**Northampton** (talaffuzi: *Nortgempton*) — AQShning Massachusets shtati, Xapshire okrugidagi shahar hisoblanadi. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Northampton aholisi 29 571 kishini tashkil etadi.

Geografiyasi
------------

Northampton Massachusetsning gʻarbiy qismidagi Pioneer vodiysida Connectikut daryosining gʻarbiy tomonida joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 35.8 kvadrat mil (92.6 km2) ni tashkil qiladi, shundan 34.2 kvadrat mil (88.7 km2) quruqlik va 1.5 kvadrat mil (3.9 km2) yoki 4,22% suvdan iborat.

Northampton shahar chegaralarida Florensiya va Lids qishloqlari joylashgan.

Iqlimi
------

Northampton gʻarbiy Massachusetsga xos nam kontinental iqlimga ega (Köppen *Dfb*). Qishi sovuq va qorli, yozi esa issiq va nam. Yogʻingarchilik yil davomida teng taqsimlanadi, yillik oʻrtacha 46.14 inches (1,172 millimetr) ni tashkil qiladi. 

| **Northampton iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 21 | 21 | 29 | 34 | 34 | 37 | 38 | 38 | 37 | 32 | 28 | 22 | 38 |
| Mutlaq minimal, °C | −34 | −33 | −27 | −12 | −4 | 0 | 4 | 0 | −4 | −11 | −20 | −29 | −34 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 85 | 82 | 91 | 98 | 105 | 104 | 102 | 96 | 106 | 118 | 97 | 87 | 1 171 |

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 18 643 |  | — |
| **1910** | 19 431 |  | 42% |
| **1920** | 21 951 |  | 130% |
| **1930** | 24 381 |  | 111% |
| **1940** | 24 794 |  | 17% |
| **1950** | 29 063 |  | 172% |
| **1960** | 30 058 |  | 34% |
| **1970** | 29 664 |  | −13% |
| **1980** | 29 286 |  | −13% |
| **1990** | 29 289 |  | 00% |
| **2000** | 28 978 |  | −11% |
| **2010** | 28 549 |  | −15% |
| **2020** | 29 571 |  | 36% |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 28 549 kishi, 12 000 xonadon va 5 895 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat milga 833,7 nafar kishi (2 /km²) ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 87,7% oq tanli, 2,7% afro-amerikalik, 0,3% tubjoy amerikalik, 4,1% osiyolik, 0,1% Tinch okeani orollari, 2,4% boshqa irqlardan va 2,7% ikki yoki undan ortiq irqdan. Har qanday irqning ispan yoki lotinlar aholisining 6,8 foizini tashkil etadi.

Shaharda 12 000 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 21,5 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 34,6 foizi er-xotin birga yashaydigan, 11,3 foizida turmush oʻrtogʻi boʻlmagan, 50,9 foizi esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 37,2 foizida jismoniy shaxslar boʻlib, 10,2 foizini esa 65 yoshga toʻlgan yolgʻiz kishilar tashkil qiladi.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 20,7% 19 va undan kichik, 9,8% 20 yoshdan 24 yoshgacha, 25,7% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 30,2% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 13,5% 65 yosh yoki undan kattalarni tashkil qiladi. Aholinin oʻrtacha yoshi 40 yosh. Har 100 ayolga 75,8 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 71,9 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 56 999 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 80 179 dollarni tashkil etdi. Erkaklarning oʻrtacha daromadi 40 470 dollarni, ayollarniki esa 32 003 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 33 440 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 7,8 foizi va aholining 13,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 15,1 foiz 18 yoshgacha boʻlganlar va 7,2 foiz 65 va undan katta yoshdagilar qashshoq hisoblanadi.

2000-yilgi AQSh aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga asoslangan ePodunk veb-saytining Gey indeksiga koʻra, Northampton milliy oʻrtacha 100 ballga nisbatan 535 ballga ega (yaʼni, Northampton aholisi bir jinsli turmush qurganlarning milliy oʻrtacha koʻrsatkichidan 5,35 baravar yuqori).

Hukumati
--------

Gina-Louise Sciarra hozirda Northampton meri hisoblanadi. Oldingi merlar orasida Qoʻshma Shtatlarning boʻlajak prezidenti Calvin Coolidge (1910—1911) ham bor.

| 2008-yil 15-oktabr holatiga ko‘ra saylovchilarni ro‘yxatga olish va partiyalar ro‘yxati  |
| --- |
| Partiya | Saylovchilar soni | Foiz |
| Demokratlar | 10 066 | 49,49% |
| Respublikachilar | 994 | 4,89% |
| Boshqa partiyalar | 8998 | 44,24% |
| Liberal | 280 | 1,38% |
| Jami | 20 338 | 100% |

Manbalar
--------

1. ↑  Trumbull, James Russell. *History of Northampton Massachusetts from Its Settlement in 1654.* (1898)
2. ↑  „Northampton". *Dictionary.com*. Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.
3. ↑  „Profile for Northampton, Massachusetts, MA".  ePodunk. 8-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2012-yil.
4. ↑  „Census - Geography Profile: Northampton city, Massachusetts".  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 25-sentabr 2021-yil.
5. ↑  „Geographic Identifiers: 2010 Census Summary File 1 (G001): Northampton city, Massachusetts". *American Factfinder*.  U.S. Census Bureau. 13-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.
6. ↑  Northampton Open Space, Recreation and MultiUse Trail Plan: 2011-2017
7. ↑  „Monthly Averages for Northampton, MA". *The Weather Channel*. 1-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2021-yil.
8. ↑  „City Data".  City Data. Qaraldi: 20-noyabr 2011-yil.
9. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-iyul 2014-yil.
10. ↑  *Bureau.* „American FactFinder – Results". 12-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
11. ↑  „Northampton, MA (Hampshire County) – city gay Index".  ePodunk. 4-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2011-yil.
12. ↑  „Mayor's Office".  Northamptonma.gov. Qaraldi: 21-yanvar 2022-yil.
13. ↑  „Registration and Party Enrollment Statistics as of October 15, 2008".  Massachusetts Elections Division. 17-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2010-yil.