recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Stikine daryosi
**Stikine Country** /stɪˈkiːn/, shuningdek, **Stikine okrugi** yoki oddiygina **"Stikine"** deb ataladi, Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasining tarixiy geografik mintaqalaridan biri bo'lib, markaziy Alyaskaning Panhandle va shimoli-g'arbiy qismida joylashgan. Stikine daryosi havzasini va uning irmoqlarini o'z ichiga oladi. **Stikine-Iskut** atamasi (yakka o'zi yoki turli xil kombinatsiyalangan shakllarda "Tuman", "Mamlakat", "Region") hududni tavsiflash uchun ham juda keng tarqalgan va Stikinening eng katta irmog'i bo'lgan Iskut daryosiga ishora qiladi va uning janubiy irmog'i sifatida tasvirlanishdi hohlashadi.

Geografiya
----------

Stikin havzasida aholi kam, asosan Tahltan xalqi vakillari yashaydi, ammo quyi oqimlar Stikine og'zidan bir oz tashqarida joylashgan Etolin orolida joylashgan Alyaskaning Vrangell shahrida joylashgan Tlingit xalqlari guruhi hududidir. Mintaqa muzlagan tizmalari, yarim qurg'oqchil subarktik vulqon platolari va konuslari, chuqur daryo kanyonlari, eng avvalo tabiatshunos Jon Muir tomonidan "shimoliy Yosemit "deb ta'riflagan Stikine Grand Canyonining qattiq va g'ayrioddiy aralashmasi bilan mashhur. ". Shuningdek, daryoning o'ng (g'arbiy) qirg'og'i bo'ylab Alyaska chegarasidan bir necha mil shimolda joylashgan Buyuk muzlik ham diqqatga sazovor va juda mashhur joylardan biri.

Tarix
-----

Mintaqa 19-asrga kelib Oltin shoshilinch shahar bo'lishi kerak bo'lgan Atlin atrofida joylashadigan Taku va Inland Tlingit xalqlarining an'anaviy uyi edi. Tahltan kabi boshqa birinchi xalqlar Telegraph Creek va Dease ko'lida joylashdilar. Sekani Finlay va Parsnip daryolari bo'ylab yashagan, sharqda Kaska xalqi Liard va Dease daryolarini egallab, oxir-oqibat MakDame Creek bo'ylab joylashdi. Tumanni mahalliy bo'lmagan o'rganish 1770-yillarga qadar rus mo'yna savdogarlarining kelishi bilan sodir bo'lmadi, ular hech qachon qirg'oqbo'yi hududlaridan tashqariga chiqmagan, ammo ichki hayvonlarning terisini ta'minlash uchun Tlingitlarga tayangan. Fort Vrangellda qal'a qurilishi bilan, rus mo'yna savdogarlari 1830-yillargacha Hudson ko'rfazi kompaniyasi tomonidan Stikine daryosida Fort Taku va Fort Stikine qurilganiga qadar mintaqada monopoliyaga ega edilar.

### Stikine Gold Rush

1861-yil 12-sentabrda *Britaniya kolonisti* Viktoriya gazetasi Stikine daryosida oltin topilganligi haqidagi mish-mishni xabar qildi va keyingi bahorga kelib, 200 dan ortiq konchilar Kassiarga chiqishdi. Ulardan 60 nafari kapitan Uilyam Murga tegishli bo'lgan "*Uchar Gollandiyalik* "sternwheelda bordi.

Fraser Canyon yoki Cariboo Gold Rush o'z mintaqalarida bo'lgani kabi, shoshqaloqlik hududni hal qilmagan bo'lsa-da, Britaniya Kolumbiya gubernatori Jeyms Duglasning e'tiborini tortdi, u Britaniya hukumatiga Stikine Territory liniyasini yaratishni iltimos qildi. Britaniya Kolumbiyasining shimoliy chegarasi bo'lgan Finlay va Skeena daryolari shimoldan 62-parallelgacha va sharqdan 125-meridiangacha. Hudud 1862 yilda tashkil etilgan va bir yildan so'ng u Britaniya Kolumbiyasi koloniyasiga birlashtirildi.

Ma'lumotnomalar
---------------

* *Kassiar Cho'ldagi marvarid* Syuzanna LeblanISBN 0-920576-99-0
**Aldegidokislotalar va ketokislotalar**, oksokarbon kislotalar — molekulasida karbonil (aldegid yoki keton guruhlari) va kar-boksil guruhlari boʻlgan organik birik-malar. Ular funksional guruhlarning molekulada oʻzaro joylashishiga qarab, a-, r4-, u- va boshqa oksokarbon kislotalarga boʻlinadi. a-aldegidokislotaning birinchi namunasi gliok-sal kislota (SNOSOON) pishmagan mevalar tarki-bida uchraydi. a-ketokislotaga pirouzum kislota (SN3SOSO-ON) namuna boʻla oladi; u organizmda moddalar almashinu-vi jarayonida qatnashadi. R-A. va K. juda beqaror, ularning ichida eng ahamiyatlisi atsetosirka efirdir. uketokislotadan penitsill kislota katta ahamiyatga ega boʻlib, antibiotik hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Aldan (maʼnolari).

**Aldan** — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi Saxa (Yakutiya) Respublikasidagi daryo. Lenaning eng yirik oʻng irmogʻi. Stanovoy tiz-masining shim. yon bagʻridan boshlanadi. Yuqori oqimida Aldan yassitogʻligini kesib oʻtib, Yakutskdan 160 km quyida Lena daryosiga quyiladi. Uzunligi 2273 km. Havzasining maydoni 729 ming km². Daryoda yogʻoch oqiziladi. Kuyilish yeridan 1753 km masofada kema qatnaydi. Kor va yom-girdan suv oladi. Quyilish yerida oʻrtacha yillik suv sarfi 5110 m³/sek. A. quyi qismida oktabr oxirida muzlab, may oyida muzdan boʻshaydi. A.da baliq ovlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melanj gazlama** — har xil rangga boʻyalgan tolalar (paxta, jun, kim-yoviy va sunʼiy tolalar) aralashmasidan yigiriladigan bir ipli yoki pishitilgan kalava ip (melanj ip) dan toʻqiladigan rangdor gazlama. Keng tarqalgan xillari: triko, sheviot, drap, diagonal, koverkot, movut. Jun tolalaridan toʻqilgan M. g. nomiga "melanj" soʻzi qoʻshiladi, mas, mo-vut-melanj, drap-melanj va h. k. Oddiy rangdor yoki boʻyalgan gazlamalardan M.g. uziga xos rang jilolari ("uyinlari") bilan farqlanadi. Paxta tolalaridan toʻqilgan M. g. ni pardozlashdan oqartirish (ohorlash) jarayoni bajarilmaydi, chunki bunda tolalarning ranglari aynishi mumkin. Unga faqat mexanik ishlov berish (uzun tuklarini qirqish, tarab tuk chiqarish) va maxsus moddalar (kraxmal, yelim, sintetik smola va boshqalar) shimdirish (qattiqlik, gʻijimlanmaslik, kirishmaslik xossalarini berish uchun) mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melanotsitlar** (melano... va yun. cytus — bu yerda hujayra) — odam va umurtqali hayvonlarning pigment hujayralari, melaninni sintez qiladi (qarang Melaninlar). M. 2 xil boʻladi: 1) erkin M. (teri, tukli follikulalar, miya pardalari, koʻzning tomirli pardasi va h.k.) — nerv bolishlaridan paydo boʻlib, nerv naychalari yopilgan davrda rangeiz, harakatchan hujayralar — melanoblastlar holida gavdaning turli qismlariga tarqaladi; 2) epitelial M. (koʻz siliar burmalari, rangdor va toʻr pardasining pigmentli epiteliysi) — koʻzning birlamchi boshlangʻich hujayralaridan vujudga keladi. Albinoslarda M. rangeiz; ularda faol tirozinazalar yoʻkligi uchun melaninlar sintezlanmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muin Voiz** (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir va voiz, mavlono Hoji Muhammad Farohiyning oʻgʻli. Nomi "Majolis un-nafois"ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. 

Alisher Navoiy uning katta voiz ekani, muridlari koʻpligi, minbarga chiqqanda devonaga xos harakatlar qilishi va taxtani tepishi hamda oʻzini "Muin devona" deb atashi haqida maʼlumot beradi. Muin Voiz bir kuni Hazrat Ali (r.a)ning imonlari taqlidiydir, degani uchun ul zotning ruhlaridan koʻp aziyat koʻradi, tavba qilib, zoʻrgʻa qutuladi. Akasi Mavlono Nizomiddin unga ikki marta shahar qoziligini taklif qilganda ham rad etgan va shunday javob bergan ekan: *"Muini mo qobiliyati bisyor dosht, in zinapoyayi choʻbin uro zoeʼ soxt"* (Mazmuni: Bizning Muʼinimiz oʻta qobiliyatli edi, lekin bu yogʻoch zinapoyalar uni yoʻq qildi). 

Navoiy uning tabiatidagi devonalikni inobatga olib, u har qanday soʻz aytsa, afv etsa boʻladi, sheʼrida vazn, qofiya va radifni qoʻllashdagi baʼzi nuqsonlar ham kechirimlidir, deydi. "Majolis un-nafois"da uning quyidagi bayti keltirilgan:

> Magar fasli bahor omadki, olam sabzu xurram shud,
> 
> 
> Magar vasli nigor omadki, dil bo vasl hamdam shud.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Bahor fasli keldimi ekan, olam koʻklamlashib, shodlikka toʻldi, goʻzalning visoli yetishdimikin, koʻngil vasl­ga hamdam boʻldi).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muhr (maʼnolari).

**Muhr** — yuridik yoki jismoniy shaxsning nomi toʻliq yozilgan matnning (matn va rasmning) qabariq yoki botiq tasviri boʻlgan bosma shakl (asbob). Krgʻoz, surgʻuch, mum va boshqa materiallarga nusxa tushirishga xizmat qiladi. Muhr nusxasiga shtamp nusxasidan farqli oʻlaroq tuzatishlar va qoʻshimchalar qilish mumkin emas. Ayrim xillari gerb muhri deb atalgan koʻrinish hosil qilib, davlat gerbi tasviri boʻlgan yumaloq shaklda boʻladi. Oʻtmishda Muhrning sopol, mis, poʻlat, bronza, kumush, oltindan qilingan xillari ham boʻlgan. Shakli toʻrtburchak, doyra, ellipssimon va h.k. Qadimda Oʻrta Osiyodagi har bir eʼtiborli odam, eshon, muftiy, qozi, amir, xonlarning oʻz Muhri boʻlgan. Muhr yuzasiga egasining nomi, mansabi va yasalgan yili qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
FARMER (Farmer) Genri Jorj (1882. 17.1, Birr, Irlandiya — 1965.30.12, Karluk, Lanark grafligi) — ingliz musiqashunosi, dirijyor, kompozitor. Yevropada musiqiy sharqshunoslik fanining asoschilaridan. Glazgo universitetini tugatgan (1910). Angliyaning turli teatrlarida dirijyor (1910—47), Glazgo universiteti oʻqituvchisi va kutubxonaning musiqiy boʻlimi mudiri (1934-yildan). 1916-yildan Sharq xalklari musiqa madaniyati, xususan, Forobiy, Ibn Sino va boshqalarning musika risolalarini oʻrganib, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida maʼruzalar oʻqigan, oʻnlab kitoblar nashr etgan ("Arab musiqasi tarixi 13 a.gacha", 1929; "Sharq musiqa cholgʻulari", 1931; "Islom musiqasi", 1957 va boshqalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevropa fanlar, sanʼat va adabiyotlar akademiyasi, EANIL** (Academie Europeenne des Sciences, des Arts et des Lettres, AESAL) — 1980-yilda tashkil etilgan va milliy akademiyalarning 300 dan ortiq aʼzolarini, 54 nafardan 72 nafar Nobel mukofoti sovrindorlarini birlashtirgan xalqaro nodavlat tashkilotdir. mamlakatlar.

EANILning maqsadi irqiy, milliy, til, diniy va boshqa farqlardan qatʼi nazar, tinchlik manfaatlari yo‘lida xalqlar o‘rtasida taʼlim, fan, sanʼat va adabiyot sohasidagi hamkorlikni rivojlantirishdan iborat.

YuNESKO, milliy akademiyalar va boshqa xalqaro va milliy tuzilmalar bilan hamkorlik qiladi.

Akademiyaning bosh qarorgohi Fransiyaning Parij shahrida joylashgan.

Faoliyatga tadqiqot oʻtkazish, konferensiyalar tashkil etish, hisobotlarni nashr etish kiradi. Har yili xalqaro simpoziumlar oʻtkazadi.

Akademiyaning asl maqsadi G‘arb va Sharq (birinchi navbatda SSSR) o‘rtasida ko‘prik o‘rnatish edi. Hozirda Akademiya Yevropaning dunyodagi rolini yaxshiroq tushunish va anglash maqsadida Amerika, Afrika, Osiyo, Okeaniya vakillari bilan keng hamkorlik qilmoqda.

EANILning hozirgi prezidenti Jan-Patrik Konnerad, London Imperial kolleji prezidenti va taniqli fizika professori, Eurosciencening sobiq prezidenti.

EANILning birinchi prezidenti Iren Joliot-Kyurining sobiq hamkori va Lui de Broylning shogirdi professor Raymond Daudel edi. Daudel 2006-yilda hayotining so‘nggi kunlarigacha akademiyani boshqargan.

