladi. K.ning uchinchi boʻlimida payvandtag yetishtirish uchun urugʻ, payvandtagga ulash va vegetativ koʻpaytirish uchun qalamcha olinadigan daraxtlar va butalar oʻstiriladi. Keyingi yillarda 3-boʻlimda dusen, paradizka va jaydari behi koʻchatlari oʻstirilmoqda. Ularga payvandlangan meva daraxtlari pakana boʻlib, barvaqt hosilga kiradi. Oʻzbekistonda akademik R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining viloyatlarda joylashgan filiallarida yirik K.lar mavjud. Shuningdek, shirkat, pudrat va yakka xoʻjaliklardagi K.larda turli xil mevalar koʻchatlari yetishtiriladi.

Adabiyot
--------

* Mir za yev M. M. Sobirov M. K,. Meva va tok koʻchatlari yetishtirish, T. 1982; Mirzayev M. Sobirov M. Q. Oʻzbekistonda tokchilik, T. 1979.

Reimboy Masharipov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kollaj** (frans. collage — yelimlash, yopishtirish) — tasviriy sanʼatdagi texnik usul; biror bir asos materi-alga undan rang va sifati bilan farqlanuvchi materialni yopishtirib asar yaratish; shuningdek, shu usulda yaratilgan sanʼat asari ham K. deb ataladi. Asosan grafikada asarning oʻziga xos taʼsirchanligini kuchaytirishda qoʻllanadi, rang-barang , turli materiallarning favquloddagi uygʻunligi taʼminlanadi. K. kubizm, futurizm va dadaizm vakillari tomonidan rasman ijodiy tajriba sifatida kiritilgan. Keyinchalik rangtasvirda ham K. qisman qoʻllanilgan hollar uchraydi. Oʻzbekiston rassomlari (Oʻzbekiston xalq rassomi T. Mirjalilov va boshqalar) ham K. usulida asarlar yaratishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Artyom Grigoryevich Falyan** (1919-yil 27-dekabr, Boku — 1977-yil 24-sentyabr, Leningrad) — sovet futbolchisi va murabbiyi. SSSRda xizmat ko‘rsatgan murabbiy unvoniga ega (1967).

Biografiya
----------

Bokuda tugʻilgan, millati arman. 13 yoshida u yoshlar jamoasida, besh yildan soʻng esa Bokuning „Dinamo"ni asosiy jamoasida oʻynadi. 1946-yilda Boku futbolchilari guruhi tarkibida Falyan Yerevan „Spartak" klubiga taklif qilindi, biroq bir necha oʻyin oʻtkazib, uch oydan soʻng Bokuga qaytib keldi. U futbolchilik faoliyatini 1949-yilda yakunlagan, oʻsha mavsumda „Neftyanik"da 23 ta oʻyinda maydonga tushgan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1950-yildan murabbiy boʻlib ishlagan. 1950-1954-yillarda — „Dinamo" (Boku) maktabida bolalar murabbiyi, 1956-1959-yillarda — ODO (Boku), 1960-yildan 1964-yil martigacha — Neftyanik yosh futbolchilarni tayyorlash maktabi (Boku) katta murabbiyi. 1961-yilda Falyan boshchiligidagi „Neftyanik" yoshlar oʻrtasidagi Butunittifoq musobaqalarida 2-oʻrinni, 1962-yilda esa uchinchi boʻldi.

U mustaqil ravishda Novorossiyskda, „B" toifasidagi ligadagi jamoada ishlay boshladi, u erda Arsen Naydenov bilan birga keldi va Falyan bilan yordamchi sifatida ishlay boshladi. Keyin Falyan-Naydenov dueti Frunzeda birga ishladi. Umuman olganda, Falyan oʻzining 8 mavsumini SSSR oliy ligasida bosh murabbiy (oʻsha paytda katta) sifatida oʻtkazdi. Eng yuqori yutugʻi — 8-oʻrin (1967) boʻldi.

1964-yilning aprelidan Falyan „Tsement" (Novorossiysk) jamoasida bosh murabbiy boʻlib ishlaydi. 1965-1967-yillarda „Ararat" (Yerevan), 1968 — 1970-yil iyun — „Zenit" (Leningrad) bosh murabbiyi. 1970-yil iyuldan 1971-yil iyulgacha — Shaxtyor (Donetsk), 1972-yil — Alga (Frunze), 1973-74-yil — Qayrat (Olma-Ota), 1977-yil — Amudaryo (Nukus) jamoasida bosh murabbiy sifatida faoliyat olib bordi.

