recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dinara Nailevna Gimatova** (tatarcha: *Динара Наил кызы Гиматова* ; 1986-yil 18-noyabr, Astraxan)-gimnastikachi (badiiy gimnastika), 2002—2008-yillarda Rossiya va Ozarbayjon terma jamoalarida oʻynagan, 2008-yilda sport faoliyatini yakunlagan. Rossiya xalqaro toifali sport ustasi. FIG jahon toifasidagi gimnastikachi. Millati boʻyicha tatar.

Biografiyasi
------------

U 1986-yil 18-noyabrda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. Moskva davlat pedagogika universitetini tamomlagan.

2000-yilda Yaponiyada boʻlib oʻtgan klublar oʻrtasidagi jahon chempionati chempioni.

Jamoa tarkibida 2000-yilda Yaponiyada boʻlib oʻtgan klublar oʻrtasidagi jahon chempionati kumush medali sovrindori

Ozarbayjonning 5 karra mutlaq chempioni. Jahon va Yevropa chempionatlari, Jahon kubogi bosqichlari va turli xalqaro turnirlar sovrindori. 2008-yil Pekin Olimpiadasi ishtirokchisi. 2005-yildan 2008-yilgacha u Longines kompaniyasining yuzi boʻlgan.

2008—2013-yillarda Rossiya terma jamoasi murabbiyi.

2012-yil Londondagi Olimpiya oʻyinlari. Aliya Garayevaning murabbiyi.

Moskvada yashaydi.

Sport natijalari
----------------

2005-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida va oʻsha yili Moskvada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u umumjamoa hisobida 5-oʻrinni egalladi. 2003-yilda Bokudagi jahon chempionatida bitta kumush va ikkita bronza medali; Tiersdagi Gran-prida "bronza", 2004-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan Jahon kubogida klublar bilan mashq qilishda uchinchi oʻrinni egalladi, 2005-yilda Moskvadagi Gran-prida ikkita bronza medali, lenta va tasma bilan mashq qilish boʻyicha kumush medal sovrindori, klublari Bokudagi AHF kubogida koʻpkurash boʻyicha Rossiya-Ozarbayjon uchrashuvi gʻolib. 2006-yilda u Italiya klublar chempionatida ikkinchi, Yaponiya klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida 4-oʻrinni egalladi. 2007-yil fevral oyida Estoniyada boʻlib oʻtgan xalqaro turnir gʻolibi boʻldi.

* 2002-yil, Granada, Yevropa chempionati: 18-oʻrin - individual koʻpkurash.
* 2003-yil, Budapesht, Jahon chempionati: 8-oʻrin - toʻp; 8-oʻrin - individual koʻpkurash.
* 2004-yil, Kiyev, Yevropa chempionati: 10-oʻrin - individual koʻpkurash.
* 2005-yil, Boku, Jahon chempionati: 9-oʻrin - individual koʻpkurash; 7-oʻrin - lenta.
* 2005-yil, Moskva, Yevropa chempionati: 7-oʻrin - arqondan sakrash.
* 2007-yil, Patras, Jahon chempionati: 13-oʻrin - individual koʻpkurash; 8-oʻrin - lenta; 3-oʻrin - jamoa.
* 2007-yil, Boku, Yevropa chempionati: 7-oʻrin - lenta.

Manbalar
--------

1. ↑  Gymn-forum
2. ↑  „Dinarə Gimatova Longines şirkətinin rəsmi elçisidir". Qaraldi: 24-dekabr 2015-yil.
**Armaniston — Qozogʻiston munosabatlari** — Armaniston va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMT hamda MDHga aʼzo. Armaniston va Qozogʻiston 1992-yil 27-avgustda diplomatik aloqalarni oʻrnatgan. Armaniston Nur-Sultonda, Qozogʻiston esa Yerevanda oʻz elchixonasini ochgan. Qozogʻistonda arman millatiga mansub 25.000 kishi yashaydi. Qozogʻizton va Oʻzbekiston tarix davomida arman millatiga mansub insonlarni oʻz davlatida yashashiga ruxsat bergan kam sonli turkiy davlatlardan hisoblanadi.

Tarix
-----

1918-yilgacha ikkala davlat ham Rossiya imperiyasining tarkibida boʻlgan va 1924-yildan to 1991-yilgacha ikkala davlat ham SSSR tarkibida boʻlgan. Ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 27-avgustda oʻrnatilgan. 1991-1992-yillarda Qozogʻiston Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushini tartibga solishda qatnashgan. 1993-yil iyunidan Qozogʻistonda Armaniston elchixonasi ochildi. Qozogʻiston Respublikasining Armanistondagi elchixonasi 2007-yil mart oyidan beri ishlaydi.

Elchilar
--------

Qozogʻistonning Armanistondagi elchilari
1. Aiymdos Bozzhigitov (2010-2015)
2. Timur Urazaev (22-aprel 2016-yil-14-yanvar 2021)

Armanistonning Qozogʻistondagi elchilari
1. Arman Melikyan (1993-1999)
2. Eduard Khurshudyan (1999-2004)
3. Levon Khachatryan (2005-2008)
4. Vasiliy Gazaryan (2008-2013)
5. Ara Sahakyan (2013-2018)
6. Gagik Galachyan (2018-2020)

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2020-12-10da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-03



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qozogʻiston **Qozogʻistonning xalqaro aloqalari** |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* Braziliya
* Kanada
* Meksika
* AQSH
 | 
Coat of arms of Kazakhstan |
|  |
| Osiyo | 
* Armaniston
* Ozarbayjon
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Indoneziya
* Eron
* Isroil
* Qirgʻiziston
* Malayziya
* Mongoliya
* Pokiston
* Qatar
* Janubiy Koreya
* Tojikiston
* Turkiya
* Turkmaniston
* Oʻzbekiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Avstriya
* Chexiya
* Daniya
* Finlandiya
* Fransiya
* Germaniya
* Gretsiya
* Italiya
* Niderlandiya
* Polsha
* Rossiya
* Serbiya
* Ispaniya
* Ukraina
* Birlashgan Qirollik
 |
|  |
| Okeaniya | 
* Avstraliya
 |
|  |
| Koʻp tomonlama munosabatlar | 
* Yevropa Ittifoqi
 |

 |
„**Inson huquqlari kuni**" Ozarbayjon Respublikasida har yili 18-iyunda nishonlanadigan milliy bayramdir.

„Ozarbayjonda inson huquqlari kuni"ni nishonlash sanasi tasodifan tanlanmagan. Aynan shu kuni, 1998-yil 18-iyun kuni Ozarbayjon Prezidenti Haydar Alirza oʻgʻli Aliyev tomonidan „Inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha davlat dasturi" — respublikaning rivojlanish vektorini belgilovchi hujjat tasdiqlandi, yaqin yillarda jamiyatni, inson huquqlari va shaxs erkinliklarini demokratlashtirish rejalashtirildi. Ilhom Aliyevning shunday degani bejiz emas: „*Biz hech kimning bosimi ostida emas, balki demokratik yoʻlni tanladik.* *Biz tushunamizki, jamiyatni demokratlashtirmasdan turib biz nazarda tutgan yirik iqtisodiy loyihalar muvaffaqiyatli boʻlmaydi.* *Bu yoʻl bizning strategik tanlovimizdir*".

