recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nogironlik**, invalidlik — kasallik, shikastlanish, mayib-majruhlik, baxtsiz hodisalar tufayli butunlay yoki maʼlum muddat mehnat qobiliyatini yoʻqotish. Jismoniy yoki akliy nuqsonlari borligi sababli ijtimoiy yordam va himoyaga muhtoj shaxs nogiron hisoblanadi. Oʻzbekistonda Nogironlik Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasi (TMEK) tomonidan belgilanadi. Nogironlik mehnat qobiliyatini yoʻqotish darajasiga qarab 3 guruhga boʻlinib, vaqtincha (6—12 oy) yoki muddatsiz qilib tayinlanadi. 1-guruh Nogironligiga mehnat qobiliyatini butunlay yoʻqotgan va boshqaning doimiy parvarishi, yordami, nazoratiga muhtoj boʻlgan shaxslar; 2-guruh Nogironiga mehnat qobiliyatini butunlay yoʻqotgan, lekin boshqalarning doimiy parvarishiga muhtoj boʻlmagan, shuningdek, mehnat turidan qatʼi nazar, unda uzoq muddat ishlay olmaydigan shaxslar; 3-guruh Nogironligiga mehnat qobiliyati sezilarli darajada pasaygan shaxslar kiradi. Nogironlar davlat nafaqasi bilan taʼminlanadi, zarur boʻlganda davolanadi, ularga protezlar beriladi, ishga, maxsus maktablarga joylashtirish uchun sharoit yaratiladi. Nogironlarni tibbiy, ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya qilish orqali faol hayotga, mehnatga jalb qilish dolzarb masala hisoblanadi.

OʻzR qonunchiligida N.ning quyidagi sabablari nazarda tutiladi: umumiy kasalliklar (ish bilan bogʻliq boʻlmagan) oqibatidagi Nogironlik; turmushdagi baxtsiz hodisalar natijasida shikastlanish oqibatida yuz bergan Nogironlik; ishlab chiqarishdagi jarohatlar va kasb kasalligiga duchor boʻlish natijasidagi Nogironlik; kasb kasalligiga chalinish tufayli yuz bergan Nogironlik; Oʻzbekistonni himoya qilish yoki boshqacha tarzda harbiy burchni bajarish paytida roʻy bergan Nogironlik; harbiy burchni bajarish bilan bogʻliq boʻlmagan harbiy xizmatni oʻtash davridagi Nogironlik. Bu boradagi tartib-qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 24-noyabrdagi 317-son qarori bilan tasdiqlangan "Tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalari toʻgʻrisida nizom"da koʻrsatib oʻtilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 1995-yil 11-noyabrda "OʻzRning nogironlarni reabilitatsiya qilish borasidagi chora-tadbirlari Davlat dasturi toʻgʻrisida" qaror qabul qildi. Mazkur qarorning ijrosi nogironlarni reabilitatsiya qilish markazlari sistemasi (Nogironlarni tibbiy-ijtimoiy va kasb boʻyicha reabilitatsiya qilish milliy markazi, Tayanch-harakat sistemasi kasalliklarida nogironlar reabilitatsiya markazi va 10 ta umumiy tipdagi hududiy reabilitatsiya markazlari) tashkil etildi. Bular joylardagi TMEKlar bilan hamkorlikda nogironlarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini amalga oshiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Respublikasida imtiyozli pensiya taʼminoti toʻgʻrisida [normativ hujjatlar toʻplami], T. 1994;
2. ↑  Oʻzbekiston Respublikasining Davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonunga sharhlar, T. 1996.
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aron Lee Ralston** (27-oktabr, 1975) amerikalik sayyoh, muhandis va ruhlantiruvchi notiqdir.

2003-yili Yuta shtati janubi-sharqidagi kanyonda qoʻlini tosh bosib tiqilib qolgan, besh kun shu ahvolda turgan, ozod boʻlish uchun oʻng qoʻlini oʻtmas multitul bilan kesishga majbur boʻlgan. Odamlarga yetish uchun kesilgan qoʻli bilan 65 fut (~20 metr) balanddan pastga arqon bilan tushgan.

Bu voqea haqida keyinchalik Ralston avtobiografik *Tosh va Qattiqlik Orasida* kitobida yozgan. Ralston voqeasi haqida *127 Soat* filmi suratga olingan.

Ralston hozir ham sayyohlik va alpinizm bilan shugʻullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Duncan Campbell*. „Mountaineer trapped by boulder amputated arm with pocketknife". London: The Guardian (3-may 2003-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* Aron Ralston haqida BBC filmi Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-12-02).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Aron Ralston*** mavzusiga oid fayllar bor. |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zhang Dan** (1985-yil 4-oktyabrda tugʻilgan) — xitoylik sobiq figurali uchuvchi. Zhjang Hao bilan juftlikda 2006-yilgi Olimpiada kumush medali sovrindori, toʻrt karra (2005-yil bronza, 2006, 2008, 2009-yil kumush) jahon chempionati medali sovrindori va ikki karra (2005, 2010) Toʻrt qitʼa chempioni boʻlgan. Zhang Dan 2012-yil 6-mayda musobaqalarda qatnashish faoliyatini tark etgan.

