recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Toʻyingan bugʻ** - suyuqlik (yoki qattiq jism) bilan bir xil kimyoviy tarkibga ega va u bilan termodinamik muvozanatda boʻlgan bugʻ. Suyuklik bilan uning Toʻyingan bugʻi oʻrtasida dinamik muvozant mavjud: vaqt birligi ichida suyuklikdan chiqayotgan bugʻ molekulalari soni shu vaqt ichida suyuklikka qaytib tushayotgan bugʻ molekulalari soniga teng. Suyuqlikning bugʻ bilan termodinamik muvozanatda boʻlish temperaturasi va bosimida har bir bosimga Toʻyingan bugʻ trasining aniq qiymati toʻgʻri keladi. Toʻyingan bugʻ bosimining traga bogʻliqligini ifodalovchi egri chiziq qaynash (yoki kondensatlanish) trasining bosimga bogʻliqligini ham ifodalaydi. Suyuqlik bilan Toʻyingan bugʻning zichliklari gʻam bir-biriga bogʻliq. Traning ortishi bilan Toʻyingan bugʻ bosimi va zichligi ortadi, suyuqlikning zichligi esa kamayadi.

Suyuqlik oʻzining bugʻi bilan dinamik muvozanatda boʻlgan holdagi hajmga bogʻliq boʻlmagan va faqat temperaturaga bogʻliq boʻlgan bosim toʻyingan bugʻ bosimi deyiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oxirat** (arab. — oxirgi kun, dunyoning tugash kuni) — diniy tushuncha. Oxirat haqidagi tasavvurlar barcha dinlarga xos. Islomdagi Oxirat haqidagi tasavvur va rivoyatlar yahudiylik, xristianlikdagi tasavvurlarga va baʼzi Sharq xalqlarining diniy rivoyatlariga qisman oʻxshab ketadi, Qurʼonda osmon yorilishi, dengizlar toshishi, insonlarning tirilib oʻrnidan turishi, soʻroq qilinishi, gunoh va savobning oʻlchanishi, marhumlarning jannat yo doʻzax (jahannam)ga joʻnatilishi tafsilotlari va shu kabilar keng berilgan.Qiyomat alomatlari:(katta) Oxirat kunida uchta yirik zilzilalar boʻlishi,dajjol kelishi va odamlarni yoʻldan urishi,Iso alayhissalom kelishi dajjol va unga ergashgan kishilarni oʻldirishi, Yajuj va Majuj chiqishi, Arab choʻllariga daryo va oʻtloqlar qaytishi.Va eng asosiysi qiyomat kunida quyosh Sharqdan emas balki Gʻarb tarafdan chiqishi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Zarema Xalilova (Зарема Халілова) – qrim-tatarlardan boʻlgan amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va aktrisa. U SSSRdagi etnik tozalash davrida Qora dengizdan badargʻa qilingan qrim tatarlari Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan bir paytda tavallud topgan. Faqat 1989-yilda, SSSR parchalanganidan soʻng, Qrim tatarlariga Qrimdagi vatanlariga qaytishga ruxsat berilgan.

Biografiya
----------

Ukrainaning Kiyev shahridagi Milliy teatr, kino va televideniye universitetida drama teatri va kino aktyorligi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Zarema turk tilida koʻplab qoʻshiqlar yozgan va 2007-yilda „Sony BMG Music Entertainment Turkey" bilan ovoz yozish shartnomasini imzolagan. U bir yilga Istanbulga yashash uchun koʻchib oʻtgan. Zarema u yerda oʻzining turkiy tilidagi debyut albomini chiqargan va Yevropadagi tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻlgan. Uning „Attack" klipi Turkiyadagi koʻplab telekanallarda birinchi raqamli musiqiy video maqomiga chiqqan. Klip Kral TV, Genç TV, MTV, Number One TV va Viva! telekanallarida va Youtube.com saytida 400 000 marta koʻrilgan Turkiyadagi birinchi video boʻlgan.

Xalilova 2008-yil oxirida Kaliforniyaning Los-Anjeles shahriga koʻchib oʻtgan va 2012-yilda AQSh fuqaroligini olgan. U ingliz tilida ham koʻplab qoʻshiqlar yozgan, ularning bir qismi Amerikaning koʻplab radiostansiyalarida katta eʼtiborga sazovor boʻlgan.

Teatr va kino yoʻnalishi boʻyicha maʼlumotga ega boʻlgan Zarema AQShda aktyorlik karyerasini ham davom ettirgan. Hollywooddagi Stella Adlerning aktyorlik kursini tugatgan va mashhur aktyorlar bilan tahsil olgan. U 2009-yilda Amerika televidenie va radio sanʼatkorlari federatsiyasiga aʼzo boʻlgan.

Rus, turk, ukrain, qrim-tatar va ingliz tillarini yaxshi biladigan Zarema Gollivuddagi koʻplab mashhur filmlar va telekoʻrsatuvlarda suratga tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tüm dünya beni Türk olarak tanıyacak". *hurriyet.com.tr*. 14 квітня 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14 вересня 2017.
2. ↑  „UNIAN: News of Ukraine this year - the last days in Ukraine" (en). *www.unian.info*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Крымскотатарская певица Зарема покорила Турцию". 28 листопада 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 липня 2020.
4. ↑  „SABAH - 7 Şubat 2008, Perşembe - YouTube'un yeni yıldızı". *arsiv.sabah.com.tr*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
5. ↑  „YouTube'un yeni yıldızı" (tr). *Gazete Vatan* (8-fevral 2008-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
6. ↑  „Youtube'nin yeni starı! VİDEO". *www.haberturk.com* (7-fevral 2008-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
7. ↑  „Zarema lansează Night Of My Life – primul single al artistei din 2018". 28 листопада 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 липня 2020.
8. ↑  „Zarema ABD yolcusu" (tr). *www.hurriyet.com.tr* (8-avgust 2008-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
9. ↑  „Tüm dünya beni Türk olarak tanıyacak". *hurriyet.com.tr*. 3 березня 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14 вересня 2017.
**Skatlar** (Batomorpha yaʼni Batoidei) — togʻayli baliqlar sinfiga mansub baliqlar katta turkumi (baʼzan turkum). Tanasi yassi, keng disksimon yoki rombsimon, uzunligi bir necha sm dan 6—7 m gacha, vazni 2,5 t gacha. Terisi yalangʻoch yoki pixlar bilan qoplangan. Jabra yorikdari 5 ta, qorin tomonida joylashgan. Koʻkrak suzgichlari qirrasi, boshi va tanasi yoniga tutashgan. Orqa suzgichlari dumi ustida yoki boʻlmaydi. Anal va kupincha dum suzgichlari yuq; kukrak suzgichlari juda kengaygan. Tishlari uzaro tigiz joylashib, kuchli qirgʻichni hosil qiladi. 5 turkum, 14 oila va 350 turni uzi ichiga oladi. Suv tubida, ayrimlari (mantolar va qrziqdumlilar) suv qaʼrida yashaydi. Asosan, dengizlar va okeanlarda 2700 m chuqurlikkacha yashaydi. Ayrim turlari tropik mintaqalardagi daryolar (Amazonka daryosi havzasi)da uchraydi. S. suv tubidagi organizmlar bilan oziqlanadi; bir qancha turlari yirtqich. Tirik tugʻadi yoki tuxumdan tirik tugʻadi; faqat rombsimon skat mugus kapsulaga uralgan yirik tuxumlarini suv tubiga qoʻyadi. Har bir urgʻochisi organizmida 1 ta dan bir necha 10 tagacha embrion rivojlanadi. Elektr skatning tanasi ikki yonida elektr organlari joylashgan. Qoziqsumning dumidagi oʻtkir pixida zahar bezi boʻladi. Bir qancha turlari Qora va Azov dengizida ham uchraydi. Ovlanadi. Ayrim turlari odam uchun xavfli.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dengiz nilufarlari** (Crinoidea) — ninaterililar sinfi. Koʻrinishi gulga oʻxshash, erkin yashaydi (poyachasizlar) yoki oʻtroq hayot kechiradi (poyachalilar). Tanasi likopchasimon markaziy diyekdan va undan tarqaladigan, koʻpincha koʻp marta shoxlanadigan 5 ta nurdan iborat. Poyachali D. n.ning mar-kaziy diski asosida suv tubiga yopishishiga yordam beradigan, uz. 1 m cha keladigan poyachasi boʻladi. Poyachasiz D. n. rang-barang boʻlib, suv tubida oʻrmalash yoki suvda suzish xususiyatiga ega, nurlarining kengligi 90 sm gacha. Hozir D. n.ning 700 turi maʼlum, ulardan 550 turi poyachasizlar kenja sinfiga kiradi. D. n. rivojlanishi doliolyariya lichinkasi va voyaga yetgan davridan iborat. Mayda plankton organizmlar va detrit bilan oziqlanadi. Ozigʻini suv oqimi tomonga qaratilgan, murakkab tutuvchi toʻr hosil qiladigan nurlari va ularning oʻsimtalari — pinnulalari yordamida tutadi. Poyachali D. n. odatda suvning ancha chuqur qismida (10 km gacha chuqurlikda) uchraydi. Poyachasizlar tropik mintaqadagi sayoz dengizlarda, ayniqsa, keng tarqalgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shartli reflekslar** - odam va hayvonlarning shaxsiy xayoti davomida orttirgan moslashuv reaksiyalari sistemasi; shartli (signal) qoʻzgʻatuvchi bilan shartsiz reflektor qoʻzgʻatuvchi oʻrtasida vujudga keladigan muvaqqat bogʻlanish tufayli paydo boʻladi. Shartli reflekslar markaziy nerv sistemasiga ega barcha hayvonlarda bor. "SH.r." terminini I.P. Pavlov taklif etgan (1903). Shartli reflekslar hosil qilinadigan reaksiyaga befarq boʻlgan qoʻzgʻatuvchi (signal), yaʼni shartli taʼsirlovchining organizmga. uzluksiz taʼsiri bilan bogʻliq. Masalan, chiroq yoqilganida ovqatlanishga nisbatan Shartli reflekslar hosil boʻlishi uchun itga chiroq yoqilgandan soʻng ovqat berib turish kerak. Tashqi yoki ichki muhitning har qanday oʻzgarishi shartli taʼsirlovchi boʻlishi mumkin. Ilgari befarq boʻlgan, lekin vaqt jihatdan biror shartsiz refleksning namoyon boʻlishi bilan moye keladigan har qanday taʼsirlovchi shartli signal boʻlishi mumkin.

SH.r.ning shakllanishida markaziy nerv sistemasining oliy qismlari (baliqlarda oʻrta miya va miyacha, sudralib yuruvchilar va qushlarda bosh miya yarim sharlari, odam va sut emizuvchilarda bosh miya yarim sharlari poʻstlogʻi) asosiy ahamiyatga ega. Shartli reflekslar asosida har xil shartsiz reflekslar oʻrtasida ikki tomonlama boglanish boʻlsa kerak, deb taxmin qilinadi. Shartli va shartsiz taʼsirlovchilarni bir xil neyronlardagi konvergensiyasi va bosh miya har xil markazlari faolligining oʻzaro moye kelishi Shartli reflekslar hosil boʻlishining asosiy sharti hisoblanadi. Shartsiz qoʻzgʻatuvchi tomonidan mustahkamlanib turilmagan Shartli reflekslar tormozlanadi, baʼzan yoʻqolib ketadi. Shuning uchun Shartli reflekslarning biologik ahamiyati organizmning moslanish imkoniyatlarini kengaytirishdan va uning xattiharakatlarini har xil sharoitga moslanishiga yordam berishdan iborat. Organizmning filogenetik taraqqiyoti va individual rivojlanishi davomida Shartli reflekslar ham tobora murakkablashib boradi (yana qarang Oliy nerv faoliyati).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Internazionale** yoki qisqacha **Inter** (italyancha: *Internazionale Milano Football Club*) — Italiya A Seriyasida ishtirok etuvchi italyan professional futbol klubi. Italiyaning eng mashxur va sovrindor klublaridan biri. Klub ranglari — qora va koʻk.

Inter oʻz tarixida chempionat oliy divizionini tark etmagan Italiyadagi yagona klub. 35 ta mahalliy sovrin egasi: 19 karra Italiya chempioni, 9 karra Italiya kubogi va 7 karra Italiya Superkubogi gʻolibi. 

Inter 1964 va 1965-yillari qatorasiga ikki marta Yevropa Chempionlar Kubogi gʻolibi boʻlgan. 2010-yilda UEFA Chempionlar Ligasida gʻalaba qozongan. Shuningdek klub uch marta UEFA Kubogi, ikki marta Qit’alararo Kubok va bir marta Klublar oʻrtasidagi Jahon Chempionatida gʻolib boʻlgan. 

Inter bir mavsumda milliy chempionat, kubok va Chempionlar Ligasida gʻalaba qozonib "trebl" qayd etgan Yevropadagi 7 klubdan biri, bu borada Italiyadagi yagona klub. Bu natija 2009/10 mavsumida qayd etilgan.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Inter Milan*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash (italyancha, English, ispancha, yaponcha, xitoycha, and indonezcha)
* FC Internazionale Milano (Wayback Machine saytida 9 July 2022 sanasida arxivlangan) at Serie A (English and italyancha)
* FC Internazionale Milano at UEFA
***Dementia 13*** (yana bir nomi ***Haloran Manor***) — 2017-yilda rejissiyor Richard LeMay tomonidan suratga olingan AQSh qoʻrqinchili filmi. Filmda Julia Campanelli, Ana Isabelle, Marianne Noscheze, Channing Pickett va Christian Ryan ishtirok etishgan. Bu 1963-yili suratga olingan *Dementia 13* filmining qayta ishlangan koʻrinishi. 2022-yil fevral oyi holatiga koʻra, u Chiller Films tomonidan suratga olingan soʻnggi filmdir.

Syujet
------

Syujet kichkina qizchaning qasoskor arvohi, barchani oʻlimiga sabab boʻlgan sirli qotil va katta qasrda istiqomat qiluvchi oilaning bir necha kun davomida boshdan kechirgan dahshatlari haqida boradi. Va soʻngida film oilaning bir aʼzosidan tashqari barcha aʼzolari halok boʻlishi bilan yakun topadi.

Rollarda
--------

* Julia Campanelli Gloria Haloran rolida
* Ana Isabelle Louise Haloran rolida
* Marianne Noscheze Billy Haloran rolida
* Rose Haloran rolida Channing Pickett
* Christian Ryan John Haloran rolida
* Anthony Salvador Luis Father Matos rolida
* Dale rolida Steve Polites
* Ben van Berkum Kane rolida
* Roland Sands Arthur rolida

Ekran yuzini koʻrishi
---------------------

### Teatrlashtirilgan chiqish

Ushbu film 2017-yilning 6-oktyabr oyiida ilk bor namoyish etilgan.

Qabul
-----

Film uchun turli xildagi fikrlar berilgan, baʼzilar uni ijobiy baholagan, baʼzilarda esa aksincha. Mett Boiselle *Dread Central* uchun yozgan sharhida filmga ikki yarim yulduz berdi: „Umuman olganda, oʻsha paytda yagona boʻlish uchun juda koʻp harakat qilingan filmning ushbu versiyasi, afsuski, avvalgisidan koʻra yaxshiroq deb topilishi uchun yetarli emas. Agar eski versiyani yangisi bilan solishtirilsa, ikkisi ham bir mazmunda, bir xil koʻrinishda, ammo men bu ikkisini alohida koʻrinish sifatida koʻrdim".

*Los Angeles Times gazetasi* muxbiri Kimber Myers filmdan haqiqiy zavq oldi, u: "Francis Ford Coppolaning „ *Dementia 13"* dahshatli filmining qayta ishlangan koʻrinishi hech kimning hayoliga kelmagan boʻlishi mumkin, ammo Richard LeMay tomonidan taqdim etilgan ushbu yangilanish juda ajoyib, kamxarj sovgʻadir.. . Oʻz uslubidan tashqari, *Dementia 13* innovatsiyalar kiritmaydi, ammo u mohirlik bilan yaratilgan film boʻlib, hayratlanarli janr yoʻnalishini qidirayotgan muxlislarni xursand qilishi aniq" deb fikr bildirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Savage.* „First Official Trailer & Poster for the 'Dementia 13' Remake". *Horror-movies.ca* (2017-yil 7-sentyabr). Qaraldi: 2017-yil 14-oktyabr.
2. ↑  *Alexander.* „Dementia 13 Remake Coming from Chiller Films".  Comingsoon.net (1999-yil 22-fevral). Qaraldi: 2017-yil 26-iyul.
3. ↑  *Clark Collis.* „Remake of Francis Ford Coppola's Dementia 13 gets release date".  Ew.com (2017-yil 19-iyul). 2023-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 26-iyul.
4. ↑  *Boiselle.* „Dementia 13 (2017)". *Dread Central* (2017-yil 13-oktyabr). Qaraldi: 2017-yil 14-oktyabr.
5. ↑  *Myers.* „Review 'Dementia 13': A stylish horror remake of early Coppola/Corman". *Los Angeles Times* (2017-yil 5-oktyabr). Qaraldi: 2017-yil 14-oktyabr.

Tashqi havolalar
----------------

* *Dementia 13 (2017)* IMDbda
* *Dementia 13 (2017)* Rotten Tomatoesda
**Sardor Mirzayusupovich Rustamboyev** (10-avgust, 1979-yil, Toshkent) — oʻzbek diplomati. 2018-yildan O‘zbekiston Respublikasining Fransiya va Portugaliyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

Biografiya
----------

1979-yil 10-avgustda Toshkentda tugʻilgan.

### Maʼlumoti

2000-yilda Buyuk Britaniya Birmingem universitetida Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar boʻyicha bakalavr darajasini olgan, 2003-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik instituti magistraturasini tugatgan.

2008-yilda Buyuk Britaniya London universiteti Sharq va Afrikashunoslik maktabi magistraturasini tugatgan.

2005-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida siyosiy fanlar nomzodi darajasini olgan.

### Mehnat faoliyati

2000-2006 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida 3-kotib, referent, attashe.

2006-2009 — O‘zbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi elchixonasi 2-kotibi.

2010-2014 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining 1-kotibi.

2014—2017 — Shanxay hamkorlik tashkiloti kotibiyati katta eksperti.

2017-2018 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining ShHT va MDH departamenti Xalqaro siyosat va xavfsizlik boshqarmasi boshlig‘i.

2018-yil 29-iyundan — 2024-yil 26-yanvargacha O‘zbekiston Respublikasining Fransiya Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi. 3-sentabr kuni Fransiya Prezidenti Emmanuel Macronga ishonch yorligʻini topshirdi.

2020-yildan — 2024-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining Portugaliya Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi. 20-iyul kuni prezident Marcelo Rebelo de Sousaga ishonch yorligʻini topshirdi.

2024-yil 26-yanvar kuni Hindistonga elchi etib tayinlandi.

Ingliz, rus va fransuz tillarini biladi.

Uch nafar farzandi bor.

