**Qalamjarsoy** yoki **Selsoy** — suvsiz, koʻp qismi qurib qoladigan yoki quruq daryo. Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Qo‘shrabot tumani va Navoiy viloyatining sharqiy qismisdan oqib oʻtadi.

Soy nomi ketma-ket: yuqori oqimida — **Keskantol**, keyin — **Kattasoy**, qolgan oqimlari — Qalamjar, Selsoy va **Qalandarsoy** kabi nomlarda oʻzgaradi.

Umumiy tavsif
-------------

Soyning uzunligi 121 km, havza maydoni — 2610 km². Manbadan 10 km pastda oʻlchangan uzoq muddatli oʻrtacha suv sarfi 0,055 m³/s ni tashkil qiladi.

Daryo oqimi
-----------

Keskantol Shimoliy Nurota tizmasi (aslida Nurota togʻlari) ning janubiy yon bagʻridan, Suyaltosh tarmogʻidan boshlanadi. Daryoning manbai *Qora* togʻi yaqinida joylashgan.

Manbasidan janubi-gʻarbiy yoʻnalish tomonga oqadi. Dastlabki qismda suv oqimi doimiy ravishda oqib turadi. Bu yerda daryo qirgʻoqlari boʻylab „Ganam", „Qanir", „Keskantol", „Qoraboʻ" aholi punktlari joylashgan. „Qoraboʻ" va uning quyi qismidagi „Qoʻturbuloq" posyolkasi oʻrtasida daryoning tez-tez qurib turuvchi qismi boshlanadi.

*Qatagʻon* posyolkasi tepasida daryo buriladi va shu yerdan umumiy gʻarb-shimol-gʻarbiy yoʻnalishda oqa boshlaydi. Keyingi qismdagi sohillari boʻylab *Govxona*, *Shoʻrcha*, *Joʻsh*, *Oqmachit*, *Koris*, *Toʻra* aholi punktlari joylashgan. „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" maʼlumotlariga koʻra *Shoʻrchi*dan pastki qism *Kattasoy*, Joʻshdan pasti esa *Qalamjarsoy*, *Qalandarsoy* va *Selsoy* deyiladi. Bosh shtab xaritalarida *Kattasoy* nomi bu joydan keyin ham qoʻllaniladi va *Qalamjarsoy (Selsoy)* nomi soyga nisbatan *Jilantamgʻali* aholi punkti yaqinida Urganchi bilan qoʻshilgandan keyin qoʻllaniladi. Joʻshdan boshlab quruq daryo, baʼzi joylarda jar hosil qiladi.

Urganchi yaqinida, daryo qirgʻoqlari boʻylab *Jilantamgʻali*, *Papani*, *Qoraqum*, *Soykechar*, *Jagʻarma Zulumsari*, *Oqqula*, *Yangibino* aholi punktlari joylashgan. Qoraqum qishlogʻidan boshlab Qalamjarsoy oʻzani boʻylab harakatsiz koriz hosil qiladi.

  

*Zulumsari* va *Oqqula* aholi punktlari oraligʻida soy janubga bir oz qiyalik kasb etadi, soʻngra *Yangibino* aholi punkti yaqinida biroz shimolga nisbatan qiyalik hosil qiladi.

Kalamjarning sobiq oʻng irmogʻi boʻlgan Jiltemasoy daryosi (oqimlarning qoʻshilishi nomi bilan atalgan)
Hozirgi vaqtda „Yangiobod" aholi punktining sharqida daryoning jarlik qismlari bir-biridan ajralib qolgan. Shimoli-sharqiy yoʻnalishdagi korizlar bir muddat davom etib, Nurota shahrining shimolida tugaydi.

Qalamjarsoy irmoqlari
---------------------

Kattasoyga „Xoʻjaboy" (chapda) va „Oʻqbuloq" (oʻngda) muhim mavsumiy irmoqlari quyiladi. Joʻsh va Jilantamgʻali aholi punktlarida mos ravishda oʻng irmoqlar Jalatar (mavsumiy) va „Urganchi" Qalamjarsoyga qoʻshiladi (quyi oqimidagi quruq oʻzan nomi Beklarsoy).

Qalamjarsoyning chap irmogʻi Chuyasoy daryosi boʻlib, daryo Soykechar qishlogʻiga oqib oʻtadi, lekin hozir bu yerga quruq oʻzan sifatida ham yetib bormaydi. Oʻng tomondan esa bir oz pastroqda, „Ogʻzikeng" suv oqimining quyidagi quruq Selsoyga yaqinlashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qalamjarsoy" *OʻzME*. Q-harfi[*sayt ishlamaydi*] Oʻninchi jild. Toshkent, 2005-yil
2. 1 2  Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi & 2000—2005, s. J harfi. sfn error: no target: CITEREFOʻzbekiston\_milliy\_ensiklopediyasi2000—2005 (help)
3. ↑  Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi & 2000—2005, s. B harfi. sfn error: no target: CITEREFOʻzbekiston\_milliy\_ensiklopediyasi2000—2005 (help)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |