recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mochin** (Ulugʻ Chin, Buyuk Chin) -qadimda Xitoyning shim. va shim.gʻarbida yashagan xalqlar nomidan kelib chiqqan joy nomi. M.ning oʻrni ijtimoiysiyosiy vaziyat yoxud xalqlarning koʻchishi natijasida oʻzgarib turgan. Mahmud Koshgʻariy "Devonu lugʻotit turk"da 20 ona turk qabilasidan biri, Yuqori Chinda istiqomat qilgan tabgʻachlarni keyingi davrda "Mochin" deb atalganligini aytib oʻtib, jumladan, "Chin va Mochin xalqlarining alo-hida tillari boʻlsa ham, shaharliklar turkiychani yaxshi biladi. Bizga yozgan xatlarini turkiy yozuv bilan yozadi", deb xabar bergan. Mahmud Koshgʻariy chizgan haritada M.ning 3 tomoni dengiz bilan oʻralgan boʻlib, uning Yaponiya (Jabrqa) bilan dengiz orqali ajralib turganligi koʻrsatilgan. Bundan M. deb Manjuriya hududi nazarda tutilganligi ayon boʻladi. Shuningdek, asarda "Rum oʻlkasidan M.gacha boʻlgan turk ellari yashagan qududning uz. 5 ming farsang, eni 3 ming farsang" boʻlganligi aytilgan. 19-asrda NM.Prjevalskiy bergan maʼlumotga koʻra, M.liklar Sharqiy Turkistonning qad. tub joy qabilasi boʻlib, ushbu mamlakatning jan.-sharqiy qismida, Xoʻtandan Keriyya orqali Charchanga boradigan qad. karvon yoʻlidagi Qorongʻutogʻ etaklarida yashaganlar. 19-asrda togʻlik M.liklar 2000 ga yaqin oilani tashkil etib, ular mongoloid va yevropeoid irqiga mansub boʻlganlar.

A).:Mahmud Kosh gʻari y, Devonu lugʻotit turk, 1-j. T. 1960.

Abduxoliq Aytboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shishasimon tana** - 1) membrana bilan oʻralgan tiniq dirildoq modda. Koʻz soqqasi boʻshligʻidagi koʻz gavhari bilan toʻr parda orasini toʻldirib turadi. Shishasimon tana koʻzning dioptrik (yorugʻlikni sindiradigan) qismi boʻlib, koʻz toʻr pardasiga yorugʻlik nuri oʻtishini taʼminlaydi. Katta yoshdagi kishilar koʻzining Shishasimon tana sida qon tomirlar boʻlmaydi. Shishasimon tananing suyuq qismi yopishqoq gialuron, askorbin kislota, tuz va boshqalar moddalar, nozik oqsil fibrillardan iborat. 2) qoramol koʻzi Shishasimon tana sidan olinadigan dori preparat; biogen stimulyatorlar guruhiga kiradi. Eritma holida boʻgʻim kontrakturasida, kuyish, shikastlanishdan soʻng chandiq toʻqimalarning tekis bitishi, ularni yumshatish maqsadida, nevralgiya va radikulitda ogʻriq qoldiruvchi modda sifatida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kardanli mexanizm** - birbiriga nisbatan oʻzgaruvchan burchak ostida joylashgan ikki valning aylani-shini taʼminlaydigan mexanizm. Italiyalik olim J. Kardano nomi bilan atalgan. Bikr (qattiq) va elastik (qayishqoq), sinxron va asinxron xillari bor. Bikr K. m.da vallar zvenolari qoʻzgʻaluvchan qilib biriktirilganligi uchun aylanadi; elastik K. m.da vallar maxsus elementlari elastik holatga ega boʻlgani uchun aylanadi; sinxron K. m.da vallar oʻzgarmas tezlikda; asinxron K. m.da vallar oʻzgaruvchan tezlikda aylanadi. Vallari oʻq boʻylab suriladigan K. m. ham boʻladi. Transport mashinalarning kardanli uzatmalarida stanoklar, asboblar va b.da qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Shisha pechi** — shisha tayyorlash uchun moʻljallangan boʻtqa (massa) ishlab chiqariladigan (qaynatiladigan) qurilma. Davriy va uzluksiz ishlaydigan hamda elektr qarshilikli turlarga boʻlinadi. Davriy ishlaydigan Shisha pechi tuvakli va vannali qilib yasaladi. Bunday pechlarda maxsus shishalar: optik, rangli, yorugʻlik texnikasi uchun moʻljallangan shishalar, billur va, asosan, dastaki usulda yasaladigan boshqa shisha buyumlarga moʻljallangan boʻtqa tayyorlanadi. Tuvakli pechga, odatda, 8, 12 yoki 16 tuvak (shamot, kaolin yoki kvarsdan tayyorlanadigan, sigʻimi 100–1000 kg li issiqbardosh idish) joylashtiriladi. Tuvaklarga xom ashyo (silikatlar) va shixta solinib, 1500 — 1600°gacha qizdiriladi. Vannali pechlar iqtisodiy va texnologik jihatidan ancha tejamli va qulay hisoblanadi. Bularda qiyin eriydigan, rangli va boshqalar maxsus shisha boʻtqalari qaynatiladi.

Uzluksiz ishlaydigan Shisha pechi lari vannali boʻlib, ularda sanoat shishalari (taxta oynalar. shisha idishlar va mashinalarda tayyorlanadigan boshqa mahsulotlarga yaraydigan shishalar) qaynatiladi. Vanna (hovuz)ning uz. 60 m gacha, eni 10 m, chuq. 1,5 m gacha boʻladi. Unga 2,5 ming t gacha shisha boʻtqasi sigʻadi. Vannalar oʻtga chidamli materiallardan yasaladi. Elektr qarshilikli Shisha pechida shisha boʻtqalarining oʻzi elektr qarshilik elementi vazifasini oʻtaydi. Bu pechda metall yoki grafit elektrodlar ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kardiospazm** (yun. kardia, bu yerda — meʼdaning kirish qismi va spazm), kardi axalaziyasi, frenospazm — qiziloʻngachning meʼdaga kirish qismi — kardining torayib qolishi. Nervmuskul faoliyatining izdan chiqishi, qiziloʻngachning reflektor disfunksiyasi va b. sabablar natijasida yuzaga keladi. K.da qiziloʻngachdan ovqat luqmasining oʻtishi qiyinlashadi (qiltomoq), uning yuqori boʻlimlari (toraygan joyidan keyingi qismi) kengayadi, toʻsh sohasi orqasida ogʻriq seziladi, kekirish va h.k. kuzatiladi. Qiziloʻngachning kengaygan qismida ovqat turib qolib ayniganda, uning shilliq qavati yalligʻlanadi (ezofagit); jarayon baʼzan qiziloʻngach devorining hammasiga, hatto atrofidagi hujayralarga ham tarqalishi mumkin. Natijada chandiq hosil boʻlib, stenoz roʻy beradi. Kasallik asosan 20—40 ya shar ayol va erkaklarda uchraydi.

Davos i : K.ning dastlabki davrida konservativ davo: ovqatlanish maromiga rioya qilish, spazmga qarshi va tinchlantiruvchi dorilar buyuriladi. Kasallik zoʻrayib, bemorning ahvoli ogʻirlashaversa, jarrohlik usuli qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kyuri nuqtasi** yoki **Kyuri temperaturasi** (9 yoki G.) — fazaviy oʻtishlar nuqtasiga yaqinlashgan sari modda holatining oʻzgara borishi bilan xarakterlanadigan 11-tur fazaviy oʻtishlar temperaturasi; modda bu temperatura G da sifat jihatidan yangi xossaga ega boʻladi. T — Kyuri nuqtasi deyilib, fazaviy oʻtishlarni ferromagnetiklarda mukammal ravishda oʻrgangan va 1895-yilda Ts=770° temperatura mavjudligini ochgan P. Kyuri sharafiga qoʻyilgan. Kyuri nuqtasidan past temperaturada ferromagnetiklar spontan (oʻz-oʻzidan) magnitlanganlik xossasiga ega boʻladi. Ferromagnit qizdirilganda va Kyuri nuqtasiga yaqinlashganda atomlarning issiqlik harakati mavjud magnit tartibni, yaʼni atomlarning magnit momentlarining oriyentatsiyasini buzib yuboradi. G dan yuqori temperaturalarda ferromagnetikning spontan magnitlanganligi yoʻqoladi, ferromagnetik paramagnetik qolatda oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston meʼmorlar uyushmasi** — respublika meʼmorlarini birlashtirgan ijodiy jamoat tashkiloti. 1934-yilda Toshkent shahrida tashkil etilgan. Oʻzbekiston meʼmorlar uyushmasiu.ning asosiy vazifalari: meʼmorlikni rivojlantirish, meʼmorlar malakasini oshirish, yosh isteʼdodlarni qoʻllabquvvatlash, faxriy meʼmorlar bilan ishlash, tanlovlar (shahar markazlari, yirik jamoat binolari, monumental haykal va monumentlar, eng yaxshi loyiha va qurilishlar, nashr etilgan kitob va albomlar boʻyicha), koʻrgazmalar (yosh meʼmor va talabalar ijodiga bagʻishlangan, tarixiy shaharlar yubileyi va turli tarixiy sanalar munosabati bilan tanlovlar oʻtkazish va boshqalarga oid) uyushtirish, xalqaro anjumanlarda ishtirok etish, xalqaro aloqalarni yoʻlga qoʻyish va boshqalar Uyushmada 1000 ta aʼzo bor (2005); uning qoshida ijodiy loyiha ustaxonalari, koʻrgazma zali mavjud. Uyushmaga malakali, oliy maʼlumotli, eʼtiborga sazovor. loyihalari, qurilgan binolari, nashr etilgan ilmiy asarlari bilan tanilgan meʼmorlar aʼzolikka qabul qilinadi. Oliy rahbar organi — Qurultoy; ular orasida Qurultoy tomonidan har 5 yilda saylanadigan Plenum (rais, rais oʻrinbosari va Plenum aʼzolari) boshqaradi. Oʻzbekiston meʼmorlar uyushmasiu,ning Qoraqalpogʻiston, Toshkent va barcha viloyatlarda boʻlimlari mavjud boʻlib, ular shaharlarni qayta qurish, tarixiy meʼmoriy yodgorliyutarni taʼmirlash sohasida ilmiy tekshirish va loyihalash ishlari olib boradi.

Oʻzbekiston meʼmorlar uyushmasiu.ga turli davrlarda G.M.Svarichevskiy, L.N.Voronin, V.O.Jahongirov, A.T.Shaxov, M.S.Bulatov, F.Yu. Tursunov. T.F.Qodirova, F.M. Ashrafiylar rahbarlik qilgan; 1998-yildan raisi A.R.Toʻxtayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bobur koʻchasi** — Yakkasaroy tumanida, Beshyogʻoch maydoni bilan Aeroport maydoni oraligʻida joylashgan koʻcha. Uzunligi 4,3 km.

Tarixi
------

Ko'chaga hoir va sarkarda Bobur nomi berilgan. Bobur koʻchasi 1954-yilgacha Teatr koʻchasi, 1991-yilgacha Bogdan Xmelnitskiy koʻchasi deb atalgan. Toshkentdagi aeroportga olib boruvchi asosiy koʻchalardan biri. XX asrning 30-yillarida Toshkent toʻqimachilik mashinasozligi zavodi qurilayotganda yuzaga kelgan. Keyinroq koʻcha yoʻnalishida maʼmuriy va turar joy binolari qurilgan. 1967-yil aeroport yaqinida yoʻloʻtkazgich-koʻprik qurilgan. 2008-yil noyabrda ushbu koʻprik tubdan qayta rekonstruksiya qilindi.

Mustaqillik yillarida koʻchaning Boʻrijar kanalidan oʻtish qismidagi koʻprik yangilandi, koʻcha kengaytirilib, trotuarlari koʻkalamzorlashtirildi. Koʻchaning boshidan oxirigacha archa ekilgan.

Binolar
-------

Koʻcha yoʻnalishida Respublika baynalmilal madaniyat markazi, Toshkent bosh plani loyihalash va ilmiy tadqiqot instituti, poliklinika, „Baxt uyi", „Tabassum" restoran-toʻyxonasi, Koʻzi ojizlar jamiyati, Bobur nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi (hozirgi Doʻstlik bogʻi), Saudiya Arabistonining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi, Aleksandr Pushkin haykali, „Oʻzbekengilsanoat" kompaniyasi, „Saodat" savdo majmuasi, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.

Koʻcha yaqinida Toshkent pedagogika universiteti (hozirgi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti), Yakkasaroy tumani hokimiyati, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti, Beshyogʻoch va „Askiya" dehqon bozorlari joylashgan.

Gallireya
---------

* Koʻchadagi Pushkin haykaliKoʻchadagi Pushkin haykali
* Koʻchadagi Alisher Navoiy haykaliKoʻchadagi Alisher Navoiy haykali
* 
* 
*

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
2. ↑  „Bobur bog‘i Do‘stlik bog‘i deb nomlanadi". *Gazeta.uz*.
**Bobur maqbarasi** — Kobuldagi (Afgʻoniston) meʼmoriy yodgorlik (16—17 va 20-asrlar). Boburning xoki 1539 yilda Agradan (Hindiston) olib kelinib shu yerda dafn etilgan. Bobur maqbarasi Kobul shahrining Sherdarvoza togʻi yon bagʻridagi (xushmanzara qiya yalanglikda). Bobur ixlos qoʻyib obod qilgan tarixiy bogʻ "Nazargoh"ning (keyinchalik bogʻning nomi "Bogʻi Bobur" deb nomlangan) yuqoridagi maydonchasida joylashgan. Bobur vasiyatiga koʻra, dastlab qabr ustiga maqbara qurilmagan. 1606 yilda tarixiy lavha chekilgan oqish kulrang qabrtosh oʻrnatilgan. 1932 yilda marmar, beton va sopoldan moʻʼjazgina shiyponmaqbara barpo qilingan. Maqbara yaqinida oʻgʻli Mirzo Hindol va nabirasi Mirzo Muhammad Hakimning qabrtoshlari saqlangan. Ular oldida Ruqiya Sultonbegim qabrtoshi (1640). Pastki pogʻonada esa Shoh Jahon hind meʼmorligi uslubida kulrang toshdan ayvonli masjid qurdirgan. Xalqaro Bobur jamgʻarmasi tashabbusi bilan Andijondagi Bobur milliy bogʻi ("Bogʻi Bobur")da Kobuldagi Bobur maqbarasiga oʻxshash ramziy qabrmaqbara bunyod etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston dizaynerlar uyushmasi** — professional dizaynerlarni birlashtirgan ijodiy jamoat tashkiloti. 1988-yilda Toshkent shahrida tuzilgan. Oliy rahbar organi — Sʼyezd; sʼyezdlar oraligʻida har 5 yilda saylanadigan Kengash (rais, rais oʻrinbosari, Kengash aʼzolari) boshqaradi. Uyushmaning asosiy vazifasi: respublikada dizaynerlik faoliyatini rivojlantirish, dizaynni, milliy dizayn yutuklarini aholi orasida va sanoatda (Oʻzbekiston sanoatini tashqi bozorga muvofiqlashtirish, raqobatbardosh sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish) keng targʻib qilish, dizaynerlar tayyorlash va ularning malakasini oshirishga yordam berish. Uyushma Respublikada koʻrgazmalar ("Oʻzbekistonda dizayn", "Dizayn va toʻqimachilik", "Sharq libosi — dizaynerlar ijod manbai" va boshqalar), festivallar ("Bolajonlar — shirintoylar", "Moda — 2005" va boshqalar) uyushtiradi; xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etadi. Turli sohalarda xizmat qiluvchi uyushma aʼzolari interyer (M.Fozilov), sanoat grafikasi (A.Yeroshevskaya, Ye.Gurov, I.Dmitriyeva va boshqalar), libos (X. H.Komilova, A.Ashurboyev, A. Allaberganova va boshqalar), meʼmorlik (D. Nozilov), zargarlik (E.Gostev) va boshqalar sohalar dizayni boʻyicha samarali ijod qilmoqda. 1991-yildan rais — X.H.Komilova.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kardiologiya markazi** — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot muassasasi hisoblanadi. Ilmiy markaz Toshkent shahrida joylashgan. 1976-yil Tosh-TI tarkibida ilmiy tadqiqot instituti sifatida tashkil etilib, 1978-yilda mustaqil institut boʻlib ajralib chiqdi. 1999-yildan shu nomga sazovor boʻldi. Markaz ilmiy va amaliy faoliyatining asosiy yoʻnalishlari — gipertoniya, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti, qon aylanishi yetishmovchiligi kabi kasalliklarning kelib chiqishi va oʻziga xos kechish xususiyatlarini oʻrganish; ularning diagnostikasi, oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqish; Oʻzbekistonda kardiologiya muammosi bilan bogʻliq masalalarga rahbarlik qilish va boshqarish, respublikada kardiologiya xizmatini tashkil etish; yuqori malakali ilmiy va amaliy kardiolog mutaxassislar tayyorlash va boshqalardan iborat. Markazda 2 ilmiy guruh, 9 lab. 101 oʻrinli klinik kasalxona bor. Shuningdek, poliklinika va bemorlar kunduzi qatnab yotib davolanishlari mumkin boʻlgan ambulatoriya (SKAL)ishlab turibdi. Markazda 70 ga yaqin ilmiy xodim, jumladan 10 fan d-ri va 30 fan nomzodi xizmat qiladi (2002). K.m.da d-rlik va nomzodlik dissertatsiyalari qimoyasi boʻyicha maxsus ilmiy kengash faoliyat koʻrsatadi (1990-y.lardan). Markaz olimlari (R. Qurbonov, A. Xujayev, R. Mamutov, A. Kurmukov, G. Qiyoqboyev va b.) oʻtkir miokard infarqti bilan ogʻrigan bemorlarni bosqichmabosqich sogʻlomlashtirish, kardiologik yordam koʻrsatishning yangi shakli — maxsus ambulatoriya davolash kursi (MADKSKAL) hamda yurak kasalligining dolzarb masalalari boʻyicha koʻpgina ilmiy — amaliy anjumanlarda qatnashib keladi. Yurak kasalliklarini mahalliy xom ashyodan tayyorlangan dorilar (allapinin, aklezin, glirofam, oligvon, kavergal) bilan davolash yoʻl-yoʻriqlarini ishlab chiqib amaliyotga tadbiq etadi. Markaz ilmiy toʻplam, monografiya, darslik va turli qoʻllanmalar chop etadi, ixtirolar qiladi.

Ravshanbek Kurbonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Ftiziatriya va pulmonologiya ilmiy tadqiqot instituti** — ftiziatriya va pulmonologiya sohasida respublikada ilmiy, uslubiy muvofiqlashtiruvchi va konsultativ markaz. 1932-yil Samarqandda Sil ilmiy tekshirish instituti nomi bilan tashkil etilgan. 1936-yil Toshkentga koʻchirilgan. 1977-yil institutga Sh.A.Llimov nomi berilgan. 1989-yildan hozirgi nomda.

Institut sil epidemiologiyasi va oddini olishni hamda nafas aʼzolarining sil bilan bogʻliq boʻlmagan kasalliklarini tadqiq etadi; aholiga ftiziatriya va pulmonologiya yordami koʻrsatishning tashkiliy shakllarini takomillashtiradi; sil hamda bronxlar va oʻpkaning oʻziga xos xastaliklari diagnostikasi, differensial diagnoz va silni xirurgik yoʻl bilan davolash usullarini ishlab chiqadi. Respublika tibbiyot institutlaridagi sil va pulmonologiya kafedralari faoliyatini hamda silga qarshi dispanserlar ishini nazorat etadi va ularga metodik jihatdan rahbarlik qiladi. Institutda birinchi marta bemorlar salomatligini mehnatga va kasbga yaroqli qilib tiklashning ilmiy asoslari ishlab chiqildi.