Faoliyati
---------

Zhang Dan va Zhang Hao (qarindoshligi yoʻq) 1997-yilda juftlik hosil qilgan.  1998 — 1999-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri (JGP) musobaqasida qatnashgan ushbu juftlik oltin medalni qoʻlga kiritdi. Ular 1999-yilgi Xitoy milliy chempionatida ishtirok etib, bronza medalini qoʻlga kiritgan holda mavsumni davom ettirdilar. Keyingi mavsumda juftlik ikki marta 1999 — 2000 JGP musobaqalarida qatnashib, ikkalasida ham medal sohibi boʻlishdi. Zhang Dan va Zhang Hao juftligi finalga yo‘llanma oldi va u yerda beshinchi o‘rinni egalladi. Oʻsha yili ular milliy musobaqalarda ikkinchi oʻrinni olishdi va oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi.
Zhang Dan va Zhang Hao juftligi keyingi uch mavsumda oʻsmirlar darajasida katta yutuqlarga erishdi. Ular oʻzlarining barcha oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri musobaqalarida, jumladan 2000-01 JGP finalida va 2001-02 JGP finalida gʻalaba qozonishdi. Shuningdek, juftlik 2001-yilgi oʻsmirlar va 2003-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etib, ikkalasida ham oltin medalni qoʻlga kiritdilar. Xitoy milliy chempionatida ishtirok etgan ushbu juftlik 2003-yilda birinchi milliy chempionlikni qoʻlga kiritishdan oldin 2001 va 2002-yillarda uchinchi oʻrinni egallagan. Ularning birinchi katta xalqaro musobaqasi 2002-yilda Toʻrt qitʼa chempionati boʻlib, u yerda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Xuddi shu mavsumda juftlik 2002-yilgi Olimpiya oʻyinlarida 11-oʻrinni egallab, 2002-yilgi Jahon chempionatida 9-oʻrinni egalladi. Keyingi mavsumda Zhang Dan va Zhang Hao juftligi oʻzlarining birinchi ikkita yirik Gran-pri musobaqalarida qatnashib, ikkala musobaqada ham toʻrtinchi oʻrinni egalladilar. Juftlik 2003-yilgi Toʻrt qitʼa chempionatida bronza medalini takror qoʻlga kiritdi va 2003 -yilgi jahon chempionatida qatnashib oltinchi oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „China eyed over eight athletes' ages" (en). *espn.com* (14-fevral 2011-yil).
2. ↑  „Skaters' age doubts result of mistake: CSA" (en). *globaltimes.cn* (16-fevral 2011-yil).
3. ↑  „China cites problem with age records" (en). *espn.com* (18-fevral 2011-yil).
Suv xoʻjaligi xodimlari faoliyatidagi ayrim kamchiliklarga qaramay, „Vodokanal SPb" DUK rahbariyati ularning xotirasini abadiylashtirishga qaror qildi. Shpalernaya koʻchasidagi suv minorasining asosiy kirish eshigi oldida XIX asrning birinchi yarmidagi suv tashuvchi haykali oʻrnatildi. Haykal haykaltarosh S. Dmitriyev hamda arxitektor tomonidan yasalgan. Suv tashuvchisi uchun yodgorlik Shpalernaya koʻchasida suv minorasi yaqinida oʻrnatildi, bugungi kunda bu yerda „Sankt-Peterburg suv dunyosi" muzeyi joylashgan. Minoraning oʻzi 19-asrning oʻrtalarida qurilgan va sanoat meʼmorchiligining noyob yodgorligi hisoblanadi.

19-asrning oʻrtalariga qadar Sankt-Peterburgda markazlashtirilgan suv taʼminoti mavjud emas edi, uning oʻrniga suv tashuvchilar faoliyat olib borgan. Toshli yoʻlaklarda ular ikkita gʻildirak ustida yogʻoch bochkalarda suv tashigan. Oʻsha paytda hali toza boʻlgan daryolardan suv olinib, keyin shahar boʻylab tashilgan. 1858-yil 10-oktabrda imperator Aleksandr II Sankt-Peterburg suv quvurlari aktsiyadorlik jamiyati nizomini imzoladi. Va besh yil oʻtgach, Shpalernaya koʻchasida, Tavride saroyi roʻparasida birinchi shahar suv minorasi paydo boʻldi.

Sankt-Peterburg suv tashuvchisi yodgorligi 2003-yilda Shpalernaya koʻchasida suv minorasi yaqinida oʻrnatilgan. 1858—1863-yillarda qurilgan minoraning oʻzi 19-asr sanoat meʼmorchiligining noyob yodgorligi hisoblanadi.

Yodgorlik bronzadan yasalgan. Bunda bochkada suv tortayotgan suv tashuvchini asl oʻlchamda koʻrish mumkin, uning oldida it yurib ketmoqda.

Havolalar
---------

* Sankt-Peterburg fotosurati Wayback Machine saytida arxivlandi (28-sentabr 2007-yil). Arxivnaya kopiya
* Sankt-Peterburgning noodatiy yodgorliklari Arxivnaya kopiya
* Qozondagi suv tashuvchisi yodgorligi, Sankt-Peterburg suv tashuvchilari haqida maʼlumot mavjud
**Peterburg tinchlik shartnomasi (1723) ―** Rossiya va Fors oʻrtasida. 12-sentabrda Pyotr I ning *Fors yurishi* natijalari boʻyicha imzolangan. Kaspiy dengizining janubiy va gʻarbiy qirgʻoqlari bilan Derbent, Boku, Rasht va Shirvon, Gilon, Mozandaron va Astrabad viloyatlari Rossiyaga oʻtib ketdi. Rossiya Forsga ularning chegaralarini bosib olgan qoʻzgʻolonchi afgʻon qabilalariga va Turkiyaga qarshi harbiy yordam vaʼda qildi.

Biroq, bu orada ham, Fors elchisi Ismoilbek yoʻlda boʻlganida, Shoh Sulton Husayn afgʻonlar tomonidan asirga olinadi va uning oʻgʻli Tahmasp II yangi shoh deb eʼlon qilinadi (ammo bu vaqtga qadar u hali ham barcha viloyatlar tomonidan tan olinmagan edi). Tahmasp II oʻz mavqeini mustahkamlash uchun dastlab Ismoil-bekning vakolatlarini tasdiqladi, lekin tez orada fikridan qaytdi va uni qaytarishni buyurdi. Biroq, shohdan kelgan xabarchi konsul S. Avramov va Ismoil-bek tomonidan ushlanib, Sankt-Peterburgga kelib, shartnoma tuzdilar. Shartnomani ratifikatsiya qilish uchun Forsga kelgan shahzoda B. Meshsherskiy va kotib Avramov Tahmasp II Ismoil-bekni xiyonatda ayblab, u bu elchiga hech qanday vakolat bermaganini bildirdi va shartnomani ratifikatsiya qilishdan qatʼiyan bosh tortdi. Gʻilonga qaytgan Ismoilbekning oʻzi shohni shartnomani ratifikatsiya qilishga koʻndirish uchun uning huzuriga kirishga behuda urindi, lekin oʻziga shohning salbiy munosabatini bilib, Rossiyaga joʻnadi.

Kelajakda bu holat baʼzi tarixchilarning (xususan, Gʻarb tarixchilarining) bu kelishuvni haqiqiy emas deb hisoblashiga sabab boʻldi. Shunga qaramay, u Turkiya va Rossiya oʻrtasida 1724-yilgi Konstantinopol shartnomasi bilan tasdiqlangan (Forsning oʻzi, Shoh hukumati hech qachon bu shartnomani imzolamagan va tan olmagan). Pyotr I vafotidan keyin Resht (1732) va Ganja (1735) risolalariga koʻra, Rossiya tomonidan Peterburg shartnomasiga koʻra qoʻlga kiritilgan hududlar Fors imperiyasiga qaytarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  БРЭ, Константинопольский договор 1724.
2. ↑   БРЭ, Рештский трактат 1732.
3. ↑  Гациева 2010. sfn error: no target: CITEREFГациева2010 (help)
4. ↑  БРЭ, Гянджинский трактат 1735.

