**Antipolo**, rasmiy ravishda **Antipolo shahri** — Filippinning Rizal provinsiyasining poytaxti. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 887,399 kishini tashkil qiladi.  Bu shahar Calabarzon mintaqasidagi eng gavjum hududi va Filippindagi yettinchi eng zich shahar.

Antipolo 1998-yil 4-aprelda 8508-sonli Respublika qonuniga binoan munitsipalitetdan Rizal viloyatining tarkibiy shahriga aylantirildi. Pasig 1975-yilda Metro Manila tarkibiga kiritilgan. Pasigdagi eski kapitoliy oʻrniga 2009-yil mart oyida shaharda yangi provintsiya kapitoliy binosi ochildi. Viloyat hukumatining Antipologa oʻtkazilishi bilan u rasman viloyatning yangi poytaxti sifatida belgilandi. 2011-yil 14-martda Antipolo 124-sonli deklaratsiyaga muvofiq shahar deb eʼlon qilindi. Oʻsha paytdagi prezident Benigno S. Aquino tomonidan *yuqori darajada urbanizatsiyalangan shahar* deb taʼriflandi. Plebissitni kutayotgan Antipolo Filippindagi eng koʻp aholiga ega shahar hisoblanadi. 2020-yil 19-iyun kuni Prezident Rodrigo Duterte Antipolo shahrini Rizal provinsiyasining rasmiy poytaxti sifatida belgilagan 11475-sonli Respublika qonunini imzoladi. U 2020-yil 7-iyuldan kuchga kirdi.

Shahar ziyoratgoh sifatida mashhur. U „Filippinning ziyorat poytaxti" sifatida qaraladi. 1626-yilda Meksikadan olib kelingan va Antipolo soborida saqlangan Mariya surati ispan mustamlakasi davridan beri Filippin katoliklari orasida doimiy mashhur.

Etimologiyasi
-------------

Shahar bu hududda koʻp boʻlgan *tipolo* (non daraxti) daraxti (*Artocarpus blancoi*) sharafiga nomlangan.

Tarixi
------

Francisc missionerlari 1578 yilda Antipologa kelishdi va hozirgi Boso-Boso cherkovida kichik cherkov qurdilar. Tez orada ular 1591-yilda qishloqni cherkovga aylantirgan iyezuitlar tomonidan almashtirildi. 1601-yilga kelib Antipoloning nasroniy aholisi 3000 ga yetdi.

1626-yil 25-martda *Antipolo bokira qizi* tasvirini general-gubernator Juan Nino de Tabora tomonidan iyezuitlarga berib yuborilgan.

 Antipolo sobori
### Shaharlari

1998-yil 13-fevralda Antipoloni tarkibiy shaharga aylantirgan 8508-sonli Respublika qonuni qabul qilindi. Shaharning konvertatsiya qilinishi ikki oydan kamroq vaqt oʻtgach amalga oshirildi. 1998-yil 4-aprelda plebissitda ratifikatsiya qilindi.

Geografiyasi
------------

Antipolo Rizal viloyatining shimoliy yarmida, uning meridional markaziga yaqin joylashgan. U Sierra Madre togʻ tizmasi yon bagʻirlarida joylashgan. Shaharning katta qismi oʻrtacha 200 metrli platoda joylashgan.

### Barangaylari

 Antipolo siyosiy xaritasi
Antipolo siyosiy jihatdan 16 barangayga boʻlingan. Barangay Dela Pas, San-Isidro, San-Xose va San-Roke chegaralari tutashgan hudud tegishli shahar yoki mahalliy ravishda *bayan* deb ataladi.

| Barangaylar | Tuman | Aholi (2015)  | Maydoni (ga) | Zichlik (/km 2) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bagong Nayon | 1-chi | 45 976 | 301.34 | 15 257 |
| Beverli-Xillz | 1-chi | 1562 | 28.76 | 5,431 |
| Kalavis | 2 | 5,709 | 5,581,12 | 102 |
| Cupang | 2 | 113 613 | 568.23 | 19 994 |
| Dalig | 2 | 52 222 | 406.48 | 14 473 |
| Dela Paz (Poblacion) | 1-chi | 68 946 | 597,99 | 11 530 |
| Inarawan | 2 | 22 894 | 959,90 | 2385 |
| Mambugan | 1-chi | 52 479 | 368.21 | 14,252 |
| Mayamot | 1-chi | 50 421 | 540,74 | 9324 |
| Muntindilaw | 1-chi | 11 644 | 473.11 | 2461 |
| San-Isidro (Poblacion) | 1-chi | 64,136 | 479,70 | 13 368 |
| San-Xose (Poblacion) | 2 | 103 051 | 13 787,77 | 747 |
| San-Xuan | 2 | 8,671 | 3327,69 | 261 |
| San-Luis | 2 | 53 230 | 502.99 | 10 583 |
| San-Roke (Poblacion) | 2 | 58 840 | 723.25 | 8135 |
| Santa Kruz | 1-chi | 62 992 | 725.52 | 8,682 |
|

 Antipolo shahar markazi
### Mayorlari

| No | Mayor | Rasmiy yillar |
| --- | --- | --- |
| 1 | Valentin Sumulong | 1901-1904 yillar |
| 2 | Trankvilino Oldan | 1904-1907 yillar |
| 3 | Severino Oliveros | 1907-1909 yillar |
| 4 | Fransisko Dimanlig | 1909-1911 yillar |
| 5 | Ambrosio Masangkay | 1912-1914 yillar |
| 6 | Roberto de Jezus | 1914-1916 yillar |
| 7 | Federiko Asunsion | 1916-1918 yillar |
| 8 | Sixto Pedrasio | 1916-1918 yillar |
| 9 | Kornelio Lawis | 1918-1920 yillar |
| 10 | Xose Karigma | 1920-1926 yillar |
| 11 | Marselino Santos | 1927-1931 yillar |
| 12 | Paskual Oliveros | 1931-1944 yillar |
| (11) | Marselino Santos | 1945-1946 yillar |
| 13 | Isaias Tapales | 1946-1964 yillar |
| 14 | Fransisko de Jezus | 1964-1967 yillar |
| 15 | Xose R. Oliveros | 1968-1986 yillar |
| 16 | Feliks Mariñas | 1986-1988 yillar |
| 17 | Daniel Garsiya | 1988-1998 yillar |
| 18 | Anjelito C. Gatlabayan | 1998-2007 |
| 19 | Viktor Sumulong | 2007-2009 |
| 20 | Danilo O. Leybl | 2009-2013 |
| 21 | Casimiro „Jun" Ynares III | 2013-2019 |
| 22 | Andrea Bautista-Ynares | 2019-2022 |
| (21) | Casimiro „Jun" Ynares III | 2022 — amaldagi prezident |

Manbalar
--------

1. ↑  „6 reasons why living in Antipolo can make you feel on top of the world". *The Philippine Star*. Qaraldi: 5-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „Region 4A (CALABARZON) | Philippines Cities". Qaraldi: 5-noyabr 2019-yil.
3. ↑  „Antipolo Pilgrimage". *Traveler on Foot* (13-may 2008-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2019-yil.
4. ↑  Antipolocity.com — The Church.
5. ↑  „Facts and Figures". *www.antipolo.ph*. 1-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2019-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n81145804
* MusicBrainz: ee63df01-0f20-481c-8722-6225de44b17b
* NLI: 000989487
* VIAF: 151285923
* en:WorldCat Identities: lccn-n81145804

 |