„Ozarbayjonda inson huquqlari kuni" Ozarbayjon Respublikasining rasmiy bayramlari taqvimida nisbatan yaqinda, uchinchi ming yillikning boshida, 2007-yilda, 2007-yil oʻn sakkizinchi iyunidan keyin shtat poytaxti, shaharda paydo boʻlgan. Boku shahrida Ozarbayjonning toʻrtinchi prezidenti Ilhom Haydar oʻgʻli Aliyev „*Inson huquqlari kunini belgilash* toʻgʻrisida"gi farmonni imzoladi.

„Inson huquqlari kuni" Ozarbayjonda yiliga qarab dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, ishlanmaydigan kun emas.

Manbalar
--------

1. ↑  Den Prav Cheloveka v Azerbaydjane — 18-iyunya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte prazdniki 2010 god
2. ↑  Den prav cheloveka v Azerbaydjane — 18-iyunya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010
3. ↑  V Azerbaydjane vpervie otmechaetsya natsionalniy Den prav cheloveka | V Azerbaydjane vpervie otmechaetsya natsionalniy Den prav cheloveka | Yejednevniy informatsionniy resurs — "Aze …

Yana qarang
-----------

* Ozarbayjon bayramlari
* Inson huquqlari kuni.

Havolalar
---------

* Davlat bayramlari
Kipr va Isroilning eksklyuziv iqtisodiy zonasi, Nikosiyadagi imzosiga ko'ra. Janubiy qismi Misrga tegishli. **Zohr koni** Misr, Isroil va Kipr o'rtasidagi dengiz chegaralarining kesishgan joyidan g'arbda joylashgan. (Eslatma: Livan va G'azo bo'limi noto'g'ri. )
**Zohr gaz koni** sharqiy O'rta yer dengizidagi **Shorouk** deb nomlangan katta hududda,Port Saiddan taxminan 200 kilometr shimolda joylashgan.Zohr koni Italiyaning Eni kompaniyasi tomonidan milodiy 2015-yilda O'rta er dengizida topilgan Misrdagi eng yirik gaz konidir. Bu kon O'rta er dengizida ochilgan eng yirik konlardan biri hisoblanadi va Isroilning Leviafan gaz konidan oshib ketadi.Ishlab chiqarish 2017-yil dekabr oyida boshlanadi va tasdiqlangan zaxiralar 30 trillion kub futni tashkil qiladi.Agar bu hisob to‘g‘ri bo‘lsa, bu kon Misrning tabiiy gaz boyligini ikki barobarga oshiradi.

O'rta yer dengizidagi Port Saiddan taxminan 200 km uzoqlikda joylashgan.U Italiyaning ENI kompaniyasi tomonidan O'rta yer dengizidagi taxminan 1500 metr chuqurlikdagi hududda topilgan. 

  

Rejaga ko‘ra,gazning bir qismi Misrning Zohr konidan Yevropa va Yaqin Sharq mamlakatlariga eksport qilinadi.

2019 yildagi vaziyat
--------------------

"Al-Masria"telekanali Misr neft vaziri(2019-yil 6-oktabr kuni)haqidagi xabarlarni efirga uzatdi,Zohr konida 2018-yil dekabr oyida kunlik qazib olish hajmi 2,1 milliard kub futga yaqin gazga yetdi. Vazir 2019-yil oxirigacha qazib olish hajmini kuniga 3 milliard kub futga yetkazguncha oshirishni kutmoqda.

2020 yil yanvar oyidagi holati
------------------------------

Eni tomonidan e'lon qilingan so'nggi ma'lumotlarga ko'ra,2019-yil avgust oyida kunlik ishlab chiqarish 2,7 milliard kub futga yetdi va 2019-yil oxiri 2020-yil boshida ishlab chiqarish kuniga 3,2 milliard futga yetishi taxmin qilinmoqda.Eni 10 quduqni burg'ulashni yakunladi.sektori.Shimoliy Zohr gaz koni va G'azo sektorining janubidagi ikkita quduq. Bundan tashqari,Misr shimolidagi sohilda 8 ta gazni qayta ishlash bloki tashkil etildi va gaz konidan qirg‘oqdagi qayta ishlash bo‘linmalariga uzunligi 216 km bo‘lgan ikkinchi gaz quvuri uzatildi.

Yana qarang
-----------

* Misrdagi tabiiy gaz konlari ro'yxati
* Dunyodagi tabiiy gaz konlari ro'yxati
* Shimoliy gaz koni
* Turk orkinos gaz koni
* Eronning Kish gaz koni

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Egypt Hands Out Acreages For Gas, Oil Exploration".  africaoilgasreport.com (2-may 2013-yil). Qaraldi: 31-avgust 2015-yil.
2. ↑  „Israel has a gas conundrum" (17-avgust 2017-yil). Qaraldi: 18-avgust 2017-yil.
3. ↑  „Eni discovers a supergiant gas field in the Egyptian offshore, the largest ever found in the Mediterranean Sea".  Eni (press release) (30-avgust 2015-yil). 7-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2015-yil.
4. ↑  „Italy's Eni Finds 'Supergiant' Natural Gas Field Off Egypt".  *New York Times* (2015). Qaraldi: 31-avgust 2015-yil.
5. ↑  „Eni discovers largest known gas field in Mediterranean".  theguardian.com. Qaraldi: 31-avgust 2015-yil.
6. ↑  „ENI in Egypt: Euregas!" (5-sentabr 2015-yil). Qaraldi: 5-sentabr 2015-yil.
7. ↑  „روسيا: حقل "ظهر" المصرى سيصدر الغاز لأوروبا ودول الشرق الأوسط". Qaraldi: 6-iyul 2017-yil.

*
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Insho (maʼnolari).

"INSHO" — xorazmshoxlar va saljuqiylardan sulton Sanjar davri (1118—57) tarixiga oid rasmiy hujjatlar toʻplami. Hujjatlarning aksariyati Sulton Sanjar huzuridagi saroy shoiri, kotib Muntajabiddin Badiʼ qalamiga mansubdir. Toʻplamda Bagʻdod xalifasining vaziriga xorazmshoh Elarslon nomidan uning koti-bi Rashididdin Votvot yozgan noma ham bor. Manba 14-asr da koʻchirilgan. "I", dagi baʼzi hujjatlar rus sharqshunosi V. R. Rozen va V. V. Bartold tomonidan rus tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan. 1950 yilda "I". Abbos Iqbol tomonidan Tehronda toʻla nashr qilingan "I", ning bir nusxasi Rossiya FA Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Arximed qonuni – gidrostatika va aerostatikaning asosiy qonuni. Miloddan avvalgi 3-asrda Arximed kashf qilgan**.*

Qonun va unga izoh
------------------

Arximed qonunining formula koʻrinishi:

{\displaystyle {F}\_{A}=\rho {g}V,}
bu yerda {\displaystyle \rho } – suyuqlik yoki gazning zichligi, {\displaystyle {g}} – erkin tushish tezlanishi, {\displaystyle V} boʻlsa – botirilgan jismning hajmi (botirilgan qismining.

Agar jismning ogʻirligi "koʻtarish kuchi"ga teng boʻlsa, jism suyuqlik yoki gaz hajmining istalgan joyida boʻla oladi
Suyuqlik yoki gazga botirilgan har qanday jismga shu jism siqib chiqargan suyuqlik yoki gaz ogʻirligiga teng gidro-aerostatik "koʻtarish kuchi" ta’sir qilishini ifodalaydi. Bu kuch jism sirtiga suyuqlik yoki gaz tomonidan ta’sir qiluvchi bosim kuchlarining teng ta’sir etuvchisi boʻlib, yuqoriga tik yoʻnaladi. Agar jismning ogʻirligi "koʻtarish kuchi"dan katta boʻlsa, jism choʻkadi, kichik boʻlsa – choʻkmaydi, teng boʻlsa, jism suyuqlik yoki gaz hajmining istalgan joyida boʻla oladi. Bu qonun bir jinsli boʻlmagan suyuqlik va gazlarga ham taalluqlidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* *Arximed qonuning kashf etilishi*

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zogʻnul** (fors, zogʻ — qargʻa va nul — tumshuq) — qad. urush quroli. Har xil metalldan yasalgan; zoʻgʻatasi qargʻa boshiga, uchi qargʻa tumshugʻiga oʻxshash, dastasi yogʻochdan boʻlgan. Hindistonda, ayniqsa, Bobiriylar hukmronligi davrlarida koʻproq ishlatilgan. Ayrim maʼlumotlarga qaraganda Z.dan dehqonchiliqda ham foydalanilgan. Baʼzan uni choʻkich deb ham yuritishgan. 3OFO3A, qizilcha, efedra (Ephedra) — qizilchadoshlar oilasiga mansub ikki uyli butalar turkumi. 40 turi boʻlib, Oʻrta dengiz mamlakatlarida, Hindiston, Xitoy, Shim. va Jan. Amerikada, Rossiyaning jan.-sharqiy Yevropa qismida va Sibirda, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Koʻpincha quruq choʻl va yarim choʻl mintaqalarda, quruq toshloqli togʻ yon bagʻirlarida oʻsadi. Z.ning barglari mayda, qipiq-simon, tezda toʻkilib ketadi. Changchi va urugʻchi qubbalari poya boʻgʻimlarida joylashgan. Z.ning 10 ga yaqin turi Oʻzbekistonda uchraydi. 3. tarkibidagi efedrin alkaloididan tibbiyotda foy-dalaniladi. Efedrin yurak va qon tomirlari faoliyatiga adrenalinga oʻxshash taʼsir koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Arxipelag (maʼnolari).

**Arxipelag**, Gresiya arxipelagi – Egey dengizida, Bolqon yarim oroldan Kichik Osiyo yarim orol qirgʻoqlarigacha choʻzilgan toʻda-toʻda orollar (Shimoliy va Janubiy Sporadalar, Kikladlar, Evbeya, Xios, Lesbos, Krit va boshqalar). Maydoni 20 ming km². A. orollari uchlamchi davrda Egey dengizi oʻrnida boʻlgan quruqlikning qoldiqlaridir. Barcha orollar togʻ va qirlardan iborat. Balandligi 2456 m gacha (Krit o.). Vulkanlar ot-ilib, tez-tez zilzila boʻlib turadi. Doim yashil oʻrta dengiz oʻsimliklari oʻsadi. Ahrlisi subtropik oʻsimliklar yetishti-rish va baliq ovlash bilan shugʻullanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: sh85001233
* NARA: 10044382
* NDL: 00561768
* NKC: ge139351
* VIAF: 252680661
* en:WorldCat Identities: viaf-252680661

 |
**Arxitektonika** (lot. architektonike — qurilish sanʼati) — sanʼat, koʻpincha meʼmorlik asarlarining asosiy va ikkinchi darajali qismlarining oʻzaro mutanosibligi. A. qonunlari tizimi sifatida oʻzaro muno-sabatda boʻlgan qismlarning uygʻunligi, mutanosibligi va muvofiqligini ifo-dalaydi. Masalan, Buxorodagi Somoniylar maqbarasi (9 — 10-asrlar). Maqbaraning hamma qismlari (kub va gumbaz sathi) handasiy mutanosiblik qonunlariga boʻysungan. Oʻzbekiston meʼmorligida ikki xil tizimi kuzatiladi: sinchkor bi-nolar va toku ravokli binolar. Sinchkor Ada ustun va toʻsinlar keng qoʻllaniladi. Toqu ravoqli A.da asosan gʻish-tin maxr-batli binolar yaratilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kushit xalqlari** - Sharqiy Af rikada yashovchi xalqlar. Umumiy soni 30 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Tarkibiga oromo, somali, beja (bedavir), afar, danakil va saxo, agav, sidamo, burji, kaffa, olito, gimirra, iraku, gorova, rendille, gabbra, konso, gonga va boshqa xalq va elatlar kiradi. Efiopiya aholisining 50% ni tashkil qiladi (oromo va boshqa 30 dan ortiq etnoslar). Shuningdek, Shimoliy Tanzaniya, Shimoliy Uganda, Somali, Sudan va Misr Arab respublikasi (Qizil dengiz boʻylari)da ham yashaydilar. Somxom til oilasining kushit til guruhida soʻzlashadilar. Negroid irqiga mansub. Dindorlari — sunniy musulmonlar, xristianlar (katoliklar, lyuteranlar) ham bor. Kushit xalqlari koʻchmanchi, yarim koʻchmanchi chorvachilik (tuya, kuy, echki, qoramol), daryo boʻylarida yashovchilar dehqonchilik (paxta, tariq, sholi va boshqalar), dengiz boʻylarida yashovchilar baliq ovlash va h. k. bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Professorlar P. L. Kapitsa va N. N. Semyonovning portreti"** — rus rassomi Boris Kustodievning 1921-yilda chizilgan qoʻsh portreti.

Rasm yosh olimlarning rassomga bergan vaʼdalari tufayli mashhur boʻldi — mashhur boʻlish, Nobel mukofotini olish va vaʼdalarini bajarish.

Rasmning tarixi
---------------

1920-yilda B. M. Kustodiev umurtqa pogʻonasi sil kasalligi tufayli toʻrt yil davomida falaj boʻlib qoldi. Shuning uchun u deyarli tashqariga chiqmadi. 1919-1920-yil qishda P. L. Kapitsa bir oy ichida ispan grippi epidemiyasidan vafot etgan xotini, oʻgʻli, qizi va otasidan ayrildi.

Kapitsa va Semyonov yarim hazil bilan Kustodievga oʻz portretini chizishni taklif qilishdi: „Mana siz allaqachon taniqli odamlarning portretlarini chizasiz. Nega boʻlajak mashhurlarning portretini chizmaysiz? Rassom hazillashib, yoshlar Nobel mukofoti sovrindori boʻlishadimi?, deb soʻradi, yoshlar darhol ijobiy javob berishdi".

