**Emili Grin Balch** (1867-yil 8-yanvar – 1961-yil 9-yanvar) amerikalik iqtisodchi, sotsiolog va pasifist edi. Balch Uellsli kollejidagi akademik karerasini qashshoqlik, bolalar mehnati va immigratsiya kabi ijtimoiy muammolarga, shuningdek, kambagʻal immigrantlarni koʻtarish va voyaga etmaganlar jinoyatchiligini kamaytirishga qaratilgan turar-joy ishlariga uzoq yillik qiziqish bilan birlashtirdi.

U 1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlanishida tinchlik harakatiga oʻtdi va Chikagolik Jeyn Addams bilan hamkorlik qila boshladi. U Shveysariyada joylashgan Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasining (WILPF) markaziy rahbari boʻldi, buning uchun u 1946-yilda Tinchlik uchun Nobel mukofotini qoʻlga kiritdi

Hayot
-----

Balch Yamayka tekisligida, Massachusets shtatining Boston mahallasida taniqli Yanki oilasida tugʻilgan, Frensis V. va Ellen (noyes) Balchning qizi. Uning otasi muvaffaqiyatli advokat va bir vaqtlar Amerika Qoʻshma Shtatlari senatori Charlz Samnerning kotibi boʻlgan. U 1889-yilda Bryn Mawr kollejini klassik va tillarda keng oʻqib, iqtisodga eʻtibor qaratgandan soʻng tugatgan. U Parijda aspiranturada ishlagan va tadqiqotini *Fransiyada kambagʻallarga jamoat yordami* (1893) deb eʻlon qilgan. U akademik martaba haqida qaror qabul qilishdan oldin Bostonda uy ishlarini bajargan.

Keyin u Garvard universiteti, Chikago universiteti va Berlin universitetlarida tahsil oldi va 1896-yilda Uellsli kollejida dars bera boshladi. U immigratsiya, isteʻmol va ayollarning iqtisodiy rollariga eʻtibor qaratdi. 1913-yilda u kafedrani asos solgan siyosiy iqtisodchi Ketrin Koman isteʻfoga chiqqanidan soʻng, Uellsli universitetining iqtisod professori lavozimiga tayinlandi. Oʻsha yili Balch dotsentlikdan siyosiy iqtisod va siyosiy va ijtimoiy fanlar professori darajasiga koʻtarildi.

Balch koʻplab davlat komissiyalarida, masalan, ayollar uchun eng kam ish haqi boʻyicha birinchi komissiyada ishlagan. U kasaba uyushmalariga aʻzo ayollarni qoʻllab-quvvatlovchi Ayollar kasaba uyushmasi ligasining rahbari edi. U 1910-yilda "*Bizning slavyan vatandoshlarimiz* "haqidagi yirik sotsiologik tadqiqotini nashr etdi 

U uzoq vaqt pasifist edi va Genri Fordning Xalqaro vositachilik qoʻmitasining ishtirokchisi edi. Qoʻshma Shtatlar urushga kirganida, u josuslik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida harbiy xizmatga chaqirishga qarshi boʻlgan va vijdonli harbiy xizmatchilarning fuqarolik erkinliklarini qoʻllab-quvvatlovchi siyosiy faolga aylandi. U Jeyn Addams bilan Ayollar Tinchlik partiyasida va boshqa koʻplab guruhlarda hamkorlik qilgan.

Uellsli prezidentiga yoʻllagan maktubida u "Isoning yoʻllaridan" yurishimiz kerakligini yozgan. Uning ruhiy fikrlari Amerika iqtisodiyoti "biz eʻtirof etayotgan Isoning tamoyillariga mos kelmaydi" edi. Wellesley kolleji 1919-yilda shartnomani bekor qildi. Balch taniqli siyosiy sharhlar jurnali *The Nation* muharriri boʻlib ishlagan. 

