recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bombardimonchi aviatsiya** — harbiyhavo kuchlarining asosiy zarbdor kuchi. Bombardimonchi aviatsiya ning asosiy vazifasi: yalpi, keng koʻlamdagi hujumdan yoki jangdan oldin dushman aerodoromlariga, dengizdagi harbiy kemalarga, mustahkamlangan mudofaa istehkomlariga, qoʻshin va jangovar texnika toʻplangan joylarga, shahar va aholi punktlariga, temir yoʻl uzellariga, sanoat markazlariga bomba va raketa tashlab vayron qilish va qirish, dushman qoʻshinlarining jangovarlik holatini susaytirish hamda harbiyruhiy jihatdan taʼsir etish. Samolyotlarning uchuvtaktik imkoniyatiga va jangovar vazifalarining harakteriga koʻra Bombardimonchi aviatsiya ikkiga — front Bombardimonchi aviatsiya siga va uzoqdagi obʼyektlarni bombardimon qiluvchi Bombardimonchi aviatsiya ga boʻlinadi (AQSH va Angliyada taktik va strategik Bombardimonchi aviatsiya deyiladi). Uzoqdagi obʼyektlarni bombardimon qiluvchi Bombardimonchi aviatsiya dan dushmanning uzoq orqa tomonidagi strategik obʼyektlarga yopirilib hujum qilishda foydalaniladi. Zarur boʻlganda Bombardimonchi aviatsiya janglarda quruqlikdagi qoʻshinlar yoki harbiydengiz flota kuchlari bilan birga oʻzaro hamkorlikda ishtirok qilishi ham mumkin. Bombardimonchi aviatsiya ljahon urushi (1914—1918)da jangovar aviatsiya boʻlib shakllandi. Urushda qatnashgan deyarli barcha davlatlarda aviatsiya qismlari, qoʻshilmalari tashkil etildi. Hozir Bombardimonchi aviatsiya murakkab qurol va uskunalar bilan jihozlangan. Ularda radio aloqalari, radiolokatsiya va aeronavigatsiya asboblari takomillashtirilgan (yana qarang Aviatsiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jean Harlow** (**Harlean Harlow Carpenter**, talaffuzi: „Xarlin Xarlou Karpenter", 1911-yil 3-mart — 1937-yil 7-iyun) — amerikalik aktrisa. „Yomon qiz" qahramonlarini tasvirlashi bilan tanilgan. 1930-yillarning boshlarida yetakchi timsol va Amerika kinosining Kodeksgacha boʻlgan davrini belgilovchi shaxslardan biri edi. Koʻpincha „Blonde Bombshell" va „The Platinum Blonde" laqablarini olgan Harlow oʻzining „Femme Fatale" ekrandagi obrazi bilan mashhur edi. Harlow kino sanoatida bor-yoʻgʻi toʻqqiz yil ishladi, lekin u Gollivudning eng yirik kino yulduzlaridan biriga aylandi. Uning obroʻsi omma oldida saqlanib qoldi. 1999-yilda Amerika Kino Instituti Harlowni klassik Gollivud kinolari roʻyxatidagi eng katta ayol ekran afsonalari 22-oʻringa qoʻydi.

Yoshlik
-------

Harlow Harlean Kanzas-Sitida tugʻilgan.

U duradgor Mont Clair (1877-1974) va Diannaning qizi sifatida tugʻilgan. Ular ishchi sinfidan edi. Onasi boy koʻchmas mulk vositachisi Skip Harlow va uning rafiqasi Ella Harlowing qizi boʻlgan.

 Harlow onasi bilan 1934-yilda

Nikoh
-----

Harlow maktabning birinchi-yilida yuqori sinfdagi „katta opa" bilan bogʻlanib, uni katta boylik merosxoʻri boʻlgan 19 yoshli Charles „Chuck" Fremont Makgryu III bilan tanishtirdi. 1926-yilning kuziga kelib, Harlean va Chuck jiddiy munosabatda boʻlishdi va ular 1927-yilda turmush qurishdi.

Karyera
-------

Los-Anjelesda yashayotganida Harlean Rosallie Roy ismli yosh izlanuvchan aktrisa bilan doʻstlashdi. Rosalliening mashinasi boʻlmagani uchun Harleandan uchrashuv uchun uni Fox Studiosga olib borishini soʻradi. Rosallieni kutayotganda, Harleanni Fox rahbarlari payqab qolishdi va unga qiziqmasligini aytdi. Shunga qaramay, unga Markaziy kastingga kirish maktublari berildi. Kastingga borib, onasining qizlik ismi Jean Harlow bilan kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  American Film Institute (1-iyun 2006-yil). „'AFI's 100 Years ... 100 Cheers: America's Most Inspiring Movies,' to Be Broadcast Wednesday, June 14 on the CBS Television Network". Press-reliz.
2. ↑  Flynn, Jane*. Kansas City Women of Independent Minds*. Kansas City, MO: Fifield Publishing, 1992 — 77 bet. ISBN 978-0-9633-7580-3. 15-may 2022-yilda qaraldi.
3. ↑  Golden 1991. sfn error: no target: CITEREFGolden1991 (help)
4. 1 2  Stenn 1993. sfn error: no target: CITEREFStenn1993 (help)
**Shoh valiulloh Ahmad Abdurahim** (1703—62) — islom ilohiyotining yirik namoyandasi, 18-asrda Hindiston musulmonlari oʻrtasida boshlangan diniy islohotchilik harakatining asoschisi. Ruhoniyning oʻgʻli. Diniy maktabni tamomlab, otasi asos solgan "Madrasai Rahimiya"da falsafa, ilohiyot va mantiqdan dars bergan. Hindistonda boburiylar saltanati inqirozga uchragan davrda uning taʼlimoti saltanat shuhratini tiklashga qaratildi. Sh.V. zodagonlar va ulamolar doirasidan tashqari, keng musulmonlar oʻrtasida ham ilm va maʼrifatni, axloqiy tarbiyani kuchaytirish, ilmsizlik va jaholatga qarshi kurash tarafdori boʻlib maydonga chiqqan. Sh.V.ning falsafa va ilohiyotga doir 50 dan ortiq asari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qosim Solijonov** (1936.6.12, Konimex tumani) — bezovchi rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1962). "Toshshaharreklama" kombinatida bezovchi rassom (1962— 64), "Rassom" kombinatida (1964—69), Toshkent shahar obodonchilik bosh boshqarmasida (1969—71) bosh rassom. Solijonov Toshkent shahri bosh rassomi sifatida Sirgʻali, Hamza va boshqa tumanlarni bezagan; Turkiya, Suriya, Bolgariya, Tunis, Marokko va boshqa mamlakatlarda uyushtirilgan xalqaro yarmarkalarda Oʻzbekiston pavilonini bezashda ishtirok etgan, "Mustaqillik", "Navroʻz" va boshqa bayramlarni badiiy siyosiy ruhda bayramona bezashda faol qatnashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shato** — oʻrtaosiyolik hunnular avlodi boʻlgan chuyus qabilasi tarmogʻi. Jungʻoriyaning sharqida, Borkoʻl boʻyida yashaganlar. Tan davlatiga tobe boʻlgan. 794 yil xitoy amaldorlarining zulmi natijasida tibetliklar homiyligiga oʻtishgan va hozirgi Gansu viloyati hududiga koʻchishgan, lekin 808 yil yana Tan davlati hududiga qaytib Ordosga joylashganlar. 880—883 yillarda Xitoy hukumatiga Xuan Chao qoʻzgʻolonini bostirishda yordam berganlar, evaziga Shansi viloyatining bir qismini olishgan. Tan sulolasi agʻdarilgach (907), uni tiklash uchun kurashib, 923 yil Shimoliy Xitoyni tobe etishgan. Bu yerda ular keyingi Tan sulolasiga asos solishgan, bu sulola 937 yil barham topgan. Sh.larning bir qismi xitoyliklarga aralashib ketgan, choʻlda yashaydiganlari esa taxminan 1000-yil nestoriylikni qabul qilib Xitoydan ajralganlar. Ularning ajdodlari oʻngʻut yoki "oq tatar" nomi ostida mashhur boʻlib, 1204-yil oʻz ixtiyorlari bilan Temuchin (Chingizxon) ga qoʻshilganlar.