Ikkala yosh olim ham oxir-oqibat Nobel mukofoti laureati boʻlishdi — 1956-yilda kimyo boʻyicha N. N. Semyonov, 1978-yilda fizika boʻyicha P. L. Kapitsa. Keyinchalik Kapitsa va Kustodiev doʻst boʻlib, faol yozishmalarni olib borishdi va yosh olim Kembrijdan rassomga moyli boʻyoqlar yubordi. Kustodiev esa 1920-yillarda Kapitsaning bir nechta portretlarini chizdi.

Badiiy xususiyatlar
-------------------

 1920-yil 19-iyulda Kominternning II Kongressining ochilishi sharafiga bayram. Uritskiy maydonida namoyish71×71 sm oʻlchamdagi rasm moyboʻyoqlar bilan xolstga ishlangan. Ogʻir xastalikdan aziyat chekkan rassom oʻsha paytda kamdan-kam hollarda katta rasmlar chizgan. Sanʼatshunoslar ushbu asarning va „ixchamligi" va portretning fotografik aniqligini taʼkidlaydilar. Rasm uchun fon boʻsh devor boʻlib, tuval issiq zaytun ohanglarida yaratilgan. Yosh olimlarning chehrasi bir-biriga buriladi. Semenovning qoʻlida rentgen naychasi, Kapitsaning qoʻlida esa chekish trubkasi. Rassom yoshlarning oʻziga xosligi, nekbinligi va ularga hamdardligini koʻrsata oldi.

Rasmga egalik qilish va nusxalash
---------------------------------

P. L. Kapitsaga koʻra, rasm uning bevasi Anna Alekseevna tomonidan Rossiya Fanlar akademiyasiga sovgʻa qilingan.

Boshqa rasmdagi belgilardan foydalanish
---------------------------------------

Eslatmalar
----------

1. 1 2  *Budanova N. Yu.* Russkoe iskusstvo za rubejom: istoriya odnogo portreta / Russkoe iskusstvo. II. Neuchtyonnie detali: sb. st. / nauch. red. Vl. V. Sedov; sost. A. P. Salienko. — SPb.: Aleteyya, 2020. — (Trudi istoricheskogo fakulteta MGU. Vip. 170. Ser. II: Istoricheskie issledovaniya, 107). — S. 245—260. — 346 s.: il. — ISBN 978-5-00165-030-0.
2. ↑  *Kudrya A. N.* Kustodiev. — M.: Molodaya gvardiya, 2006. — Jizn zamechatelnix lyudey, vip. № 965. — S. 231. — 324 s.
3. ↑  *Kaplanova S. G.* Novoe o Kustodieve. Puti tvorcheskix poiskov, vospominaniya, pisma. — M.: Izobrazitelnoe iskusstvo, 1979. — 192 s.
4. ↑  *Lebedeva V. Ye.* Boris Kustodiev — Moskva: Trilistnik, 1997. — S. 31. — 80 s.

Adabiyotlar
-----------

* *Lipatov V.S.* Vaqt ranglari. — M.: Yosh gvardiya, 1983, — 319 b.
* *Kudrya A. N.* Kustodiev. M.: Yosh gvardiya, 2006. — 324 b. kasal. — Ajoyib odamlarning hayoti, jild. № 965, ISBN 5-235-02781-7
**Bagʻdod miniatyurasi** – 10 -13-asrlarda arab qoʻlyozmalariga ishlangan rasm va bezaklar, arab mamlakatlarida xalifalik iiqirozidan keyingi davrlarda yuzaga kelgan oʻziga xos uslub va mazmunga ega boʻlgan tasviriy sanʼat turi. Oʻrta asrlarda Yaqin Sharq ras-somligi taraqqiyotida muhim bosqichni tashkil etgan Bagʻdod miniatyurasi Misrdan koʻchib oʻtgan rassomlar (12-asr), sharqiy xristian do-iralari sanʼati, Eron badiiy anʼanalari, Sharqiy Turkiston hududidagi manixey va budda sanʼatlari taʼsirida shakllangan. Bezak butunligiga institutilish, tasvirni tekis yuzali qilib ishlash xos boʻlgan. Qoʻlyozma kitoblarga ishlangan rasmlarda meʼmoriy obilalar mukammal tasvirlanib, manzaraga shama qilingan, u ramziy ifodalangan. Koʻchirilib bezatilgan qoʻlyozmalardagi Vizantiya sanʼati taʼsirida yaratilgan bezaklarda sa-roy hayotidan olingan dabdabali lavhalar aks ettirilgan. Ilmiy qoʻlyozmalar, risolalarga ishlangan bezaklar va oʻquv jadvallari aniq va ixcham, tasvirdagi harakat ifodali, ozgina detallar bilan joyning belgilanishi, ifodali boʻyoq dogʻlari va chiziqlari bilan diqqatga sa-zovor (Dioskoridning "Farmakologiya" asariga Abdulloh ibn Fadl ishlagan miniatyuralari, 1222). Bagʻdod miniatyurasining yetuk na-munalari – Haririyning "Maqomlar"iga ishlangan rasmlarga (Yahyo ibn Mahmud ishlagan) shaharlik Abu Zaydning kechmishlari asos qilib olingan (1237-yilda bezalgan nusxasi Parijdagi milliy kutubxonada; 13-asr boshlarida koʻchirilgan nusxasi Rossiya Fanlar Akademiyasi Sharq-shunoslik institutining Sankt-Peterburg boʻlimida). Shahar va qishloq hayotidan ishlangan janrli lavhalar (qabul ma-rosimi, olimlar anjumani, bayram bazmi, safardagi karvon va boshqalar) jonli, ifodali, taʼsirchan va mahorat bilan erkin ishlangan. Eron va Oʻrta Osiyo ras-somligining keyingi taraqqiyotiga 14 a. musavviri Junayd Sultoniyning ijodi (Hoji Kirmoniyning "Hamsa"siga ishlangan asarlari, 1396) sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Bagʻdod miniatyurasining badiiy uslu-bi sodda, rasmlarda mayda va ikkinchi darajali boʻlaklar yoʻq. Mugʻullar davlatining tuzilishi tufayli inqirozga uch-ragan. Bagʻdod miniatyurasi maktabiiing keyingi taraq-qiyoti yangi madaniy jarayonlar bilan bogʻliq holda kechgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bagʻdod miniatyurasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Professor X** (**Charles Francis Xavier**) — Marvel Comics tomonidan yaratilgan personaj. Stan Lee va Jack Kirby tomonidan yaratilgan ushbu personaj birinchi marta 1963-yilda *The X-Men* #1 komiksida paydo boʻlgan.

Xavier gʻayriinsoniy kuchlar bilan dunyoga kelgan mutantdir. U mutantlar va insonlarning tinch-totuvlikda yashashi uchun kurashadigan Gʻaroyib odamlar (X-Men) jamoasining asoschisi hisoblanadi. Xavier kuchli telepatik qobiliyatga ega mutantdir. U boshqa odamlarning fikrlarini oʻqiy oladi va hatto ularni boshqara oladi. Xavier Nyu-Yorkda butun dunyodan kelgan mutantlar uchun xususiy maktab ochgan.

Xavier oyoqlari falaj boʻlgani sababli nogironlar aravachasidan foydalanadi. Dunyodagi eng qudratli telepatlardan biri boʻlgan Xavier daho hamdir. U mutant genlariga ega boʻlgan shaxslarning qayerda ekanligini topish uchun „Cerebro" deb ataluvchi texnologik qurilmaning yaratuvchisidir.