„Ararat" Falyan boshchiligida SSSR chempionati oliy ligasiga chiqdi (1965), 1967-yilda 8-oʻrinni egalladi. „Zenit" jamoasi bilan 9-o‘rin (1969), „Shaxtyor" bilan — 10-o‘rin (1970), „Qayrat" — 9-o‘rin (1973) va 1974-yilda oliy ligani tark etgan.

U 1977-yil 24-sentyabrda Leningradda toʻsatdan vafot etdi va Bolsheoxtinskiy qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Artyom Falyan // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  *Grigoryan A.* Iz istorii armyanskogo futbola: Ot Bosfora do Kaspiya. — Yerevan: „Amaras", 2003. — 211 s.

Havolalar
---------

* „Александр Григорян «Жизнь на эмоциях»".



* Profil na sayte zenit-history.ru
* „Спортивный некрополь".

[*sayt ishlamaydi*]
**Qogʻozgul** — astradoshlar oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻtsimon oʻsimlik va yarim butalar turkumi; manzarali ekma gul. Shimoliy va Markaziy Amerikada 15 dan ortiq, Jan.

Amerikada 1 turi oʻsadi. Madaniy holda nafis qogʻozgul turi oʻstiriladi. Boʻyi 30—90 sm, poyasi tepadan shoxlangan, barglari choʻziq-tuxumsimon, keng nashtarsimon, poyani oʻrab turadi. Toʻpguli birmuncha dagʻal, diametri har xil. Gullarining rangi oq, qizil, sariq, pushti, novvotrang va h.k. May oyidan to sovuq tushguncha gullaydi. Urugʻidan koʻpaytiriladi. Urugʻi bahorda havo isiy boshlagach ochiq yerlarga ekiladi. Gulzorlarda, hovli, bogʻlarda, parklarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Oʻzbekistonda eng koʻp tarqalgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hojutsu** - o'qotar qurollardan foydalanishga qaratilgan Yaponiyaning otishma jang san'ati.

Hojutsuda bugungi kunda ham ko'pincha "*tanegashima"* kabi antiqa o'qotar qurollar bilan mashq qilinadi. Jang san'ati Yaponiyada eng keng tarqalgan bo'lib, u yerda amaliyotchilar uchun tarixiy jihozlardan foydalanish osonroq. "Matsumoto qal'asi" qurol korpusi kabi guruhlar Edo davridagi o'qotar qurollarning katta to'plamlarini saqlaydi.

Qurol-yarog' guruhlari
----------------------

Qurol-yarog' guruhlari "*teppo tai"* (鉄砲隊) nomi bilan tanilgan. *Teppo* "qurol" va *tai* "guruh" yoki "birlik" degan ma'noni anglatadi.

So'nggi paytlarda ommaviy axborot vositalari *samuraylarni* faqat "*katana"* kabi yaqin masofa uchun mo'ljallangan jangovar qurollar bilan qurollangan jangchilar sifatida ko'rishadi.Biroq, yaponiyaliklar, shubhasiz, XVI asrga kelib o'zlarining yevropalik hamkasblariga qaraganda qurollardan samaraliroq foydalanishgan, shuningdek, aniqroq, samaraliroq, chidamliroq qurol turlarini ishlab chiqarishgan.

Samuray otliqlariga qarshi qurollar o'rnatilgan "*Nagashino" jangi* samuraylar tarixidagi eng mashhur va muhim janglardan biridir.

Ashigaru
--------

"***Ashigaru***" feodal Yaponiyadagi eng quyi pog'onadagi askar toifasi bo'lib, mojarolar paytida militsiya bo'linmalari sifatida tuzilgan. 1543 yilda Yaponiyaga qurollarning kelishi "*ashigaru*" bo'linmalarining jang maydonidagi imkoniyatlarini sezilarli darajada oshirdi. O'qotar qurollar paydo bo'lishidan oldin, bu erkaklar ko'pincha "*yari*" kabi changak va nayzalarni qo'llashlari yoki qilich va kamon bilan kurashishni o'rganishlari kerak edi. Taqqoslash uchun,pilikli miltiq (*mushket*) yoki "*tanegashima*" ishlatish nisbatan ancha osonroq edi. Samarali bo'lishi uchun u jismoniy kuchga yoki muntazam mashg'ulotlarga tayanmasdi. Bundan tashqari, agar kerak bo'lmasa, o'qotar qurollarni juda ko'p miqdorda zaxiralash mumkin edi. Shunday qilib, samuraylar va professional askarlar quyi sinflarni hojutsu bo'yicha o'qitganlar.

Maktablar
---------

* *Inatomi-ryu*
* *Geki-ryu*
* *Ogino-ryu*
* *Tanegashima-ryu*
* *Tatsuke-ryu*
* *Seki-ryu*
* *Bue-ryu*
* *Morishige-ryu*
* *Yo-ryu*
* *Takashima-ryu*

Tashqi havola
-------------

* Matsumoto qal'asi qurol korpusi
**Koʻchma sirk** — doimiy turar joyi bulmagan va oʻz tomoshalarini koʻchib yurib namoyish etadigan sirk jamoasi. Koʻchma sirk tomoshalari uchun moʻljallangan bino (vaqtincha yigʻma materialdan qurilgan) "shapito" deb yuritiladi. Sirk tomoshalarining alohida turi sifatida 19-asrning 1-yarmida avval Amerikada, keyinchalik Yevropada keng tarqalgan. Turkiston oʻlkasida Koʻchma sirk tomoshalari ilk bor 19-asrning oxiri 20-asrning boshlarida koʻrsatilgan. Ularda oʻzbek sanʼatkorlari bilan bir katorda Yevropa va Rossiya sirki ustalari, shuningdek, Sharq mamlakatlari, jumladan, Xitoy, Hindiston, Yaponiyadan kelgan artistlar ishtirok etishgan. 20-asrda Koʻchma sirk tomoshalari Oʻzbekistonning turli shahar va olis qishloqlarida uyushtirilib, rang-barang sirk janrlaridan namunalar namoyish etilgan. Hozirgi kunda Koʻchma sirk tomoshalari Erkin Toshkanboyev rahbarligidigi "Sahnadagi sirk" koʻchma korxonalari direksiyasi tomonidan faol amalga oshirilmokda. Poʻlat Toshkanboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kollektor (maʼnolari).

**Kollektor** (melioratsiyada) —drenaj tarmogʻining suv yigʻuvchi qismidan kelayotgan suvni qabul qilib, melioratsiyalanadigan maydondan chiqarib yuboradigan ochiq kanal yoki drenaj quvuri. K. xoʻjalik, xoʻjaliklararo va magistral turlariga boʻlinadi. Ularning jami kollektor-drenaj tarmogʻinm hosil qiladi. Odatda, K. pastliklardan, xoʻjaliklar va almashlab ekish dalalari chegaralari boʻylab oʻtkaziladi. Tekis maydonlarda K.lar zovur va uchastkaning optimal uzunligini, qishloq xoʻjaligi mashinalarining unumli ishlashini hisobga olgan holda birbiridan 0,8—1,2 km oraliqda quriladi. Ochiq K.ning koʻndalang kesimi koʻpincha trapetsiya shaklida boʻladi. K.dagi suv sathi unga kuyiladigan zovur va kollektorlar sathidan 0,1 — 0,3 m quyiroq boʻlishi kerak. Agar drenaj suvlarining oqib ketish iloji boʻlmasa, K.ga nasos st-yalari quriladi. K. koʻndalang kesimining eng koʻp uchraydigan oʻlchamlari: xoʻjalik K. — chuqurligi 3,0—6,6 m, tubining kengligi 1,0—1,5 m, K.ning daxleiz qirgʻoqboʻyi kengligi — 40–80 m; xoʻjaliklararo K.larda yuqoridagi koʻrsatkichlar 4,5—8,0 m, 1,0—3,0 va 80–140 m. Magistral K. yana ham kattaroq boʻladi. K.ning yon bagʻri 1:1,5; 1:2,5; tubining nishabligi 0,003 dan kam boʻlmasligi lozim.

Chiqarib yuboriladigan zaxob suv miqdorini hisobga olish uchun xoʻjaliklararo va magistral K. lar suv oʻlchash postlari bilan jihozlanadi. Oʻzbekistondagi eng yirik magistral K.lar: Sirdaryo vi-loyatida — Shoʻroʻzak, Markaziy Mirzachoʻl, Asosiy Qayir; Fargʻona vodiysida — Shimoliy Bagʻdod, Soʻx — Isfara, Achchiqkoʻl, Yozyovon, Sari Joʻga; Buxoro viloyatida — Shimoliy Buxoro, Parallel, Bosh Qorakoʻl; Xorazm viloyatida Koʻlli, Devonkoʻl va Daryolik (davlatlararo). Ularning oʻz. 30–180 km, suv oʻtkazish imkoniyati — 10–170 m³/s, suv yigʻadigan maydoni 13—225 ming ga. Ochiq K.larni ishlatish davomida oʻtkaziladigan ishlar: drenaj oqimini va uning minerallashuvini hisobga olish, loyqa va oʻt bosishdan saqlash va boshqa

Ochiq K.lar qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlarning kattagina qismini egallaydi, yer isrof boʻladi (ularga ajratiladigan may-don sugʻoriladigan yerlarning 5—10% ini tashkil etadi). Shuning uchun ham yangi yerlarni oʻzlashtirishda, asosan, yopiq xoʻjalik K.lari qurilmoqda (yana qarang Gorizontal drenaj).

Masharif Boqiyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
BEDA OLTINQOʻNGʻIZI (Sphenoptera laticeps V. Jar.) — qattiq qanotlilar tur-kumiga mansub hasharot. Lichinka davrida zarar kelgiradi. Voyaga yetgan Beda oltinqoʻngʻizi ning uz. 11 — 16,5 mm cha, uzunchoq, yassi tanasi oldidan orqa tomoniga qarab ingichkalashib boradi. Rangi qizgʻish-sariq, yaltiroq, tu-xumlari choʻziq-oval, oq rangli, uning poʻstidagi ajinlari aniq koʻrinib turadi. Lichinkasi choʻziq, oyoqsiz, koʻkrak qismi kengaygan. Gʻumbagi oq rangli, sirtdan Karaganda yetuk qoʻngʻizga oʻxshaydi. Tuxumini bedaning idsiz boʻgʻziga bitgalab qoʻyadi. Bitga Beda oltinqoʻngʻizi 1000 tacha tuxum qoʻyadi. Tuxumidan I oyda lichinka chikadi, bular poyani kemirib, ichiga kiradi va ildizgacha yeb boradi, natijada beda qurib qoladi.

Kurash choralari: bedapoyani molalashdan oldin yergadonador 10%li bazudin preparati (30 kg/ga) sochiladi hamda sumi-al-fa, 5% e.k. (0,5 lGʻ ga) va nurell-D, 55% e.k. (0,9 l/ga) preparatlaridan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qodirqul Abdirazoqov**(1923-yil tavallud topgan) — sovet xoʻjalik, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

1923-yilda Qizil Qirgʻiziston (hozirgi viloyat markazi Oʻsh viloyati)da tavallud topgan.KPSS aʼzosi. Qodirqul Abdirazoqov Ulug Vatan urushi qatnashchisi.1942-yilda Jalolobod viloyati Lenin tumani harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan, 9-gvardiya otishma diviziyasining 18-gvardiya otishma polkida xizmat qilgan. Qodirqul Abdirazoqov Stalingrad jangida og‘ir yaralangan. Qodirqul Abdirazoqov 1943-yilda „Qizil-Qirg‘iziston" kolxozi (Lenin tumani) hisobchisi, 1944—1945-yillarda Lelin tuman prokurori yordamchisi bo‘lib ishlagan.1948-yildan — Lenin tumanida partiya ishida va raykomning harbiy boʻlimlariga rahbarlik qilgan. Qodirqul Abdirazoqov Uch-Terek MTS direktorining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari boʻlgan. 1948—1952-yillarda — Sakaldinskaya MTS shuningdek, 1952—1953-yillarda partiya, kasaba uyushma va komsomol tashkilotlari bo‘limiga rahbarlik qilgan. Qodirqul Abdirazoqov 1953—1954-yillarda Qirg‘iziston Kompartiyasi Leninskiy tuman qo‘mitasining ikkinchi kotibi bo‘lgan. 1954—1957-yillarda — Qirgʻiziston Kommunistik partiyasi Jangi-Jolskiy tuman qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlgan.1961-yildan Toshkent oliy partiya maktabini tamomlagach, Qirgʻiziston Kompartiyasi Qorasuv tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, soʻngra Qirgʻiziston KP MKning Oʻsh hududiy ishlab chiqarish kolxozi boʻyicha partiya tashkilotchisi boʻlgan. Qodirqul Abdirazoqov sovxoz boshqarmasi, Qorasuv ishlab chiqarish kolxozi va sovxoz boshqarmasi partiya komiteti kotibi lavozimida ham ishlagan. 1964—1966-yillarda — yana Qirgʻiziston Kommunistik partiyasi Qorasuv tuman qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlib ishladi.1966-yildan Qodirqul Abdirazoqov O‘sh viloyat ijroiya qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari, so‘ngra O‘sh viloyat kasaba uyushmalari kengashi raisi bo‘lib ishlagan.1983-yilda esa Qodirqul Abdirazoqov nafaqaga chiqadi.

Bir necha chaqiriq Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi deputati, 8-chaqiriq SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi deputati etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

* 1985-yil 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абдыразаков Кадыркул 1923г.р." (ru). Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Абдуразаков Кадиркул" (ru). Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.
3. ↑  „Депутаты Верховного Совета СССР VIII-го созыва 1970—1974" (ru).  Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991. 13-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.