Oilasi
------

Otasi Mirzayusuf Rustamboyev — huquqshunos, yuridik fanlar doktori, professor. 2021-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Jamoat xavfsizligi universiteti boshligʻi, polkovnik.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сенат назначил посла Узбекистана во Франции".
2. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 19-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Президент Франции принял верительные грамоты от посла Узбекистана".
4. ↑
5. ↑  Jamoat xavfsizligi universitetiga rahbar tayinlandi
6. ↑  RUSTAMBAEV Mirzayusuf Hakimovich
**Qanotoyoqli mollyuskalar** — orqajabrali mollyuskalar turkumi nomi. Suv havzalarida keng tarqalgan. Oyogʻi qisqarib ketgan; faqat uning ikki yonidagi parapodiylari qonotga oʻxshash kengaytan boʻlib, suzish vazifasini bajaradi (nomi shundan). Chigʻanogʻi spiral shaklda yoki ikki tomonlama simmetriyali, baʼzilarida yoʻq. Tanasi xira yoki yorqin tusda. Germafrodit (qarang Germafroditizm). 100 ga yaqin turi bor. Keng tarqalgan, ayniqsa, tropik dengizlarda koʻp uchraydi. Ayrim turlari tuxumlarini maxsus tuxum xaltasida olib yuradi; tuxumlari faqat urgʻochisi halok boʻlgach, suvga chiqadi. Baʼzi turlarida tuxumlar suvda qalqib turadigan shilimshiq kapsula ichida boʻladi. Plankton lichinka hosil qilib koʻpayadi. Suv qaʼrida yashaydi, plankton bilan oziklanadi. Sutka davomida vertikal migratsiya qiladi. Ayrim koʻp uchraydigan turlari ovlanadigan baliqlar va moʻylovli kitlar uchun oziq boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Malayziya Islom universiteti (yoki qisqacha UIM) - Malayziyadagi birinchi va yagona aspirantura universiteti. Ma'muriyat va akademik ofislar Petaling Jaya shahrida joylashgan bo'lib, darslar shu shahardagi kompusda o'tiladi.

UIM turli fanlar, jumladan islomshunoslik, shariat huquqi, ta’lim, iqtisod, menejment, aloqa, fan va muhandislik bo‘yicha bakalavriat va magistratura dasturlarida o'qishlikni taklif etadi. 

Universitetda Qur'on va sunnatshunoslik fakulteti, islom sivilizatsiyasi fakulteti, shariat va huquq fakulteti, iqtisod va muomala fakulteti, fan va texnologiya fakulteti, ta'lim va ijtimoiy fanlar fakulteti kabi oltita fakultet mavjud.

Akademiklar
-----------

### Maktablar

* Moliya va menejment maktabi
* Huquq va shariyat maktabi
* Islom merosi va sivilizatsiya maktabi

Institutlar va markazlar
------------------------

* i-Vafa
* Devan Al-Amir

UIM kutubxonalari
-----------------

* CIMB Islom - Boshlang'ich Islom moliya kutubxonasi
* UIM Hikmat kutubxonasi
* Al-Amiri eksklyuziv to'plamlari

Noyob, nodir va birlamchi resurslarni to‘plash, saqlash va tarqatish uchun CIMB Islom – Boshlang‘ich Islom moliya kutubxonasi, UIM Hikmat kutubxonasi va Al-Amiriy eksklyuziv to‘plamlaridan iborat UIM kutubxonalari tashkil etilgan.

Ushbu kutubxonalar 2015-yil oktabr oyidan buyon 3000 jildlik bosma fondi bilan faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Mashhur to'plamlar va Moliya, Menejment, Hikmat, Qonun va Tabiiy Tibbiyot bo'yicha manbalar mavjud. Bundan tashqari, 5000 dan ortiq elektron jurnallar va elektron kitoblar ham bor, ularga kampusdagi va boshqa joydagi istalgan kompyuterdan kirish mumkin.

Kompyuterlar, simsiz internetga ulanish, nusxa ko'chirish mashinalari, printerlar, guruh va individual o'quv joylari hamda ajoyib interyer dizaynig ega UIM kutubxonalarida tashrif buyurish va o'qish uchun qulay va ideal sharoit yaratilgan

Kutubxonalar talabalar, o'qituvchilar, tadqiqotchilar va ilmiy va sifatli manbalarga qiziquvchilar uchun ochiq. Bu kutubxonalarda ish kunlari soat 9:30 dan 17:30 gacha davom etadi, dam olish kunlari esa 12:00 dan 16:00 gacha ishlaydi. Kutubxonalarga arzon a'zolik to'lovi bilan ham ro'yhatdan o'tish mumkin.
***Transsibirskiy ekspress*** (ruscha: *Транссибирский экспресс*) — 1977-yilda ekranlarga chiqarilgan film. Qozoqfilm studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan.

Mazmuni
-------

1927-yilda Sovet Rossiyasi bilan savdo shartnomasini tuzish niyatida Transsibirskiy Ekspressda Moskvaga yoʻl olgan yirik yapon tadbirkori Saytoni chet ellik josuslarning oʻldirishiga toʻsqinlik qilayotgan sovet chekistlari haqidagi sarguzasht filmi

Bu operatsiyani Xarbinda shahri xitoylik savdogar va rassom Fan Yu-Chun nomi bilan yashagan tajribali sovet josusi Qosimxon Shodiyarov boshqargan va amalga oshirgan.

Rollarda
--------

* Qosimxon Shodiyarov — Asanali Asimov
* Demidova xonim Nonna Terentyeva
* Fedotov — Oleg Tabakov
* Janob Saito — Men Don Ukman
* Shnayder — Konstantin Grigoryev
* Ishido — Oleg Li
* Ayjan — Natalya Arinbasarova
* Andrey — Oleg Vidov
* Fedotovning yordamchisi Vadim Zaxarchenko
* Lyubushka — Nina Alisova

Mukofotlar
----------

1978-yil Yerevanda boʻlib oʻtgan Butunittifoq kinofestivalida va 21-Xalqaro kinofestivalida (Karlovi Vari, 1978) „Eng yaxshi sarguzasht filmi uchun" mukofoti — Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi mamlakatlari simpoziumida.

1978-yil Rejissyor Orazbayev va rassom Karsakbayev Qozogʻiston Davlat mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 13-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
2. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Pedogenez** (yun. paidos — bola va ...ge-nez) — partenogenez shakllaridan biri, bir qancha umurtqasiz hayvonlar lichin-kasida urugʻlanmagan tuxum hujayradan yangi naslning rivojlanishi. P.ni rus zoologi N. P. Vagner (1862) yongʻoqyasarlar oilasiga mansub 2 qanotli hasharotlarda kashf etgan. Yongʻoqyasarlarning tuxumidan chikdan lichinka tanasi ichida pedogenetik lichinka rivojlanadi. Lichinka dastlab ona lichinka toʻqimalari bilan endoparazit oziklanadi; keyinroq uning kutikulasini yorib chiqib, erkin yashashga oʻtadi. Bu hodisa bir necha marta takrorlanib, pedogenetik lichin-kaning bir necha nayeli rivojlanadi. Shundan soʻng metamorfozni tugatib, voyaga yetgan erkak va urgʻochiga aylanadigan lichinka paydo boʻladi. Urugʻlangan tuxumdan yana pedogenetik lichinkaning 1-nayel i vujudga keladi. P. — passiv tarqaladigan, voyaga yetgan davrida kam pushtli boʻlgan organizmlar uchun individlar sonini keskin oshirishga moslanishdan iborat. Ayrim qoʻngʻizlarda tirik tugʻadigan va tuxum qoʻyadigan pedogenetik lichinkalar boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nautiluslar** (Nautilus) - boshoyoqli mollyuskalar sinfining bitta turkumi. Tanasi koʻp kamerali, spiralga oʻxshab oʻralgan chigʻanoq ichida joylashgan. Chigʻanoq diametri 15—23 sm, vazni 1,8 kg gacha. Eng qadimgi mollyuskalar, hozirgacha faqat bir necha turi yashab qolgan. Chigʻanoq ogʻzidan N.ning boshi va koʻp sonli paypaslagichlari chiqib turadi. Boshqa boshoyoqli mol-lyuskalarga nisbatan soddaroq tuzilgan. Hind okeani sharqida va Tinch okean gʻarbida 100–750 m chuqurlikda yashaydi. Oʻlimtik va holsizlangan qisqichbaqa hamda balikdar bilan oziqlanadi. Urgʻochilari 10 ta gacha yirik tuxum qoʻyadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mikroelektronika** - elektron uzellar, bloklar va qurilmalarni juda mitti integral qurilmalar tarzida yaratish bilan shugʻullanadigan elektronika sohasi. 20-asr 60-yillarida vujudga keldi. Qattiq jism fizikasi M.ning asosi hisoblanadi.

Ayrim qurilmalarda alohida tayyorlangan bir necha ming elektron lampa, tranzistor, kondensator, rezistor, transformator va boshqalarni qoʻllab, ularni kavsharlab yoki payvandlab yigʻilishi natijasida apparatlar kupol boʻlgan. Bosma montaj, mikromodul, integral sxemaning yaratilishi bilan bu kamchiliklar deyarli bartaraf qilindi.

M.ni bir-birini toʻldiruvchi bir necha yoʻnalishlar: integral elektronika, vakuum mikroelektronika, optik elektronika va funksional elektronika kabi yoʻnalishlarga ajratish mumkin. Integral elektronika eng keng rivojlangan. Bu sohaning vujudga kelishi radioelektron apparatlarni mikrominiatyuralashga (mittilashga) imkon berdi. Integral sxema (mikrosxema) hisoblash texnikasi va kosmik sistemalarda ham, xoʻjalikda ishlatiladigan apparatlarda ham qoʻllaniladi. Yarimoʻtkazgichli integral sxemalar 1959-61 yillarda yaratildi. Bunday integral sxemalarning integrallash darajasi yuqori (bitta yarimoʻtkazgich kristallida 10000 gacha va undan koʻpelement). Guruxlab tayyorlash usuliga oʻtish yoʻli bilan yarimoʻtkazgichli material plastinkalaridagi aktiv (diodli, tranzistorli) elementlar tayyorlash texnologiyasining takomillashtirish bosma montaj texnikasining va passiv mikrominiatyur komponentlarni yaratish texnologiyasining rivojlanishiga, bu esa, oʻz navbatida, plyonkali integral sxemalarni ishlab chiqishga olib keldi.

Yarimoʻtkazgichli va plyonkali integral sxemalardan tashkari, aralash integral sxema tayyorlanadi. Aralash integral sxemaning integrallash darajasi yarimoʻtkazgichli integral sxemanikiga yaqin turadi. Keyinchalik vakuum integral sxemalar ishlab chiqildi va yangi yoʻnalish — vakuum elektronika yaratildi. Vakuum integral sxemalar barcha komponentlari vakuumga joylashtirilgan qurilma va osma mikrominiatyur elektrovakuum asboblari boʻlgan plyonkali integral sxema koʻrinishida ishlab chiqarilishi mumkin. Bunday integral sxemaning chidamliligi yuqori boʻladi.

Integral sxemalarning barchasi ishlash belgilariga qarab raqamli (mantiqiy) va chiziqli xillarga boʻlinadi. Raqamli integral sxemalar EHMlarda ishlatish uchun, chiziqli integral sxemalar esa, asosan, elektr signallar (kuchaytirish, modulyasiya va boshqalar)ni chiziqli kattaliklarga aylantirish uchun moʻljallangan.

M. asosan, ikki yoʻnalishda rivojlandi: integral sxemalarning integrallash darajasini va zichligini oshirish, sxematexnik yoki sistematexnik ishlarga moʻljallangan elektron qurilmalar yaratish uchun yangi fizik prinsip va hodisalarini izlash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Oʻrtoq Boykenjayev"** — 2002-yilda A.Abdurazzoqov pyesasi asosida rejissor Yusup Roziqov tomonidan suratga olingan film.

Mazmuni
-------

1980-yillarning oxirida Oʻzbekistonning tuman markazlarida zudlik bilan „IV Hamdoʻstlik qabriston"nini qurish topshirildi. Yulduz shaklidagi qabristonda oʻzbek, qirgʻiz, rus va qozoq millatiga mansub yulduzlar dafn qilinishi koʻzda tutiladi. Ushbu ahamiyatga molik vazifa, kichkinagina, soddadil, sobiq bolalar uyi tarbiyalanuvchisi, ommaviy tadbirlarda Lenin rolini maromiga yetkazib ijro etadigan oʻrtoq Boykenjayevga ishonib topshiriladi. "Maxsus vazifa" haqida eshitgan bemorlar jonlantirish boʻlimidan qochib ketadi, oʻliklar tiriladi. Shunda koʻmishga munosib oʻzbek topolmaganidan oʻrtoq Boykenjayev „doʻstlarini noqulay vaziyat"ga tushirmaslik uchun oʻz joniga qasd qiladi.

Mukofotlar
----------

* Rossiya kinoshunos va kinotanqidchilari Gildiyasining mukofoti (2003-yil).

Havolalar
---------

* „Oʻrtoq Boykenjaev" // "Kinoshock" (Wayback Machine saytida 4-mart 2016-yil sanasida arxivlangan) OMF sayti
* Oʻrtoq Boykenjaev// Milliy kino entsiklopediyasi

1. ↑  [Премия «Ника» за лучший фильм стран СНГ и Балтии] dic.academic.ru
**Xett podsholigi** — Kichik Osiyodagi qad. davlat (mil. av. 18—12-asr boshlari). Tarkibiga xettlar, xattlar va boshqa etnik guruxlar kirgan. Xettlar podshosi Anittas davri (taxminan 18-asr)da Anatoliyaning baʼzi viloyatlari birlasha boshlagan. U Nesa, Xattusas sh.larini bosib olgan. Kussar shahrini poytaxt qilgan. Qad. xett sulolasining asoschisi — Labarna (17-asr boshlari) Xett podsholigi hududini kengaytirgan. Labarnaning vorisi Xattusilis I davri (17-asr oʻrtalari)da Kichik Osiyoning shimolidagi Salpa sh. va Kichik Osiyoning bir qancha jan.sharqiy viloyatlari batamom bosib olingan. U poytaxtni Xattusasga koʻchirgan. Xattusilis I ning oʻgʻli Mursilis I (17-asr oxiri) davrida Xett podsholigining harbiy qudrati nihoyatda oshgan. 14—12-asrlarda Xett podsholari Shimoliy Suriya va Shimoliy Mesopotamiyada yashaydigan xurriy qabilalardan boʻlgan. Podsho Suppiluliumas I (14-asr boshlari) uzoq davom etgan urushlardan keyin Mitanni (Shim. Mesopotamiyadagi qad. davlat)ni bosib olgan. Ugarit (Shim. Finikiyadagi qad. shahardavlat)ni oʻz vassaliga aylantirgan. Mursilis II hukmronligi (14-asr oxiri)dan boshlab Xett podsholigi bilan Misr oʻrtasida Suriya uchun kurash ketgan. 13-asr oxiri — 12-asr boshlarida Xett podsholigi oʻzaro urushlar, qaram viloyatlar va ittifoqdosh podsholiklarning ajralib ketishi tufayli inqirozga uchragan. Qad. X.P.ning oxirgi yirik podshosi Telepinu (16-asr oxiri) boʻlgan. Kichik Osiyoning sharqiga jan. va gʻarbdan xalqdarning koʻchib kelishi bilan podsholik barxam topgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoraqurum (maʼnolari).

**Qoraqurum** — Markaziy Osiyodagi togʻ sistemasi, Hindiston (Jammu va Kashmir shtatlarida) va Xitoy hududlarida. Yer yuzidagi eng baland togʻ sistemalaridan biri. Shimolida Pomir va Kunlun, janubida Himolay va Gandi-sishan tizmalari oraligʻida. Uzunligi 500 km, sharqidagi Changchenmo va Pangong tizmalari bilan birga 800 km chamasida. Eni 150–250 km. Oʻrtacha balandligi 6000 m, eng baland joyi 8611 m (Chogori choʻqqisi). Bir qancha choʻqqilarining balandligi 8000 m dan ziyod. Q. alp burmalanishida vujudga kelgan boʻlib, yalon-gʻoch qoyali choʻqqilar, toshloq, tik yon bagirli chuqur daralar, qurumlar xos. Zamini granit, marmar, kristalli slanets, gneys, vulkanogen choʻkindi jinslardan tarkib topgan. Iqlimi keskin kontinental, choʻl iqlimi. Janubiy yon bagʻri Hind okeani mussonlari taʼsirida bir oz sernam. Yillik yogʻin 100–500 mm. Muzliklar maydoni 16,3 ming km², yiriklari: Siachen (uz. 75 km), Baltoro, Rimo. Q. Hind va tarim daryolari oʻrtasida suvayirgʻichdir. Daryolari qor va muzliklardan toʻyinadi. Oqmas koʻl va botqoqliklar bor. 3000–3500 m balandlikkacha qaragʻay, himolay kedri, daryo vodiylarida tol, terak oʻrmonlari oʻsadi. Shimoliy yon bagʻirlari sovuq choʻl va quruq dasht, jan. musson taʼsiridagi yon bagʻri dasht landshaftli, alp oʻtloqlari bor. Togʻ yon bagʻirlarida donli ekinlar ekiladi, mol boqiladi, bogʻ va tokzorlar barpo qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4073227-7
* LCCN: sh85071593
* NKC: ge143955
* VIAF: 247643385
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 247643385

 |
**Janubiy bug** (ukraincha: *Півде́нний Буг*) — Ukrainaning jan.gʻarbidagi daryo. Uz. 806 km. Havzasining mayd. 63,7 ming km2. Volin-Podoliya qirlaridan boshlanib, Qora dengizining Bug limaniga kuyiladi. Mavsumiy qor va yomgʻirlardan suv oladi. Oʻrtacha suv sarfi quyilish joyida 90 m3/sek. Suvi sugʻorishga sarflanadi. Noyab.ning boshidan yanvarning oʻrtalarigacha muzlaydi. Asosiy irmoqlari: oʻngda — Bakshala, Volk, Zgar, Rov, Kodima, Savranka, Chichikleya, chapda — Sob, Sinyuxa, Mertvovod, Ingul. Vinnitsa sh. yaqinida va Voznesensk sh.dan kema qatnaydi. J. b. sohilida Mykolaiv, Pervomaysk, Vinnitsa, Gayvoron, Xmelnitskiy sh.lari bor. GES qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4280195-3
* LCCN: sh85069079
* NKC: xx0122353
* SUDOC: 144108712
* VIAF: 243109688
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 243109688

 |
**Donets** yoki **Severskiy donets** - Ukraina va Rossiya Federatsiyasidagi dare. Don daryosining oʻng irmogʻi. Uz. 1053 km. Havzasining maydoni 98,9 ming km². Oʻrta Rossiya qirlariningjan. yon bagʻirlaridan boshlanadi. Yuqori oqimida (Belgorod sh.gacha) toʻgʻonlar qurilgan. Oʻng sohili baland va tik. Havzasida eski oʻzan va botqoqlik koʻp. Asosiy irmoqlari: Oskol, Aydar, Kalitva. Qor suvlaridan toʻyinadi. Mart—aprelda toshadi. Oʻrtacha suv sarfi 160 m³/sek. Dekabr—yanvarda muzlab, martning oxirida muzdan boʻshaydi. Donetsk shahrigacha kema katnaydi (222 km masofada). S.D.ning quyilish joyida yirik UstDonetsk porti bor. Dare boʻyida Belgorod, Chuguyev, Izyum, Lisichansk, Schastye, Donetsk, KamenskShaxtinskiy, Belaya Kalitva sh.lari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kantakuzino qal’asi** (rumincha: *Castelul Cantacuzino*) — Ruminiyaning Bushteni shahridagi saroy va qal’a majmuasi. 1911-yilda qurib bitkazilgan yangi Ruminiya uslubidagi bino meʼmor Grigore Sercheza tomonidan loyihalashtirilgan va shahzoda George Grigore Cantacuzino tomonidan buyurtma qilingan. Majmuaning umumiy maydoni uch ming kvadrat metrdan ortiq. Bino park bilan oʻralgan boʻlib, uning hududida grotto va favvorali sharshara mavjud. Markaziy pavilyonda Cantakuzino uyi bilan bogʻliq oilalarni ifodalovchi noyob Ruminiya geraldikasi toʻplami, shuningdek, ushbu oila aʼzolarining portretlari bor.

Qal’a 1948-yilda majburiy milliylashtirilgunga qadar ularga tegishli boʻlib, unda Ruminiya Xalq Respublikasi Ichki ishlar vazirligi xodimlari uchun sanatoriy joylashgan. Kommunistik rejim davrida qal’adan asl mebel olib tashlandi. Binoning ichki devorlarining bir qismi boʻyalgan. 1989-yildan keyin qal’a Kantakuzinolar oilasining avlodlariga qaytarildi, ular uni 2004-yilda xususiy shaxslarga sotdilar. Qayta tiklash ishlaridan soʻng qal’a jamoatchilikka ochildi va bugungi kunda Ruminiya madaniy meros obidasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Suvenire şi impresii" (ro).  www.adevarul.ro (15-fevral 2011-yil). 15-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
2. 1 2  „Castelul Cantacuzino din Bușteni — Istoric" (ro).  www.cantacuzinocastle.com. 15-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
3. ↑  „Castelul Cantacuzino — Bușteni" (ro).  www.traseeromania.ro. 15-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Kantakuzino qal’asi*** haqida turkum mavjud |
**Zagros** (fors. Patak, Poshtekoʻh) — Erondagi togʻ sistemasi, Eron togʻligining jan.-gʻarbida. Uzunligi 1600 km chamasida, kengligi 200–300 km, aksar qismining bal. 2000–3000 m, eng baland joyi 4548 m (Zardkoʻh togʻi). 3. vodiy va botiqlar bilan ajralgan bir necha (15—20) parallel tizmalardan iborat. Togʻlar ohaktosh va sla-netslardan tuzilgan. Karst relyef shakli koʻp. Neft konlari bor. Iklimi subtropik, quruq, katta qismining landshafti choʻl. Gʻarbiy, sernam qis-mida dub, qayragʻoch, zarang , akatsiyali oʻrmonlar, yuqoriroqda alp oʻtloklari va past boʻyli butazorlar bor. Kichikroq muzliklar uchraydi. Botiqlarda shoʻrxok, koʻl va vohalar (xurmo, sitrus oʻsimliklar, tokzorlar) mavjud. Bamu va Erjon milliy parklari tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Buyuk Xitoy devori

**Mudofaa inshootlari** – oʻt ochish, jang maydonini kuzatish va qoʻshinlarni boshqarish, shaxsiy tarkib, jangovar texnika va transport vositalarini himoya qilish singari tadbirlar uchun moʻljallangan inshootlar. Mudofaa inshootlariga turli tipdagi okoyalar, transheyalar, oʻt ochish vositalari uchun maydonchalar, kuzatish punktlari, pana joylar, blindajlar, maxsus oʻqdori omborlari, aloqa yoʻllari va boshqa kiradi. Mudofaa inshootlari barpo qilish juda uzoq tarixga ega. Qadimda shahar yoki qoʻrgʻonlarni dushman hujumidan himoya qilish uchun mudofaa devorlari qurilgan, qoʻrgʻonlar atrofida chuqur xandaqlar qazilib, ular suv bilan toʻldirib qoʻyilgan. Qalʼa yoki qoʻrgʻon devorlarida oʻt ochish tuynuklari (shinaklar), burjlar boʻlgan. Hozirgi harbiy texnikaning taraqqiy etganligi natijasida Mudofaa inshootlari koʻpincha, temir-betondan quriladi. Shuning uchun ham zamonaviy Mudofaa inshootlari puxta niqoblanishi, ommaviy qirgʻin qurollaritsan himoya qilishga moʻljallangan boʻlishi kerak.

Yana q.
-------

* Qalʼa
* Xandaq
* Transheya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Mudofaa inshootlari*** haqida turkum mavjud |
**Primatlar** (Primates) — yuksak sut emizuvchilar turkumi. P. ajdodlari qadimgi hasharotxoʻrlar. 200 dan ortiq turi bor, 2 ta kenja turkum: chala maymunlar, haqiqiy maymunlarga boʻlinadi. Uz. 13—15 sm dan (sichkrnsimon lemur, 1,75 m gacha va undan uzunroq (gorilla). Vazni 60 g dan 180 kg va undan ortiqroq. P.ning tuzilishi ular aj-dodlarining daraxtda yashaganligidan dalolat beradi. Ular, asosan, 5 barmoqli; bosh barmogʻi boshqasiga qaramaqarshi qoʻyilgan; oldingi oyoklari juda harakatchan. Koʻpchilik P.ning tirnoqlari yassi; kaft va tovoni terisida har bir hayvonning oʻziga xos chiziqlar boʻladi. Badani har xil rangli yung bilan qoplangan. Koʻpchilik turlarining dumi bor. Bosh miyasi, eshitish va koʻrish organlari yaxshi, hid bilish organi kucheiz rivojlangan. Katta yarim sharlar sirtida egatchalar va pushtachalar bor; bosh miya yarim sharlari poʻstloq qismining ensa (koʻrish boʻlagi), peshona va chakka (muskul harakati va ovoz apparatini boshqaradigan markazlar) hamda tepa va oldingi assotsiativ zo-nalar ayniqsa, yaxshi rivojlangan. Miya hajmining yiriklashuvi va oldingi oyoklar funksiyasining murakkablashuvi jagʻlarning qisqarib, bosh qismining yuzga nisbatan kichrayishiga olib kelgan. Asosan, tropik va subtropik oʻrmonlarda tarqalgan. Gala yoki oila boʻlib hayot kechiradi. P. ancha mu-rakkab xatti-harakatlar, imo-ishora va ovozlar yordamida oʻzaro muloqot qiladi. Asosan, kunduzi hayot kechiradi. Aralash, koʻproq oʻsimlik bilan oziklanadi. Yil davomida koʻpayadi, 1—3 tadan bola tugʻadi. Boʻgʻozlik davri 4—10 oy. Sut bezlari 1 juft, 20—30 yil umr koʻradi. Yashash sharoitining oʻzgarishi tu-fayli soni tez kamayib bormoqda. 62 turi va kenja turlari Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Akruks** (Alpha Southern Cross, lat. Alpha Crucis, qisqartma a Cru) — Janubiy xoch yulduz turkumidagi eng yorqin yulduz. Bu kattaligi 0,77 m boʻlgan koʻp yulduzli va tungi osmondagi eng yorqin oʻn uchinchi yulduzdir. Akruksning toʻgʻri nomi Bayer α va Crux turkumining lotin nomlaridan iborat.