Xavier, sobiq doʻsti Magnetodan farqli oʻlaroq, har doim zoʻravonlikka qarshi boʻlgan. U mutantlarga boshqa odamlar bilan tinch-totuvlikda yashash uchun patsifistik takliflarni ilgari surdi. Xavierning maqsadlari va siyosiy qarashlari bir necha bor Martin Luther King Jr. bilan, Magneto esa Malcolm X bilan solishtirilgan.

Professor X rolini *Gʻaroyib odamlar*, *X2*, *Gʻaroyib odamlar: Soʻnggi intiqom* va *Gʻaroyib odamlar: Muqaddima. Suvsar* filmlarida Patrick Stewart gavdalantirgan. Professor X'ning yoshligini esa *Gʻaroyib odamlar: Birinchi sinf*, *Gʻaroyib odamlar: Oʻtgan kelajak*, *Gʻaroyib odamlar: Apokalipsis* va *Gʻaroyib odamlar: Feniks zulmati* filmlarida James McAvoy gavdalantirgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Stan Lee va Jack Kirby tomonidan yaratilgan ushbu personaj birinchi marta 1963-yilda *The X-Men* #1 komiksida paydo boʻlgan. Stan Leening aytishicha, Professor Xavier’ning qiyofasi Oscar mukofoti sovrindori Yul Brynnerdan ilhomlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Professor X And Magneto: Allegories For Martin Luther King Jr. And Malcolm X".  Screened (1 iyun 2011). 9 noyabr 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 aprel 2014.

Havolalar
---------

* Professor X Marvel.com saytida
* Professor X Marvel Database saytida
* Professor X Marvel Directory saytida
* Professor X Comic Vine saytida
* Professor X Writeups.org saytida
* Professor X UncannyXmen.net saytida
**Arxitekturniye pamyatniki Ferganskoy dolini** (ruscha: *Архитектурные памятники Ферганской долины*) — Oʻzbekistonning Fargʻona vodiysidagi meʼmoriy yodgorliklar toʻgʻrisida ilk qoʻllanma (yoʻlkoʻrsatkich). 1982-yil Toshkent shahrida „Oʻzbekiston" nashriyotida chop etilgan.

Ilmiy nashr muallifi — Iskandarbek Azimov, masʼul muharrir — Galina Pugachenkova. Kitobni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etishgan: R. Avanesov – muharrir, V. Voronov – rassom, A. Saibnazarov – rasmlari muharriri, V. Demchenko – texnik muharrir, O. Savateyeva – musahhih. Kitob adadi – 8 000 nusxa.

Muallif kitobda, Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlaridagi asl xalq meʼmorchiligi toʻgʻrisida fikr yuritibgina qolmay, u ushbu hududda kam oʻrganilgan meʼmoriy merosni yoritib beradi va ilgari oʻrganilmagan, bir qator yangi yodgorliklarni oʻquvchilar eʼtiboriga havola etadi.

Kitob Markaziy Osiyoning meʼmoriy merosiga qiziquvchilar uchun moʻljallangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Азимов 1982. sfn error: no target: CITEREFАзимов1982 (help)

Havolalar
---------

* „Азимов И. Архитектурные памятники Ферганской долины" (ruscha). *Twirpx.com*. Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

* „Азимов Искандарбек Мухтарович" (ruscha). *Famous-scientists.ru*. Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Азимов И* Архитектурные памятники Ферганской долины — Узбекистан. —  Т. 1982. — P. 72.
**Progesteron** (lotincha: pro — avval va gestatio — homiladorlik) — urgʻochi umurtqali hayvonlar va ayollar jinsiy gormoni. Kimyoviy tabiatiga koʻra, steroid, organizmda xolesterindan sintezlanadi. Asosan, tuxumdonning sariq tanasida hosil boʻladi. Homiladorlik davrida ayol organizmida, boʻgʻozlik va urchish davrida urgʻochi hayvonlarda moddalar almashinuvini rostlab turadi. Tibbiyotda P. va uning sintetik mah-sulotlari sariq tana funksiyasi buzilganda, jinsiy aʼzolarning birorbir kamchiliklarida, bola tashlash hollarida, farzandsizlikdabuyuriladi. P. va uning tabiiy hamda sintetik analoglari umumiy nom bilan progestinlar yoki gestagenlar deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Futbol bo'yicha Ispaniya ligasi kubogi** (ispancha: *Copa de la Liga*) — Ispaniyada 1983-1986 yillarda Ispaniya qirollik futbol federatsiyasi tomonidan o'tkazilgan kelingan futbol turniridir. Avvaliga liga kubogini faqat Primera doirasida o'tkazish rejalashtirilgandi, biroq keyin musobaqani boshqa ligalarda, Segunda, Segunda B, Terseralarda ham o'tkazishga qaror qilindi.

Tarix
-----

Ispaniya ligasi kubogi tashabbuschisi Barselona jamoasi prezidenti Xosep Luis Nunyes hisoblanadi. Musobaqa qo'shimcha daromad va teletomoshabinlarni ko'proq jalb etish maqsadida tashkillashtirilgan edi. Ammo 1986-yilda jamoalar vaqt yetmayotganligi va o'yinlar ko'pligi uchun turnirni bekor qilishga kelishib olishdi.   

To'rt mavsum mobaynida jami uchta jamoa kubok g'olibi bo'lishga erishdi: ikki marta Barselona (1982/1983 va 1985/1986) va bittadan Real Madrid (1985) va Real Valyadolid (1984).

Format
------

Liga kubogi musobaqasi Olimpiyacha tizimda ikkita o'yin o'tkazildi: uyda va mehmonda. Final ham ikkita o'yindan iborat bo'lgan. G'olib jamoa ikki o'yin natijasiga ko'ra aniqlangan. Ikkita o'yinda ham g'olib aniqlanmasa, qo'shimcha vaqtlar berilgan, undan so'ng, penaltilar seriyasi o'tkazilgan.

Barcha finallar (ikki o'yin)
----------------------------

| Yil | G'olib | Finalchi | Final natijalari |
| --- | --- | --- | --- |
| 1983 | Barselona | Real Madrid | 2-2, 2-1 |
| 1984 | Real Valyadolid | Atletiko Madrid | 0-0, 3-0 |
| 1985 | Real Madrid | Atletiko Madrid | 2-3, 2-0 |
| 1986 | Barselona | Real Betis | 0-1, 2-0 |
|
**freeCodeCamp** (yoki **Free Code Camp**) — notijorat tashkilot boʻlib, interaktiv oʻquv veb-platformasi, onlayn hamjamiyat forumi, chat xonalari, onlayn nashrlar va oʻrganish veb-ishlab chiqarishni maqsad qilgan mahalliy tashkilotlardan iborat. Hamma uchun ochiq. Talabalarni HTML, CSS va JavaScript bilan tanishtiruvchi darsliklardan boshlab, talabalar yakka tartibda yoki juftlikda bajariladigan loyiha topshiriqlariga oʻtadilar. Loyihaning barcha topshiriqlarini bajargandan soʻng, talabalar boshqa notijorat tashkilotlar bilan hamkorlikda veb-ilovalarni yaratishadi va bu talabalarga amaliy rivojlanish tajribasini beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „About freeCodeCamp - Frequently Asked Questions". *Freecodecamp.org* (18-oktabr 2019-yil).
2. ↑  *Garfield, Robynn*. „Students learn to code for free while donating skills to nonprofits" (en). *KSL-TV* (26-aprel 2016-yil). Qaraldi: 29-yanvar 2017-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (ingl.)