Institutda 4 ilmiy boʻlim (sil terapiyasi va epidemiologiyasi, sil xirurgiyasi, pulmonologiya, diagnostik laboratoriya), 4 laboratoriya va 500 oʻrinli klinika bor, unda oʻpka va oʻpkadan tashqari aʼzolar (plevra, suyak hamda boʻgʻimlar, siydiktanosil aʼzolari, shuningdek, limfa tugunlari va miya qobiqlari) sili hamda oʻpkaning oʻziga xos kasalliklari (bronxial astma, oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi, pnevmoniya, fibrozlovchi alveolit va boshqalar) bilan ogʻrigan bemorlar davolanadilar; klinika 11 ta boʻlimdan iborat. institut dorilarni, xususan, Yevropaning yetakchi farmatsevtik firmalarida ishlab chiqarilgan preparatlarni klinik tadqiqotdan oʻtkazish markazi ham hisoblanadi. Shuningdek, ilmiy tibbiy axborot, tashkiliymetodik boʻlimlari, kutubxona, vivariy, muzey va boshqalar bor (2005). Institutda Toshkent tibbiyot akademiyasi va Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining ftiziatriya kafedr&tari hamda Respublika Sogʻliqni saqlash vazirligining bevosita kuzatuv ostidagi qisqa kursli kimyoterapiya markazi faoliyat koʻrsatadi. institut va klinikada 410 xodim, jumladan, 9 fan doktori, 27 fan nomzodi, 1 akad. 1 Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi va boshqalar xizmat qiladi. institut faoliyati Sh.A.Alimov, A.A.Kalonxoʻjayev, R.A. Aʼzamov, T.M.Qoriyev, A.M.Ubaydullayev kabi olimlar nomlari bilan bogʻliq. Institutda ftiziatriya va pulmonologiya boʻyicha aspirantura, doktorantura va klinik ordinatura mavjud. institut ilmiy toʻplam, monografiya va metodik qoʻllanmalar nashr etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Atlantika oq qirrali delfini** (lotincha: *Leucopleurus acutus*) — delfinlar oilasiga mansub bir tur boʻlib, ***Leucopleurus*** turkumidagi yagona tur. 2019-yilgi reviziyaga qadar u odatda kalta boshli delfinlar (*Lagenorhynchus*) jinsi ichida tasniflangan. Atlantika okeanining shimoliy qismidagi sovuq va moʻtadil kengliklarda yashaydi.

Farqlar
-------

Atlantika oq qirrali delfinining uzunligi erkaklarda maksimal 2,8 m va urgʻochilarda esa 2,5 m. Bu tur boshqa delfin turlaridan biroz kattaroqdir. Ularning vazni 200-230 kg tashkil etadi. Atlantika oq qirrali delfin oʻrtasidagi asosiy farq dorsal finning ikkala tomonidan boshlanib, butun tana boʻylab choʻzilgan katta oq yoki sariq nuqta. Bu delfinlarning boshi, tomogʻi va qorinining pastki qismi oq rangga boʻyalgan, qanotlari va orqa qismi qora rangga ega.

Ayol delfinlar olti yoshdan oʻn ikki yoshgacha, erkak delfinlar yetti yoshdan oʻn bir yoshgacha jinsiy yetuklikka erishadilar. Homiladorlikning davomiyligi oʻn bir oy, tugʻilgandan keyin bola bir yarim yil davomida sut bilan oziqlanadi. Erkak delfinlar oʻrtacha 22 yilgacha, urgʻochilar 27 yilgacha yashaydilar.

Tarqatish
---------

 Farer orollarida oʻldirilgan oq qirrali delfinlar
Atlantika oq qirrali delfin faqat Atlantika okeanining shimoliy qismida yashaydi. U Nyufaundlend va Keyp-Koda qirgʻoqlarida va Buyuk Britaniya, Islandiya, Grenlandiya va Norvegiya oʻrtasidagi mintaqada joylashgan. Bugungi kunga kelib, ushbu turning soni 200-300 ming delfinga baholanmoqda.

Tahdidlar va himoya
-------------------

Atlantika okeanining oq qirrali delfinlari ilgari oʻz hududi boʻylab tijorat maqsadida ovlangan, bugungi kunda bu hayvonlar faqat Farer orollari yaqinida ovlanadi. Yiliga 1000 ga yaqin delfin yigʻib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Leucopleurus acutus* (J. E. Gray, 1828)" (en). *ASM's Mammal Diversity Database*. 28-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2021-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Kardiff** — Buyuk Britaniyadagi shahar, Saut-Glamorgan va MidGlamorgan grafligida. Uelsning bosh shahri. Bristol qoʻltigʻi sohilidagi port. Aholisi 300 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yirik sanoat markazi, transport yoʻllari tuguni. 19-asr oxiri — 20-asr boshida mamlakatda chetga koʻmir chiqaradigan (1913 yilda 36 mln. t) eng katta port boʻlgan. K. porti orqali chetdan temir rudasi, xom ashyo, oziq-ovqat keltiriladi. K.da qora metallurgiya, mashinasozlik (shu jumladan, kema remonti), oziq-ovqat va poligrafiya sanoati korxonalari bor.

K. — Uels milliy madaniyatining markazi. Meʼmoriy yodgorliklardan qasr (11-asr), Llandaf sobori (12—15-asrlar), Sent-Jon cherkovi (15-asr), ratusha binosi (1904) va b. saqlangan. Uels milliy muzeyi (1907), Uels xalq muzeyi, universitet (1893), milliy kutubxona bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Doʻkonning tashqi koʻrinishi
**Atlantis kitob** doʻkoni Londonning Museum Street koʻchasida joylashgan ezoterik kitob doʻkoni hisoblanadi. Doʻkon Mikchael Houghton tomonidan 1922-yilda tashkil etilgan hozirda u Bali Beskin va uning onasi Geraldinega tegishli.

Atlantis uzoq vaqtdan beri Londonning okkultiv dunyosi uchun markaz boʻlib kelgan. Gerald Gardner oʻzining faoliyati davomida uning yertoʻlasida Yashirin Ustalar ordeni yigʻilishlarida qatnashgan va u yerda oʻzining Coven yigʻilishlarini ham oʻtkazgan. Doʻkon oʻzining jodugarlik haqidagi birinchi kitobi — *High Magic’s Aid (Yuqori sehrning yordami)* nomli romanini nashr etdi. Bu yerda u Ross Nichols bilan uchrashuvlar oʻtkazilgan, keyinchalik Druid dunyosining asosiy arbobi, Gardnerning 1954-yilgi *Witchcraft Today (Bugungi jodugarlik)* kitobini ham chop etgan.

Atlantisda sanʼat koʻrgazmalari va ezoterik suhbatlar, seminarlar va kitob taqdimotlari oʻtkaziladi. Koʻp yillar davomida u Fleet koʻchasidagi Devereaux Arms yaqinidagi „The Moot With No Name" nomli mushriklar va sehrgarlar uchun munozara guruhini boshqarib kelgan. Keyinchalik Milford Lanedagi Milford pabiga „The Atlantis Bookshop Presents" nomi bilan koʻchib oʻtgan. Biroq, bir necha yildan soʻng kitob doʻkoni faoliyatiga yakun yasalgan.

Shuningdek, u oʻzining Neptune Press nashri ostida vaqti-vaqti bilan kitoblar nashr etadi, masalan, Aleister Crowleyning The Book of the low *(Qonun kitobi)*ning yangi nashri ham shu nashriyotda chop etilgan.

Doʻkon Britaniyaning 1971-yilda suratga olingan *Gumshoe* filmida namoyish etilgan.

1980-yillarda Odin birodarligi nomli faoliyat doʻkondan aloqa obyekti sifatida foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Carr-Gomm, Philip & Heygate, Richard, The Book of English Magic, John Murray, 2009, p.373
2. ↑  >
3. 1 2  Carr-Gomm & Heygate, p. 453
4. ↑  „Mike Howard Part 2". *www.thewica.co.uk*. Qaraldi: 2-aprel 2019-yil.
5. ↑  Ruickbie, Leo, *Witchcraft Out of the Shadows: A History*, Robert Hale, 2004, pp.103, 251
6. ↑  Carr-Gomm & Heygate, p.181
7. ↑  „The Atlantis Bookshop Events - the Moot with No Name". 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2012-yil.
8. ↑  Carr-Gomm & Heygate, p. 453, 473-4
9. ↑  „The Book Of The Law, The Illuminated Edition: Amazon.co.uk: Crowley, Aleister: 9780954706326: Books". *Amazon UK*.
10. ↑  Mark Mirabello. *The Odin Brotherhood*. 5th edition, Oxford: Mandrake of Oxford, 2003, p 109 ISBN 1-869928-71-7
Andoza:Bookshops in London

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0004 4675 8474

 |
**Meʼyoriy naflilik nazariyasi**, qoʻshimcha naflilik nazariyasi — isteʼmolchilarning bozordagi feʼlatvori, harakati, talabning shakllanishi, talab va taklif chizmasida talab egri chizigʻi holati qonunlarini izohlab beradigan nazariya. Qisqarib boradigan qoʻshimcha naflilik qonuniga muvofiq, isteʼmolda neʼmatlar miqdorining oʻsib borishiga qarab neʼmatning har bir qoʻshimcha birligidan olinadigan eng koʻp qoʻshimcha naf qisqarib boradi, bu esa talab egri chizigʻining salbiy ogʻishini keltirib chiqaradi. Meʼyoriy naflilik nazariyasi n. shuningdek, naflilik bilan harajatlar, yaʼni talab va taklif oʻrtasidagi oʻzaro aloqadorlikni ham anikdashga xizmat qiladi, bu bilan narxning vujudga kelishi (narx belgilash) qonunini ham izohlaydi. Mazkur qonunga koʻra neʼmat narxi jamiyatda ishlab chiqariladigan oxirgi neʼmat birligi beradigan qoʻshimcha na(lilik bilan belgilanali.

Muvozanatli narx qoʻshimcha naflilik va eng yuqori harajatlar egri chiziqlar kesishgan nuqtada turadi (chizmada Ye nuqga). Narxning shakllanishida qoʻshimcha naflilikning muhim ahamiyati shundaki, u harajatlar miqdori muvozanat nuqtasiga qaraganda katta summani tashkil etgan hollarda narx talab va taklifni muvozanatlaydigan Ye nuqtaga qaraganda pastroq boʻlishini koʻrsatadi. Chizmada MI chizigʻidagi A nuqta qoʻshimcha naflilikni koʻrsatadi (MI, MS — Meʼyoriy harajatlar va meʼyoriy naflilik). Ayni paytda narx harajatlaridan yuqori bulishi ham mumkin (chizmada V nukta).

Meʼyoriy naflilik nazariyasi n. bir-biridan mustakil holda 1871-yilda ingliz iktisodchisi V. S. Jevons, avstriyalik iqgisodchi K. Menger va 1874-yilda shveysariyalik iktisodchi L. Valras tomonidan asoslab berilgan.

Sherqul Shodmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meʼmor**, **Arxitektor** (lotincha: *architektor* — bi-nokor, bosh usta) — turli imorat va inshootlarni meʼmorlik qonun va qoidalari asosida ijod etuvchi va loyihalar ishlovchi mutaxassis. Qadim zamonlarda Meʼmor bino loyihasini ishlash bilan birga uni quruvchi bi-nokor va muhandisi ham boʻlgan. Meʼmorlik va texnika taraqqiyoti natijasida Meʼmor ijodi murakkablashib bir qancha maxsus sohalarga boʻlinib ketdi: shaharsoz M; sanoat korxonalarini loyihalovchi Meʼmor; meʼmorlik tari-xi va nazariyasi boʻyicha Meʼmor va boshqa Meʼmor koʻp qirrali sohalarni egallagan ijodkor mutaxassis. U binokorlik imkoniyatlaridan foydalanib goʻzallik qonunlari asosida yangi fazoviy muxit yaratadi. Avval loyihada rejani olib, keyin zamin ustida bunyod etadi. Qurilish jarayoni hozirgi zamonda juda murakkab, shuning uchun ham Meʼmor qurilish maydonida mualliflik nazorati olib borib bi-noning moʻljaldagidek chikishini taʼminlaydi.

Yana qarang
-----------

* Meʼmorlik
* Sanʼat

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekirov Usein Rizayovich** (1982-yil 23-fevral) — etnojazz, etnofusion, fank va boshqalar uslublarida ijro etuvchi qrim-tatar jazz musiqachisi. Bogdan Humenyuk, Dennis Adu, Ihor Zakus, Barri Brengard kabi musiqachilar bilan hamkorlik qiladi. U „Etnovatsiya", „Oakmen" guruhlari va oʻzining jazz kvintetida oʻynaydi.

Biografiyasi
------------

1990-yilda oʻzi va oilasi bilan tarixiy Batkivshchinaga Simferopol metro stantsiyasiga koʻchib oʻtgan.

Faoliyati
---------

1999-yil Gennadiy Assyaturyan boshchiligidagi Qrim Respublikasi sanoat-pedagogika instituti guruhi aʼzosi hisoblanadi. 2000-yil Qrim va Isroilda xizmat koʻrsatgan artist, saksofonchi Aleksandr Novoselskiy bilan bir qator konsertlar bergan. 2001-yil „Tutti" ansambliga asos solgan va u bilan birinchi marta „Oltin Griffin" (Simferopol) xalqaro jazz festivalida chiqish qilgan. Shundan so‘ng guruh „DoJ-2001" (Donetsk) xalqaro jazz festivaliga ishtirokchilar sifatida taklifnoma oldi va 3-o‘rinni qo‘lga kiritdi.

2002-yil „Senya Project" guruhini tashkil qilgan.

2003-yil yangi „Freenational Band" jamoasini tashkil qilgan.

2005-yil „DoJ" festivalida mehmon sifatida ishtirok etgan fleytachi Oles Juravchuk bilan jamoa boʻlgan.

2006-yil „Jazz Koktebel" festivalida vokalchi Susana Jamaladinovaning (Jamala) yakkaxon loyihasida ishtirok etishgan.

2010-yil basschilar Igor Zakus, Artem Lebedev, Andrey Koxan, Andrey Vorobyovim va barabanchilar Maksim Malishev, Valeriy Kovalenko, Oleksandr Murenok bilan turli hamkorlikda oʻz triosini yaratgan. Musiqachilarning loyihalarida ishtirok etadi: Bohdan Humenyuk, Dennis Adu, Mikola Kistenev, Barri Brenxard (Chikago, AQSh), Usein Bekirov kvintetida Oakmen guruhi bilan oʻynaydi (aka-uka Lebedevlar, Aleksandr Pavlov va Andrey Kuzmenchuk bilan). 2016-yilda „Taterrium" birinchi albomi chiqdi. 2017-yil Tashqi ishlar vazirligi ochiq havoda „Ozod odamlar musiqasi" jazz kontsertida ishtirok etgan. 2019-yilda „Ilhom" ikkinchi mualliflik jazz albomini yozishni yakunladi. U birinchi qrim-tatar operasi ustida ishlamoqda. 2018-yildan Ukrainadagi KORG kompaniyasi homiysidir.

Mukofotlari
-----------

* Qrim Avtonom Respublikasining faxriy fuqarosi
* DoJ 2001 ansambli Tutti mukofoti, nomidagi tanlovda yakka jazz pianinochisi sifatida birinchi mukofotni oldi. R. Kobanchenko. Odessa
* DoJ 2004 „Eng yaxshi jazz klaviaturachisi" mukofoti

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ президента України №24/2021" (ua). 1 березня 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „ДЖАЗ ТРІО УСЕЇНА БЕКІРОВА | StageArt". Qaraldi: 25-mart 2023-yil.
3. ↑  *Цифрове піаніно Korg Grandstage. Огляд від Усейна Бекірова/Korg Grandstage. Demo by Usein Bekirov.* (ukrain), qaraldi: 2023-03-25
== Adabiyotlar ==Meʼda osti bezining endokrin qismi (**pars endocrinica pancreatis**) epiteliy hujayralaridan tashkil topgan pankreatik (**langergans**) orolchalaridan (**inculae pancreaticae**) iborat. Ular bezning ekzokrin qismidan biriktiruvchi toʻqimali qatlamlar vositasida ajralgan. Orolchalar bezning hamma qismida bo‘lsada, dum qismida ko‘p boʻladi. Bu orolchalarning soni bir millionga yaqin, kattaligi 0,1—0,3 mm boʻlib, umumiy massasi bez ogʻirligining 1— 2% ini tashkil qiladi. Pankreatik orolchalar va hujayralardan iborat. B hujayralar *insulin gormoni* ishlab chiqaradi. Uning taʼsirida qonda qand moddasi kamayib jigar va mushaklarda Glikogen holida to‘planadi. U glukozadan yog‘ hosil boʻlishini kuchaytirib, yogʻning parchalanishini sekinlatadi. Insulin oqsil hosil boʻlishini faollashtiradi. Uning yetishmovchiligi qandli diabet kasalligiga olib keladi. a hujayralar *glukagon gormoni* ishlab chiqaradi. Glyukagon gormoni taʼsirida jigarda glikogen glukozaga parchalanadi. Uning miqdorini ko‘payishi qonda qand miqdorining oshishiga, Giperglikemiyaga olib keladi. Undan tashqari, glukagon yogʻni yog‘ to‘qimasiga parchalanishini kuchaytiradi.

Taraqqiyoti
-----------

Meʼda osti bezi orolchalari homila taraqqiyotining 3-oyida birlamchi ichak epiteliyi kurtagidan paydo bo‘ladi.

Yangi tug‘ilgan chaqaloqda orolchalar soni 120 ming boʻlib, ular meʼda osti bezi hajmining 3,5% ini tashkil qiladi. Bola hayoti davomida ularning soni koʻpayib 800 mingdan oshadi va bez massasining 1—2% ini tashkil qiladi. Orolchalar qon tomirlarga boy.

Jinsiy bezlarning endokrin qismi
--------------------------------

Erkaklarda moyak, ayollarda tuxumdon jinsiy hujayralardan tashqari, qonga jinsiy gormonlar ham ishlab chiqaradi. Bu gormonlar taʼsirida ikkilamchi jinsiy belgilar paydo boʻladi. Moyakning endokrin qismi buralma urug‘ naychalarining oʻrtasidagi qon va limfa kapillarlari yonidagi interstitsial to‘qimada joylashgan o‘ziga xos Leydig hujayralaridan iborat. Bu hujayralar, erkaklar jinsiy gormoni testosteron ishlab chiqaradi. Bundan tashqari, kamroq taʼsir kuchiga ega gormonal moddalar va oz miqdorda ayollar jinsiy gormoni estrogen ishlab chiqariladi. Androgenlar jigar, buyrak, ayniqsa, mushaklarda oqsil moddalar sintezini kuchaytiradi va oliy nerv faoliyatiga taʼsir qiladi.

Erkaklarning jinsiy gormoni
---------------------------

Androgenlarni homila davrida o‘sayotgan moyaklar ishlab chiqaradi. Ular erkaklar ichki va tashqi jinsiy aʼzolarining takomillashuvini taʼminlab, ayollar jinsiy naylarining o‘sishini to‘xtatadi.

Ayollarning jinsiy bezlari
--------------------------

Ayollar jinsiy bezlari follikulalarining donador qavati va tuxumdon interstitsial to‘qimasi hujayralari estrogen gormonlar va oz miqdorda testosteron ishlab chiqaradi. Sariq tana esa progesteron ishlab chiqaradi. Ayollarning jinsiy gormonlari asosan qiz bola balog‘atga yetganidan keyin ishlab chiqarila boshlaydi. Estrogenlar ayollar oiganizmi jinsiy aʼzolarining taraqqiyoti va oʻsishiga, progesteron sut bezlari rivojlanishi va homila taraqqiyotiga taʼsir qiladi.

  

1. ↑  *Odam anatomiyasi*. Toshkent: Iqtisod-moliya, 2007 — 259-260 bet. 9-dekabr 2022-yilda qaraldi.
**Ruud Brood** (1962-yil 19-oktabrda tugʻilgan) — gollandiyalik futbol murabbiyi, oxirgi marta ADO Den Haagni boshqargan sobiq futbolchi hisoblanadi.

Futbol karyerasi
----------------

### Oʻyinchi

Brood Gorinchemda tugʻilgan. „Unitas" havaskor jamoasidan „ Feyenoord" yoshlar akademiyasiga qoʻshilganidan soʻng, Brod „Feyenoord"ning katta jamoasiga kira olmadi. Keyin u RBC (1985—1987), FC Den Bosch (1987—1989), Villem II Tilburg (1989—1990) va NAC Breda (1990—1998) klublarida xizmat qilgan.

Den Bosch bilan u 1987—1988-yilgi Eredivizi mavsumida 7-oʻrinni egalladi va Rinus Mishelsning Yevro-1988 uchun dastlabki tarkibidan joy oldi. Afsuski, u Yevro 1988 chempionligini qoʻlga kiritgan yakuniy tarkibga tusha olmadi. 

### Menejer

U avvalroq Helmond Sport, NAC Breda ikkinchi jamoasi, Herakles Almelo, RKC Waalwijk va Roda JC Kerkrade jamoalarini boshqargan. U 2014-yilda quyi ligaga tushib qolgan NECga menejer etib tayinlandi va darhol klubni Erediviziyaga qaytardi. 2015-yilning yozida u PSV Eyndxovenda Filipp Kokuning yordamchisi boʻldi.

Boshqaruv unvonlari
-------------------

### Klub

**RKC Waalwijk**

* Erste diviziyasi (1): 2010–11

**NEC**

* Erste diviziyasi (1): 2014–15

Manbalar
--------
**Rutil** (lot. rutilus — sargʻishqizil) — oksidlar sinfiga mansub mineral. TiO2 titan oksidining 3 polimorf modifikatsiyasidan biri. Izomorf shaklida Fe, Cr, Nb, Ta, V, Sn qoʻshimchalari boʻladi. Ta2O5 qoʻshimchasi 47% gacha boʻlsa stryuverit; Nb2O5 (42% gacha) — ilmenorutil, temir qoʻshilsa — nigrin deb ajratiladi; Tetragonal singoniyada kristallanadi. Kristallari prizmatik, ustunsimondan ninasimon shaklgacha. Rangi qizgʻishqoʻngʻir, toʻq qoʻngʻir, sargʻish, koʻkimtir, qora, baʼzan yashil boʻladi. Qattiqligi 6,5. Zichligi 4200 kg/m³. Moʻrt R. — titan rudalarining muhim komponenti, lokboʻyoq va elektrod i.ch.da, zargarlikda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Penetrantlik** (lot. penetro — teshib kiraman, yetib olaman) — yaqin qarindosh organizm guruhlarining har xil individlarida muhit sharoitlariga bogʻliq holda maʼlum gen alleli faoliyatining namoyon boʻlish chastota-si. "P." termini rus olimi N. V. Timofeyev-Resovskiy (1927) tomonidan taklif etilgan.

Toʻliq P. (allel barcha individlarda oʻz faoliyatini koʻrsatadi) va toʻliqsiz P. (allel bir guruh individlarda fa-oliyat koʻrsata olmaydi) farqdanadi. Toʻliqsiz P. koʻpgina genlarning faoliyatiga xos. Mas, xitoy navroʻzguli gulining qizil (R-) — oq (rr) rangi harorat 15—25° boʻlgan sharoitda monoduragay tipda irsiylanadi. Agar F2 oʻsimliklari 30—35° haroratli sharoitda oʻstirilsa, barcha oʻsimlik gullari oq rangda, 25—30° haroratli sharoitda esa ZR-:1 rr nisbatdan to 100 % oq gulli oʻsimliklargacha kuzatiladi.

Bir xil genotipli organizmlarda belgining muhit sharoitlariga bogʻliq holda namoyon boʻlish yoki boʻlmaslik holati konkret sharoitda yashayotgan organizmdagi genlar taʼsirining natijasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tunis Konstitutsiyasi Tunis** Respublikasining asosiy qonunidir.

Tarixi
------

 „1857-yilgi asosiy pakt" ning birinchi sahifasi
Birinchi zamonaviy konstitutsiya „1857-yilgi asosiy pakt" deb nomlangan. Uning oʻrnini 1861-yilgi Konstitutsiya egalladi, u 1956-yilda Fransiya maʼmuriyati qulagunga qadar oʻz kuchini saqlab qoldi va 1959-yilgi Konstitutsiya bilan almashtirildi. Konstitutsiyaga 1999-2002-yillarda oʻzgartirishlar kiritilgan.

2013-2014-yillardagi inqilob va uzoq davom etgan ommaviy norozilik namoyishlaridan soʻng yangi konstitutsiya loyihasini ishlab chiqish uchunassambleya saylandi. U 2014-yil 26-yanvarda qabul qilingan va hozirgacha amalda.

2014-yil Konstitutsiyasi
------------------------

Yangi konstitutsiya loyihasini tayyorlash boʻyicha ishlar 2012-yil 13-fevralda konstitutsiya mavzularidan biri boʻyicha masʼul boʻlgan oltita qoʻmita tashkil etilishi bilan boshlandi. Birinchi qoʻmita muqaddima, umumiy tamoyillar va tuzatishlar uchun mas’ul edi. Har bir qoʻmita siyosiy partiyalarni mutanosib ravishda vakillik qiluvchi 22 nafar aʼzodan iborat edi. Eng muhim va munozarali masala boshqaruv shakli edi.

24-dekabr kuni siyosiy partiyalar 2014-yil 14-yanvarga qadar konstitutsiya qabul qilishga kelishib oldilar. Muddat 14-yanvarda prezident Zine al-Obidin Ben Ali hokimiyatdan agʻdarilganiga uch yil toʻlishi asosida tanlangan.

Assambleya 6-yanvar kuni Konstitutsiyaning 20-moddasida ayollarga erkaklar bilan teng huquqlar berib, „Barcha erkaklar va ayollar bir xil huquq va burchlarga ega hamda qonun oldida tengdirlar" deb tasdiqlandi. Assambleyaning ovoz beruvchi 169 nafar aʼzosidan 159 nafari yoqlab ovoz berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tunisia assembly approves new constitution". Al Jazeera English (26-yanvar 2014-yil). Qaraldi: 26-yanvar 2014-yil.
2. ↑  „Lenta.ru: Мир: Политика: В Тунисе женщин уравняют в правах с мужчинами". 27-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2014-yil.
**Ksantogevatlar** (yun. xcanthos — sariq va gennao — tugʻaman) — ksantogen kislota ROC(S)SH hosilalari (tuz yoki efirlari). Umumiy formulasi:RO-C// \SR’R — uglevodorod radikali, R’ — metall (tuz) yoki uglevodorod radikali (efir). K. — oq-sariq rangli, qoʻlansa hidli barqaror birikmalar. Kaliy K.i rangli metallar rudasini boyitishda flotoreagent sifatida ishlatiladi. K. ichida ksantogʻevat sellyuloza muhim ahamiyatga ega. Vatriy gidroksid (NaOH) eritmasida suyultirilgan ksantogʻevat sellyuloza viskoza deyiladi va u viskoza tolalar va sellofan ishlab chiqarishda ishlatiladi. K. shuningdek, gerbitsidlar, insektitsidlar, foʻngitsidlar olishda, surkov moylariga qoʻshimcha, azotli oʻgʻitlarta ingibitorlar sifatida qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Barbossa operatsiyasi yoʻnalishlari
**Barbossa operatsiyasi** (nemischa: *Aktion Barbarossa;* ruscha: Операция Барбаросса) ikkinchi jahon urushi paytida, 1941-yil 22-iyul, yakshanba kuni boshlangan fashistlar Germaniyasi va uning askar ittifoqchilari tomonidan Sovet Ittifoqiga bostirib kirishi. 12-asrda Rim imperatori va Germaniya qiroli Frederik Barbossa ("qizil soqol") nomi bilan atalgan bu operatsiya fashistlar Germaniyasining gʻarbiy Sovet Ittifoqini bosib olish, uni nemislar bilan toʻldirishdek gʻoyaviy maqsadni amalga oshirdi. Nemislar zabt etilgan Kavkazning neft zahiralarini, shuningdek, turli Sovet hududlarining qishloq xoʻjaligi resurslarini oʻzlashtirishni maqsad qiladi.

Ularning yakuniy maqsadi koʻproq "*Lebensraum" (yashash joyi) yaratish va oxir-oqibat mahalliy slovyan xalqlarini Sibirga ommaviy surgun qilish, nemislashtirish, qul qilish va genotsid yoʻli bilan qirib tashlash edi.* Bosqindan oldin ikki yillik Germaniya va Sovet Ittifoqi oʻrtasida strategik maqsadlarda siyosiy va iqtisodiy shartnomalar imzolandi. Sovet Ittifoqi qoʻshinlari Bessarabia va Shimoliy Bukovinani bosib olgandan soʻng, Germaniya Oliy Qoʻmondonligi 1940-yil iyul oyida Sovet Ittifoqiga bostirib kirishni rejalashtira boshladi. Axis kuchlari operatsiya davomida 3,8mln dan ortiq askar (urush tarixidagi eng yirik bosqinchi kuch) bilan 2900km front boʻylab 600000 ta avtomashina va 600000 dan ortiq ot bilan Gʻarbiy Sovet Ittifoqiga bostirib kirishdi.

Operatsiya sharqiy front ochilishiga olib keldi, unda boshqa urush tarixlaridagiga nisbatan koʻproq kuchlar qatnashdi. Bu hududda dunyoning eng yirik janglari, eng dahshatli vahshiyliklar va eng koʻp qurbonlar boʻlgan. Bularning barchasi ikkinchi jahon urushi va 20-asrning keyingi tarixiga taʼsir qilgan. Nemis qoʻshinlari oxir-oqibat 5mln ga yaqin Sovet Ittifoqi askarlarini asirga oldilar. "Ochlik rejasi" nemislarning oziq-ovqat tanqisligini bartaraf etish va slavyan aholisini ochlik yoʻli bilan yoʻq qilishga qaratilgan boʻlib, natsistlar 3,3mln Sovet harbiy asirlarini va millionlab tinch aholini ataylab ochlikdan oʻldirishdi yoki boshqa yoʻllar bilan oʻldirishdi. Barbossa operatsiyasi muvoffaqiyatsizligi fashistlar Germaniyasi taqdirini oʻzgartirdi. Operatsion jihatdan nemis qoʻshinlari muhim gʻalabalarga erishdilar va Sovet Ittifoqining eng muhim iqtisodiy hududlarini (asosan Ukrainada) egallab oldilar. Ushbu dastlabki muvoffaqiyatlarga qaramasdan nemis hujumi 1941-yil oxirida toʻxtab qoldi, nemislarni taxminan 250km orqaga chekinishiga sabab boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Rich 1973, pp. 204–221.
2. 1 2  Snyder 2010, p. 416.
3. ↑  Chapoutot, Johann (2018). *The Law of Blood: Thinking and Acting as a Nazi*. Cambridge and London: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-67466-043-4.
4. ↑  Snyder, Timothy (2010). *Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin*. New York: Basic Books. ISBN 978-0-46503-147-4.
5. ↑  Rees, Laurence (2010). "What Was the Turning Point of World War II?". *HistoryNet*. Retrieved 8 July 2017.
**Penitsill**, penitsillium (Penicillium) — gifomitsitlar tarti-biga mansub zamburugʻlar turkumi. Ipga oʻxshash mitseliysi yashilkulrang, koʻp marta tarmoqdangan, substratni teshib kirib usadi. Konsidiy (spora)lari mitseliysi uchidagi oʻsimtalarida hosil boʻladi. Ayrim turlari xaltali bosqichlar hosil qiladi. 250 ga yaqin turi bor, keng tarqalgan, ayniqsa, moʻʼtadil iqlimda koʻp uchraydi. Koʻpchiligi saprofit, ayrim turlari parazit. Tabiatda oʻsimlik va hayvon qol-diklarini parchalashda ishtirok eta-di; oziqovqat mahsulotlarini buzadi. Boshqa zamburugʻlar bilan birga mogʻor (poʻpanak) qosil qiladi. P. — antibi-otiklar, fermentlar va organik kislotalar hosil qiluvchilar. 2 ta turidan penitsillin olishda, 1 turidan pishloq ishlab chiqarishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivanovo** (1932-yil gacha IvanovoVoznesensk) — Rossiya Federatsiyasidagi shahar (1871-yil dan), Ivanovo viloyati markazi. Uvod daryosi (Klyazma irmogʻi) sohilida. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 472 ming kishi (1994). Shahar 19-asrning oxiridan Oʻrta Osiyoning arzon paxta xom ashyosi asosida toʻqimachilik sanoatining yirik markaziga aylandi. Mashinasozlik, yengil, kimyo, yogʻochsozlik sanoati korxonalari mavjud. 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan universitet), 3 teatr, oʻlkashunoslik, chit va badiiy muzeylari, filarmoniya bor.

Tarixi
------

Ivanovo Rossiyaning Oltin halqa sayyohlik roʻyxatiga kiritilgan va roʻyxatga kiritilgan boshqa shaharlardan bu erda deyarli hech qanday diniy yodgorliklar saqlanib qolmagani bilan farq qiladi, chunki shaharning asosiy qismi 1917-yil oktyabrdagi inqilobdan keyin vayron qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Экскурсия в Иваново" (18-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |