recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в 2022 году
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в текущем месяце
Категория:Википедия:Статьи о футболистах без портретов
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Спортсмены по алфавиту
Категория:Футболисты по алфавиту
Категория:Футбольные вратари
**Utku Yuvakuran** ( turkcha: *Utku Yuvakuran* ; 1997 -yil 2-noyabr, Istanbul ) - turk futbolchisi, "Beshiktosh "klubi darvozaboni .

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Utku Yuvakuran Turkiyaning "Beylerbeyi "klubi tarbiyalanuvchisi bo'lib, 2015/2016 yilgi mavsumda uchinchi ligada o'ynagan. 2016-yilning yozida u "Beshiktosh "ga o'tdi. 2017-yilning 19-yanvarida Yuvakuran Turkiya kubogi doirasidagi uy uchrashuvida Darica Genclerbirligi  ga qarshi o‘yinda Istanbul darvozasini himoya qilib, professional debyutini o‘tkazdi.

2018-yilning 26-avgust kuni 20 yoshli darvozabon Turkiya Superligasida debyutini o'tkazdi va "Antalyaspor "ga qarshi uy uchrashuvida asosiy tarkibga kirdi  .

Yutuqlar
--------

Beshiktosh
* Turkiya chempioni (2): 2016/17, 2020/21

Shahsiy hayot
-------------

Utku - sobiq turk futbolchisi Semih Yuvakuranning o'g'li bo'lib, "Galatasaroy ", "Fenerbaxche" va Turkiya terma jamoasi va boshqa turk klublarida o'ynagan. Qolgan ikki aka-uka Utku ham futbolchi  .

Manbalar
--------

1. ↑  Utku Yuvakuran // Transfermarkt.com (мн.) — 2000.
2. ↑  „Beşiktaş 3:0 Darıca Gençlerbirliği" (en). Qaraldi: 4 октября 2019.
3. ↑  „Beşiktaş 2:3 Antalyaspor" (en). Qaraldi: 4 октября 2019.
4. ↑  „3 Büyükler Utku Yuvakuran'ın peşinde!".
**Qoraqurtlar** - oʻrgimchaklar urugʻi. 6 turi maʼlum. Shimoliy Afrika, Gʻarbiy Osiyo, Janubiy Yevropada, Oʻrta Osiyo, Moldaviyadan Yeniseygacha boʻlgan joylardagi dashtlarda, Ukrainaning janubida tarqalgan. Oʻzbekistonda oddiy qoraqurt, oq qoraqurt va Dala qoraqurti uchraydi. Oddiy Q. urgʻochisining uz. 10–20 mm, erkaginiki 4–7 mm. Q. usti baxmalsimon, qora tusda. Erkagi va voyaga yetmagan urgʻochi Q. qorni orqasida oq hoshiyali qizil nuqtalar bor. Hasharot (asosiy ozigʻi)ga boy dasht, choʻl va chala choʻllarda yashaydi. Urgʻochisi pana joylarga uya yasab, chiqaverishga oʻlja tutish uchun toʻr toʻqiydi. Uyasiga ilib qoʻyilgan har bir pillada (buning kattaligi kichik yongʻoqdek, umr boʻyi 4—7 dona) 200—400 tagacha tuxum boʻladi. Tuxumdan chiqqan yosh Q. pilla ichida qishlab, aprelda pilladan chiqadi. Yosh Q. 6 marta tullab, iyunda voyaga yetadi. Bahorda kun isishi bilan urgʻochi va erkagi vaqtinchalik toʻr toʻqiydi. Erkagi urgʻochisini urugʻlantirgandan soʻng nobud boʻladi. Urugʻlangan Q. uya yasash uchun joy qidirib koʻchib yuradi. Shu davrda Q. chaqishi (bezovta qilinganda) koʻp uchraydi. Q.ning zahar bezlari bosh koʻkragida joylashgan, bezlar yoʻli xelitseraga ochiladi. Zahari oqsil toksindan iborat; neyrotrop taʼsirga ega. Q. zahari tuya va otlarga ayniqsa kuchli taʼsir qilib, oʻlimga olib kelishi mumkin. Urgʻochi Q.ning chaqishi odam organizmining umumiy zaharlanishiga, baʼzan oʻlimga sabab boʻlishi mumkin. Bu koʻngilsiz hodisaning oldini olish uchun Q. zahariga qarshi zardobdan foydalaniladi. Zardob va zardoblar ilmiy tadqiqot institutida ishlab chiqariladi. Q. zahari farmatsevtika sanoatida ham qoʻllanadi. Oʻzbekiston FA Zoologiya institutida Q. maxsus lab.da zahar olish maqsadida koʻpaytirilmoqda.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qorasaroy koʻchasi (Toshkent)** — Olmozar tumani hududida joylashgan. Toshkentning qadimiy koʻchaparidan biri boʻlib. Abdul­la Qodiriy va Chuqursoy koʻchala­ri oraligʻida hisoblanadi.

Tarixi
------

Uzunligi 5 km atrofi­da. Qadimda hozirgi Qumloq bekati atrofida, Sebzor dahasiga qarashli Qorasaroy darvozasi boʻlgan va Nomi shundan olingan Xitoy, Rossiya va Dashti Qipchoqdan Toshkentga kelayotgan va Toshkentdan chiqib ketayotgan savdo karvonlarining asosiy yoʻnalishi shu koʻcha va darvoza orqali oʻtgan. „Qorasaroy" „buyuk saroy" maʼnosi­ni anglatadi. Koʻcha qadimda xalq tilida Qorasaroy darvozasi deb yuritilgan 1893-yil. Qorasaroy koʻchasi nomi berilgan.

