**Yevropa Kengashining ayollarga nisbatan zoʻravonlik va oilaviy zoʻravonlikning oldini olish va unga qarshi kurashish** toʻgʻrisidagi anjumani, ya’ni **Istanbul anjumani** nomi bilan tanilgan, Yevropa Kengashining ayollarga nisbatan zoʻravonlik va oiladagi zoʻravonlikka qarshi inson huquqlari boʻyicha shartnomasi boʻlib, 2011-yil 11-mayda imzolanish uchun Turkiyaning Istanbul shahrida ochilgan. Konventsiya zo'ravonlikning oldini olishga, jabrlanuvchilarni himoya qilishga va jinoyatchilarning jazosiz qolishini tugatishga qaratilgan. 2019-yil mart oyi holatiga ko'ra, uni 45 davlat va Yevropa Ittifoqi imzolagan. 2012- yil 12-martda Turkiya konvensiyani ratifikatsiya qilgan birinchi davlat bo'ldi, undan keyin 2013-yildan 2022-yilgacha 35 ta davlat (Albaniya, Andorra, Avstriya, Belgiya, Bosniya va Gersegovina, Xorvatiya, Kipr, Daniya, Estoniya, Fransiya, Gruziya, Finlandiya), Germaniya, Gretsiya, Islandiya, Irlandiya, Italiya, Lixtenshteyn, Lyuksemburg, Malta, Moldova, Monako, Chernogoriya, Niderlandiya, Shimoliy Makedoniya, Norvegiya, Polsha, Portugaliya, Ruminiya, San Marino , Sloveniya, Serbiya, Sloveniya, Shveysariya, Ukraina, Buyuk Britaniya) qilgan. Anjuman 2014-yil 1-avgustda kuchga kirdi 2021-yil 20-martda Turkiya konvensiyani denonsatsiya qilib, undan chiqqan birinchi va yagona davlat boʻldi. Konvensiya denonsatsiya qilinganidan keyin Turkiyada 2021-yil 1-iyulda oʻz kuchini toʻxtatdi.

Tarix
-----

Konvensiyaning maqsadida CoE Johanna Nelles (iyun 2011)
Yevropa Kengashi 1990-yillardan beri ayollarni zoʻravonlikdan himoya qilishga qaratilgan qator tashabbuslarni amalga oshirdi. Xususan, bu tashabbuslar natijasida 2002-yilda Yevropa Kengashining Vazirlar qoʻmitasining aʼzo davlatlarga ayollarni zoʻravonlikdan himoya qilish va Yevropani boshqarish boʻyicha Rec(2002)5 tavsiyanomasi qabul qilindi shuningdek, 2006-yildan 2008-yilgacha ayollarga nisbatan zo'ravonlikka, shu jumladan oiladagi zo'ravonlikka qarshi kurash bo'yicha keng ko'lamli kampaniya hamdir. Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi ham ayollarga nisbatan zoʻravonlikning barcha koʻrinishlariga qarshi qat’iy siyosiy pozitsiyani egalladi. U gender asosidagi zo'ravonlikning eng og'ir va keng tarqalgan shakllarining oldini olish, ulardan himoya qilish va jinoiy javobgarlikka tortish bo'yicha qonuniy kuchga ega bo'lgan standartlarni talab qiluvchi qator qaror va tavsiyalar qabul qildi.

Milliy hisobotlar, tadqiqotlar va so'rovlar Yevropadagi muammoning kattaligini ochib berdi. Kampaniya, xususan, Yevropada ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikka qarshi milliy munosabatning katta farqini ko'rsatdi. Shunday qilib, jabrlanuvchilar Yevropaning hamma joyida bir xil darajadagi himoyadan foydalanishlarini ta'minlash uchun uyg'unlashtirilgan huquqiy standartlarga ehtiyoj paydo bo'ldi. Yevropa Kengashiga aʼzo davlatlar adliya vazirlari oiladagi zoʻravonlikdan, xususan, yaqin sheriklar oʻrtasidagi zoʻravonlikdan himoyalanishni kuchaytirish zarurligini muhokama qila boshladi.