Adabiyotlar
-----------

* Русско-иранский договор 1723 // Ремень — Сафи. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 22).
* Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* Гациева Т. И. Значение Петербургского договора 1723 г. для народов Северо-Восточного Кавказа // Научные проблемы гуманитарных исследований. — Пятигорск: Институт региональных проблем российской государственности на Северном Кавказе, 2010. — № 8. — С. 30—37.
* Курукин И. В. Персидский поход Петра Великого: Низовой корпус на берегах Каспия (1722—1735) / Науч. ред. Т. А. Коняшкина. — МГУ им. Ломоносова (ИСАА). — М.: Квадрига; Объединённая редакция МВД России, 2010. — 381 с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-046-8.
**Presidente Franco** (talaffuzi: *Prezidente Franko*) (shuningdek, oddiygina **Franco** nomi bilan ham tanilgan) — Paragvaydagi tuman. Alto Parana tumani shaharlaridan biri. Chetga Alto Parana hududining eng qadimiy shahri boʻlish bilan birgalikda, meva va sabzavotlaring eksporti boʻyicha eng oldingi oʻrinlarda turadi. Shuningdek, Presidente Franco Paragvayning sharqida joylashgan 45 m balandlikdagi va 120 m kenglikdagi Saltos del dushanba sharsharasi bilan yaxshi tanilgan.

Paraguay davlatining janubiy qismida,Parana daryosi boʻyida joylashgan chegara port shahar

Etimologiyasi
-------------

Shahar Parana va Monday daryolarining kesishmasida joylashgan.

Shahar nomi 1918-yilda Paraguay Prezidenti Manuel Franco sharafiga qoʻyilgan.

Ob-havosi
---------

Oʻrtacha yillik harorat 21 °C ga, eng yuqorisi 38 °C ga va minimal 0 °C ga yetadi. Mamlakatning eng koʻp yillik yogʻingarchilik miqdori Alto Parana viloyatiga toʻgʻri keladi.

Demografiyasi
-------------

Aholini roʻyxatga olish boʻyicha soʻrovlar bosh boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, Presidente Franco shaharchasida jami 68,242 nafar aholi istiqomat qiladi, ularning 33,998 nafari erkak va 34,245 nafari ayollardir.

Shahar aholisi har sohada:iqtisod, taʼlim, tibbiyot va hokazolarda rivojlangan.

Tarixi
------

Shahar mamlakatdagi eng yirik port shahar, asosan yogʻoch tashish uchun, hisoblanib, 1929-yilda Siudad del Este shahri atrofida Don Vicente Matiauda ismli kishi tomonidan tashkil etilgan.

Bir necha yillik rivojlanish va aholi sonining oshishidan soʻng, shahar Puerto Indio, Hernandarias, Marangatu va Karlos Antonio Lopes shaharlari singari daryo portining rahbari boʻldi. Bu Encarnacion daryosi porti va yetib kelgan asosiy savdo mahsulotlari yaqinida joylashgan gavjum savdo markaziga aylandi.

Iqtisodiyoti
------------

Soya yetishtirish juda muhim boʻlib, bundan tashqari shahar sanoati palma yogʻi ishlash va qayta ishlashni ham oʻz ichiga oladi .

President Franco — oʻsimlik va yovvoyi tabiatga boy hudud, baʼzi diqqatga sazovor joylari quyidagicha:

* **Saltos del Dushanba** : hammaga mashhur tabiat nuqtasi-sharshara, Sharsharalar balandligi 40 metrdan oshadi va uchta asosiy sharsharadan iborat.Sharsharalar Monday daryosining boshlanish joyida va Parana daryosining eng katta irmoqlarini hosil qiluvchi sharshara.

Oromgoh, sayr, tabiat qoʻynida dam olish uchun turistlar bogʻdan foydalanadilar.Uning tabiati oʻziga xos oʻsimlik va hayvonot olamiga ega

Qardosh shaharlar
-----------------

Prezident Franko quyidagi shaharlar bilan bogʻlangan:

* Puerto Iguazu, Argentina
* Acquarossa, Switzerland

Manbalar
--------

* Paragvayning tasvirlangan geografiyasi, SRL Distributed Arami, 2007 yil.ISBN 99925-68-04-6ISBN 99925-68-04-6
* Paragvay geografiyasi, birinchi nashr 1999, nashriyot Hispanic Paraguay SRL

Manbalar
--------

1. ↑  „Firman "hermanamiento" para buscar celeridad en instalación de teleférico" (4-may 2019-yil).
2. ↑  „Portal Oficial del Ministerio de Relaciones Exteriores de la República del Paraguay :: Municipio suizo de Acquarossa inició proceso de hermanamiento con Presidente Franco".
**Shokir Qosimovich Farmonov** (1941.20.2, Dangʻara tumani) — matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000). Fizikamat, fanlari doktori (1973), professor (1977). Toshkent Davlat Universitetining mexanikamatematika fakultetini tugatgan (1963). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika institutida kichik, katta ilmiy xodim, soʻngra ehtimollar nazariyasi boʻlimi mudiri, bosh ilmiy xodim (1965— 88, 1996 2003). Oʻzbekiston milliy universiteti ehtimollar nazariyasi va matematik statistika kafedrasi mudiri (1988 96, 2004-yildan professor). Nizomiy nomidagi Toshkent Pedagogika universiteti matematika oʻqitish metodikasi kafedrasi mudiri (2003 — 04). Ilmiy ishlari Markov zanjiri boʻyicha bogʻlangan tasodifiy miqdorlar va vektorlar uchun limit teoremalariga oid. Ehtimollar nazariyasining limit teoremalari boʻyicha turkum ishlarni bajargan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Shoiru, sheʼru shuur"**, toʻliq nomi **„Shoiru, sheʼru shuur: Adabiy oʻylar"** (ayrim manbalarda **„Shoiru, sheʼru shuur: Adabiy esselar"**) — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub nasriy asarlar toʻplami. 1987-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga shoir turli yillarda yozgan maqolalar, adabiy oʻylar, oʻzbek mumtoz sheʼriyati talqinlari, boshqa ijodkorlar haqida mulohazalar hamda safar xotiralari kiritilgan.

Toʻplam nomi Vohidov 1967-yil yozgan va „To tirikdirki tabiat" misrasi bilan boshlanuvchi sheʼrdan olingan. Shu sababdan asarning boshida sheʼrning Vohidovning oʻzi yozgan qoʻlyozmasi keltirilgan. Toʻplam boshida Vohidovning tarjimai holi keltirilgan. Unga kiritilgan maqola va mulohazalar „Soʻz qadri", „Qarzdorlik", „Talqinlar", „Ostonada turgan isteʼdod", „Bahs" hamda „Yoʻllar va oʻylar" boʻlimlariga boʻlingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Yusupova, S.* „Soʻz durlarin termoqdir ishi: Oʻzbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov tavalludining 80 yilligiga bibliografik sharh". *Ahmad Fargʻoniy nomidagi Fargʻona viloyat axborot-kutubxona markazi* (2016). Qaraldi: 28-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Shoiru, sheʼru shuur" Ziyouz saytita

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Peter Oppenheimer** (inglizcha: *Peter Oppenheimer*; 1963-yilda AQShda tugʻilgan) — amerikalik moliyachi. Goldman Sachs direktorlar kengashi aʼzosi. Apple Inc kompaniyasining sobiq katta vitse-prezidenti va bosh moliyaviy direktori (2004-2014).

Biografiya
----------

Peter Oppenheimer San-Luis-Obispodagi Kaliforniya politexnika universiteti Iqtisodiyot mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Martaba
-------

1988-1992-yillarda Peter Coopers & Lybrand, LLP auditorlik kompaniyasida axborot texnologiyalari boʻyicha maslahatchi boʻlib ishlagan (1998-yilda Price Waterhouse va Coopers & Lybrand birlashganidan keyin zamonaviy PricewaterhouseCoopers tashkil etilgan).

1992-1996-yillarda esa Peter Automatic Data Processingning moliyaviy direktori boʻlimida ishlagan(ADP).

1996-yilda u Apple kompaniyasida Amerika uchun moliyaviy nazoratchi sifatida ishlay boshladi.

1997-yilda Peter Oppenheimer vitse-prezident va global sotuvlar boʻyicha nazoratchi boʻldi, keyin esa bosh moliyaviy nazoratchi lavozimiga koʻtarildi.

2004-yildaga kelib moliya direktori etib tayinlandi. Uning ushbu lavozimdagi faoliyati davomida Apple kompaniyasining yillik daromadi 20 barobardan ortiq oʻsgan. Peter aniq global moliyaviy strategiya, sogʻlom tizimlar va protseduralar va eng yuqori darajadagi balanslarni ishlab chiqishga rahbarlik qilgan. Uning rahbarligida Apple jahon darajasidagi moliyaviy jamoani yaratdi.

2014-yil mart oyi boshida Apple Inc.ning matbuot xizmati Peter Oppenheimer korporatsiyani tark etishga qaror qilganini va Luca Maestri yangi katta vitse-prezident va bosh moliya direktori lavozimini egallashini eʼlon qildi. Luca Maestri vazifalarni bosqichma-bosqich oʻtkazish va tajriba almashish uchun u 2014-yil sentyabr oyining oxirigacha Peter bilan teng sharoitlarda CFO lavozimini egallaydi.

Piter koʻp yillar davomida oʻzi oʻqigan Kaliforniya politexnika universiteti kengashida ishlagan. Va 2014-yilda u Goldman Sachs direktorlar kengashiga qoʻshilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Foydali qazilmalar havzasi** — togʻ jinslarining maʼlum formatsiyasi bilan bogʻliq, qatlamli choʻkindi foydali qazilmalarining uzluksiz yoki deyarli uzluksiz tarqalgan berk oblasti. Foydali qazilmalar havzasih. kumir (Kuznetsk, Donetsk, Moskva yoni va boshqalar), neft va yonuvchi gaz (Amudaryo, Buxoro neftgaz oblasti bilan birga, Fargona, Fors qoʻltigʻi, Perm — AQShda, Gʻarbiy Sibir, Meksika qoʻltigʻi va boshqalar), noruda foydali kazilmalari (tuz havzalari — ArtyomovskSlavyansk, Irkutsk va boshqalar), rudali (Krivoy Rog temir rudasi, Nikopolsk marganets rudasi va boshqalar) konlar uchun xos. Foydali qazilmalar havzasih maydoni bir necha yuz km² dan bir necha yuz ming km² gacha boʻlib, uning hududida yirik konchilik sanoati majmualari mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shokir Nasibullayevich Fayzullayev** — 2010—2015-yillarda Oʻzbekneftgaz kompaniyasi boshqaruv raisi.

Biografiyasi
------------

### Maʼlumoti

1986-yilda Toshkent politexnika institutini, 2004-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini tamomlagan.

### Mehnat faoliyati

1986—1991-yillarda — „Progress" ishlab chiqarish birlashmasida texnologik muhandis, katta muhandis, yetakchi muhandis, sektor mudiri, mahalliy qurilish materiallari va mahalliy xomashyo va ikkilamchi resurslardan xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqarishni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot bo‘limi boshlig‘i.

1991—1992-yillarda „Nafosat" ishlab chiqarish kichik korxonasi direktori.

1992—1993-yillarda „Mahalliy sanoat" birlashmasi bosh mutaxassisi, 1-toifali muhandis-iqtisodchisi, boʻlim boshligʻi oʻrinbosari, boʻlim boshligʻi.

1993—1994-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish davlat qo‘mitasida tashqi iqtisodiy aloqalar va xorijdagi mulk boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari, tashqi iqtisodiy aloqalar va xorijdagi mulk bo‘limi boshlig‘i.

1994—1995-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining tashqi iqtisodiy aloqalar va xorijdagi mulk bosh boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari — xorijiy investitsiyalar va xorijdagi mulk boshqarmasi boshligʻi.

1995—1998-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash qo‘mitasi huzuridagi xususiylashtirishga ko‘maklashish guruhi ijrochi direktori.

1998—1999-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi investitsiya dasturlari bo‘limi bosh mutaxassisi.

1999—2003-yillarda „Oʻzbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasi sektorni isloh qilish va qimmatli qog‘ozlarni joylashtirish boshqarmasi boshlig‘i.

2003—2005-yillarda „O‘zbekneftgaz" Milliy xolding kompaniyasi neft-gaz tarmog‘ini istiqbolli mutanosib rivojlantirish va shartnomaviy tashqi iqtisodiy aloqalar bosh boshqarmasi boshlig‘i.

2004—2005-yillarda „O‘zneftgazmash" aksiyadorlik jamiyati bosh direktori.

2005-2008-yillarda „O‘zbekkimyomash zavodi" OAJ bosh direktori.

2008—2010-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirining iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, sanoat va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari.

2010—2015-yillarda „O‘zbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasi boshqaruvi raisi.

2015—2017-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirining o‘rinbosari.

2017-yildan „Jizzakh Petroleum" (hozirgi „Sanoat Energetika Guruhi" MChJ) bosh direktori.

2007-yildan Gubkin nomidagi Rossiya Davlat neft va gaz universitetining Toshkent filiali Vasiylik kengashi aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2023-01-09da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-05-24
**Foxmail** - Windows uchun elektron pochta bilan ishlaydigan bepul programma. TenCent hitoy korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqiladi.

Qoʻyida protokollarda ishlaydi: SMTP, POP3 VA RSS. Programma SMTP-serveri ishtirokisiz hatlarni yuborish imkoniyatiga ega. Bayes algoritmi asosidagi maʼlumotlar filtri sistemasiga ega.

The Bat pullik analoglariga va bepul Mozilla Thunderbird va Outlook larga yoʻl berayotgandir, lekin ular oʻrnini bosa oladi.

