**Manitou Springs** — AQShning Colorado shtatidagi El Paso okrugi gʻarbiy qismidagi Pikes choʻqqisi etagida joylashgan uy boshqaruvi munitsipalitet. Shahar tabiiy mineral buloqlari mavjudligi sababli asos solingan. Shahar markazi, ayniqsa yozda, koʻplab doʻkonlar va restoranlar, shuningdek, daryo boʻyidagi shahar parki bilan sayohatchilarni qiziqtirishda davom etmoqda. Shahar markazidan oʻtadigan asosiy yoʻl Pikes Peak bazasiga toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻllardan biri. Pikes choʻqqisiga chiqadigan Barr Trailga shahardan kirish mumkin. Crystal Hills boʻlinmasi 1960-yillarda munitsipalitetga qoʻshilgan.

2010-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olishda shahar aholisi 4,992 boʻlgan. Talabalarga Manitou Springs maktab okrugi 14 va Manitou Springs oʻrta maktabi xizmat koʻrsatadi.

Tarixi
------

General William Jackson Palmer va doktor William Abraham Bell 1872-yilda Manitou Springsga asos solib, shaharni „manzarali sogʻlomlashtirish kurorti" boʻlishni maqsad qilgan. Bellning uyi Briarhurst Manor, tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan ajoyib taom restorani sifatida jamoatchilikka ochiq. 1876-yilda shahar tarkibiga kirdi. „Manitou Springs 1870-yillardan beri sayyohlar shaharchasi boʻlib kelgan, u yerga tashrif buyuruvchilar Ute hindulari koʻp yillar davomida ichib kelgan shifobaxsh suvlarni topdilar. Shahardagi koʻplab mineral buloqlar hozir ham ishlamoqda va suv bepul."

### Valdo kanyonidagi yongʻin

2012-yil iyun oyida yaqin atrofdagi Valdo kanyonidagi yongʻin tufayli butun shahar evakuatsiya qilindi. Gʻarbiy Colorado Springsning bir qismi ham evakuatsiya qilindi. Manitou Springs yongʻindan zarar koʻrmadi va shahar faqat 1:30 dan boshlab. Dushanba kuni soat 20:00 gacha evakuatsiya qilish buyrugʻi ostida edi. Manitou Springsdan hech qanday yongʻin zarar koʻrmadi va barcha korxonalar qayta ochildi.

### Valdo kanyonidagi toshqin

2013-yil 9-avgust kuni tushdan keyin shaharni suv bosgan AQSh Hwy 24 dan pastga tushayotganda shaharning shimoliy chekkalariga avtomobil yo‘llari va tabiiy kanallar orqali kirib kelgan toshqin suv ostida qoldirdi. Magistral to‘siqlar daryo hosil qilgani sababli, bir necha band bo‘lgan avtomobillar oqib o‘tuvchi ariqdan pastga siljigan. Kuchli oqim Manitou prospekti boʻylab Cavern Gulch, shuningdek, Canon Avenue boʻylab yoʻl ochdi va koʻchalar, uylar, korxonalar va suv oʻtkazgichlar orqali notinch ravishda aylanib oʻtib, 20 ta uyga, ulardan 8 tasi sezilarli darajada zarar koʻrdi. Toshqin suvi Fountain Creek boʻylab binolar va toʻxtash joylariga tahdid soldi va oʻsha kuni kechqurun qayta ochilgan Manitou prospektining bir qismini yopdi.

Geografiyasi
------------

Toʻgʻridan-toʻgʻri AQShning 24-yoʻnalishi boʻylab Eski Colorado shahri va Shamollar gʻoridan gʻarbda joylashgan boʻlib, shahar gʻarbda Manitou togʻi, janubda Qizil togʻ va janub va gʻarbda Engleman kanyoni bilan chegaradosh. U „Xudolar bogʻi" yaqinida joylashgan boʻlib, xuddi Qizil togʻ kabi qizil tosh bilan va Pikes choʻqqisining etagida joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 3.2 kvadrat mil (8.2 km2) ni tashkil qiladi.

### Iqlimi

Manitou Springs nam kontinental iqlimga ega (Koppen: Dfb), toʻrt xil fasl boʻyicha tasniflanadi. Yoz issiq, qish esa salqin, baʼzan sovuq. Bahor va kuz odatda juda yoqimli.

| **Manitou Springs iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 23 | 24 | 27 | 31 | 34 | 38 | 38 | 37 | 34 | 30 | 26 | 25 | 38 |
| Mutlaq minimal, °C | −32 | −33 | −24 | −19 | −6 | 0 | 6 | 4 | −6 | −15 | −22 | −31 | −33 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 8 | 9 | 25 | 36 | 52 | 64 | 72 | 85 | 30 | 21 | 10 | 9 | 421 |

Hukumati
--------

Manitou Springs — Colorado Springs metropolitan hududida joylashgan mahalliy hukumat va uy boshqaruvi shahar.

### Shahar kengashi

Manitou Springsni saylangan mer va olti shahar kengashi aʼzosi boshqaradi. Shahar hokimi ikki yillik muddatga saylanadi. Kengash aʼzolari 4 yil muddatga, bir-biridan keyin, muddatga saylanadi. Kengashning uchta aʼzosi „boʻsh" aʼzolardir va uchta aʼzo Manitou Springsdagi 3 ta palatadan bittasini ifodalaydi. Manitou Springs aholisi har oy 606 Manitou prospektidagi Kengash palatalarida oʻtkaziladigan quyidagi yigʻilishlarda yoki ish sessiyalarida qatnashishlari mumkin.

| 1-seshanba | 2-seshanba | 3-seshanba | 4-seshanba |
| --- | --- | --- | --- |
| Shahar Kengashi yigʻilishi | Ish sessiyasi | Shahar Kengashi yigʻilishi | Ixtiyoriy ish sessiyasi |
|

Demografiya
-----------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1880** | 422 |  | — |
| **1890** | 1 439 |  | 2 410% |
| **1900** | 1 303 |  | −95% |
| **1910** | 1 357 |  | 41% |
| **1920** | 1 129 |  | −168% |
| **1930** | 1 205 |  | 67% |
| **1940** | 1 462 |  | 213% |
| **1950** | 2 580 |  | 765% |
| **1960** | 3 626 |  | 405% |
| **1970** | 4 278 |  | 180% |
| **1980** | 4 475 |  | 46% |
| **1990** | 4 535 |  | 13% |
| **2000** | 4 980 |  | 98% |
| **2010** | 4 992 |  | 02% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4980 kishi, 2452 xonadon va 1255 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 634.2/km². Shaharning irqiy tarkibi 93,98 % oq tanli, 3,65 % ispan yoki latino, 0,50 % afro-amerikalik, 1,06 % tubjoy amerikalik, 1,12 % osiyolik, 0,12 % Tinch okeani orollari, 0,94 % boshqa irqlar 2,27 % dan ortiq.

Shaharda 2452 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 22,0 % 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bilan birga yashaydi, 40,2 % er- xotinlar birga yashaydilar, 8,2 % eri boʻlmagan uy bekalari va 48,8 % oilasiz. Barcha uy xoʻjaliklarining 38,2 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 7,3 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shaharda aholi tarqalgan boʻlib, 18,6 % 18 yoshgacha, 7,2 % 18 yoshdan 24 yoshgacha, 31,6 % 25 yoshdan 44 yoshgacha, 32,2 % 45 yoshdan 64 yoshgacha, 10,3 % 65 yosh yoki yoshi kattaroq. Aholining oʻrtacha yoshi 41 yosh. Har 100 ayolga 94,9 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 92,5 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 40,514 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 57,260 dollarni tashkil etadi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 39,102 dollarni, ayollarniki esa 24,286 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 24,492 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 4,7 foizi va aholining 7,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 4,3 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 10,1 foizidir.

Savdo markazlari
----------------

### Manitou prospekti

* The Spa tomoni va Fountain Creek ustidagi koʻprikThe Spa tomoni va Fountain Creek ustidagi koʻprik
* Cheyenne Spring House, Manitou prospektiCheyenne Spring House, Manitou prospekti
* Manitou prospektiManitou prospekti

Manbalar
========

1. ↑  „Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Manitou Springs city, Colorado". *American Factfinder*.  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 25-yanvar 2016-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Welcome to Manitou Springs".  City of Manitou Springs. 6-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktabr 2022-yil.
3. ↑  „Manitou Springs".  Colorado Tourism Office. Qaraldi: 18-may 2013-yil.
4. ↑  „Fire at 3,600 acres -- and growing | fire, county, canyon - WALDO CANYON FIRE - Colorado Springs Gazette, CO". 1-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2012-yil.
5. ↑  „Waldo Canyon flooding causes damage to 20 homes".  Denver Post (iyul 2013). Qaraldi: 25-fevral 2015-yil.
6. ↑  Eric Peterson*. Frommer's Denver, Boulder & Colorado Springs*. John Wiley & Sons, January 29, 2009 — 197 bet. ISBN 978-0-470-46523-3. 4-may 2013-yilda qaraldi.
7. ↑  „City Council".  City of Manitou Springs. 5-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2013-yil.
8. ↑  „Manitou Springs Ward Map".  City of Manitou Springs. 19-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktabr 2022-yil.
9. ↑  „City Council Meetings".  City of Manitou Springs. 1-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktabr 2022-yil.
10. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Kolorado |
| --- |
|  |
| Shaharlar | 
* Alamosa
* Arvada
* Aspen
* Aurora
* Black Hawk
* Boulder
* Brighton
* Broomfield
* Brush
* Burlington
* Cañon City
* Castle Pines
* Centennial
* Central City
* Cherry Hills Village
* Colorado Springs
* Commerce City
* Cortez
* Craig
* Cripple Creek
* Dacono
* Delta
* Denver
* Durango
* Edgewater
* Englewood
* Evans
* Federal Heights
* Florence
* Fort Collins
* Fort Lupton
* Fort Morgan
* Fountain
* Fruita
* Glendale
* Glenwood Springs
* Golden
* Grand Junction
* Greeley
* Greenwood Village
* Gunnison
* Holyoke
* Idaho Springs
* La Junta
* Lafayette
* Lakewood
* Lamar
* Las Animas
* Leadville
* Littleton
* Lone Tree
* Longmont
* Louisville
* Loveland
* Manitou Springs
* Monte Vista
* Montrose
* Northglenn
* Ouray
* Pueblo
* Rifle
* Rocky Ford
* Salida
* Sheridan
* Steamboat Springs
* Sterling
* Thornton
* Trinidad
* Victor
* Walsenburg
* Westminster
* Wheat Ridge
* Woodland Park
* Wray
* Yuma
 |
|  |
| Okruglar | 
* Adams
* Alamosa
* Arapahoe
* Archuleta
* Baca
* Bent
* Boulder
* Broomfield
* Chaffee
* Cheyenne
* Clear Creek
* Conejos
* Costilla
* Crowley
* Custer
* Delta
* Denver
* Dolores
* Douglas
* Eagle
* El Paso
* Elbert
* Fremont
* Garfield
* Gilpin
* Grand
* Gunnison
* Hinsdale
* Huerfano
* Jackson
* Jefferson
* Kiowa
* Kit Carson
* La Plata
* Lake
* Larimer
* Las Animas
* Lincoln
* Logan
* Mesa
* Mineral
* Moffat
* Montezuma
* Montrose
* Morgan
* Otero
* Ouray
* Park
* Phillips
* Pitkin
* Prowers
* Pueblo
* Rio Blanco
* Rio Grande
* Routt
* Saguache
* San Juan
* San Miguel
* Sedgwick
* Summit
* Teller
* Washington
* Weld
* Yuma
 |

 |