Binolar
-------

Yoʻna­lishida Hazrati Imom majmua­si, Oʻzbekiston musulmonlar idorasi, shahar Sanitariya-epi­demiologiya nazorati markazi, tuman soliq inspeksiyasi, 2-tugʻuruq majmuasi, shahar markaziy yoʻllari va sunʼiy inshoatlarini saqlash, foydalanish va taʼ­mirlash boshqarmasi, 28-maktab,54-oilaviy poliklinika, yonilgʻi quyish shaxobchasi, „Toshmarmar" korxonasi, 127-avtokorxona, Qoraqamish va Qichqiriq kanali, „Gʻoyib ota" qabristoni, savdo va umumiy ovqatlanish shaxobchalari, shaxsiy va koʻp qavatli turarjoy binolari va boshqalar joylashgan. Mustaqillik davrida koʻcha yoʻna­lishida keng qamrovli rekonst­ruktsiya va obodonlashtirish ishlari olib borilgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Proyektiv geometriya** - geometriyaning proyektiv almashtirishlar nati-jasida shakllarning oʻzgarmaydigan xossalarini oʻrganuvchi boʻlimi. Bunday xossalar proyektiv xossalar deyiladi. Proyektiv almashtirishlar toʻgʻri chiziqni toʻgʻri chiziqqa oʻtkazuvchi almashtirishlardan iborat. Masalan, oʻxshash almashtirish, perspektiva. Bir toʻgʻri chiziqda yotuvchi nuqtalar proyektiv almashtirish natijasida yana bir toʻgʻri chiziqda yotuvchi nuqtalarga, ikkinchi tartibli chiziqlar ikkinchi tartibli chiziqlarga oʻtadi. Ammo aylana, ellips, parabola yoki giperbolaga oʻtishi ham mumkin. Bir toʻgʻri chiziqda yotuvchi A, V, S, D nuqtalarning qoʻsh nisbati (ABCD) proyektiv almashtirishda oʻzgarmaydi. P. g.da qulaylik uchun cheksiz uzoklashgan ele-mentlar qoʻllaniladi. Tekislikda yotmaydigan (xosmas) elementlar chek-siz uzoqlashgan nuqtalar va cheksiz uzoqlashgan toʻgʻri chiziqdan iborat. Yevklid geometriyasinpng parallel toʻgʻri chiziqlari cheksiz uzoklashgan nuqtada kesishadi, deb olinadi. Bunda turli yoʻnalishdagi parallel toʻgʻri chiziqlar turli cheksiz uzoq nuqtalarda kesishishi kerak. Cheksiz uzoklashgan toʻgʻri chiziq barcha cheksiz uzoqlashgan nuqtalar toʻplami boʻladi. Natijada "turli ikki toʻgʻri chiziq bitta nuqtada kesishadi" degan aksioma oʻrinli boʻladi.

P. g. aksiomatik asosda qurilishi ham mumkin. Unda ikkilik prinsipi oʻrinli boʻladi. Yevklid fazosini xosmas elementlar (cheksiz uzoqlashgan nuqta, toʻgʻri chiziq, tekislik) bilan toʻldirib, uch va undan ortiq oʻlchovli proyektiv fazolarni hosil qilish mumkin. P. g. ga birinchi marta 17-asrda fransuz ma-tematiklari J. Dezarg va boshqa Paskallar asos solgan. Uning keyingi rivojlanishiga esa G. Monj katta hissa qoʻshgan. Fransuz matematiklari J. Ponsele, J. Brianshonlar P.g.ni mustaqil fan sifatida bayon etishgan. P.g.ning rivojlanishida Shveysariya matematigi Ya. Shteyner, fransuz matematigi M. Shal, nemis matematigi K. Shtaudt va boshqalarning xizmatlari katta.

P.g. matematika va tabiatshunoslikning turli sohalarida qoʻllanadi.

Adabiyot
--------

* Glagolev N. A. Proyektivnaya geometriya, 2 izd, M. 1963; Bakelman N. Ya. Visshaya geometriya, M. 1967; Yefimov N. V. Visshaya geometriya, 5 izd. M. 1971.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**John Arne Semundseth Riise** (norv.: *John Arne Semundseth Riise*; 1980-yil 24-sentyabr, Alesund, Norvegiya) — norvegiyalik futbolchi, himoyachi.

Faoliyati
---------

"Alesund" klubining tarbiyalanuvchisi. 1998-yili karyerasini shu jamoada boshlagan. Ammo oʻsha yilning yozida u „Monako"ga oʻtdi. 2000-yilda Fransiya chempioni boʻldi.

2001-yili yozda „Liverpul" futbolchisiga aylandi. „Liverpul"da oʻtkazgan yillari Riisening eng muvaffaqiyatli davrlari boʻldi, u nafaqat Angliya chempioni boʻlmadi, balki boshqa barcha sovrinlarni qoʻlga kiritdi.

2005-yili "Milan"ga qarshi Chempionlar ligasi finalida „Liverpul" Stiven Jerrardning uzatmasi bilan 0:3 hisobida magʻlub boʻlgandi. Oʻyin yakunida „Liverpul" turnir gʻolibi boʻldi.

Bir necha mavsum asosiy jamoada oʻynab, faqat 2006/07-yili iyunda jarohat tufayli asosiy jamoadagi oʻrnini Fabiu Aurelioga berdi. 2007/08-yilgi Chempionlar ligasining yarim finalida "Chelsi" ga qarshi oʻyinda u oʻyinning soʻnggi daqiqasida avtogol urib, gʻalaba qozondi.

2008-yili yozda „Roma"ga oʻtdi.

2011-yili yozda Angliya chempionatiga qaytdi va „Fulxem" futbolchisiga aylandi.

2014-yilda u APOELga oʻtdi.

2015-yili Hindistonning „Dehli Dinamos" klubi bilan shartnoma imzolagan.

2016-yili martda 17 yillik tanaffusdan soʻng Norvegiyaga qaytdi va oʻzining tugʻilgan shahri „Alesund" klubiga oʻtdi.

### Milliy terma jamoa

2000-yili 31-yanvarda Irlandiyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida birinchi marta Norvegiya terma jamoasi safida maydonga tushdi. YEVRO-2000 turniriga borgan boʻlsa-da, birorta oʻyinda maydonga tushmadi.

2011-yili 12-noyabrda Uelsga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida milliy terma jamoa safidagi 100-uchrashuvini oʻtkazdi.

Yutuqlar
--------

### Jamoaviy ish

„Monako"
* Fransiya chempioni: 1999/00
* Fransiya Superkubogi: 2000; Liverpul

* Angliya kubogi: 2005/06
* Liga kubogi: 2002/03
* Angliya Superkubogi (2): 2001, 2006
* Chempionlar ligasi: 2004/05
* UEFA Superkubogi (2): 2001, 2005; APOEL

* Kipr chempioni: 2014/15
* Kipr kubogi: 2014/15

### Shaxsiy

* Norvegiyaning eng yaxshi futbolchisi: 2006

Manbalar
--------

1. ↑  „John Arne Riise | Fulham Football Club" (deadlink). 12-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktyabr 2012-yil.
2. ↑

Havolalar
---------

* Profil (LFCHistory.net)(ingl.) )
* Profil (LiverpoolFC.ru) (rus. )
* Profil (Liverbird.ru) (rus. )
**John B. Watson** (talaffuzi: Jon B. Uotson; 1878.9.1, AQShning Grinvill sh. — 1958.25.9, NyuYork) — amerika psixologi, bixeviorizm asoschisi. Baltimordagi John Hopkins universiteti professor (1908—20). U.ning hayvonlar ustidagi tadqiqotlari asosida vujudga kelgan konsepsiya introspektiv psixologiya metodlariga taʼsir etish natijasidir. Watson psixologiyani obyektiv eksperimental metodlardan foydalanuvchi tabiiy fanlardan biri sifatida ifodalashga urindi. Butun psixologik faoliyatni Watson xulqatvor sifatida talqin qildi. Watson fikricha, psixologiyaning asosiy vazifasi bilim, malaka, koʻnikma hosil qilish jarayonini oʻrganishdan iborat. Watson hatto tafakkurni yashirin harakatlantiruvchi faoliyat deb bayon qilishga intildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Olive Branch
| mavqe = Shahar
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi|Shtat
| mintaqa = Mississippi
| jadvalda mintaqa = Mississippi
| tuman turi = Okrug (AQSh)|Okrug
| tuman = DeSoto County, Mississippi|DeSoto
| jadvalda tuman = DeSoto County, Mississippi|DeSoto
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = shahar
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 34 | lat_min = 57 | lat_sec = 37
| lon_dir = W | lon_deg = 89 | lon_min = 50 | lon_sec = 30
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Samuel P. Rikard
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 94,0
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 118
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 30675
| sanalgan yil = [[UnitedStates2007estimate
| zichlik = 327
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = -5
| DST = bor
| telefon kodi = 662
| pochta indeksi = 38654
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard|FIPS kodi
| raqamli identifikator = 28-54040
| Commons turkumi = 
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
**Olive Branch** AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. DeSoto okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

30675 nafar aholi istiqomat qiladi ([[UnitedStates2007estimate). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 327 nafar kishi.