Yulduzning lotin nomi Braziliya ilm-fan kemasi „Alfa Krutsis"[en], buning sharafiga, oʻz navbatida Merkuriydagi tosiq nomlangan (lat. Alpha Crucis Rupes).

Jismoniy xususiyatlar
---------------------

Akruks quyosh sistemasidan taxminan 320 yorugʻlik yilida joylashgan uchta yulduz tizimidir. Tizimning ikkita komponenti α1 va α2 (boshqa belgi: α Cru A va α Cru B) teleskop orqali koʻrilganda vizual ravishda ajratiladi, ular orasidagi burchak masofasi 4 yoy soniya. α1 va α2 komponentlari mos ravishda +1,33m va +1,75m koʻrinadigan kattalikka ega. Ularning sirt harorati mos ravishda 28 000 va 26 000 K atrofida, yorqinligi esa Quyoshnikidan 25 000 va 16 000 marta katta. α1 va α2 taxminan 430 AU da joylashgan, ularning harakati deyarli sezilmaydi. Ikkala yulduz ham 1500-yildan ortiq vaqt davomida bir-birining atrofida toʻliq aylanadi.

α1 ning oʻzi spektroskopik binar boʻlib, komponentlari 14 va 10 quyosh massalari atrofida va orbital davri 76 kun; ular taxminan 1 AU masofada joylashgan. α2 komponentining massasi va α1 komponentining yorqinligi yulduzlar kelajakda supernovalar kabi portlashi mumkinligini koʻrsatadi. Zaif komponent α1 portlashdan keyin katta oq mitti boʻlishi mumkin.

Janubiy xochdagi C yoki α3 ning Janubiy xochi Alfa-ning yana bir komponenti B4 sinfining subgiantidir va uchta Akruks tizimidan 90 burchak soniyasida yotadi. α3 ning Akruks bilan tortishish kuchi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi. Biroq, agar u haqiqatan ham Akruksga yaqin boʻlsa, u oʻz sinfi uchun juda yorqin boʻlar edi. Bu, ehtimol, Akruks yulduzining tortishish shovqinidan tashqarida yotadigan optik-qoʻshaloq yulduzdir va 640 yorugʻlik yilida (200 ta) Quyoshdan ikki barobar koʻproq boʻlishi mumkin.

madaniy ahamiyati
-----------------

Akruks, boshqa yulduzlar qatorida, Braziliya bayrogʻida tasvirlangan, u yerda San Paulu davlatini ifodalaydi

Yana qarang
-----------

* Eng yorqin yulduzlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  *David Darling.* „Acrux (Alpha Crucis)". 20-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentyabr 2009-yil.
2. ↑   Hog E. Fabricius C. Makarov V. V. Urban S. Corbin T. Wycoff G. Bastian U. Schwekendiek P. Wicenec A. The Tycho-2 catalogue of the 2.5 million brightest stars (англ.) // Astron. Astrophys. / T. Forveille — EDP Sciences, 2000. — Vol. 355. — P. 27–30. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846
3. ↑  „Astronomy of the Brazilian Flag".  Flags Of The World. 16-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.05.14.

Havolalar
---------

* Akrux
* Acrux (Alpha Crucis)(Inglizcha) )
* Alpha Crucis(Inglizcha) )


[[
[[Turkum: Janubiy Xoch (yulduz turkumi)]
**Max Veber** (Maks Veber) (1864.21.4, Erfurt — 1920.14.6, Myunxen) — nemis siyosiy iqtisodchisi, sotsiolog va siyosatchi. Tajribadan olingan bilim bilan taxminiy muhokamani bir-biriga aralashtirib yubormaslikni talab etgan. Marksizmga qarshi chiqqan. Gʻarbiy Yevropa kapitalizmi paydo boʻlishida protestantchilik juda katta ahamiyatga ega boʻlgan, deb hisoblagan.

```
**Maks Veber**- nemis sotsiologi. Dunyoqarashiga ko'ra pozitivizmga yaqin. Maks Veber fikricha, har qanday ijtimoiy-iqsodiy hodisaning mohiyati faqat uning obektiv jihatlari bilan emas, balki, tadqiqotchi nuqtayi nazariga ko'ra, shu hodisaning madaniy jarayonda qanday rol o'ynashi bilan belgilanadi. Veber falsafa va sotsiologiyaga "ideal tip" tushunchasini olib kirdi. Ideal tip, Veber fikriga ko'ra borliqni aks ettirmaydi balki, alohida tushuncha va hodisalarni tizim holiga keltirish vositasi bo'lib xizmat qiladi. Ideal tip tushunchasi, tub mohiyatiga ko'ra, marksizmdagi ijtimoiy-iqsodiy formatsiya tushunchasining muqobili sifatida yaratilgan edi. Veberning ijtimoiy falsafa va sotsiologiyadagi eng katta xizmatlaridan biri, uning asarlarida dinning ijtimoiy taraqqiyotda o'ynagan rolini tahlil qilib berishi bo'ldi. Veber din va jamiyat munosabatini tahlil qilar ekan, umuman din to'g'risida emas muayyan davrdagi muayyan din yoki diniy oqim to'g'risida fikr yuritdi. Veber nazariyasiga ko'ra boylik va boylik ortirishga intilishni unchalik xushlamaydigan xiristian dini mazhablari iqsodiy taraqqiyotga muayyan darajada to'sqinlik qilganlar. Boylikni xudoning ne'mati, unga intilishni esa bandalarning burchi deb talqin qiladigan protestantlik esa iqsodiy taraqqiyot va kapitalistik munosabatlarning rivojlanishiga kuchli turtki berdi. Veber talqinida protestantlik kapitalizm vujudga kelishidagi asosiy sabablardan edi. Dinlarni tahlil qilar ekan Veber ular sanoat kapitalizimi rivojlanishiga g'ov bo'lmoqda, degan xulosaga keldi. Moliyaviy munosabatlarga cheklovlar qo'yish, ijtimoiy hayotga passiv munosabatni targ'ib qilish orqali bu dinlar, Veber fikricha, ijtimoiy taraqqiyotga to'sqinlik qiladi. Uning talqinida protestantlik mazhabi hayotdagi adolatsizlikni passiv kuzatib o'tirmay, uni bartaraf etish uchun faol kurashga chaqirish orqali ijtimoiy taraqqiyotga katta turtki beradi. Asosiy asarlari: "Milliy davalat va xalq xo'jalik siyosati" (1895), "Protestantlik etikasi va kapitalizm ruhi"(1905), "Xo'jalik va jamiyat" (1920).
```

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1.Falsafa qomusiy lugʻat. "Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti ". "SHarq "nashriyot — matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati. Toshkent — 2004. 48 bet

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑   // *(unspecified title)*