Foxmail ning asosiy hususiyatlari:

* akauntga parol oʻrnatish
* Hatlarni bir nechta E-mail adreslardan qabul qilib olish
* Filtlar asosida hatlarni sortirovka qilish
* Yangi hatlar andozaini yaratish va tahrirlash
* Hatlar dispetcheri bilan ishlash (serverda hatlarni boshqarish)
* Hatlarni shifrlash imkoni
* Qulay adreslar kitobi
* RSS-agregator

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (Xitoy tilida)

Elektron pochta bilan ishlovchi mashhur servislar va programmalar

**Servislar:** Mail.ru • Gmail • Hotmail  

**Programmalar:** Eudora Mail • Evolution • Fidolook • Foxmail • KMail • Microsoft Outlook • Mozilla Thunderbird • Opera Mail • Outlook Express • The Bat! • Windows Mail • *qolganlar…*

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quvayt pasporti** (arabcha: ) Quvayt fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladigan pasport hujjati.

Turlari
-------

Quvayt pasportlarining toʻrt turi mavjud:

1. **Oddiy pasport (koʻk muqovali)** : Quvayt fuqarolariga beriladi.
2. **Maxsus pasport (yashil muqovali)** : Quvayt hukmron oilasi, parlament aʼzolari va yuqori martabali hukumat amaldorlariga beriladigan maxsus pasport.
3. **Diplomatik pasport (qizil muqovali)** : Quvaytning xorijdagi elchixonalarida xizmat qilayotgan diplomatlarga va ijroiya hokimiyatining yuqori martabali mansabdor shaxslariga beriladigan diplomatik pasport.
4. **17-modda Pasport (kulrang muqovali)** : Quvaytdagi fuqaroligi boʻlmagan Badun aholisiga xalqaro sayohat uchun beriladigan pasport. Ushbu pasport oddiy Quvayt pasporti bilan bir xil viza talablariga ega emas.

Tashqi koʻrinish xususiyatlari
------------------------------

Quvayt fuqarosining pasporti ko‘k rangi bilan ajralib turadi va 64 sahifadan iborat. Har bir biometrik pasportda pasport egasining matni va biometrik shaxsiy maʼlumotlari saqlanadigan elektron chip mavjud.

### Identifikatsiya sahifasi

Quvayt pasportining shaxsiy sahifasida quyidagi maʼlumotlar mavjud:

* Pasport egasining fotosurati 4x5 sm oʻlchamdagi koʻk fonli
* Yozing (pasport uchun „P")
* Mamlakat kodi
* Pasportning seriya raqami
* Pasport egasining familiyasi va ismi
* Fuqarolik
* Tugʻilgan sana (DD. MM. YYYY)
* Jins (erkaklar uchun M yoki ayollar uchun F)
* Tugʻilgan joy
* Chiqarilgan sana (DD. MM. YYYY)
* Pasport egasining imzosi
* Yaroqlilik muddati (DD. MM. YYYY)

### Pasport yozuvi

Pasportning birinchi sahifasida arab va ingliz tillarida quyidagi xabar yozilgan.

arabcha:

> "باسم حضرة صاحب السمو أمير دولة الكويت أطلب من موظفي دولة الكويت وممثليها في الخارج، وأرجو من كل سلطة أخرى تعمل باسمها ومن السلطات الأجنبية المختصة أن يسمحو لحامل هذا الجواز بحرية المرور وأن يقدموا كل ما يحتاج إليه من مساعدة ورعاية. „
> 
> 

Ingliz tili:

> "In The Name Of H.H The Amir of The State Of Kuwait, I request from all officials of The State Of Kuwait and its representatives abroad and all authorities acting in his name and the competent foreign authorities to allow the bearer of this passport to pass freely and to afford every assistance and protection of which the bearer my stand in need."
> 
>

Viza talablari
--------------

2019-yil iyun oyida Quvayt fuqarolari 98 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz boʻlishdi, bu esa Quvayt pasportini Viza cheklovlari indeksi boʻyicha dunyoda 44-oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Council of the European Union".
2. ↑  „Kuwait Government Online Issuing Passport (First Time)". *www.e.gov.kw*. 26-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2022-yil.
[[Файл:Generaly\_donarmy\_1919.jpg|right|thumb|280x280px| Don armiyasi generallari, 1919- yil fevral. Birinchi qatorda: Armiya shtab boshlig'i, general-leytenant A.K. Kelchevskiy, armiya qo'mondoni, general-leytenant V.I. Sidorin va 4-Don korpusi qo'mondoni, general-leytenant K. TO. Mamantov.  
  
  
  
</br> Ikkinchi qator: G. I. Kislov , V. DA. Dobrinin .]]
**Vladimir Ilyich Sidorin** ( 1882- yil 3- fevral - 1943- yil 20- may) - Rossiya imperatorlik armiyasi va Buyuk Don armiyasining Don armiyasi qo'mondoni, general-leytenant ( 1919 ).

Biografiya
----------

1882- yil 3- fevralda Don kazak viloyatining 2-Don tumanidagi Esaulovskaya qishlog'ida tug'ilgan. Don armiyasi ofitseri Ilya Leontyevich Sidorinning o'g'li. 1918- yilda otib tashlangan general L. L. Sidorinning jiyani.

Polkovnik ( 15.08.1917 ), general-mayor ( 05.05.1918 ), general-leytenant ( 02.02.1919 ).

Don kadet korpusini (1900), Nikolaev muhandislik maktabini (1902), Bosh shtab Nikolaev akademiyasini (1910, 1-toifali) va ofitser aviatsiya maktabini (1913) tugatgan.

1904-1905 yillardagi rus-yapon urushi qatnashchisi. U 2-Sharqiy Sibir saperi ( 1902 yildan) va 4-Zamurskiy temir yo'l batalonlarida ofitser bo'lib xizmat qilgan (Bosh shtab ro'yxati Vladivostokga xizmatni ham o'z ichiga oladi. qal'a kompaniyasi). 1912- yil 26- noyabrdan 1914- yilgacha - 3-Kavkaz armiyasi korpusi shtab-kvartirasining katta ad'yutanti.

Birinchi jahon urushi qatnashchisi. U 1914- yil avgustdan 1916- yil fevralgacha 21-piyoda diviziyasi va (3-chi) Kavkaz korpusining shtab-kvartirasida ofitser bo'lib xizmat qildi. 1915- yilda u I.D. 2-militsiya diviziyasi shtab boshlig'i (1915), 12- iyuldan va boshqalar. 102-piyoda diviziyasi shtab boshlig'i. 1916- yil martdan 1917 -yil martgacha 2-chi armiya shtab boshlig'ining o'rinbosari.

1917- yil apreldan iyungacha 3-Kavkaz korpusi shtab boshlig'i, keyin G'arbiy front shtab boshlig'i ixtiyorida. Avgust oyida u deputat etib saylandi. armiya va flot ofitserlari ittifoqi raisi. 1917- yil noyabr oyida Petrograd va Moskvadagi yollash tashkilotlari a'zosi. Keyin u Donga qaytib, Oq harakatida qatnashdi.

Novocherkasskdagi kazaklar otryadida (jamoasida) birinchi bo'lib; 1917- yil noyabr-dekabrda Rostov uchun bo'lgan janglarda qatnashgan. Don kazaklari armiyasining Shimoliy frontdagi marsh atamani shtab boshlig'i, general A. M. Nazarov ( 1917- yil dekabr - 1918 yil yanvar). Dala shtab - kvartirasining boshlig'i general P. X. (General S. V. Denisovning vorisi) 1919- yil iyun-iyul oylarida O'rta Donetsk fronti qo'mondoni 1919- yil iyul oyida u Kievga VVD delegatsiyasini boshqargan.

1920- yil aprel oyida Qrimda Don kazak bo'linmalari birlashtirilgan Don korpusining qo'mondoni Evpatoriya va tumanda joylashgan.

Havolalar
---------

* Chrono veb-saytida tarjimai holi. RU
* Tarixchi S. veb-sayti. DA. Volkova - Fotosuratlar to'plami - Sidorin V. VA.
* *Rakovskiy G. N.* Oqlar lagerida (Oreldan Novorossiyskgacha) - Konstantinopol: Matbuot, 1920 yil. VI, 342 p. 1 varaq. kart. - "Rossiya janubidagi fuqarolar urushi" seriyasi
* Сидорин, Владимир Ильич (ruscha). // "Buyuk urushda Rossiya armiyasi" loyihasi.
**Sidqiy Xondayliqiy** (taxallusi; asl ism-sharifi Sirojiddin Maxdum Mirzohidoxund oʻgʻli) (1884 — hozirgi Boʻstonliq tumani Xondayliq qishlogʻi — 1934) — shoir, xattot, tarjimon. Arab, fors tillarini oʻrgangan. Xattotlikka qiziqqan, zamonasining mashhur qilqalami Muhammad Shohmurod kotib (1850— 1922)ga shogird tushgan. S. tosh yoʻnib, unga ishlov berish, turli bezaklar tushirish, suratlar ishlash, muhr yasash bilan ham shugʻullangan. Ayni paytda sheʼr mashq qilgan. Shoir sifatida shakllanishida Kamiynknt xizmati katta boʻlgan. U boshliq adabiy davralarda faol ishtirok etgan. Ilk sheʼrlarini "Shuhrat", "Shevan" (nola, figʻon) taxalluslari bilan yozgan ("Tuhfai Shavkat", 1913; "Savgʻoti Shavkat", 1914 — toʻplamlar). Keyinroq barcha asarlarini S.X. taxallusi bilan chop ettirgan. Lirik sheʼrlarida mumtoz adabiyotimizdagi hayotiy, insoniy muhabbat, odamiylik singari yaxshi anʼanalarni davom ettirgan. Poetik merosining salmoqli qismini hajviyot va ijtimoiy sheʼrlar tashkil qiladi. Ijtimoiysiyosiy sheʼrlari esa davrning muhim voqealariga bagʻishlangan ("Muhoraba", "Yashasun yoshlar", "Toza hurriyat" va boshqalar). Mardikorlik voqealari haqida asarlar yozgan ["Rabo(t)chilar namoyishi". "Rabo(t)chilar kelishi", 1917].

S.X.ning "Rusiya inqilobi" dostoni (1917, mart) Rusiya inqilobi voqealarini keng epik planda tasvir etuvchi dastlabki asar. Dostonning haj.mi 1502 misra. Shundan 72 misrasi fors-tojik tilida, qolgani oʻzbekchada yozilgan. Voqealar 23 fevral — inqilobning birinchi kuni tasviridan boshlanadi, soʻng kunmakun beriladi. S. X. Fevral inqilobini quchoq ochib qarshi olsada, uning natijalaridan qanoatlanmagan. Doston inqilobdan keyingi sharoitni jiddiy va atroflicha tahlil etish, barchani birlikka, hamjihatlikka chorlash bilan yakun topgan. Bu gʻoya "Umidi ittifoq" (1918) tarjiʼbandida davom etadi. S. X. "Tazkirai imomi Aʼzam", "Sad irshodi mulla Sidqiy Xondayliqiy" ("Mulla Sidqiy Xondayliqiyning yuz nasihati"), "Mezoni shariat" (1915, 1917, 1992), "Zarbulmasali Sidqiy", "Holoti Sidqiy" kabi nasriy asarlar ham yozgan. Ularning koʻpchiligi diniyaxloqiy mavzuda. "Hikoyai latifa", "Bahrom va malikai Gulandom", "Ajoyib ulmaxluqot", "Oʻgʻri va qozi", "Boʻston" (Saʼdiy) kabi asarlarni tarjima qilgan. S. X. koʻchirgan devon, bayoz va risolalar, yasagan muhrlari nusxalari, toshlavhalar hamda chizgan Toʻychi Hofiz va Tavallo suratlari xususiy va davlat ku’ gubxonalarida, shuningdek, 20 dan ortiq bosma va k^;lyozma asarlari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (R7629), 7631, R—7629—III).

Asoslar
-------

* Navbahor, T. 1984;
* Tanlangan asarlar, T. 1998.

Adabiyot
--------

* Murodov A. Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T. 1971

Manbalar
--------

1. ↑  Begali Qosimov. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sidney minorasi** (shuningdek, **AMP Tower minorasi** yoki **Centrepoint Tower minorasi** sifatida ham tanilgan) ― Sidneydagi eng baland inshoot va Oltin qirgʻoqdagi 1-kvartaldan keyin Avstraliyadagi ikkinchi eng baland inshoot, giperboloid konstruksiya. Sidney ishbilarmonlar markazida joylashgan.

Bu Janubiy yarimshardagi ikkinchi eng baland bino (eng balandi Oklenddagi Sky Tower, Yangi Zelandiya). Ammo shu bilan bir vaqtda, Sidney minorasidagi asosiy kuzatuv maydoni Oklend osmon minorasidan 50 metrga balandroq joylashgan. Sidney minorasi Butunjahon baland minoralar federatsiyasining aʼzosi. Shuni taʼkidlash kerakki, Sidney minorasining televideniega hech qanday aloqasi yoʻq, balki yirik turistik diqqatga sazovor joy va dam olish maskani boʻlib, unda restoranlar, kichik doʻkonlar, 250 metr balandlikdagi kuzatuv maydonchasi va 268 metr balandlikdagi ochiq tomosha maydonchasi mavjud.

Minoraning balandligi — 309 metr (1014 fut). Eng yuqori qavat 260 metr balandlikda joylashgan. Bino 1970-yilda loyihalangan va 1975-1981-yillarda qurilgan. Bino qurilishiga sarflangan mablagʻ 36 million avstraliya dollarini tashkil etadi. Binoning bosh meʼmori — Donald Kron.

 Kuzatuv maydonchasidan Sidneyning 360° panoramasi

Yana qarang
-----------

* Avstraliya arxitekturasi
* Giperboloid konstruktsiyalar

Adabiyotlar
-----------

* Xaynl, Ervin; „Turme aller Zeiten — aller Kulturen", Deutsche Verlags-Anstalt, Shtutgart (Germaniya), ISBN 3-421-02931-8, 1997-yil.