Geografiyasi
------------

Maydoni — 94,0 km2. Shundan 93,7 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 118 m balandlikda joylashgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n82068655
* MusicBrainz: 43dca0bb-3644-409b-a1ff-7a91aca61422
* VIAF: 126690421
* en:WorldCat Identities: lccn-n82068655

 |
"GʻULOMIYA" — Oktabr toʻntarishigacha Toshkentda toshbosma usuli bilan mahalliy tilda kitob nashr etilgan bosmaxona. 1889-yil Gʻulom Hasan Orifjonov tomonidan dastlab muqovaxona, 1908-yil toshbosmaxona ochilgan. Gʻ.H.Orifjonov oʻzi ham oʻzbek klassiklari asarlarini keng yoyish va xattotlik sanʼati anʼanalarini taraqqiy ettirish tarafdori boʻlgan, xattotlik qilgan.

"Gʻ."da bosilib chiqqan dastlabki kitoblardan biri Firdavsiyning "Shohnoma"si boʻlgan ("Shohnomai Firdavsiy"). Soʻng Navoiy "Devon"i, Fuzuliy "Gʻazaliyot"i, Muqimiy "Bayoz"i, shuningdek, "Haftiyak", "Soʻfi Olloyor", "Chor kitob", "Qurʼ-on", "Nodir ul-meʼroj", "Tashih ul-imomiy" kabi turli mazmundagi kitoblar ham bosilib chiqqan. "Gʻ." nashrlari adadi 2—3 ming nusxa atrofida boʻlgan. Bu yerda jami yuzdan ortiq kitob va risolalar chop etilgan. "Gʻ." Turkistonda toshbosma kalligrafiyasining rivojlanishida muhim rol oʻynagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻoʻza ildiz biti** (Tprgpas1argp<; razeoP Ra$ya.) — ArMsNdaye oilasiga mansub qanotsiz hasharot. Gʻoʻza va boshqa ekinlar zararkunandasi. Oqish zargʻaldoq tusli, tanasi deyarli dumaloq, ogʻiz apparati sanchib-soʻruvchi, moʻylovlari uch boʻgʻimli. Shira naychalari va dumi yoʻq. Tanasi, oyogʻi va moʻylovlarining usti mayda tukchalar bilan qoplangan. Toshkent, Samarqand viloyatlari, Fargʻona hamda Zarafshon vodiylarida ekinlarga juda katta zarar yetkazadi. Gʻoʻza ildiz bitib. lichinka hamda voyaga yetgan holida keng bargli begona oʻtlar (shoʻra, ituzum va boshqalar) ildizida qishlaydi va bahorda gʻoʻza maysalariga oʻtadi. Lichinkalari oʻsimlik ildizida kichik-kichik gala boʻlib yashaydi. Gʻoʻza gullagunga qadar uning ildizida hayot kechiradi, ildiz dagʻallashgandan soʻng boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlariga oʻtadi. Ildizida bit boʻlgan oʻsimlik rangsizlanadi, soʻliydi va koʻpincha nobud boʻladi. Zararlangan oʻsimlik atrofida toʻplangan chumo-lilardan Gʻoʻza ildiz bitib. borligini aniqlash mumkin.

Kurash choralari; ekinzorlar atrofidagi begona oʻtlarni ildizi bilan sugʻurib yoʻq qilish va bitlar topilgan yerlarni qishda sugʻorish; tuproqqa 10—15 sm chuqurlikda donador fosfamid yoki bazudin (40 kg/ga) solish.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulloh at-Tahmoni**y (arabcha: عبدالله الطهمانى — Abu Abdurrahmon) Abdulloh ibn Ubaydulloh ibn Surayj ibn Hajar ibn al-Fazl ibn Tahmon ash-Shayboniy at-Tahmoniy) — Roviy.

Abdulloh at-Tahmoniy IX asr oʻrtalarida Buxoroda tugʻilgan. Tahmon ismli katta bobosiga nisbat berilib, xalq orasida "Tahmoniy" nisbasi bilan tanilgan. U boshlangʻich taʼlimni Boxoroda olgan. Keyinchalik ilm taʼlabida Iroq, Hijoz, Misr shaharlari va Xuroson, Shom, Jazoir oʻlkalariga safar qilgan. Manbalarda u adolat va haqiqat parvar inson boʻlgani, koʻplab kitoblar tasnif qilgani va bir qancha muhaddislardan hadislar tingab, rivoyat qilgani qayd etilgan.

Vafoti
------

Abdulloh at-Tahmoniy 307/919 yili vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J.4. — Bayrut. Doru-l-fikr, 1998. 88.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qashqaldoq (maʼnolari).

**Qashqaldoq** — turnasimonlar turkumi suvmoshaklar oilasiga mansub qush. Tanasi 40 sm cha. Q. yaxshi suzadi va shoʻngʻiydi. Yevropa, Osiyo, Shimoliy Afrika va Avstraliyada; Rossiyaning oʻrta va jan. mintaqalarida tarqalgan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda ham uchraydi. Muzlamaydigan suv havzalarida qishlaydi. Uyasinidaryo, koʻl va dengiz qirgʻoqlaridagi oʻsimliklar orasiga yasaydi. 6—15 ta tuxum qoʻyadi; tuxumni bosishda nari ham qatnashadi. Bolasi tuxumdan 21 — 24 kunda chiqadi. Suv oʻsimliklari, hasharotlar va boshqalar bilan oziqlanadi. Goʻshti mazali. Ovlanadi. Qon aylanish sistemasi yopiq.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abduvosi Yusupov** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 4-oktyabrda vafot etgan) — Namangan uyezd-shahar militsiyasida ish yurituvchi, soʻngra shu tashkilotning axborot boʻlimi mudiri. Namanganda savodsizlikni tugatish favqulodda komissiyasining mudiri. Namangan shahridagi 3-son Yog‘ zavodi direktorining yordamchisi. Yangiqo‘rg‘ondagi MTS direktori o‘rinbosari. Namangan shahri prokurori. Namangan, Oyim, Baliqchi tumanlari partiya komitetlari va ijroiya komitetlari aʼzosi.

