recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nosir Rashidov** (1936.13.1 — Jizzax tumani — 2002.12.4) — mashinasozlik sohasidagi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1982). Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi Fanlar akademiyasi akademik (1991), texnika fanlari doktori (1976), professor (1978), Toshkent politexnika institutini tugatgan (1958), Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zdida muhandis (1960 — 63), Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish va elektrlashtirish ilmiy tadqiqot institutida aspirant, laboratoriya mudiri, boʻlim boshligʻi (1963—92), ayni paytda Toshkent avtomobilyoʻllar institutida kafedra mudiri (1972—84), Jizzax politexnika instituti rektori (1992—2002). Ilmiy ishlari avtotransportpoyezdlarning toʻgʻri va egri chiziqli harakatlanishi, tormozlanishi hamda turgʻunligi nazariyasiga, paxta xom ashyosini tashishni takomillashtirishning nazariy masalalariga doir. R. koʻp zvenoli traktorpoyezdlar ixtirochisi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureata (1977).

Manbalar
--------

* Paxta xom ashyosini tashishni takomillashtirish, T. 1972; Koʻp zvenoli traktorpoyezdlarning tormozlanishi, T. 1978; Koʻp zvenoli traktorpoyezdlar, T. 1981.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Navoiy elektrkimyo zavodi aksiyadorlik jamiyati** - Oʻzbekistondagi eng yirik kimyo kombinatlaridan biri. "Oʻzkimyosanoat" davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida. Oʻsimliklarni himoya qilish kimyoviy vositalari (gerbitsidlar, insektoakaritsidlar, zootsidlar, oʻsishni boshqaruvchi moddalar), atsetilen qurumi, aktivlashtirilgan koʻmir, oddiy superfosfat, sirka kislotasi, A. V markali etilatsetat, metil-atsetat, suyuq shisha, xalq isteʼmol mollari — osh tuzi, yodlangan osh tuzi va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi.

Korxona 1971-yil Navoiy kimyo kombinati tarkibidan Navoiy elektrkimyo kombinati direksiyasi sifatida ajralib chiqdi. 1972-yil korxonani kengaytirish uchun Navoiy tumanida 935 ga yer ajratildi va uning 1- navbatini loyihalashtirish ishlari boshlandi. Dastlab xlororganik moddalar ishlab chiqarishga moʻljalangan. 1976-yildan korxona oʻsimliklarni kimyoviy himoya qilish vositalarini ishlab chiqarishga ixtisoslashdi. 1976—80 yilda uning birinchi navbati qurildi. 1980-yilda birinchi mahsulot — kotoroy gerbitsidi ishlab chiqarildi. Kombinat 1981-yildan Navoiy "Elektrokimyo zavodi" deb nomlandi, 1994-yildan yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati, 1996-yildan Navoiy "Elektrkimyozavodi" aksiyadorlik jamiyati — Oʻzbekiston-Panama qoʻshma korxonasi. Taʼsischisi: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi.

Korxona respublikadagi oʻsimliklarni himoya qiluvchi kimyoviy vositalarni tayyorlovchi yagona korxonadir. Korxona faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi ning kimyoviy vositalarga boʻlgan ehtiyojini qondirishga qaratilgan. 1996-yil dekabr oyida Fransiyaning "Speyshim" firmasi bilan hamkorlikda yillik quvvati 10 ming t boʻlgan fozalon ishlab chiqarish liniyasi ishga tushirildi, mevali ekinlardagi oʻsimlik biti, kana, Kolorado koʻngʻizi va boshqa zararkunandalarni yoʻqotishda qoʻllaniladigan fozalon insek-toakaridsidini ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyiddi.

2000—2002-yil davomida chetdan olib kelingan xom ashyolardan 30 turdagi oʻsimliklarni himoya qiluvchi kimyo vositalari ishlab chiqarildi.

Korxona koʻp yillardan buyon Shveysariyaning "Singenta", "Dalston", Germaniyaning "Lurgi", Yaponiyaning "Sumitomo", Xitoyning Xunan eksport-import korporatsiyasi, "Delyan", Buyuk Britaniyaning "Dau Agrosains" firma va kompaniyalari bilan hamkorlik qiladi.

Rixsivoy Yoqubov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**William M. Burns** (1913-yil 10-aprel — 1997-yil 16-sentyabr) amerikalik jurnalist va televidenie yangiliklari boshlovchisi edi.

Burns oʻttiz yildan koʻproq vaqt davomida (1953-1989) Pitsburgda bozordagi eng katta stantsiya boʻlgan KDKA uchun yangiliklar dasturini olib bordi.

Faoliyati
---------

Burns, Pensilvanya shtatining Houtzdale shahrida tugʻilgan. Ikkinchi Jahon urushida xizmat qilganidan soʻng, u „ Binafsha yurak" medalini qoʻlga kiritdi, Burns 1946-yilda KQV radiostansiyasida ishlash uchun Pittsburghga keldi. U rafiqasi bilan Pittsburgga joylashdi va keyinchalik er-xotinning Michael va Patti ismli ikki farzandi bor edi.

U 1953-yilgacha KQV uchun hisobot berdi, u oʻsha paytdagi WDTV kanali 3-kanalda ishlashga ketdi. WDTV dastlab DuMont Television Network filiali sifatida aniqlangan, ammo CBS filialiga aylandi va 1955-yilda chaqiruv xatlarini KDKA va chastotasini 2-kanalga oʻzgartirdi.

Burns Pitsburgerlar uchun tanish chehra edi; Koʻp vaqt davomida u KDKAda boʻlib, tushlik va 23:00 da efirga ketadigan yangiliklar dasturlarini olib bordi. Burns yangiliklar tarixining bir qismiga aylandi, u 1976-yilda qizi va oʻzi Boshlovchilarga aylangan jurnalist Patti Berns bilan boshlovchi vazifalarini boʻlishishni boshladi. Ularning dastlab „The Patti va Daddy Show" deb masxara qilingan juftligi yuqori reytinglarga ega boʻldi.

Burns 1989-yilda nafaqaga chiqqunga qadar 35 yildan ortiq vaqt davomida KDKA-TVning peshin vaqtidagi yangiliklarini olib bordi. Koʻp vaqt davomida u 14 soatlik smenada ishlagan holda stansiyaning 23:00 yangiliklar dasturini ham olib bordi. Pitsburgliklar oʻzining kechki yangiliklaridan oʻzining tanish chehrasini hanuzgacha eslab, tomoshabinlarga „Xayrli tun, omad va ertaga yaxshi xabar" tilashdi.

Hamkasblari orasida Burns oʻzining qoʻpol hazil tuygʻusi uchun sevimli boʻlgan va yangiliklar hikoyalari va Pensilvaniya siyosatining sirli tafsilotlarini yaqin fotografik esda qoldirishi bilan hayratga tushirgan.

Bu Bill Burns 1:40 atrofida KDKAning *Mayk Duglas shou* koʻrsatuvini buzdi. 1963-yil 22-noyabr kuni kechqurun (KDKA oʻsha davrda CBS telekanalining „ *Dunyo* aylanar ekan" telekanalini taqdim etdi) Dallasda (Texas) prezident Kennedining otishma haqida xabar berish uchun. Oʻsha kunlari u bir necha soat efirda qolardi.

Burns baʼzan oʻz shaxsiy fikrini yangiliklarga kiritgani bilan taʼkidlangan, masalan, Pitsburg pingvinlari oʻzlarining mashhur „konkida uchuvchi pingvin" logotipini „uchar pingvin" logotipi bilan almashtirganlarida. (Berns „uchuvchi pingvin" logotipini kabutar deb ataydi, garchi jamoa oʻshandan beri „konkida uchuvchi pingvin" logotipini qaytarib oldi.) Shuningdek, u hazillashishga va boshdan-oyoq izoh berishga moyil edi; u bir marta oʻzining yangiliklar dasturidan keyin „The Young and the Breastless" deb nomlangan serialni taqdim etdi.

Burns 1997-yil 16-sentyabrda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 24-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2007-yil.

Havolalar
---------

* Bill Berns Pitsburg arboblari roʻyxatida
* KQV radiosi uchun fan sahifasi
* Bill Berns Pensilvaniya teleradiokompaniyalari assotsiatsiyasi shon-sharaf zalida
Fekrat 2008-yil
**Nasim Fekrat** ( forscha: نسیم فکرت ) turli ommaviy axborot vositalarida ishlagan afgʻonistonlik bloger va jurnalist. U so'z erkinligi bo'yicha mukofotlarning ikki karra g'olibi; 2005-yilda Fransiyaning Chegara bilmas muxbirlari (RWB) va 2008-yilda Italiyaning Siena shahridagi ISF (Axborot xavfsizligi va erkinligi) tashkilotidan. U Afgʻon Lord blogining muharriri, shuningdek, Afgʻon Blog Yozuvchilari Uyushmasi (AABW) ga rahbarlik qiladi. Fekratning ishi BBC Forscha, CNN, Foreign Policy Magazine, o'zining yangiliklar saytlari va NATO va Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan boshqariladigan nashrlarda chop etilgan. Yosh jurnalistlarning kichik harakati yetakchisi sifatida u Afg‘onistonda matbuot erkinligi tarafdori.

Manbalar
--------

1. ↑  „Information Safety and Freedom". 30-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2011-yil.
2. ↑
3. ↑  BBC Persian Online
4. ↑  „Afghanistan Crossroads - CNN". 29-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.

Havolalar
---------

* Dunyo mening ko'zim bilan - Fotografiya
* Afg'on Lord - Blog
* Kobuldan eslatmalar y̰ạddạsẖt hạy̰ ạz ạbl (in Persian)
**Naslchilik xoʻjaligi** - chorva hayvonlari va parrandalarning maʼlum bir zotiga mansub mollarni urchitish bilan shugʻullanadigan xoʻjalik. Naslchilik xoʻjaligi yetakchi naslchilik zavodi bilan hamkorlikda yagona seleksion dastur asosida maʼlum bir zotdagi mollarni yetishti-rib koʻpaytiradi, ularning tip va ti-zimlarini takomillashtiradi. Naslchilik ishini olib borishning asosiy usuli naslchilik zavodlaridagi kabi sof zotli urchitish boʻlib, zotdagi tizim va oilalarni takomillashtirib, podada duragay mollar boʻlsa, ularni qon singdirish usuli bilan chatishtiradi. Naslchilik zavodlaridan va chet davlatlardan keltirilgan nayelli mollarni koʻpaytirib, oʻz reproduktiv mollarini maʼlum yoʻnalishda zooveterinariya qoidalari asosida parvarish qiladi.

Shuningdek, oʻz podasini toʻldirishdan tashqari oddiy naslchilik fermalari-ga, naslchilik reproduktorlariga va dehqon (fermer) xoʻjaliklariga naslli mollar yetkazib beradi. Xoʻjalikda mollar va parrandalar har yili bo-nitirovkadan oʻtkaziladi, nasldor hayvonlarni davlat kitobiga yozishga kerakli hujjatlarni rasmiylashtiradi.

Naslchilik xoʻjaligi belgilangan tartibda qar besh yilda bir marta Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi tomonidan davlat attestatsiyasidan oʻtkaziladi. Naslchilik xoʻjaligining faoliyatiga baho berishda xoʻjalikda olib borilayotgan naslchilik ishlarining ahvo-liga, chorva mollari bosh soniga, mah-suldorligiga hamda ularning sogʻlom-ligiga alohida ahamiyat beriladi.

Oʻzbekistonda Naslchilik xoʻjaligining bir necha to-ifadagi tarmoklari tashkil etilgan. Ular naslchilik zavodlari, Naslchilik xoʻjaligilari va naslchilik fermalaridir. 2003-yilda Naslchilik xoʻjaligi toifasida jami 357 ta xoʻjalik ishladi. Barcha toifadagi Naslchilik xoʻjaligilarining 44 tasini naslchilik zavodlari, 66 tasini Naslchilik xoʻjaligilari va 247 tasini naslchilik fermalari tashkil etdi. Qoramolchilikda 16 zavod, 24 xoʻjalik va 212 naslchilik fermasi, qorakoʻlchilikda 18 zavod, 13 xoʻjalik va 3 ferma, dumbali qoʻychilikda 2 zavod, 3 xoʻjalik va 14 ferma, echkichilikda 1 ta zavod, 2 ta xoʻjalik va 4 ta ferma, yilqichilikda 3 ta zavod, 1 ta xoʻjalik va 11 ta ferma, tuyachilikda 2 ta ferma, parrandachilikda 1 ta zavod, 1 ta I-tartibli va 1 ta I-tartibli reproduktor xoʻjaligi, baliqchilikda 1 ta zavod, choʻchqachilikda 2 ta xoʻjalik, asal-arichilikda 2 ta xoʻjalik, 2 ta ferma va tut ipak qurti boʻyicha 3 ta naslchilik st-yasi va 15 ta naslchilik zavodi mavjud (2003) (yana qarang Davlat naslchilik zavodi).

Izatulla Eshmatov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doʻlek** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516, 1530 va 1591-yilgi manbalarda kimsasiz (boʻsh) sifatida qayd etilgan. 1642-yilgi avariz daftarida Dölekli (Dolek) sifatida koʻrilgan qishloqda avarizga tobe boʻlgan 5 ta toʻliq musulmon xonadon mavjud boʻlgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkak aholi hisoblangan) qishloqda 5 xonadondan iborat 11 nafar erkak aholi qayd etilgan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanidagi qishloq sifatida davom ettirilgan.

Joylashuvi
----------

Gumushhanegacha 70 km, Kelkit tumanigacha 11 km uzoq masofada joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 52 |
| 2019 | 58 |
| 2018 | 247 |
| 2017 yil | 5 |
| 2016 yil | 22 |
| 2015 yil | 8 |
| 2014 yil | 28 |
| 2013 yil | 73 |
| 2012 yil | 42 |
| 2011 yil | 47 |
| 2010 yil | 10 |
| 2009 yil | 16 |
| 2008 yil | 17 |
| 2007 yil | 15 |
| 2000 | 51 |
| 1990 yil | 73 |
| 1985 yil | 133 |
|

Manba
-----
Koordinatalari: 40°5′45.81815632003″N 65°23′10.115314113592″E﻿ / ﻿40.0960605989777861°N 65.38614314280933115°E﻿ / 40.0960605989777861; 65.38614314280933115GO

**Navoiy davlat konchilik instituti** — Kon-metallurgiya sohalari boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydigan davlat oliy oʻquv yurti. Navoiy shahrida joylashgan. Institut 1995-yilda "Qizilqum nodir metall oltin" davlat konserni qoshida tashkil etilgan. Institut tarkibida konchilik, kimyo-metallurgiya, energomexanika va Olmalik, konmetallurgiya (Olmaliq shahrida) fakultetlari va 21 kafedra mavjud boʻlib, 10 taʼlim yoʻnalishi boʻyicha bakalavrlar (2 kasbiy taʼlim; menejment; elektroenergetika; metallurgiya; mashinasozlik texnologiyasi, mashinasozlik ishlab chiqarish jihozlari va ularni avtomatlashtirish; kimyoviy texnologiya; konchilik ishi; avtomatlashtirish va boshqaruv; kon elektromexanikasi; texnalogik mashinalar va jihozlar) va 5 mutaxassislik boʻyicha magistrlar (rangli va nodir metallar metallurgiyasi; foydali qazilmalarni yer osti usulida qazib olish; foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olish; foydali kazilmalarni boyitish; kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi) tayyorlanadi. Institut qoshida instituternat litseyi faoliyat koʻrsatadi. 2002-2003 oʻquv yili institutda 2,5 mingga yaqin talaba oʻqidi; 7 fan doktori va professor, 44 fan nomzodi va dotsent ishladi. Institut olimlari xorijiy mamlakatlarning nufuzli oliy oʻquv yurtlari bilan oʻquv jarayonini takomillashtirish va ilmiy tadqiqotlar ishlarini hamkorlikda olib borish boʻyicha aloqalar oʻrnatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pechenigi** (ukraincha: *Печеніги*, ruscha: *Печенеги*) — Ukrainaning Xarkov viloyati, Chuxuiv tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Pechenigi tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qiladi. Unda Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Pechenihy shahar posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi 55,058 nafar

Pechenihy Donetsning o'ng qirg'og'ida joylashgan.

Tarix
-----

Bu Rossiya imperiyasining Xarkov gubernatorligidagi qishloq bo`lgan

1825-1890-yillarda qishloq Novo-Bilgorod (Novobilgorod, Novobelgorod) deb atala boshlangan.

1957-yildan shahar tipidagi aholi punkti sifatida tan olingan.

**Pechenigidagi turar-joy tepasida** 1958-1962-yillarda Pechenihy suv ombori qurilgan. Suv ombori Xarkov shahrini suv bilan ta'minlash uchun qurilgan.

1989-yil yanvar oyida aholi soni 5466 kishi bo`lgan 2013-yil yanvar oyidagi statistikaga ko`ra aholisining soni 5045 nafar kishini tashkil etgan.

2020-yil 18-iyulgacha Pechenigi Pechenigi tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Xarkov viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqartirilgan. Shu islohot doirasida Pechenihy tumani hududi Chuxuiv tumaniga birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Печенежская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
3. ↑  „Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.99". 12-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2022-yil.
4. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
5. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Judi Farrell** (qizlik familiyasi- **Hayden**; 1938-yil 11-may - 2023-yil 2-aprel) amerikalik aktrisa *M\*A\*S\*H* telekomediya serialidagi Hamshira Able roli bilan mashhur boʻlgan. U bir nechta boshqa teleseriallarda kichik rollarni ijro etgan, keyinchalik *Port Charlz* seriali uchun 13ta epizod yozgan.

Hayoti va ish faoliyati
-----------------------

Judi Xayden Oklahoma shtatining Quapaw shahrida tug'ilib o'sgan.  U Oklahoma shtati universitetini teatr bo'yicha tasviriy san'at fakultetini tamomlagan.

1961 yilda UCLAda magistraturada o'qiyotgan paytda u aktyor Mayk Farrellni uchratadi.  U Kaliforniyaning Laguna Beach shahridagi Laguna Beach o'rta maktabida ingliz tili va drama o'qituvchisi bo'lib ishlagan.  1963 yil avgust oyida u Farrellga turmushga chiqadi va keyinchalik Erin va Maykl ismli ikki farzandlari bo'ladi.  1960-yillarda Farrell va Judi Laguna o'yingohida birgalikda chiqish qilishadi.  Ular 1980-yillarning boshlarida ajrashishadi. 

Farrellarning nikohi *M\*A\*S\*H* serialining bitta epizodining ssenariysida ishlab chiqilgan: "Polkovnikning oti" epizodida Maykning qahramoni BJ Xunnikutt va rafiqasi Judini Peg (ekrandagi ikkita o‘yinda Ketrin Bergstrom o‘ynagan va uning bir necha fotosuratlari bor)obraziga aytdi. Judi tug'ilgan shahri Quapaw edi va otasining ismi Floyd Hayden edi.  Floyd Haydening haqiqiy qizi sifatida Erin deb ham ko'rsatilgan. 

Farrel 2023-yil 2-aprelda 84 yoshida insult asoratidan vafot etadi

Manbaalar
---------

1. 1 2 3  Hoover, Eleanor (April 9, 1979). "Mike Farrell of M\*A\*S\*H and Wife Judy Insist Kids Aren't Apples: You Can't Spoil Them". *People Magazine*.. Qaraldi: 24 February 2019. Judi Farrel]]
2. 1 2 3  Farrell, Mike*. Just Call Me Mike: A Journey to Actor and Activist*. Akashic Books/RDV Books, 2007 — 61–135 bet. ISBN 9781933354484.
3. ↑  „M\*A\*S\*H: Season 5, Episode 11 script | Subs like Script". *subslikescript.com*. Qaraldi: 5-aprel 2023-yil.
4. ↑  „M\*A\*S\*H Star Judy Farrell Dead at 84 after Suffering Stroke". TMZ (4-aprel 2023-yil). Qaraldi: 4-aprel 2023-yil.
5. ↑  *Franklin, McKinley*. „Judy Farrell, Nurse Able on ‘M\*A\*S\*H,’ Dies at 84". Variety (4-aprel 2023-yil). Qaraldi: 4-aprel 2023-yil.

Havolalar
---------

* Judi Farrel IMDbda
**Bizning goʻzal Vatanimiz** (xorvat tilida: ljêːpa nâʃa domǒʋiːno) — Xorvatiyaning davlat madhiyasi. Xorvatiyada koʻpincha oddiygina „Lijepa naša" („Bizning goʻzal") deb ataladi, bu mamlakat uchun metonim sifatida keng qoʻllaniladigan iboradir.

Tarix
-----

Asl qoʻshiq matni Antun Mihanović tomonidan yozilgan va birinchi marta 1835-yilda Horvatska domovina (Xorvatiya vatani) nomi bilan nashr etilgan. 1846-yilda Josip Runjanin (1821-1878) Horvatska domovina uchun musiqa bastalagan. Runjaninning armiya guruhi ustasi Josip Wendl oʻz musiqasini harbiy guruch orkestriga moslashtirgan. Ohangning asl shakli nomaʼlum, chunki asli hozirgacha tiklanmagan.

Musiqa 1861-yilda Zagreb sobori oʻqituvchisi va organisti Vatroslav Lichtenegger tomonidan xor uchun yozilgan va uygʻunlashtirilgan va shundan soʻng u Xorvatiya xalqining etnik madhiyasi sifatida ijro etila boshlagan. „Lijepa naša" unvoni oʻsha paytdan beri qoʻllanila boshlandi. Asl matn 14 banddan iborat. Oʻshandan beri qoʻshiq matniga bir necha kichik tuzatishlar kiritildi.

Madhiya Xorvatiya parlamenti tomonidan davlat madhiyasi sifatida darhol qabul qilinmadi. 1907-yilda Xorvatiya qoʻshiqchilik klublari assotsiatsiyasi parlamentdan buni soʻradi, ammo hech qanday javob ololmadi, garchi qoʻshiq tantanalarda, shu jumladan Xorvatiya oʻz faoliyatini rasman tarqatib yuborgan parlamentning 1918-yil 29-oktyabrdagi sessiyasida norasmiy ravishda davlat madhiyasi sifatida ishlatilgan boʻlsa ham.

1972-yil 29-fevralda Xorvatiya SR parlamenti tomonidan qabul qilingan Xorvatiya Konstitutsiyasiga oʻzgartirishlar kiritilishi natijasida qoʻshiq rasman Xorvatiya davlat madhiyasiga aylandi. Bu qoʻshiq matni biroz oʻzgartirilgan 1974 va 1990-yillardagi konstitutsiyalar bilan tasdiqlangan. Xorvatiya Respublikasining qurollari, bayrog'i va madhiyasi to'g'risidagi qonun mavjud.

Zelenjakdagi Xorvatiya madhiyasiga yodgorlik

Matn
----

Madhiya matni quyidagicha:

| Xorvat tilida |
| --- |
| I
Lijepa naša domovino,
Oj, junačka zemljo mila,
Stare slave djedovino,
Da bi vazda sretna bila!

Mila kano si nam slavna,
Mila si nam ti jedina,
Mila kuda si nam ravna,
Mila kuda si planina!

II
Teci, Dravo, Savo, teci, 
Nitʼ ti, Dunav, silu gubi,
Sinje more, svijetu reci
Da svoj narod Hrvat ljubi

Dok mu njive sunce grije,
Dok mu hrašće bura vije,
Dok mu mrtve grobak krije,
Dok mu živo srce bije! |

Manbalar
--------

1. ↑  „lijep" (hr). *Hrvatski jezični portal*.  Novi Liber / Srce. Qaraldi: 14-mart 2016-yil.
2. ↑  Tomasović, Mirko (20 March 2003). "Vrsni katalog emocija i epiteta". *Vijenac* (Matica hrvatska) (236). .
3. ↑  „Josip Runjanin" (hr). Vinkovci:  Josip Runjanin Music School (13-may 2014-yil). 15-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Croatia: *Lijepa naša domovino* — Audio of the national anthem of Croatia, with information and lyrics (archive link)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pech (maʼnolari).

**Pech** — Vengriyaning janubi-gʻarbiy qismidagi shahar. Mechek togʻlarining janubiy etagida. Baranya medyesining maʼmuriy markazi. Aholisi 161 ming kishi (1990-yillar oxiri). Transport yoʻllari tuguni. Janubiy Dunantulning iqtisodiy va madaniy markazi. Mashinasozlik (jumladan, elektrotexnika), yogʻochsozlik, kimyo, koʻn-poyabzal, shisha-keramika, oziq-ovqat (tamaki, pivo, konserva, shampan vinolari ishlab chiqarish) sanoati korxonalari mavjud. Musiqa as-boblari ishlab chiqariladi. Shahar yaqinida toshkoʻmir, uran qazib olinadi. Universitet (1367), muzeylar, teatr bor. Shahar rimliklarning Sopiana qishlogʻi oʻrnida mil. boshlarida bunyod etilgan. Oʻrta asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklari, jumladan, sobor, jome masjidlari saqlangan. Shahar atrofida shi-fobaxsh buloklar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119378967 (maʼlumot)
* GND: 4071499-8
* LCCN: n80010340
* MusicBrainz: 54d02e9c-25c3-460b-a90c-9411a1af68ac
* NKC: ge202116
* VIAF: 134062313
* en:WorldCat Identities: lccn-n80010340

 |
**Xorijiylar** (arab. ajralib chiqqan, isyonchi) — islomdatn ilk oqim tarafdorlari. Xalifa Ali bilan umaviylar oʻrtasidagi kurash davomida 7-asrning 2-yarmi boshlarida vujudga kelgan. Taxt uchun kurashda Ali Muoviya tarafdorlari (ummaviylar) bilan muzokara olib borishga koʻngan. Bu hol Ali haqiqiy vorislik huquqiga ega deb hisoblagan tarafdorlarining oʻrtasida norozilik tugʻdirgan. Qoʻshinning bir qismi (12 ming kishi) Alini kelishuvchilikda ayblab, undan ajralib chiqqan va keyinchalik Aliga ham, ummaviylarga ham bab-baravar qarshi kurash boshlagan. Ana shu guruh tarafdorlari X. deb nom olgan. X. harakati arablar tomonidan boʻysundirilgan Iroq va Eron aholisi, oddiy arabmusulmonlar manfaatini ifodalagan. Ular oʻzlarini haqiqiy musulmon deb hisoblagan. X. "dindan qaytgan" deb eʼlon qilingan siyosiy va gʻoyaviy raqiblarga nisbatan murosasiz boʻlgan. X. taʼlimotiga koʻra, xalifa diniy jamoa tomonidan saylanadi va jamoaga boʻysunadi; har qanday taqvodor musulmon (hatto qul yoki qora tanli boʻlsa ham) xalifa boʻlib saylanishi mumkin; agar xalifa jamoa manfaatlarini himoya qilmasa, vazifasidan boʻshatiladi va hatto qatl etiladi. X. fikricha, eʼtiqod amaliy faoliyat bilan mustahkamlanishi lozim. Eʼtiqod, gunohkor kishilarni jazolash masalalarida X. murjiʼishshrta qaramaqarshi turgan. Keyinchalik X. bir necha mayda guruhlarga boʻlinib ketgan. Umaviy va abbosiy xalifalar 7—9-asrlarda X.ga qarshi keskin kurash olib bordi. Buning natijasida X.ning koʻpi qirib tashlandi, qolganlari Shimoliy Afrikada oʻz davlatini vujudga keltirdi. X. xalifalikdagi koʻpgina qoʻzgʻolonlar (Zanjilar qoʻzgʻoloni, Abu Muslim qoʻzgʻoloni va boshqa qoʻzgʻolonlar)da qatnashgan. Hozirgi davrda X.ning ibodiylar firqasi magʻrib mamlakatlarida (Jazoir, Tunis va boshqa mamlakatlarda), Ummon, Tanzaniyada uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Judi Farrell** (qizlik familiyasi- **Hayden**; 1938-yil 11-may - 2023-yil 2-aprel) amerikalik aktrisa *M\*A\*S\*H* telekomediya serialidagi Hamshira Able roli bilan mashhur boʻlgan. U bir nechta boshqa teleseriallarda kichik rollarni ijro etgan, keyinchalik *Port Charlz* seriali uchun 13ta epizod yozgan.

Hayoti va ish faoliyati
-----------------------

Judi Xayden Oklahoma shtatining Quapaw shahrida tug'ilib o'sgan.  U Oklahoma shtati universitetini teatr bo'yicha tasviriy san'at fakultetini tamomlagan.

1961 yilda UCLAda magistraturada o'qiyotgan paytda u aktyor Mayk Farrellni uchratadi.  U Kaliforniyaning Laguna Beach shahridagi Laguna Beach o'rta maktabida ingliz tili va drama o'qituvchisi bo'lib ishlagan.  1963 yil avgust oyida u Farrellga turmushga chiqadi va keyinchalik Erin va Maykl ismli ikki farzandlari bo'ladi.  1960-yillarda Farrell va Judi Laguna o'yingohida birgalikda chiqish qilishadi.  Ular 1980-yillarning boshlarida ajrashishadi. 

Farrellarning nikohi *M\*A\*S\*H* serialining bitta epizodining ssenariysida ishlab chiqilgan: "Polkovnikning oti" epizodida Maykning qahramoni BJ Xunnikutt va rafiqasi Judini Peg (ekrandagi ikkita o‘yinda Ketrin Bergstrom o‘ynagan va uning bir necha fotosuratlari bor)obraziga aytdi. Judi tug'ilgan shahri Quapaw edi va otasining ismi Floyd Hayden edi.  Floyd Haydening haqiqiy qizi sifatida Erin deb ham ko'rsatilgan. 

Farrel 2023-yil 2-aprelda 84 yoshida insult asoratidan vafot etadi

Manbaalar
---------

1. 1 2 3  Hoover, Eleanor (April 9, 1979). "Mike Farrell of M\*A\*S\*H and Wife Judy Insist Kids Aren't Apples: You Can't Spoil Them". *People Magazine*.. Qaraldi: 24 February 2019. Judi Farrell]]
2. 1 2 3  Farrell, Mike*. Just Call Me Mike: A Journey to Actor and Activist*. Akashic Books/RDV Books, 2007 — 61–135 bet. ISBN 9781933354484.
3. ↑  „M\*A\*S\*H: Season 5, Episode 11 script | Subs like Script". *subslikescript.com*. Qaraldi: 5-aprel 2023-yil.
4. ↑  „M\*A\*S\*H Star Judy Farrell Dead at 84 after Suffering Stroke". TMZ (4-aprel 2023-yil). Qaraldi: 4-aprel 2023-yil.
5. ↑  *Franklin, McKinley*. „Judy Farrell, Nurse Able on ‘M\*A\*S\*H,’ Dies at 84". Variety (4-aprel 2023-yil). Qaraldi: 4-aprel 2023-yil.

Havolalar
---------

* Judi Farrell IMDbda
**Aqchatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti hisoblanadi. Ushbu obyekt arxeologiya yodgorligi sanaladi. Bu yodgorlik davri: III — VIII asrlarga tegishli. Andijon viloyatining Jalaquduq tumanida joylashgan. Yodgorlik manzili esa, Akcha aholi punkti, "Qilichmozor" MFY, Qilichmozor koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari ya'ni meroslari milliy roʻyxatga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yang Sung-dong
--------------

Yang Sung-dong-( koreyscha : jeong-dong, 1961-yil 15-iyulda tugʻilgan) — janubiy koreyalik jurnalist. U Koreya radioeshittirish tizimining (KBS) 23 va 24-prezidenti lavozimlarida ishlagan .

Faoliyati:
----------

  

Gongju shahrida tug'ilgan Yang Kimin o'rta maktabida va Daejon o'rta maktabida tahsil olgan. U Koreya universitetida siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar boʻyicha bakalavr,  hamda xalqaro siyosat boʻyicha magistrlik darajasini oldi .

Yang 1989 yilda KBSga masala va madaniyat departamenti prodyuseri sifatida ishga yollangan va KBS Special , Good Insight , History Special , In Depth 60 Minutes va hokazo kabi teledasturlarni boshqargan .  2007 yilda Koreya prodyuserlari va rejissyorlari assotsiatsiyasi hamda KBS prodyuserlari va rejissyorlari assotsiatsiyasi prezidenti, 2013 yilda esa KBS Pusan ​​tashkiloti va ishlab chiqarish direktori lavozimlarida ishlagan .

2008 yilda Yang Respublika Prezidenti Li Myon Bakning OAV nazoratiga qarshi kurashuvchi tashkilot KBS xodimlarining Jamoat eshittirishlarini himoya qilish harakati (qisqacha Xodimlar harakati) hamr aislaridan biri edi .  Tashkilot, shuningdek, KBSning amaldagi prezidenti Chung Yeon-Juni ishdan bo'shatishdan himoya qilishni maqsad qilgan.  Li Byung-soon Chung o'rniga kelganidan so'ng , Yang KBS'dan ishdan bo'shatildi,  , ammo apellyatsiya shikoyati berdi, shuning uchun jazo 4 oyga to'xtatildi. U 2 yil ishlab chiqarishdan tashqari bo'limga tayinlangan.

2018-yilning 5-fevralida, Mun Chje In va Koreya Demokratik partiyasi hokimiyat tepasiga kelganidan deyarli bir yil o‘tib, Yang bir oy davomida ko‘rib chiqqandan so‘ng KBS prezidentligiga nomzodini e’lon qildi.  Media Today ga bergan intervyusiga ko'ra , u o'zining kichiklaridan biri unga ofisni qabul qilishni maslahat berganini tushuntirdi. U shuningdek, KBS ommaviy eshittirish sifatida byurokratlar va poytaxtlardan mustaqil boʻlishi kerakligini qoʻshib, JTBC va MBC misollarini keltirdi. 26 fevralda Yang rasman KBS uchun yagona prezidentlikka nomzod sifatida tanlandi.  Qaror keyinchalik tomonidan ma'qullandiOmmaviy axborot vositalari xodimlari milliy ittifoqi KBS (qisqacha KBS yangi kasaba uyushmasi).  6-aprelda u Respublika Prezidenti Mun Chje In tomonidan rasman tayinlandi, garchi u Milliy Assambleyadagi tinglov jarayonidan oʻta olmagan boʻlsa-da , Ozodlik Koreya partiyasi uning tayinlanishiga qarshi chiqdi.

2018-yil 31-oktabrda Yang KBS direktorlar kengashi va fuqarolar maslahatchilari intervyusidan o‘tib, o‘z lavozimiga qayta saylandi.  Uning inauguratsiyasi 2018-yil 12-dekabrda boʻlib oʻtdi.  KBS prezidenti sifatida Yang, shuningdek, 2020-yil may oyidan boshlab Public Media Alliance tashabbusi boʻyicha Global Task Force aʼzosi hisoblanadi.

1. ↑  „Yang Sung-dong".
**Tusiy Nosiriddin** (toʻliq ism sharifi Abu Jaʼfar Muhammad ibn Muhammad ibn Hasan Nosiriddin Tusiy) (1201.17.2,. hozirgi Eron hududida — 1274.25.6, Bagʻdod) — oʻrta osiyolik astronom va matematik olim. T. Eron Koʻhistonining ismoiliylar hokimi Nasriddin Muhtasham saroyida xizmat qilgan. "Axloqi Nosiriy", "Tajrid" kabi asarlari Sharqda keng tarqalgan. T. 1256 yilda Eronga bostirib kirgan moʻgʻul istilochilari boshligʻi Huloku saroyiga xizmatga olindi. T. oʻzining mavqeidan foydalanib, Yaqin Sharq va Oʻrta Sharq madaniyatining rivojlanishiga katta hissa qoʻshdi. 1259 yilda Marogʻa rasadxonasi qurilishiga rahbarlik qildi, atrofiga turli mamlakat olimlarini toʻplab, Marog'a ilmiy maktabini yaratdi. Bu rasadxonada oʻsha davrning mukammal astronomik jadvallaridan biri "Ziji Elxoniy" tuzilgan.

T. mat. faniga ham katta hissa qoʻshgan olim. "Tahriri uklidis" (Yevklid "Negiz"lariga qoʻshimchalar) asarida Yevklidnpnt 5postulatini isbotlashga urinib, noyevklid geometriyaning ayrim teoremalari va aksiomalarini taʼrifladi. "Shaklulqittaʼ" (Trigonometriya asoslari) asarida trigonometriyani mustaqil soha sifatida bayon qildi. Bu asar trigonometriyaning Yevropaga tarqalishida asosiy oʻrin tutdi. T.ning mineralogiya, tibbiyot, fizika, mantiq (logika), falsafa va boshqa sohalarga oid asarlari ham maʼlum. U koʻpgina yunon olimlari asarlarini arab tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intining qoʻlyozmalar fondida T. asarlarining 20 dan ortiq noyob nusxalari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻrta Osiyo allomalari |
| --- |
|  |
| Olimlar | 
* Abu Maʼshar
* Abulvafo
* Abu zayd Balxiy
* al-Fargʻoniy
* Ali Qushchi
* Abu Ali ibn Sino
* Birjoniy
* Beruniy
* al-Marvaziy
* Jobir ibn Xayyom
* Al Xoʻjandiy
* Abu Jaʼfar
* Khujandi
* Xorazmiy
* Nasaviy
* Umar Xayyom
* Abu Said Sijzi
 |
|  |
| Faylasuflar | 
* Gʻazzoliy
* Amiriy
* Abu Ali ibn Sino
* Al-Forobiy
* Aziziddin Nasafiy
* Ahmad Yassaviy
* Najmiddin Kubro
* Sijistoniy
* Shahrastoniy
 |
|  |
| Islom ulamolari | 
* Sijistoniy
* Abu Hanifa
* Ahmad Ibn Hanbal
* Ansoriy
* Buxoriy
* Al-Hakim an-Nishopuriy
* Juvayniy
* Moturidiy
* Muslim ibn Hajjoj
* Nasaiy
* Abdulkarim al-Qushayriy
* Faxriddin Roziy
* Taftazoniy
* Imom Termiziy
* Az-Zamaxshariy
 |
|  |
| Shoir va sanʼatkorlar | 
* Abulxayr
* Kamoliddin Behzod
* Daqiqiy
* Jomiy
* Alisher Navoiy
* Nodira
* Rudakiy
* Rumiy
* Mashrab
 |
|  |
| Tarixchi vasiyosatchilar | 
* Abulfazl Bayhaqiy
* Narshaxiy
* Avfiy
* Balʼamiy
* Gavharshod begim
* Husayn Boyqaro
* Xondamir
* Bobur
* Shihob al-Nasai
* Gulbadan begim
 |

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dunyo tomonlari

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   | Shimol |   |
| Gʻarb |  | Sharq |
|   | Janub |   |

 |

  


**Gʻarb** — ufqning, dunyoning 4 asosiy tomonlaridan biri. Shim.ga qarab turgan quzatuvchining chap tomonida. Osmon soyerasida Gʻ. olam (osmon) ekvatori bilan haqiqiy ufq chizigʻi kesishgan ikkita nuktadan biri. Gʻ. yoki XV (\uye„1) bilan belgilanadi. Oʻrta asrlarda Gʻ. oʻrniga magʻrib atamasi ishlatilgan. Afrikaning shimoli-gʻarbiy qismi, Tunis, jazoir, Marokash Magʻrib deb, Atlantika okeani, Oʻrta dengiz Magʻrib dengi-zi, Sahroi Kabir, Sudan choʻllari Magʻrib choʻllari deb atalgan. Magʻribdan mashriqqacha deganda Afrikadan Xitoygacha boʻlgan hudud tushunilgan. 

**Gʻarb** - dunyo tomonlaridan biri (Quyosh botadigan tomon).Darhaqiqat barchamiz bilamizki G'arb tomon quyosh botadigan tomondir.Sharq esa quyosh chiqadigan tomon.


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Antonina Gavrilovna Basova** (1900 — 1998) — Sovet surdopedagogi (karlar oʻqituvchisi) , SSSRda karlar taʼlimi tarixi boʻyicha mutaxassis.

Biografiyasi
------------

1900-yilda tugʻilgan. 1919-yilda Permdagi oʻqituvchilar seminariyasini tamomlagan. U Perm viloyati (hozirgi Sverdlovsk viloyati) Yakupino qishlogʻi maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyin u Nijniy Tagilda uysiz bolalarni tarbiyalagan.

Moskva davlat pedagogika institutining defektologiya fakulteti va aspiranturasini tamomlagan.

1934-yildan 1938-yilgacha RSFSR Taʼlim vazirligi inspektori boʻlgan.

1938-yildan Moskva davlat pedagogika institutining defektologiya fakultetida ishgan. 1964-yildan 1970-yilgacha surdopedagogika kafedrasi boshligʻi boʻlgan.

1969-yilda „SSSRda surdopedagogika tarixi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

U 1998-yilda Moskvada vafot etdi.

Mahalliy surdopedagogika taʼlimini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi
--------------------------------------------------------------------

A. G. Basova A. I. Dyachkov bilan birga, mahalliy surdopedagogikaning muhim boʻlimi „Surdopedagogika tarixi" ni yaratuvchilari. U surdopedagogika tarixi boʻyicha fundamental asarlar yozgan. U 19-asrda kar va soqovlar maktablarida taʼlim tizimini ochib berdi. U 19-asrda kar pedagogik fikrning oʻziga xosligini koʻrsatdi. Surdopedagogikaning shaxsiyatlarini chuqur tahlil qildi. Oʻz asarlarida Ya. T. Speshneva, I. I. Selezneva A. F. Ostrogradskiy, I. A. Vasilyeva, N. N. Lagovskiy, F. A. Rau va boshqalar ning surdopedagogikaga qoʻshgan hissasi koʻrsatib oʻtgan. A. G. Basova XIX asrdan XX asrning birinchi yarmigacha boʻlgan davr surdopedagogikasining asosiy masalalari va muammolarini tahlil qildi. Basovaning tarixiy asarlari dialogik xarakterga ega. SSSRda pedagogika tarixiga oid koʻpincha sof mafkuraviy xarakterga ega boʻlgan va oʻtmish arboblarini belgilagan koʻplab asarlardan farqli oʻlaroq, Basova juda ob’ektiv yondoshgan. A. G. Basovaning pedagogikaning rivojlanishidagi hissasi muhim ahamiyatga ega, chunki uning yordamida zamonaviy surdopedagoglari eshitish qobiliyati zaif bolalarni tarbiyalashga oʻqitishga yondashuvlarning shakllanishini dinamikada koʻrishlari mumkin.

Ish yuritish
------------

* Basova A. G. Istoriya obucheniya gluxonemix. — M. : Uchpedgiz, 1940. — 128 s. — 5000 ekz.
* *Basova A. G.* Ocherki po istorii surdopedagogiki v SSSR. — M. 1965.
* *Basova A. G.* Istoriya surdopedagogiki v SSSR: Dis. … d-ra ped. nauk / LGPI im. A. I. Gersena. — L. 1969.
* *Basova A. G. Yegorov S. F.* Istoriya surdopedagogiki: Ucheb. posobie dlya studentov defektol. fak. ped. in-tov. — M. 1984.

Manbalar
--------



1. ↑  „Antonina Gavrilovna Basova".
2. ↑  *A. G. Basova: tavalludining 70 yilligi va pedagogik faoliyatning 50 yilligi munosabati bilan // Defektologiya. — 1971. — No 5. — B. 91.*.
**Xoji Ahmar (Xizirulla Axmarov)** (18-fevral 1929-yil — 15-yanvar 1993-yil) oʻzbek film rejissori, ssenariynavisi va aktyoridir.

Faoliyati
---------

1946-yil Oʻrta Osiyo davlat universitetiga oʻqishga kirib, 1951-yilda „Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlari tarixi" mutaxassisligi boʻyicha toʻliq kursni tamomlagan. Tarixchi-sharqshunos malakasi berilgan.

1952-yil 1-dekabrdan 1953-yil 1-iyulgacha SSSR Sovet Yozuvchilar uyushmasi A.M.Gorkiy nomidagi Adabiyot instituti qoshidagi oʻzbek yozuvchilari kurslarida tahsil oldi.

1955-yilda Butunittifoq davlat kinematografiya institutiga (A.Dovjenko, Y.Solntseva va M.Chiaureli ustaxonasi) oʻqishga kirdi, 1961-yilda kinorejissorlik boʻyicha toʻliq kursni tamomladi.

„Don chorvadorlarida" birinchi hujjatli filmini Rostov-na-Donu shahrida VGIKda talaba boʻlgan paytida suratga olingan. Keyin „O'zbekfilm" kinostudiyasida „Gang qizi" va „Konstruktor" badiiy filmlarini suratga olgan.
Yoquvchi sifatida „Buyuk oila" (Hamid Gʻulom bilan hammualliflikda), „Kim haq?", „Chollar", „Duel" qissa va ocherk toʻplamlari, „Manba" qissalari muallifi. 1992-yil dekabr oyida tugagan „Sergey Bondarchuk va boshqalar" hujjatli hikoyasi (hali nashr etilmagan) … U oʻzbek va rus tillarida yozgan.

Sergey Bondarchukning „Moʻjiza istagi" kitobini va boshqa bir qator adabiy asarlarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.
Ssenariy muallifi va kinorejissor sifatida: „Integral", „Bahorda qaldirgʻochlar keladi", „Toʻrt fasl", „Aziz moskvaliklarim"; Hujjatli filmlar: „Kolxoz sanatoriyasi", „Tamaraxonim qoʻshiqlari", „Asrlar anʼanalari" va boshqalar; Animatsion filmlar: „Yerdagi iz" va „Eng yaramas".

Aktyor sifatida u oʻzining filmlarida rol oʻynagan: „Mening aziz moskvaliklarim" filmida Ota va „Uran sayyorasining sunʼiy yoʻldoshi" filmida Roja Kaul.

A.Belyayevning „Ariel" qissasi asosida „Uran sayyorasining sunʼiy yoʻldoshi" soʻnggi badiiy filmi suratga olingan.

Vafoti
------

Xoji Ahmar 1993-yil 15-yanvarda: „Men bir tomonlama chipta bilan uzoq xizmat safariga ketyapman", deb hazillashib, kutilmaganda olamdan oʻtdi.

Filmografiyasi
--------------

* „Gang qizi" (ruscha: „Doch Ganga")(1961) — rejissor
* „Tamaraxonim qoʻshiqlar" (hujjatli film, ruscha: „Pesni Tamari")(1962) — rejissor
* „Qiyin yoʻl" (ruscha: „Trudniy put")(1964) — rejissor
* „Integral" (ruscha: „Integral")(1970) — rejissor, ssenariy muallifi, aktyor (epizod)
* „Yerdagi iz" (animatsion film, ruscha: „Sled na zemle")(1973) — ssenariy muallifi
* „Qaldirgʻochlar bahorda keladi" (Almanax film, ruscha: „Lastochki priletayut vesnoy")(1974) — rejissor, ssenariy muallifi (M.Qoriyev bilan hamkorlikda), aktyor
* „Toʻrt fasl" (ruscha: „Chetire vremeni goda")(1976) — rejissor, ssenariy muallifi
* „Eng yaramas" (animatsion film, ruscha: „Samiy neposlushniy") (1976) — ssenariy muallifi
* „Aziz moskvaliklarim" (ruscha: „Dorogie moi moskvichi") (1981) — rejissor, ssenariy muallifi, aktyor
* „Uran sayyorasining sunʼiy yoʻldoshi" (ruscha: „Sputnik planeti Uran") (1990) — rejissor, ssenariy muallifi, aktyor

Manbalar
--------

Portallar: Biografiyaflag Oʻzbekiston
**Antoninlar** — Rim imperatorlari sulolasi (96 — 192); sulolaning asoschisi imperator Nerva (96 — 98). Nerva, Trayan, Adrian, Antonin Piy, Mark Avreliy (Lutsiy Ver bilan birgalikda) va Kommodlar Antoninlar sulolasidan. Antoninlar hukmronligida Italiya tushkunlikka uchradi. Bu davrda qulchilik tanazzulga uchrab, kolonlar mehnatidan keng foy-dalanildi. Pastki tabaqalarning behad ekspluatatsiya qilinishi viloyatlarda norozilik harakatlarining avj olishiga sabab buladi. Shulardan eng yirigi Bar-Koxba, Bukollar harakatlari edi. Antoninlar davrida imperiya chegarasiga varvarlar bostirib kira boshladi. Kommod hukmronligi davridan boshlab Antoninlar imperiyasi inqirozga uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻani Orifxonovich Mavlonov** (1910.15.1 — Toshkent — 1988.12.3) — geolog olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1960), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1970). Geol.mineralogiya fanlari doktori (1955), professor (1957). Ikkinchi jaxrn urushi qatnashchisi. Oʻrta Osiyo industrial institutini tugatgan (1935). 1940—41 yillarda shu institutda dekan, dotsentabr Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Geologiya institutida ilmiy xodim (1946-49), laboratoriya mudiri (1949-55) va direktor (1956—60). Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti direktori (1960—66). 1966-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Seysmologiya instituti direktori.

Ilmiy ishlari les va lyossimon jinslarning genetik tiplari, muhandislik geologik xususiyatlari, fizik-mexanik xossalariga bagʻishlangan. M. Oʻrta Osiyoda tarqalgan toʻrtlamchi davr yotqiziqlarini yoshiga qarab toʻrt davrga boʻldi va ularning tarkalgan maydonlarini haritaga tushirdi (1949). Toshkent zilzilasidan keyin seysmologiyaga oid tadqiqotlar bilan shugʻullangan. Jumladan, Toshkent shahri va shahar atrofini seysmik mikrorayonlashtirish haritasini, 1978-yil "Oʻzbekistonni seysmik rayonlashtirish" haritasini yangi tahrirdagi variantini tuzish ishlariga rahbarlik qilgan. Zilzilalar jarayonida yer osti suvlari va gaz tarkiblarining oʻzgarishi haqida ilmiy kashfiyot muallifi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981). M. nomiga Toshkent shahrida kucha, Seysmologiya instituti qoʻyilgan, shu institutda M.ga bagʻishlangan muzey (1990) mavjud.

Manbalar
--------

* Toshkent zilzilasi, T. 1971.

Havolalar
---------

* Gʻani Mavlonovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xoja guzari madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Madrasa Qarshi qoʻrgʻoni tashqarisida Xoja guzari masjidining yonida qurilgan xujralardan tashkil topgandi. Uning faoliyati bilan bogʻliq, uchta hujjat saqlanib qolgan. Ulardan birida Qarshi muftiylari raisi mulla Ismoil xoja mazkur masjidga imom xatib tayinlash yuzasidan oliy hukmdorga murojaat qilgan. *„Jahon panoho, oliy hazrat va sayyidimiz hamda hukmdorimiz aziz va muborak boshingizga ming-ming marotaba tasadduq, bulay. Hotamboy, Abdukarim oqsaqol, mulla Abduvouhid, Abdurauf, Umar xoja mutavalli, Burhon xoja, Ochildi xoja va Qarshi shahri qoʻrgʻoni tashqarisidagi Xoja masjidining boshqa kishilari ushbu nodon duoguy gʻulomingiz huzurida toʻplandi va janobi oliy hukmdorimiz haqqiga duo qildi. Mazkur masjid imom xatibi va mudarrisi mulla Xoja vafot etgani sababli, imom va xatib zarurligi uchun ularning muakillari ishtirokida mudarris mulla Muxtor xojani oʻsha boʻsh qolgan joyga oʻtkazishingizdan umidvor boʻlib, sizni duo qilgaymiz. Dunyoning quvvati, tasadduqingiz bulay. Ushbuni tahqiq eturmankim, mulla Muxtor xoja Chaqar guzaridandir. U solih va bechorahol kimsadir. Oliy marhamatingiz ila mazkur Chaqar guzari masjidi hujralariga mudarrislikka sarafroz etilgandi. Endi oliy marhamatingiz ila u marhum mulla Xojaning boʻsh qolgan oʻrniga Xoja masjidida imom va xatiblikka tayinlanishidan umidvor boʻlib, duo qilurmiz. Bu ojiz va nodon banda va fuqarolar muborak zoti oliy hukmdorimizga duo yoʻllagaymiz. Bu banda nodonligim bois arz birla sizni bezovta qilurman. Janobi oliy hukmdorimiz sohib ixtiyordirlar. Iloho, hazrat sayidimiz va hukmdorimiz dunyo turguncha salomat boʻlsin. Omin. Faqiringiz"*.Shuningdek, qozi Baqo xoja arznomasida esa mulla Xoja vafot etgach, Xoja masjidi hujralariga mulla Amin maxdum mudarris etib tayinlanishi soʻraladi. Ushbu arznomadan maʼlum boʻlishicha, marhum mulla Xoja Oliy Madrasa hujralaridan birida yashagan. Xoja madrasasi vaqfsiz edi. Oliy Madrasa hujralarining haqi 170 tanga atrofida boʻlganini eʼtiborga olsak, u hujradagi ikki kishiga boʻlib berilgan. Xoja madrasasi mudarrisi yiliga 85 tanga maosh olgan. Mulla Xoja oldinroq, Qizil masjidga imomlik qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.