**Oliver Norvell Hardy** (talaffuzi: „Oliver Norvell Xardi", 1892-yil 18-yanvar — 1957-yil 7-avgust) — amerikalik komik aktyor. U oʻzining komediyadagi sherigi Stan Laurel bilan 107 ta qisqa metrajli filmlar, badiiy filmlar va kamo rollarida ishtirok etgan. U 1914-yilda oʻzining birinchi filmi — „*Outwitting Dad*" filmi orqali taqdirlangan. Prodyuser Hal Roachga qoʻshilishdan oldin uning ovozsiz filmlarining koʻpchiligida ekranda **Babe Hardy** sifatida tasvirlangan.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Oliver Hardy Jorjiya shtatining Garlem shahrida tugʻilgan. Uning otasi Oliver 1862-yil 17-sentyabrda Antietam jangida yaralangan Amerika fuqarolar urushining Konfederatsiya shtatlari armiyasi faxriysi boʻlgan va Jorjiya 16-polkining kompaniyasiga yollash boʻyicha ofitser boʻlgan. Oliver Hardy Sr. otasiga oilaning paxta plantatsiyasining qoldiqlarini boshqarishda yordam bergan. Keyin u chakana biznesning ulushini sotib oldi va Jorjiya shtatining Kolumbiya okrugi uchun soliq yigʻuvchi etib saylandi. Hardyning onasi Emily Norvell Virjiniya shtatining Uilyamsburg shahrida Thomas Benjamin Norvellning qizi sifatida tugʻilgan.

Karyerasi
---------

1910-yilda Hardyning ona shahri Milledjvilda The Palace kinoteatri ochildi va u proyektor, chipta sotuvchi, farrosh va menejer boʻldi. Tez orada u yangi kino sanoati bilan shugʻullanishni boshladi va oʻzi koʻrgan aktyorlardan yaxshiroq ish qila olishiga ishonch hosil qildi. Doʻsti 1913-yilda baʼzi filmlar suratga olinayotgan Florida shtatining Jeksonvill shahriga koʻchib oʻtishni taklif qildi.

Keyingi yili u Lubin studiyasi uchun oʻzining birinchi filmi — „*Outwitting Dad*" (1914) filmini suratga oldi. Hardy Jacksonvillga qaytib keldi va u yerda Vim Comedy Company uchun filmlar suratga oldi. Hardy egalari ish haqini oʻgʻirlashayotganini aniqlagandan soʻng, bu studiya yopildi.

Oʻlim
-----

 Valhalla memorial bogʻidagi Oliver Hardy qabri
Hardy 1954-yil may oyida yengil yurak xurujiga uchradi va hayotida birinchi marta sogʻligʻiga gʻamxoʻrlik qila boshladi. U 150 funtdan koʻproq vazn yoʻqotdi (68 kg), bir necha oy ichida uning qiyofasi butunlay oʻzgardi. Laurel yozgan maktublar Hardyning saraton kasalligiga chalingani haqida edi va bu Hardyning tez vazn yoʻqotishiga sabab boʻlgan deb taxmin qilingan. Ikkala erkak ham chekuvchilardan edi.

Hardy 1956-yil 14-sentabrda kuchli insultni boshdan kechirdi, natijada yotib qoldi va bir necha oy gapira olmadi. Uyda rafiqasi Lucillening qaramogʻida qoldi. 1957-yil avgust oyi boshida yana ikki marta insultni boshdan kechirganidan soʻng, u komaga tushib qoldi va 1957-yil 7-avgustda 65 yoshida miya trombozi tufayli vafot etdi. Jasadi kuydirilgandan soʻng, uning kuli Shimoliy Hollywooddagi Valhalla memorial parki qabristonidagi mason bogʻiga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Canby, Vincent*. „Critics Notebook; Laurel With and Without Hardy" (inglizcha). *The New York Times* (16-iyun 1990-yil). Qaraldi: 29-sentabr 2021-yil.
2. ↑  Wilson III, Robert J. (2003). „Oliver Hardy in Georgia, 1903-1913". *Georgia Historical Quarterly*. 87-jild, № 3/4. 359–388-bet. JSTOR 40584685. September 29, 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19–fevral 2018–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑  „Creator: Bletcher, Billy, 1894-1979, Title, Dates: Billy Bletcher's Vim Southern Studio motion picture photographs, 1915–1917". *dlis.dos.state.fl.us*. 26-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2010-yil.
4. ↑  „Rare Laurel letters detailing Hardy's decline to be sold" (inglizcha). *ITV News* (9-sentabr 2015-yil). 2-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2021-yil.