**Yevropol** (inglizcha: *Europol* Yevropa Ittifoqining Gaaga shahrida joylashgan politsiya xizmatidir. Xizmatning asosiy vazifalari xalqaro uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash bo‘yicha milliy xizmatlar faoliyatini muvofiqlashtirish va milliy politsiya xizmatlari o‘rtasida axborot almashinuvini takomillashtirishdan iborat. Yevropol faoliyatining asosiy yoʻnalishlari qatoriga terrorizm, noqonuniy qurol savdosi, giyohvand moddalar savdosi, odam savdosi, bolalar pornografiyasi va pul yuvishga qarshi kurash kiradi.

2020-yil fevral oyidan boshlab Yevropol Yevropa Ittifoqiga aʼzo 27 davlat politsiya xizmatlari ishini muvofiqlashtirib kelmoqda.

Hozirda Yevropolda 630 ga yaqin xodim ishlaydi, ulardan 120 ga yaqini Yevropol aloqa xodimlari (inglizcha: *Europol Liaison Officer* ) Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlar tomonidan milliy huquqni muhofaza qilish organlari vakillari sifatida Yevropolga yuborilgan.

Tarixi
------

Yevropa Ittifoqining yagona politsiya xizmatini yaratish 1992-yilda Maastrixt kelishuvida koʻzda tutilgan. 1994-yil 3-yanvardan boshlab xizmat cheklangan shaklda „Yevropol giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurash boʻlimi" sifatida mavjud (inglizcha: *Europol Drug Unit*)
. 1998-yilda Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha davlatlar Yevropol konvensiyasini ratifikatsiya qilishdi va 1999-yil 1-iyulda xizmatning toʻliq ishi boshlandi. Yevropolning birinchi direktori nemis advokati Yurgen Storbek edi. 2005-yil fevral oyidan buyon bu lavozimda Maks -Piter Ratzel faoliyat ko‘rsatgan. 2009-yil 6-aprelda Rob Ueynrayt Yevropolning yangi direktori boʻldi. 2018 -yilning 1-mayida Ketrin de Bal direktor lavozimini egalladi.

2010- yil 1-yanvardan boshlab Yevropol Yevropa Ittifoqi agentligiga aylandi, tashkilot oʻz imkoniyatlarini oshirdi va shu bilan birga Yevropa Parlamentining nazoratiga o‘tdi.

2011-yil 1-iyulda Yevropol Gaagadagi yangi bosh qarorgohiga koʻchib oʻtdi. Ochilishda Niderlandiya qirolichasi, Yevropa Ittifoqi mamlakatlari va Yevropol bilan hamkorlik shartnomasini imzolagan davlatlar politsiya idoralari rahbarlari ishtirok etdi.

Tashkilot
---------

### Maqsadlar, vazifalar va moliyalashtirish

2017 yil Terrorizm holatining yillik hisoboti (TE-SAT) muqovasi.
Yevropolning maqsadlari Yevropol Konvensiyasining ikkinchi bobida bayon etilgan . Terrorizm, narkotik moddalarning noqonuniy aylanishi va xalqaro uyushgan jinoyatchilikning boshqa ko‘rinishlarining oldini olish va ularga qarshi kurashishda milliy xizmatlar faoliyati samaradorligini oshirish hamda ularning hamkorligini kuchaytirish asosiy maqsad hisoblanadi. Odam savdosiga qarshi kurash kontekstida Yevropol Bolqon, Gʻarbiy Afrika mamlakatlari, Ukraina va Moldova boʻyicha toʻplangan maʼlumotlarni qayta ishlaydi va tahlil qiladi. Operatsion ishlardan tashqari, Yevropol odam savdosiga qarshi kurash boʻyicha ekspertlar hamjamiyatining faoliyatini tashkil etish bilan shugʻullanadi; shuningdek, milliy huquqni muhofaza qilish idoralari bilan qoʻshma tekshiruvlar olib boradi va ularning Yevropalararo chegaralardagi operatsiyalarini muvofiqlashtiradi. Bundan tashqari, Yevropol Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan Kanada, Islandiya, Monako va AQSh kabi qator davlatlar bilan hamkorlik shartnomalariga ega.

Belgilangan maqsadlarga erishish quyidagi vazifalarni hal qilishni oʻz ichiga oladi :

* milliy xizmatlar oʻrtasida maʼlumot almashishni osonlashtirish;
* maʼlumotlarni yigʻish, qayta ishlash va tahlil qilish;
* zudlik bilan milliy hokimiyat organlarini xabardor qilish;
* ishtirokchi davlatlar tomonidan olib borilgan tekshiruvlarni axborot bilan taʼminlash,
* zarur axborot infratuzilmasini, maʼlumotlar bazalarini qoʻllab-quvvatlash.

2002-yildan boshlab Yevropol ishtirokchi mamlakatlarning birgalikdagi tergovlarida qatnashish, shuningdek, ulardan tergov oʻtkazishni talab qilish huquqiga ega.

Yevropol yalpi milliy mahsulot hajmiga mutanosib ravishda unga aʼzo mamlakatlar tomonidan moliyalashtiriladi.

### Rossiyadagi Yevropol

2004-yilda Rossiya Ichki ishlar vazirligining 859-son buyrugʻi bilan Rossiya Ichki ishlar vazirligi qoshidagi Interpol tuzilmasida Yevropol bilan oʻzaro hamkorlik qilish uchun Rossiya milliy aloqa punkti tashkil etildi. Ushbu bandning maqsadi Rossiya Federatsiyasining vakolatli organlari (Ichki ishlar vazirligi, FSB, FCS, UKON, Rosfinmonitoring) va Yevropol oʻrtasida maʼlumot almashishdir. Rossiya Federatsiyasi va Yevropa politsiya tashkiloti oʻrtasidagi strategik hamkorlik shartnomasi 2003-yil 6-noyabrda Rimda boʻlib oʻtgan Rossiya — Yevropa Ittifoqi sammitida imzolangan. Ushbu xalqaro shartnoma terrorizm va uni moliyalashtirish, giyohvand moddalar savdosi, mulkiy va moliyaviy jinoyatlar, jumladan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va qalbakilashtirish, noqonuniy migratsiya kabi jinoyatlarga nisbatan qoʻllaniladi. Rossiya Ichki ishlar vazirligi va Yevropol hamkorligi tufayli qonunchilik bazasi ishlab chiqilmoqda, kadrlar tayyorlanmoqda, stajirovkalar, maslahatlar, seminarlar oʻtkazilmoqda.

**Yevropol byudjeti:**

* 2001-yil 35,4 mln yevro,
* 2003-yil 58,8 mln yevro,
* 2009-yil 68,1 mln yevro,
* 2010-yil 80,0 mln yevro.

|  | 2000-yil | 2001-yil | 2002-yil | 2003-yil | 2004-yil | 2005-yil | 2006-yil | 2007-yil | 2008-yil | 2009-yil | 2010-yil | 2011-yil | 2012-yil | 2013-yil | 2014-yil | 2015-yil | 2016-yil | 2017-yil | 2018-yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Byudjet (million yevro) | 28 | 37 | 53 | 58 | 59 | 63 | 64 | 68 | 65 | 68 | 80 | 85 | 84 | 83 | 84 | 94 | 102 | 119 | 122 |

Yevropolni tanqid qilish
------------------------

Gaagadagi Yevropol shtab-kvartirasi.
Koʻpchilik huquq himoyachilari va shaxsiy daxlsizlik boʻyicha advokatlar Yevropolni gumonlanuvchilar maʼlumotlar bazasi va ishchilar maʼlumotlari bazasini tahlil qilish maqsadida yuritayotgani uchun tanqid qilishdi, chunki bu „aybsizlik prezumpsiyasi" tamoyiliga ziddir.

Yevropol va janjal
------------------

Yevropol oʻzining birinchi jiddiy inqirozini 2001-yilda boshdan kechirdi — 2001-yil iyun oyida Gollandiya politsiyasi Yevropolning IT boʻlimi boshligʻi, fransuz Nikolya Punyeni vaqtincha hibsga oldi. Ofitser firibgarlik va soxtalashtirishda ayblangan. Firibgarlik birinchi marta 1999-yilda maʼlumotlar auditi paytida aniqlangan. Keyingi ichki tergov shuni koʻrsatdiki, yangi kompyuter uskunalari uchun ajratilgan kamida 250 000 DM chet eldagi shaxsiy hisoblarga, shu jumladan Bermudadagi offshor kompaniyalar hisoblariga oʻtkazilgan. Tergov materiallari Niderlandiya politsiyasiga topshirildi. Bu janjal eng nomaqbul vaqtda yuz berdi — Yevropolga aʼzo davlatlar oʻz vakolatlarini sezilarli darajada kengaytirmoqchi va byudjetini oshirmoqchi edi.

#### Xodimlar

Xodimlar soni| Xodimlar | 2001-yil | 2002-yil | 2003-yil | 2004-yil | 2005-yil | 2006-yil | 2007-yil | 2008-yil | 2009-yil | 2010-yil | 2011-yil | 2012-yil | 2013-yil | 2014-yil | 2015-yil | 2016-yil | 2017-yil | 2018-yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aloqa xodimlari | 73 | 66 | 64 | 82 | 93 | 103 | 114 | 124 | 121 | 129 | 155 | 144 | 157 | 185 | 205 | 201 | 220 | 243 |
| Umumiy | 323 | 386 | 426 | 493 | 536 | 566 | 592 | 605 | 662 | 698 | 777 | 802 | 858 | 912 | 940 | 1065 | 1261 | 1294 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Luxembourg European Summit – Conclusions of the Presidency (SN 151/3/91)". *www.europarl.europa.eu*.  European Parliament (iyun 1991). 11-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2017-yil.
2. ↑  Bunyan, Tony „Trevi, Europol and the European state",*. Statewatching the New Europe: Handbook on the European State*. Statewatch, 1993. ISBN 978-1874481027.
3. ↑  *1998–2016 Looking Back, Moving Forward: One Hundred Meetings of the Europol Management Board*. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2016. ISBN 978-92-95200-73-9.
4. ↑  *Ten Years of Europol, 1999–2009*. The Hague: Europol, 2009.
5. ↑  „Europe's intelligence 'black hole'" (en-US). *POLITICO* (3-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 22-sentabr 2017-yil.
6. ↑  T. Obokata „Policies and Programmes under Maastricht Treaty",*. Trafficking of Human Beings from a Human Rights Perspective: Towards a Holistic Approach*. Leiden, Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 2006 — 90 bet. ISBN 90-04-15405-1.
7. ↑
8. 1 2
9. ↑  Andoza:Internetquelle

Havolalar
---------

* Yevropol rasmiy veb-sayti Arxivnaya kopiya (ingliz tilida)
* Evropa politsiya idorasini tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror (rus tilida)
* Yangi bosh qarorgohning ochilishi Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-07-05). Arxivnaya kopiya (rus tilida)
* Yangi direktor Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-22). Arxivnaya kopiya (rus tilida)