recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Daraxtdagi uy — bu yerdan baland ko'tarilgan bino bo'lib, asosan daraxt tojida qurilgan, uning asosini bir yoki bir nechta daraxtning tanasi tashkil qiladi. Dam olish maskani, ov uyi, ish joyi yoki vaqtinchalik boshpana sifatida foydalanish mumkin.

O'rmonli hudud uchun daraxtdagi uylar ekologik qurilishning namunasi bo'lib, ularni qurish uchun o'rmonlarni kesish shart emas. Tropiklarning ba'zi hududlarida oddiy uylar daraxtlar yoki ustunlar ustida qurilib, bu yer darajasida qurilgan uylar uchun mavjud xavf-xatarlardan himoyalanish imkonini beradi.

An'anaviy uy-joy sifatida daraxtdagi uy
---------------------------------------

Yangi Gvineyadagi Korovay qabilasining daraxt ustida qurilgan uylarining ba'zilarining balandligi 40 metrgacha bo'lib, shu orqali ular qo'shni qabila kallakesarlari hujumidan saqlanishadi.

Ommabopligi
-----------

1990-yillarning o'rtalaridan boshlab, daraxtdagi uylar Amerika Qo'shma Shtatlarida va Yevropaning ba'zi qismlarida tobora ommalashib bormoqda. Bunga kutilgan daromadning oshishi, qurilish texnologiyalarining takomillashtirilishi, xavfsiz qurilish amaliyotlari bo'yicha tadqiqotlar va atrof-muhit muammolariga, xususan, barqaror rivojlanishning ta'minlanishiga bo'lgan qiziqishning ortishi sabab bo'ldi. Bu, o'z navbatida, o'z mijozlari uchun barcha qurilish va dizayn ishlarini qamrab oladigan korxonalar uchun talabni ta'minladi.

Daraxtdagi uyga misollar
------------------------

* Yangi Zelandiyada 2009-yilda Yellow Tree House restorani 40 metrlik sekvoya tepasida qurilgan.
* Fransiyada 800-1200 yoshlik eman asosida ikkita ibodatxona qurilgan.
* Angliyada Alnwick Parkida 560 m² hududga ega daraxt-uy qurilgan.

* Bahir Dar shahrida, EfiopiyaBahir Dar shahrida, Efiopiya
* Korovay qabilasining uyiKorovay qabilasining uyi
* Bolalar uchun daraxt uyiBolalar uchun daraxt uyi
* Alnwick parkidaAlnwick parkida
* Chapel emanChapel eman

Yana qarang
-----------

* Fab Tree Hab[en] — ekologik toza daraxt uyi tushunchasi.
* Free Spirit Spheres — o'rmon tojida osilgan sharsimon uylar.
* Baubotanik minorasi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Head-Hunters Drove Papuan Tribe Into Tree-Houses, Sciencedaily.com
2. ↑  Henderson, Paula; Adam Mornement*. Treehouses*. London, UK: Andoza:Нп3, 2005 — 7 bet. ISBN 0-7112-2437-4.
3. ↑  Ресторан на дереве в Новой Зеландии разработан с помощью ArchiCADAndoza:Недоступная ссылка
4. ↑  Официальный сайт парка Алник(ingl.)

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Daraxtdagi uy** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Daraxt uylar (foto)
**Oq terakmi, koʻk terak?** – bolalar oʻyini. Bu oʻyinda ishtirokchilar boʻyi, kuchi va chaqqonligiga qarab teng 2 jamoaga boʻlinib (har jamoada 10 dan 20 tagacha bola qatnashadi), 15– 20 m oralikdagi masofada qoʻl ushlashib saflanib turadilar. Birinchi jamoa sardori 2-jamoadan birining otini aytib chaqiradi:Oq terakmi, koʻk terak!Bizdan sizga kim kerak?Sizdan bizga, „falonchi" kerak.

Shundan soʻng oʻsha chaqirilgan bola yugurib kelib, raqib jamoa aʼzolarining qoʻl ushlashib turgan yerini koʻkragi bilan uzishga urinadi. Agar qoʻllar ushlangan joyidan uzilib ketsa, raqib tomondagi bolalardan xohlaganini oʻz jamoasiga olib ketadi, uzolmasa, oʻzi oʻsha jamoada qoladi. Oʻyin shu tariqa navbat bilan davom etadi. Qaysi jamoada oʻyinchilar qolmasa, oʻsha jamoa yut-qazgan boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Argentinada giperinflyatsiya
**Giperinflyatsiya** (yun. giper... va lot. inﬂatio —shishish , koʻtarilish) — tovarlar narxining shiddat bilan kutarilishi, muomaladagi pul massasining koʻpayishi; pul birligi qadrining keskin pasayishiga, toʻlov muomalasining izdan chiqishiga, odatdagi xoʻjalik aloqalarining uzilishiga olib keladi. Odatda narxning oʻsish darajasi oyiga 1,5 barobar yoki 50% ga yetganda G. jarayoni boshlangan hisoblanadi. G. bilan inflyatsiya oʻrtasidagi chegarasini aniqlash juda qiyin. G.ning yana bir muhim belgisi — korxona, tashkilotlar va aholi nima qilib boʻlsa ham pulni tovarga aylantirishga urinadi, tovar sotib olish mumkin boʻlgan, qadri yuqori pul — valyuta yigʻa boshlaydi. G. sharoitida narx-navoni mutlaqo tartibga solib boʻlmaydi, barter avj oladi, pul oʻz vazifalarini bajarmay qoʻyadi. G. iqtisodiy tanglik belgisidir. G. aksariyat hollarda oʻta tasodifiy siyosiy va iqtisodiy omillar — urushlar, iqtisodiy tanazzul, xukumat siyosati tufayli aholining pulga ishonchsizligi va b. natijasida kelib chiqadi. 20-asrning 20-y.lari boshida Germaniyada va Ikkinchi jahon urushi davrida Xitoyda yaqqol kuzatilgan. G.ning oldini olish uchun shoshilinch holda inflyatsiyaga qarshi choralar koʻriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Basrishoh masjidi** Hindistonning Kalkutta shahrida joylashgan eng qadimgi masjiddir. U Kalkutta tumanining Chitpur - Kossipor hududida, Panchanan Mukherji va Sett Pukur yo'li kesishmasida joylashgan. Bu *Kolkata Municipal Corporation* tomonidan ro'yxatga olingan madaniy meros obyektlaridan biridir. 

Masjidda uchta gumbaz va to‘rtta minora bor.

Tarixi
------

 Basrishoh ziyoratgohi
Kalkutta tashkil etilishidan oldin hozirgi Basrishoh masjidi o'rnida eski masjid bo'lgan. Hozirgi masjid hijriy 1219-yilda Jafir Ali tomonidan qurilgan. Masjid yaqinida joylashgan Basrishoh ziyoratgohi sharafiga shunday nom olgan. Basriy Iroqning Basra shahridan chiqqan avliyo bo'lib, 1760-1790-yillar orasida Kalkuttada istiqomat qilgan. Uning o'limidan keyin izdoshlari tomonidan ziyoratgoh qurilgan. Masjid ko‘p yillardan davomida tashlandiq holatda qolib ketgan. *Kolkata Municipal Corporation* ta'mirlash ishlarini amalga oshirib, masjidni madaniy meros obyektlari ro'yxatiga qo'shdi.

Yana qarang
-----------

* Kolkata masjidi

Manbalar
--------

1. ↑  Janice Leoshko*. Calcutta through 300 years*.
2. 1 2  *Amlan Chakraborty.* „Basri Shah Masjid: Kolkata’s Oldest Mosque". *livehistoryindia.com* (5-aprel 2021-yil).
3. ↑  Pijush Kanti Roy*. Mosques in Calcutta*, 2012.

Eslatma
-------

Andoza:NoteFoot

Havolalar
---------

* Media related to Bashiri Mosque at Wikimedia Commons
* Heritage List With Grade (PDF) :: Kolkata Municipal Corporation
**Reaktor** (re... va lot. actor — harakatga keltiruvchi) — 1) elektr R. — qisqa tutashuv tokini cheklash va tarmoqda qisqa tutashuv sodir boʻlganda taqsimlash qurilmalari shinalarida yetarlicha kuchlanishni tutib turuvchi yuqori voltli elektr apparati. Induktivlik gʻaltagiga oʻxshash yasaladi. Elektr uzatuvchi liniyaning sigʻim oʻtkazuvchanligini kompensatsiyalaydigan shuntlovchi R. qisqa tutashish tokini cheklaydigan tok cheklovchi R. yerga ulash sigʻim toklarini kompensatsiyalaydigan, yerga ulanadigan, yey soʻndiruvchi R. larga boʻlinadi; 2) kimyoviy R. — kimyoviy reaksiyalar oʻtkaziladigan apparat. Alomatlariga koʻra, gomogen tizimlar va geterogen tizimlarda oʻtkaziladigan reaksiyalar uchun past, oʻrtacha va yuqori bosimli xillarga boʻlinadi. Sanoatda kolonka, kamera, avtoklav va boshqa nomlar bilan ataladi; 3) biologik R. (fermentyor) — mikroorganizmlarni ozuqa muhitida va xoli sharoitda koʻpaytirib turli biologik mahsulotlar olishga moʻljallangan apparat. Davriy va uzluksiz oʻstirish, aerob (aeratsiya uchun havo berib turiladigan) va anaerob oʻstirish xillariga boʻlinadi; 4) yadro R.i — boshkariladigan zanjir reaksiyasi — atom yadrolarining parchalanish reaksiyasi sodir boʻladigan qurilma. Birinchi yadro R. AQSH da (1942), keyin SSSRda (1946) ishga tushirilgan (yana qarang Atom reaktori).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Li Gvanok**, shuningdek, **Li Gvan Ok**, **Li Gva Nok** (1914-yil 16-mart, Nikolsk-Ussuriysk, Primorsk viloyati, Rossiya imperiyasi – vafot etgan sanasi nomaʼlum) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani „Polyarnaya zvezda" kolxozining agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti
------

Li Gvanok 1914-yil 16-martda Primorsk viloyati Nikolsk-Ussuriyskda tugʻilgan. 1927-yilda boshlangʻich maktabning 5-sinfini tugatib, boshlangʻich maʼlumot oldi. 1929-yildan Uzoq Sharq harbiy okrugi harbiy qismiga qarashli sovxozda baliqchi boʻlib ishlagan. 1937-yilda Qozogʻiston SSRning Aqtoʻbe viloyatidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan. Qorabutin tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan (1937—1938). 1939-yildan Toshkent viloyatining Oʻrta Chirchiq tumanida yashab, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan.

1949-yilda Li Gvanok sholi yetishtiruvchi boʻlinma tarkibida ishlagan, uning jamoasi 5 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 82,2 sentnerdan sholi olgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi Farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1949-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1950-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun toʻliq miqdorida barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali topshirilgan. Unga 1945-yil 6-iyunda „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali ham berilgan.

Xuddi shu farmon bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni „Polyarnaya zvezda" kolxozining toʻrt nafar ishchisiga: Kim Pendyu, Park Bong Chun, Li Sinbon va Xe Rimga berildi.

Li Gvanok 1974-yilga qadar (nafaqaga chiqqunga qadar) kolxozda ishladi. Kasaba uyushmasi tomonidan nafaqa tayinlangan. Oʻlim sanasi aniqlanmagan. Oʻrta Chirchiq tumani, Kim Pen Xva nomidagi sobiq kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В. Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В. Квон Л. А. Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В. *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н. Мен Д. В. *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Герой Социалистического Труда Ли Гванок". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
**Lizosoma** (grekcha: *lizis* [lisis] - eritish, soma [soma] - tana) — hujayra organoidi, hujayra ichida oziq hazm boʻlishini taʼminlaydi. Zamburugʻlar va hayvonlar hujayrasida boʻladi. Shakli pufakchaga oʻxshash, bir membranali, diametri 0,2—0,8 mkm. Membranasi va matriksida 20 dan ortiq gidrolitik fermentlar (fosfataza, nukleazalar, katepsin, kollagenaza, glyukuronidaza, glyukozidaza va boshqalar) bor. Fermentlari kuchsiz kislotali muhitda faol. Hujayrada oʻnlab Lizosoma bor. Golji apparatida hosil boʻladi. Dastlab fermentlari passiv boʻlib, bir-lamchi Lizosoma endotsitoz pufakchalar (fagosomalar) bilan qoʻshilgach, ularning fermentlari faollashadi va yutilgan oziq moddalar hazm boʻla boshlaydi, yaʼni ikkilamchi Lizosoma — hazm vakuollari shakllanadi. Lizosoma-hujayraning oʻzini hazm qiladigan boʻlsa (avtoliz) avtofagirlovchi vakuollar (avtofagosomalar, sitolizosomalar) deyiladi. Lizosoma yaxlit hujayra yoki hujayra oraligʻi moddalarini chiqarib tashlash (itbaliqlar dumining soʻrilib ketishi, togʻay oʻrnida suyak hosil boʻlishi, yalligʻlangan joydagi toʻqimalarning yemirilishi)da ham ishtirok etishi mumkin. Ikkilamchi Lizosomalarda oziq moddalarning chala parchalanib, qoldiq moddalarning toʻplanib borishi hujayraning qariganligini koʻrsatadi. Oʻsimlik hujayrasida Lizosomalar topilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pak Bon Chun** (1926-yil 8-fevral, Primorsk viloyati, Nikolsk-Ussuriysk tumani, Synxinchon qishlogʻi – 2013-yil 20-noyabr, Sankt-Peterburg) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozining agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1966).

Hayoti
------

Pak Bon Chun 1926-yilda Primorsk viloyati, Nikolsk-Ussuriysk tumani, Synxinchon qishlogʻida tugʻilgan. 1937-yilda qishlogʻidagi boshqa koreyslar bilan birga O‘zbekiston SSRning Oʻrta Chirchiq tumaniga surgun qilinadi. U Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan, uning raisi ikki marotaba Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonini olgan Kim Pen Xva boʻlgan.

Pak Bon Chun jamoasi 1949-yilda 5 gektar yerning har gektaridan oʻrtacha 81,1 sentnerdan sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi Farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan. 1953-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilingan.

Xuddi shu farmon bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni "Polyarnaya zvezda" kolxozining to'rtta kolxozchisiga berildi: Kim Pendyu, Li Gvanok, Li Sinbon va Xe Rim.

Keyinchalik 1991-yilda u Leningrad viloyatiga ko'chib o'tgan. Pak Bon Chun 2013-yil 20-noyabrda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Герой Социалистического Труда Пак Бончун". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
3. ↑  YouTube logotipi Герман Ким (ВЭКС) Герой Социалистического труда Пак Бон Чун YouTubeda
4. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 июня 1950 года
**Ten Man Bok**, shuningdek, **Ten Manbok** (1925 yil, Krounovka, Nikolsk-Ussuriysk tumani, Primorsk o'lkasi, Uzoq Sharq Respublikasi) - O'zbekiston SSR, Toshkent viloyati, O'rta Chirchiq tumani "Polyarnaya zvezda" kolxoz a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti
------

Ten Man Bok 1925-yilda Nikolsk-Ussuriysk tumani Krounovka qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. U 1937-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekiston SSRning Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. O'rta maktabning oltinchi sinfini tamomlagan.

1949-yilda Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuziga qabul qilingan. O'rta Chirchiq tumanidagi "Polyarnaya zvezda" kolxozida irrigator, sholichilik brigadasi a’zosi bo‘lib ishlagan.

1948-yilda Ten Man Bokning bo'linmasi 5,1 gektar maydonning har gektaridan o'rtacha 81 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Urush yillardagi mehnati uchun "1941-1945-yillardagi Ulug' Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali topshirilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "1941-1945-yillardagi Ulug' Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Adabiyotlar
-----------
**Sokollu Mehmet posho masjidi** (turkcha: *Sokollu Mehmet Paşa Camii*) – **Köprübaşı** (Koʻprikboshi) nomi bilan ham tanilgan XVI asrga oid Usmonli masjidi xarobasi. Inshoot Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan.

Tavsifi
-------

Xaroba Istanbul tumanlaridam biri boʻlgan Büyükçekmeceda joylashgan. Bino Usmonli imperiyasi meʼmori Xoʻja Sinon (taxminan 1488 yoki 1490–1588) tomonidan loyihalashtirilgan va 1567-yilda sadr vazir Sokollu Mehmed posho (vazirlik yillari 1565–1579) uchun qurdirilgan. Bino Istanbulda joylashgan meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan qurilgan xuddi shu nomdagi uchta masjiddan biri hisoblanadi.

Bugungi kunda masjidning faqatgina minora, bitta darvoza va past devori saqlanib qolgan. Masjid minorasining dizayni noyob usulda qurilgan boʻlib, Misrda ham shunga oʻxshash minora mavjud.

Masjid Kanuniy Sulton Sulaymon koʻprigining sharqiy chekkasida bunyod etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sokullu Mehmet Paşa Mosque" (en).  Büyükçekmece Belediyesi. Qaraldi: 23-avgust 2018-yil.
**Videofilm** — videomagnit lentasi (tasmasi)ga (kinoplyonkaga emas) yozilgan film. Badiiy, ilmiy-ommabop, hujjatli-publitsistik, xronikal va b. turlari mavjud. Garchand kinofilmga oid xususiyatlarni oʻz ichiga olsada, estetik va texnologik i.ch. jihati bilan undan farq qiladi. Masalan, suratga olishning koʻp kamerali uslubini qoʻllash; elektronli montaj qilish; har qanday murakkab kadr olishga imkon beruvchi oʻziga xos ustunligi; magnit tasmasiga oʻchirib bir necha bor qayta yozish mumkinligi va b. V. 20-asrning 50-yillari Yevropa televideniyesida paydo boʻlib, keyinchalik keng tarqalgan. Oʻzbekistonga V. 70-yillar kirib keldi. Ilk bor koʻp qismli V. ("Ulugʻbek xazinasi") 1972-yil namoyish kilingan. Keyinchalik "Diyonat", "Girdob", "Alisher Navoiy", "Bobur", "Kecha va kunduz", "Soʻnggi oʻq", "Koʻngil koʻchalari", "Domla": "Charxpalak", "Shaytanat" kabi V.lar koʻrsatildi. Amir Temur tavalludining 660-yilligi munosabati bilan "Buyuk Amir Temur" badiiy filmi bilan bir katorda 6 qismli badiiy, turkum hujjatli va ilmiy-ommabop V.lar yaratildi. Shuningdek, Gyote, Bayron, Stendal kabi mumtoz adabiyot vakillarining asarlari ham V. sifatida koʻrsatildi. Oʻzbekistonda rej.lardan H. Aliyev, H. Qahramonov, M. Mirzaahmedov, M. Mahkamov, M. Muhamedov, Yu. Roziqov V.lari mashhur.

Anvar Yoqubxoʻjayev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi** (yoki *Al-Beruniy majmuasi, Beruniy majmuasi*) – Xorazm viloyati, Urganch shahri, Al-Xorazmiy koʻchasida joylashgan majmua. Majmua 2000-yili Oʻzbekistonning sobiq Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan qurib bitkazilgan. Muzey majmuasi hududi 20 gektar boʻlgan bogʻdan tashkil topgan. 

Majmua Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishli.

Qurilish tarixi va uslubi
-------------------------

Beruniy meʼmoriy majmuasi Urganch shahrida joylashgan Xalqaro aeroport yaqinidagi Al-Xorazmiy majmuasi roʻparasida qurilgan. Maqbara qurilishida Xorazmshohlar davlati davridagi meʼmoriy uslubga xos – gumbazli qilib barpo etilgan. Gumbaz hamda peshtoq koshin bilan bezatilgan. Maqbaraga peshtoq ostida joylashgan oʻymakor eshik orqali kiriladi.

Majmuaning joylashuvi va tuzilishi
----------------------------------

Al-Beruniy meʼmoriy majmuasi Urganch aeroportiga piyoda masofada joylashgan ikkita majmuadan biridir. Aeroportdan janubga tomon yurilganda majmua yoʻlning oʻng tomonida joylashgan.

Majmuaning gʻarbiy qismi orqali bino tomon yurilganda, yoʻlakning ikki tomonida bezatilgan inshootlar koʻzga tashlanib turadi. Majmua hovlisi shu bilan birga uch derazali devorga ega va devor asosan koʻk rangdagi plitkalar bilan bezatilgan. Majmua peshtogʻi toʻrtta yogʻoch ustunlar bilan mustahkamlangan. Odatda bu maydonda plitkalarning ranglariga mos keladigan gullar ekiladi.

Kompleksning asosiy diqqatga sazovor qismi – eng oxirida joylashgan binodir. Unda koshinlar bilan bezatilgan baland ayvon, shuningdek, ichki arkali maydonda doimiy qulf turadigan eshik mavjud.

Yana qarang
-----------

* Pahlavon Mahmud majmuasi
* Shayx Mavlon bobo majmuasi
* Avesto meʼmoriy majmuasi

Manbalar
--------

1. ↑  „"AL-XORAZMIY" BU QANDAY KOʼCHА?". *Telegraph* (4-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 16-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „MODDIY MADANIY MEROSNING KO‘CHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY RO‘YXATINI TASDIQLASH TO‘G‘RISIDA". 13-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Беруний мажмуаси". *Урганч шаҳар ҳокимлиги*. Qaraldi: 16-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  „Мемориальный комплекс Ал Беруний, Ургенч: лучшие советы перед посещением" (ru). *Tripadvisor*. Qaraldi: 16-oktyabr 2023-yil.
**Mashrab Boboyev**-taniqli oʻzbek yozuvchisi, shoir, dramaturg. 1941-yil Samarqand viloyatining Payariq tumanida tavallud topgan. Toshkent (2003-yil 23 -iyulda Toshkent shahrida vafot etgan.) Teatr va rassomlik sanʼati insituti aktyorlik fakultetida tahsil olgan.

Hayoti
------

Mashrab Boboyev 1941-yilda Samarqand viloyati [[Poyariq tumanida oddiy dehqon oilasida dunyoga kelgan.1956-yil o'rta maktabni bitirgach avval jamoa xo'jaligida keyin qishloq kutubxonasida ishladi.1960-1965-yillarda Toshkent Teatr va rassomlik institutining aktyorlik fakultetida tahsil oldi. Respublika Xalq ijodiyoti uyida uslubchi,Samarqand viloyati Xalq ijodiyoti uyining direktori,"Yosh Gvardiya"(hozirgi Yangi asr avlodi) va G'afur G'ulom nomidagi nashriyotlarida muharrir bo'lib ishladi.Respublika radiosi, "Sharq yulduzi" jurnali O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida faoliyat ko'rsatdi.Teatrlarda adabiy emakdoshlik qildi.Madaniyat ishlari vazirligida repertuar bo'limi mudiri,Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi tarjima tahririyatining bosh muharriri boʻlib ishladi.

Ijodi
-----

Mashrab Boboyev adib sifatida 60-yillardan boshlab matbuotda koʻrina boshlagan. Uning „Onamga xat"(1971), „Bahor kayfiyati"(1974) „Paxtam mening-baxtim mening"(1975), „Gurung"(1975), „Kechki trolleybus"(1977), „Bagʻishlov"(1978), „Olisdagi chiroq"(1980), „Soʻz"(1982) „Men bilgan sir"(1990), „Qani mening yulduzim?"(1991), „Nomsiz yulduzlar"(1991) kabi koʻplab kitoblari nashr boʻlgan. Shuningdek u „Oʻttiz yoshlilar", „Yer tomiri", „Toshkentdan kelgan mehmon"(„Gurung"), „Tunis prezidenti"(„Mushkul savdo"), „Bizning hovli"(„Onaizor") „Oʻz uyingdasan", „Qani mening yulduzim?", „Suyanch toglari" kabi qator sahna asarlari yozib, tomoshabinlar eʼtiborini tortgan.Mashrab Boboyevning „Iroda", „Sevgi nidosi"(Alisher Navoiyning "Sab’ai sayyor" dostoni asosida milliy balet) hamda „Koʻngil koʻchalari" deb atalgan koʻp qismli videofilmlari namoyish etilgan.

Tarjimalari
-----------

Mashrab Boboyev mohir tarjimon ham edi. U A.Pushkin, R.Hamzatov va boshqa shoirlarning sheʼrlarini, V.Katayevning „Xayol chechaklari" romanini,Muin Bsisuning „Tashrif qogʻozi", Otar Chiladzening „Rangin dunyo" nomli sheʼriy kitobi va yigirmadan ortiq dramatik asarlarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Mukofotlari
-----------

Mashrab Boboyev 1995-yilda „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „MASHRAB BOBOYEV" (3-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2023-yil.
2. ↑  Sobir Mirvaliyev*. O'zbek Adiblari* (o'zbekcha). "Fan" nashiryoti — 157 bet.
3. ↑  „Сўз айтгани келди дунёга..." Ёзувчи ва драматург Машраб Бобоев ҳақида хотиралар". Qaraldi: 10-sentabr 2023-yil.
**Georgiy Dimitrov haykali (Yaroslavl)** — Bolgariya inqilobchisi, davlat, siyosiy va partiya rahbari Georgiy Mixaylovich Dimitrovning, Yaroslavl shahrida oʻrnatilgan haykali.

Manzil
------

Yodgorlik „Balkan Star" tamaki fabrikasi ro‘parasida, Pobeda ko‘chasi va Oktyabry shoh ko‘chasi chorrahasida joylashgan.

Tarix
-----

Yodgorlik 1985-yilda ochilgan. Bu doʻstlik belgisi sifatida Bolgariyadan Yaroslavlga sovgʻadir, chunki 1980-yillarning oʻrtalarida shaharda bir guruh bolgar muhandislari va quruvchilari ishlagan.

Tavsif
------

Yodgorlik „Bolgariya Lenini" Georgiy Mixaylovich Dimitrovning bronza byustidir. Byust baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida Dimitrovning bosh harflari o‘yib yozilgan.

Yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʼyekti hisoblanadi.

Havolalar
---------

* Yaroslavl yodgorliklari Arxivnaya kopiya
* Georgiy Dimitrov haykali (Wayback Machine saytida 2020-03-23 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya

Manbalar
--------

1. 1 2  „Постановление Администрации Ярославской области № 148 от 03.09.2004". 23-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2020-yil.
2. ↑  „Решение исполнительного комитета Ярославского областного Совета народных депутатов № 406 от 26.06.1986". 23-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2020-yil.
***«Emotional intelligence»*** (oʻzbekcha: Hissiy intellekt) — Emotional intellegence: Why It Can Matter More than IQ —Daniel Goleman ning 1995-yilda yozilgan asari.

Asar haqida
-----------

Asarda muallif hissiy intellekt aqliy salohiyat (IQ) kabi akademik, professional, ijtimoiy hayotdagi muvaffaqiyatda muhim oʻrin tutishini taʼkidlaydi. Uning aytishicha, hissiy intellektni oʻrgatish va rivojlantirish mumkin, u shuningdek maktabda hissiy qobiliyatni oʻrgatish boʻyicha baʼzi metodlarni ham keltirib oʻtadi. Asar nashr qilingandan soʻng koʻplab AQSH maktablarida hissiy tarbiya darslari oʻtila boshlandi. Ammo bu dasturlar turlicha nomlanardi: Self Science — Oʻzlik haqida taʼlim, Social Development — Ijtimoiy rivojlanish, Life Skills — Hayot uchun zarur qobiliyatlar, Social and Emotional learning and Pesonal Intelligences — Ijtimoiy va hissiy taʼlim hamda shaxsiy intellekt kabi. Ularning barchasining maqsadi bir xil: oddiy taʼlim jarayonida oʻquvchining ijtimoiy va hissiy mukammalligini oʻstirishga qaratilgandi 
Asar The New York Times Best Seller list da bir yarim yil turgan, dunyo boʻylab 40 tilda va 5 mln nusxada nashr tilingan. The Time jurnali asarni eng taʼsirli 25 ta kitob roʻyxatiga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Akseleratsiya** (lot. accelaratio — tezlashish) (biologiyada) — embri-on (pusht) rivojlanishining maʼlum bosqichlarida uning ayrim aʼzolari shakllanishining tezlashuvi. Bolalar va oʻsmirlar oʻsishi hamda jismoniy rivoj-lanishining tezlashishi. Hozirgi bolalar va oʻsmirlar har bir yoshda ancha oldingi yillardagi tengqurlariga nisbatan boʻychan boʻlib, vazni ogʻirroqdir. Bolalar katta boʻlgan sari, bu farq shunchalik seziladi. Ularning sut tishlari oldin boʻrtadi, doimiy tishlar bilan tezroq almashinadi, skeletining suyaklanishi ham oldinroq yuz beradi. Ogʻir mehnatning kamayishi, umumiy hayot tarzi, maishiygigiyenik shart-sharoitlarning yaxshilanishi, shuningdek yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikohga yoʻl qoʻymaslik va boshqa A.ga olib kelishi mumkin. A. faqat bolalar gavda oʻlchamlarining jadal kattalanishida emas, balki ularning dunyoqarashi hamda fikrlashlari ilgarilab ketishi, shuningdek erta balogʻatga yetishida ham na-moyon boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nodirjon Mirzaahmedov** (1994-yil 3-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbek bokschisi, yengil vazn toifasida ringga koʻtariladi. Havaskorlar oʻrtasida ikki karra Osiyo chempioni (2019, 2021).

Tarjimai hol
------------

Nodirjon Mirzaahmedov 1994-yil 3-iyunda Toshkent shahrida tugʻilgan. U sportchi oiladan chiqqan, otasi va akasi ham boks bilan shugʻullanishgan. Boʻlajak bokschi Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan.

Nodirjon yoshligidan Toshkent shahar Uchtepa hokimligi qoshidagi sport zalida murabbiy Renat Muxamedjanovich Yusupov qoʻl ostida boks bilan shugʻullana boshlagan. 2013-yilda u havaskor boksdagi faoliyatini boshlagan. 2015-yilda boks boʻyicha Oʻzbekiston chempionatida finalda Hasanboy Doʻsmatovga magʻlub boʻlib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Oʻzbekiston chempionatida 52 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. 2019-yilda boks boʻyicha Osiyo chempionatining 49 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasidagi finalida u hindistonlik bokschi Dipak Singxni magʻlub etib, oltin medalga sazovor boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Uchtepa tuman hokimligi, Uchtepa tuman hokimligi.* „Ловкость, упорство, воля к победе" (ru). *Teletype* (2-avgust 2019-yil). Qaraldi: 19-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „BoxRec: Nodirjon Mirzakhmedov". *boxrec.com*. 6-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2020-yil.
3. ↑  „Uzbekistan National Boxing Championships" (en-US). *ASBCNEWS*. Qaraldi: 19-noyabr 2020-yil.
Koordinatalari: 37°43′19.9″N 68°51′00.2″E﻿ / ﻿37.722194°N 68.850056°E﻿ / 37.722194; 68.850056GO

**Sharshara GES** (tojikcha: *Нерӯгоҳи барқи обии «Шаршара», НБО «Шаршара»*, ruscha: *Перепадная ГЭС* – Tojikistonning Xatlon viloyati Vaxsh shaharchasidagi gidroelektr stansiya. Vaxsh daryosidan suv oladigan Vaxsh bosh kanalida joylashgan, Vaxsh GESlar kaskadi tarkibiga kiradi va kaskadning yettinchi pogʻonasi hisoblanadi. Sharshara GES „Barqi Tojik" OAXK davlat energetika kompaniyasiga tegishli.

Umumiy maʼlumot
---------------

Sharshara GES derivatsiya tipidagi GES boʻlib, kanaldan suv oladi, toʻgʻonga ega emas. Oʻrnatilgan elektr quvvati – 29,95 MVt, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 247 mln kVt\*soat. GES inshootlari tarkibi quyidagicha:

* taʼminot kanali;
* suv oluvchi bosimga ega hovuz;
* boʻsh suv oqimi, quvur liniyasi va tez oqimni oʻz ichiga oladi;
* uchtoʻrli metall bosimli quvurlar;
* uchta tenglashtiruvchi minora rezervuarlari;
* GES binosi;
* suv chiqish kanali.

GES binosida 3 ta vertikal gidroagregat oʻrnatilgan, ulardan ikkitasining quvvati 10,8 MVtdan, bittasiniki 8,35 MVt. Gidroagregatlar 40 m hisoblangan bosimda ishlaydi. Generatorlardan 110 kV va 35 kV kuchlanishdagi elektr energiyasi ochiq kommutator orqali energiya tizimiga uzatiladi.

Sharshara GES „Gidroproyekt" institutining Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan gidroenergetika majmuasining bir qismi sifatida loyihalashtirilgan boʻlib, majmua tarkibiga Vaxsh sugʻorish kanalida joylashgan Sarband va Markaziy GESlar ham kiradi. Stansiyaning barcha gidroagregatlari 1958-yilda ishga tushirilgan boʻlib, Vaxsh GESlar kaskadidagi birinchi qurilgan gidroelektr stansiya hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* *Каскад ГЭС на реке Вахш*. М.: Внешторгиздат.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Перепадная ГЭС".  ОАХК «Барки Точик». 22-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2020-yil.
2. 1 2  Каскад ГЭС на реке Вахш. sfn error: no target: CITEREFКаскад\_ГЭС\_на\_реке\_Вахш (help)

Havolalar
---------

* „Перепадная ГЭС".  ОАХК «Барки Точик». Qaraldi: 28-avgust 2020-yil.
**Aleksey Yakubovich Ustayev** (1960-yil 12-aprel) – tadbirkor, moliyachi va investor. 1988-yilda zamonaviy Rossiya tarixidagi birinchi „Viking" tijorat bankiga asos solgan.

Aleksey 1984-yildan „Lengidroenergostroy" korxonasida ishlagan va shaharni suv toshqinlaridan himoya qiluvchi inshootlar majmuasini qurishda ishtirok etgan.

1987-yilda tadbirkorlik bilan shugʻullanib, „Viking" sovet-shved bankining bosh direktori va „Vera" ishlab chiqarish kooperativining raisi boʻldi.

1988–2014-yillarda „Viking" banki boshqaruvi raisi (1991-yilgacha „Patent" kooperativ banki).

2014–2023-yillarda „Viking" tijorat aksiyadorlik banki prezidenti, direktorlar kengashi aʼzosi boʻlgan.

Rossiya birinchi tijorat bankining tashkil etilishi
---------------------------------------------------

1988-yil avgust oyida Sankt-Peterburgda zamonaviy Rossiya tarixidagi birinchi xususiy tijorat banki „Viking" tashkil etildi. Bankka 2-sonli litsenziya berilgan (birinchi litsenziya Qozogʻistondagi bank tomonidan olingan boʻlib, u 1990-yillarda yopilgan). Bankning ochilishi bilan yangi Rossiyada bank tizimining shakllanishi boshlandi. Aleksey Ustayev Anatoliy Kurkov (Leningraddagi Ichki ishlar vazirligi markaziy kengashining sobiq boshligʻi), Valeriy Zaborov (Leningrad viloyati prokurorining sobiq yordamchisi), Nikolay Sergiyenko (sobiq boshliq oʻrinbosari), Leonid Perekrestov (politsiya general-mayori), Viktor Xalanskiy (Sankt-Peterburgdagi zamonaviy bank tizimining asoschisi, 1990–1996-yillarda RSFSR Markaziy banki bosh boshqarmasi boshligʻi. Leningrad va Sankt-Peterburgda) kabi hukumat amaldorlari, shuningdek, boshqa bir qator nufuzli shaxslar bilan jamoa tuzgan.

Ijtimoiy faoliyati
------------------

Aleksey Yakubovich 2004-yildan Sankt-Peterburg muhandislik akademiyasining akademigi, 2004–2006-yillar oraligʻida Sankt-Peterburg shaxmat federatsiyasi prezidenti va 2007-yildan Shimoli-gʻarbiy federal okrugi shaxmat federatsiyalari assotsiatsiyasi prezidenti boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

Aleksey 2014-yil 29-yanvarda Slovakiya Respublikasi Prezidentining medali va 2003-yil 31-mayda 2-darajali Slovakiya Respublikasi Prezidentining xochi bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Viking bank". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
2. ↑  *Moroz, Sofia*. „Russia's First Commercial Bank Turns 25". *National Banking Journal* (17-iyun 2013-yil). Qaraldi: 12-mart 2014-yil.
3. ↑  „Banki.ru". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
4. ↑  „Leningrad militia". 5-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
5. ↑  „Who is who". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
6. ↑  „Bank Press". 21-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
7. ↑  „St. Petersburg Engineering Academy". 5-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
8. ↑  „The Telegraph". 1-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
9. ↑  „Chess News". 12-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2014-yil.
10. ↑  MEDAILA PREZIDENTA SLOVENSKEJ REPUBLIKY
11. ↑  Kríž prezidenta Slovenskej republiky, II. stupeň
Odamning limfa sistemasi
**Limfa sistemasi** (lotincha: *systema lymphaticum*) — odam va umurtqali hayvonlarda toʻqima va aʼzolardan limfa olib ketib, venoz sistemasiga quyadigan kapillyarlar va boshqa tomirlar, tuzilmalar. Odamning limfa sistemasi — limfa kapillyarlari turi, limfa tomirlari chitali, limfa tugunlari hamda ikkita limfa yoʻlidan tashkil topgan. Limfa sistemasi toʻqimalararo suyuqlikning ortiqchasini chiqarish va uni venoz oqimga qayta oʻtkizishda, toʻqimalardan kapillyar qon tomirlarga soʻrilmagan oqsil moddalar, kolloid eritmalarning oʻzlashtirilishida qatnashadi. Limfa sistemasi yuraktomir sistemasiga kiradi. Limfa kapillyarlari bosh qismi berk sirtmoq va boʻrtmalar hosil qiluvchi turli shakldagi naychalardan iborat. Ular bosh va orqa miya, taloq, togʻay, koʻz oqi hamda gavhari va platsentadan tashqari barcha aʼzolarda mavjud. Limfa kapillyarlarining diametri qon tomir kapillyarlarnikidan bir necha marta ortiq. Ular devori yuqori oʻtkazuvchanlikka ega. Limfa kapillyarlari toʻridan limfa tomirlari shakllanib, ularda limfa oqimini yoʻnaltirib turadigan klapanlar (qopqoqchalar) boʻladi. Limfa tomirlari qovuzloqli chigallar hosil qiladi. Bu chigallardan aʼzolar ichidagi limfa tomirlari shakllanib, ular aʼzodan chiqadigan limfa tomirlariga aylanadi. Har bir ichki aʼzoda yuza va chuqur joy-lashgan limfa tomirlari farq qilinadi. Odam tanasida ham teridan, teri osti yog qatlami va fassiyalardan boshlanuvchi yuza limfa kapillyarlari bor. Chuqur limfa tomirlari suyak, suyak ust pardasi, boʻgʻimlar, muskullar, nervlar va qon tomirlardan kapillyarlar bilan boshlanadi. Limfa tomirlari tegishli joylarda yoʻgʻonlashib, limfa tugunlarini hosil qiladi. Toʻqima suyuqligining bosimi, limfa yigilishi hamda gavda muskullarining qis-qarishi tufayli limfa Limfa sistemasi boʻylab harakatlanadi. Aʼzodan tashqaridagi limfa tomirlari yaqinda joylashgan limfa tugunlariga quyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Georgiy Kaysinov** (1971-yil 23-iyulda tugʻilgan, Orjonikidze) — sovet, rus va oʻzbek erkin kurashchisi, Jahon kubogi sovrindori (1992), Rossiya chempioni (1992) va Osiyo oʻyinlari kumush medali sovrindori (1998). Erkin kurash boʻyicha xalqaro toifadagi sport ustasi .

Tarjimai holi
-------------

1971-yil 23-iyulda osetinliklar oilasida tugʻilgan. 1986-yilda RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiyi Aslan Alborov rahbarligida erkin kurash bilan shugʻullana boshlagan. 1991-yilda yoshlar oʻrtasida SSSR chempioni boʻlgan. 1992-yili Sankt-Peterburgda Rossiya chempioni, Moskvadagi jahon chempionati sohibi boʻlgan. Uch marta Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori (1993, 1994, 1995). 1997-yilda Oʻzbekistonga koʻchib oʻtgan va u yerda ushbu mamlakat terma jamoasida oʻynagan. 1998-yilda Bangkokdagi Osiyo oʻyinlarining kumush medali sovrindori boʻlgan. 1999-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida ikkinchi boʻlgan.

Sportdagi yutuqlari
-------------------

* Rossiya chempioni Sankt-Peterburg (1992)
* Jahon chempionati gʻolibi Moskva(1992)
* Yoshlar oʻrtasida SSSR chempioni (1991)

Havolalar
---------

* Kaisynov Georgiy turli musobaqalarda
**"Hurmat" ordeni** — 1993-yilda taʼsis etilgan davlat mukofoti.

Orden bilan fuqoralar iqtisodiyotni, ijtimoiy sohani, fan va madaniyatni, taʼlimni rivojlantirishdagi qoʻshgan mehnatlari uchun, davlat organlarida namunali xizmati va faol davlat xizmati uchun mukofotlanadi. Hozirda ham bu mokofat bilan kishilar taqdirlanayabti.

Eng yuqori toifa — „Do‘stlik" ordeni

Eng quyi toifa — „Mehnat shuhrati" ordeni

Koʻproq oʻqing
--------------

Hurmat ordeni — Qozog‘iston Respublikasining 1993-yili Qozog‘iston Respublikasining Prezidentining farmoni bilan belgilangan. Orden bilan iqtisodiyot, ijtimoiy soha, fan va madaniyat, taʼlim rivojiga hissa qoʻshgan taniqli fuqarolar taqdirlanadi. „Hurmat" ordeni qozoq naqshlari bilan oʻyib ishlangan besh yuzduz shaklli, uning ostida yorugʻlik nurlari, aylana markazida gul bargi koʻrinishidagi aniq naqsh, uning ostida „Hurmat" nomli yozuvi bor.

Tavsifi
-------

Orden koʻkrak nishoni kumushdan yasalgan boʻlib, zarhal ishlangan besh qirrali yulduz boʻlib, uning nurlari yashil emal bilan qoplangan va qozoq bezaklari elementlari bilan tugaydi. Nurlar orasida divergent nurlar shaklida kumush yadrolar mavjud. Ko‘krak nishonining o‘rtasida ko‘k rangli emaldan yasalgan dumaloq medalyon bo‘lib, unda oltin quyosh tasviri bor. Medalyon ostida „HURMAT" yozuvi bo‘lgan qizil emal lentasi joylashgan.

Ko‘krak nishoni qozoq naqshining elementi ko‘rinishidagi bog‘ich yordamida orden lentasi bilan qoplangan olti burchakli tartibli plastinkaga osilgan.

Buyurtmaning tasmasi tor qizil chiziqlar bilan chegaralangan markaziy oq chiziqli ipak moir ko'k rangda.

Mukofatlangan
-------------

* Qumar Baljanov (1928-2017), sovet va qozoq geologi, Qozogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1994).
* Maulen Ashimbayev, Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari o‘rinbosari.
* Serik Baymaganbetov, ichki ishlar vaziri.
* Talgat Donakov, Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari oʻrinbosari
* Baktiqo‘ja Izmuxabetov, G‘arbiy Qozog‘iston viloyati hokimi.
* Arken Arstanov, Olmaota mintaqaviy moliya markazi raisi. Qanat Bozimboyev, "KEGOC" AJ prezidenti Kenjebek Ibrashev, "KazMunayGaz" Milliy kompaniyasi AJ vitse-prezidenti Maqsat Idenov, "QazMunayGaz" Milliy neft va gaz kompaniyasi AJ birinchi vitse-prezidenti.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qazaqstan": Ұlttiq ensiklopediya/Bas redaktor Ә. Nisanbaev — Almati „Qazaq ensiklopediyasi" Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  „Structure of the Administration".  President of the Republic of Kazakhstan. Qaraldi: 29-avgust 2009-yil.

 [*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „О государственных наградах Республики Казахстан" [On state awards of the Republic of Kazakhstan] (ru). *lyakhov.kz*.
**Namozgoh masjidi** — Toshkent shahri Sobir Rahimov tumani, Zarqaynar ko‘chasida joylashgan Hazrati Imom majmuasi tarkibiga kiruvchi masjid. Hayit bayramlarida namoz oʻqish uchun qurilgan masjidlardan biri. Qaffol Shoshiy maqbarasidan 40 m uzoqda joylashgan.

Tarixi
------

Qurilgan vaqti haqida aniq tarixiy ma'lumotlar ma'lum emas. O‘rganishlar davomida masjid Qo‘qon xonligi davrida XIX asrda qurilgani ma'lum bo'ldi. Sovet devrida masjiddan yotoqxona, kutubxona sifatida foydalanilgan. Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti 1969-yil tashkil etilgan. Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufiga kiradi. Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashi huzuridagi Din ishlari boʻyicha kengashning Toshkentda oliy darajadagi madrasa ochish toʻgʻrisidagi qarori bilan qayta tiklangan. Madrasa uchun „Namozgoh" masjidining binosi berilgan. 2007-yilda masjid qayta ta'mirlangan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid tarhi cho‘ziq to'g'ri to'rtburchak shaklida tuzilgan. Devorlari pishgan g‘ishtdan ko‘tarilgan, yuzasiga ganchli o‘ymakorlik namunalari va naqshlar bilan bezak betilgan. Masjidning maydoni 56x15 m.

Manbalar
--------

1. ↑  В.А. Булатова, Л.Ю. Маньковская*. Памятники зодчества Ташкента* — 146 bet.
2. ↑  O‘. Sultonov*. Toshkent masjidlari tarixi*. Yangi asr avlodi, 2010.
**Ossillograf** (lot. oscillog— tebranaman va ...graf) — ikki yoki undan yuqori kattaliklar (parametrlar va funksiyalar; elektr kattaliklar) orasidagi bogʻliqlikni kuzatishga imkon beradi-gan, kattaliklarning vaqt boʻyicha oʻzgarish egri chiziqlarini oʻz-oʻzidan yozib oladigan asbob. Turli texnika masalalarini hal qilishda ishlatiladi. O. tasvirlanadigan va tekshirilayotgan jarayonning vaqtga bogʻlikligini ifodalaydigan egri chiziq ossillogramma deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**mehanikaning saqlanish va aylanish qonuni** — tabiatning eng muhim asosiy qonuniyatlaridan biri; unga koʻra, har qanday berk tizimda energiya yoʻqdan bor boʻlmaydi va yoʻqolib ketmaydi, faqat bir turdan ikkinchi turga aylanib turadi. Berk tizimda faqat konservativ (oʻzgarmas) kuchlar mavjud boʻlsa, tizimning toʻliq mexanik energiyasi oʻzgatfdùrjehrhueueiehrur82u3rmas qiymatga ega boʻlib qoladi, yaʼni kinetik energiya potensial energiyaga aylanib turadi va aksincha. Agar berk tizimda konservativ kuchlardan tashqari nokonservativ (oʻzgaruvchan) kuchlar (mas, ishqalanish kuchlari) ham boʻlsa, tizimning toʻliq mexanik energiyasi vaqt oʻtishi bilan kamayib boradi. Natijada nomexanik energiyalar: issiqlik yoki kimyoviy, elektromagnit maydon energiyalari va boshqalar vaqt oʻtishi bilan ortib boradi. Ammo energiyaning barcha turlari yigʻindisi vaqt oʻtishi bilan oʻzgarmaydi. Tizimda sodir boʻlayotgan jarayonlarning tabiatiga qarab, Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni va a. q. turlicha ifodalanadi va matematik shaklda yoziladi. Klassik fizikada moddaning saqlanish qonuni tinch holatdagi massaning saqlanishini ifodalaydi. Holbuki, tinch holatdagi massa saqlanmasligi mumkin, chunonchi, shunday holda annigilyatsiya hodisasida roʻy beradi. (4) formuladan tinch holatda turgan jismga turli usullar bilan berilgan LE energiya jism massasining At ga ortishiga sabab boʻlishini koʻrsatadi.

Barcha moddiy hodisalar uchun, ularning tabiati va xarakteridan, katta kichikligi, masshtabidan qatʼi nazar, E.s va a. q. eng asosiy qonunlardandir. Fan sohasidagi yangi gʻoyalar va faktlarda baʼzan E.s va a.q.ni inkor etuvchi ayrim fikrlar uchrab turgan. Chunonchi, radioaktivlik yoki yemirilish hodisalari E.s va a.q.ga qarshi kechadi degan fikrlar ham boʻlgan, ammo yuqoridagi radiaktivlik yoki yarim yemirilish materiyaning saqlanish qonuniga bo'ysunadi (o'sha materiya ham aslida energiya, faqat boshqa ko'rinishi). Lekin masalani tegishli ravishda nazariy va eksperimental tahlil qilish natijasida Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni va a.q. haqiqatan toʻgʻri va universal qonun ekanligi aniqlandi. Elementar zarralar, galaktikalar va metagalaktikalar dunyosida roʻy beruvchi hodisalarni oʻrganishda Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni va a.q. bilan bogʻliq ziddiyatlar va muammolar hozirgi zamon fizikasida har tomonlama tekshirilmoqda.

E.s va a.q.dan tashqari impulsning saqlanish qonuni, impuls momentining saqlanish qonuni va elektr zaryadning saqlanish qonuni, h. k. kattaliklarning saqlanish qonunlari bor. Ularning har biri qandaydir simmetriya xususiyati bilan bogʻlangan. Jumladan, Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni va a.q. vaqt simmetriyasi, vaqtning bir jinsliligi xususiyati bilan bogʻlangan (qarang Simmetriya).

Abror Noʻʼmonxoʻjayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdullaev Ilhom Zairovich** (tug'. 1965-yil 18-may, Turkmaniston Respublikasi) - matematik, O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. O'zbekiston "Milliy tiklanish" demokratik partiyasi a'zosi.

Biografiyasi
------------

Abdullaev Ilhom 1965-yil 18-mayda Turkmaniston Respublikasida tug'ilgan. 1985-yilda Turkmaniston davlat pedagogika institutini tugatgan. U o'zbek, ingliz va rus tillarida gaplashadi. Bitirgandan so'ng, u o'z ixtisosligi bo'yicha ishladi - matematika o'qituvchisi. Birozdan keyin u fizika-matematika fanlari nomzodi va siyosiy fanlar doktori unvonlarini oldi. 2010-yilda u O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylandi. O'zbekiston Demokratik partiyasining "Milliy tiklanish" fraktsiyasiga a'zo bo'ldi. Innovatsion rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari qo'mitasining a'zosi.

Mukofotlar
----------

O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining o'ninchi sessiyasi doirasida Senat Raisi Tanzilla Narbaeva "Matbuot va axborotni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun" mukofotini topshirdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  „arxiv nusxasi". 10-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. ↑