Adabiyot
--------

* Gumilev L. N. Drevniye tyurki, M. 1968; Poiski vshnshlennogo sarstva, M. 1970.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarning malakasini oshirish „Isteʼdod" jamgʻarmasi 2003-yilning 1-iyulida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoniga muvofiq tashkil etilgan.

Jamgʻarmaning vazifalari:

- mamlakatimizning intellektual salohiyatini, fan, pedagogika va iqtisodiyotimiz rivojlanishi darajasini jahonning eng ilg`or ilmiy izlanishlari va yuqori texnologiya yutuqlari darajasiga ko`tarish, O`zbekistonda chuqur tarixiy ildizlarga ega va respublikamiz taraqqiyoti uchun muhim bo`lgan ilm-fan yo`nalishlarining barqaror rivojlanishini ta`minlashda faol ishtirok etish;

- dunyoda e`tirof etilgan nufuzli oliy ta`lim va ilmiy markazlar bilan amaliy hamkorlik o`rnatish, o`zaro manfaatli ilmiy tadqiqotlar va izlanishlarni tashkil etish orqali istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlar iste`dodining ochilishi va yuksalishiga ko`mak berish;

- mamlakat ta`lim va ilmiy muassasalarida pedagogik va ilmiy faoliyat borasida muayyan yutuqlarga erishgan, ilmiy izlanishlarni boshlagan, yuksak ijodiy salohiyat va qobiliyat sohiblari bo`lgan istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarning iste`dodini rivojlantirish, ularning Jamg`arma grantlari asosida taraqqiy topgan davlatlarning ilg`or ta`lim va ilmiy muassasalarida nazariya va amaliyotining zamonaviy yo`nalishlari bo`yicha malaka oshirish hamda maqsadli tajriba orttirishiga, O`zbekistonning barqaror rivojlanishi uchun ustuvor yo`nalishlar bo`yicha bilimini chuqurlashtirishiga, progressiv ilmiy izlanishlarda ishtirok etishiga ko`maklashish.

Havolalar
---------

* Istedod.uz Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-11-16).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mann** — 

1) qad. ogʻirlik oʻlchov birligi; qiymati Xorazmda 15-asrgacha 1M. 3 qadok, yaʼni 1,255 kg, 17-asrda 10 va 12 qadoqqa teng boʻlgan. 19-asr oʻrtalaridan asosan, 1M.=48 qadoq =480,409512 kg =19,657 kg bulgan. Buxoroda 1671-yil 1M =5120 misqol =25,6 kg boʻlgan (1 misqol = 5g). Buxoro "katta ogʻirligi"da 1M = 25600 misqol = 128 kg. 1723-yil maʼlumotlariga koʻra, Qarshida 1M = 10 qadoq = 4,095 kg, Samarqandda 1M = 20 kg ga teng boʻlgan. Toshkentda M. oʻrnida koʻproq botmon ishlatilgan: 1 Toshkent botmoni, asosan, 10,5 pud = 171,995 kg boʻlgan. Hindistonda 14-asrda 1M = 12,832 kg, Boburiylar davrida M.ning bir necha turlari boʻlgan. Shulardan Akbarshoh M.i, yaʼni Akbariy Mann 25,156 kg ga teng boʻlgan; 

2) qad. yuza ulchov birligi, mamlakatimiz xududida ekin maydonlarini ulchashda qoʻllanilgan; qiymatlari ham har xil. Amalda "katta ogʻirlik M." guruhi yer maydonini oʻlchashda koʻproq qoʻllanilgan. Toʻppi M.idagi (boshqacha nomi — mani taki) donning ogʻirligi 4,32 kg boʻlgan (14-a; Buxoro). Demak, toʻppi M.i 4,32 kg don ekilgan maydonni ifodalagan. Katta ogʻirlik Mann Samarqandda (15—16-asrlar.) 20 kg ga, Buxoroda (19-asr) 1M = 2 tanob boʻlgan. Xorazmda esa 1 tanob yerga 5 botmon bugʻdoy (1 botmon = 20 kg) ekilgan.

Ogʻirlik oʻlchovi M.ining qiymatlari har xil boʻlgani uchun ularga mos keladigan maydonlar ham har xil boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
„**Harbiy shon-shuhrat shahri" monumenti-stelasi —** 2010-yil 9-mayda Luga shahrida **"**Luga I**"** temir yoʻl stantsiyasi qarshisidagi maydonda ochildi.

Stela Lugaga **"**Harbiy shon-sharaf shahri faxriy unvonini berish xotirasiga oʻrnatilgan.

Yodgorlik tarixi
----------------

Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Vladimirovich Putinning 2006-yil 1-dekabrdagi farmoniga muvofiq, har bir shaharda **"**Harbiy shon-sharaf shahri faxriy unvoni berilgan, ushbu voqeaga bagʻishlangan stela oʻrnatilgan. Luga ushbu yuksak unvonga 2008-yil 5-mayda sazovor boʻldi.

Memorial Stelaning ochilishi 2010-yil 9-mayda boʻlib oʻtdi.

Ochilish marosimida Leningrad viloyati gubernatori Valeriy Serdyukov soʻzga chiqdi.

Tavsif
------

"Luga harbiy shon-shuhrat shahri" stelasi — bu Rossiya Federatsiyasi gerbi bilan bezatilgan Dorik ustuni boʻlib, kvadrat maydonning oʻrtasida joylashgan poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida „Harbiy shon-shuhrat shahri" unvonini berish toʻgʻrisidagi Prezident farmoni matni aks ettirilgan kartush, peshtoqning orqa tomonida shahar gerbi tasvirlangan kartush oʻrnatilgan. Maydonning burchaklarida shaharga Rossiya Federatsiyasining „Harbiy shon-sharaf shahri" faxriy unvoni berilgani munosabati bilan voqealar tasvirlangan haykaltarosh barelyeflar mavjud.

Yana qarang
-----------

* Harbiy shon-sharaf shaharlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Ukaz Prezidenta RF ot 05.05.2008 № 554 "O prisvoenii g. Luge, pochyotnogo zvaniya Rossiyskoy Federatsii „Gorod voinskoy slavi"" — Prezident Rossii
2. ↑  V Luge otkrita stela „Gorod voinskoy slavi"
3. ↑  Informatsiya o pamyatnoy stele na sayte Munitsipalnogo fonda podderjki razvitiya ekonomiki i predprinimatelstva Lujskogo rayona

Havolalar
---------

* **Yodgorlik va barelyeflarning fotosuratlari**
* "Rossiya Federatsiyasining „Harbiy shon-sharaf shahri" faxriy unvoni toʻgʻrisida" 2006-yil 9-maydagi 68-FZ-sonli Federal qonuni.
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2006-yil 1-dekabrdagi 1340-sonli "Rossiya Federatsiyasining „Harbiy shon-sharaf shahri" faxriy unvonini berish shartlari va tartibi toʻgʻrisida" gi Farmoni. (mavjud havola)
* Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2007-yil 27-apreldagi 557-sonli „Harbiy shon-sharaf shahri" faxriy unvonini berish shartlari va tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida"gi farmoni.[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
Hayoti va faoliyati
-------------------

**Qosim ibn Husayn Xorazmiy** — toʻliq ismi Abu Muhammad Majiduddin Qosim ibn Husayn ibn Muhammad Xorazmiydir.
Qosim ibn Husayn Xorazmiy grammatik olim, nasriy yozuvchi, shoir. Adabiyotning mohir ustasi, nazm va nasr bobida etuk adib hisoblanadi. U „*Sadrul fazoil*" („*Fazilatli kishilar peshvosi*") laqabi bilan mashhur boʻlgan.
U 1160 yili Xorazmda tugʻilgan.

Ustozlari
---------

Roziyiddin Naysoburiy, Mutarriziy Xorazmiy, Faxriddin Roziy, Abdulkarim Anmotiy, Oriz Saraxsiy va Afzaliddin Gʻiyloniy.

Asarlari
--------

„*Kitobus sabika*", „*Badoiʼul mulah*", „*Tajmir fi sharhil Mufassal liz Zamaxshariy*", „*Tavzih fi sharhil Maqomot lil Haririy*", "*Xolvatur riyohiyn fil muhozarot*", „*Zavoya val xaboya fin nahv*", „*Sharhul abniya fin nahv*", „*Sharhul ahojiy liz Zamaxshariy*", „*Sharhul Anmuzaj liz Zamaxshariy*", „*Sharhul yaminiy lil Utbiy fit tarix*", „*Ziromus saqt fi sharhi siqtuz zand li Abu Alo Maʼariy*", "*Ujalatus safar fish sheʼr*", „*Ajoibun nahv*", „*Kitobus sir fi ilmil eʼrob*", „*Lahjatush sharʼi fi sharhi alfozil fiqhi*", "*Bastus sabika fi sharhil Mufassal*", „*Kitobul mufrad val muallaf*", „*Kitobul muhassal lil muhassala fil bayon*" kabi asarlarini yozgan. „*Diromus saqt fi sharh siqtuz zand*" asarini 1191/587 yili Samarqandda yozgan.

Shogirdlari
-----------

* Ibn Mustavfo Arbiliy
* Malxiy
* Abu Muayyad

Vafoti
------

U 1220-yili vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Xoji Xalifa. Kashfuz zunun. — Bayrut: Doru ihyoit turosil arabiy, 1966. 2-jild. — B.1775
2. ↑  Yoqut Hamaviy. Muʼjamul udabo. — Bayrut: Dorul gʻarbil islomiy, 1993. — B. 2196
3. ↑  Yoqut Hamaviy. Muʼjamul udabo. — Bayrut: Dorul gʻarbil islomiy, 1993. — B. 2741
4. ↑  Ismoil Posho Bagʻdodiy. Hadiyyaul orifiyn. — Istanbul: Bahiyya, 1951. 1-jild. — B. 828
5. ↑  Abu Muhammad Abdulqodir ibn Muhammad. Javohirul muziyya fi tabaqotil hanafiyya. — Misr: Hajr,1993. 2 jild. — B. 704

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Uch shoxli nerv nevralgiya**si (shamollashi) — kuchli depressiya,tashvish va uyqu buzilishining yuqori darajasi bilan bogʻliq va bu yuzga va boʻyinga tarqaladigan, hatto eng kichik shamol nafasi bilan ham yuzaga keladigan yuz ogʻrigʻining eng keng tarqalgan turidir.

Uch shoxli nerv nevralgiyasi tarqalishi juda yuqori boʻlib,Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumotiga koʻra kasallanish darajasi har 10000 aholiga 2-4 tani tashkil etadi. Statistikaga koʻra dunyo boʻylab 1 milliondan ortiq odamlar mazkur kasallik bilan aziyat chekmoqda. Koʻpincha bu kasallik 50-70 yoshlik ayollarda(ayollar va erkaklar kasallanishi 3:1 nisbatda), yuzning oʻng yarmida uchraydi.

Tarixi
------

Nevralgiyaning ushbu turi birinchi marta 1773-yili shifokor Jon Fotergill tomonidan tasvirlangan va Edinburg universiteti tibbiyot fakulteti bitiruvchisi Jon Murray Karnochan tomonidan jarrohlik yoʻli bilan davolangan. Bemorlarda kuchli ogʻriq va suitsidga moyillikning yuqoriligi tufayli ushbu kasallik tarixan „oʻz joniga qasd qilish kasalligi" deb ham  nomlangan.

Simptomlari
-----------

Odatiy simptomlari: yuzning bir tomonida bir necha soniyadan bir  daqiqagacha davom etadigan kuchli, toʻsatdan, shokka oʻxshash ogʻriq kuzatiladi.

Noodatiy simptomlarida esa doimiy, toʻxtovsiz davom etadigan kuchli ogʻriq kuzatiladi.

Kasallik sabablari
------------------

Kasallikning aniq sabablari aniqlanmagan, ammo rivojlanishiga turli qon tomirlari, endokrin-metabolik, allergik kasalliklar, shuningdek psixogen omillar sabab boʻladi.

Davolash
--------

Davolash jarayoni kasallik simptomlariga asoslanadi va dori-darmonlar yoki jarrohlik amaliyotini oʻz ichiga oladi. Antikonvulsant, karbamazepin yoki okskarbazepin, odatda, dastlabki davo vositalari boʻlib, odamlarning taxminan 80% da samara beradi. Bemorlarning 20%da preparat bekor qilishni talab qiladigan nojoʻya taʼsirlar kelib chiqadi. Holati oʻzgarmangan yoki dori-darmonlarga qarshi immunitet hosil boʻlganlar bemorlarda diagnoziga koʻra bir qator jarrohlik turlarini sinab koʻrish mumkin. Masalan, teri orqali radiochastotaqilish ham ogʻriqqa qarshi samarali usul boʻlishi mumkin. Ammo radiojarrohlik vaqtinchalik muolaja boʻlib, maʼlum vaqt oʻtishi bilan samarasi pasayadi.
**Noʻxatxoʻrak** (fors. -toj. — noʻxat va xoʻrak — yemak) — quyuqtaom. N.ni tayyorlash usuli: noʻxat bir sutka sovuq suvda ivitilib 10 soatdan 24 soatgacha salqin joyga olib qoʻyiladi. Suvini bir ikki marta yangilab turiladi. Ivitilgan noʻxat tezroq boʻrtishi uchun ozroq choy sodasi qoʻshiladi. Ivigan noʻxat qozonga soli-nib, uni koʻmib turadigan darajada suv quyiladi, mildiratib 30—35 min. qaynatiladi, suvini toʻkib, qopqogʻini bugʻ chiqmaydigan qilib jips yopib, yana 20— 25 min. damlanadi. Yumshagan noʻxat qoshiq bilan ezilib, likoblarga solinadi va be-tiga zirapiyoz, tuz, qalampir sepilgach, dasturxonga tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmud Gʻijduvoniy**, Joni Mahmud ibn Shayx Ali ibn Imomiddin al-Gʻijduvoniy (16-asr) — buxorolik sayyoh, geograf va tarixchi olim. Yoshligidan ustozlari — Shayx Kamoliddin Husayn Xorazmiy va Shayx Hoji Muhammad al-Xabushoniy sayohatlarida qatnashgan, soʻngra Turon va Eron oraligʻida oʻzi sayohat qilgan. Bu sayohatlar natijasida "Miftoh uttolibin" ("Ilm toliblarining kaliti") asarini yozgan (1543). Asarda 16-asr boshlarida Buxoro, Samarqand, Xiva, Marv, Mashhad, Hirot, Niso shaharlari, oʻsha davrdagi tarixiy voqealar, urf-odatlar, yirik shaxslar va boshqa toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. M. Gʻ. Xazar (Kaspiy) dengizining sharqidagi eng yirik port — Manqishloq bandargohiga ham tez-tez borib turgan. Bu portga Kavkaz va Sharqiy Yevropa mamlakatlaridan savdogarlar kelib turgan. M. Gʻ. asarini 19-asrda Oga-hiy fors tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Adabiyot
--------

* Hasanov H. Sayyoh olimlar, T. 1981.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulla Tolipovich Ayupov** (1923.10.1, Toshkent) – faylasuf olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), professor (1983). 1941-45-yillardagi urush qatnashchisi. Oʻrta Osiyo davlat universiteti tarix fakultetini tugatgan (1949). Universitetda oʻqituvchi (1952– 55), dosent (1955-yildan). Toshkent Davlat Universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti) gumanitar fakultetlar falsafa kafedrasining mudiri (1962–92), kafedra professor (1992-yildan). Ayupov Toshkent Davlat Universiteti falsafa boʻlimi, keyin fakultetini tashkil etishda boshchilik qilgan. Ilmiy asarlari falsafa tarixi, barkamol insonni tarbiyalash, ma’naviyatni shakllantirish masalalariga oid. Falsafa fani boʻyicha darslik, oʻquv qoʻllanma va dasturlari nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Nubiya-arabiston qalqoni** -Afrika platformasi tokembriy fundamentining shim.-sharqiy qismidagi turtib chiqqan joyi. Qizil dengiz riftining N.-Nubiya-arabiston qalqoni oʻq. qismini kesib oʻtishi tufayli qalqonning gʻarbiy qismi Afrika (Nubiya choʻli)da, shar-qiy qismi esa Arabiston yarim orolning gʻarbiy hududida joylashgan. Yoshi jihatdan yuqori proterozoyga mansub boʻlgan gneyslarning juda qalin va mustahkam oʻrnashgan qatlami va kvarsit hamda marmarlarning bir necha qatlaridan tuzilgan kristallik va metamorfik slanetslardan hosil boʻlgan. Jinslarning bu qalin qatlami granitlar institutruziyasi (bir necha generatsiya) tomonidan yorib chiqilgan. Bazaltlarning yosh otqindilari ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulkarim Buxoriy** (? — 1830) — Buxoro amirligida yashagan tarixchi, geograf, sayyoh.

1804-yil amir Haydar Rossiyaga yuborgan elchilar safida taʼminotchi boʻlib Peterburg, Moskva va Astraxon (Hoji Tarxon) sh.larida boʻlgan. 1807-yil Turkiyaga yubo-rilgan elchilar safida sarkotib boʻlib Istanbulga borgan va u yerda uylanib, umrining oxiriga qadar yashab qolgan. Abdulkarim Buxoriy 4B.ning Turkiston va Afgʻoniston tarixi-ga doir birgina asari bizgacha yetib kel-gan boʻlib, u „Tarixi Nadimiy" nomi bilan mashhur. Bu asarni fransuz sharqshunosi Sh. Shefer „Markaziy Osiyo tarixi" deb nomlab, fransuz tilida Parijda nashr etgan (1876).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulla Boltayev** (1896 — Xiva 1966) — naqqosh, Oʻzbekiston xalq rassomi (1950). Xorazm naqqoshligining yirik vakillaridan, chizma va boʻyama naqsh ustasi. Boʻyokchi, matoga gul bosuvchi usta oilasida tugilgan. Xivalik mashhur naqqosh va koshinkor usta Eshmuhammad Xudoyberdiyevdan hunar oʻrgangan. Yirik hashamatli binolar (mas, Islomxoʻja madrasasi va minorasi, 1912) qurilishida va ularni bezashda ishtirok qilgan. 1920-yildan mustaqil ishlay boshlagan. 1924-yildan Xorazm viloyati oʻlkashunoslik muzeyida ilmiy xodim. Xorazm vohasidagi atoqli ganch, tosh, yogʻoch oʻymakorlari, naqqosh larning eng yaxshi naqshlarini toʻplagan, ularni ijodiy oʻrganib, oʻzi ham naqsh namunalari yaratgan. Xiva naqqoshligiga xos shox, poya (tanob, raftor), barg, gul va gʻunchalarga oʻxshash aylanma islimiy naqshlar Abdulla Boltayev ijodida asosiy oʻrin egallaydi. Naqsh namunalari, axtalari va girixlarida islimiy naqshlar uygʻunlashtirilgan. Koʻpgina xorazmlik ustalar uning chizmalari asosida ishlagan. Maye, Ota Polvonov uning chizmalari asosida bezagan ustun va eshik 1937-yil Parijda Amaliy sanʼat koʻrgazmasida namoyish qilingan. Abdulla Boltayev ishtirokida Koʻhna Ark, Toshhovli, Nurullaboy saroyi va boshqa meʼmoriy yodgorliklar taʼmirlangan. 1946—47 yillarda Toshkentdagi Navoiy teatri binosining Xiva zalini bezagan ustalarga rahbarlik qilgan, shu teatr binosi eshiklari, tosh detallaridagi naqshlar uning chizmalari asosida ishlangan. Abdulla Boltayev tayyorlagan naqsh namunalari, uning chizmalari asosida ishlangan kulollik buyumlari Moskva (Sharq xalqlari sanʼati muzeyi), Toshkent (Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi, Amaliy sanʼat muzeyi, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Badiiy koʻrgazmalar direksiyasi), Xivadagi muzeylarda saqlanadi.
U 30 yil Xiva muzeylarida saqlovchilik qilgan, SSSR davlat mukofoti laureate bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Содиқова Н.С.Маданий ёдгорликлар хазинаси.Т.: "ФАН", 1981.-Б.122

* Xoʻjayev A. Naqqosh Abdulla Boltayev,T. 1963.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lal Bahodur Shastri haykali** haykaltarosh Yakov Shapiro asari boʻlib, mustaqil Hindistonning ikkinchi bosh vaziri sharafiga Toshkentdagi xuddi shu nomdagi koʻchaga oʻrnatildi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Shastri byusti pushti granit bilan qoplangan poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, uning ustiga metall harflar bilan „**LAL BAHADUR SHASTRI" 1904 — 1966** yozuvi qoʻyilgan.

Tarixi
------

Lal Bahodur Shastri haykali Oʻzbekistonga kelgan barcha darajadagi hind delegatsiyalari uchun anʼanaviy tashrif buyuradigan joydir.

1966-yil yanvar oyida Toshkentda SSSR vositachiligida Hindiston-Pokiston mojarosini hal qilish boʻyicha Hindiston-Pokiston muzokaralari boshlandi. 1966-yil 10-yanvarda Pokiston Prezidenti Ayub Xon va Hindiston Bosh vaziri Lal Bahodur Shastri urushni tugatish toʻgʻrisidagi Toshkent deklaratsiyasini imzoladilar. Ertasi kuni Shastri yurak xurujidan vafot etdi. Mustaqil Hindistonning ikkinchi bosh vaziri xotirasiga Toshkentdagi uning nomi berilgan koʻchaga haykaltarosh Yakov Shapiro tomonidan haykal oʻrnatildi.

Shuningdek, Toshkentda Shastri nomidagi hind madaniyat markazi va uning nomi bilan atalgan maktab mavjud boʻlib, u boshqa narsalar qatori hind tilini ham oʻrgatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Яков Шапиро". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Территорию возле памятника Шастри благоустроили". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „Визит Нарендры Моди в Узбекистан". 2-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2015-yil.
4. ↑  „Памятник Лал Баходуру Шастри". 11-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2015-yil.
5. ↑  „Премьер-министр Индии посетил площадь Шастри в Ташкенте". 11-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2015-yil.
**Mis yugurtirish**, mislash -poʻlat yoki rux buyumlar, baʼzan poʻlat simlar sirtiga galvanik usulda (qarang Galvanotexnika) mis qatlami qoplash. Buyumlarni xromlash va nikellashda oraliq qatlam hosil qilish, metallar sirtining elektr oʻtkazuvchanligini yaxshilash, metallarning kavsharlanishini osonlashtirish va boshqa uchun qoʻllaniladi. Oraliq qatlam hosil qilinadigan Mis yugurtirish usuli eng keng tarqalgan. Bunda mis qatlami ustidan nikel qatlami, uning ustidan yupqa (0,25 mkm) xrom qatlami yugurtiriladi. Mis elektrolitlarning oksidli va ishqorli xillari bor. Poʻlat buyumlarni uglerodlash (sementlash) va ularning uglerodlanmasligi lozim boʻlgan sirtqi qatlamini himoyalashda ham Mis yugurtirishdan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boʻzdungtov** — Markaziy Qizilqumdagi qir. Jan.gʻarbdan shim.sharqqa tomon choʻzilgan. B. gʻarbda Tuhfabergan, jan.sharqda Jamanqashqirtov togʻlari bilan, shim.da Boʻkantov yassitogʻligi bilan tutash. Eng baland joyi — 764 m (Irlitov). B. yuqori paleozoyning ohaktosh, dolomit, kremniyli slanes, qumtosh jinslaridan tuzilgan, bu jinslar gersin orogenezida burmalangan. Alp burmalanishida yana koʻtarilgan. B. asimmetrik boʻlib, jan. yon bagʻirlari tikroq, quruq soylar oʻyib yuborgan. B. etaklarida yer osti suvlari yer yuzasiga yaqin (1–4 m), shu tufayli quduq koʻp. Quduqlar atrofida ovullar joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻzdungtov" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulino** — Rossiyaning Orenburg viloyatidagi shahar. Shahar Abdulino tumani (shu jumladan, tumanning mustaqil birligi hisoblanmaydi) va Abdulino shahar tumanining maʼmuriy markazi .

Geografiyasi
------------

Shahar Sis-Uralda, Tiris daryosi boʻyida (Ik daryosining irmogʻi), Orenburgdan 280 km shimoli-gʻarbda, Boshqirdiston bilan chegarada joylashgan.

Tarixi
------

Shahar birinchi marta 1795-yilda 37 kishi istiqomat qiladigan „yangi Abdulov qishlog‘i" deb tilga olingan bo‘lib, oqsoqol Abdul Yoqupov nomi bilan atalgan. 1811-yildan Abdulino nomi bilan mashhur boʻldi. Maʼmuriy jihatdan Buguruslan uyezdi tarkibiga kirgan. 1886-1888 yillarda Samara-Zlatoust temir yoʻli qurilganidan keyin u temir yoʻl stantsiyasiga aylandi. 1895-yilda Perov va Zuyev shirkati Tiris daryosi boʻyida grechkani yormalarga qayta ishlash zavodini qurdilar. Abdulinoda yirik bugʻ tegirmoni va lift qurilgan. 1923-yilda Abdulino shahar maqomini oldi.

Sanoati
-------

Ushbu armoqni asosan oziq-ovqat sanoati korxonalari (non mahsulotlari zavodi, sut zavodi) tashkil etadi. Temir yoʻl transporti korxonalari (sayohat mashinalarini taʼmirlash zavodi, ehtiyot qismlar zavodi) va qurilish materiallari zavodlari mavjud. Qishloq xoʻjaligi mashinalari tajriba zavodi va boshqa korxonalar ishlab turibdi. Kuybishev temir yoʻlining Samara — Ufa liniyasidagi temir yoʻl stansiyasi aholiga xizmat koʻrsatmoqda .

Transporti
----------

Avtomobil qatnovi yoʻllarda amalga oshiriladi

* R239 Qozon — Orenburg

Temir yoʻl aloqasi Abdulino stansiyasi orqali amalga oshiriladi. Tashish esa Kuybishev temir yoʻli („Rossiya temir yo'llari" OAJ) tomonidan amalga oshiriladi.

Rus pravoslav cherkovlari
-------------------------

* Aleksandr Nevskiy ibodatxonasi
* Iso Masihning tirilishi cherkovi

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

* Florentiy Pimenovich Kazansev — avtomatik temir yoʻl tormozi ixtirochisi uy-muzeyi
* Oʻlkashunoslik muzeyi
* Meʼmoriy yodgorlik — vokzal binosi (1895)
* Ulugʻ Vatan urushi qahramonlariga atab qoʻyilgan yodgorlik
* Halok boʻlgan baynalmilalchilar maydoni (afgʻon qahramonlari uchun)

Manbalar
--------

1. ↑  Bolshaya sovetskaya ensiklopediya. Gl. red. A. M. Proxorov, 3-e izd. T. 1. A — Angob. 1969. 608 str. ill.; 47 l. ill. i kart, 1 otd. l. tabl.
2. ↑  „Станция Абдулино". 22-iyun 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-may 2009-yil.

Havolalar
---------

* Abdulino shahar tumani munitsipalitetining veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-06-22).
* Abdulino shahrining yangiliklar sayti, 2013-yil 22-iyun
**Shavkat Orifjonovich Alimov** 1945-yil 2-mart kuni tavallud topgan — matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizika-matematika, fanlari doktori (1973), professor (1974). Moskva davlat universiteti (MDU)ni tugatgan(1967). MDUda (1974—84) ishlagan, Toshkent Davlat Universiteti kaf. mudiri va Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika institutida direktor oʻrinbosari (1984-85), Samarqand Davlat Universiteti (1985-1987), Toshkent Davlat Universiteti (1987—1989) rektori, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri (1990-91), Toshkent Davlat Universiteti kaf. mudiri (1991-94). Tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari (1994—95), Oʻzbekiston Respublikasining XXRdagi favqulodda va muxtor elchisi (1995—98), Toshkentdagi Jahon iqtisodiyoti va di-plomatiya universitetida prorektor (1998-yildan). Asosiy ilmiy ishlari matematik fizi-kaning xususiy hosilali differensial tenglamalari muammolariga, xususan oʻz-oʻziga qoʻshma elliptik operatorlarning spektral nazariyasiga, differensial va integral tenglamalar muammolariga bagʻishlangan. "Karrali qatorlar va Fu-re integrallari" monografiyasi Ger-maniyada ("Springer Verlag" nashriyoti) ingliz tilida nashr etilgan (1991). Be-runiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1985).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jabal Saraj** yoki **Jabal as-Sirāj** (dariycha: *ولسوالی جبل سراج*) Afgʻonistonning poytaxti Kobul shimolida joylashgan Parvon viloyatining tumani. Bu tuman Chorikar, Gulbahor va Salang dovoni yaqinida joylashgan boʻlib, atrofi togʻlarning baland choʻqqilari bilan oʻralgan. Yozda Kobul va boshqa viloyatlardan odamlar Jabal Sarajga dam olish uchun kelishadi. Poytaxti — Jabal Saraj shahri.

Jabal Saraj Afgʻonistonning tarixiy qishlogʻi boʻlib, u qirol Habibulloh tomonidan 20-asr boshlarida shunday nomlangan. Bu tuman qirolning sevimli diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlgani sababli, u yerda maxsus yozgi saroy ham mavjud boʻlgan. Jabal Saraj iqtisodiyoti 1937-yilda qurilgan toʻqimachilik fabrikasi, sement zavodi va qishloq xoʻjaligiga tayanadi. 1907-yilda qurilgan hashamatli tarixiy saroy 2019-yilda qayta qurilib, Museum of Afghan Jihad and Resistance (Afgʻoniston jihodi va qarshilik koʻrsatish) muzeyi sifatida ochilgan.

Demografiyasi
-------------

Tuman aholisining koʻp qismini tojiklar, asli Kunar, Tagʻob, Kapisa, shuningdek, Mir va Xoja arablaridan kelib chiqqan oz sonli Safiylar tashkil qiladi.

Havolalar
---------

1. ↑  „President Ghani Pays Visit to Parwan" (28-noyabr 2019-yil).
2. ↑  *Tanha, Ahmad Fareed*. „President renames Jabal Alsaraj Palace in Parwan" (27-noyabr 2019-yil).
**Munchoq** — qimmatbaho va rangbarang tosh, shisha va shahrik. narsalardan turli (dumaloq, uzunchoq va boshqalar) shaklda tayyorlanadigan donachalar. Donachalarni ipga tizib yasaladigan hamda boʻyinga taqiladigan taqinchoq (marjon)lar ham M. deb ataladi. Oʻzbekistonda ayollar va bolalarning bezak buyumi boʻlgan koʻzmunchoq turi boʻyin va qoʻlga taqiladi, kiyim (koʻylak, nimcha, doʻppi va boshqalar) ga tikiladi. M. qadimdan koʻpgina xalqlar orasida keng tarqalgan. Tosh (neolit) va suyakdan, jez davrida metallardan ishlangan. Qad. Misrda shi-shaning ixtiro qilinishi bilan shisha M.lar keng tarqaldi. Oʻrta asrlarda Italiya, Rossiya, Oʻrta Osiyo va boshqa joylarda ham shisha M. paydo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Biografiya
----------

Umumiy ma'lumotni Saratov gimnaziyasida olgan.

1871- yil 27- avgustda xizmatga kirgan. Qozon piyoda askarlari kadet maktabida o'qigandan so'ng, u 158-chi Kutaisi piyodalar polkida praporshchik (18.11.1874) sifatida ozod qilindi. Qoʻqon xonligi mustaqilligini tugatishda qatnashgan. Harbiy farqlar uchun u ikkinchi leytenant unvoniga ko'tarildi (03/12/1876). 1877-1878- yillardagi rus-turk urushi qatnashchisi. Leytenant (18.6.1877). Yaralangan. Shtab kapitani (08.05.1878; harbiy farqlar uchun). Kapitan (14.7.1881). Podpolkovnik (13.3.1885). Ofitserlar miltiq maktabini tamomlagan. Kompaniyani boshqargan (4 yil 1 oy); batalyon (7 yil 2 oy). 1-Kavkaz mahalliy miltiq otryadi komandiri (2.7.1893-1.10.1899). Polkovnik (25.03.1894; farq uchun). 31-Aleksopol piyoda polki komandiri (1899-yil 1-oktabr – 1904-yil 25-mart). General-mayor (25.03.1904; farq uchun). 1904-1905 yillardagi rus-yapon urushi qatnashchisi. 1-Sibir piyodalar diviziyasining 2- brigadasi komandiri ( 1904- yil 25- mart - 22 sentyabr). 9-piyoda diviziyasining 2-brigadasi komandiri (1904- yil 22 -sentyabr - 1906- yil 13 -dekabr). 7-Turkiston otishma brigadasi boshligʻi (12.13.1906-12.3.1908). General-leytenant (1908 -yil 3 -dekabr; farq uchun). 2-Sibir miltiq diviziyasi boshlig'i (3.12.1908-13.12.1911). 20-piyoda diviziyasi boshlig'i (1911 -yil 13- dekabr - 1913 yil 1 may). 1913- yil 1- mayda u Kavkaz Grenader diviziyasining boshlig'i etib tayinlandi va u bilan 2-Kavkaz armiyasi korpusi tarkibida urushga kirdi. 1915- yil 8- iyunda u Kiev shtab-kvartirasida, 1915- yil 3- sentyabrda esa Petrograd harbiy okrugida unvonlar zaxirasiga olingan. 34-armiya korpusi qoʻmondoni (1916-yil 23-fevral – 1917-yil 22-yanvar). Piyodalar generali (10.4.1916; farq uchun). 1916- yil iyul oyidan boshlab korpus 4-armiya tarkibiga kirdi va 1916 yil avgustda u maxsus armiya tarkibiga o'tkazildi. 1917- yil 22- yanvarda u Kiev harbiy okrugi shtab-kvartirasida unvonlar zaxirasiga tayinlangan holda lavozimidan haydaldi. 1917-yil 8-fevraldan Petrograd harbiy okrugining zaxiradagi safida edi. 1917 -yil 15- aprelda u forma va pensiya bilan kasallanganligi sababli xizmatdan bo'shatildi.

Oktyabr inqilobidan keyin u Kavkazga jo'nab ketdi va u erda Oq harakatga qo'shildi. U Gruziyadagi ko'ngillilar armiyasining bosh qo'mondonligi vakili bo'lgan, Gruziya hukumati tomonidan hibsga olingan. 1918- yil 10- oktyabrdan u ko'ngillilar armiyasining yarim rasmiy Tiflis markazini boshqargan (1919- yil 2 -fevralda tasdiqlangan). VSYUR tarkibida - Yekaterinoslav komendanti (1919), 1919- yil 3-noyabrdan u ko'ngillilar armiyasi saflarida zaxirada edi. Oq qo'shinlar mag'lubiyatga uchragach, u Yugoslaviyaga hijrat qildi.

1928 -yil 28- noyabrda Belgradda vafot etgan.

Manbalar
--------

* Vladimir Pavlovich Shatilov Khronos veb-saytida
* Шатилов, Владимир Павлович (ruscha). // "Buyuk urushda Rossiya armiyasi" loyihasi.
**Jabal ibn** **Javval** — 7-asrda yashab, arab tilida ijod qilgan yahudiy shoirlaridan biri hisoblanadi. U Muhammad alayhissalom zamondoshi edi.

Ibn Hishomga va Abu al-Faraj al-Isfahoniy so'zlariga ko'ra, Jabal taalabiy edi, lekin ularning hech biri bu haqiqatni tan olmaydi. U yahudiy edi. Ibn Hajar esa o'zining "Kitob al-ashabah fi tamyiz ash-shahobah" biografik lug'atida, ibn al-Kalbiy va al-Marzaboniyga tayanib, shunday bo'lganligini va Jabal keyinchalik Islomni qabul qilganligini aytib o'tadi. Yoqut Jabalning bir baytini keltirayotgan paytida, uni xato qilib "Jamol ibn Javvol at-Tag'labiy" deb ataydi.

Jabal ismi yuqorida tilga olingan arab mualliflari tomonidan onda-sonda keltirib o'tilgan. Abu al-Faraj Jabalning ikki misrasini keltirib o'yganda, ular o'rtasida yuzaga kelgan janjal haqida kelib chiqishi Taalabiy bo'lgan shoir Ash-Shamaxga yozgan she'rida ko'rinadi. Bu, ehtimol, Abu al-Faraj ya'ni, ash-Shammax Jabalning singlisi Kalbani sevib qolgani va oradan ko'p o'tmay, ash-Shammax safarga chiqib ketganida, u o'z ukasiga uylanib oladi, hafsalasi pir bo'lgan oshiq va Jabal o'rtasida she'riy musobaqaga ayanan shu sabab bo'lib qoladi. Shoirning o'n bir misrasini Hishom keltirib o'tadi, ushbu she'riy parchasi yahudiylik dinini yetarlicha ochib bergan. Bular Banu an- Nodir qabilasining boshlig'i Huyay ibn Axtabning o'limi va bu qabila va Banu Qurayzaning Muhammad tomonidan mag'lubiyati haqidagi elegiyadir. Bu misralar shoir Hasan ibn Sobitga javob sifatida edi. Aftidan, ular to‘liq she’r hosil qilmaydi; chunki ibn Hajar Jabalning Ibn Hishom iqtibosida uchramasligi, balki bir xil oʻlchov va qofiyaga ega boʻlgan, shuning uchun ham xuddi shu sheʼrdan boʻlgan bir baytni keltiradi.

Yana qarang
-----------

* Abu Afak
* Ka'b ibn al-Ashraf

Manbaalar
---------

* The Jewish Enycyclopedia
BOʻZNOCH (Helichrysum arenarium L. Moench.) — qoqidoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Boʻyi 40—45 sm, poyasi qalin tuk bilan qoplangan. Pastki barglari keng, teskari tuxumsimon, yuqoridagilari — ensiz, nashtarsimon. Guli sariq, gul savatchalari dumaloq boʻlib, poya uchida murakkab qalqonsimon toʻpgul hosil qiladi. Iyun oxiridan sentabrgacha gullaydi. Togʻ yon bagʻirlaridagi qiyaliklarda oʻsadi. Poyasi, bargi va gullarida efir moylari, oshlovchi moddalar, shuningdek karotin, S vitamin, stearin, flavonoid kabi moddalar bor. B. gullaridan tayyorlangan qaynatma jigar kasalliklarini davolashda ishlatiladi. B.dan sariq boʻyoq olinadi. B. kiyim-kechaklarni kuyadan saqlashda ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kamo viloyati (Kamoi viloyati)** — Armaniston SSR va Armaniston tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik sanalgan, 1930—1995 yillarda mavjud boʻlgan. Markaz — Kamo .

Tarixi
------

Tuman 1930-yilda **Nor-Bayazet tumani** nomi bilan tashkil etilgan.

1959-yilda Nor-Bayazet viloyati Kamo viloyati (Kamoi viloyati) deb oʻzgartirildi. 1962-yilda tuman tugatildi, ammo 1964-yilda u qayta tiklandi. U 1995-yilda Armanistonning yangi maʼmuriy-hududiy boʻlinishga oʻtishi davrida bekor qilingan. Kamo viloyati aholisi nisbatan siyrak joylashgan.

Geografiyasi
------------

1948 -yil 1-yanvarda tuman hududi 611 km² tashkil etgan. Armanistonning markaziy qismida joylashgan, sharqdan dengiz siohillarini yuvib turgan boʻlsa shimoliy, janubiy va gʻarbiy hududlarini esa Armaniston boshqa viloyatlari oʻrab turgan. 1989-yil maʼlumotiga koʻra viloyat aholisi 30,6 ming kishini tashkil etgan. kamo viloyati iqlimi nisbatan yogʻinlar hisobiga yozi salqin qishi sovuq hisoblangan. Kamo viloyatining (Kamoi viloyati) iqlim resurslari shakllanishida uning relyef xususiyatlari va gidrografik jihatdan uni sharqdan va shimoldan oʻrab turuvchi dengiz muhim rol oʻynab bergan. Kamo viloyati (Kamoi viloyati) aholisi dehqonchilik bilan shugʻillanar edi, buning asosiy sabablardan biri unumdor tuproqlardan tashkil topgan edi. Viloyat hududida nisbatan yarim butasimon landshaft manzaralari va oʻrmonlar ham mavjud boʻlgan. Kamo viloyatida (Kamoi viloyati) shifobaxsh buloqlar ham mineral suv resurslariga boy boʻlgan, mahalliy aholi doimiy xoʻjaliginin dehqonchilik, ovchilik va baliq ovlash kabi oziq ovqat sanoatining tarmogʻlarini oʻzida jamlagan edi.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

1948-yilga kelib okrug tarkibiga 1 shahar (Nor-Bayazet) va 13 qishloq sovetlari kirdi: Ayrivan, Artsvakar, Axkalinskiy, Atsaratskiy, Batikyanskiy, Gegarkuninskiy, Karmir-Gyuxskiy, Kuzadjikskiy, Lchapskiy, Muxanskiy, Noraduzskiy, Tsaghenskiy shular jumlasidandir.

Manbalar
--------

1. ↑  [countrymeters.info „Население Армении"]. 23-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  *Армянская ССР. Административно-территориальное деление*. Ереван: Армгиз, 1948.
**Boʻzatov tumani** — Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi tuman. 1979-yil 10-aprelda tashkil etilgan (1988-yil sentabrda tugatilib, 1990-yil martda qayta tuzilgan). Boʻzatov tumani shim.da Moʻynoq tumani, gʻarbda Qoʻngʻirot, Qanlikoʻl tumanlari, sharkda Chimboy, Kegayli tumanlari, jan.da Nukus tumani bilan chegaradosh. Maydoni 1,98 ming km². Aholisi 20,0 mingdan ziyod kishi (2000). Boʻzatov tumani da 1 shaharcha (Qozonketkan) va 4 ovul fuqarolari yigʻini (Aspantay, Yorkindaryo, Koʻksuv, Kuskanatov) bor. Markazi — Qozonketkan shaharchasi. Aholisi, asosan qoraqalpoq, oʻzbek va qozoqlar, shuningdek rus, turkman va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 1 km² ga oʻrtacha 8,7 kishi toʻgʻri keladi. Shaharliklar 4 ming, qishloq aholisi 15,8 ming.

Tabiati
-------

Boʻzatov tumani Amudaryoning quyilish yerida joylashgan. Iqlimi keskin kontinental. Qishi sovuq, yozi issiq. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —5°, iyulniki 28°. Yiliga 110 mm dan ziyod yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 90—100 kun. Amudaryo Boʻzatov tumani ni gʻarb va shim.gʻarbdan 98 km masofada kesib oʻtadi. Boʻzatov tumani hududida Dovutkoʻl suv ombori joylashgan. Tuprogʻi toshli shoʻrxok tuproq, shoʻrxoklar tarqalgan, qoʻriq yerlar bor. Butacha va buta oʻsimliklari oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, shaqal, tulki, toʻngʻiz, quyon, qirgʻovul, gʻoz, oʻrdak va boshqa yashaydi.

Iqtisodiyoti
------------

Boʻzatov tumani qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Tumanda jami 7 shirkat xoʻjaligi boʻlib, shundan 6 tasida chorvachilik bilan shugʻullaniladi, bittasida paxta yetishtiriladi. Tuman hududida Boʻzatov oʻrmon xoʻjaligi va „Asan" xususiy kichik korxonasi (xalq isteʼmoli mollari ishlab chiqariladi) bor. Kaolin va ohak xom ashyosi konlari topilgan. Umumiy ekin maydoni 14638 ga, shu jumladan gʻalla ekinlari 2116 ga, texnika ekinlari 600 ga, shundan paxta 570 ga, yemxashak ekinlari va boshqa 11254 ga. Tuman shirkat va shaxsiy xoʻjaliklarida 25502 qoramol, 9028 qoʻyechki, 1475-yilqi, 829 tuya bor. Tuman oʻrmon xoʻjaligining umumiy maydoni 26318 ga, shundan oʻrmonzorlar 8824 ga, daraxtzorlar 107 ga, bogʻlar 12 ga va boshqa Avtomobil transporta — tumanda yagona transport vositasidir.

1999/2000 oʻquv yilida 16 umumiy taʼlim maktabi, 1 akademik litsey, 7 musiqa maktabi faoliyat koʻrsatdi. Tuman madaniyat uyi, qishloq klubi, avtoklub, kutubxona (qariyb 112 ming kitob va jur.lar), tuman markaziy kasalxonasi, 95 oʻrinli 2 qishloq kasalxonasi bor. Jami 34 vrach ishlaydi. 10 ming kishiga 17 vrach toʻgʻri keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻzatov tumani" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |