recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Viktor Matveyevich Buchstaber** (ruscha: *Виктор Матвеевич Бухштабер*, 1943-yil 1-aprelda tugʻilgan, Toshkent, Sovet Ittifoqi) – sovet va rus matematigi, algebraik topologiya, gomotopiya nazariyasi va matematik fizika boʻyicha ishlari bilan mashhur.

Faoliyati
---------

Buchstaberning birinchi tadqiqot ishi kobordizm nazariyasiga bagʻishlangan. U K-nazariyasi va kompleks kobordizm nazariyasida Atiya-Hirzebrux spektral ketma-ketligidagi differentsialni hisoblab chiqqan. Chern-Dold belgilarini va kobordizmda universal Todd jinsini tuzib, Milnor-Hirzebrux muammosining alternativ samarali yechimini beradi. Ikki tomonlama qiymatli rasmiy guruhlar nazariyasini ishlab chiqadi.

Viktor guruhlarga xaritalash uchun deformatsiyalar nazariyasi ustida ishlagan. Bu esa Novikov muammosini operator juftlarida koʻpaytma kichik guruhlari boʻyicha hal qilishga va murakkab kobordizmlarning kvant guruhini qurishga olib keladi. Keyin algebraik geometriya va integral tizimlar bilan bogʻliq muammolarni hal qilishni davom ettiradi. Shuningdek, muhim integrallanuvchi tizimlarning samarali yechimlarini beruvchi algebraik egri chiziqlarning Yakobiy navlarining universal fazolarida sigma-funksiyalar ustida ishlagani bilan ham mashhur. Buchstaber boʻshliqlar simmetrik mahsulotining algebro-funksional nazariyasini yaratib, polisimmetrik polinomlarning algebraik turlarini taʼvsifladi.

1984-yilda Buchstaber Moskva davlat universitetida fan nomzodi ilmiy darajasini olgan. Hozirda Moskva davlat universitetining matematika va mexanika fakulteti professori, Manchester universiteti matematika maktabining faxriy professori. 30 dan ortiq fan nomzodariga ilmiy rahbarlik qilgan. Ular ichida Serj Ochanin, Iosif Polterovich, Taras Panov va Aleksandr Gayfullinlar ham boʻlgan.

1974-yilda Vankuverdagi Xalqaro matematiklar kongressiga maʼruzachi sifatida taklif etilgan (lekin u yerda maʼruza oʻqimagan). 2004-yilda Edinburg Qirollik jamiyatining tegishli aʼzosi etib saylangan. 2006-yilda Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan.

Tadqiqot ishlari
----------------

* *Solitons, Geometry, and Topology: On the Crossroad* V. M. Buchstaber:. American Mathematical Soc. 1997. ISBN 978-0-8218-0666-1.
* Victor Buchstaber and Taras Panov, Toric Topology, American Mathematical Society, Providence, RI, 2015.

Manbalar
--------

1. ↑  "„Victor Matveevich Buchstaber".  'Mathematics Genealogy Project. Qaraldi: 26-yanvar 2015-yil.
2. ↑  „ICM Plenary and Invited Speakers since 1897". *Steklov Mathematical Institute*.
**Machitali bobo (Hazrati Ali)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: VII-VIII asrlar. Toshkent viloyatining Parkent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Parkent tumani. Davlat mulki (Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida) "Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bobil (maʼnolari).

shahar xaritasi
**Bobil** (shumercha Kadingirra, akkadcha Babilu, aynan — tangri darvozasi) — Mesopotamiyaning shimoliy qismida, Frot daryosi boʻyida joylashgan shahar; hozirda Xilla shahri (Iroq). Bobil dastlab Akkad shohi Sargon (miloddan avvalgi 2364— 2314) haqidagi afsonada va Ur davlatining III sulolasiga oid hujjatlarda tilga olingan. Bobil Birinchi Bobil sulolasi (miloddan avvalgi 1894—1595) davrida katta rol oʻynay boshlagan, Hammurapi davri(miloddan avvalgi 1792—1750) ga kelib esa nafaqat Mesopotamiyaning, balki butun Old Osiyoning yirik siyosiy, madaniy va xo'jalik markaziga aylangan(taxminan 1595-yil). Bobil dastlab xettlar, soʻngra taxminan 1518-yil kassitlar bosib olgan. XIII-XII asrlarda shahar Ossuriya podsholari Tukultininurti I va Tiglatpalasar I tomonidan ikki marotaba vayron etilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlarida Ossuriya va oromiy qabilalaridan xaldeylar oʻrtasida Bobil uchun kurash boʻlgan. Miloddan avvalgi 732-yildan Bobil Ossuriya davlati tarkibida. Miloddan avvalgi 689-yil shahar isyon koʻtarganligi sababli Ossuriya podshosi Sinaxerib tomonidan butkul vayron etilgan (taxminan miloddan avvalgi 680-yil). Sinaxeribning vorisi Asarxaddon tomonidan kayta tiklangan. Miloddan avvalgi 626-yil Blagi hokimiyatni xaldey Nabopalasar (626—604) egallab olgan. Navuxodonosor II (604—562) davrida shahar gullabyashnagan, ravnaqtopgan. 538-yil Bobilni forslar shohi Kir bosib olgan. Miloddan avvalgi 331-yil Bobilni Iskandar Zulqarnayn zabt etgan. Miloddan avvalgi 312-yil Bobil Iskandarning sarkardalaridan biri Salavk qoʻli ostiga oʻtgan. Shu paytdan eʼtiboran B. yetakchilik mavqeini yoʻqota borgan va milodiy II asrga kelib tarix sahnasidan uzilkesil tushib ketgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Diniy marosimlar** - fuqarolarning diniy taʼlimotlardan, ularning qonun-qoidalari va aqidalaridan kelib chiqadigan diniy faoliyat va xatti-harakatlari. Diniy marosimlar diniy eʼtiqod, ibodatning amaldagi koʻrinishidir. Barcha dinning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Diniy marosimlar diniy tasavvur va sigʻinishlar orqali vujudga kelgan. Qadimda odamlar gʻayritabiiy kuchlarga turli marosimlar orqali ijobiy yoki salbiy taʼsir etish mumkin deb hisoblaganlar. Diniy marosimlarni bajarishda kohinlar, keyinchalik ruhoniylar boshchilik qilgan. Ular oʻz marosimlarini asta-sekin muayyan dinning talabi, xususiyati, aqidasi va ehtiyojiga moslagan. Islom dinida aqiqa, amri maruf, xatna, roʻza tutish va ramazon hayiti, qurbonlik qilish va qurbon hayiti, namoz, haj, janoza, sunnat, nikoh, dafn va b. marosimlar bor. Yahudiylikda — ibodat, shanba kuni, tugʻilish, liniy balogʻat, nikoh va dafn marosimlari alohida oʻrin tutadi. Xristian dini marosimlari misteriyalar (qadimgi dinlarning maxfiy marosimlari) taʼsirida shakllangan va asosan Iso Masiq shaxsi bilan bogʻliq. Xristianlikdagi pravoslav va katoliklar yetti sirli marosim — choʻqintirish, non va vino totish, xushboʻy moy surish, badanni yogʻlash, nikoh, tavbatazarru va kashishlik (rohiblikka qabul qilish)ni tan oladilar. Protestantlar esa faqat choʻqintirish, non va vino totish marosimini eʼtirof qiladilar. Buddizmda ertalabki va kechki ibodat, monaxlarga oziq-ovqat keltirish, tiyilish kuni, dunyoga kelish va balogʻat yeshini nishonlash, nikoh, yangi uyga koʻchish, ajdodlarni xotirlash va dafn marosimlari mavjud.

Oʻzbekistonda Diniy marosimlarning erkin oʻtkazilishi taʼminlanadi, ammo bunda qonunlar, jamoat tartibi buzilmasligi va shaxsga hamda fuqarolarning huquqiga daxl qilinmasligi kerak. Diniy marosimlarda qatnashish fuqarolarning xususiy ishidir va hech qanday huquqiy munosabatlarni keltirib chiqarmaydi. Diniy marosimlar ibodatxonalarda, diniy tashkilot muassasalarida, ziyoratgohlarda, qabristonlarda, fuqarolarning xonadonlari va uylarida oʻtkaziladi. Belgilangan joydan tashqarida Diniy marosimlar yoki ommaviy ibodatlar oʻtkaziladigan holatlarda bu hakda mahalliy hokimiyat ogoxlantirib qoʻyilishi va bunday tadbirlar qatʼiy tartibga rioya qilingan holda tashkil etilishi lozim.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mehnat kahramoni Artik Baltayev maqbarasi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: 1968-yil. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqal’a tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Navoiy" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Jin mashina** (inglizcha: *сotton gin*) yoki **tola ajratkich** — paxta tolalarini chigitdan ajratib oladigan mashina. Arrali va valikli xillari bor.

Arrali jin mashinaning asosiy ish qismlari, ish kamerasi va arrali silindr 2 dan iborat. Arrali silindr 80—130 dona arrali disklardan yigʻiladi. Chigitli paxta ish kamerasi ga tushadi. Aylanib turgan silindr arralariga ilingan tolalarning bir qismi chigitdan ajralib, panjara 3 orasiga oʻtadi, soplo 4 va mashina boʻgʻzi 5 orqali batareya kondensoriga yigʻiladi. Chigitli paxta silindr bilan bir necha marta uchrashgach, chigit tolalardan deyarli tozalanadi va sirpanib, taroq 8 bilan panjara orasidan oʻtib, chigit konveyeriga tushadi. „Ulik" tola ajratish moslamasi 6 toladan „ulik" tola va ifloslarni ajratib, shnekli „ulik" tola konveyeri 7 ga yoʻnaltiradi.

Valikli jin mashinaning ish qismlari hayvon terisidan, sunʼiy rezinalashtirilgan materiallar va tabiiy poʻkaklardan yasalgan valik, qoʻzgʻalmas pichoq 2 va urish valigi 3 dan iborat. Taʼminlash kamerasi ga tushgan chigitli paxtani qarama-qarshi tomonga aylanib turadigan valiklar 2 qoziqchali titkilash barabani 3 ga bir meʼyorda uzatadi, baraban qoziqchalari uni ilashtirib, toʻr 4 sirtidan sudrab utadi. Paxtadan ajralgan xas-choʻplar toʻr koʻzlaridan oʻtib tashqariga chiqadi, titilgan paxta esa qiya 5 dan sirpanib, ignali baraban 6 ga yoʻnaladi. Tekislovchi valik 8 chigitli paxta qatlamini tekislab turadi. Tezlatish barabani 9 ignali baraban 6 dan chigitli paxtani ajratib olib, bir-biriga teskari aylanayotgan ish valigi va urish valigi 10 orasiga keltiradi. Chigit pichoq ostidan oʻta olmaydi, tolalar chigitdan ajraladi va ish valigiga yopishib, pichoq ostidan oʻtib ketadi. Chigit tolalardan toʻliq ajralmaguncha bu jarayon takrorlanadi. Chigitdan ajralgan tola nov 15 ga tushib, undan tola quvuriga, chigitlar esa toʻr 7 ning koʻzlaridan oʻtib, nov 14 orqali yigʻish shnegiga yoʻnaladi. Paxta tozalash korxonalarida bir necha jin mashina batareya tarzida (arralisi har qatorda 2—5 tadan, valiklisi 8—10 tadan) oʻrnatiladi. Oʻzbekiston paxta korxonalarida avtomatlashtirilgan jin mashina lari ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* Jab borov Gʻ. Sh. Otametov T. U. Hamidov A. Chigitli paxtani dastlabki ishlash texnologiyasi, Toshkent, 1987-yil.
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ming yillik chinor va uzum soʻrtakli xonadon**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Andijon viloyatining Marhamat tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Tayt aholi punkti, "Qoraqoʻrgʻon" MFY Hunarmand koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat va Xususiy mulk. Ming yillik chinor, Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida Uzum soʻrtakli xonadon, Xususiy mulk.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Gara** Vengriyadagi qishloq.

Tarixi
------

Qishloq birinchi marta 1290-yilgi hujjatda qayd etilgan. Bu ism *Garay* familiyasidan olingan. Eng ko'p qabul qilingan nazariya *Gara* so'zi tepalik degan ma'noni anglatuvchi slavyan so'zidan kelib chiqqanligi*.* (Asl qishloq hozirgi joylashuvidan 4 kilometr uzoqlikda, kichik tepalikda joylashgan).

Turkiya soliq roʻyxatiga koʻra, qishloqda Usmonlilar hukmronligi ostida 25 ta uy boʻlgan. Dastlabki qishloq vayron qilingan. Vengriya qirolligi yo'qotilgan hududlarini qaytarib olgandan so'ng, Gara qayta tiklangan. 1731-yilda qishloq aholisi 277 kishiga yetgan. 1734-yilda nemislar bu yerga joylashganlar. U yerda birinchi maktab 1755-yilda ochilgan (Yanos Bari tomonidan). 1895-yilda Gara milliy temir yo'l tizimiga ulangan. Bu liniya 1971-yilda tirbandlik kamaygani sababli yopilgan( Trianon shartnomasi bu liniyani keraksiz qildi va ellik yildan so'ng poezd kompaniyasi Garaga xizmat ko'rsatishni to'xtatishga qaror qilgan.

Demografiya
-----------

Mavjud etnik guruhlar:

* Vengriya Manjurlar
* Xorvatiya bayrogʻi Xorvatiya  Xorvatlar
* Germaniya Nemislar

Garaning taniqli shaxslari
--------------------------

* Antun Karagić, xorvat yozuvchisi
* Kriskovics Antal, raqqosa, xoreograf
**Salamin jangi** — yunon-fors urushlari davri (mil. av. 500—449) da Egey dengizidagi Salamin o. yaqinida boʻlib oʻtgan jang (mil. av. 480 y. 28 sent). Bu jangda sevsejakyunon floti (Evribiad qoʻmondonligidagi 350—380 triyer — eshkakli kema) fors flotini (Kserks qoʻmondonligidagi 800 dan ortiq kema) magʻlubiyatga uchratgan. Yunonlar kemalarini qulay joylashtirganlari, jangovar qurollar va jang qilish usullaridan mohirlik bilan foydalanganlari tufayli gʻalaba qozonishgan. Forslar 200 ta, yunonlar 40 ta kema yoʻqotgan. Salamin jangi natijasida forslar dengiz aloqa yoʻllaridan ajralgan, bu esa urushning borishida burilish nuqtasi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |
| --- |
|  |
| **Qovunchi ota ziyoratgohi** |
| Mamlakat: | O'zbekiston |
| Hudud: | Fargʻona |
| Tuman: | Fargʻona |
| Maqomi: | Qabriston |
| Dafn etilgan: | Xoja Abdulhakim Termiziy |

**Qovunchi ota ziyoratgohi** — Fargʻona viloyati Fargʻona tumanining Gulshan qishlogʻida joylash­gan qadamjo. Xalq orasida Qalbi chin ota ziyoratgohi degan nom bilan ham mashhur.

1984-yilda yozilgan arxiv hujjatlarida Qovunchi ota (Qalbi chin ota) ziyoratgohi toʻgʻrisidagi ayrim maʼlumotlar uchraydi. Qovunchi ota (Xoja Abdulhakim Termiziy) ziyoratgohida uchta qabr mavjud. Ulardan ikkita qabrga (xotini va
oʻziga) yangi maqbara qilingan. Uchinchisi kuyovining qabri deyiladi. Toshmuhammad Sodiqov (83 yoshda, koʻzi ojiz) 1918-yildan beri shu mozordagi eski masjid ichida istiqomat qiladi. Uning soʻzlariga qaraganda, Abdulhakim Termiziy bu yerlarga chetdan kelib qolgan. Qovun ekib dehqonchilik qilib kun kechirgan. Bir kuni Buxoro podshosi shu yerdan oʻtayotib askarlari bilan birga qovun yemoqchi boʻladi. Shun­da Qovunchi ota podshoga qovunlar hali yetilmaganini, qaytish vaqtlarigacha albatta yetilishini aytadi. Podsho aytilgan vaqtdan ancha avval qaytib kelsa, qovunlar polizda pishib
yotgan boʻladi. Shunda podsho qovunchi chol oddiy dehqon emas, balki valiylardan ekanini anglab, unga „Qovunchi ota" deb hurmat koʻrsatadi. Shundan keyin Abdulhakim Termiziyning nomi Qovunchi ota nomi bilan mashhur boʻlib ketadi.
Ziyoratgoh katta bogʻning chekkasida, mahalla oʻrtasida joylashgan. Jamoa xoʻjaligining 1984-yil 16-iyuldagi 12-sonli qarori
bilan hudud dam olish zonasiga aylantirilgan. Bogʻga qorovul qilib Mirkomil Imomnazarov tayinlangan. Ziyoratgoh atrofida choyxona qurilishi boshlanib, poydevorlari tiklangan. Dam olish maskaniga maqbara va masjid diniy ruh berib turadi. Bogʻ oldida „Qozining qoʻrgʻoni" bor. Bu yer 1917-yilda yuz bergan inqilobdan oldingi qozi Badriddinning uyi boʻlgan.

Ziyoratgohni aynan Hakim at-Termiziy nomi bilan bogʻlashda maʼlum bir sabablar mav­jud. Yaʼni ziyoratgohga aslida Hakim at-Termiziy avlodlaridan
biri dafn etilgan boʻlishi mumkin degan qarashlar mavjud. Chunki Fargʻona vodiysida u zotning avlodlari nomi bilan bogʻlik ziyoratgohlar koʻplab uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Qalbi chin ota" ziyoratgohi haqida eshitganmisiz?". Farg'ona Madaniy meros boshqarmasi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  Baxtiyor Eraliyev, Ikromiddin Ostanaqulov, Nodirjon Abdulahatov*. Oʻzbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari: Fargʻona viloyati*. Toshkent: Turon zamin ziyo, 2014 — 188 bet. ISBN 9789943335240.
**Murodjon Yoʻldoshev**(1995-yil 9-avgust) – oʻzbek dzyudochisi, 73 kg gacha vazn toifasida 2023-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori.

Biografiyasi
------------

Murodjon Yoʻldoshev 1995-yil 9-avgustda tavallud topgan.

Karyera
-------

2022-yil Nur-Sulton shahrida kattalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Murodjon Yoʻldoshev 2023-yil Toshkentda oʻtkazilgan „Katta dubulgʻa" turkumiga kiruvchi turnirda raqibi ustidan gʻalaba qozongan. 2023-yil Doha shahrida boʻlgan jahon chempionatida Murodjon Yoʻldoshev bronza medalini qoʻlga kiritdi. Uchinchi oʻrin uchun boʻlgan kurashda kanadalik sportchi Artur Marjelidonni magʻlub etishga muvaffaq boʻldi. Qatar poytaxti Doha shahrida 2023-yilgi dyuzdo boʻyicha jahon chempionatida erkaklar oʻrtasida 73 kg vazn toifasida Murodjon Yoʻldoshev raqibi ustidan gʻalaba qozonib bronza medallaridan birini qoʻlga kiritgan. Almada shahrida boʻlib oʻtgan dyuzdo boʻyicha Portugaliya grant-pri sovrindorlari uchun boʻlib oʻtgan jangdan Murodjon Yoʻldoshev –73 kg vazn toifasida Mogʻulistonlik Anhzaya Lavjargalga qarshi jangga tushadi va raqibi ustidan gʻalaba qozonib kumush medalni qoʻlga kiritadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TheSports.org"..  The-sport.org. Qaraldi: 10-sentabr 2023-yil.
2. ↑  *Kun uz.* „Дзюдоисты из Узбекистана впервые в истории завоевали 3 золотых медали на турнире из серии «Большого шлема»" (ru). *Kun.uz*. Qaraldi: 10-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  „Сборная Японии вышла в лидеры чемпионата мира по дзюдо в Катаре - Karate.ru | Novosti" (ru). *karate.ru*. Qaraldi: 10-sentyabr 2023-yil.
4. ↑  *Berkeley, Geoff*. „Stump makes Swiss history with gold at World Judo Championships". *InsideTheGames.biz* (9-may 2023-yil). Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
5. ↑  „Дзюдо: ﻿Муроджон Йўлдошев финалда"..  Xalq soʻzi. 30-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Sulton Sanjar Moziy maqbarasi** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVI asr. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Ostona" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida "Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 34°58′10.199999999987″N 127°28′48.699999984008″E﻿ / ﻿34.96949999999999648°N 127.48019444444000214°E﻿ / 34.96949999999999648; 127.48019444444000214GO

**Sunchon milliy universiteti** (SNU) – 1935-yilda tashkil etilgan davlat oliy taʼlim muassasasi boʻlib, Janubiy Koreyaning Jeollanam-do oroli, Sunchon shahrida joylashgan.
Universitet oltita kollej va beshta kasb-hunar maktabini oʻz ichiga oladi. Bular: tabiiy resurslar kolleji, ijtimoiy fanlar kolleji, gumanitar fanlar va sanʼat kolleji, muhandislik kolleji, taʼlim kolleji va farmatsevtika kolleji.
Shuningdek,10 ga yaqin chet el universitetlari bilan talabalar almashinuvi dasturlari boʻyicha shartnomalarga ega. Masalan,Sheffild universiteti, Oklaxoma universiteti va Missuri universitetlari bilan bakalavriat almashinuv dasturini amalga oshiradi.

Tarixi
------

Sunchon milliy universiteti 1935-yilda „Sunchon davlat qishloq xoʻjaligi maktabi" sifatida tashkil etilgan. Keyin u Sunchon qishloq xoʻjaligi politexnika maktabideb oʻzgartirgan(1973), 1979-yilda esa oliy oʻquv yurti sifatida roʻyxatdan oʻtgan. 1982-yilda universitet toʻliq toʻrt yillik universitetga aylangan va oʻnta kafedra tashkil etilgan. 1987-yilda aspirantura dasturi ham qoʻshilgan.

Reytingi
--------

Sunchon milliy universiteti „URAP World University Rankings (2013)" reytingida 1351-oʻrinni egallagan. „QS World University Rankings" ga koʻra universitet Osiyoda 201-oʻrinni egallagan. "ICU World University Rankings" (2013) reytingida Sunchon universiteti Koreyada 36-oʻrin deb topilgan.

Yotoqxonalar
------------

Sunchon milliy universiteti Janubiy Koreyadagi eng yaxshi yotoqxonalardan biriga ega. Yotoqxona 5 ta bino (Cheongwoongwan, Hyangrimgwan, Changjogwan, erkaklar uchun Hyangrimgwan, ayollar uchun Jinligwan kampusi) va 1 ta maʼmuriy binodan iborat. Har bir yotoqxona binosida kompyuter xonasi, dam olish xonasi, kir yuvish xonasi mavjud boʻlib, yuqori tezlikdagi internet, aloqa tizimlari va yordamchi vositalar bilan taʼminlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „URAP World University Rankings (2013)".
2. ↑  „Asia University Rankings (2013/14)".
3. ↑  „4ICU Korean University Rankings (2013)".

Havolalar
---------

| * k
* m
* t
Janubiy Koreya universitetlari |
| --- |
| Davlat | 
* Seul milliy fan va texnologiya universiteti
* Chonnam Milliy Universiteti
* Chungnam milliy universiteti
* Incheon milliy universiteti
* Kangwon milliy universiteti
* Jeju milliy universiteti
* Koreya milliy transport universiteti
* Jeonbuk milliy universiteti
* Andong milliy universiteti
* Sunchon milliy universiteti
* Changwon milliy universiteti
* Kyungpook milliy universiteti
* Kongju milliy universiteti

 |
| Xususiy | 
* Kyung Hee universiteti
* Sungkyunkwan universiteti
* Ewha ayollar universiteti
* Busan xorijiy tillar universiteti
* Chung-Ang universiteti
* Sejong universiteti
* Hanyang universiteti
* Sogang universiteti

 |
**Shia mazhabiga** Tojikistonda aholining juda oz qismi e'tiqod qiladi. AQSH davlat departamentining 2020-yilgi hisobotiga koʻra, mamlakat aholisining taxminan 4% shia mazhabiga e'tiqod qiladi. Yana boshqa maʼlumotlarga koʻra, Tojikiston aholisining 5% ga yaqinini shia mazhabi musulmonlari tashkil qiladi. Tojikistondagi shialikka e'tiqod qiluvchi musulmonlarning asosiy qismini Pomir xalqlari va Tog'li-Badaxshon muxtor viloyati aholisi tashkil etadi, ular shialikning bir varianti hisoblanmish nizoriy ismoiliyligini tan oladilar. Ushbu mazhab yo'nalishiga ko'ra bugungi kungacha uzilmagan imomlar zanjiri mavjud bo'lib, bu zanjir hozirda 49-imom - Og'a Xon IV tomonidan ifodalanadi. Tojikistonda juda ozchilik aholi shia mazhabi "Oʻn ikki imom" tarafdorlari hisoblanishadi.

Tarixi
------

Pomir xalqlari ismoiliylarining vatani Tojikistonning togʻli sharqiy hududlari - Shinjon-Uyg'ur muxtor rayoni bilan chegaradosh Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati hisoblanadi. Ularning maʼnaviy va madaniy poytaxti esa Xorug' shahrida joylashgan. Pomir xalqlari tojiklardan o'zining madaniyati va turmush tarzi bilan ajralib turadi. Bundan tashqari, pomir xaqlari tojik tilida gaplashmaydilar. Tojiklar XVIII asr boshlarida islom dinining sunniy mazhabiga e'tiqod qilishar edi, keyinchalik ularning bir qismi shialik mazhabini qabul qilishgan.

SSSR hukmronligi davrida Pomir o'lkasining ismoiliylar aholisining Hindistondagi oʻzlarining maʼnaviy yetakchisi hisoblanmish Ogʻaxon uchun har yili o'lpon to'lash taqiqlangan, shuningdek, uning Tojikistondagi vakili Said Yusofalisho 1931-yilda hibsga olingan. Sovet Ittifoqi parchalanganidan so'ng ismoiliylarning 49-ma'naviy rahbari Og'axon IV Tojikistonga bir necha bor tashrif buyurgan va Tojiiston fuqarolar urushi vaqtida aholi orasida tinchlik o'rnatishda ishtirok etgan. 1990-yilda Dushanbeda "Nosiri Xusrav" jamiyati tuzilib, uning rahbari etib pomirlik Xudoyberdi Xoliqnazarov tayinlanadi. Bu tashkilot faqat Tojikiston ismoiliylari oʻrtasida maʼrifiy faoliyat bilan shugʻullangan va Dushanbeda (birinchi navbatda) va Tojikistonning Pomiriylar istiqomat qilgan boshqa shaharlarida jamoatxon (namozxona) qurishni o'z oldilarga vazifa qilib qo'yishadi.

Adabiyotlar
-----------

* Frank Bliss. Pomirda (Togʻli Badaxshon, Tojikiston) ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlar. Routledge, 2005 yil. ISBN 0-415-30806-2, ISBN 978-0-415-30806-9

Manbalar
--------

1. ↑  „2020 Report on International Religious Freedom: Tajikistan" (en). *United States Department of State*.  Государственный департамент США (12-may 2021-yil).
2. ↑
**Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich** (1958-yil 7-aprel, Toshkent viloyati, Orjonikidze tumani) – sovet, oʻzbek, qozoq matematigi; Fizika-matematika fanlari doktori, professor, Sirdaryo universiteti rektori (2002—2008).

Hayoti
------

Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 1958-yil 7-aprelda Toshkent viloyati Qibray tumani Oq Oltin qishlogʻida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan.

U 1975-yilda 20-sonli oʻrta maktabni oltin medal bilan tamomlagan (keyinchalik ushbu maktabga Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich maktabi nomi berilgan). 1980-yilda Toshkent davlat universitetining matematika fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. U 1980—2000-yillarda M.Auzeva nomidagi Matematika institutida ishlagan. V. I. Romanovskiy nomidagi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi aspiranti, kichik, katta va yetakchi ilmiy xodim, doktorant sifatida faoliyat yurtigan.

2000—2008-yillarda Sirdaryo universitetida (Janubiy Qozogʻiston viloyati) umumiy matematika va fizika kafedrasi mudiri (2000-2002), univeresitet prorektori, rektor (2002—2008) lavozimlarida ishlagan.

Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 2008-yil sentyabrdan Abay nomidagi Qozogʻiston Milliy Pedagogika universiteti matematik analiz, algebra va geometriya kafedrasi professori boʻlib ishlab kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

Berdishev Abdumauvlen Suleymanovich 1985-yilda nomzodlik, 2000-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan; professor (2006).

Qozog‘iston Respublikasi va O‘zbekiston Respublikasida fan doktori ilmiy darajasini berish boʻyicha bir qator dissertatsiya kengashlari aʼzosi.

3 nafar fan nomzodi tayyorlagan. Shuningdek, 85 ta ilmiy maqolalar muallifi hisoblanadi.

Mukofotlari
-----------

Berdishev Abdumauvlen 1990-yilda Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining fan va texnika sohasidagi mukofoti sohibi boʻlgan. Shuningdek, Qozogʻiston Respublikasi Taʼlim va fan vazirligining „Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan taʼlim xodimi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangna.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кто родился в апреле 1958 года?". *www.кто-родился.рф*. Qaraldi: 25-oktabr 2023-yil.
2. ↑  „БЕРДЫШЕВ АБДУМАУВЛЕН СУЛЕЙМАНОВИЧ". *www.ncste.kz*. Qaraldi: 25-oktabr 2023-yil.
3. ↑  „Бердышев Абдумаулен Сулейменович". *www.kaznpu.kz*. Qaraldi: 25-oktabr 2023-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tovoqsoy (maʼnolari).

**Tovoqsoy** - GES Chirchiq Boʻzsuv GESlari kaskadidagi stya. "Oʻzbekenergiya" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi ChirchiqBoʻzsuv sugʻorish energetika traktining bosh qismida, Tovoqsoy qishlogʻi yaqinida joylashgan. GES qurilishi 1934-yilda boshlangan va uning 2 gidroagregatdan iborat birinchi navbati 1941-yil 1 iyulda ishga tushirilgan. 3agregat 1952-yilda, 4si 1957-yilda foydalanishga topshirilgan. Gidroagregatlarning umumiy quvvati 72 MVt. Chirchiq sh. va Boʻstonliq tumanidagi sanoat korxonalari va aholini elektr energiya bilan taʼminlaydi. Quvvatlar 110, 55 kVda uzatiladi. St-yada ishlab chiqarish. jarayonlari avtomatlashtirilgan. 2003-yilda 452,3 mln. kVt. soat elektr energiyasi ishlab chikarildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Semiotika** (yun. semiotikos — belgilar haqidagi taʼlimot), semiologiya — 1) axborot, maʼlumotlarni saqlash va uzatish uchun xizmat qiladigan belgilar va belgi tizimlarining umumiy xususiyatlarini oʻrganadigan fan sohasi; 2) u yoki bu obyektning bir maʼnodagi S. nuqtai nazaridan oʻrganiladigan tizimi (mas, muayyan film yoki badiiy asar S.si, muayyan xalqdagi muomala-murojaat S.si va boshqalar).

Lingvistik S.dagi asosiy tushuncha lisoniy belgi boʻlib, u muayyan matnlardagi va muomala vaziyatidagi shakl va mazmunning dialektik birligi sifatida namoyon boʻladi. Belgi oʻzi shartli ravishda aloqador boʻlgan narsa haqida muayyan jamiyat vakillariga xabar beradi. Belgilarning eng muhim va murakkab tizimi tilshunoslik oʻrganadigan tildir. Belgi tizimlari tabiiy (inson tili, xayvonlarning belgi tizimlari) va sunʼiy (yasama, sunʼiy tillar, dasturlash tili, fizika, kimyo, matematika va mantiqdagi ramzlar tizimi) boʻladi. Belgilar va belgi tizimlarini oʻrganishda sintaktika, semantika va pragmatika oʻzaro ajratiladi. Sintaktika nutq zanjirida yoki muayyan matnda ketma-ket, izchil qoʻllanadigan til birliklari oʻrtasidagi oʻziga xos munosabatlarni oʻrganadi. Semantika belgilarning ular ifodalaydigan obʼyektlar bilan munosabatini oʻrganadi. Pragmatika esa belgilar, ular ifodalaydigan obʼyektlar hamda belgilar tizimidan foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatni oʻrganadi.

S.ning "belgilar haqidagi fan" sifatida umumiy kridalari, xususiyatlari dastlab amerikalik mantiqshunos Ch.S. Pirs va shveysariyalik tilshunos F. de Sossyur asarlarida bir vaqtning oʻzida va mustaqil ravishda qayd etilgan. Ushbu tushuncha uchun Ch.S. Pirs "S." terminini. F. de Sossyur esa "semiologiya" terminini, qoʻllagan. S. gʻoyasi keyinchalik amerikalik faylasuf Ch. U. Morris tomonidan tartibga solinib rivojlantirildi. Bir qancha yevropa va rus olimlari ham S.ning rivojiga hissa qoʻshganlar. Falsafiy fanlardan hisoblanadigan umumiy S. va maxsus semiotik fanlar, jumladan, til S.si (glottosemiotika yoki lingvosemiotika) farqlanadi. S. taraqqiyoti funksional struktur tilshunoslik taraqqiyoti bilan uzviy bogʻliqdir

. S. muammolarini ishlab chiqish matematik mantiq, matematik lingvistika, informatika va boshqa uchun ham muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Stepanov Yu. S, Semiotika, M. 1971.

Abduvahob Madvaliyev, Ibodulla Mirzayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qodir Mirqosimovich Mirmuhamedov** (1920.10.12, Toshkent) — tarjimon va kinossenariychi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan san'at arbobi (1999), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1981). 2-jaxon urushi qatnashchisi. Toshkentdagi kechki pedagogika institutini tugatgan (1950). Oʻzbekiston radioqoʻmitasida katta muharrir (1956—58). Oʻzbekiston televideniyasi adabiyot taxririyatida bosh muharrir (1958—59). Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyotda tarjima boʻlimi boshligʻi (1959—61), "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida ssenariy boʻlimida muharrir, dublyaj guruhida bosh muharrir va badiiy rahbar (1961—89). M. tarjimonlik faoliyatini 1951-yilda bolalar uchun ertak va hikoyalar tarjima qilishdan boshlagan. Birinchi yirik tarjimasi indonez yozuvchisi Abdul Muisning "Surapati" (1958) romanidir. Shundan keyin u jahonga taniqli yozuvchilar, Jek Londonning "Martin Iden" (1968), Rabindranat Tagorning "Xonadon va jahon", "Soʻnggi doston" (1973), Maksim Gorkiyning "Klim Samginning hayoti" (2, 3qism, 1974— 75), Krishan Chandarning "Bir qizga ming oshiq" (1976), J. Bokkachchoning "Dekameron" (1978—79), Viktor Hyu-goning "Byug Jargal" (1982), Mixail Bulgakovning "Usta va Margarita" (1987), Homerning "Iliada" (1988) asarlarini rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Qodir Mirmuhamedov bulardan tashqari, chet el yozuvchilarining qator dramalarini, koʻplab badiiy filmlarni ham oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**HUB** — tarmoqqa ulanishga mobil qurilmalarni birlashtirib, mahalliy tarmoq hosil qilishda qo`llaniladigan eng oddiy qurilma. Misol bilan tushuntiradigan bo`lsak, kichik ofisdagi 2 ta PC, 1 ta Printerdan iborat tarmoq hosil qilish uchun, har biriga IP address berib, so`ng tarmoq kabeli bilan HUBga ulansa, 3 ta qurilmadan iborat kichik tarmoq yuzaga keladi.

Eng oddiy qurilma deyilganiga sabab esa, Switch va Routerlardan farqli o`laroq, Hub marshrutizatsiya, IP Address taqsimlash kabilarni amalga oshirolmaydi. Bu uning asosiy kamchiligi - tarmoqda "shovqin"ning oshib ketishiga sababdir. Yana misol - 8 portli Hubga ulangan 5 ta PC mavjud. Shulardan 1-PC 4-PCdan katta hajmli ma`lumot ko`chiryapti. Hub, ma`lumot jo`natilayotgan packetlarni bir yo`la hamma portlarga jo`natadi, o`zini 4-PC deb "tanishtirgan" qurilmagina qabul qilib oladi, qolgan qurilmalar, "men emas" degan signalni Hubga qaytaradi. Bu paytda boshqa PClar ma`lumot almashinuv jarayonida juda katta sekinlik his etishadi.

Switch esa, packetni kerakli portga jo`natib berish xususiyatiga ega - bu bilan, tarmoqdagi (Switchga bog`liq bo`lgan) o`tkazuvchanlik quvvati saqlab qolinadi.
**Aerodinamik isish** — gaz yoki havo biror jism sirtidan katta tezlik bilan oqib oʻtganda shu jism sirtining isishi. Gaz yoki havo oqimi sekinlashgan sari uning temperaturasi orta boradi va gaz (havo)ning issiqlik oʻtkazishi tufay-li jism sirtining temperaturasi ham ortadi. Gaz (havo) oqimi asosan zichlik keskin oʻzgaradigan chegara qatlamda sekinla-shadi. Harakatning sekinlashishi nati-jasida havoning eng yuqori isish temperaturasi havoning dastlabki temperaturasiga ham bogʻliq boʻladi. Jismning ichki qatlamlariga issiqlik tarqalmasa, isish temperaturasi ancha yuqori boʻladi. Jismning eng yuqori bosim taʼsir" etadigan va eng isiydigan qismi uning odd tomonidir. Shu sababdan havo (gaz)da katta tezlik bilan harakat qiluvchi jismning old tomoni tez yemi-riladi. Jismning ayrim qismlarini havoda qizishdan saqlash uchun issiqqa chidamli materiallar, termoizolyatsiya, ichki va tashqi sovitkichlar ishlatiladi va shu maqsadda havoda harakatlanishning eng yaxshi varianti tanlanadi. Jismning tezligi juda kattalashganda gaz (havo)ning nur chiqarib sovishi, zarba toʻlqinidan isishi eʼtiborga olinadi. Bunday hollar ballistik va qitʼalararo raketalar, sunʼiy yoʻldoshlar va kosmik apparatlariing atmosfera qatlamiga kirishida sodir boʻladi. Mas, kosmik apparat atmosfera qatlamiga 8,1 km/sek tezlikda kirganda temperatura 8000° ga yetadi. Shuning uchun ularning sirtini maxsus himoya qilish tadbirlari koʻrilishi lo-zim. Yer yuzidan taxminan 100 km cha yuqorida Aerodinamik isish kam; balandlik 200 km dan ortgach, Aerodinamik isishni eʼtiborga olmasa ham boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ilya Vitaliyevich Korobkov** (1970-yil) – video rassom, fotograf, prodyuser. Moskvada yashaydi va ishlaydi.

Hayoti
------

Ilya Korobkov 1970-yil 10-fevralda Toshkent shahrida tavallud topgan. 1987-yilda Moskvaga ko'chib o'tib, Moskva energetika institutiga o'qishga kirdi. 2004-yilda Energetika fizikasi fakultetini fizik-muhandis mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

2003-yildan beri fotografiyaga qiziqib, Aleksandr Lapin rahbarligida tahsil olgan. Vitalyevich shaxsiy ijodini hujjatli fotografiyadan boshlagan. Korobkov Bratislavada (Slovakiya, 2003-yil) Portfolio Review yosh mualliflar sharhida qayd etilgan. Uning birinchi shaxsiy ko'rgazmasi 2004-yilda Sankt-Peterburgdagi PHOTOimage galereyasida bo'lib o'tdi. Ilya 2007-yilda A. Rodchenko nomidagi Moskva Fotografiya va Multimedia maktabiga o'qishga kirgan va u yerda Vladimir Kupriyanov va Kirill Preobrajenskiy (2007-09) bilan birga o'qidi. Korobkov 2007-yilda Preobrajenskiy bilan birgalikda VIDIOT video san'atkorlari guruhiga asos soldi va shu nomdagi davriy mustaqil videojurnalning prodyuseri bo'ldi (2008-yildan 2014-yilgacha). U guruh tomonidan yaratilgan "Put Samodelkina" (2009) filmida rol o'ynagan va shu bilan birga mustaqil ravishda hujjatli va qisqa metrajli filmlar suratga olgan.

Korobkov 2014-yilda "Dialogi o preobrazovanii" asari uchun Kandinskiy mukofotiga ("Yil loyihasi") nomzod bo'ldi.

Shuningdek, u tadbirlar uchun media-dizayn sohasidagi Kinotavr festivalining ochilish va yopilish marosimlarini (Sochi, 2011–12), Kandinskiy mukofoti g'oliblarini taqdirlash marosimini (2012–14) va The Art Newspaper (2014) mukofoti loyihalashda ishtirok etadi.

Manbalar
--------

Категория:Википедия:Статьи о художниках без портретов
Категория:Википедия:Статьи о художниках без иллюстраций на Викискладе
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Художники по алфавиту



1. ↑  „Номинанты Премии Кандинского 2014". 16-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2017-yil.
**Dyu Cher Xo** (1906-yil 13-fevral, Yivon okrugi, Janubiy Hamgyong viloyati, Koreya — 1989-yil 24-avgust, Yessentuki, Stavropol oʻlkasi) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

1906-yilda Koreyaning Janubiy Hamgyong provinsiyasidagi aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan. 1918-yilda Koreyada boshlangʻich maktabni tugatgan. 1922-yilda u ota-onasi bilan Shimoliy Manchuriyaga koʻchib oʻtdi, u yerdan 1923-yilda Rossiyaning Uzoq Sharqiga koʻchib oʻtdi. U Suchan tumanida yashagan, u yerda qishloq xoʻjaligi sohasida ishlagan (1924—1929).

1929-yilda Qizil Armiya safiga chaqirildi. Nikolsk-Ussuriyskdagi 76-chi Kareliya otishma polkida xizmat qilgan. KPSS (b) aʼzosi. Xizmatdan soʻng u Koreya partiya maktabida oʻqidi va uni 1933-yilda tugatdi. 1934-yildan Posyetov MTS siyosiy boʻlimining partiya boʻlimi mudiri boʻldi. Keyinchalik u KPSS (b) Posyetovskiy tuman qoʻmitasining targʻibot boʻlimida ishlagan (1934—1937).

1937-yilda Toshkent viloyatiga surgun qilingan. Quyi Chirchiq tumani, Toʻytepa qishlogʻidagi 12-son oʻrta maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan (1937—1939). 1941-yilda Toshkent pedagogika institutini tamomlagan. Rais oʻrinbosari, partiya tashkilotchisi, Quyi Chirchiq viloyatidagi Pushkin nomidagi kolxoz maktabida oʻqituvchi (1941—1946) boʻlib ishlagan. Keyinchalik Quyi Chirchiq viloyatidagi „Trudovik" kolxozida (1946—1948), Toshkent viloyatidagi „Avangard" kolxozida (1948—1950), Dimitrov nomidagi kolxozda rahbar boʻlib ishlagan.

1952-yilda Dyu Cher Xo jamoasi 5 gektar maydonda 123,1 sentnerdan yashil kanip poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi Farmoni bilan „1950-yilda kolxozlar tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va shartnoma tuzish, sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olganlik, shuningdek, natura shaklida toʻlov amalga oshirishni joriy qilganligi, 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlaganligi uchun" Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

U keyinchalik Quyi Chirchiq tumanidagi „Polar Star" kolxozida paxtachilik brigadasida hisobchi boʻlib ishladi (1952—1953). 1953-yilda Shimoliy Osetiyaning Kardjin qishlogʻiga koʻchib oʻtdi va u yerda „III Internasional", Lenin nomidagi, Stalin nomidagi mahalliy kolxozlarda sholichi va hisobchi boʻlib ishladi (1953—1958). 1959—1961-yillarda oddiy kolxozchi, Stavropol oʻlkasidagi Lenin nomidagi kolxozda sabzavotchilik brigadasi rahbari boʻldi.

1962-yildan Yessentuki shahrida yashab, 1989-yilda vafot etgan. Dyu Cher Xo Markaziy shahar qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Герой Социалистического Труда Дю Чер-Хо :: Герои страны". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 15-noyabr 2023-yil.
**Metabolizm** (grekcha: *μεταβολή* - metabole — oʻzgarish) — hujayralarda sodir boʻladigan fermentativ reaksiyalar majmui. Metabolizmda organik hayot faoliyati uchun zarur boʻlgan moddalar va energiya xosil boʻladi. "Metabolizm" termini, koʻpincha, moddalar va energiya almashinuvining hujayrada kechadigan bosqichlarini ifodalash uchun ishlatiladi. Bu jihatdan Metabolizm tor maʼ-noda oraliq almashinuvni, yaʼni moddalarning xujayra ichida oxirgi mahsulotga aylanishini ifodalaydi. Oziq moddalar hujayraga tushgach, bir qator kimyoviy oʻzgarishlarga uchraydi. Bunday reaksiyalarning muayyan tartibda ketma-ket roʻy berishi metabolitik yoʻl, hosil boʻlgan oraliq mahsulotlar metabolitlar deyiladi. Metabolizm anabolizm va katabolizmdan iborat. Anabolizmda hujayralar va toʻqimalar tarkibiga kiruvchi moddalar sintezlanadi, hujayra tarkibi yangilanadi. Anabolitik reaksiyalar, asosan, qaytarilish reaksiyalaridan iborat boʻlib, ular erkin kimyoviy energiya sarf boʻlishi orqali boradi (qarang Qaytarilish reaksiyalari). Katabolitik reaksiyalar, asosan, oksidlanish reaksiyalaridan iborat boʻlib, unda murakkab moddalar birmuncha oddiy molekulalargacha parchalanadi va energiya ajralib chiqadi (qarang Oksidlanish reaksiyalari). Metabolizmning bu ikki tomoni oʻzaro chambarchas bogʻlangan.

Yana q.
-------

* Katabolizm
* Anabolizm
* Assimilyasiya
* Dissimilyasiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Silvia Collas**
**Silvia Collas** (née **Aleksieva** ; 1974-yil 4-mayda tugʻilgan) — bolgar-fransuz shaxmatchisi, xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega.

U 1994-yilda 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi  Collas Bolgariya terma jamoasi safida 1994, 1996, 1998, 2000 va 2002-yillardagi ayollar shaxmat olimpiadalarida ishtirok etgan. 2002-yil dekabr oyida u Fransiya shaxmat federatsiyasiga oʻtdi va shundan beri Fransiyani himoya qiladi.  2003-yilda Bayrutda boʻlib oʻtgan Oʻrta er dengizi ayollar chempionatida gʻolib chiqdi.  2007-yilda Collas Sofi Milliet bilan tezkor pley-offda gʻalaba qozonib, ayollar oʻrtasida Fransiya chempioni boʻldi.  U 2004-yildan beri ayollar shaxmat olimpiadasida Fransiya terma jamoasi safida o‘ynamoqda. 2012-yilgi tadbirda Collas 4 bortda 2469 ball bilan reyting ko‘rsatkichi tufayli individual kumush medalni qo‘lga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „C.to Europeo U20 femminile". *LOTO - Lost Tournaments*.  Italian Chess Federation. Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.
2. ↑  Player transfers in 2002. FIDE.
3. ↑  1st Mediterranean Chess Association Championships (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan). Mediterranean Chess Association.
4. ↑  „16-year-old Vachier-Lagrave new French Champion".  ChessBase (27-avgust 2007-yil). Qaraldi: 12-fevral 2016-yil.
5. ↑  „40th Chess Olympiad Istanbul 2012 Women - Board prizes". *chess-results.com*. Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.
**Farid Xabibulin** (1967-yil 8-noyabr, Toshkent viloyati) — sovet va oʻzbek futbolchisi, yarim himoyachi va hujumchi. Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Sovet davrida u ikki mavsum ustalar musobaqasida qatnashib, quyi ligada „Sohibkor" (Xalqobod) va „Chirchiq" jamoalarida toʻp surgan. 1991-yilda „Chirchiq" tarkibida ikkinchi quyi ligada 23 ta gol urgan.

1992-yildan Oʻzbekiston chempionatida qatnashib keladi. SSSR parchalanganidan keyingi ilk mavsumni „Kosonsaychi" klubida oʻtkazdi. 1993-yilda u „Navbahor"ga (Namangan) koʻchib oʻtdi va u bilan bir necha bor chempionatning bronza medali sovrindori, shuningdek, bir marta Oʻzbekiston kubogi sohibi va finalchisiga aylandi. 1996-yilda Toshkent viloyatidan „Doʻstlikka" koʻchib oʻtgan va uning tarkibida olti yil oʻynab, 170ta oʻyin oʻtkazib, 76ta gol urgan. „Doʻstlik" tarkibida — ikki karra chempion va mamlakat kubogi sohibi. „Navbahor" va „Doʻstlik"da oʻynab, bir mavsumda 6 martadan 10 tadan ortiq gol urgan, eng yaxshi natija 1997-yilgi mavsumda 17 ta gol boʻlgan.

2002-yilda „Qizilqum" (Zarafshon) jamoasida oʻynab, Oʻzbekiston chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. Keyin oliy ligada „Metallurg" (Bekobod), „Andijon", „Soʻgʻdiyona" (Jizzax), „Samarqand-Dinamo" jamoalarida toʻp surgan. Faoliyati yakunida birinchi ligada „Kimyogar" (Chirchiq), „Shayhontohur", „SHoʻrchi-Lochin" jamoalarida ham toʻp surgan. U 40 yoshida faoliyatini yakunlagan.

Oʻzbekiston oliy ligasida jami 130 ta gol urgan (boshqa maʼlumotlarga koʻra — 131). Gennadiy Krasnitskiy klub uchun 145 ta gol urgan.

U 1996-yilning 11-sentabr kuni Yaponiya terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Oʻzbekiston milliy terma jamoasida debyut qilgan. Umuman olganda, 1996—1997-yillarda u terma jamoada ikkita oʻyin oʻtkazgan, ikkalasida ham zaxiradan maydonga tushgan.

U faxriylar musobaqalarida qatnashdi, eng yaxshi hujumchi deb topildi.

Yutuqlar
--------

* Oʻzbekiston chempioni : 1999, 2000
* Oʻzbekiston chempionatining bronza medali sovrindori: 1993, 1994, 1995, 2002
* Oʻzbekiston kubogi sohibi: 1995, 2000
* Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 1993-yil
* Gennadiy Krasnitskiy klubi aʼzosi: 145 gol

Shaxsiy hayoti
--------------

Bir oʻgʻil, bir qizi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Шымкенте прошел турнир «Крылья памяти» в память о команде «Пахтакор», погибшей в авиакатастрофе 30 лет назад". 28-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru saytidagi profil
* Farid Xabibulin at National-Football-Teams.com
* Faoliyatida yuzdan ortik gol urgan, hozir oʻzbek futboliga umuman qiziqmai qoʻygan Farid Khabibulin bilan suhbat