**Gazlarni suyultirish** — bu gazning suyuq holatga fizik aylanishi (kondensatsiya). Gazlarni suyultirish murakkab jarayon boʻlib, yuqori bosim va juda past haroratlarga erishish uchun turli xil siqish va kengayishlardan foydalanadi, masalan, turboekspanderlar . 

Suyuq azot

Foydalanadi
-----------

Suyuqlanish jarayonlari ilmiy, sanoat va tijorat maqsadlarida qoʻllaniladi. Koʻpgina gazlarni oddiy sovutish orqali oddiy atmosfera bosimida suyuq holatga keltirish mumkin; bir necha, masalan, karbonat angidrid, shuningdek, bosim talab qiladi. Suyuqlanish gaz molekulalarining asosiy xususiyatlarini (molekulyar kuchlar) tahlil qilish yoki gazlarni saqlash uchun ishlatiladi, masalan: LPG va sovutish va konditsionerda. U erda gaz *kondensatorda* suyultiriladi, u yerda bugʻlanish issiqligi chiqariladi va bugʻlanish issiqligi soʻrilgan *bugʻlanish* moslamasida bugʻlanadi. Ammiak birinchi sovutgich boʻlib, sanoat sovutgichlarida hali ham keng qoʻllanilmoqda, ammo u asosan turar-joy va tijorat maqsadlarida neft va galogenlardan olingan aralashmalar bilan almashtirildi.

Suyuq kislorod shifoxonalarga nafas olish muammosi boʻlgan bemorlarni gazga aylantirish uchun beriladi va suyuq azot tibbiyot sohasida kriojarrohlik uchun, urugʻlantiruvchilar urugʻni muzlatish uchun, dala va laboratoriya olimlari tomonidan namunalarni saqlash uchun ishlatiladi. Suyultirilgan xlor suvda yakuniy eritma uchun tashiladi, shundan soʻng u suvni tozalash, sanoat chiqindilarini, kanalizatsiya va suzish havzalarini tozalash, pulpa va toʻqimachilik mahsulotlarini oqartirish va uglerod tetraklorid, glikol va boshqa koʻplab organik birikmalar, shuningdek fosgen ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. gaz.

Oldindan sovutilgan Xempson-Linde tsikli bilan geliyni suyultirish (<sup id="mwLQ">4</sup> He) 1913 yilda Xayke Kamerlingh Onnes uchun Nobel mukofotiga olib keldi. Atrof muhit bosimida suyultirilgan geliyning qaynash nuqtasi 4.22 K (−268.93 °C) teng. 2.17 dan past K suyuqlik 4 U oʻta suyuqlikka aylanadi (1978 yil Nobel mukofoti, Pyotr Kapitsa) va ikkinchi tovush orqali issiqlik oʻtkazuvchanligi, nol yopishqoqlik va boshqalar qatorida favvora effekti kabi xarakterli xususiyatlarni koʻrsatadi.

Havoni suyultirish, kriyojenik havo ajratish birligida fraksiyonel distillash orqali havo komponentlarini ajratib, azot, kislorod va argon va boshqa atmosfera asil gazlarini olish uchun ishlatiladi.

Tarix
-----

Suyuq havo
----------

### Linde jarayoni

Havo Linde jarayoni bilan suyultiriladi, bunda havo navbatma-navbat siqiladi, sovutiladi va kengaytiriladi, har bir kengayish haroratning sezilarli darajada pasayishiga olib keladi. Pastroq harorat bilan molekulalar sekinroq harakatlanadi va kamroq joy egallaydi, shuning uchun havo suyuqlikka aylanadi.

### Klod jarayoni

Havoni Klod jarayoni orqali ham suyultirish mumkin, bunda gaz ikki kamerada ikki marta izentropik kengayishiga ruxsat beriladi. Kengayayotganda, gaz kengayish turbinasi orqali olib kelingani uchun ish qilishi kerak. Gaz hali suyuq emas, chunki bu turbinani yoʻq qiladi. Tijoriy havoni suyultirish zavodlari havoni oʻta kritik bosimlarda kengaytirish orqali bu muammoni chetlab oʻtadi. Yakuniy sıvılaşma, termal kengayish valfida izentalpik kengayish bilan sodir boʻladi.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Greenwood, Harold Cecil*. Industrial Gases*. D. Van Nostrand, 1919 — 87 bet.

Havolalar
---------

* Gazlarni suyultirish
* Vodorodni suyultirish tarixi — NASA (Wayback Machine saytida 2009-12-22 sanasida arxivlangan)