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashkilot | *Tashkilot haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ispaniya -Turkiya aloqalari** - Ispaniya va Turkiya Respublikasi o'rtasidagi mavjud ikki tomonlama munosabatlar.

Tarix
-----

XVI asrda Gabsburglar Ispaniyada va O'rta dengiz da Usmonli imperiyasida ustunlik uchun kurashdilar. 

1571 yilda Lepanto jangida Ispaniya dengiz floti (Venetsiya Respublikasi va Papalik davlatlari bilan ittifoq tuzib) Usmonli imperiyasini mag'lub etdi. Shimoliy Afrikada, Ispaniyaning Barbariy qaroqchilariga (Usmonli ittifoqchilari) qarshi harakatlari Lepantoga qadar, natijada vaziyat Ispaniya foydasiga o'zgartirilgunga qadar muvaffaqiyatli bo'lmadi. Ispaniyadagi diniy ta'qiblardan qocShgan konvertlar va sayohatchilar muvaffaqiyatsiz Moriso qo'zg'olonidan keyin Usmonli imperiyasiga kelishdi. Lotin Amerikasidan olib kelingan kumush Ispaniyada inflyatsiyani keltirib chiqardi, keyin Evropaning qolgan qismiga va hatto Usmonli imperiyasiga tarqaldi. 1782 yilda Usmonli imperiyasi Ispaniya bilan tinchlik, do'stlik va savdo shartnomasini imzoladi.

Siyosiy munosabatlar
--------------------

Turkiya va Ispaniya Yevropa Kengashi, NATO, Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti, Evropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti, Jahon Savdo Tashkiloti va O'rta er dengizi ittifoqiga a'zo.

Ikki tomonlama darajadagi ikki davlat o'rtasida jiddiy diplomatik tafovutlar yo'q. Ispaniya Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga kirishini qo'llab -quvvatlaydi. 1998 yil 22 -iyulda mamlakatlar ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish vektorini belgilaydigan Qo'shma harakatlar rejasini imzoladilar. Sivilizatsiyalar ittifoqi 2004 yilda Ispaniya bosh vaziri Xose Luis Rodriges Sapatero va Turkiya bosh vaziri Rajab Toyyib Erdo'g'an tomonidan tashkil etilgan.

Savdo aloqalari
---------------

2011 yilda ikki mamlakat o'rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 5,99 milliard evroni tashkil etdi. 

2015 yilda Ispaniya va Turkiya o'rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 8,5 milliard dollarni tashkil etdi. Turkiyada 610 dan ortiq ispan kompaniyalari bor. Ispaniyaning Turkiya iqtisodiyotiga sarmoyasi taxminan 10 milliard dollarni tashkil etdi. 2008 yilda 350 mingdan ortiq ispaniyalik sayyoh Turkiyaga tashrif buyurdi. Ispaniyada 75 ga yaqin turk kompaniyasi bor. 2002-2015 yillar orasida Turkiyaning Ispaniyaga sarmoyasi 143 million dollarga yetdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ottoman-Spanish Economic Relations in the 16th century
2. ↑   Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-07). Hüseyin Serdar Tabakoğlu *The Re-Establishment Of Ottoman-Spanish Relations In 1782*, Turkish Studies, Volume 2/3, Summer 2007
3. ↑  Turkey´s Political Relations with Spain / Rep. of Turkey Ministry of Foreign Affairs
4. ↑   Article by H.E. Ahmet Davutoğlu published in El Pais Newspaper (Spain) on 16.11.2009
5. ↑   Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-07). Turkey is not turning its back on the West
**Oʻzbek tili va adabiyoti** — ilmiy-nazariy va ijtimoiy jurnal. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti nashri. 2 oyda 1-marta chiqadi. 1958-yil Oybek asos solgan. Dastlab 1958—62 yillarda 3 oyda 1-marta "Oʻzbek tili va adabiyoti masalalari" nomi bilan chop etilgan. 1963-yildan hozirgi nomda. Jur. da oʻzbek tili va adabiyoti, folklor sohalarida olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar, bahsmunozaralar, shuningdek, adabiyotshunoslik, tilshunoslik va folklorshunoslikka oid nazariy masalalar yoritib boriladi. "Adabiyotshunoslik", "Tilshunoslik", "Folklorshunoslik", "Ilmiyadabiy muloqot", "Muhokama. Munozara", "Tanqid va taqriz", "Ilmiy axborot", "Ilmiy hayot", "Fanimiz zahmatkashlari" ruknlari ostida mumtoz va zamonaviy til va adabiyotni oʻrganishning muhim masalalari, jahon soʻz sanʼatidagi ilgʻor tajriba va tamoyillar, istiqlol davri adabiyotining yetakchi xususiyatlari atroflicha yoritiladi. "Meros" rukni ostida esa oʻzbek mumtoz ilmiy va adabiy merosidan namunalar berib boriladi.

Jur.ga Oybek (1958—68), K.Yashin (1969-1981), A. Hayitmetov (1982-87), B. Nazarov (1987-93), A. Hojiyev (1994—98), T. Mirzayev (1999-yildan) va boshqalar muharrirlik qilgan. Adadi 1500 (2005).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qora tuproqlar** - tuproq tipi. Asosan, lyossimon qumoqlarda dashtlarning quruq moʻʼtadil sovuq iqlimida va davriy ravishda yuviladigan yoki yuvilmaydigan suv rejimida, koʻp yillik oʻt oʻsimliklar ostida shakllangan, gumusga boy. 1896-yilda rus tuproqshunos olimi V.V. Dokuchayev tuproq tipi sifatida taʼriflab bergan. Karbonatli ona jinsi, asosan, lyoss va lyossimon qumoqlar, uchlamchi davr neogen yotqiziqlari, gilli jinslar, shoʻrlangan jinslar, ellyuvial jinslardan iborat. Qora tuproqlar organik moddalar, jumladan, chirindi (gumus) ning koʻpligi, donador strukturasi, yuqori unumdorligi bilan tavsiflanadi.

Oʻsimliklari oʻtmishda oʻrmondasht zonasining tabiiy oʻsimliklari, oʻrmonlar dasht oʻtloqlari bilan almashib turgan. Hozirgi vaqtda Qora tuproqlar maydonlarining asosiy qismi haydalib, oʻzlashtirilgan. Dashtlardagi tabiiy oʻsimliklar har yili koʻplab organik massa qoldiradi (100—200 s/ga), uning 40—60% oʻsimliklarning ildizidan iborat; gumusli qatlam yupqa (25 sm dan kam) — 120 sm dan ortiq, nor-donligi — rN 5,6—8,0, nam sigʻimi 38—43%. Qora tuproqlar podzollashgan, ishqor-sizlangan, tipik, oddiy, jan. kabi 5 ta tipchaga boʻlinadi.

Yer sharida Qora tuproqlar maydoni 240 mln. ga. Asosan, Yevrosiyo, Shimoliy va Janubiy Amerikani egallagan Qora tuproqlar zonasi Yevrosiyoda, Yevropaning gʻarbi va janubi-sharqi, Mongoliya va Xitoygacha davom etadi. Shimoliy Amerikada Qora tuproqlar AQSH ning baʼzi gʻarbiy shtatlari va Kanadaning jan. provinsiyalarini egallagan; Janubiy Amerikada Janubiy Argentina va Chilining jan. togʻ etagi rayonlarida joylashgan. Moldaviya, Ukraina, Rossiyaning markaziy viloyatlari, Shimoliy Kavkaz, Volgaboʻyi, Gʻarbiy Sibirda tarqalgan. Qora tuproqlarda kuzgi va bahorgi bugʻdoy, qand lavlagi, kungaboqar, nasha, zigʻir, bogʻdorchilik, sabzavotchilik va tokchilik, chorvachilik rivojlangan. Qora tuproqlar unumdorligini oshirishda nam toʻplash va undan unumli foydalanish asosiy ahamiyatga ega. Qora tuproqlar suv rejimini yaxshilash uchun sugʻorish oʻtkaziladi, ihota daraxtlari ekiladi va boshqa

Xodimat Maxsudov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bogʻlama** (grammatikada) — gapda ega va kesimni biriktiruvchi vosita. Bogʻlamalar oʻz leksik maʼnosini yoʻqotib, yordamchi soʻz vazifasini bajaradi. Ular lugʻaviy birlik holatida oʻz leksik maʼnosiga ega boʻlishi mumkin, lekin yordamchi soʻz sifatida grammatik vazifani bajarishda undan xoli boʻladi. Bogʻlama predikativlikni shakllantiradi va ot kesimga qoʻshilib, uning modallik, zamon, mayl, shaxsson maʼnolarini ifodalaydi. U "boʻl" feʼli va toʻliqsiz feʼlning "edi", "ekan", "emish" shakllaridan iborat. Predikativlik qoʻshimchalari ham Bogʻlama vazifasini oʻtaydi va modallik, zamon, shaxsson munosabatlarini bildiradi. Maye, "Men bogʻbon boʻlaman", "Men bogʻbondir", "Men bogʻbon" va hokazo. Bogʻlama vazifasini yana "kel", "sana", "hisobla", "ata" kabi feʼllar ham bajara oladi. Bogʻlama ot kesimlarni shaxsson jihatdan ega bilan moslashtiradi, yaʼni ega va kesimning oʻzaro moslashuv bogʻlanishini taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bogʻlama" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koreya isyonchilar otryadi (1907)
**Iybyon** (kor. 의병?, 義兵? , chàn ? ; „Adolat armiyasi") — oʻrta asrlarda Koreyada xorijiy bosqinchilarni qaytarish uchun xalq militsiyasi (asosan dehqonlardan). U birinchi marta 10-asr oxirida, Kidan istilosi davrida paydo boʻlgan. Koreya partizanlari Imjin urushidagi (1592-1598) ishtiroki bilan mashhur .

Imjin urushi davri
------------------

Odatda, Koreyaning oddiy dehqonlari urushlarda kamdan-kam qatnashgan va bu ishni ustasi boʻlgan muntazam armiyaga topshirgan. Biroq, Yaponiya bilan Imjin urushi paytida muntazam armiya kuchlari bosqinchilarga qaraganda ancha zaif boʻlib chiqdi. Hukumat hamma joyda militsiya boʻlinmalarini yaratishga va orqada bosqinchilarga qarshilik koʻrsatishga chaqirdi. Adolat jangchilari soni 20 ming kishidan ortiq edi.

Iybyon otryadlari ishtirokidagi eng mashhur janglar Xyanju va Chinju qal’alarini himoya qilish edi. Bu kunlar ogʻir janglar boʻldi. Militsiya Seul yaqinidagi Xenju qal’asini himoya qilishga muvaffaq boʻldi, Chinju yaponlar tomonidan qoʻlga olindi. Partizanlarning qahramonligi va jasoratiga qaramay, ularning asosiy yordami dushman chizigʻi orqasidagi aloqa va aloqa vositalariga zarar yetkazish edi.

Otryadlarning mavjud boʻlish muddati qisqa, 2-4 oy boʻlishiga qaramay, Iyeong qoʻmondonlarining baʼzi nomlari, masalan , Kvak Chae-woo va Kim Chong-il tarixda qoldi.

20-asr boshlari
---------------

20-asr boshlarida Koreyani yapon qoʻshinlari bosib olgan paytda Iybyon boʻlinmalari yana paydo boʻla boshladi. Ular Yaponiyaning Uzoq Sharqdagi taʼsirini susaytirmoqchi boʻlgan Rossiya imperiyasi tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. Fuqarolar urushi davrida baʼzi sobiq isyonchi qoʻmondonlar Qizil Armiya safiga qoʻshildi .

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Imjin urushi (KBS Jahon radiosi) Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-09-29).
|  |  |
| --- | --- |
| Tarix | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Bog‘i Zarafshon** – Agra shahrida, hozir Tojmahal maqbarasidan besh chaqirim shimol tomonda joylashgan, Hindistonda samarqandcha chorbog‘ uslubida yaratilgan dastlabki bog‘ (1528 y.). Bobur shaxsan o‘zi tanlagan yerda uning chizib bergan tarxi bo‘yicha bunyod etilgan. Bobur Bog‘i Zarafshonning bir chetida xilvatxona soldirib, "Vaqo’ye" (ya’ni, "Boburnoma")ni qayta oqqa ko‘chirgan. Davlat ishlaridan butunlay uzilib ketolmaganidan, Bobur ko‘rinishta keluvchilarni daryodan kema orqali olib o‘tishni buyurgan). Bobur Bog‘i Zarafshonda hokimiyatni Humoyunga topshirgan (uch kundan so‘ng vafot etgan; "Humoyunnoma", 196). "Boburnoma"ni qayta ko‘chirgan xattotning yozib qoldirganiga ko‘ra, Bobur shu bog‘da dafn etilgan (keyinchalik, vasiyatiga ko‘ra xoki Kobulga olib kelinib qayta dafn qilingan). Bobur vafotidan so‘ng Bog‘i Zarafshon Boburiylar hukmdorlarining sevimli maskaniga aylangan. Humoyun harbiy yurishlari oldidan bu yerda mashvarat o‘tkazgan. Akbar bog‘ni yanada kengaytirib nilufarzorlar bilan o‘ragan va Bog‘i Nilufar deb atagan. Jaxongirshoh sevimli malikasi Nurjahon Begim sharafiga nomini Bog‘i Nurafshon deb o‘zgartirgan. Nurjahon Begim bog‘ o‘rtasida Mohitob nomli qabulxona bino qilib, Namgir nomi bilan ma’lum taxt o‘rnattirgan hamda Jaxaz Mahal degan saroy qurdirgan. Boburiylar sulolasining keyingi vakillari Orombog‘ deb atagan (mahalliy hind tilida: Rambog‘). 

1. ↑  Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014
**Ixtirochilik huquqi** - Oʻzbekistonda fan va texnika sohasida ixtiro yaratish, uning rasman tan olinishi va qoʻllanishi bilan bogʻliq holda vujudga keladigan ijtimoiy munosa-batlarni tartibga solib turadigan fuqarolik-xuquqiy meʼyorlar majmui. Ixtiro fan va texnikada yangilik ekanini isbotlash uchun u dastlabki taklif berish asosida 15 kunlik muddat ichida ekspertizadan oʻtkaziladi. Ixtiro ekspertiza uchun qabul qilingani yoki rad etilgani haqida taklif be-ruvchiga asosli dalillar bilan yozma ja-vob yuboriladi. Ekspertiza davomida buyurtmachiga ixtiro mazmuniga biron-bir shaklda oʻzgartish yoki qoʻshimcha kiritish taklif etilishi mumkin, buning uchun yana ikki oylik muddat belgilanadi. Mazkur talablar oʻz vaqtida bajarilgan taqdirda ixtironing birinchi marta yaratilganligi fakt sifatida dastlabki taklif berilgan kundan eʼtiboran tan olinadi. Taklifning ixtiro deb hisoblanishi uchun uning muallifi muayyan texnik muammoni ijodiy tarzda hal qilgan boʻlishi shart. Ixtiroga oid huquq qonunqoidalari Oʻzbekiston Respublikasi FK 62bobida belgilab berilgan. Ularga binoan, bu huquq ixtirochiga patent berilganidagina muhofaza qilinadi. Patent bilan muhofazalanadigan ixtirodan oʻz xohishicha foydalanishdagi alohida huquq patent egasiga tegishlidir, boshqa shaxslar uning ruxsatisiz ixtirodan foydalanishga haqli emas (qonunlarda koʻzda tutilgan alohida hollar bundan mustasno). Ixtiro muallifi maxsus huquqlar, imtiyozlar bilan qonun vositasida taʼmin etilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ixtiyor Ropiyev (1993-yil 19-sentyabrda, Jizzaxda tug'ilgan) O'zbek futzalchisi.

Faoliyati
---------

Futbol bo‘yicha O‘zbekiston chempionati quyi divizionlarida uzoq vaqt to‘p surganidan so‘ng, 2017-yilda "Maksam-Chirchiq" bilan kelishib, futzalga o‘tdi. Bekobodning "Metallurg" jamoasi bilan o'ynagan navbatdagi chempionatda Ropiev to'purarlar reytingida uchinchi o'rinni egalladi. 2019-yilda u mashhur AGMK Olmaliq jamoasiga o'tdi va u bilan futzal bo'yicha klublar o'rtasidagi Osiyo chempionatida debyut qildi. Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasi bilan 2018-yilgi Osiyo Kubogi  va uchinchi o'rinni egallagan va 2021-yilgi Jahon chempionati, unda Osiyo saralash bosqichi birinchi marta finalning ikkinchi bosqichiga chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
2. ↑  „arxiv nusxasi". 29-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-dekabr 2022-yil.
3. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
Ispaniya va Vetnam davlatlarining xaritada joylashuvi. Yashil rangda Vetnam, sariq rangda Ispaniya koʻrsatilgan.
**Ispaniya — Vetnam munosabatlari** Ispaniya va Vetnam oʻrtasidagi rasmiy munosabatlardir. Ispaniyaning Xanoyda elchixonasi, Vetnamning esa Madridda elchixonasi bor.

Tarixi
------

 Saygonga hujum paytida himoyachilardan qoʻlga olingan bukler va oʻq-dorilar. Hozir Madrid dengiz muzeyida.
 Madriddagi Vetnam elchixonasi
Ikki davlat XVI asrda katolik izuitlarining Ispaniyadan Vetnamga tarqalishi bilan birinchi aloqalarni oʻrnatgan boʻlsalar, ularning birinchi rasmiy aloqasi XIX asrda ispaniyalik Izabella II fransiyalik Napoleon III bilan birgalikda Vetnamga qarshi intervensiyaga qoʻshilganida oʻrnatilgan.

Ispaniyaning anti-kommunistik diktatori Fransisko Franko AQSh va Janubiy Vetnamga yordam berishga rozi boʻlganidan soʻng Ispaniya Vetnam urushida unchalik katta rol oʻynamadi, bu mojaro davomida jangchilar va tinch aholiga qarshi operatsiyalarni amalga oshirgan maxfiy tibbiy boʻlinmani joylashtirish orqali urushga kirdi. Go Cong hukumati ularga insonparvarlik yordami natijasida koʻprik ajratdi. Franko AQSh prezidenti Jonsonga yo‘llagan maktubida Xo Shi Min haqida „biz uni o‘z mamlakatining yo‘q qilinishiga befarq bo‘lolmaydigan vatanparvar ekani uchun hurmat qilishimiz kerak", deya qo‘shimcha qildi: „U shubhasiz, Vetnamga kerak boʻlgan shaxs".

Urush va Frankoning oʻlimidan soʻng Ispaniya va Vetnam oʻrtasidagi munosabatlar oʻrnatildi, ammo Kambodja-Vetnam urushidan keyin Ispaniyaning Vetnamga qarshi sanksiyalarni qoʻllab-quvvatlashi va Ispaniyaning Vetnamdan elchisini olib chiqib ketishi tufayli uzildi. Ikki oʻrtasidagi munosabatlar 1990-yillarga qadar sovuq boʻlib qoldi, Vetnam bir qator davlatlar bilan, shu jumladan Ispaniya bilan munosabatlarni normallashtirdi.

Zamonaviy munosabatlar
----------------------

Sovuq urush tugaganidan beri ikki davlat nisbatan yaqin munosabatlar, jumladan, iqtisodiy va siyosiy hamkorlikni rivojlantirdi. Ispaniya, shuningdek, Yevropa Ittifoqidagi Vetnam uchun eng yirik iqtisodiy hamkorlardan biridir.

Ispan tili va madaniyatining kengayishi Vetnamga ham yetib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Cortada, James W. (2008). "Spain and the French Invasion of Cochinchina". *Australian Journal of Politics & History* **20** (3): 335–345. doi:10.1111/j.1467-8497.1974.tb01122.x.
2. ↑  *Marín, Paloma*. „Spain's secret support for US in Vietnam". *El País* (9-aprel 2012-yil).
3. ↑  „Foreign Relations of the United States, 1964–1968, Volume XII, Western Europe - Office of the Historian".
4. ↑  „Vietnam and Spain: Not an ephemeral relationship" (31-may 2017-yil).
5. ↑  „Vietnam bets on increasing its economic relations with Spain" (18-sentabr 2015-yil).
6. ↑  Ficha de Vietnam Oficina de Información Diplomática. Ministerio de Asuntos Exteriores y Cooperación. Sección: Cooperación.
7. ↑  *Wilson, Bill*. „Spain's la Liga sets global goals". *BBC News* (23-sentabr 2018-yil).

Havolalar
---------

* Ispaniyaning Xanoydagi elchixonasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-12-14). (ispancha and vyetnamcha)