***Anarhichas** **minor***, **dogʻli boʻribaliq**, **dogʻli dengiz mushugʻi** yoki **qoplon baligʻi** — Anarhichadidae oilasining yirik dengiz baligʻi hisoblanadi. Bu suv tubida yashovchi tur Shimoliy Atlantika va Shimoliy Muz okeaninida Rossiya shimoli va Skandinaviya yarim orolidan Shotlandiya shelfiga qadar boʻlgan hududda, Yangi Shotlandiya, Kanada yaqinidagi dengiz havzalarida uchraydi. Kanadada bu turning soni 1970-yillarning oxiridan 1990-yillarning boshigacha, ayniqsa shimoliy qismida 90 % ga kamaydi. Kanadada u yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlar qatoriga kiradi.

Taksonomiya
-----------

Anarhichas minor birinchi marta 1772-yilda island tadqiqotchisi, yozuvchi va island tili konservatori Eggert Olafsson tomonidan tasniflangan. *Anarhichas* turkumidagi boʻribaliqlarning toʻrt turidan biri hisoblanadi. Baliqning zoologik o'ziga xos nomi ***minor*** "*kichikroq* "yoki „mittiroq" degan maʼnoni anglatadi, ammo Olafsson uni „oxirgi" degan maʼnoda nomlagan, chunki baliqni boʻribaliqlarning ikkinchi turi sifatida tasvirlangan

Umumiy tavsif
-------------

Anarhichas minorning ikkala jagʻining old qismida koʻzga tashlanadigan itnikiga oʻxshash tishlari bor; toʻmtoq, yumaloq tumshugʻi va kichik koʻzlari oʻgʻir kallasida joylashgan; tos suzgichlari boʻlmagan uzun, qalin tanasida: kaudal asosga choʻzilgan uzun umurtqa pogʻonasi suzgichlari; moslashuvchan tikanli nurlar; kichik, biroz yumaloq muskul suzgichlari; yumaloq koʻkrak qanotlari; qattiq mushaklar joy olgan. Bali tanasi rangsiz zaytunrangidan quyuq jigarranggacha oʻzgaruvchan rangda boʻlib, yuqori qismlari tartibsiz shaklli qora-jigarrang dogʻlar bilan qoplangan. Uning maksimal uzunligi 1.8 metr (5.9 ft) dan ortiq va vazni 23 kilogram (51 lb) gacha boʻladi.

### Oʻxshash turlar

Dogʻli shimol boʻribaliqlari (*A. denticulatus*) va Atlantika boʻribaliqlaridan (*A. lupus*) qora dogʻlari bilan ajralib turadi.

Tarqalishi
----------

Dogʻli boʻribaliqlar Shimoliy Muz okeanida va Shimoliy Atlantika okeani hududiningLabradordan Barens dengizigacha boʻlgan dengiz havzalarida uchraydi. Uni Kanadaning shimoliy chegarasi Baffin koʻrfazida kamdan-kam hollarda uchratish mumkin. Shimoliy Atlantika okeanining gʻarbiy qismida, Grenlandiyaning sharqiy va gʻarbiy qismida, Labrador shelfida va Grand banklarda, ozroq miqdori esa Shotlandiya shelfida istiqomat qiladi.

Bu tur janubda Shotlandiya va Irlandiyaga qadar choʻzilgan hududdan ham topilgan.

Yashash joyi va hayot tarzi
---------------------------

Anarhichas minor sovuq dengizda, chuqur suv havzalarida, odatda 5 °C (41 °F) dan past haroratda va 50–800 metr (160–2,620 ft) chuqurlikda yashaydi, lekin 25 metr (82 ft) ga qadar sayoz Kanada Arktika zonasida ham mavjud. Ular boshpana va uy qurish uchun qoʻpol qumloq, yaqin atrofdagi toshloq joylarni afzal koʻrishadi. Urugʻlantirish yozda kech kuz baʼzan erta qishda sodir boʻladi. 54 600 tagacha yirik tuxumni [diametri 6 millimetr (0.24 in)] dengiz tubida toʻda boʻlib, chuqur suv ostiga qoʻyadi va birinchi navbatda erkak baliqlar tomonidan qoʻriqlanadi. Bu tur uchun oʻsish tezligi Atlantika va shimol boʻribaliqlariga qaraganda sekinroq (Barents dengizi) kechadi. Baliqlar yetti yosh va undan katta yoshda yetuk hisoblanib, 21 yilgacha yashashi mumkin. Tur migratsiyasi mahalliy va cheklangan hududdagina yashaydi.

Taomlanishi
-----------

Ushbu baliqning ovqatlanish ratsioni, birinchi navbatda, qisqichbaqasimonlar va mollyuskalar kabi qattiq qobiqli umurtqasiz hayvonlardan tashkil topgan. Dogʻli boʻribaliqlarning ichaklaridan ignaterililar, naycha qurtlari, dengiz oʻtlari va baliqlar ham topilgan.

Muhofaza qilish holati
----------------------

Ushbu tur Kanadadagi yoʻqolib ketish xavfi ostidagi yovvoyi tabiat holati qoʻmitasi (COSEWIC) tomonidan xavf ostida ekanligi aniqlangan. U Kanadaning „Xavf ostidagi turlar toʻgʻrisida" gi federal qonuni roʻyxatiga kiritilgan va 2004-yil iyun oyidan boshlab, mazkur qonunga koʻra himoyaga olingan. IUCN uni Yevropada xavf ostidagi jonzot deb baholaydi.

### Xavflar

Haddan tashqari koʻp miqdorda baliq ovlash va yashash joylarining oʻzgarishi boʻribaliqlar sonining pasayishiga sabab boʻlgan deb hisoblaniladi. Kanada suvlarida bu tur baliq sanoati ishchilari tomonidan ovlanmaydi, ammo dengizda trola va uzun laynerlar sababli nobud boʻlish holati kuztilgan. Bundan tashqari, okean tubini bezovta qiladigan harakatlar, masalan, trola ovlash usuli urugʻlanish hududlariga zarar yetkazishi mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  Collette, B.; Fernandes, P. & Heessen, H. (2015). „Anarhichas minor". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2015**: e.T18263655A44739959. Retrieved 26 July 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *O’Dea, N.R.; R.L. Haedrich* „COSEWIC Assessment and Status Report on the Spotted Wolffish *Anarhichas minor* in Canada.".  Committee on the Starus of Endangered Wildlife in Canada (2001). Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
3. ↑  Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.) (2022).
4. ↑  Cof genus | genus = Anarhichas | access-date = 26 July 2022}}
5. ↑  „Order Perciformes: Suborder Cottoidea: Infraorder Zoarcales: Families: Anarhichadidae, Neozoarcidae, Eulophias, Stichaeidae, Lumpenidae, Ophistocentridae, Pholidae, Ptilichthyidae, Zaproridae, Cryptacanthodidae, Cebidichthyidae, Scytalinidae and Bathymasteridae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*.  Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara (4-iyul 2021-yil). Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
6. ↑  Department of Fisheries and Oceans, Spotted Wolffish: A Species at Risk in the North, Government of Canada, 2005.
7. ↑  „Rare leopardfish landed in Donegal".  Fishing News (8-iyun 2022-yil). Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Skott va Skott 1988; Qimmatli qogʻozlar holati hisoboti 2004/031 2003.

Havolalar
---------

* Boʻri baliqning videoklipini koʻring