Akademiyani tashkil etish tashabbusi (1973) akademiya tashkil etilganidan beri uning bosh kotibi boʻlgan doktor Nikol Lemer d’Agadjioga tegishli.

Manbalar
--------

1. ↑  „HISTORIQUE DE L’ACADÉMIE EUROPÉENNE DES SCIENCES, DES ARTS ET LETTRES". *europeanacademysciencesartsandletters*. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „arxiv nusxasi". 1-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Akademiya veb-sayti:
* Akademiya haqida YuNESKO saytlari:
	+ ;
	+ ;
	+ .
**Yevropa iqtisodiy hamjamiyati bilan Turkiya uyushmasi toʻgʻrisidagi bitim**(turkcha: *Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Ekonomik Topluluğu Arasında Bir Ortaklık Oluşturma Anlaşması*, inglizcha: *Agreement Creating An Association Between The Republic of Turkey and the European Economic Community*) Turkiya va Yevropa Ittifoqi oʻrtasida hamkorlikni amalga oshiradigan xalqaro shartnoma. Shartnomani imzolashdan maqsad Turkiya bilan oʻsha paytda Yevropa iqtisodiy hamjamiyati (YEC) oʻrtasida siyosat, savdo, madaniyat va xavfsizlikni mustahkamlash sohasidagi integratsiyani chuqurlashtirish edi.chuqurlashtirish edi.

Turkiya,  1959-yil iyul oyida YEC tashkil etilgandan soʻng,  1958-yilda Yevropa iqtisodiy hamjamiyatiga aʼzo boʻlish uchun murojaat qildi.

Shartnoma Ankarada 1963-yil 12-sentyabrda imzolandi. Unga koʻra, YEC va Turkiya oʻrtasida bojxona ittifoqini tashkil etishning uch bosqichli jarayoni boshlandi.

1970-yilda, Turkiya va Yevropa Ittifoqi shartnoma uchun qoʻshimcha protokol kelishib oldilar.

1995-yil 6-martda , Yevropa Ittifoqi-Turkiya uyushmasi Kengashi, bitimga muvofiq tashkil etilgan, Yevropa Ittifoqi va Turkiya oʻrtasida bojxona ittifoqini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1995-yil 31-dekabrda bojxona Ittifoqi kuchga kirdi.

Yana qarang
-----------

* Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga kirishi masalasi

Manbalar
--------

1. ↑  Official Journal of the European Communities 1973, C113 p2
2. ↑  Official Journal 1973, C113, p18

Havolalar
---------

* Shartnoma matni(Inglizcha) )
* 1977 yilgi kelishuvga qoʻshimcha protokol matni(Inglizcha) )
**Astronomik asbob xatosi** — biror bir yoritqichni kuzatishda yoki kattalikni oʻlchashda asbobning nuqsonir notoʻgʻri ishlashi va b. sabablarga koʻra kelib chiqadigan xato. Hamma vaqt kuzatish va oʻlchash natijalarini koʻpaytirib yoki kamaytirib yuboradi. Osmon ismlarini kuzatishdakelib chiqadigan xato teleskop obyektivlari va koʻzgularining turli abberatsiyalari, mikroskoplarining notoʻgʻri ishlashi va texnik nuqsonlari bilan bogʻliqdir. Bularning hammasi izchil (*sistematik*) xato hisoblanadi. Astrofotografiyalarni laboratoriyada koordinatalarni oʻlchash mashinasi, astrofotometr, astrospektrometr va h.k. yordamida oʻlchashda, asboblarni yasashda, oʻrnatish yoki notoʻgʻri ishlashida yoʻl qoʻyilgan izchil xatolar uchraydi. Xatolarning hammasi atrof muhitdagi temperatura oʻzgarishiga bogʻliq. Kuzatish va oʻlchash davrida hamma izchil xatolar tekshiriladi va hisobga olinadi. Shu bilan birga kuzatishda teleskopga bogʻliq boʻlmagan, ammo kuzatish natijalarini izchil oʻzgartiradigan refraksiyani ham hisobga olishga toʻgʻri keladi. Yuqorida aytilgan hamma xatolar hisobga olinganda ham oʻlchash natijalari hisoblab topilgan natijalarga mos tushmaydi. Bu hol oʻlchashda tasodifiy xato borligini koʻrsatadi. Tasodifiy xatoning kelib chiqishi sabablari (qoʻpol xato bundan mustasno) juda murakkab va koʻp. Oʻlchash natijalarini bunday xatodan xoli qilish uchun har bir kattalikni bir necha marta qayta oʻlchash usuli qoʻllaniladi. Tasodifiy xatolar nazariyasiga koʻra, istalgan kattalikni koʻp marta oʻlchash uning haqiqiy qiymatiga eng yaqin qiymatni topish imkonini beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Astrofotometriya** (ostro… va foto, yunoncha metreo – oʻlchayman) – amaliy astrofizika boʻlimi; u osmon jismlaridan kelayotgan nurlarni oʻlchash va nurlanish spektrining turli qismlari ravshanligini oʻrganish bilan shugʻullanadi. Yoritqichlar ravshanligini aniqlashning eng sodda yoʻllari vizual va fotografik usullar hisoblanadi. Bunda ravshanligi maʼlum boʻlgan (standart) yulduzlardan taqqoslash maqsadida foydalaniladi. Zamonaviy ilmiy tadqiqot ishlari Astrofotometriyada asosan turli fotoelektrik nur qabul qilgichlar, xususan, fotoelektron koʻpaytirgich, fotoqarshilik, fotodiod va boshqa yordamida bajariladi. Bularning samarasi foto-emulsiyaga nisbatan kamida yuz marta yuqori. Astrofotometriyada zaryad aloqasiga asoslangan matritsali asboblar (SSD) qoʻllaniladi; bunda fotoelektrik va fotografik (tasvirni hosil qilish) xususiyatlari birgalikda hisobga olingan. Astrofizik obyektlar spektrida energiya taqsimotini oʻrganish maqsadida koʻp rangli Astrofotometriya qoʻllaniladi. U toʻlqin uzunlik X boʻylab spektrning turli qismlari uchun nurlanish oqimini oʻlchaydi va natijalarni yulduz kattaligi mbirligida ifodalab beradi. Pogson formulasitti yoritilganlik nurlanish intensivligi Iga toʻgʻri mutanosib ekani sababli, bu formula yordamida quyidagi munosabat keltirib chiqariladi: m(λ,)=\_2,5lg[ (Iλ1)/I(λ,)]

Ushbu ayirma yulduzning rang koʻrsatkichi deyiladi. Uning qiymati qanchalik katta boʻlsa, yulduz rangi shunchalik „qizil" hisoblanadi va bu rang maʼlum spektral oraliqqa mansub boʻladi. Umuman, yulduz kattaligi nechta spektral oraliq uchun topilishiga qarab shuncha rangli fotometriya qoʻllanilgan deyiladi. Yulduzlar spektrining turli qismlari uchun energiya taqsimotini oʻrganish dastlab fotometrik sistemani ishlab chiqishlikni talab etadi. Bu sistemaga har bir rangning effektiv toʻlqin uzunligi, uning effektiv yarim kengligi AL fotometrik standartlari (maʼlum yulduzlar uchun oʻlchangan nurlanish oqimi qiymatlari) va boshqa kiradi. Fotometrik sistemalar uch turga boʻlinadi: keng polosali (∆λ>300 A°), oʻrtacha polosali (100A)< <300A) va tor polosali (∆λ <100A). Amalda koʻproq keng polosali Astrofotometriya qoʻllanilib, ayniqsa uch rangli U(ultrabinafsha), V (koʻk), V(sariq) sistema yordamida topilgan U– V va V – Vrang koʻrsatkichlar orasidagi statistik diagrammadan zarur maʻlumotlar olinadi. Bu sistemani Xboʻyicha davom ettirib, qizil (K) va infraqizil (I) kattaliklar ham kiritilsa, besh rangli fotometriya hosil boʻlib, qoʻshimcha rang koʻrsatkichlar yordamida yoritqichning fizik xususiyatlari chuqurroq oʻrganiladi. Hozir 12 rangli keng polosali fotometrik sistema ishlab chiqilgan. Oʻrtacha va tor polosali sistemalar faqat maxsus hollarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar ombori Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sfera astrolyabiyasi
**Astrolyabiya** (lot. astrolibium), usturlab – joyning geografik koordinatalarini, vaqtni, obyektning azimutini, yulduzlarning chiqish va botish paytlarini, shuningdek amaliy astronomiyanit boshqa masalalarini hal qilishda ishlatiladigan koʻchma astronomik asbob. Astrolyabiya qadim zamonlardan (miloddan avvalgi 2-asrdan) beri maʼlum. Turli davrlarda tuzilishi va tashqi koʻrinishi turlicha boʻlgan. Oʻrta asrlarda Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan. Astrolyabiya darajalarga boʻlingan doira, chizgʻich va vizirlovchi dioptrdan iborat. Yoritqich balandligini aniqlash paytida Astrolyabiya maxsus halqa yordamida osib qoʻyilgan (rasmga q.) 17-asrda tayyorlangan Astrolyabiyalarning biri Toshkentdagi tarix muzeyida saqlanmoqda. Astrolyabiya gorizontal burchaklarni oʻlchashda keng qoʻllanilgan. Hozir qoʻllaniladigan Astrolyabiya astrometriya muammolarini hal qilishda keng ishlatiladigan murakkab asbob. Shulardan biri Danton Astrolyabiyasi deyiladi. Uning yordamida vaqtni, geografik kenglama va uzunlamani aniqlash, Yer qobigʻining harakatini tekshirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar ombori Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Iminjon Qodirov** (1916—1976-yillarda yashab oʻtgan) — sovet davlat va siyosat arbobi. Olim, pedagogika fanlari doktori, professor, SSSR Pedagogika fanlari akademiyasi muxbir aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Iminjon Qodirov 1916-yilda Oʻsh shahrida tugʻilgan. 1943-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Qodirov 1937-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1937-1976-yillarda maktab va pedagogika bilim yurtida oʻqituvchi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Namangan shahridagi maktab direktori, KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi)ning Namangan shahar komiteti va viloyat qoʻmitasi masʼul xodimi vazifalarida mehnat qilgan. Shuningdek, Iminjon Qodirov Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi xodimi, Oʻzbekiston SSR Taʼlim vaziri, Oʻzbekiston SSR Pedagogika ilmiy-tadqiqot instituti direktori lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan.

Qodirov Iminjon Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 4- va 6-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Olim, pedagogika fanlari doktori, professor Iminjon Qodirov 1976-yilda Toshkentda vafot etgan.

Havolalar
---------

* OʻzSE — 1979. — T. 12. — S. 145.
**Xaskash** — xashak, xaschoʻp va boshqalarni yigʻish, toʻplash yoki urugʻi sochib ekiladigan oʻsimliklar (arpa, bugʻdoy, ukrop, kashnich va boshqalar)ni ekishga moʻljallab haydalgan yoki chopilgan yer tuprogʻini maydalab tekislash uchun ishlatiladigan qishloq xoʻjaligi va uyroʻzgʻor quroli. Uyroʻzgʻorda ishlatiladigan X.ning uzun dastasi yogʻochdan, koʻp tishli tanasi toblangan pishiq metalldan yasaladi. Xaskashda ishlatiladigan X.ning traktorga tirkab yoki osib ishlatiladigan xillari boʻladi. Bunday X. oʻrilgan oʻsimlik (beda, oʻt va boshqalar) poyalarini uyum qilib toʻplash, quritish uchun agʻdarib turish, bogʻbogʻ qilib bogʻlashga tayyorlashda ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yuqoridan pastga turli xil tayoqchalar:  
  
  
  
</br> • 12 inches (30.5 cm) o'lchagich (shkala uchun)  
  
  
  
</br> • Tayvan melamin tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Xitoy chinni tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Tibet bambuk tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Vetnam palma daraxti tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Koreyaning zanglamaydigan po'latdan yasalgan tekis tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Sujeodagi koreyscha mos qoshiq  
  
  
  
</br> • Yapon palma daraxti juftliklari to'plami (ikki juft)  
  
  
  
</br> • Yapon bolalari tayoqchalari  
  
  
  
</br> • Yaponiyadan bir marta ishlatiladigan bambuk tayoqchalari (qog‘oz o‘ramida)
**Xasi tayoqchalari** ( xitoycha: 筷子 yoki xitoycha: 箸 ) - uch ming yildan ortiq Sharqiy va Janubi- Sharqiy Osiyoning aksariyati qismida oshxona va ovqat idishlari sifatida ishlatiladigan bir xil uzunlikdagi tayoqchalar shaklidagi juft tayoqchalar. Ular dominant qo'lda ushlab turiladi, barmoqlar bilan mahkamlanadi va oziq-ovqat olish, iste'mol qilish uchun qo'l harakatlari orqali ishlatiladi.

Birinchi marta xitoylar tomonidan qo'llanilgan tayoqchalar keyinchalik Buyuk Xitoyning madaniy sohasi bo'ylab, jumladan, Yaponiya, Koreya va Vetnam mamlakatlarida va keyinchalik Sinofon jamoalari orasida tarqaldi. Xuddi shunday, xasi tayoqchalari G'arbda Osiyo taomlari bilan bog'liq holda ko'proq qabul qilingan, ayniqsa, muhim Osiyo diasporasi jamoalari bo'lgan shaharlarda foydalanilgan.

Xasi tayoqchalari tekislanadi. Ular an'anaviy ravishda yog'och, bambuk, metall, fil suyagi va keramikadan yasalgan bo'lib, zamonaviy kunlarda plastik, zanglamaydigan po'lat va hatto titan kabi noan'anaviy materiallarda tobora ko'proq mavjud. Chopsticks ko'pincha ovqat idishi sifatida foydalanish uchun amaliyot va mahorat talab qiladi. Ba'zi mamlakatlarda noto'g'ri ishlatilsa, u ko'pincha rad etiladi yoki boshqalar tomonidan noto'g'ri qabul qilinishi mumkin.
**Zagir Ismagilov** haykali Ufa shahrida, shaharning Kirovskiy tumanida oʻrnatilgan.

Tarix
-----

Bastakor Zagir Garipovich Ismagilov haykali Lenin koʻchasida, uning nomidagi Ufa davlat sanʼat akademiyasi qarshisidagi Boshqird davlat opera va balet teatri yonidagi Teatr maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlikning ochilishi oʻzi asos solgan va 20-yil birinchi rektori boʻlib ishlagan akademiyaning 40-yilligiga toʻgʻri keldi.

Bu Zagir Ismagilovga Boshqirdistondagi birinchi yodgorlikdir. Yodgorlik muallifi Salavat Yulayev nomidagi Respublika Davlat mukofoti laureati, Boshqirdistonda xizmat koʻrsatgan artist Xanif Mirzagitovich Xabibrahmanov edi. Muallifning soʻzlariga koʻra, u umrida bastakor bilan uchrashish nasib qilmagan, shu bois yodgorlik ustida ishlayotganda foto va video materiallardan foydalangan. Yodgorlik meʼmori — Salavat Yulayev mukofoti laureati Sergey Anatolevich Goldobin.

Zagir Ismagilov ijodiy ilhom chogʻida qoʻlida qamish kurai bilan stulda oʻtirgan holda tasvirlangan. Yodgorlik bronzadan yasalgan. Yodgorlik atrofi panjara bilan oʻralgan. Poydevordagi rus va boshqird tillarida quyidagi yozuv bitilgan:

> Atoqli boshqird bastakori Zagir Ismagilov
> 
> 

Yodgorlikning tantanali ochilishi 2008-yil 18-oktabrda boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Boshqirdiston Prezidenti Murtazo Rahimov, Boshqirdiston Qurultoyi raisi Konstantin Tolkachev va boshqa rasmiy shaxslar ishtirok etdi. Marosim soʻngida haykal poyiga gullar qoʻyildi.

Havolalar
---------

* *Эльмира Сабирова.* „В Уфе открыли памятник выдающемуся композитору Загиру Исмагилову" (ru).  БашИнформ (18-oktabr 2008-yil). 16-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2012-yil.



* *Равиль Рамазанов.* „В Уфе откроют памятник композитору Загиру Исмагилову" (ru).  БашИнформ (17-oktabr 2008-yil). 16-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2012-yil.



* *Римма Буранбаева.* „Встреча с Исмагиловым" (ru).  Башвест (17-oktabr 2008-yil). 16-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2012-yil.
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Dovudkandi** ( দাউদকান্দি ,inglizcha: *Daudkandi* — Bangladeshning janubi-sharqidagi shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi kichik tumanning poytaxti. Shaharning maydoni 2.46km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 31 738 kishi yashagan, ulardan erkaklar 50,89%, ayollar - mos ravishda 49,11%. Aholining savodxonlik darajasi 45,2% ni tashkil etadi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Daudkandi va Banglapediya )
**Duygu Asena** (1946 yil 19 aprel - 2006 yil 30 iyul) turk jurnalisti va yozuvchisi edi.

U Istanbulda Nihal va Muhtor Asenaning qizi bo'lib tug'ilgan. Uning otasi kunjut biznesi bilan shug'ullangan. Uning bobosi CHP Gumushhane deputati Ali Shevket O'ndersev. Shoir Inji Asena ham uning singlisi.  O'rta ta'limni Kadiko'y xususiy qizlar kollejida tamomlagandan so'ng Istanbul universitetining pedagogika bo'limida tahsil oldi. Faoliyatini pedagog sifatida boshlagan Asena Haseki kasalxonasi bolalar klinikasi va Istanbul universiteti bolalar uyida ishlagan. Uning gazetadagi birinchi maqolasi 1972 yilda *"Hurriyat"* gazetasining "Kapalak" ilovasida chop etilgan. O‘shandan buyon turli jurnal va gazetalarda jurnalist, menejer bo‘lib ishlagan. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Duygu Asena'nın Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunan mezarı, İstanbul |

Uning kitoblari
---------------

* Parchalangan
* 2004 yil
* *Sevgi men ketaman Demaydi*, 2003 yil
* *Siz aslida erkinsiz*, 2001 yil
* *Ko'zguda sevgi bor edi*, 1997 yil
* *Hech narsa o'zgarmaydi*, 1994 yil
* *Qahramonlar hamma erkaklar*, 1992 yil
* *Aslida sevgi yo'q*, 1989 yil
* *Ayolning ismi yo'q*, 1987 yil

Manba
-----

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Duygu Asena". *teis.yesevi.edu.tr*. 11 ağustos 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 mart.
"Toʻtinoma"
""Toʻtinoma" — Sharq xalklari orasida keng tarqalgan axloqiyestetik mavzudagi asar. Hindistonda sanskrit tilida xalq ogʻzaki ijodi asosida yaratilgan. Unda toʻtiqushning shahzoda Maymun va uning xotini Xujasta haqidagi ibratli hikoyalari majoziy shaklda badiiy aks ettiriladi. Asar avvalo hindlar orasitgʻ da "Shukasaptati" ("Toʻtining yetmish hikoyasi") nomi bn mashhur boʻlgan. Ziyo Naxshabiy "Toʻtinoma" nomi bn forstojik tiliga tarjima qilgan (1330). Asarda, asosan Maymun, Xujasta va Toʻtilarning oʻzaro munosabatlari misolida odoblilik, yaxshilik, vafodorlik kabi insoniy fazilatlar ardoqlangan, yomonlik, takabburlik, bevafolik, makkorlik qoralangan. "T." 52 hikoyadan iborat. Uning bir qancha variantlari yaratilgan: Hindistonda Muhammad’ Qodiriy (17 —18-asrlar) asarning forscha, Latifiy (19-asr 1yarmi) oʻzbekcha nusxasini yaratdilar (Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik intida saqlanadi). Shu davrda Mulla Qurbon Xiromiy Ziyo Naxshabiy asarini oʻzbek tilida sheʼriy yoʻlda yozib chiqqan. "Toʻtinoma" fors, ingliz, nemis, fransuz, rus va boshqa tillarga ham tarjima qilingan. Oʻzbek tilida bir necha bor nashr etilgan.

Nashri: Toʻtinoma (Hind ertaklaridan), 2nashri, T. 1962.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arxangellar (Farishtalar) sobori —** XIII asrning ikkinchi yarmiga xos rus ikonasi. Velikiy Ustyugdagi Mixail-Arxangel monastiridan kelib chiqqan. Ibodatxona 1212-yilda tashkil etilgan. Sanʼatshunoslarning fikriga koʻra, katta ehtimol ikona katolikon muqaddaslashtirilgandan keyin toʻgʻridan-toʻgʻri Velikiy Ustyugda chizilgan. U Rossiya muzeyi kollektsiyasida saqlanadi.

Tavsifi
-------

Ustyug ikonasi Arxangellar soborining noyob suratlaridan biridir. Bosh farishtalar old tomondan toʻliq shaklda tasvirlangan, ularning qoʻllarida ripidlar va Najotkor Emmanuel tasviri tushirilgan medalyon bor. Taʼkidlanishicha, „Arxangellar *sobori ikonoklastdan keyingi davrda Vizantiya doirasi sanʼati uchun odatiy boʻlgan toʻliq rivojlangan shaklda berilgan*".

Ikona Yaroslavl maktabiga xos uslubda chizilgan. S.I. Maslenitsin (farishta Mikoil tasvirlangan oʻsha davrdagi Yaroslavl ikonasi kabi) kelib chiqishi mahalliy arzon boʻyoqlar yordamida boʻyalganligini taʼkidlaydi. Ikonaga ulugʻvorlik berish uchun oz miqdorda qimmatbaho kinobar va oltin ishlatilgan. Akademik V. N. Lazarevning taʼkidlashicha, undagi ranglar „oʻchgan", boʻyash usuli esa „och"dir. "R*anglar shu qadar nozik bir qatlamda qoʻyilganki, ular akvarel texnikasiga oʻxshaydi; Baʼzi joylarda, masalan, kiyimda, boʻyoq ostida porlaydi* , degan Lazarev. Ushbu uslub Pskov maktabining baʼzi ikonalarida va shimoliy usuldagi soʻnggi davr ikonalarida davom etgan.

Ikonadagi boy naqshlar xalq yoqtirgan jihatlarni aks ettiradi va belgi tozalanishidan oldin qoʻshilgan deb hisoblanadi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu erda ikonograf rassom barcha an'anaviy kanonlarni jasorat bilan buzgan holda "naqsh" ga bo'lgan beqiyos sevgisining irodasini berdi. U Vizantiya rassomlari singari noyob butalar bilan chegaralanib qolmadi va gulli motiflar bilan moslashuvchan kurtaklar yasadi va shu bilan tuproq tekisligini funktsional maqsadidan mahrum qildi. | "|

Ikona yaxshi saqlangan deb tavsiflanadi. Yangi levkas qoʻshimchalari mavjud:

* chap bosh farishtaning suratida — kiyim boʻylab oʻng yelkadan;
* oʻng bosh farishta suratida — loraning yuqori qismida va etagida
* piktogramma fonida — yuqori oʻngda va yuqori chapda bosh farishta qanotini qoʻlga olish bilan.

Belgini qayta tiklash paytida chap maydonda yozuvning bir qismi qolgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 169
2. 1 2 3  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 46-47
3. ↑  Maslenitsin S. I. Yaroslavskaya ikonopis. — M.: Iskusstvo, 1983. — Str. 8
**Yevropa jurnalistlar federatsiyasi** (EFJ) — Xalqaro Jurnalistlar Federatsiyasi (IFJ)ning Yevropa mintaqaviy tashkiloti. Bu Yevropadagi eng yirik jurnalistlar tashkiloti bo‘lib, **43** mamlakatdagi **71** jurnalistik tashkilotda 320 mingga yaqin jurnalistni birlashtiradi. Bosh qarorgohi Bryusselda joylashgan. Oxirgi Bosh Assambleya majlisi (EJFning eng yuqori organi) 2016-yilning 25-26-aprel Sarayevoda shahrida boʻlib oʻtgan.

EJF prezidenti Mogens Blicher Bjerregård (Daniya Jurnalistlar uyushmasi) [4] , Bosh kotibi Rikardo Gutierre

Tarixi
------

EFJ 1994-yilda IFJ Konstitutsiyasiga muvofiq jurnalistlar va ularning kasaba uyushmalari, birlashmalari manfaatlarini ifodalash maqsadida tuzilgan. 2013-yil fevral oyidan boshlab, Belgiya qonunchiligiga muvofiq, unga xalqaro notijorat uyushmasi (AISBL, association internationale sans but lucratif) sifatida mustaqil huquqiy maqom (raqam: 0503.985.472) berilgan.

Faoliyati
---------

EFJ kuchli kasaba uyushmalari va uyushmalari orqali Yevropaning barcha media sektorlarida ishlaydigan jurnalistlarning ijtimoiy va professional huquqlari uchun kurashadi. EFJ Inson huquqlari toʻgʻrisidagi Yevropa konvensiyasining 10-moddasida kafolatlangan soʻz va axborot erkinligi huquqlarini targʻib qiladi va himoya qiladi, kasaba uyushmalarining rivojlanishiga koʻmaklashishda, yangi aʼzolarni jalb qilishda, shuningdek, yuqori darajadagi mehnatni taʼminlaydigan shart-sharoitlarni saqlash yoki yaratishda oʻz a‘zolarini qoʻllab-quvvatlaydi.

EFJ Yevropa Ittifoqining shaffoflik reestrida roʻyxatdan oʻtgan (№ 27471236588-39). EFJ Yevropa kasaba uyushmalari konfederatsiyasi (ETUC) Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi.

EFJ Yevropa Ittifoqi, Yevropa Kengashi va Yevropa kasaba uyushmalari konfederatsiyasi tomonidan Yevropadagi jurnalistlarning vakillik ovozi sifatida tan olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „About the European Federation of Journalists".  European Federation of Journalists. 8-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2017-yil.
2. ↑  „IFJ Europe". 23-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* EFJ rasmiy sayti
**Yevropa jigarrang ayigʻi** (lotincha: *Ursus arctos arctos*) — qoʻngʻir ayiqning kichik turi Yevrosiyoning koʻp qismida joylashgan. U, shuningdek, Yevropa jigarrang ayigʻi, oddiy jigarrang ayiq, oddiy ayiq va boshqa koʻplab nomlar bilan mashhur.

Zamonaviy jigarrang ayiqlarning genetik xilma-xilligi yillar davomida jadal oʻrganilgan va geografik jihatdan mtDNK tahliliga asoslangan beshta asosiy sinfga tuzilgan.

Tavsif
------

Yevrosiyo jigarrang ayiqining jigarrang moʻynasi bor, u sariq-jigarrangdan toʻq jigarranggacha, qizil-jigarrang va baʼzi hollarda deyarli qora ranggacha oʻzgaradi; albinizm ham qayd etilgan. Moʻynasi qalin har xil darajada qalin, sochlar uzunligi 10 sm gacha oʻsishi mumkin. Boshi odatda ancha yumaloq boʻlib, nisbatan kichik, yumaloq quloqlari, keng bosh suyagi va 42 tishli ogʻzi, shu jumladan yirtqich hayvon hisoblanadi. U kuchli suyak tuzilishi va uzunligi 10 sm gacha boʻlgan tirnoqli katta panjalarga ega. Yevropa jigarrang ayigʻining umri tabiatda 20-30 yil.

Ogʻirligi yashash joyiga va yilning vaqtiga qarab oʻzgaradi. Voyaga yetgan erkaklar massasi 320-350 kg ga yetadi, kamdan-kam hollarda kattaroqdir. Maksimal qayd etilgan massa 481 kg. Urgʻochilar erkaklarnikidan kichikroq va 150-250 kg ga etadi. Erkak ayiqlarda bosh suyagining maksimal uzunligi 32,5-38,8 sm, ayol ayiqlarda esa — 30,1-33,6 sm tashkil etadi. Erkak ayiqlardagi zigomatik yoylarda bosh suyagining kengligi 20,7 dan 23,1 mm gacha, ayol ayiqlarda — 17,4 dan 19,2 mm gacha.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. 1 2 3  Wood, *The Guinness Book of Animal Facts and Feats*. Sterling Pub Co Inc. (1983), ISBN 978-0-85112-235-9
7. 1 2  V. G. (Vladimir Georgievich) Geptner, A. A. Nasimovich, Andrei Grigorevich Bannikov, Robert S. Hoffmann*. Mammals of the Soviet Union*. Washington, D.C. : Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation, 1988.
ECUE logotipi
**Yevropa madaniyati va iqtisodiyoti(ECUE).** Yevropa tadqiqotlaridan ajralib turadigan fanlararo aspirantura dasturi hisoblanadi. Ikkalasi ham Yevropa siyosati va voqealariga eʼtiborini qaratadi. ECUE bitiruvchilari sanʼat magistri ilmiy darajasini olgandan soʻng, ular turli yoʻnalish boʻyicha biznes sohalarida shugʻullanadilar. Shuni eʼtiborga olish kerakki Yevropa Ittifoqi bilan bogʻliq kasblarni tanlagan maqsadga muvofiq boʻladi.

Tarixi
------

Germaniyadagi Bochum Ruhr universiteti hozirgi kunda Yevropa madaniyati va iqtisodiyotini oʻqish yoʻli sifatida taklif etuvchi yagona universitetlardan biri hisoblanadi. Bu universitet kichik filial boʻlib, har yili bu universitetga taxminan 30 ta talaba qabul qilinadi. U birinchi marta 1999-2000-yillarning qish mavsumida joriy etilgan va shundan beri magistratura dasturiga aylangan. Dastlab, ECUE sanʼat olimlariga iqtisodiyot, siyosat va madaniyatlararo kompetentsiyalar haqida fundamental tushuncha berish usuli olib borilgan. Dastlabki bosqichlaridagi dastur Germaniya Akademik almashinuv xizmati (DAAD) hamda Germaniya rektorlari konferentsiyasi (HRK) tomonidan moliyaviy jihatdan qoʻllab-quvvatlangan. 2007-yilda uning sifat darajasi Germaniya sifat kafolati instituti ACQUIN tomonidan tasdiqlangan. ECUE talabalari *ixtisoslashgan generalist* sifatida malakaga ega boʻlishlari va xalqaro kompaniyalar va muassasalarda martaba uchun tayyorlanishlari kerak boʻladi. Bu universitetda kutilayotgan oʻqish muddati-toʻrt yil hisoblanadi.

Oʻquv dasturi
-------------

Oʻquv dasturida Yevropa hududini iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy, siyosiy va sotsiologik nuqtai nazaridan oʻrganishga qaratilgan. Soʻzlashuv va majburiy ekskursiya paytida (Bryusselga) oʻtilgan fanlarning oʻzaro aloqalari bogʻlanadi. Bundan tashqari, talabalarning madaniyatlararo kompetentsiyalari va tadqiqot usullari oʻrgatiladi.

Dasturga quyidagi fanlar boʻyicha seminarlar kiritilgan.

* Qonun
* Iqtisodiyot
* Tarix
* Siyosatshunoslik
* Sotsiologiya
* Madaniyatshunoslik
* Falsafa

Fanlararo va madaniyatlararo yondashuv talabalarga Yevropa mavzularini madaniy, iqtisodiy va siyosiy nuqtai nazardan tahlil qilishni oʻrgatadi. Fanlararo aloqalar bilan bir qatorda, ECUE xalqaro munosabatlarga urgʻu beradi. Koʻpgina mavjud oʻrinlar chet ellik talabalarga va oʻzbek talabalariga ham ajratilgan. Hozirgacha 30 xil millat (Afrika, AQSH, Osiyo, koʻplab Yevropa davlatlari) talabalari dasturni muvaffaqiyatli tamomlab oʻzlari istiqomat qiladigan hududlarda oʻzining egallagan bilimlarini boshqalarga ham oʻrgatib kelishmoqda

Dasturga kirish uchun juda ham aʼlo darajadagi bakalavr darajasi talab etiladi. Bundan tashqari, talabalar oʻqitish tillari, ingliz va nemis tillarida yaxshi bilimga ega boʻlishlari kerak boʻladi. Chet elda muddatli yoki stajirovka-dasturini tashkil qilishning mumkin boʻlgan usullaridan foydalanishimiz kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  „Informationen zur Hochschule".
2. ↑   p.76
3. ↑  „ACQUIN Akkreditierungsagentur". 23-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2010-yil.
4. ↑  „Ecue » Home". 20-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2010-yil.
5. ↑  Handbuch Europa in NRW (p. 59,60)
**Valparaíso** (isp.—jannat vodiysi) — Chili markazidagi shahar. Akonkagua viloyati maʼmuriy markazi. Maydoni – 401.6 km2. Aholisi – 275982 kishi (2002).
Mamlakatning Tinch okean sohilidagi eng katta porti (import mollarining yarmidan koʻprogʻi, eksport tovarlarining ancha qismi V. orqali oʻtadi). Transkontinental (Buenos-Ayres — Santyago — V.) temir yoʻlning soʻnggi punkti, avtomobil yoʻllari tuguni. Mamlakatning muhim sanoat markazi. Mashinasozlik, toʻqimachilik, metallsozlik va yogʻochsozlik, koʻn poyabzal, oziq-ovqat, sement, poligrafiya, kimyo sanoati rivojlangan. Neft haydash, choʻyan quyish va kema remonti zavodlari mavjud. Un-t, politexnika instituti, dengizchilik akademiyasi, muzey bor. Shaharda tez-tez yer qimirlab turadi. Chilining muhim harbiy dengiz bazasi. V.ga 1536-yilda asos solingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Valparaíso vebsayt (isp.)

Havolalar
---------

* **33°2′S 71°36′W[*sayt ishlamaydi*]**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Valparaíso*** mavzusiga oid fayllar bor. |

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Féliks Castelo tomonidan Valsain saroyi, 1710-yil
 Valsain saroyi 2014-yil
 Saroy xarobalaridagi granit asosiy toshlarning tafsiloti, 2013-yil
 Valsain qishlog'i sobiq saroy xarobalari bilan
**Valsain qirollik saroyi** ( ispancha: *Palacio Real de Valsain* ) sobiq ispan qirollik qarorgohi boʻlib, hozir vayronaga aylangan. Ispaniyaning markaziy qismidagi Kastiliya va Leon avtonom viloyatidagi Segoviya viloyatidagi Valsain shahrida joylashgan. Bu majmua taxminan Segoviyadan 14 km va Madridan 75 km shimolda joylashgan.

Kastiliyaning Trastamara qirollari Valsainda ov qiladigan joyga ega edi. Ammo qirollik saroyining o'zi 1552-1556 yillarda qirol Filipp II uchun me'mor Gaspar de Vega tomonidan qirol Fransiya, Angliya va Gollandiya safaridan qaytganidan keyin qurilgan. Saroy arxitekturasiga Binche saroyi kabi Gollandiya/Flamand arxitekturasi katta ta'sir ko'rsatgan. Tik qirrali shiferli tomlar, shiferli shpallar, yotoqxona derazalari shular jumlasidan. Bu Ispaniyadagi Gabsburg me'morchiligining o'ziga xos xususiyatlariga aylandi.

Saroy malika Izabella Klara Yevgeniyaning tug'ilgan joyi hisoblanadi.

Angliya shahzodasi Charlz 1623-yilda Valsainga "Ispan o'yini "deb nomlanuvchi tashrif paytida kelgan.U, binoning joylashuviga qoyil qoladi.

1682-yil 22-oktyabrda saroy yonib ketadi. Ispaniyadagi siyosiy vaziyat va vorislik atrofidagi inqiroz tufayli qirol Karl II saroyni tiklay olmadi. Uning vorisi qirol Filipp V yonib ketgan saroy yonida "La Granja" (La Granja de San Ildefonso) qirollik saroyi quradi. Bugungi kunda u saroydan faqat xarobalar qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Isabel Clara Eugenia tenía años cuando llegó a la casa Thair Julia" (es-ES). *Arte Rural* (26-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 5-iyun 2018-yil.
2. ↑  John Nichols, *Progresses of James the First*, vol. 4 (London, 1828), pp. 914-5.
3. ↑  Henry Ettinghausen, 'Greatest News Story', in Alexander Samson, *The Spanish Match: Prince Charles's Journey to Madrid, 1623* (Ashgate, 2006), p. 86.

Havolalar
---------

* 
*
**Abadiyat qonuni** (gruzincha: *მარადისობის კანონი*) — 1978-yilda gruzin yozuvchisi Nodar Dumbadze tomonidan yozilgan roman. Abadiyat qonuni romani nafaqat Gruziyaning oʻzida, balki koʻplab boshqa yurtlarda ham izlab topib oʻqiladigan asarlar qatoridan joy olgan.1983-yilda oʻzbek tiliga tarjima qilinib 30 000 nusxada nashr etilgan. Keyinchalik 2011 — 2014-yillarda Sharq NMAK tomindan hikoyalar bilan birga 463 betli qattiq muqovada qayta nashr etilgan.

Roman qahramoni yozuvchi Bachana Ramishvili yurak xurujidan soʻng kasalxonaga tushadi. Kasalxonada u butun hayotini birma bir eslaydi va abadiyat qonunini kashf etadi.

Sujet
-----

Romanda insonning hayotdagi oʻrni, undan talab etiladigan fidoyilik, halollik, vijdonlilik, adolatparvarlik xususiyatlari toʻgʻrisida keng mushohada yuritilgan. Adibning aksariyat asarlaridagi voqea, hodisalar insonlar taqdiri oʻzining oʻtkir dramatizmi bilan birga samimiy yumori bilan ham oʻquvchi yodida uzoq saqlanib qoladi. Ushbu asarda ham voqealar keskin rivojlanadi. Bosh qahramon Bachana Ramishvili haqiqiy maʼnodagi sodda va samimiy yozuvchi obrazida tasvirlangan. U taʼmagirlarni va poraxoʻrlarni yomon koʻradi. Asarda mehr-oqibat, muhabbat, nafrat, shodlik, hayo va or-nomus tushunchalari uygʻunlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abadiy shon-sharaf olovi** — Grozniy markazidagi yodgorlik boʻlib, uning ochilishi 1985-yil 9-may arafasida boʻlib oʻtdi.

Tavsif
------

Yodgorlik Chechen-Ingushetiya Vazirlar Kengashi binosi roʻparasida joylashgan edi. Tarkibi jihatdan bu katta hajmli besh qirrali yulduz boʻlib, uning markazida abadiy alanga yonib turardi. Yulduzning har bir nuri qarshisida 1941-yildan 1945-yilgacha raqamlar joylashgan. Yulduz sayqallangan marmar platformada joylashgan boʻlib, uning ustiga: *"Isming nomaʼlum, sizning jasoratingiz oʻlmas" degan yozuv ustiga qoʻyilgan harflar bilan yozilgan edi.* Plita ostida nomaʼlum askarning kuli solingan idish bor edi. Kasting „Krasniy molot" zavodida amalga oshirildi.

Tarix
-----

Mangu shon-shuhrat alangasining ochilishida Ulugʻ Vatan urushi faxriylari, shahar va respublika partiya va sovet rahbarlari, respublika aholisi ishtirok etdi. Mitingda KPSS Grozniy shahar qoʻmitasining birinchi kotibi N. I. Semyonov. Nomaʼlum askarning kuli solingan urnani Sovet Ittifoqi Qahramoni Gʻ. S. Boltayev. Abadiy alangani "Shon-sharaf" ordeni kavaleri N. M. Dudin.

Yodgorlik Birinchi Chechen urushi paytida vayron qilingan.

Xuddi shu nomdagi yodgorlik, XXI asrda Grozniyda Hukumat uyi yonida barpo etildi (43°19′35″N 45°40′44″E﻿ / ﻿43.32638°N 45.67898°E﻿ / 43.32638; 45.67898GO 43°19′35″N 45°40′44″E﻿ / ﻿43.32638°N 45.67898°E﻿ / 43.32638; 45.67898GO 43°19′35″N 45°40′44″E﻿ / ﻿43.32638°N 45.67898°E﻿ / 43.32638; 45.67898GO).

Adabiyotlar
-----------

* Пономарёва И. З. Севостьянов М. П.*. Памяти вечной достойны*, 15000 экз, Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987 — 95—96 bet.