Balch unitarizmdan qaytdi va 1921-yilda kvakerga aylandi. U shunday dedi: "Menga din hayotdagi eng qiziqarli narsalardan biri, inson tafakkuri va taxminlarining eng hayratlanarli, eng boy va hayajonli sohalaridan biri boʻlib tuyuladi... diniy tajriba va tafakkur, shuningdek, kun va quyosh nuri va doʻstlikka muhtoj. Boshqalar bilan baham koʻrish, menimcha, bu juda kam... Menimcha, Kvakerga sigʻinish bu kabi baham koʻrish uchun imkon beradi."

Uning asosiy yutuqlari endigina boshlangan edi, chunki u xalqaro tinchlik harakatining Amerika yetakchisiga aylandi. 1919-yilda Balch Xalqaro xotin-qizlar kongressida markaziy rol oʻynadi. U oʻz nomini Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasiga oʻzgartirdi va Jenevada joylashgan.

U Liga tomonidan tashkilot faoliyatini boshqaradigan birinchi xalqaro kotib-xazinachi sifatida ishga qabul qilindi. U tinchlik taʻlimi boʻyicha yozgi maktablarni tashkil etishga yordam berdi va 50 dan ortiq mamlakatlarda yangi filiallar yaratdi. U yangi tashkil etilgan Millatlar Ligasi bilan giyohvand moddalarni nazorat qilish, aviatsiya, qochqinlar va qurolsizlanish masalalarida hamkorlik qildi. Ikkinchi Jahon urushida u Ittifoqchilarning gʻalabasini qoʻllab-quvvatladi va urush harakatlarini tanqid qilmadi, lekin u vijdonan harbiy xizmatchilarning huquqlarini qoʻllab-quvvatladi.

„Nobel mukofoti"
----------------

Kolumbiya universiteti falsafa professori Jon Rendall va uning rafiqasi Mersedes Rendall, Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasining AQSh bo'limi rahbarlaridan biri va Emili Grin Balchning do'sti Balchni tinchlik uchun nomzod qilib ko'rsatish kampaniyasini boshladilar. mukofot. Kampaniya AQShning beshta tashkiloti tomonidan qo'llab-quvvatlandi va ular „Tinchlik uchun Nobel mukofoti uchun Emili Grin Balchga homiylik qilish qo'mitasi" deb nomlangan qo'mitani tashkil qildilar. Tashkilotlar Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasi, aholi punktlari milliy federatsiyasi, Amerika ayollar kasaba uyushmalari ligasi, AQSH Ayollar milliy kengashi va Rangli odamlarni rivojlantirish milliy assotsiatsiyasi edi.

Uni Florens Paton, Kiril Dampleton, Keyrin Uilson, Jon Xerman Rendall, Stenli Noulz, Rudolf Shumperli, Jon Sturj Stivens, WJM van Eysinga, Lyusi Noel- Bakston, Iuda Leon Magnes, Agnus Makinniy Midlnis va olti nafar huquqshunos professor Lyush Middles nomzod qilib koʻrsatishgan. va deputatlar.

U 1946-yilda Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasi (WILPF) bilan ishlagani uchun Tinchlik uchun Nobel mukofotiga sazovor boʻldi. U mukofot pulidan oʻz ulushini WILPFga xayriya qildi. Uning qabul nutqida millatchilik va xalqaro tinchlikka qaratilgan saʻy-harakatlar masalalari taʻkidlandi.

Shaxsiy hayot
-------------

Balch hech qachon turmushga chiqmagan. U 94-yoshga toʻlganining ertasiga vafot etdi.

Yana qarang
-----------

* Nobel mukofoti sovrindorlari ayollar roʻyxati
* Tinchlik faollari roʻyxati
* Boston ayollar merosi yoʻli

Manbalar
--------

1. ↑  Confortini, Catia C. (2021), Rietzler, Katharina; Owens, Patricia (muh.), „Race, Gender, Empire, and War in the International Thought of Emily Greene Balch", *Women's International Thought: A New History*, Cambridge: Cambridge University Press: 244–265, ISBN 978-1-108-49469-4, qaraldi: 2021-03-06
2. 1 2  Judith Freeman Clark*. Almanac of American Women in the 20th Century*. Prentice Hall, 1987 — 88 bet. ISBN 978-0-13-022658-7.
3. ↑  1870 United States Federal Census
4. ↑  *Abbott.* „Emily Greene Balch, Pioneering Peacemaker" (en). *Friends Journal* (1-iyun 2001-yil). Qaraldi: 24-may 2022-yil.
5. ↑  „Farewell dinner to Miss Coman". *The New York Times* (4-may 1913-yil). Qaraldi: 2-sentabr 2018-yil.
6. ↑  „New Wellesley dean" (30-mart 1913-yil). Qaraldi: 2-sentabr 2018-yil.
7. ↑  *Hamilton.* „UI Press | Jane Addams, Emily G. Balch, and Alice Hamilton | Women at The Hague: The International Congress of Women and Its Results" (en). *www.press.uillinois.edu*. Qaraldi: 27-sentyabr 2019-yil.
8. ↑  Mercedes Moritz Randall, *Improper Bostonian: Emily Greene Balch, Nobel Peace Laureate, 1946* (1964) pp. 364, 378.
9. ↑  Randall, *Improper Bostonian*, p. 60
10. ↑  Suzanne Niemeyer, editor, *Research Guide to American Historical Biography: vol. IV* (1990) pp. 1806–14
11. ↑  „Nomination%20Archive". *NobelPrize.org* (1-aprel 2020-yil).

Adabiyotlar
-----------

* Emili Grin Balch, *Fransiyadagi kambagʻallarga jamoat yordami*, jild. 8, № 4 va 5, *Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi nashrlari.*
* Emili Grin Balch, "Shahar hayoti sharoitlarini oʻrganish: Bostonga maxsus havola bilan, Bibliografiya", 1903, 13 bet
* *Slavyan vatandoshlarimiz*, Emili Grin Balch, 1910, 536 bet.
* *Gaagadagi ayollar: Xalqaro ayollar kongressi va uning natijalari*, Jeyn Addams, Emili Grin Balch va Elis Hamilton. 171 sahifalar, Nyu-York: MacMillan, 1915-yil.
* *Buyuk qarorgohga yondashuvlar,* Emili Grin Balch, Pauline Knickerbocker Angell, 351 sahifalar, 1918-yilda nashr etilgan.

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* Alonso, Harriet Hyman*. Peace As a Women's Issue: A History of the U.S. Movement for World Peace and Women's Rights*. Syracuse University Press, 1993. ISBN 0815602693. OCLC 25508750.
* Foster, Catherine*. Women for All Seasons: The Story of the Women's International League for Peace and Freedom*. University of Georgia Press, 1989. ISBN 0820310921. OCLC 18051898.
* Gwinn, Kristen E.*. Emily Greene Balch: The Long Road to Internationalism*. University of Illinois Press, 2010. ISBN 9780252090158. OCLC 702844599.
* McDonald, Lynn*. Women Theorists on Society and Politics*. Waterloo, Ontario, Canada: Wilfrid Laurier University Press, 1998. ISBN 0-88920-290-7.
* Nichols, Christopher McKnight*. Promise and Peril: America at the Dawn of a Global Age*. Harvard University Press, 2011. ISBN 9780674061187. OCLC 754841336.
* Randall, Mercedes M.*. Improper Bostonian: Emily Greene Balch*. Twayne Publishers, 1964. OCLC 779059266. , scholarly biography\*
* *Beyond Nationalism: The Social Thought of Emily Greene Balch* Randall:. New York: Twayne, 1972.
* Solomon, Barbara Miller. "Balch, Emily Greene," in Barbara Sicherman and Carol Hurd Green, eds. *Notable American Women: The Modern Period, A Biographical Dictionary* (1980) pp 41–45
* *Who's Who in New England*, Marquis, 1916

Havolalar
---------

* Emily Greene Balch on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, April 7, 1948 *Toward Human Unity or Beyond Nationalism*
* Tribute to Emily Greene Balch by John Dewey, pages 149–150 in *Later Works of John Dewey* volume 17. First published in Womenʻs International League for Peace and Freedom, 1946 page 2.