**Nadejda Yakovlevna Mandelstam** (qizlik familiyasi **Xazina**; 1899-yil 30-oktyabr, Saratov – 1980-yil 29-dekabr, Moskva) – rus yozuvchisi, memuarist, tilshunos, oʻqituvchi, shoir Osip Mandelstamning rafiqasi.

Hayoti
------

Nadejda Yakovlevna Mandelstam (niyasi Xazina) 1899-yil 30-oktyabrda Saratovda badavlat yahudiy oilasida tugʻilgan. Uning otasi Yakov Arkadyevich Xazin (? – 1930-yil 8-fevral), Yampollik savdogar Xaim-Aron Xazinning oʻgʻli, Sankt-Peterburg universitetining huquq va matematika fakultetini tamomlagan, yuridik va matematika fanlari nomzodi.

I.A.Xazin pravoslavlikni qabul qildi va uning kelini Revekka Yakovlevna Raxlina (boshqa ismi Vera Yakovlevna, 1863-yil – 1943-yil 17-sentyabr, Toshkent) yahudiy dinida edi. Ularning fuqarolik nikohi Fransiyada tuzilgan. 1897-yilda ularning besh yoshli oʻgʻli Aleksandr suvga choʻmdi (1892-yil 31-dekabr, Uman – 1920). Ota-onalari Umanni 1897-yil oʻrtalarida tark etishdi va Saratovga joylashishdi, u yerda otasi Saratov sudi palatasida ishladi. Nadejda katta oiladagi eng kenja farzand edi. U va ularning katta oʻgʻli Aleksandrdan tashqari, Xazinlar oilasida Yevgeniy (1893—1974) va katta qizi Anna (1888—1938) bor edi. Onasi 1886-yilda Tibbiyot-jarrohlik akademiyasi qoshidagi Oliy ayollar tibbiyot kurslarini ginekologiya mutaxassisligi boʻyicha tugatgan va shifokor boʻlib ishlagan.

1902-yilda oila Kiyevga koʻchib oʻtdi, u yerda oʻsha yilning 20-avgustida otasi Kiyev sudi palatasining okrugi uchun advokat sifatida roʻyxatga olingan. U yerda, 1909-yil 14 avgustda Nadejda Bolshaya Podvalnaya, 36-uydagi Adelaida Jekulina xususiy ayollar gimnaziyasiga kirdi.

Bolaligida Nadejda ota-onasi bilan bir necha bor Gʻarbiy Yevropa mamlakatlariga tashrif buyurdi: Germaniya, Fransiya va Shveytsariya.

Oʻrta maktabni tugatgach, Nadejda Kiyevdagi Vladimir universitetining huquq fakultetiga oʻqishga kirdi, ammo maktabni tashlab ketdi. Inqilob yillarida u taniqli rassom A. A. Eksterning ustaxonasida tahsil oldi.

Ulugʻ Vatan urushining boshlanishi bilan u Oʻrta Osiyoga koʻchiriladi. Ketishdan oldin u marhum erining qoʻlyozmalarini yigʻdi, lekin hujjatlarning bir qismini Kalininda qoldirishga majbur boʻldi. Dastlab N.Ya. Mandelstam Qoraqalpoqiyaning Moʻynoq qishlogʻida toʻxtadi, keyin Toshkentga koʻchib oʻtadi. Toshkentda u universitet imtihonlarini eksperimental talaba sifatida topshirdi. Dastlab N.Ya. Mandelstam Markaziy bolalar badiiy taʼlimi uyida chet tillaridan dars bergan. 1944-yil may oyidan Oʻrta Osiyo davlat universitetida ingliz tili oʻqituvchisi sifatida ish boshladi.

1980-yil 29-dekabrga oʻtar kechasi Vera Lashkova xizmat vazifasini bajarayotganda Nadejda Yakovlevna Mandelstam vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Екатерина Лившиц «Из воспоминаний и дневниковых записей»". 22-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2016-yil.
2. ↑  „Павел Нерлер «Очерк жизни и творчества Надежды Мандельштам»". 25-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2016-yil.
3. ↑  „П. Нерлер «Свидетельница поэзии»". 29-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2016-yil.
4. ↑  „Списки жителей Саратова (1904)". 13-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2017-yil.
5. ↑  Rossiyskiy Meditsinskiy spisok na 1908 god: Raxlina-Xazina Revekka Yakovlevna, jenщina-vrach.
6. ↑  Kalnitskiy M. Tot samiy Pervomay //
7. ↑  Mandelshtam N. Ya. Tretya kniga. M. 2006. S. 152—153.