Taʼlimi
-------

1918—1920-yillar oraligʻida Namangan shahridagi 4-sonli Sovet rus maktabida 2 yil taʼlim olgan, 1924-yildan 1925-yilgacha Toshkentdagi savodsizlikni tugatish kursini tamomlagan.

Faoliyati
---------

1918—1920-yillarda Namangan uyezd-shahar milisiyasida ish yurituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1920—1922-yillar oraligʻida uyezd-shahar milisiyasining tashkiliy axborot bo‘limi mudiri, 1923—1924-yillarda esa Namanganda savodsizlikni tugatish favqulodda komissiyasining mudiri boʻlib ishlaydi.
1925-yildan to 1927-yilgacha Namangan shahridagi 3-son Yog‘ zavodi direktori yordamchisi;
1927—1928-yillari siyosiy maorif mudiri;
1928—1930-yillari tuman paxta soyuzi idorasi raisining o‘rinbosari;
1930—1933-yillari Namangan shahri partiya komitetida instruktor va tashkiliy bo‘lim mudiri o‘rinbosari;
1934-yil Oyim tumanida partiya komiteti tashkiliy bo‘lim mudiri;
1934—1935-yillari Baliqchi tumanida partiya komiteti sekretarining o‘rinbosari;
1935-yilda Yangiqo‘rg‘ondagi MTS direktori o‘rinbosari, 1935-yil 15-martdan Namangan shahri yer bo‘limi mudiri;
1936-yilning 19-iyunidan boshlab Namangan shahri prokurori lavozimida, 1931-yildan 1936-yilgacha Namangan, Oyim, Baliqchi tumanlarida partiya komitetlari va ijroiya komitetlariga aʼzo bo‘lib saylangan. Rus va o‘zbek tillarini bilgan.

Vafoti
------

Abduvosi Yusupov 1938-yil 5-okyatbrdagi SSSR Oliy sudi harbiy hamjamiyati sayyor sessiyasining yig‘ilishida otishga hukm qilindi va hukm o‘sha kuni otib tashlandi.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. 1 2  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
2. ↑  RF FXXMA*. 7-fond, 1-ro‘yxat, 10-ish* — 543 bet.
**Yoqubov Gʻulom** (1915-yil 15-may, hozirgi Asaka tumani — 1944-yil 24-iyul, Mogilyov viloyati, Belarus) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, kapitan. 1942-yildan frontda xizmat qilgan. 556-oʻqchi polkining (1-Belarus fronti 3-armiyaning 169-oʻqchi diviziyasi) kapitani. Yoqubov rahbarlik qilgan rota Ludchitsi qishlogʻida dushman ichkarisiga yorib kirib katta jasorat koʻrsatgan. 1945-yil Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan (vafotidan soʻng).

Biografiyasi
------------

Gʻulom Yoqubov 1915-yil 15-sentyabrda O‘zbekiston Respublikasi Andijon viloyatining Asaka tumanidagi Mirzaobod qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati oʻzbek. Maktabda 6 sinfni tamomlagan. Kuybishev nomidagi kolxozda ishlagan.

Gʻulom Yoqubov 1937 — 1939-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. Keyinchalik zahiraga o‘tkazilgandan so‘ng „Savay" sovxozi direktorining o‘rinbosari bo‘lib faoliyat yuritgan.

Gʻulom Yoqubov 1941-yilda yana armiyaga chaqirilgan. Oʻsha yili u qoʻmondonlik tarkibini takomillashtirish kurslarini tamomlagan. Yoqubov 1942-yil sentyabrda 169-oʻqchi diviziyasining 556-oʻqchi polkiga qoʻshilgan va avtomatchilar rotasida vzvod komandiri etib tayinlangan. 1943-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi (bolsheviklar) safiga qoʻshilgan. 1944-yilning yoziga kelib kapitan Yoqubov 556-piyoda polkining pulyemyotchilar guruhiga qoʻmondonlik qilgan. Belarusni ozod qilish uchun olib borilgan janglarda qatnashgan va uning jasorati ajralib turgan.

1944-yil 24-iyunga o‘tar kechasi kapitan Yoqubovning pulyemyotchilaridan iborat bo‘lgan rotasi Ludchitsi qishlog‘i (Mogilyov viloyati, Bixov tumani) yaqinida, balandligi 150,9 bo‘lgan dushman mudofaasi chuqurligiga bostirib kirgan. Zarba dushmanni chalgʻitgan paytda polkning qolgan kuchlari boshqa sektorni yorib kirishgan. 20 soatlik jang davomida kapitan Yoqubov jangchilari dushman kuchlarining 40 dan ortiq hujumlarini qaytarishiga qaramay, katta yoʻqotishlarga duch kelgan. Rota koʻp talofat koʻrganiga qaramay, egallangan marrani saqlab qolgan. Kapitan Yoqubov ushbu jangda halok bo‘lgan. U Ludchitsi qishlogʻi yaqinidagi jang maydoniga dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontida qo‘mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani hamda bir vaqtning o‘zida ko‘rsatilgan jasorat va qahramonlik uchun kapitan Yoqubov Gʻulomga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan.