Yevropa Kengashi ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikning oldini olish va unga qarshi kurashish uchun keng qamrovli standartlarni belgilash zarur deb qaror qildi. 2008-yil dekabr oyida Vazirlar qo'mitasi tomonidan ushbu sohadagi konvensiya loyihasini tayyorlash vakolati berilgan ekspert guruhi tuzildi. Ikki yildan ko'proq vaqt davomida CAHVIO (Ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikning oldini olish va unga qarshi kurashish bo'yicha Ad Hoc qo'mitasi) deb nomlangan ushbu guruh matn loyihasini ishlab chiqdi. Konvensiya loyihasini ishlab chiqishning keyingi bosqichida Buyuk Britaniya, Italiya, Rossiya va Muqaddas taxt konvensiyada ko'zda tutilgan talablarni cheklash uchun bir qancha tuzatishlar kiritishni taklif qildi. Ushbu tuzatishlar Xalqaro Amnistiya tomonidan tanqid qilindi. Konvensiyaning yakuniy loyihasi 2010-yil dekabr oyida ishlab chiqilgan.

Asosiy qoidalar
---------------

Konvensiyaning asosiy masalalarining qisqacha mazmuni
Istanbul konvensiyasi "ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashning keng qamrovli huquqiy asosi va yondashuvini yaratuvchi" birinchi qonuniy kuchga ega hujjat boʻlib, oiladagi zoʻravonlikning oldini olish, jabrlanuvchilarni himoya qilish va ayblanuvchilarni jinoiy javobgarlikka tortishga qaratilgan.

U ayollarga nisbatan zo'ravonlikni inson huquqlarining buzilishi va kamsitish shakli sifatida tavsiflaydi (3(a)-modda). Davlatlar zo'ravonlikning oldini olish, jabrlanuvchilarni himoya qilish va jinoyatchilarni javobgarlikka tortishda ehtiyotkorlik bilan harakat qilishlari kerak (5-modda). Konvensiyada genderning ta'rifi ham mavjud: Konventsiyaning 3(c)-moddasida gender "muayyan jamiyat ayollar va erkaklar uchun mos deb hisoblaydigan ijtimoiy jihatdan qurilgan rollar, xatti-harakatlar, faoliyat va xususiyatlar" sifatida belgilanadi. Bundan tashqari, shartnoma ayollarga nisbatan zo'ravonlik sifatida tavsiflangan bir qator jinoyatlarni belgilaydi. Konvensiyani ratifikatsiya qilgan davlatlar bir nechta jinoyatlarni, jumladan: psixologik zo'ravonlik (33-modda); ta'qib qilish (34-modda); jismoniy zo'ravonlik (35-modda); jinsiy zo'ravonlik, shu jumladan zo'rlash, shaxs bilan shahvoniy xarakterga ega bo'lmagan barcha harakatlarni aniq qamrab olgan (36-modda), majburiy nikoh (37-modda); ayol jinsiy a'zolarini kesish (38-modda), majburiy abort qilish va majburiy sterilizatsiya (39-modda). Konventsiyada jinsiy zo'ravonlik "jinoiy yoki boshqa qonuniy jazo" (40-modda) bo'lishi kerakligi ta'kidlangan. Konventsiya, shuningdek, "nomus "nomidan sodir etilgan jinoyatlarga qaratilgan moddani ham o'z ichiga oladi (42-modda).

### Tuzilishi

 Istanbul konvensiyasining bosiladigan ingliz tilidagi versiyasi
Konvensiya 12 bobga bo'lingan 81 ta moddadan iborat. Uning tuzilmasi Yevropa Kengashining soʻnggi konvensiyalari tuzilishiga mos keladi.  Tuzilishi "to'rtta P" ga asoslanadi: oldini olish, qurbonlarni himoya qilish va qo'llab-quvvatlash, huquqbuzarlarni ta'qib qilish va integratsiyalashgan siyosat. Har bir hudud bir qator aniq chora-tadbirlarni nazarda tutadi. Konvensiya, shuningdek, ayollarga nisbatan zo'ravonlik sohasidagi ma'lumotlarni to'plash va tadqiqotlarni qo'llab-quvvatlash bo'yicha majburiyatlarni belgilaydi (11-modda).

Muqaddima Inson huquqlari to'g'risidagi Yevropa konvensiyasi, Yevropa ijtimoiy xartiyasi va Odam savdosiga qarshi kurash to'g'risidagi konvensiyani, shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Xalqaro Jinoyat Sudining Rim statutining inson huquqlari bo'yicha xalqaro shartnomalarini eslatib o'tadi. 2-moddada ushbu Konvensiya qoidalari tinchlik davrida, shuningdek, ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikdagi qurolli mojarolar holatlarida qo'llanilishini ko'rsatadi. 3-modda asosiy atamalarni belgilaydi:

* "Ayollarga nisbatan zo'ravonlik "bu "inson huquqlarining buzilishi va ayollarga nisbatan kamsitishning bir turi bo'lib, jismoniy, jinsiy, psixologik yoki iqtisodiy zarar yoki azob-uqubatlarga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin bo'lgan jinsga asoslangan barcha huquqbuzarliklarni anglatadi. ayollar, shu jumladan, bunday harakatlar, majburlash yoki o'zboshimchalik bilan ozodlikdan mahrum qilish bilan tahdid qilish, jamoat yoki shaxsiy hayotda sodir bo'lishidan qat'i nazar,
* "Oiladagi zo'ravonlik ": "oilada yoki oilada yoki sobiq yoki hozirgi turmush o'rtoqlar yoki sheriklar o'rtasida sodir bo'ladigan barcha jismoniy, jinsiy, psixologik yoki iqtisodiy zo'ravonlik harakatlari, jinoyatchi jabrlanuvchi bilan bir xil yashash joyida bo'lishi yoki bo'lishidan qat'i nazar. "
* "gender ": "ma'lum bir jamiyat ayollar va erkaklar uchun mos deb hisoblaydigan ijtimoiy jihatdan qurilgan rollar, xatti-harakatlar, faoliyat va xususiyatlar" degan ma'noni anglatadi.
* "ayollarga nisbatan gender asosidagi zo'ravonlik ": "ayol ayol bo'lgani uchun unga qarshi qaratilgan yoki ayollarga nomutanosib ta'sir ko'rsatadigan zo'ravonlik" degan ma'noni anglatadi.

4-modda kamsitishning bir nechta turlarini taqiqlaydi: Tomonlar tomonidan ushbu Konvensiya qoidalarini amalga oshirish, xususan, jabrlanuvchilarning huquqlarini himoya qilish choralari jinsi, irqi, rangi, tili kabi hech qanday kamsitmasdan ta'minlanadi.Shuningdek, siyosiy yoki boshqa fikr, milliy yoki ijtimoiy kelib chiqishi, milliy ozchilik bilan birlashish, mulk, tug'ilish, jinsiy orientatsiya, jins, yosh, sog'liq holati, nogironlik, oilaviy ahvol, migrant yoki qochqinlik maqomi yoki boshqa hokazo.

### GREVIO monitoring mexanizmi

Konvensiya ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikka qarshi kurash bo'yicha ekspertlar guruhiga (GREVIO) mustaqil ekspert organiga konvensiyaning bajarilishini nazorat qilish majburiyatini yuklaydi. Uning a'zolari ishtirokchi-davlatlar tomonidan saylanadi; ishtirokchi-davlatlar soniga qarab, organ o'ndan o'n beshgacha a'zodan iborat bo'ladi. 

Birinchi oʻnta aʼzo 2014-yilda saylangan: prezident Feride Acar (Turkiya), birinchi vitse-prezident Marselin Naudi (Malta), ikkinchi vitse-prezident Simona Lanzoni (Italiya) va aʼzolar Bilyana Brankovich (Serbiya), Fransuaza Bri (Fransiya), Jemma Gallego (Ispaniya), Helena Leitao (Portugaliya), Rosa Logar (Avstriya), Iris Luarasi (Albaniya) va Vesna Ratkovich (Chernogoriya).

2018-yilda yana besh nafar qoʻshimcha aʼzo saylandi: Per Arne Xakansson (Shvetsiya), Sabine Kräuter-Stokton (Germaniya), Vladimir Mkervalishvili (Gruziya), Reychel Eapen Pol (Norvegiya) va Aleid van den Brink (Niderlandiya).

Qabul qilish, imzolash, ratifikatsiya qilish va bekor qilish
------------------------------------------------------------

### Umumiy jarayon

Konvensiya loyihasi Yevropa Kengashi vazirlari o'rinbosarlari tomonidan 2011-yil 7-aprelda 1111-yig'ilish munosabati bilan qabul qilingan. U 2011-yil 11-mayda Istanbulda boʻlib oʻtgan Vazirlar qoʻmitasining 121-sessiyasi munosabati bilan imzolanish uchun ochildi. U 10 ta ratifikatsiyadan so'ng kuchga kirdi, ulardan sakkiztasi Yevropa Kengashiga a'zo davlat bo'lishi kerak edi. 2015-yil dekabr holatiga ko'ra, konvensiya 39 davlat tomonidan imzolangan, undan keyin Yevropa Kengashining kamida sakkizta davlati: Albaniya, Avstriya, Bosniya va Gertsegovina, Italiya, Chernogoriya, Portugaliya, Serbiya va Turkiya ratifikatsiya qilingan. O'sha yili u Andorra, Daniya, Fransiya, Malta, Monako, Ispaniya va Shvetsiya tomonidan ratifikatsiya qilindi. 2015-yilda u Finlandiya, Niderlandiya, Polsha va Sloveniya tomonidan, 2016-yilda esa Belgiya, San-Marino va Ruminiya tomonidan ratifikatsiya qilingan; 2017-yilda Kipr, Estoniya, Gruziya, Germaniya, Norvegiya va Shveysariya, 2018-yilda Xorvatiya, Gretsiya, Islandiya, Lyuksemburg va Makedoniya Respublikasi, 2019-yilda Irlandiya Respublikasi. 2017-yil 13-iyunda Yevropa komissari Věra Jourova (Gender tengligi) Yevropa Ittifoqi nomidan Istanbul konvensiyasini imzoladi. 2022-yil 20-iyunda Ukraina parlamenti shartnomani ratifikatsiya qildi. Konvensiyani ratifikatsiya qilgan davlatlar u kuchga kirgandan so'ng uning qoidalari bilan qonuniy ravishda bog'lanadi.

Konvensiya COE Bosh kotibiga bildirishnoma orqali rad etilishi mumkin (80-modda) va ushbu xabarnomadan uch oy o'tgach kuchga kiradi.

MEP Terri Reintke Yevropa ittifoqini Konvensiyaga qo'shilishga chaqirdi (2017) [note 4]
Xorvatiyani konvensiyani ratifikatsiya qilmaslikka undaydigan va boshqalar (2018)
### Bolgariya

Sofiyadagi Istanbul Konvensiyasiga qarshi norozilik (2018-yil fevral)
Sofiyadagi Istanbul Konvensiyasi foydasiga qarshi norozilik (2018-yil noyabr)
2018-yil yanvar oyida Bolgariya Vazirlar Kengashi parlamentga konvensiyani ratifikatsiya qilish to'g'risida taklif qabul qildi. Qaror ba'zi hukumat vazirlari, parlament a'zolari, ommaviy axborot vositalari guruhlari va fuqarolik tashkilotlari tomonidan tezda qoralandi, ular Konvensiya oxir-oqibat uchinchi jins va bir jinsli nikohni rasmiy tan olishga olib keladi deb taxmin qilishdi. Keng tarqalgan munosabatlardan so'ng, uchinchi Borisov hukumati ratifikatsiya qilishni kechiktirdi va qarorni Konstitutsiyaviy sudga topshirdi, bu qonuniy bo'ladimi-yo'qligini hal qiladi. Prezident Rumen Radev, ratifikatsiya raqibi, bir "umumiy ma'noda g'alaba" deb keyinga qoldirishni olqishladi, Konvensiya noaniq ekanligini bildirgan va ichki zo'ravonlik faqat yetarli Bolgariya qonunlari va takomillashtirilgan huquqni muhofaza qilish bilan hal qilinishi mumkin, deb.

Bosh vazir Boyko Borisov o'zining gerb partiyasining izolyatsiyasini keltirdi, uni hatto koalitsiya sherigi, o'ta o'ng Birlashgan vatanparvarlar ham qo'llab-quvvatlamadi. Borisov muxolifatning hayratini bildirdi Bolgariya Sotsialistik partiyasi (BSP) konvensiyaga ham qat'iy qarshi edi va sotsialistlarga Yevropa Ittifoqiga umuman qarshi chiqayotganini taklif qildi. Bsp o'zini konvensiyaga qarshi qat'iy deb e'lon qildi va Yevropa sotsialistlari partiyasi va Bspning yangi siyosiy yo'nalishi o'rtasida kelishmovchilikni keltirib chiqardi Korneliya Ninova. Sotsialistlarning "Bolgariya uchun qarashlari "dasturiga ko'ra, Konvensiya" ayollarni himoya qilish uchun mo'ljallanmagan. Konvensiya Yevropa sivilizatsiyasining asosiy qadriyatlariga qarshi".

2018-yil 27-iyulda Konstitutsiyaviy sud 13/3 Konstitutsiyaviy ish bo'yicha 2018-sonli qarorni e'lon qildi va "ayollar va oiladagi zo'ravonlikning oldini olish va ularga qarshi kurashish bo'yicha Yevropa Kengashi Konvensiyasi Bolgariya Respublikasi Konstitutsiyasiga mos kelmaydi". Sud o'z qarorida avvalgi munosabatlarni aniqladi.Yevropa Kengashi oiladagi zo'ravonlikka qarshi hujjatlar va transgender huquqlarining kengayishi. Konstitutsiyaviy sudning fikriga ko'ra, Konvensiya jinsni biologik va ijtimoiy kategoriya sifatida ikkilik talqin qilishni taklif qiladi, bu Bolgariya Konstitutsiyasiga zid keladi, bu yerda odamlar qaytarib bo'lmaydigan darajada biologik erkak yoki ayol sifatida belgilanadi, fuqarolar sifatida teng mavqega ega. Shuning uchun Konvensiya Konstitutsiyaga zid deb hisoblangan jinsning biologik bo'lmagan ta'riflarini targ'ib qilish uchun rasmiy asos yaratadi.

Bolgariya hukumatining Istanbul Konvensiyasini ratifikatsiya qilmaslik to'g'risidagi qaroridan ayollar huquqlarini himoya qilish guruhlari g'azablandilar. 2018-yil noyabr oyida xalqaro ayollarga nisbatan zo'ravonlikni bartaraf etish kuni munosabati bilan Sofiyaning markazida yuzlab odamlar #YouAreNotAlone (#Tracycalone) shiori ostida ayollarga nisbatan zo'ravonlikka qarshi namoyish o'tkazdilar va muassasalardan samarali choralar ko'rishni, shu jumladan jabrlanganlarning oldini olish dasturlari va boshpanalarini yaratishni talab qildilar. Bolgariya ayollar jamg'armasi tashkilotchilari 2018-yilning birinchi o'n bir oyida Bolgariyada deyarli 30 ayol o'ldirilganligini, ularning aksariyati sheriklari tomonidan o'ldirilganligini ta'kidladilar.

### Vengriya

2020-yil May oyida Milliy Assambleya siyosiy deklaratsiyani qabul qildi, unda hukumatni Konvensiyaga qo'shilishda davom etmaslikka va Yevropa Ittifoqini ham xuddi shunday qilishga chaqirdi. Deklaratsiya 115 ovoz bilan, 35 qarshi va uchta betaraflik bilan qabul qilindi.

### Moldova

Moldova parlamenti Konvensiyani 2021-yil 14-oktyabrda ratifikatsiya qildi va u Moldovada 2021yil 1-maydan kuchga kirdi.

### Polsha

2020-yil iyul oyida Polsha adliya vaziri Zbignev Ziobro shartnomadan chiqish uchun rasmiy jarayonni tayyorlashni boshlashini maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, shartnoma zararli, chunki u maktablarda bolalarga gender haqida "mafkuraviy tarzda" oʻrgatish va biologik jinsiy aloqaga e’tibor bermaslikni talab qiladi. 2012-yilda, muxolifatda bo'lganida, Ziobro shartnomani "gey mafkurasini oqlashga qaratilgan ixtiro, feministik ijod" deb atagan edi. Polsha hukumati, shuningdek, shartnomani "madaniyat, urf-odatlar, din, urf-odatlar yoki "sharaf" deb ataladigan narsalar ayollarga nisbatan zo'ravonlik xatti-harakatlarini oqlash deb hisoblanmasligini" tanqid qildi. Varshavada yuzlab odamlar chekinishga qarshi namoyishga chiqdi. Bu e'lon Yevropa Ittifoqi Polsha va Vengriya bosimi ostida moliyalashtirish va qonun ustuvorligi o'rtasidagi aloqani yumshatganidan ko'p o'tmay e'lon qilindi. Yevropa Kengashi "Istanbul konventsiyasidan chiqish juda afsuslanarli va Yevropada ayollarni zoʻravonlikdan himoya qilishda orqaga tashlangan katta qadam boʻladi", dedi.

### Turkiya

2021-yil 20-mart kuni Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻan Turkiya *Respublikasining Rasmiy gazetasida* e’lon qilingan prezident farmoni bilan oʻz mamlakatining konventsiyadan chiqishini e’lon qildi. 2021-yil 22-martda Turkiya tomonidan chekinish toʻgʻrisidagi bildirishnoma Bosh kotibga yetkazilgan va Bosh kotib denonsatsiya 2021-yil 1-iyulda kuchga kirishini eʼlon qilgan Chiqib ketish ham ichki, ham xalqaro miqyosda, jumladan, mamlakatdagi muxolifat partiyalari, xorijiy yetakchilar, Yevropa Kengashi, nodavlat tashkilotlar va ijtimoiy tarmoqlar tomonidan tanqid qilindi. Yevropa Ittifoqi Bosh kotibi Mariya Pejchinovich Burich bu qarorni "halokatli xabar" va Turkiyada va xorijda ayollarning himoyasiga putur yetkazuvchi "katta muvaffaqiyatsizlik" sifatida baholadi. Jumhuriyat Xalq partiyasi (CHP) vakilining taʼkidlashicha, kelishuv parlament maʼqullashisiz bekor qilinishi mumkin emas, chunki u 2011-yil 24-noyabrda parlament tomonidan tasdiqlangan. CHP va turli huquqshunoslarga ko'ra , konstitutsiyaning 90-moddasiga ko'ra, chekinishni tasdiqlash huquqi parlamentga tegishli. Biroq, hukumatning da'vo qilishicha, prezidentning 3-moddasida ko'rsatilgan xalqaro shartnomalardan chiqish vakolatiga ega. 9. Bu qaror butun Turkiya bo'ylab noroziliklarga sabab bo'ldi va mamlakatda ayollarga nisbatan oiladagi zo'ravonlik va femitsidlar avj olgan bir paytda qabul qilindi. AQSh prezidenti Jo Bayden bu harakatni "juda hafsalasi pir bo'lgan" deb ta'riflagan bo'lsa, Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo'yicha rahbari Xosep Borrel rasmiylarni qarorni bekor qilishga chaqirdi. Turkiya prezidentligi rasmiy bayonotida LGBT hamjamiyatini konventsiyadan chiqishda ayblab, "dastlab ayollar huquqlarini targʻib qilishga moʻljallangan Istanbul konventsiyasi gomoseksualizmni normallashtirishga uringan bir guruh odamlar tomonidan oʻgʻirlab ketilgan – bu Turkiya qonunchiligiga toʻgʻri kelmaydi. ijtimoiy va oilaviy qadriyatlar. Shunday qilib, chekinish qarori.". Bu fikrni konservativ guruhlar va Erdoʻgʻanning islomga yoʻnaltirilgan hukmron partiyasi, Adolat va taraqqiyot partiyasi (AKP) rasmiylari ham qoʻllab-quvvatlaydi, ular kelishuv gomoseksuallikni targʻib qilish, ajralishni ragʻbatlantirish va ularning nazarida "muqaddas" oilani barbod qilishini da’vo qiladi. Parlament o'rniga Prezidentlik tomonidan chekinishning qonuniyligi haqidagi tanqidlarga javob bergan Erdo'g'an, chekinishning "to'liq qonuniy" ekanligini ta'kidladi.

Davlat kengashi 29-iyun kuni Erdoʻgʻanning ayollarga nisbatan zoʻravonlik boʻyicha Istanbul konventsiyasidan chiqish haqidagi yagona qarori boʻyicha qatlni toʻxtatib turish haqidagi taklifni rad etdi va Erdoʻgʻanning ratifikatsiya qilish vakolatiga ega boʻlgan paytdan boshlab mamlakatni konventsiyadan chiqishini qonuniy deb topdi. va xalqaro shartnomalarni bekor qilish konstitutsiyaning 104-moddasiga muvofiq prezidentning vakolatlari qatoriga kiradi.

### Ukraina

Ukraina 2011-yilda allaqachon Istanbul konventsiyasini imzolagan, biroq 2016-yilda parlamentning aksariyat qismi ratifikatsiyaga qarshi ovoz bergan, chunki qisman bir necha cherkovlar va konservativ siyosatchilar matn bilan qiynalgan. Ukrainaning ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlik sohasidagi qonunchiligi shu paytgacha nisbatan zaif va jazolar past bo'lganligi sababli, ukrainalik faollar yillar davomida inson huquqlarini yaxshiroq himoya qilish uchun kampaniya olib borishgan va Konventsiyani ratifikatsiya qilish uchun harakat qilishgan. bu maqsadga erishish. Ukraina hukumatining Yevropa Ittifoqiga qoʻshilish va Rossiyaning 2022-yilda Ukrainaga bostirib kirishiga qarshi qoʻllab-quvvatlash istagi (bunda tinch aholiga, xususan, Rossiya tomonidan bosib olingan hududlarda keng koʻlamli maishiy va jinsiy zoʻravonlik sodir etilgan) oxir-oqibat shartnomani ratifikatsiya qilish uchun jiddiy sabablar boʻldi. 2022-yil 18-iyun kuni Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy parlamentda Istanbul konventsiyasini ratifikatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini roʻyxatdan oʻtkazdi. 2022-yil 20-iyun kuni Ukraina Oliy Radasi Istanbul konventsiyasini ratifikatsiya qilishni 259 ovoz bilan 8 ta qarshi ovoz bilan qoʻllab-quvvatladi Ukraina ratifikatsiya yorligʻini 2022-yil 18-iyulda topshirdi, ya’ni Konventsiya Ukrainada 2022-yil 1-noyabrda kuchga kiradi

### Birlashgan Qirollik

Birlashgan Qirollik ratifikatsiya yorligʻini 2022-yil 21-iyulda topshirdi, ya’ni Konventsiya Buyuk Britaniyada 2022-yil 1-noyabrda kuchga kiradi

Tanqid
------

2018-yil noyabr oyida Yevropa Kengashi matbuot bayonotida shunday dedi: "Oʻzining aniq belgilangan maqsadlariga qaramay, bir qancha diniy va oʻta konservativ guruhlar Istanbul konventsiyasi haqida yolgʻon xabarlar tarqatmoqda". Ozodlikda aytilishicha, konventsiya ma'lum turmush tarzini o'rnatish yoki shaxsiy hayotning shaxsiy tashkil etilishiga aralashishni maqsad qilmaydi; aksincha, u faqat ayollarga nisbatan zo'ravonlik va oiladagi zo'ravonlikning oldini olishga intiladi. Relizda aytilishicha, "Konvensiya, albatta, ayollar va erkaklar o'rtasidagi jinsiy tafovutlarni tugatish haqida *emas*. Hech bir joyda konvensiya ayollar va erkaklar "bir xil" ekanligini yoki bo'lishi kerakligini va "konvensiya oilaviy hayotni va/yoki oila tuzilmalarini tartibga solishga intilmaydi: u "oila" atamasining ta'rifini o'z ichiga olmaydi va uni targ'ib qilmaydi, degan fikrni bildirmaydi. oila muhitining alohida turi."

*Balkan Insight* nashriga ko'ra, Markaziy va Sharqiy Yevropada eng kuchli va asosan o'ta o'ng va milliy konservatorlar tomonidan qilingan konventsiya tanqidi uning haqiqiy mazmunida juda kam asosga ega. "Dezinformatsiya, populistik ritorika va nasroniy va islom axloqiga da’vatlardan foydalanib, [tanqidchilar] asosan "ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashning keng qamrovli huquqiy asosi va yondashuvini" yaratuvchi koʻrsatmalar toʻplamini "ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurash"ning dahshatli urinishiga aylantirishga muvaffaq boʻldi. G'arbiy Yevropaliklar o'zlarining haddan tashqari liberal siyosatlarini sharqdagi istaksiz jamiyatlarga qaratishlari kerak ".

Manbalar
--------

1. ↑  *Council of Europe.* „Explanatory Report to the Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence". *Council of Europe* (2011). Qaraldi: 31-iyul 2020-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Full list: Chart of signatures and ratifications of Treaty 210".  Council of Europe. 4-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-aprel 2016-yil.
3. 1 2  „Publication to the Government Gazette of the ratification, by Greece, of the CoE Convention on violence against women and domestic violence (Original: Δημοσίευση σε ΦΕΚ του Ν.4531/2018 για την κύρωση από την Ελλάδα της Σύμβασης του Σ.τ.Ε. περί έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας)".  Isotita.gr (16-aprel 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2018-yil.
4. 1 2  „Erdoğan insists it's at his discretion to pull Turkey out of İstanbul Convention". *Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi*. 20-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2021-yil.
5. ↑  *Story by Reuters.* „Turkey formally quits treaty to prevent violence against women". *CNN* (1-iyul 2021-yil). 1-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2021-yil.
6. ↑  „Recommendation Rec(2002)5 of the Committee of Ministers to member states on the protection of women against violence".  Council of Europe Committee of Ministers. 28-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2012-yil.
7. ↑  „Campaign to Combat Violence against Women, including domestic violence (2006-2008)".  Council of Europe. 20-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2012-yil.
8. 1 2  „Historical background". 5-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
9. ↑  „Ad Hoc Committee on preventing and combating violence against women and domestic violence (CAHVIO)".  Council of Europe. 5-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2012-yil.
10. ↑  „Time to take a stand to oppose violence against women in Europe". *Amnesty International* (2011). 20-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2012-yil.
11. ↑  „Malta signs convention on domestic violence". *Malta Star* (21-may 2012-yil). Qaraldi: 12-sentabr 2012-yil.
12. ↑  „Ad Hoc Committee on preventing and combating violence against women and domestic violence (CAHVIO) interim report".  Council of Europe (27-may 2009-yil). 4-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2012-yil.
13. ↑  „GREVIO Members". 20-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
14. ↑  „Draft Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence". *Council of Europe*. 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2021-yil.
15. ↑  „EU signs the Istanbul Convention". European Institute for Gender Equality (16-iyun 2017-yil). Qaraldi: 11-fevral 2019-yil.
16. 1 2  Ukrainian Parliament Votes to Ratify Istanbul Convention, European Pravda (20 June 2022)
17. ↑  „Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence". *Council of Europe*. 20-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
18. ↑  „Is the Istanbul Convention harmful for Bulgarian society?".  Bulgarian National Radio (11-yanvar 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
19. ↑  „Constitutional Court formulates legal case regarding Istanbul convention".  OffNews (20-mart 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
20. ↑  „Rumen Radev opposes the Istanbul convention" (1-fevral 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
21. ↑  „GERB withdraws Istanbul convention, will not "take the negatives alone"".  Dnevnik (14-fevral 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
22. ↑  „Following BSP's action against Istanbul convention, PES will examine domestic violence in Bulgaria".  Dnevnik (17-iyul 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
23. ↑  „BSP at the eurovote - "No" to Istanbul convention, migration pact and sanctions against Russia"".  Kapital Daily (12-yanvar 2019-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
24. ↑  „The complete decision of the Constitutional Court on the Istanbul convention".  24 Chasa (27-iyul 2018-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2019-yil.
25. ↑  *Francesco Martino*. „Sofia: in piazza contro la violenza sulle donne/Sofia: in the streets against violence against women". OBC Transeuropa (28-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 4-aprel 2020-yil.
26. ↑  „Parliament Adopts Declaration Rejecting Istanbul Convention" (en). *Hungary Today* (5-may 2020-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2020-yil.
27. ↑  „The Istanbul Convention enters into force in the Republic of Moldova". *coe.int*.  Council of Europe (1-may 2022-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
28. 1 2 3  *Murray, Shona*. „'Pathetic': Poland's plan to quit domestic violence treaty slammed" (en). *euronews* (27-iyul 2020-yil). Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
29. 1 2  *Santora.* „Poland Considers Leaving Treaty on Domestic Violence, Spurring Outcry". *The New York Times* (27-iyul 2020-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2020-yil.
30. ↑  *SCISLOWSKA, MONIKA*. „Poles split over govt plan to exit domestic violence treaty" (en). *ABC News*. Associated Press (27-iyul 2020-yil). Qaraldi: 6-avgust 2020-yil.
31. ↑  „Official Gazette of Turkey". 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
32. 1 2  „Turkey Condemned for Quitting Anti-Violence Treaty".  Balkan Insight (20-mart 2021-yil). 31-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
33. ↑  „Türkiye, İstanbul Sözleşmesi'nden çekildi" (tr). *BBC News Türkçe*. Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
34. ↑  „Türkiye, İstanbul Sözleşmesi'nden çekildi" (tr). *Sözcü Türkçe*. Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
35. 1 2  „Biden calls Turkey's exit from treaty for women unwarranted".  Independent (21-mart 2021-yil). 21-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
36. ↑  „EU calls Turkey to reverse decision to leave treaty on women's rights". *Business Standard India*. Business-Standard (21-mart 2021-yil). Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
37. ↑  *SCF.* „Top Turkish court rejects appeal to reverse Erdoğan's decision to exit Istanbul Convention" (en-US). *Stockholm Center for Freedom* (30-iyun 2021-yil). 19-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2021-yil.
38. 1 2 3 4 5  *Asami Terajima*. „Ukraine ratifies Istanbul convention 11 years after signing treaty to curb gender-based violence". *The Kyiv Independent* (20-iyun 2022-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
39. ↑  „Deputy of Ukraine have ratified the Istanbul Convention to gain EU candidate status".  Unian.net. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
40. ↑  „Ukraine ratifies the Istanbul Convention". *coe.int*.  Council of Europe (18-iyul 2022-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
41. ↑  „The United Kingdom ratifies the Istanbul Convention". *coe.int*.  Council of Europe (21-iyul 2022-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
42. ↑  Council of Europe (22-noyabr 2018-yil). „Ending misconceptions about the Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence". Press-reliz.  23-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.  Qaraldi: 21-fevral 2019-yil.
43. ↑  „Domestic Violence Treaty Falling Victim to Political Obtuseness". *Balkan Insight* (4-avgust 2020-yil). Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* Official Convention website
* Convention text
* Signatures and Ratifications