Havolalar
---------

* Сайт Сиднейской телебашни
* Рестораны Сиднейской телебашни Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-07-04).
**Kandak** — oʻrta asrlarda Nasafdan Termizga boradigan karvon yoʻlida joylashgan shaharcha. K. haqida ilk.bor Tabariy maʼlumot bergan. 751—752-yillarda Kesh shohi Ixshid bu yerda Abu Dovud Xolid ibn Ibrohim boshchiligidagi arab qoʻshinlariga qurolli qarshilik koʻrsatgan. "K." atamasi "kand" sugʻdiycha "kat"ning turkiycha shakli boʻlib "qalʼa" yoxud "kichik shahar" maʼnosini beradi. E. V. Rtveladzening fikricha, K. hozirgi Oqrabot oʻrnida boʻlgan. Soʻnggi oʻrta asrlarda u karvon yoʻlida joylashgan muhim strategik punkt hisoblangan. 16-asrda uning oʻrnida katta karvonsaroy boʻlgan, 20-asr boshida — burchaklarida minoralari boʻlgan qalʼa. K.dan 10— 11-asrlarga oid sopol buyumlar topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kane** (*Kāne*) ― oliy xudo, Gavayi mifologiyasidagi barcha yoʻlboshchilar va jamoa aʼzolarining ajdodi. Gavayi orolining homiysi, maʼbuda Xiakaning otasi.

Qadimgi Gavayilarning tasavvuriga koʻra, u abadiy zulmatdan yoki osmon va yerni yaratish uchun paydo boʻlgan. Kanega bagʻishlangan koʻplab afsonalarda dunyoni yaratishda ishtirok etgan qudratli xudolar Ku va Lono ham tilga olinadi. XIX-asrda yozilgan qoʻshiqlarga koʻra, Kane quyosh, oy va yulduzlarni osmonga joylashtirgan va oltinchi kuni aka-ukalari bilan birgalikda Kumuxonua ismli odamni yaratgan. Odamning surati yerdan, boshi shimoliy, janubiy, gʻarbiy va sharqiy dengizlardan olib kelingan oq loydan, tanasi soʻlak bilan aralashgan qizil loydan qilingan. Yaratilish mahsulini jonlantirish uchun Kane va Ku uning burun teshigiga, Lono esa ogʻziga tupurishdi. Shundan soʻng, birinchi odam ajoyib bogʻga joylashdi va zerikmasligi uchun xudolar unga Lalohonua ismli ayolni yaratdilar. Shunday qilib, Bibliya motivlari bilan oʻxshashliklar mavjud, bu, ehtimol, 1819-yilda Gavayi orollariga kelib tushgan Gavayi nasroniy missionerlarining yerliklarning mifologik tasavvurlariga sezilarli taʼsir koʻrsatishi bilan bogʻliq edi.

Kane qadimgi Gavayiliklar orasida juda hurmatga sazovor boʻlgan, ammo uning sharafiga insoniy qurbonliklar boʻlmagan. Oilalar uni oila homiylari yoki aumakua deb nomlangan ruhlar orqali chaqirishgan.

Qadimgi Gavayilarning gʻoyalariga koʻra, Kane ilohiy Kane-hana-moku mamlakatida yashagan, u yer va osmon oʻrtasida suzuvchi bulut boʻlib, unda dastlab birinchi erkak va ayol yashagan, keyin haydalgan. Oʻlganlarni tiriltiradigan muqaddas buloq ham oʻsha yerda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Robert D. Craig.*. Handbook of Polynesian mythology*. ABC-CLIO, 2004 — 146 bet. ISBN 1576078949.
2. 1 2 3  Patricia Turner, Charles Russell Coulter.*. Dictionary of ancient deities*. Oxford University Press, 2001 — 261 bet. ISBN 0195145046.
3. 1 2 3  Robert D. Craig.*. Dictionary of Polynesian mythology*. Greenwood Publishing Group, 1989 — 101 bet. ISBN 0313258902.
4. 1 2  Robert D. Craig.*. Handbook of Polynesian mythology*. ABC-CLIO, 2004 — 147 bet. ISBN 1576078949.
5. ↑  Robert D. Craig.*. Handbook of Polynesian mythology*. ABC-CLIO, 2004 — 148 bet. ISBN 1576078949.

Yana qarang
-----------

* Tane — maorida oʻrmonlar va qushlarning xudosi.
**Ledashiy** yoki **Lyadashiy** — butun qishni tushida oʻtkazgan slavyan mifologiyasidagi somon ruhi. U bahorda uygʻongan va butun yozda somon uyumida yangi qish uyqusini kutgan. Uni metaforik maʼnoda tabiatning qishki qurib ketishining timsoli deb atash mumkin.

Dehqonlar orasida bu ruhni deyarli hech kim koʻrmagan deb ishonishgan, lekin koʻpchilik uning baland ovozda esnaganini, xoʻrsinib, somondan qichqirayotganini eshitgan. Shunga qaramay, agarda u bilan uchrashishning iloji boʻlsa, u uyquni juda yaxshi koʻrganligi sababli, u doimo sochlarida somon bilan „uyqudan shishgan" ko'rinishga ega boʻlishini tasavvur qilishgan. Faqat bahorning boshlanishi uni uygʻotishi mumkin edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Шапарова Н. С. „Ледащий",*. Краткая энциклопедия славянской мифологии*, 6000 экз, M.: Русские словари, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 318 bet. ISBN 5-93259-023-8.
2. 1 2 3  Артёмов В. В. „Ледащий",*. Мифы и предания славян*. M.: ОЛМА-Медиа Групп, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 125 bet. ISBN 978-5-373-04657-2.

Havolalar
---------

* Ледащий в мифологической энциклопедии
**Kandi** (singal tilida Maxa-Nuvara —buyuk shahar) — Shri Lankadagi shahar. Maxaveli-Gang daryosi boʻyida. Markaziy provinsiyaning maʼmuriy markazi. Aholisi 105 ming kishidan ziyod (1990-yillaroʻrtalari). Temir yo'l stansiyasi. Kandi— choy plantatsiyalari rayonining muhim markazi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari qayta ishlanadi. Hunarmandchilik rivojlangan (bronzadan turli buyumlar yasaladi). Buddizm diniga eʼtiqod qiluvchilar ziyoratgohi: Zuba (Dalada Maligava) xrami, 13—18-asrlarga oid saroy va monastirlar sak,langan. Kandi yaqinida, Peradeniyada botanika bogʻi va Davlat universitetining bir necha fti bor. Kandi 15-asrdan 1815-yilgacha soʻnggi mustaqil singal davlati poytaxti boʻlgan. 12, 14, 18—19-asrlarda kurilgan meʼmoriy yodgorliklar saqlangan. Milliy muzey bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kanenta** (lotincha: *Canens*; Qoʻshiqchi) — Rim mifologiyasidagi qahramon. Yanus va Veniliyaning qizi, Palatinda tugʻilgan. Qoʻshiqchilikning goʻzalligi va sanʼati bilan ajralib turadi. U qoʻshiq yordamida toshlarni harakatga keltirishi, hayvonlarni tinchlantirishi va daryo oqimini toʻxtatishi mumkin edi. U oʻrmonlar va dalalar xudosi Pikning xotini edi. Pik xotini uchun, sehrgar Kirkaning sevgisini rad etdi va Kirka uni oʻrmonchiga aylantirdi. Kanenta esa erini kutmasdan qidiruvga kirishdi. Olti kechayu kunduz qirishi muvaffaqiyatsiz oʻtib, u Tibr qirgʻogʻida toʻxtadi. Kanenta u yerda oʻlim qoʻshigʻini kuyladi va havoda gʻoyib boʻldi. Nimfa kuylagan joy Xonanda deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Овидий. Метаморфозы XIV 333—334
2. ↑   Овидий. Метаморфозы XIV 417—434

Adabiyotlar
-----------

* *Гончаров В. А.* Архаические черты в образе Пика // Nortia. Вып. 6. Воронеж, 2009.
* F. S. Villarosa. Dizionario Mitologico-Storico-Poetico / Tipografia Nicola Vanspandoch e C.. — Napoli, 1841. — Т. 1. — С. 75.
Ummu Ali
**Ummu Ali** yoki **Oumm Ali** (misrcha: *أم على*), „Alining onasi" degan maʼnoni anglatadi, anʼanaviy misr shirinligi boʻlib, Misrning milliy deserti hisoblanadi. Misrning Mamluklar davrining dastlabki yillariga borib taqaladigan bu taom Misr sultonining rafiqasi sharafiga nomlangan boʻlib, u oshpazlardan oʻzlari yaratishi mumkin boʻlgan eng mazali desertni taklif qilishni soʻragan. Tanlangan retsept butun mamlakat boʻylab tarqalib Misrning milliy taomiga aylangan.

Tarixi
------

Misr shirinligi Misrning Ayyubiylar sulolasidan boʻlgan soʻnggi sultoni As-Solihga va keyinchalik Misrning birinchi Mamluk sultoni Izz al-Durrga uylangan Shajar al-Durrning oʻlimini nishonlash sifatida paydo boʻlgan. Shajar al-Durr amaldagi sultonni oʻldirganidan soʻng Misr taxtiga oʻtiradi. Oxir-oqibat, uning oʻzini ham qasos sifatida oʻldirishadi, shundan soʻng Om Ali nomi bilan mashhur boʻlgan sultonning birinchi xotini oshpazlardan bayram uchun shirinlik tayyorlab berishni soʻraydi. Shirinlik butun mamlakat boʻylab ommalashadi va Ummu Ali sharafiga nomlanadi.

Retsept
-------

Odatda qandolat mahsulotlari (non, pirojnoe) boʻlaklarga boʻlinadi va pista, kokos yongʻogʻi parchalari, mayiz va koʻp shakar bilan aralashtiriladi. Sut, baʼzan qaymoq, aralashmaning ustiga quyiladi, keyin dolchin sepiladi. Nihoyat, aralashmaning yuzasi oltin jigarrang boʻlgunga qadar pechda pishiriladi.

Uni issiq yoki sovuq holda isteʼmol qilish mumkin.

Iordaniya va Iroqda "*xumaiaa* "deb nomlanuvchi turi mavjud.

Taomni non va yogʻli puding bilan solishtirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Om Ali – a dessert with history!" (en). *Letters from Egypt* (22-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 22-iyun 2019-yil.
2. ↑  „شجر الدر نے ایک صلیبی فوج کو مشکل میں ڈال دیا: ایک کنیز کی تخت نشینی اور قتل کی کہانی" (ur). *BBC News اردو*. Qaraldi: 4-noyabr 2020-yil.
3. ↑  *Hankir.* „The Legend of Om Ali | Egypt’s Resilient National Dessert". *Amuse*.  Vice Media (25-sentabr 2018-yil). 7-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Best Ever Om Ali (Egyptian Bread Pudding)" (4-iyul 2015-yil). 19-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2017-yil.

„Best Ever Om Ali (Egyptian Bread Pudding)" Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-09-19).. July 4, 2015. Retrieved 24 October 2017.
**Shayx Hasan Namadpo‘sh** — (?—1116) — buxorolik alloma va muhaddis.
Shayx Namadpo‘shning nomlari Hasan bin Yusuf as Samoniy al-Buxoriydir. „Tuhfat az-zoirin"da yozilishicha, hazrat Hasan bin Yusuf qoraxoniylar hukmdori Arslonxon G‘oziy (1102—1130) zamonasida yashab faoliyat ko‘rsatgan. Hazratni Namadpo‘sh deyishlariga sabab shuki, u qishin-yozin namad (kigiz) matosidan tikilgan kiyimda yurgan. Hazrat Hasan olim, zohid, obid valiyulloh, tarbiyachi bo‘lgan. Manbalarda taʼkidlanishicha, hazrat Namdpo‘sh o‘ttiz yil muttasil ro‘za tutgan. Iftorlik paytida taomlari faqat sabzavot bo‘lgan, xolos. Arslonxon G‘oziyning eʼtiqodi, hurmati Hazrat Namadpo‘shga benihoya katta boʻlgan. O‘z piri, ustozi Hazrat Namadpo‘shning maslahatlariga Arslonxon G‘oziy doimo amal etgan. „Tuhfat az zoirin"da yozilishicha, hukmdor Arslonxon G‘oziy Hazrat Namadpo‘shning pisarxond (tutingan o‘g‘il, maʼnaviy farzand) hisobida bo‘lgan. Hasan bin Yusuf Buxoroga bidʼatu xurofot, shuningdek, islomga yot bo‘lgan turli guruhu firqalarning g‘oyalari tarqalmasligi uchun murosasizlik bilan kurashgan Namadpo‘sh doimiy ravishda amri maʼruf etib bidʼatning zararli oqibatlari, islomni niqob qilib olgan kimsalarning g‘arazli maqsadlari nimalardan iborat ekanligini keng ommaga tushuntirgan. Uning sharofati bilan islom dini, hanafiya mazhabi Buxoroda keng tomir yoyib, jaholat, bidʼat yo‘qolgan. Hijriy 510-yilda (milodiy 1116) Hazrat Namadpo‘sh o‘z xonaqohida vafot etgan. Shayx Hasan Namadpo‘sh zamonasining yirik muhaddislaridan biri boʻlgan. U toʻgʻrisida maʼlumotlar aniq saqlanmagan. Ushbu kishi toʻgʻrisida maʼlumotlar Atoqli oʻzbek adibi Sadriddin Salim Buxoriy kitoblarida mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.