**Koneru Humpy** (1987-yil 31-martda tugʻilgan) hindistonlik shaxmatchi, 2019-yilda FIDE ayollar oʻrtasidagi tezkor shaxmat chempionatida gʻolib boʻlganligi bilan mashhur. 2002-yilda u 15 yosh, 1 oy, 27 kunligida grossmeyster (GM) unvoniga erishgan eng yosh ayol boʻlib, Judit Polgarning oldingi rekordini uch oyga ortda qoldirdi (keyinchalik bu rekord Xou Yifan tomonidan 2008-yilda yangilandi). 2007-yil oktyabr oyida Humpy Polgardan keyin 2600 Elo reytingidan oshib, 2606 ball olgan ikkinchi ayol oʻyinchi aylandi.

Karyerasi
---------

Humpy shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan: 1997-yilda (10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasi), 1998-yilda (12 yoshgacha boʻlgan qizlar orasida) va 2000-yilda (14 yoshgacha boʻlgan qizlar orasida). 1999-yili Ahmadobod shahrida shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida oʻgʻil bolalar bilan kuch sinashib, 12 yoshgacha boʻlganlar bahsida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. 2001-yilda Humpy oʻsmir qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib boʻldi. Keyingi yilgi oʻyinlarda u Chjao Xue bilan birinchi oʻrinni egalladi, ammo tay-brekda ikkinchi oʻringa tushib ketdi. 2002-yilda u sakkizinchi ayol grossmeysterga aylandi. Humpy 2004-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻgʻil bolalar bilan raqobatlashdi, bu musobaqada Pentala Xarikrishna gʻalaba qozondi. Humpy esa 8,5/13 ball bilan oʻninchi oʻrinni egalladi.

Humpy 2000 va 2002-yillarda ayollar oʻrtasidagi Britaniya chempionatida gʻolib boʻldi. 2003-yilda u ayollar oʻrtasidagi 10-chi Osiyo chempionati va Hindiston ayollar chempionatida gʻoliblikka erishadi. 2005-yilda u Rossiyaning Krasnoturinsk shahrida oʻsha davrdagi eng kuchli oʻn nafar ayol oʻyinchi ishtirokida boʻlib oʻtgan Shimoliy Ural kubogida gʻolib sfatida etirof etiladi.

U birinchi marta 2004-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida qatnashgan va oʻshandan beri u nokaut formatida oʻtkazilgan har bir musobaqada qatnashib kelgan. Humpy 2004, 2008 va 2010-yillarda yarim finalga qadar chiqqan.

2009-yilda u Mumbay meri kubogida Aleksandr Areshchenko, Magesh Panchanathan va Evgeniy Miroshnichenko bilan 1-4-oʻrinlarni egalladi.

2009-yilda Humpy Butun Hindiston shaxmat federatsiyasini Turindagi 37-shaxmat Olimpiadasida ishtirok etishiga toʻsqinlik qilganlikda aybladi. Unga murabbiylik qilayotgan otasi Humpy Ashokga u bilan turnirlarga borishga ruxsat berilmaganligi asosiy sabab sifatida koʻrsatildi.

Humpy 2009—2011-yillardagi FIDE ayollar Gran-prisida ishtirok etdi va umumjamoa hisobida ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻz navbatida 2011-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati yoʻllanmasiga daʼvogar sifatida ishtirok etdi. Bu musobaqada Xou Yifan uchta oʻyinda gʻalaba qozonib, beshta durang qayd etdi. Humpy 2011-2012, 2013-2014, 2015-2016 va 2019—2021-yillarda ham FIDE ayollar Gran-prisi seriyasida ikkinchi oʻrinni egalladi.

U 2015-yilda Xitoyning Chengdu shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jamoaviy jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Hindiston terma jamoasi musobaqada toʻrtinchi oʻrinni egalladi — bu bronza medalini qoʻlga kiritgan Xitoy jamoasidan atigi bir ochko ortda qolgani tufayli edi.

2019-yilda u ikki yillik tugʻruq taʼtilidan qaytganidan keyin ayollar oʻrtasida Rapid boʻyicha jahon chempioni boʻldi.

2020-yilda Humpy ommaviy ovoz berishdan soʻng BBC tomonidan Hindistondagi yilning eng yaxshi sportchisi mukofotiga loyiq deb topildi.

Humpy 2022-yilda Tamilnadu shtatining Mahabalipuram shahrida boʻlib oʻtayotgan Shaxmat Olimpiadasida Hindiston shaʼnini himoya qilmoqda.

Shaxsiy hayoti
--------------

U dastlab ota-onasi (Koneru Ashok va Latha Ashok) tomonidan „Hampi" deb nomlangan, bu ism „chempion" soʻzidan olingan. Keyinchalik uning otasi rus tilidagi ismga yaqinroq oʻxshash boʻlishi uchun imloni Humpy deb oʻzgartirdi.

2014-yil avgust oyida u Dasari Anveshga turmushga chiqdi. Hozirda u ONGC Ltd bilan hamkorlikda ishlaydi.

 Prezident, doktor APJ Abdul Kalam 2007-yil 23-mart kuni Nyu-Dehlidagi Rashtrapati Bxavanda investitsiya marosimida Kumari Humpy Humpyga (shaxmat) Padma Shrini taqdim etmoqda.
U 2017-yilda Ohana ismli qizini dunyoga keltirdi.

Mukofotlar va yutuqlar
----------------------

 Wijk an Zee da, 2006-yil
* 1999-yil: Osiyodagi eng yosh ayol xalqaro usta (WIM)
* 2001-yil: Hindistonning eng yosh ayol grossmeysteri (WGM)
* 2003-yil: Arjuna mukofoti
* 2007-yil: Padma Shri
* 2019-yil: Skolkovo ayollar Gran-prisi 2019-2020
* 2019-yil: Monako ayollar Gran-prisi 2019-2020
* 2019-yil: Tezkor shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati
* 2020-yil: Cairns Cup
* 2020-yil: FIDE 2020 Onlayn Shaxmat Olimpiadasida oltin
* 2021-yil: BBC Hindistonda yilning eng yaxshi sportchisi
* 2021-yil: FIDE 2021 Onlayn Shaxmat Olimpiadasida bronza
* 2022-yil: 44-Shaxmat Olimpiadasida bronza
* 2022-yil: 44-shaxmat olimpiadasida Gaprindashvili kubogi gʻolibi

Manbalar
--------

1. ↑  „The inspiring return of Koneru Humpy". *ChessBase India* (29-dekabr 2019-yil).
2. ↑  „Humpy beats Judit Polgar by three months". *Chess News*. Qaraldi: 17-fevral 2015-yil.
3. ↑  „Anand crosses 2800 and leads the October 2007 FIDE ratings". *Chess News*. Qaraldi: 17-fevral 2015-yil.
4. ↑  Koneru’s rating progress chart. FIDE.
5. ↑  „Humpy on high!". *Rediff.com* (30-avgust 2001-yil). Qaraldi: 18-yanvar 2016-yil.
6. ↑  Goa 2002 — 20° Campeonato Mundial Juvenil Feminino BrasilBase
7. ↑  Cochin 2004 — 43° Campeonato Mundial Juvenil BrasilBase
8. ↑  10th Asian Womenʼs Individual Chess Championship FIDE
9. ↑  *Crowther.* „TWIC 471: Indian Women's National A Championships".  The Week in Chess (17-noyabr 2003-yil). Qaraldi: 15-sentabr 2015-yil.
10. ↑  „North Urals Cup: Humpy wins, Xu Yuhua second".  ChessBase (15-iyul 2005-yil). Qaraldi: 20-aprel 2016-yil.
11. ↑  *Zaveri.* „Areshchenko triumphs in Mayor's Cup – Jai Ho Mumbai!!".  ChessBase (15-may 2009-yil). Qaraldi: 10-may 2010-yil.
12. ↑  „Koneru Humpy accuses AICF secretary of harassment".  IBN Sports (24-oktabr 2009-yil). 25-oktabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2010-yil.
13. ↑  „Humpy replies to Sundar – issues open challenge".  ChessBase (25-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2010-yil.
14. ↑  „Women GP – Nalchik – Women GP – Nalchik".  Nalchik2010.fide.com. Qaraldi: 1-dekabr 2014-yil.
15. ↑  „Humpy pulls it off – wins Doha GM and qualifies | Chess News".  Chessbase.com. Qaraldi: 1-dekabr 2014-yil.
16. ↑  „World Women Chess: Harika wins silver, bronze for Humpy". *The Hindu*. PTI. Qaraldi: 29-aprel 2015-yil.
17. ↑  „The inspiring return of Koneru Humpy - ChessBase India". *www.chessbase.in*. Qaraldi: 22-may 2020-yil.
18. ↑  „Koneru Humpy is BBC Indian Sportswoman of the Year" (inglizcha). *BBC Sport*. Qaraldi: 18-mart 2021-yil.
19. ↑  „Humpy beats Judit Polgar by three months" (31-may 2002-yil).
20. ↑  „Humpy's moves". *The Tribune* (8-aprel 2006-yil).
21. ↑  *J. R. Shridharan*. „Humpy enters wedlock with Anvesh". *The Hindu*. Qaraldi: 17-fevral 2015-yil.
22. ↑  „Humpy joins ONGC". *The Hindu*. Qaraldi: 23-yanvar 2016-yil.
23. ↑  „Grandmaster Koneru Humpy learning the moves of a mother" (en). *www.telegraphindia.com*. Qaraldi: 22-may 2020-yil.
24. ↑  „Padma Awards".  Ministry of Home Affairs, Government of India (2015). 15-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyul 2015-yil.
25. ↑  „Humpy pockets first world chess crown". *The Times of India* (2019). Qaraldi: 29-dekabr 2019-yil.
26. ↑  „2020 Cairns Cup March 2020 United States of America FIDE Chess Tournament report". *ratings.fide.com*. Qaraldi: 16-iyun 2020-yil.