Xotirasi
--------

Andijon viloyatining Asaka (1937 — 1991-yillarda — Leninsk) va Andijon shaharlarida Gʻulom Yoqubovning byustlari o‘rnatilgan. Minsk, Asaka va Bixov koʻchalari uning ismi bilan nomlangan. Asaka shahridagi 25-maktabga G‘ulom Yoqubov nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. 1 2  „Yakubov Gulyam. Geroy sovetskogo soyuza". Qaraldi: 16-iyun 2023-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gʻulom Ahmedovich Ahmedov** (1916.11.8, Turkiston shahri, Qozogʻiston) — huquqshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1993), yuridik fanlari doktori (1973), prof (1986). 1937 — 41 yillarda Toshkent yuridik instituti va Moskva harbiy-yuridik akademiyasida taʼlim olgan. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Falsafa va huquq instituti jinoyat huquqi sek-torining mudiri (1959 — 96), 1997-yildan — ilmiy xodim. Ilmiy asarlari jino-yat huquqini takomillashtirish xususan giyohvandlik va ichkilikbozlikka qarshi kurash muammolariga bagʻishlangan. Huquqshunoslikka doir lugʻatlar tuzgan, oʻzbek tilidagi yuridik atamalarning shakllanishiga hissa qoʻshgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻoʻza tunlami**, koʻsak qurti (S1opyoyea o§o1eTa Gʻ. yoki NeIo.1.18 aptp§ega N.) — tunlamlar oilasiga mansub kapalak. Paxta ekiladigan mamlakatlarda tarqalgan. Gʻoʻza tunlamining qurti 120 dan ortiq oʻsimlik turini zararlaydi, ayniqsa, Tojiknston, Oʻzbekiston va Ozarbayjonda katta zarar yetkazadi. Qanotlari yoyilganda 30–40 mm; oldingi qanoti kulrang sariq, buyraksimon, yumaloq dogʻli, orqa qanoti sargʻimtiroq, qoʻngʻir hoshiya-li, oʻrtasida toʻq rangli oysimon dogʻlari bor. Erkagi urgʻochisiga nisbatan ochiqroq rangda. Tuxumi och sargʻish, oʻziga xos radial "qobirgʻalari" bor. Qurtining rangi och yashildan to qiz-gʻish-qoʻngʻirgacha, uz. 35–40 mm; boshi sariq, koʻkrak qalqoni marmarsimon naqshli. Tanasi boʻylab uchta keng yoʻl oʻtadi, qorni oqish. Gʻumbagi qizgʻish-jigarrang, uz. 15–20 mm. Gʻoʻza tunlamining gum-bagi tuproqda 10—15 sm chuqurlikda qishlaydi. Havo harorati oʻrtacha 18— 20° boʻlganda gumbakdan kapalaklar yoppasiga uchib chiqa boshlaydi. Oʻrta Osiyoda birinchi avlod kapalaklarining uchib chiqishi 1 —1,5 oy (apr.may) davom etadi. Gʻoʻza tunlami gʻoʻzaga shonalash boshlanganda oʻta boshlaydi, ungacha birinchi boʻgʻin pomidor, noʻxat, makkajoʻxori va begona oʻtlar (bangidevona, gʻoʻzor)da rivojlanadi. Kapalaklar oʻsimlik bargi va hosil organlariga 1—3 tadan tuxum qoʻyadi. Bitta urgʻochi kapalak oʻrtacha 500, baʼzan esa 1000 gacha tuxum qoʻyishi mumkin. Yoz oylarida bir avlodning rivojlanishi uchun 25—35 kun kifoya. Oʻrta Osiyoda 3—4 avlod beradi. Yosh barglar, shona va gʻunchalarni, yosh koʻsaklarni yeydi (ikkinchi nomi ham shundan). Bitta qurt 10—24 hosil elementiga zarar yetkazishi mumkin.

Kurash choralari: Agrotexnik kurash tadbirlaridan chilpish davrida chilpilgan qismni yigʻishtirib, daladan tashqariga chiqarib tashlash, zararlangan makkajoʻxorilarni silos uchun sut — dumbul davri boshlaridayoq, yaʼni qurtlar gʻumbaklanish uchun tuproqqa tushmasidan oldinroq oʻrib olish. Biologik kurash tad-b i r l a r i : tuxumlariga qarshi 5—6 kun oralatib uch marta 60+80+60 ming dona/ga hisobida trixogramma tarqatish; qurtlariga qarshi 7—8 kun oralatib gabrobrakon xoʻjayin-parazitni 1:20; 1:10; 1:5 nisbatida qoʻllash.

Kimyoviy kurash: gʻoʻzaga insektitsidlar purkash.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻoʻzapoya masjidi** (Sulton Said Jaloliddin meʼmoriy majmuasi)— X — XVIII-asrlarda Namangan viloyati Kosonsoy shahrida joylashgan masjid.

Tarixi
------

Muhammad Aminxoʻja Kosoniy Qoʻqon xonligi davrida olib borilgan koʻpgina qurilish ishlarida faol qatnashadi va oʻzi bir nechta binolar qurdi hamda qadimiy meʼmorlik obidalarini taʼmirlab, imoratlar peshtoqiga nozik harflar bilan tarixlar bitdi. Kosonsoyda yashab oʻtgan mashhur shayx va olim Sulton Sayyid Jaloliddin Samoniy xotirasiga qurilgan maqbarani Muhammad Aminxoʻja Kosoniy 1809-yilda taʼmirlangan.

Meʼmoriy majmua masjid, minora, uchta bir-biriga tutash maqbara, darvozaxona, hujralar va chillaxonadan iborat boʻlgan. Oʻlchami dastlabki masjid 10x8.30 metr, balandligi 6 metr. Toʻla qismi esa balandligi 2.40 metr boʻlib, qishki masjid hisoblangan. 

Kosonsoyda yashab oʻtgan mashhur shayx va olim Sayyid Jaloliddin Somoniy xotirasiga qurilgan maqbarani Muhammad Aminxoʻja Kosoniy 1809-yili taʼmirlab, maqbara devoriga taʼmirlash tarixini nazm bilan bitib qoʻygan. XX asrning 30 yillari tuman hududini tadqiq qilgan rus olimi B.Ye. Zasipkin maqbara tarixini ham oʻrgangan. U maqbaraning ayrim qismlaridan namunalar hamda maqbaraga tegishli baʼzi qoʻlyozma va hujjatlar hamda maqbaraning oʻsha davrdagi holati tushirilgan fotosuratlarni Rossiyaga olib ketgan. Aynan shu maʼlumotlar hozir Rossiya Federatsiyasining Sankt-Peterburg shahridagi mashhur Ermitaj muzeyida saqlanmoqda.

Kosonsoylik mashhur usta Kamoliddinxoʻja 1974-yili Gʻoʻzapoyamozor masjidini ochib, taʼmirlash paytida masjid toʻsinlari orasidan gʻoʻzapoya misoli yoʻgʻoch toʻsin chiqqan va bu yigʻilganlarni hayratga solgan. Ushbu gʻoʻzapoya daraxti hozir ham saqlanib qolgan boʻlib, ziyoratchilarni hamon hayratlantirmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „G'o'zapoya mаsjidi". Qaraldi: 21-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Gʻoʻzapoya mаsjidi". 21-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2023-yil.
**Indoneziyaning goʻzal shaharlari**

Indoneziya madaniyati va tabiiy go'zalligi jihatidan xilma-xillikka boy yirik davlatlardan biridir. Tog'larda quyosh chiqishining go'zalligidan, dengiz bo'yidagi iliq oq qumdan boshlab, tepaliklar va vodiylarni topishingiz mumkin.
Bundan tashqari, Indoneziya Sabangdan Meraukegacha bo'lgan shaharlar bo'ylab tarqalgan tarixga boy hudud hisoblanib, 17 500 dan ortiq orollari mavjud.

Bukittinggi
-----------

Bukittinggi - G'arbiy Sumatrada joylashgan kichik shaharcha. Ikkita ajoyib tog'lar va juda go'zal dara yonida joylashgan Bukittinggi, albatta, g'ayrioddiy manzaralarni namoyish qiladi.
Tabiiy go'zalligidan tashqari, albatta, turli xil mahalliy oshpazlik lazzatlari bilan rang-barang bozorlarni uchratish mumkin.Bularning barchasini ushbu shaharning ramzi bo'lgan soat minorasi yonida uchratish mumkin.
Bu shahar oʻzining kuchli Minang madaniy va tarixiy saqlanishi bilan ham mashhur boʻlib, u yerda odatiy Minang uylari boʻlgan anʼanaviy qishloqqa tashrif buyurish chogʻida buning guvohi boʻlish mumkin.‌‌

Yogyakarta
----------

Jogja nomi bilan tanilgan Yogyakarta Indoneziyaning eng qiziqarli shaharlaridan biridir. Uning qalin madaniyati katta shaharlardan kelgan sayyohlarni eski maktabga qaytishga undaydi.
Jogja oziq-ovqat do'konlari, Waang sotuvchilari va Indoneziya hunarmandchiligi, ya'ni batik bilan to'la ko'plab uzun ko'chalari mavjud. Agar Jogʻjaga sayohat qilinsa, Joʻgʻjaning koʻplab sayyohlik joylariga tashrif buyurishni unutmaslik kerak. Talabalar shahriga ta'til paytida tashrif buyurish kerak bo'lgan Jo'g'jadagi 198 ta turistik diqqatga sazovor joylari mavjud.

Bogor
-----

Bogor shahri juda jozibali, o'zining tabiiy qulayliklari bilan odamni dam olishga majbur qiladi.Bogor botanika bog'ining uyi bo'lib, uning atrofida go'zal choy plantatsiyalari joylashgan.
Bogordan unchalik uzoq bo'lmagan joyda past haroratli Puncak manzarasidan bahramand bo'lish mumkin. Bu salqin havo odamni u yerdagi oshpazlik lazzatlaridan bahramand bo'lish istagini uyg'otishi kafolatlangan.‌‌

Bandung
-------

G'arbiy Javada joylashgan Bandung salqin tog'li hududdagi shahar bo'lib, Indoneziyaning eng go'zal shaharlaridan biridir. O'zining go'zalligi tufayli bu shahar ko'pincha "Parij Van Java" deb ham ataladi.
Tabiat ixlosmandlarini bu yerning yam-yashil shahardan tortib, pazandalik lazzatlarigacha bo‘lgan go‘zal manzaralari hayratga soladi. Lembang hududidagi, Bandungdagi tabiiy sayyohlik joylaridan ham bahramand bo'lish mumkin. Lembang Bandungdagi 33 ta tabiiy turistik diqqatga sazovor joylari mavvjud.

Solo
----

Markaziy Javada joylashgan Solo Jogja shahri kabi koʻp oʻxshashliklarga ega. Ammo kichikroq shahar hududi bilan madaniy zichlik ancha yaxshi saqlanadi.O'z tarixiga asoslanib, Solo Mangkunegara va Kasunanan qirollik oilalarining qarorgohiga aylangan shahar bo'lgan.Shu sababli, Solo hozirgacha o'zining madaniy boyligini namoyish etishda va taniqli ta'lim markaziga aylanib kelmoqda.Bu shahar, shuningdek, fuqarolarning do'stona munosabati bilan mashhur.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**\*\*\*Indoneziya milliy raqsi**

```
  Mintaqaviy raqslarning nomlari va ularning kelib chiqishi - Indoneziya madaniy xilma-xillikka juda boy bo'lgan xalqdir. Grameds Indoneziya boy madaniyatga ega ekanligiga aniq rozi bo'ladi, ulardan biri o'ziga xos xususiyatlarga ega mintaqaviy raqslarning xilma-xilligi. Indoneziyadagi har bir mintaqada o'z mintaqalarining madaniyatini tasvirlaydigan mintaqaviy raqslar bo'lishi kerak.Favqulodda xalqni ular ega bo'lgan madaniyatdan ko'rish mumkin, degan atama bor. Xuddi shunday, mintaqaviy raqslardagi madaniy qadriyatlar ham xalqimizning qanchalik madaniyatli ekanligini aks ettiradi. Ushbu xalqning bir qismi sifatida biz faxrlanishimiz va madaniyatni saqlash va saqlashga hissa qo'shishimiz kerak.
 Grameds mintaqasining raqslarini bilish va tushunishdan tashqari, siz boshqa mintaqalarning raqslarini ham bilishingiz kerak. Bu bizning millatimizni go'zallashtiradigan madaniy xilma-xillikka ega ekanligi haqida xabardorlikni kuchaytiradi.Indoneziyadagi har bir etnik guruh o'ziga xos raqsga ega bo'lganligi sababli, bugungi kunda 3000 dan ortiq original Indoneziya raqslari mavjud bo'lib, ularni Mini Entsiklopediya: Arxipelag raqslari orqali o'rganish mumkin.
```

1. Achedan Saman raqsi
----------------------

Ache Saman raqsi (manba: Pidi-Ache viloyatining tuman hukumati)
Ache Saman raqsi (manba: Pidi-Ache viloyatining tuman hukumati)
Saman raqsi Acehning maxsus mintaqasidan kelib chiqqan mintaqaviy raqs bo'lib, u mamlakat ichida ham, dunyoda ham mashhur. Bu raqs odatda ko'plab raqqoslar tomonidan o'tirish va yarim turgan harakatlar kombinatsiyasida ijro etiladi. Saman raqqosalari ham odatda sahnada bir vaqtning o'zida raqsga tushishadi.
Raqqosalar odatda rang-barang liboslar kiyishadi, lekin baribir o'zlarining ro'mollari va Achene batik matolari o'zlarining bo'ysunuvchilari sifatida mos keladi. Somon raqqosalari ham odatda hijob kiyishadi, chunki Açenliklarning aksariyati musulmonlardir.
Bu raqsni hamjihatlik, yaxlitlik shakli sifatida talqin qilish mumkin, chunki raqs raqqosalardan ixcham bo'lishni va birgalikda ishlashni talab qiladi. Bundan tashqari, bu ta'lim , din, odob va qahramonlikni ham aks ettiradi, chunki raqqosalar armiyaga o'xshatiladi.

2. Shimoliy Tapanulidan Tor Tor raqsi
-------------------------------------

Shimoliy Tapanulidan Tor Tor raqsi (manba: Mei Leanda/KOMPAS.COM)
Tor Tor raqsi - Shimoliy Sumatradan, aniqrog'i Tapanulidagi Toba ko'li hududidan kelib chiqqan mintaqaviy raqs. Ushbu Batak raqsi odatda ma'lum marosimlarda, ya'ni to'ylarda, dafn marosimlarida, shukronalik marosimlarida va kasallarni davolash marosimlarida ijro etiladi. Bu raqs odatda an'anaviy musiqa asboblari, ya'ni Magondangi bilan birga bo'ladi.
Raqqosalar odatda Batak songket toʻqilgan matodan tikilgan raqsliboslarini boshiga bogʻlangan holda kiyishadi. Ushbu raqsning ma'nosi tiriklar va ularning ajdodlari o'rtasidagi aloqa vositasi, ruhni rag'batlantirishdir.‌‌

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Gʻoʻra** soʻzi fors tojik-tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Qadimgi turkiy yozma manbalar — Oʻrxun-Yenisey, Mahmud Qoshgʻariy asarida bu soʻz uchramaydi. Alisher Navoiy asarlarida:

Taammul bila kom paydo bolur,
Tahammul bila gʻura halvo bolur.
(Saddi Iskandariy , 1485)

Boshqa tillarda
---------------

Eroniy tillar:tojik tilida gʻura-gʻoʻra, fors tilida gure, turkiy tillarda:ozarbayjon tilida gora, oʻzbek tilida gʻura, lugʻatlarda: gure (Budagov, I , 1869, 776), uygʻur tilida gʻora qoʻllaniladi.Biz yuqorida qayd etgan turkiy tillardan boshqalarida shu formada qoʻllanmaydi.

Qoʻllanilishi
-------------

Bundan tashqari, ayrim tillarda faqat uzumning pishib yetilmagan paytidagi holatini atashda qoʻllansa, baʼzi tillarda olma, oʻrik, yongʻoq va boshqa pishib yetilmagan mevalar uchun ham qoʻllanaveradi. Fors tilida ham, tojik klassik adabiyoti tilida ham, eski oʻzbek tilida, uygʻur tilida va dialektlarida xilma-xil mevalarning yetilmaganini ataydi.

Xalq ogʻzaki ijodida
--------------------

Oʻzbek xalq ogʻzaki adabiyotida „sabr qilsang gʻoʻradan xalvo bitar" maqoli ham bor. Alisher Navoiy ijodida manashu maqoldan ijodiy foydalanilgan.

Etimoni
-------

Koʻpgina manbalarda gʻoʻra soʻzi fors leksikasi deb korsatiladi. Ammo mazkur soʻzni yunon tili leksikasi deb korsatish oʻrinli boʻlsa kerak. Chunki gʻoʻra soʻzi eroniy tillar leksikasi boʻlganida, unda barcha eroniy tillarda isteʼmolda boʻlgan boʻlardi.
Gʻoʻra soʻzi eski oʻzbek tiliga fors-tojik tili vositasida oʻzlashgan boʻlib, keyinchalik bu soʻzning maʼnosi kengaygan. Faqat uzumning pishmagani emas, boshqa ayrim mevalarning pishib yetilmagani, yana soʻzning boshqa varianti gʻoʻr insonlarning xususiyatini taʼriflashda ham qoʻllana boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simlik nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 24-25 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Fadl al-Qaysiy** yoki **Fazl ash-Shayra** ( arabcha:  "Fahl shoir"; d. 871) "Abbosiylarning qo'shiqchi qizlari ... ayniqsa, oʻz sheʼrlari bilan mashhur" boʻlgan va ijodi saqlanib qolgan oʻrta asrlarda mashhur bo'lgan arab shoirlaridan biri.

Hayot
-----

Al-Yamoma davlatida(hozirgi Bahraynda ) tug'ilgan Fadl Abbosid esa Basrada (hozirgi Iroqda davlatida ) tarbiyalangan. Akalari uni xalifalikning yetakchi amaldoriga sotgan, u esa uni xalifa Al -mutavakkilga (hukmronligi 847–861) bergan. Keyinchalik Fadl Sudda mashhur shaxsga aylandi. Bibliograf ibn Annadimning (1047 yilda vafot etgan) yozishicha, Fazl *devoni* yigirma sahifaga cho‘zilgan.  Uning shogirdlari orasida qo'shiqchi Farida ham bor edi.

Fazl Al Mutavakkilning kanizaklari bo'lgan. U Al Yamoma shahrida tug'ilgan bo'lib, u Abd al-Qays qabilasidan edi. Uni Muhammad ibn al-Faraj al-Ruxxoji sotib olib, uni Al-Mutavakkilga berdi. 

U 870-71 yillarda vafot etgan.

She'riyat
---------

Abdulloh al-Uzariy tarjimasida Fazlning ishiga misol:

Quyidagi she’r shoir Abu Dulaf (vaf. 840) she’rida uning bokira emasligi va bokira qizlarni afzal ko‘rishiga shama qilgan, ularni teshilmagan marvaridlarga qiyoslaganiga javoban yozilgan.
Hayvonlar jilovlanib, otlanmaguncha minish quvonch keltirmaydi.
Demak, marvaridlar teshib, ip o‘tkazmasa, foydasiz bo‘ladi.

Manbalar
--------

### Iqtiboslar

1. ↑  Tahera Qutbuddin, 'Women Poets', in *Medieval Islamic Civilisation: An Encyclopedia*, ed. by Josef W. Meri, 2 vols (New York: Routledge, 2006), II 866, „Archived copy". 7-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2015-yil.

.
2. 1 2  Udhari 199. sfn error: no target: CITEREFUdhari199 (help)
3. ↑  Farmer 1929. sfn error: no target: CITEREFFarmer1929 (help)
4. 1 2  Ibn al-Sāʿī 2017. sfn error: no target: CITEREFIbn\_al-Sāʿī2017 (help)

### Manbalar

* Farmer, Henry George*. A history of Arabian music to the XIIIth century*, 1929.
* Qutbuddin, Tahera „Women Poets",*. Medieval Islamic Civilisation: An Encyclopedia* Meri:. New York: Routledge, 2006 — 866 bet.
* Udhari, Abdullah*. Classical Poems by Arab Women*. Saqi Books, 1999. ISBN 978-0-86356-047-7.
* Ibn al-Sāʿī*. Consorts of the Caliphs: Women and the Court of Baghdad*, Introduction by Julia Bray, Foreword by Marina Warner, New York: New York University Press, 2017. ISBN 978-1-4798-0477-1.

Andoza:Arabic literatureAndoza:Medieval Perso-Arab music
**Xitoy figurali uchish assotsiatsiyasi** (CFSA, eng. Xitoy figurasi Skating Association, kit. UPR. 中国会会) — sport tashkiloti, Xitoyda figurali uchish nazoratini amalga oshiruvchi boshqaruv organi. Mustaqil federatsiya sifatida 2018-yil 18-yanvarda tashkil etilgan. Ilgari Xitoy konkida uchish assotsiatsiyasining aʼzosi edi (**CSA**, *Chinese Skating Association*, 中国滑冰协会). Yangi tashkilotga Olimpiya chempioni Shen Syue rahbarlik qildi. Bu Xalqaro konkida uchish ittifoqining federatsiya aʼzosi hisoblanadi.

Tashkil etilgan yigʻilishda Xitoy figurali uchishning „choʻqintirgan otasi" hisoblangan Yao Bin assotsiatsiyaning faxriy maslahatchisi etib tasdiqlandi. 2008-yilgi Olimpiadalarning ochilish marosimida taniqli rejissor postanovkachi,  Chjan Imou faxriy rais etib tayinlandi. TTerma jamoa bosh murabbiyi lavozimini konkida uchish boʻyicha sherigi va Shen Syuening turmush oʻrtogʻi Chjao Xonbo egalladi.

Federatsiya vazifalaridan biri-ijtimoiy tadbirlarni tashkil etish, sportchilar va murabbiylar uchun musobaqalar va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, Xitoy chempionati, Xitoy Gran-pri va boshqa tadbirlarni har yili oʻtkazish, terma jamoa tarkibini shakllantirish, tadqiqot dasturlarini rejalashtirishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olympic champ Shen Xue named president of newly-established Chinese Figure Skating Association" (en). *xinhuanet.com*. 18-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
2. ↑  „Chinese Figure Skating Association" (en). *isu.org*. 22-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
3. ↑  „China unveils figure skating association amid hopes for reprise of Olympic glory" (en). *people.cn*. 19-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
4. ↑  „New Chinese figure skating national team training roster confirmed" (en). *chinadaily.com.cn*. 11-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
5. ↑  „中国花样滑冰协会成立" (zh). *people.cn*. 27-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
6. ↑  „中国花样滑冰协会成立 申雪担任主席" (zh). *olympic.cn*. 20-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2021-yil.
7. ↑  „中国花样滑冰协会成立3周年，不负重托 继续前行" (zh). *chnzbx.com*. 28-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.

Havolalar
---------

* cfsa.com.cn — официальный сайт ассоциации.
* Статья об Ассоциации в энциклопедии Байду.
**Gʻulom Jabborov** (1917.10.19, Buxoro — 1998, Dushanbe) — fizik olim, fizika fanlari nomzodi (1973), dotsent (1975), ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.

Tarjimayi holi
--------------

Gʻulom Jabborov 1917-yil 19-oktyabrda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida tugʻilgan. 1935-yilda Buxoro muallimlar bilim yurtini tamomlagan. 1935—1941-yillarda Stalinoboddagi maktablardan birida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. 1941—1944-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilib, ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1944—1950-yillarda Shahrinav bolalar uyi mudiri, 1950—1951-yillari Dushanbedagi bolalar uyida mudir boʻlib ishlagan. 1951—1957-yillarda Tojikiston SSR Xalq taʼlimi vazirligi inspektori va kadrlar boʻlimi mudiri boʻlgan.

1957-yilda T.G.Shevchenko nomidagi Stalinobod davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetining sirtqi bo‘limini tamomlagan. 1957—1975-yillarda mazkur pedagogika institutida katta o‘qituvchi, 1975-yildan umrining oxirigacha institutning umumiy fizika kafedrasi dotsenti lavozimlarida ishlagan. 1974-yilda Jabborov tashabbusi bilan Pedagogika institutining fizika fakultetida „Fizika o‘qitish metodikasi" kafedrasi tashkil etilgan. Fizika o‘qitish metodikasi kafedrasining birinchi mudiri lavozimida ishlagan. Shuningdek, uning tashabbusi bilan kafedrada tajribalar oʻtkazish laboratoriyalari, amaliy fizika darslari va texnik o‘quv qurollari, fizika o‘qitish metodikasi kabinetlari tashkil etildi. Teskari korrelyatsiya kengayish usullari va fizika taʼlimining boshqa masalalari boʻyicha ilmiy ishlar olib borgan.

1998-yilda Dushanbe shahrida 81 yoshida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Xizmatlari „Ulug‘ Vatan urushi (1941—1945) davridagi jasoratli mehnati uchun", „Xizmat mehnati uchun", „Fashizm ustidan qozonilgan g‘alaba uchun" medallari, „Tojikiston SSRda xizmat ko‘rsatgan maktab o‘qituvchisi" (1976) faxriy unvoni bilan taqdirlangan va Tojikiston SSR Prezidiumining bir qator ordenlari sohibi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Тақвими рӯз: Аз зодрӯзи физикдони тоҷик то эмбаргои тиҷоратии зидди Куба". Qaraldi: 12-iyul 2023-yil.
2. ↑  „КАФЕДРАИ МЕТОДИКАИ ТАЪЛИМИ ФИЗИКА".  Таджикский государственный педагогический Университет имени Садриддин Айнӣ. Qaraldi: 12-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Tojikiston davlat pedagogika universiteti ensiklopediyasi nomidagi S. Aynan
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Rahimov.

**Gʻulomjon Rahimov** -  sovet harbiyi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Gʻulomjon Rahimov 1906-yilning 15-sentabrida Andijonda tugʻilgan. 1928-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Rahimov 1921-yildan boshlab mamlakatdagi harbiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1921-1963-yillarda dastlab, Qizil Armiya razvedkasida, keyinchalik, Oʻrta Osiyodagi fuqarolar urushida ishtirok etgan. Shundan soʻng, Toshkent kichik komandirlar bilim yurti kursanti, razvedka vzvod komandiri, eksadron komandiri, Toshkent kichik komandirlar maktabi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR Avtomobil transporti xalq komissari (1939—1941-yillarda) vazifalarida ishlagan. Shu bilan birga, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, komandir oʻrinbosari, 15-tank korpusi 20-motooʻqchilar brigadasi komandiri, Oʻzbekiston SSR harbiy komissarligi Fargʻona va Toshkent viloyatlari harbiy komissarlik boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR Goʻsht va sovxozlar vazirliklari boʻlimi boshligʻi, Qirgʻiziston SSRning Frunze viloyati harbiy komissari, Toshkent viloyati Moskva tuman harbiy komissari lavozimida xizmat qilgan.

Gʻulomjon Rahimov 1973-yilda Toshkent shahrida vafot etgan.

Havolalar
---------

* Rahimov Gʻulomjon // Oʻzbek Sovet Ensiklopediyasi [Matn, 14 jild]: 14 jild / tahrir. I. M. Moʻminov. — Toshkent : Oʻzbek Ensiklopediya kengashi va Bosch nashri, 1977. — V.9. — S. 206.
**Yelena Genrixovna Podgurskaya** (1896, Moskva — 1968.30.9, Toshkent) — koʻgʻirchoq teatri rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1956). Moskvadagi Stroganov badiiy bilim yurtining haykaltaroshlik boʻlimini tugatgan (1918). 1929-yildan Toshkentda. Dastlab Yosh tomoshabinlar teatrida, 1929-yildan Respublika pio-nerlar saroyi qoshidagi Davlat qoʻgʻir-choq teatrida, 1939-yildan Respublika qoʻgʻirchoq teatrida rassom. P. teatrda sahnalashtirilgan spektakllarni badiiy bezab, spektakllar ruhiga moye qoʻgʻirchoqlar yaratishga, milliy kolo-ritni aniq berishga intildi. Uzbek ("Ur, toʻqmoq", "Sehrli chanoq", "Ziyod botir" va boshqalar), rus ("Ulik malika va yetti bahodir haqida ertak", "Alyonushka opa va Ivanushka uka", "Qor mali-kasi" va boshqalar), arab ("Alibobo va qirq qaroqchi"), chex ("Irjik bahodir") va boshqa xalklar ertaklari asosida va boshqa mavzularda yaratilgan spektakllarga rassomlik qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |