**Albaniya oshxonasi** (albancha: *kuzhina shqiptare* [kuˈʒina ʃcipˈtaɾɛ]) — Oʻrta yer dengizi oshxonasining yirik vakili. Shuningdek, zaytun moyi, meva, sabzavot va baliqning uygʻunligiga asoslangan Oʻrta yer dengizi parhezining namunasidir. Alban xalqining pishirish anʼanalari atrof- muhit omillari tufayli xilma-xil boʻlib, eng muhimi, deyarli barcha turdagi oʻtlar, sabzavotlar va mevalarni yetishtirish uchun mos keladi. Zaytun moyi Alban taomlarida eng qadimiy va eng koʻp ishlatiladigan o'simlik yog'i boʻlib, qadim zamonlardan beri butun mamlakat boʻylab, ayniqsa qirgʻoqlarda ishlab chiqariladi.
Mehmondoʻstlik xislati Albaniya xalqining eng goʻzal xislatlaridan biridir. TaomlarIni taqdim etish mehmonlar va mehmonlarni qabul qilishning ajralmas qismidir. Mehmonlarni mahalliy aholi bilan birga ovqatlanish va ichishga taklif qilish kamdan-kam uchraydi.
Alban oshxonasini uchta yirik mintaqaviy oshxona bogʻlab turadi. Shimoliy mintaqaning oshxonasi qishloq, qirgʻoq va togʻli hududdagi kelib chiqishiga ega. Goʻsht, baliq va sabzavotlar shimoliy mintaqa oshxonasida muhim oʻrin tutadi. U yerda odamlar odatda mintaqada oʻsadigan turli xil ingredientlardan foydalanadilar. Jumladan kartoshka, sabzi, makkajoʻxori, loviya, karam, shuningdek, gilos, yong'oq va bodom mevalari. Sarimsoq va piyoz ham mahalliy oshxonaning muhim tarkibiy qismi boʻlib, deyarli barcha taomlarga qoʻshiladi.
Markaziy mintaqaning oshxonalari 3 xildir: qishloq, togʻli va qirgʻoqboʻyi. Markaziy mintaqa eng tekis joy boʻlib, oʻsimlik va biologik xilma- xillikka, shuningdek, oshpazlik xususiyatlariga juda ham boydir. Markaziy mintaqa baliqlarga boy dengizga yaqinligi tufayli, Oʻrta yer dengizining xususiyatlarini oʻzida mujassam etadi. Bu yerdagi ovqatlar bir nechta goʻshtli taomlarni va har xil turdagi shirinliklarni oʻzida mujssam etadi.
Mintaqaning Janubidagi oshxonalari ikki komponentdan iborat: dalaning qishloq mahsulotlari, shu jumladan sut mahsulotlari, sitrus mevalari va zaytun moyi va qirgʻoq mahsulotlari, yaʼni dengiz mahsulotlari. Bu hududlar, ayniqsa, chorvachilik uchun moslashgan, chunki yaylovlar va ozuqa resurslari juda ham moʻl koʻldir.
Shuningdik sarimsoqdan tashqari, piyoz ham mamlakatda eng koʻp ishlatiladigan ingredient hisoblanadi. Albaniya aholisi jon boshiga piyoz isteʼmol qilish boʻyicha dunyoda toʻrtinchi oʻrinda turadi.

Mintaqada Odatiy nonushtalar
----------------------------

Albaniya Bolqon yarim orolining gʻarbiy qismida hamda Oʻrta yer dengizida joylashganligi tufayli, mintaqadagi oshxonalariga oʻzining katta taʼsirini koʻrsatadi. Sababi Oʻrta yer dengizi havzasida keng tarqalgan koʻplab oziq-ovqatlar, masalan, zaytun, bugʻdoy, noʻxat, sut mahsulotlari, baliq, meva va sabzavotlar Alban oshpazlik anʼanalarida juda ham mashhurdir. Albaniya oʻziga xos Oʻrta yer dengizi iqlimiga ega goʻzal mintqalardan biridir. Mamlakat boʻylab turli xil tuproq turlari va topografiyasi tufayli turli xil mikroiqlimlar turli xil mahsulotlarni yetishtirishga imkon beradi. Apelsin va limon, anjir va zaytun kabi sitrus mevalari gullab-yashnaydi.

 Sitrus mevalari asosan Albaniyaning janubida yetishtiriladi.
 Albaniyada nonushta
Har bir mintaqada oʻziga xos nonushta retseplari mavjud boʻlib odatda bu nonushtadagi taomlar yengil va mazzali boʻladi. Bu yerda Non mahsulotlari keng tarqalgan boʻlib, sariyog ', pishloq, murabbo va yogurt bilan birga beriladi va zaytun, qahva, sut, choy yoki raqi bilan birga tortiladi. Trahana (tarhana) koʻplab qishloq joylarida ham keng tarqalgan nonushta hisoblanadi. Nonushta uchun faqat meva yoki bir tilim non va bir chashka qahva yoki choy ichish odatiy holdir. Kofe va choyni uyda ham, kafelarda ham isteʼmol qilish mumkin.
Tushlik. Tushlik oʻz navbatida anʼanaviy ravishda maktab oʻquvchilaridan tortib doʻkon ishchilari va hukumat amaldorlarigacha boʻlgan kunning eng katta va muhim taomidir. Ilgari odamlar oʻz oilalari va doʻstlari bilan tushlik qilish uchun uyga ketishgan boʻlsa, hozir esa ular uchun restoran yoki kafelarda tushlik qilish odatiy va maroqli holga aylangan. Tushlik baʼzan *gjelë* dan iborat boʻlib, sekin pishirilgan goʻshtning asosiy taomidir. Asosiy ingiredintlar pomidor, bodring, yashil qalampir, piyoz va zaytun kabi yangi sabzavotlardan tayyorlangan salatlardan iborat. Salatlar odatda goʻshtli taomlar bilan birgalikda dasturxonga tortiladi va tuz, zaytun moyi, oq sirka yoki limon sharbati bilan bezatiladi. Grilda pishirilgan yoki qovurilgan sabzavotlar va kolbasalar, omletning turli shakllari ham sevib isteʼmol qilinadi. Umumiy ichimliklari: qahva, choy, meva sharbatlari va sut mahsulotlaridan iborat.
Albaniyada kechki ovqatlar odatda kichikroq taomlardan tashkil topadi. Koʻpincha turli xil non, goʻsht, yangi baliq yoki dengiz mahsulotlari, pishloq, tuxum va nonushtaga oʻxshash turli xil sabzavotlardan yoki mazzali sendvichlardan iborat boʻladi

Mahsulotlar
-----------

 Mintaqdagi mashxur sarimsoq piyoz
Oʻrta yer dengizi yaqinidagi Janubiy Yevropada joylashgan Alban oshxonasining unumdor Alban tuprogʻida va issiq quyosh ostida tabiiy ravishda oʻsadigan yangi mevalarning keng assortimentiga ega. Qishloq xoʻjaligi mamlakati boʻlganligi sababli, Albaniya mevalar importchisi va eksportchisi sifatida tanilgan muhim mintaqalardan biri hisoblanadi. Sitrus mevalaridan tashqari, gilos, qulupnay, koʻk va malina eng koʻp yetishtiriladigan mevalar qatoriga kiradi. Koʻpgina albanlar oʻz hovlilarida mevali daraxtlarni ekishadi va parvarish qilishadi. Yangi va quritilgan mevalar gazak va shirinliklar sifatida isteʼmol qilinadi.
Alban oshxonasi bilan anʼanaviy tarzda bogʻliq boʻlgan mevalarga olma, uzum, zaytun, apelsin, nektarin, böğürtlen, olcha, xurmo, anor, anjir, tarvuz, avakado, limon, shaftoli, olxoʻri, qulupnay va malina mevalari kiradi. Bu mevalar oshxona shirinliklari va taomlariga oʻziga xos kurk bagʻishlaydi.

 Amerikalik rassom Jon Singer Sargentning Alban zaytun yigʻuvchilari.(goʻzal oʻxshatish)
Alban oshxonasida turli xildagi sabzavotlar keng miqyosda ishlatiladi. Albaniyadagi turli iqlim va tuproq sharoitlari tufayli karam, sholg'om, lavlagi, loviya, kartoshka, pirasa va qoʻziqorinlarning boy navlarini aynan shu mintaqada topish mumkin. Quritilgan yoki tuzlangan sabzavotlar, ayniqsa quruqroq yoki sovuqroq hududlarda, masalan, uzoq Albaniya Alp togʻlarida, yangi sabzavotlarni mavsumdan tashqariga chiqarish qiyin boʻlgan joylarda qayta ishlanadi.

 Oregano alban oshxonasida eng koʻp ishlatiladigan oʻtlar (ziravorlar)qatoriga kiradi.
Albaniya ziravorlari butun dunyo boʻylab juda mashhurdir. Mamlakat boʻylab supermarketlarda yoki mahalliy mahsulotlar stendlarida ham keng assortimentni osongina topish mumkin. Oʻrta yer dengiziga yaqinligi va ideal iqlim sharoiti 250 ga yaqin aromatik va dorivor oʻsimliklarni yetishtirish imkonini beradi. Albaniya dunyodagi etakchi oʻsimliklar ishlab chiqaruvchilari va eksportchilaridan biridir. Bundan tashqari, mamlakat dunyo boʻylab oregano, kekik, adaçayı, salvia, bibariya va sariq gentian ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.

Ichimliklari
------------

Asosiy maqola: Albaniya vinosi
 Togʻ choyi. Albaniyada uzoq anʼanaga ega va mahalliy aholining eng mashhur choyi hisoblanadi.
Choy butun Albaniyada keng isteʼmol qilinadigan ichimlik boʻlib, ayniqsa kafe, restoranlar yoki uyda oʻzining totli taʼmi bilan istemolchilarga beʼminnat xizmat qiladi. Mamlakat koʻp turdagi oʻtlarni yetishtirishga ixtisoslashgan. Albaniyada choy ichishning eng mashhur navlari orasida Albaniya togʻlari va qishloqlarida oʻsadigan Alban uslubidagi tog 'choyi va limon, sut yoki asal qoʻshilgan shakarli rus va turkcha qora choy aholi orasida ham mashhur.
Qahva Albaniyada yana bir mashhur ichimlikdir, ayniqsa shahar va qishloqlarda sezilarli darajada ommalashgan ichimlikdir. Albaniyada mashhur qahvalarning turli xil turlari mavjud boʻlib jumladan, filtrli qahva va espresso, kapuchino, makchiato, mocha va latte kabi eriydigan qahva. Kafelar shaharning hamma joyida joylashgan boʻlib, muloqot qilish va biznes yuritish uchun yigʻilish joylari sifatida ishlaydi. Deyarli barchasi pishirilgan mahsulotlar va sendvichlarga xizmat qiladi, koʻplari esa yengil ovqatlar bilan cheklanishadi. Tirana mintaqasida ayniqsa, kafelar oʻzining oʻziga xos madaniyati bilan mashhur.

 Tiran markazidagi Blloku tumani yaqinidagi Mustafo Matohiti koʻchasi boʻylab kafelarning joylashgan koʻrinishi
2016-yilda Albaniya Ispaniyani ortda qoldirib, dunyoda aholi jon boshiga eng koʻp qahvaxonalarga ega mamlakatga aylandi. Darhaqiqat, atigi 2,5 million aholiga ega Albaniyada har 100 ming aholiga 654 ta qahvaxona toʻgʻri keladi. Bu esa Albaniyaning naqadar serhasham va shinam mintaqa ekanidan dalolat beradi.
Dhalle — qatiqni suv yoki sut va ziravorlar bilan aralashtirgan holda Albaniyaning anʼanaviy va sogʻlom yogurtga asoslangan ichimligi. Bu ichimlik ayniqsa, yoz oylarida mashhur boʻlib, taʼmga koʻra tuz bilan xizmat qilishi ham mumkin.
Boza — makkajoʻxori (makkajoʻxori) va bugʻdoydan tayyorlangan solod ichimligi boʻlib, Albaniyada odatda shirinliklar bilan keng isteʼmol qilinadi.

 Beratdagi uzum. Alban sharobi oʻzining mahalliy navlari va oʻziga xos shirinligi bilan mashhur.
Raki Albaniyaning eng mashhur milliy ichimliklaridan biridir. Bu mamlakatning milliy maʼnaviy ichimliklaridan biridir. Mamlakatda eng keng tarqalgan rakining turlari uzum, olxoʻri yoki qoraqoʻtir. U odatda keksa odamlarga xizmat qiladi va isitiladi shundan soʻng asal yoki shakar, ziravorlar qoʻshiladi. Garchi mamlakat janubida *Raki rigoni* xalq orasida juda mashhur boʻlsa-da, mintaqada yetishtiriladigan oq oreganodan tayyorlanadi.

Albaniya anʼanaviy sharob ichadigan mamlakatdir. Albaniya aholisi sharobni meʼyorida va deyarli har doim ovqatlanish yoki ijtimoiy tadbirlarda ichishadi. Albaniyada Islom dini koʻpchilik uchun muhim. Kuzatuvchan musulmonlar spirtli ichimliklarni isteʼmol qilishdan qochishga moyil boʻlsa-da, sharoblar va spirtli ichimliklar mamlakatda deyarli mavjud. Albanlar yiliga kishi boshiga taxminan 5,83 litr sharob ichishadi. Bu koʻrsatgich Albaniyada yuqori sifatli vino ishlab chiqarish talabni qondirish uchun oʻsib borayotganidan dalolat beradi. Albaniyada vino ishlab chiqarishning kelib chiqishi 6000-yilga borib taqaladi va sharob ishlab chiqarishni koʻrsatadigan dalillar Albaniyaning Evropadagi eng qadimgi vino ishlab chiqaruvchilardan biri ekanligini tasdiqlaydi.

Pishiriqlari va shirinliklari
-----------------------------

Mamlakatda uyda non pishirish anʼanalari har bir xonadonda mavjud boʻlib, mamlakatning deyarli barcha shahar va qishloqlarida qandolatxonalar oʻz ish faoliyatini olib boradi. Toʻliq Alban shirinliklari va pishiriqlari asosan mevalardan, shu jumladan mamlakatda oʻsadigan apelsin va limonlardan iborat. Anʼanaga koʻra, yangi mevalar koʻpincha shirinlik sifatida ovqatdan keyin isteʼmol qilinadi. Bu taomlar Gʻarb va Sharq sivilizatsiyalaridan ilhomlangan holda yaratilgan.

 Baklava
Kanojët odatiy Sitsiliya pishirigʻi boʻlib, Arbëreshë xalqi orasida juda keng tarqalgan shirinliklardan biridir. Bu taomni oʻz vatanlariga yaʼni, Albaniyaga olib kelgan va u yerda bu shirinlik tez fursatlarda mashxurlikka erishgan. Odatda ricotta oʻz ichiga olgan shirin, qaymoqli plomba bilan toʻldirilgan qovurilgan xamir xamirining naycha shaklidagi qobiqlaridan tayyorlanadi.
Paxlava Albaniyada tez-tez tayyorlanadigan eng asosiy shirinliklaridan biridir. U katta tovoqlarda tayyorlanadi va turli shakllarda kesiladi. Paxlava findiq yoki sirop bilan shirinlangan yong'oq bilan tayyorlanadi.
Petulla — bugʻdoy yoki grechka unidan tayyorlangan anʼanaviy qovurilgan xamir, shuningdek, albanlar orasida mashhur taom boʻlib, shakar kukuni yoki oq pishloq va malina murabbosi bilan tortiladigan ajoyib shirinliklardan biridir.

 Blackberry murabbosi
Ballokume — oʻrta asrlarda Elbasanda paydo boʻlgan va har yili yoz faslida tashlik etiladigan davlat bayramida tayyorlanadigan Alban pechenesi.
Mevali murabbo. Rechel nomi bilan ham tanilgan, Albaniyadagi yil boʻyi isteʼmol qilinadigan shuningdik, Alban pishirish anʼanalarining asosiy tarkibiy qismidir. Meva konservasi meva sharbatini yoki odatda Albaniyada oʻsadigan mevaning oʻzini shakar bilan pishirish orqali tayyorlanadigan shohona mevali murabbo.
Zupa — bu mashhur desert boʻlib, pechene yoki shimgichni kek qatlamlarini qandolat kremi bilan almashtirish orqali yigʻiladi. Bu shirinlik sut, qaymoq, tuxum sarigʻi, shakar, vanildan tayyorlanadi va apelsin yoki limon qobigʻi va dolchin bilan taʼm beriladi.

 Tambëloriz
Uyda pishirilgan irmik halva va doʻkonda ishlab chiqarilgan kunjut halvasi ham isteʼmol qilinadi. Bu Albaniya atrofidagi mahalliy diniy yarmarkalarda odatiy shirinlik hisoblandi.
Tambëloriz, shuningdek, sultjash nomi bilan ham tanilgan, butun dunyo boʻylab alban aholisi orasida mashhur shirinlikdir. Bu sut, guruch, doljin va yongʻoqdan tayyorlangan guruch pudingining bir turi.
Tollumba — anʼanaviy ravishda Bolqon yarim orolida isteʼmol qilinadigan qovurilgan, tiniq va shirin desert. Bundan tashqari, u koʻp limonli siropga botirilgan donutlarga oʻxshash qovurilgan xamirdan tayyorlanadi.

 Akullore muzqaymogʻi.
Akullore muzqaymoq uchun albancha soʻz boʻlib, u yozda ham, qishda ham isteʼmol qilinadi. Muzqaymoq butun mamlakat hududida uzoq ovqatdan keyin mashhur desert hisoblanadi.
Kabuni — sariyogʻda qovurilgan guruch, qoʻy goʻshti, mayiz, tuz va karamellangan shakardan tayyorlangan anʼanaviy muzdik xizmat koʻrsatadigan Alban shirinligi.

 Pastashu
Pastashu qaymoq, vanilen, kofe yoki shokoladli smetana bilan toʻldirilgan choux xamiridan tayyorlanadi. Soʻngra odatda fondanli muz bilan toʻldiriladi. Ushbu shirinlik Fransiyada Eclair va Italiyada Bignè nomi bilan mashhur pishiriqdir.
Dunyodagi eng qadimiy desert boʻlgan Ashura ayniqsa Albaniyada musulmon (bektoshi) bayramlarida taqdim etiladi. Bu don, yongʻoq, shuningdek, quritilgan mevalardan tashkil topgan aralashmadan tayyorlangan.

Lokum — Albaniyada isteʼmol qilinadigan turk konfeti.

Salatlari
---------

 Oddiy alban sabzavotli salati
Albaniyada mashhur appetizers bugʻdoy noni yoki makkajoʻxori nonini oʻz ichiga oladi, bu eng muhim ovqatlardan biri boʻlib qolmoqda va alban stolida doimo mavjud.
Sabzavotli salatlar deyarli tushlik va kechki ovqat bilan birga beriladi, ular asosan goʻshtga asoslangan taomlardir. Har doim salatlarda ishlatiladigan ingredientlar yashil yoki qizil qalampir, piyoz, pomidor, zaytun va bodringdir. Alban oshxonasining vakili boʻlgan salatlar tuz, zaytun moyi yoki limon va sirka bilan doimo bezatilgan holda tortiladi.

 Speca të ferguara (qovurilgan qalampir) pite bilan birga tortiladi.
Bayramona taomlar va restoranlarda yangi va pishirilgan sabzavotli salatlar, tuzlangan bodring va boshqa sabzavotlar, qattiq qaynatilgan tuxum, prosciutto jambon, salam va oq pishloq, qovurilgan bolgar qalampiri, zaytun moyi va sarimsoqdan iborat alban uslubidagi meze taqdim etiladi.

 Buke misri (makkajoʻxori noni)
Tarator — yoz oylarida sovuq holda tortiladi. Tarator tarkibiga bodring, sarimsoq, zaytun moyi, tuz va yogurt kiradi. Qovurilgan va panjara qilingan sabzavotlar va dengiz mahsulotlari odatda tarator bilan taklif etiladi.
Katta oq loviya (*fasulle*) odatiy tuyimli taom boʻlib, pomidor, piyoz, yalpiz, oregano, dafna barglari va qora murch bilan sopol idishda pishiriladi.
Turli xil shoʻrvalar, ayniqsa qishda. Ayniqsa, mashhur shoʻrvalar — kartoshka, karam, loviya va baliq shoʻrvalari. Trahana — Sharqiy Oʻrta er dengizida mashhur shoʻrva.

Goʻsht va baliq
---------------

 Ohrid alabalığı qadimgi alabalık boʻlib, faqat Ohrid koʻlida topiladi.
Mamlakat oshxonasi asosan goʻshtga asoslangan. Albaniyada eng koʻp isteʼmol qilinadigan goʻsht mol va dana goʻshti, keyin esa cho'chqa go'shti. Albaniyada mol va qoʻzichoq, echki va dana goʻshtiga ixtisoslashgan koʻplab kichik restoranlar mavjud. Balandlikdagi joylarda dudlangan goʻsht va tuzlangan konservalar keng tarqalgan.
Eng koʻp isteʼmol qilinadigan parranda goʻshti tovuq va oʻrdak hisoblanadi. Tovuq goʻshti juda koʻp yoʻllar bilan tayyorlanadi: oddiy pechda qovurilgandan tortib, boy sosli kostryulkalargacha.

 Scampi qirgʻoqlari boʻylab mashhur oʻziga xoslik.
Yangi baliqlarni Oʻrta er dengizi ichidagi Adriatik va Ioniya dengizlari qirgʻoqlaridan, shuningdek Butrint koʻli, Shkoder koʻli, Ohrid koʻli, Prespa koʻli, shuningdek Karavasta lagunasi, Narta lagunasi va Patos lagunasidan olish mumkin. Yangi baliq butun holda, Oʻrta er dengizi uslubida, panjara, qaynatilgan, qovurilgan butun yoki tilim boʻlib, faqat yangi siqilgan limon sharbati bilan beriladi.
Sohil boʻyidagi shaharlarda, ayniqsa Durres, Saranda va Vloreda yashovchi Albanlar oʻzlarining dengiz mahsulotlari bilan shugʻullanishlariga ishtiyoqlidirlar.

 Qebapa bilan plastinka
Fërgesë — Tirana va Markaziy Albaniyaning eng mashhur taomidir. U qalampir, pomidor, piyoz va gjizë (rikottadan koʻra zichroq tvorog turi)dan iborat. Nisbatan zich sousni tayyorlash uchun ingredientlar pechda pishiriladi. Taomning baʼzi versiyalarida jigar yoki pishirilgan mol goʻshti mavjud.

 Mol goʻshti bilan fergesë
Tave Kosi — Albaniyada milliy taom boʻlib, butun mamlakat boʻylab sevib isteʼmol qilinadi. Mutaxassislik — pishirilgan qoʻzichoq va guruchdan tayyorlangan oddiy taom boʻlib, xushboʻy yogurt sousi bilan birga tortiladi. Soʻnggi paytlarda u Gretsiya va Turkiyadagi yirik alban diasporasi bilan bogʻliq boʻlgan yunonlar va turklar orasida juda mashhur boʻldi.

 Bir tarelka Gullash nomli goʻshtli pishiriq. 
Gullash yoki (tasqebap) Albaniyaning togʻli hududlarida tez -tez isteʼmol qilinadi. Bu Vengriyadan kelib chiqqan anʼanaviy paprikali ziravorli goʻshtli pishiriq boʻlib, u butun Markaziy Yevropa va Bolqonda mashhur pishiriqdir.
Pache anʼanaviy ravishda Albaniyada keng tarqalgan. Qoʻy, choʻchqa yoki har qanday qoramol boshi qoʻshib, goʻshti oson chiqquncha qaynatiladi. Keyin sarimsoq, piyoz, qora murch va sirka bilan qovuriladi. Goʻshtni quyuqlashtirish uchun baʼzida ozgina un qoʻshiladi. U issiq va mazali qishki pishiriqni tayyorlaydi.
*Proshute* — Albaniyada ziravorlangan, quritilgan va havoda quritilgan koʻplab salam va jambon turlari uchun ishlatiladigan atama. U koʻproq nonushta yoki tushlikda ishtahani ochadi.
Qofte qovurilgan goʻshtli goʻsht boʻlib, ular odatda qiyma goʻsht, oʻtlar va ziravorlardan tayyorlanadi va pomidor sousi, sabzavot yoki loviya bilan pishiriladi. Butun mamlakat boʻylab qofte va pivo taklif qiladigan *qofteri* deb nomlangan ixtisoslashgan doʻkonlar deyarli kam.

Mimilige qoʻzichoq, sariyog ', pishloq va makkajoʻxori unining ichaklari bilan suvda qaynatilgan makkajoʻxori unidan tayyorlanadi. Bu issiq taom pishirilgan, panjara qilingan, qovurilgan yoki qaymoqli xizmat qilishi mumkin. Bu Laberiya mintaqasida juda mashhur taom.

Piroglar
--------

 Pite meni mish, yoki byrek
Alban pirogi anʼanaviy oshxonadagi eng xarakterli va ramziy taomlardan biridir. Ular shirin yoki shoʻr boʻlishi mumkin. Shunday qilib, bunday pirogning bir qismi ovqatning asosiy taomi boʻlib xizmat qilishi mumkin.
Pite Albaniya va koʻpchilik Albanlarning milliy taomlaridan biri hisoblanadi. Rita Ora, Dua Lipa va Action Bronson kabi alban merosining xalqaro miqyosda taniqli musiqachilari ushbu alban taomiga boʻlgan ishtiyoqlarini yoyishdi.

 Flia
Koʻpincha issiq, yangi va tuzlangan sabzavotlar, asal, yogurt yoki meva murabbosi bilan xizmat qiladi. Hozirgi vaqtda flia asosan katta ijtimoiy yigʻilishlarda, toʻylarda, tugʻilishlarda va boshqa marosim va tadbirlarda namoyon boʻladi. Fli asosan Kosovoda pishiriladigan taomdir. Shuni taʼkidlash kerakki, idishlar Albaniya mintaqasiga qarab farq qilishi mumkin. Bakllasarem qatlamli pirog, aks holda pite deb ataladigan, ichida hech narsa boʻlmagan, qatiq va sarimsoq bilan qoplangan va keyin yana isitiladi. Ayniqsa, tushlik uchun isteʼmol qilinadi. Yana bir mashhur taom — Kungullur, qovoq pyuresi, sariyogʻ, tuz yoki shakar bilan toʻldirilgan filo pirojnoe qatlamlaridan tayyorlanadi.

 Ismaloq bilan toʻldirilgan lakror
Mashhur piroglarga Byrek, Pepeq, Shaprak, Qollopita yoki Lakror kiradi. Lakror — bu pirog boʻlib, xamir qatlamlari byrekdan yupqaroq boʻlib, u anʼanaviy ravishda metall yarim sharsimon qopqoq bilan qoplangan choʻgʻda pishiriladi. Oddiy plombalar pirasa va *gjize* yoki pomidor va piyozdir. Bu Lunxheri yoki Korça kabi Janubiy Albaniya mintaqalarining oʻziga xos xususiyati.

Sogʻlikka taʼsiri
-----------------

Alban oshxonasi dengiz mahsulotlari, sabzavotlar, mevalar, yongʻoqlar va zaytun moylarini koʻp isteʼmol qilishni oʻz ichiga olgan "Oʻrta er dengizi parhezi "toifasiga kiradi, ammo mol goʻshti, dana, qoʻzichoq va choʻchqa goʻshti ham isteʼmol qilinadi. Bu parhez tufayli Albaniya, uning iqtisodiy qudrati boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda, „alban paradoksi" sifatida baʼzi tadqiqotchilar tomonidan xarakterlanadi, juda yuqori umr koʻrish bor, deb ishoniladi.

Havolalar
---------

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Albaniya oshxonasi*** haqida turkum mavjud |

* Albaniya madaniyati
* O'rta er dengizi oshxonasi
* Arbëreshë oshxonasi
* Kosova oshxonasi
* Alban vinosi
* O'rta er dengizi dietasi

Manbalar
--------

1. ↑  *Mediterranean Diet: Dietary Guidelines and Impact on Health and Disease*, Donato F. Romagnolo, Ornella I. Selmin (en), Humana Press, 2016, 2016-02-29 — 47 bet. ISBN 9783319279695.
2. ↑  L. Maggioni, European Cooperative Programme for Plant Genetic Resources*. Report of a Working Group on Prunus: Sixth Meeting, 20-21 June, 2003, Budapest, Hungary : Seventh Meeting, 1-3 December 2005, Larnaca, Cyprus* (en). Bioversity International, 2006 — 29–32 bet. ISBN 9789290437321.
3. ↑  „Consumer Preferences for Olive Oil in Tirana, Albania" (en). *ifama.org* 2–3.
4. ↑  „Assessing the Comparative Advantage of Albanian Olive Oil Production" (en). *ageconsearch.umn.edu* 2–3.
5. ↑  „Traditional Food of Albania". *albaniainside.com*. — „Albanian cuisine can be nominally divided into three regions".
6. ↑  Martha Jay*. Onions and Garlic: A Global History*. Reaktion Books, 2016, 2016-06-15. ISBN 9781780236209.
7. ↑  „Onion Consumption Per Capita by Country" (en). *helgilibrary.com*.
8. ↑  *agroweb.* „Red Onions vs White Onions, Which One's Healthier?" (en). *agroweb.org*. 6-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentyabr 2022-yil.
9. ↑  *Ministry of Environment of Albania.* „Albania's Second National Communication to the Conference of Parties under the United Nations Framework Convention on Climate Change" (en). *unfccc.int*.
10. 1 2 3  *Institute of Statistics of Albania.* „Agriculture and Livestock Statistics, 2016" (en). *instat.gov.al*.
11. ↑  „THE MEDICINAL AND AROMATIC PLANTS VALUE CHAIN IN ALBANIA" (en). *pdf.usaid.gov* (iyun 2010).
12. ↑  Stefano Padulosi, International Plant Genetic Resources Institute*. Oregano: Proceedings of the IPGRI International Workshop on Oregano*, Stefano Padulosi (en), Bioversity International, 1997, 1997 — 5 bet. ISBN 9789290433170.
13. ↑  *Dhimitër Doka.* „Albaniens vergessener Exportschlager" (de). *humboldt-foundation.de*. 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2016-yil.
14. ↑  „Medicinal & Aromatic Plants (MAPs) Sector in Albania" (en). *usaid.gov*.
15. ↑  „Assessment report on Sideritis scardica Griseb.; Sideritis clandestina (Bory & Chaub.) Hayek; Sideritis raeseri Boiss. & Heldr.; Sideritis syriaca L. herba" (en). *ema.europa.eu* 9, 11.
16. ↑  *Mark Hillsdon.* „The European capital you'd never thought to visit (but really should)" (en). *telegraph.co.uk* (27-fevral 2017-yil). 12-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
17. ↑  „Encyclopædia Britannica". Qaraldi: 4-sentyabr 2013-yil.
18. ↑  „PER CAPITA WINE CONSUMPTION BY COUNTRY - RANKED BY PER CAPITA CONSUMPTION 2008 - 2011 AND % CHANGE 201112008LITERS PER CAPITA" (en). *wineinstitute.org*. 18-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-dekabr 2017-yil.
19. ↑  *PATTI MORROW.* „Why Albania Is A Great Destination For Wine Drinkers" (en). *epicureandculture.com* (5-yanvar 2017-yil).
20. ↑  *The Oxford Companion to Wine*, Julia Harding, Jancis Robinson (en), Oxford University Press, 2015, 2015. ISBN 9780198705383.
21. ↑  *The Sotheby's Wine Encyclopedia*, Tom Stevenson (en), London: Dorling Kindersley, 2005. ISBN 0-7566-1324-8.
22. ↑  *Daily Sabah.* „The oldest dessert in the world: Ashura" (en). *dailysabah.com* (3-noyabr 2014-yil).
23. 1 2  „An introduction to Albanian food in 10 dishes.". *drivemefoody.com*.
24. ↑  „Meat consumption in Albania: Beef and veal at 48%" (en). *scan-tv.com* (18-dekabr 2017-yil).
25. ↑  James Minahan*. The Complete Guide to National Symbols and Emblems [2 Volumes]* (en). ABC-CLIO, 2009, 2009-12-23 — 303 bet. ISBN 9780313344978.
26. ↑  „Action Bronson i thotë në sy Rita Orës: Do të bëja "fli" për ty (Video)" (sq). *telegrafi.com* (26-mart 2015-yil).
27. ↑  „Dua Lipa bëri pite duke folur shqip me Action Bronson teksa Merita Halili dhe Raif Hyseni kënduan "Doli Goca n'Penxhere" (Video)" (sq). *telegrafi.com* (20-dekabr 2017-yil).
28. ↑  „Dua Lipa gatuan pite në emisionin e reperit shqiptar" (sq). *koha.net* (30-noyabr 2017-yil).
29. ↑  „Fli". *Britannica*. Qaraldi: 2-aprel 2021-yil.
30. 1 2  Gjonça, Arjan; Bobak, Martin (December 1997). „Albanian paradox, another example of protective effect of Mediterranean lifestyle?". *The Lancet*. 350-jild, № 9094. 1815–1817-bet. doi:10.1016/S0140-6736(97)08347-5. PMID 9428253. ProQuest 198996405.

|  Topics related to the Albanian Cuisine |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: sh98003206

 |