recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abdurahim Muhamedov** (1923.10.7 -Toshkent — 1980.10.2) — kompozitor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1975). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1955). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1942—43). Oʻzbek davlat filarmoniyasida sozanda (1945—52), musiqa rahbari (1965—71 va 1975—77), Madaniyat vazirligida yoʻriqchi, boshqarma boshligʻi (1955—56, 1960—64), Oʻzbekiston televideniyesi (1958—60) va Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida (1972—74) musiqa muharriri. Ijodida musiqali komediya va qoʻshiq janrlari asosiy oʻrin egallagan. Kuylari oʻzbek musiqa merosi anʼanalariga tayangan, oʻziga xos intonatsionritmik uslubi bilan ajralib turadi. M. "Jon qizlar" (K. Shangʻitboyev, K. Boyseitov pyesasi, 1963), "Gavhari shamchiroq" (S. Ulugʻzoda, 1967), "Togʻ goʻzali" (S. Saidmurodov, 1972), "Olifta" (F. Musajonov; N. Xalilov bilan hamkorlikda, 1974) kabi musiqali drama va komediyalar yozgan. M.ning "Jon kizlar", "Yetti qiz", "Jon Oʻzbekiston", "Shohi soʻzana", "Alla", shuningdek, bolalar qoʻshiqlari ("Kapalak", "Archa qoʻshigʻi", "Qoʻgʻirchogʻim, alla-yo" va boshqalar) ommaviylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdurahim Isroilovich Ismoilov** (1942.24.7, Toshkent) — kinooperator. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1982). Toshkent teatr varassomlik sanʼati institutini tugatgan (1982). Dastlab Oʻzbekiston ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar studiyasida, 1970-yildan "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida kinooperator. Eng yaxshi badiiy va hujjatli filmlari: "Chegara shu yerda tugaydi" (3 qismli), "Oʻzganing baxti", "Kelin kuzatish", "Koʻzlarim yoʻlingda", "Beshinchi raqamli lager" (5 qismli, Turkiya bilan hamkorlikda), "Ehtiros qurbonlari", "Kichkina tabib" va b. 1983-yildan Toshkent sanʼat institutida pedagog, kafedra mudiri, dotsentabr Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1979).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abduqodir Murodov** (1893 - Toshkent — 1974.6.3) — xattot, sharqshu-nos olim. Abulqosim madrasasida tahsil koʻrgan (1907—17). Dastlab oʻqituvchi, keyin Oʻzdavnashrda xattot boʻlib ishlagan. Navoiy yubileyi qoʻmitasida ilmiy xodim (1940—42), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1944-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, xattot boʻlib ishlagan. Institut fondidagi qoʻlyozmalarni oʻrganish, tartibga keltirish, muallifi va kotibini aniqlashda katta xizmat qilgan, institut fondidagi qoʻlyozmalarga mualliflar katalogini tuzgan. 30 ga yaqin kitob koʻchirgan. Arab tilidan Ibn Sinoning "Tib qonunlari" (1—3jildlar)ni, arab adabiyotidan namunalar, Yoqut Hamaviyning "Muʼjam ul-buldon" ("Mamlakatlar lugʻati") asarining Oʻrta Osiyo tarixi va geogr.siga oid qismini tarjima qilgan.

Manbalar
--------

* Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T. 1971.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gorval qal’asi** (belaruscha: *Горвальскі замак*) — XVI—XVIII asrlarda Gomel viloyati, Rechitsa tumani, Gorval qishlogʻi yaqinida mavjud boʻlgan sobiq qal’a. XVI asrda himoya qoʻrgʻoni boʻlgan, ammo yogʻochdan yasalgan istehkomlarga ham ega edi. Gorval qal’asi Berezina va Dneprga boradigan suv yoʻlini kesib oʻtish uchun muhim nazorat nuqtasi hisoblangan.

1648-yili Bogdan Xmelnitskiy qoʻzgʻoloni paytida Ukraina kazaklari Gorval yaqinida Litva Buyuk Gertsogligi qoʻriqchisi Grigoriy Mirskiy qoʻshinini magʻlub etadi va qal’ani egallab oladi. 1654-yil noyabrda Ukraina getmanining kazaklari I. N Zolotarenko Gorval qal’asini hujum bilan egallab olingan va yoqib yuborilgan.

Keyinchalik qal’a qayta tiklangan, ammo 1700-1721-yillardagi Shimoliy urush paytida u butunlay vayron etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Belarus ensiklopediyasi: U 18 jild T. 5: Galtsy — Dagon / Redkal.: G. P. Pashkov va insh. — Minsk: BelEn. 1997. — 576 p.: il. ISBN 985-11-0090-0 (5-jild), ISBN 985-11-0035-8
* Górvalskі zámak / / Belarus entsiklopediyasi : U 18 jild T. 5: Galtsy — Dagon (Belarus) / Redkal.: G. P. Pashkov va insh. — Mn. : BelEn, 1997-yil. — FROM. 359. — 10 000 nusxa. — ISBN 985-11-0090-0.
**Timchai Xon madrasasi** haqida faqat Mu’in al-fuqaro Ahmad ibn Mahmud asarida maʼlumot keltirilgan. U Aimmai Sharistoniy qabri to‘g‘risida to‘xtalib quyidagi maʼlumotlarni ham beradi: "Yana biri Timchai Xon madrasasidagi al-fuzalo xazirasi. Birinchisi zu-l-bayonayn (ikki bayon egasi) sohib ul-lisonayn (ikki til sohibi) arab va ajam allomasi mavlona Raziyiddin Nishoburiy, boshqasi, Alloh rozi bo‘lgur, Utba ibn G‘azvon as-Sahobiy xonadoniga mansub „*Yaminiy*" muallifi Abu Nasr Muhammad ibn Abdujabbor al-Utbiy nikidir". Ushbu o‘quv dargohi somoniylar davrida qurilgan „*Dor ul-marza*" shifoxonasi atrofida joylashgan. Abdumalik ibn Nuh ibn Nasr ibn Ahmad ibn Ismoilning davrida uning vaziri va „*Kitobi Yaminiy*" muallifi, Xudo rahmat qilgur, Ahmad ibn Hasan al-Utbiy uning go‘ri Mansur darvozasi mahallasida xon hammomining yonidadir, madrasa ro‘parasiga juda yaxshi bir masjid qildi va shu masjid tufayli o‘sha mavze kamol topdi. U dono amir otdan yiqilib o‘lgach, qullar kechasi saroyga kirib talashga kirishdilar. Amirning yaqin kishilari va kanizlari o‘rtasida janjal chiqib, saroyga o‘t qo‘yib yubordilar. Saroy butkul yonib ketdi. Undagi tilla va kumushdan yasalgan hamma go‘zal buyumlar yaroqsiz bo‘ldi. Axiyri u binolardan biror nishon qolmadi". XV asrgacha mavjud bo‘lgan. Keyingi davrlardagi faoliyatiga oid axborot topilganicha yo‘q.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 413.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Christopher Paul Beaumont** (talaffuzi: *Kristofer Pol Bomont* 1965-yil 5-dekabrda tug'ilgan) - Angliyalik iste'fodagi professional futbolchi. U Futbol Ligasining bir nechta jamoalarida yarim himoyachi sifatida o'ynagan. 

Uning eng yaxshi esda qolarli davri Chesterfield bilan bo'lgan. Paul 1996-97-yilgi Angliya kubogi chorak finalida Wrexhamga qarshi o'yinda g'alaba go'lini urgan. U, shuningdek, "Old Trafford" da "Midlsbro" ga qarshi yarim finalda zaxiradan maydonga tushib, jamoaga ushbu o'yinni yutish uchun yordam bergan. Paul Spireites safida 150 dan ortiq o'yin o'tkazgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Futbolga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Manbalar
--------



1. ↑  „Beaumont puts Spireites in sight of twin towers: Football". *The Independent* (10-mart 1997-yil). Qaraldi: 28-sentabr 2012-yil.
2. ↑  *Shaw, Phil*. „Hewitt keeps the Chesterfield dream alive". *The Independent* (13-aprel 1997-yil). Qaraldi: 1-may 2010-yil.
**Molyer** (Moliere) (taxallusi; asl ism-sharifi Jan Batist Poklen) (1622.15.1 - Parij - 1673.17.2) -fransuz dramaturgi, aktyori, teatr ar-bobi, sahna sanʼati islohotchisi. Lotin tili, antik adabiyotni oʻrgangan. 1645—48 yillarda sayyor teatr truppasida aktyorlik qilgan. Xalq teatr anʼ-analari bilan klassitsizm yutukdarini umumlashtirib, ijtimoiymaishiy komediya janrini yaratdi. 1658-yildan M. oʻz truppasi bilan Parij va saroy teatrlarida pyesalar qoʻydi. Shoh asari — "Tartyuf" (1664) komediyasida hurfikrlikning ashaddiy dushmani — xristian cherkovi kirdikorlarini fosh etdi. Don Juan haqidagi xalq afsonalarini qayta ishlab, "Don Juan" (1665) realistik pyesasini yaratdi. "Zoʻraki nikoh" (1664), "Mizantrop", "Amfitrion", "Jorj Danen", "Xasis" (1668), "Dvoryanlar orasidagi meshchan" (1670), "Oʻqimishli ayollar" (1672), "Soxta bemor" (1673) va boshqa komediyalar muallifi. M. komediyalarida chuqur falsafiy va axloqiy masalalar qoʻyilgan. Ularda yaxshi fazilatli kishilar tasvirlangan, lekin pyesa qaxramonlari haddan tashqari talablar qoʻyib, sogʻlom fikr yuritishdan voz kechadilar, natijada bu, amalda, yaxshi fazilatning yoʻq boʻlishiga olib keladi. M. ijodi jahon teatri rivojiga samarali taʼsir etgan. 19-asr boshida Fransuz akademiyasiga M.ning byusti qoʻyilgan. Har yili 17-fevralda — buyuk fransuz komediografi 1673-yil 17-fevralda soʻnggi bor saxnaga chikib rol oʻynagan kunda Parijdagi mashhur "Komedi Fransez" teatrida M. pyesalari namoyish etiladi. M.ning ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan: "Xasis" (1925), "Tartyuf" (1941), "Skapen nayranglari" (1950) va boshqa 

**Jean-Baptiste Poquelin**, shuningdek oʻzining taxallusi bilan mashhur **Molière** (15-yanvar, 1622 – 17-fevral 1673) — Fransiya va yangi Yevropaning buyuk komediografi, mumtoz komediyaning yaratuvchisi, kasbi boʻyicha aktyor va teatrning direktori.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ivan Vasilyevich Mushketov** [1850.9 (21).1, Alekseyevskaya stanitsasi, hozirgi Volgograd viloyati — 1902.10(23). 1, Peterburg] — rus geologi va geografi. Peterburg konchilik institutini tugatgan (1872), 1877-yildan Geologiya qoʻmitasi adʼyunkt-prof. 1874-75, 1877-80 yillarda Oʻrta Osiyoning geol.sini oʻrganib, bir necha foydali qazilma konlarini ochgan. Ilmiy izlanishlari natijasini "Turkiston" asarida (1—2 t. 1886-1906) bayon etdi. M. Oʻrta Osiyoning geologik va orografik tavsifini yezdi. Sirdaryo vodiysini oʻrgandi. 1881-yilda G.D.Romanovskiy bilan birgalikda Turkistonning geologik haritasini tuzdi. M. shuningdek, Kavkazning geologik tuzilishi, muzliklari, mineral suvlari va foydali kazilmalarini oʻrgandi. 1887 i. Verniy (hozirgi Olmaota) shahrida boʻlib oʻtgan kuchli zilzilaning sabab va oqibatlarini tadqiq etdi. M. "Fizik geologiya" qoʻllanmasini ham yozgan (1888—91). M. nomiga Sibir, Oʻrta va Markaziy Osiyoda bir qancha geografik obʼyektlar (Mushketov togʻi, Mushketov muzligi va boshqalar) qoʻyilgan.

Manbalar
--------

* "Fizicheskaya geologiya" (ch. 1—2, SPB, 1888—91, oxirgi nashri 1935); Vernenskoye zemletryaseniye 1887, SPB, 1890.

Adabiyotlar
-----------

* Vayner L. A. I. V. Mushketov i yego rol poznanii geologii Sredney Azii, T. 1954.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Mixaylovich Sechenov** [1829.1(13).8, Rossiya, hozirgi Nijniy-Novgorod viloyati, Tepliy Stan (Sechenovo) qishlogʻi — 1905.2(15).I, Moskva] — rus tabiiyotshunosi, Rossiyada fiziologiya maktabi va psixologiyada tabiiyilmiy yoʻnalish va bosh miya reflekslari toʻgʻrisidagi taʼlimotning asoschisi. Peterburg Fanlar akademiyasi faxriy akademik (1904), muxbir aʼzosi (1869). Moskva universitetining tibbiyot ftini tugatgan (1856). Peterburg xirurgiya akademiyasining fiziologiya kafedrasini boshqargan (1860-yildan), fiziologiya lab. sini tashkil qilgan. Moskva universiteti fiziologiya kafedrasi privatdotsenti (1889), professor (1891-yildan). S. gomeostaz orqali oʻz-oʻzini boshqarish haqidagi fikrni ilgari surdi (1861). Bosh miya markazlarining harakat aktivligiga taʼsiri toʻgʻrisida tajriba oʻtkazib, baqa uzunchoq miyasi va koʻrish doʻmboqchalariga osh tuzi bilan taʼsir etilganda oyokdarning reflektor yoʻl bilan harakatlanish reaksiyasi toʻxtab qolishi sabablarini tadqiq etadi va psixik jarayenlarning fiziologik asoslarini ochib beradi (1862). S. darvshshjtl targʻib qilib, uni fiziologiya va psixologiya masalalariga ham tatbiq etdi. 1890-yilda u psixofiziologiya va bilish nazariyasi masalalariga oid muammolarni oʻrgandi.

Manbalar
--------

* Izbr. filosofskiye i psixologicheskiye proizvedeniya, M. 1947; Izbrannie proizvedeniya, t. 1, M. 1952; Refleksi golovnogo mozga, M.1952.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Knunyans Ivan Lyudvigovich** (1906.22.5 (4.6) — Togʻli Qorabogʻ — 1994) — organik kimyogar. Akademik (1953). General-mayor — muhandis. Piridin yadrosiga turli radikallarni kiritishning yangi usullarini kashf etgan. Etilen oksidini atsetosirka kislota bilan reaksiyaga kiritib, uatsetopropil spirtini olgan. Hozir bu usul V, vitaminini olishda qoʻllaniladi. Kaprolaktamning toʻgʻri chizikli polimerlash reaksiyasini ilk bor oʻrgangan. Saraton kasalligining ayrim turlari uchun samarali kimyoviy terapevtik vositalar olgan. Ulardan "lofenal" amaliyotga joriy etilgan. Ftororganik birikmalar ustida muntazam izlanishlar olib borib, bu sohada ilmiy maktabga asos solgan. D. I. Mendeleyev nomli kimyogarlar jamiyati jurnalning bosh muharriri, kimyo ensiklopediyasining tashabbuskori va bosh muharriri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kattaqoʻrgʻon (maʼnolari).

**Kattaqoʻrgʻon** — kechpishar xoʻraki, mayizbop uzum navi. Sharqiy ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Vatani — Oʻrta Osiyo. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha va yirik, 3—5 boʻlakchali, oz kertikli, bir oz qabariqli, ustki sirti toʻq yashil, yaltiroq, ostki sirtida tuklari yoʻq. Guli funksional urgʻochi. Uzum boshi yirik (boʻyi 12—26 sm, eni 14—25 sm), gʻujumi yirik, ovalsimon yoki tuxumsimon och yashil, etdor, sershira, poʻsti yupqa’, urugʻi yirik. Hosili faol harorat yigʻindisi 3400—3800° da 150—160 kunda, sent. 2-yarmida pishib yetiladi. Hosildorligi 70—80 s/ga. K. funksional urgʻochi gulli boʻlganligi sababli unga Oq kishmish, Qora kishmish, Pushti Toifi, Saperavi, Sultoniy navlari eng yaxshi changlovchilar hisoblanadi. Sovuqqa va zamburugʻ kasalliklariga chidamsiz. Novdalarining 6—14-koʻzlaridan eng koʻp miqdorda hosilli novdalari shakllanadi va novdani uzun kesish talab qilinadi. Yangiligida yeyiladi, quritiladi, garmiyon mayi-zi tayyorlanadi. Uzoq yerlarga tashishga yaroqli. Oʻzbekistonning jan. viloyatlarida rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ubaydulloh Ibn Ziyod** (taxminan 649 taxminan 685) —Arab xalifeishgining Xurosondagi noibi (673—674); Movarounnaxrni arablar tomonidan fath etilishining dastlabki bosqichida faol qatnashgan arab sarkardasi. Xalifa Muoviya tomonidan 673-yil oxirlarida arab qoʻshiniga bosh boʻlib Amudaryoni birinchi boʻlib kechib oʻtgan. Soʻngra Buxoroni qamal qilgan. Buxoro malikasi (qarang Xutak xotun) turklarni yordamga chaqirgan va ular yordamida arablarga qarshi zarbalar bergan. Biroq oqibatda arab qoʻshini gʻolib kelib, oʻrtada sulh tuzilgan. Sulhga koʻra Buxoro malikasi bir lak (bir million) dirham hajmda boj toʻlagan, shuningdek, arablar koʻplab qurolyarogʻlar, kiyimkechaklar, oltin, kumush buyumlar va 4 ming buxorolik kamonchilarni oʻlja olib Xuroson noibi qarorgohi — Marvga qaytishgan. U. ibn 3. buxorolik kamonchilarni oʻzining shaxsiy gvardiyasiga aylantirgan. Muoviya Ubaydullohni 674-yil Xurosondan chaqirtirib olib Basra noibi etib tayinlagan, 681 yildan — Basra va Kufa noibi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Savdogarlar kuni** — bu folklor va turizm sohalarining bayrami boʻlib, u birinchi marta 2016-yil may oyining oxirida Rostov viloyatining Taganrog shahrida oʻtkazilgan.

Tarixi
------

Taganrog shahri oʻzining tarixiy savdo va sanoat anʼanalari bilan mashhur. 19-asr boshidan uning hududida savdo birjasi mavjud boʻlib, u yerda mahalliy va xorijiy savdogarlar savdo qilgan. Shahar hayotidagi eng muhim voqealardan biri hisoblangan Nikolskaya yarmarkasi har yili bahor faslida oʻtkaziladi. 19-asrning birinchi yarmida Taganrog hududida „Yarmarka hovlisi" tashkil etilgan.

Ana shu faktlarni inobatga olgan holda 2016-yilda Taganrog shahrida folklor xarakteriga ega yangi bayram — „Savdogarlar kuni" tashkil etildi. Tadbir oʻtkaziladigan joy sifatida Instrumentalnaya koʻchasi, 25-2-uydagi dengiz boʻyi bogʻi tanlandi. 2016-yilda bayram 28-may kuni nishonlandi. Tadbirkorlar va shahar maʼmuriyati ushbu tadbirni qoʻllab-quvvatladi, uning asosiy maqsadi oʻtgan asrlarda shaharda yashagan Taganrog savdogarlari va homiylari haqida koʻproq maʼlumot berishdir. Bayram tadbirida eng yaxshi savdogar libosida qatnashganlarga 3000 rubl miqdorida mukofot berildi. 10 nafar Rostov-na-Donu va 16 nafar Taganrog aholisi oʻz liboslarini taqdim etdi.

Bayram davomida yarmarka savdolari oʻtkazilgan, mahalliy ishlab chiqaruvchilar oʻz mahsulotlarini: esdalik sovgʻalari, zargarlik buyumlari, oziq-ovqat mahsulotlari taqdim etishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Birja kupecheskaya/Ensiklopediya Taganroga, Rostov-na-Donu, Rosizdat, 2003[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Taganrog: istoriko-kraevedcheskiy ocherk, Aleksandr Pavlovich Pronshteyn. Rostovskoe knijnoe izd-vo, 1977 — Vsego stranits: 204, S. 27-42
3. ↑  „Yarmarochnaya ploщad, Gogolevskiy pereulok". 28-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
4. ↑  V Taganroge proydet folklorno-turistskiy prazdnik „Den kupsa"//Administratsiya goroda Taganroga
5. ↑  V Taganroge otmetili Den kupsa: foto
**Savdo qatorlari** — XIX asrning meʼmoriy yodgorligi. Belarus poytaxti Minsk markazida, zamonaviy Svoboda maydoni yaqinida, savdo rastalari (doʻkonlarni) joylashtirish uchun qurilgan. Respublika ahamiyatiga ega tarixiy va madaniy yodgorlik.

Uning asosiy qismi — 12 ta tosh bino — XIX asr birinchi choragida Bernardine doʻkonlari nomi bilan qurilgan (yaqin joyda joylashgan Bernardine monastiri nomi bilan bogʻliq). Bu binolar ostidan XII—XVII asrlarga oid qabrlar topilgan.

Keyinchalik binolar majmuasi hududi ikki bor kengaytirilgan. Birinchisi 1838-yilda amalga oshirilgan va unda 4 ta bino paydo boʻlgan. Ikkinchisi — 1860-yillarda sharqiy tomonda uchta bino hisobiga va gʻarbiy tomonda bitta toshli bir qavatli binoni qurish hisobiga amalga oshirilgan.

Vaqt oʻtishi bilan binolar oʻz nomini va funktsional maqsadlarini oʻzgartirgan. 1870-yillarda ularni Vilenchuklar deb atashgan. XX asr boshlarida bu yerda koʻproq goʻsht-sut va baqqollik mahsulotlari sotilgan, biroq mebel va tikuv sexlari, idish-tovoq oʻrindigʻi va shahar dezinfeksiya stansiyasi ham bor edi.

1917-yilda hokimiyat almashgandan soʻng, savdo markazlari uzoq vaqt davomida tashlab qoʻyilgan. Ikkinchi jahon urushi paytida binolar qisman vayron qilingan. 1950-yillarning boshlarida qolgan binolar turar-joy binolariga aylantirilgandi.

Savdo markazlarining tarixiy qiyofasi 2002—2004-yillarda qayta tiklangan. Qayta tiklash ishlari tugallangach, baʼzi binolarda restoranlar joylashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Torgovie ryadi". 23-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
**Savdo palatasi** — iqtisodiyot va savdoni, birinchi navbatda, mamlakatlar oʻrtasida tashqi savdoni rivojlantirishga koʻmaklashuvchi xalqaro jamoat yoki davlat tashkiloti. Savdo palatasi aksariyat hollarda firmalarning ishbilarmon doiralarini birlashtirishga, savdo aloqalarini oʻrnatishga, savdosotiq ishtirokchilariga zarur axborotlarni taqsim etishga xizmat kiladi. Faoliyati miqyosiga qarab, xalqaro, aralash, milliy Savdo palatasilariga boʻlinadi.

Xalqaro Savdo palatasi (XSP) (International Chamber of Commerce, ICC) — jahon ishbilarmon va tadbirkorlar doiralari va birlashmalari federatsiyasi. 1919-yil Atlantik Siti (AQSH)da oʻtkazilgan xalqaro savdo konferensiyasida tuzilgan. 1920-yildan boshlab faoliyat koʻrsatadi. 100 dan ortiq mamlakat milliy Savdo palatasilarini birlashtiradi. Sobiq SSSRda 1932-yilda tuzilgan Butunittifoq savdo palatasi XSP ga aʼzo boʻlgan va 1959-yilda boshqa ittifoqdosh respublikalar kabi Oʻzbekistonda ham bu palataning respublika boʻlimi tuzilgan (1972—90 yillarda savdosanoat palatasi). XSP xalqaro tijorat faoliyati standartlarini, xalqaro iqtisodiy siyosat va tajribalar asosida tavsiyalarni ishlab chiqadi, turli mamlakatlar ishbilarmonlarining hamkorligini yoʻlga qoʻyadi, xalqaro iqtisodiy muammolarni hal etishga koʻmaklashadi va boshqa XSP tarkibida 15 xalqaro komissiya, ixtisoslashgan maxsus organlar (xalqaro arbitraj sudi, xalqaro savdo palatalari byurosi va boshqalar) ishlaydi. Idorasi Parijda joylashgan. Aralash Savdo palatasi ikki mamlakat ishbilarmonlarini birlashtiradi va mamlakatlararo savdo sharoitlarini yaxshilash, tadbirkorlar va korxonalar oʻrtasida samarali hamkorlikni kengaytirish va boshqa xizmat koʻrsatadi. Milliy Savdo palatasi bir mamlakatda tashki savdoiqtisodiy aloqalarni rivojlantirish uchun tuzilgan tadbirkorlarning jamoat tashkiloti, baʼzan savdosanoat palatasi ham deb yuritiladi. Chet ellarda mamlakat savdosanoat koʻrgazmalarini tashkil etish, mamlakatda xorijiy davlatlar savdosanoat koʻrgazmalarini oʻtkazishga yordam berish, yangi isteʼmol tovarlarini sanoat oʻzlashtirishiga va savdoga chiqarishga yordamlashish, mahsulotlar sifatini ekspertiza qilish va boshqa vazifalarni bajaradi. 20-asrning 90y.laridan ayrim mamlakatlarda milliy Savdo palatasi oʻrniga sanoatchilar va tadbirkorlar palatasi (Rossiya), Tovar ishlab chikaruvchilar va tadbirkorlar palatasi (Oʻzbekistan) kabi tashkilotlar tuzildi va faoliyat olib boradi.

Nuriddin Yoʻldoshev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"JAHONGIRNOMA", "Tuzuki Jahongiri" ("Jahongir tuzuklari") — Boburiylardan Jahongirshohning asari. "J." uslubi va tuzilishi jihatdan "Boburnoma"ga oʻxshash, fors tilida yozilgan. Asarda 17-asrning 1-choragida Hindistonda boʻlib oʻtgan siyosiy voqealar, Dekandagi xonliklarning boʻysundirilishi, Hindistonning tabiati, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, shahar va oʻlkalarning iqtisodiy, madaniy hayoti, meʼmorligi, mashhur olim va shoirlari haqida qimmatli maʼlumotlar berilgan. Musavvir Abulhasan "J."ning birinchi nusxasiga muallifning rasmi va b. miniatyuralarni mohirona chizgan. "J."ga Jaxongirshohning sheʼriy misralari ham kiritilgan. Asarda saroy xayoti, hind xalqlarining urf-odati, hindmusulmon masalalari ustida ham birmuncha fikr yuritilgan. "J." Hindiston, Movarounnaxr va Eron oʻrtasidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy munosabatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga boy manbadir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Seysmotektonika** (seysmo... va tektonika) — zilzilaning vujudga kelish geologik sharoitlarini oʻrganuvchi mustaqil fan sohasi. S. 20-asrda vujudga kelgan, asosiy vazifasi seysmik xavfni kamaytirish maqsadida zilzilalar genezisini oʻrganib, qayerda, qanday kuch bilan sodir boʻlishini bashorat qilishga qaratilgan. Illy cababdan S. Yer ostida boʻlayotgan geodinamik jarayonlar oqibatida zilzila oʻchoklarining shakllanish xususiyatlarini oʻrganadi. Bu xususiyatlar koʻproq tebranishlar boʻladigan joyning geologik tuzilishiga, qatlamlarning deformatsiyasiga, tektonik struktura va uzilmalarning rivojlanish shart-sharoitlariga bogʻliq. S.ning asosiy tadqiqot xududlariga Alp davri va hozirgi zamon tektonik harakatlarning faollinishi natijasida rivojlanayotgan Oʻrta dengiz tizma togʻlari, Tinch okean burmalanish oblastlari, qitʼalarda joylashgan epiplatforma, epigeosinklinal orogenlari, rift zonalari kiradi. Oʻrta Osiyo hududida olib borilgan izlanishlar natijasida kontinental Yer poʻstidagi tektonik zilzilalar energiyasi seismogen geologik strukturalarning tiplari bilan bogʻliqligi qonuniyati kashf etildi. Bu kashfiyot "Gubinning seysmotektonika qonuni" deb ataladi. Eng kuchli zilzilalar Yer sharining ana shu hududlarida namoyon boʻladi. Zilzilalar genezisini oʻrganishda olingan maʼlumotlar asosida seysmik hududlashtirish haritalari tuziladi (qarang Seysmik harshpalar).

Ad:. Ibragimov R. N. Seysmotektonika Ferganskoy vpadini, T. 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Seysmik shkala** - zilzila paytida yer sirtida vujudga keladigan tebranishlar kuchi (jadalligi)ni baholash (oʻlchash) uchun ishlatiladigan jadval. Tebranishlar kuchi gruntdagi qoldiq deformatsiya (oʻzgarish) koʻlami va shakliga, bino va inshootlarning shikastlanish drajasiga va boshqa tashqi koʻrsatkichlarga qarab baholanadi. Seysmik shkalaning turi koʻp. Ulardan biri 1917-yil Xalqaro seysmik assotsiatsiya tomonidan qabul qilingan 12 balli Merkalli — Kankani — Ziberg shkalasi (hozirgi baʼzi Yevropa mamlakatlarida qoʻllanadi). 1931-yil AQSH da Vud va Nyuman tomonidan qabul qilingan 12 balli MM shkalasi, 1964-yil S. V. Medvedev (Moskva) tomonidan tavsiya etilgan 12 balli shkala ham bor. 1964-yil Parijda YUNESKO davlatlararo yigilishida tavsiya etilgan 12 balli MSHK64 shkala S. V. Medvedev (Moskva), V. Shponxoyer (Germaniya) va V. Karnik (Praga) tomonidan tuzilgan. Yer sirtidagi tebranishlar kuchini ballarda oʻlchash bilan birga zilzilalarni magnituda (tebranishlar yoki silkinishlar qiymati) boʻyicha tasniflash usuli ham ishlatiladi (qarang Rixter shkalasi). Magnituda zilzila oʻchogʻi tarqatadigan energiya logarifmiga mutanosib (moye) boʻladi (mas, 1966-yilgi Toshkent zilzilasining kuchi 8 ball deb baxrlangan, magnitudasi esa 5,3 ga teng boʻlgan). Baʼzi mamlakatlar (mas, Yaponiya) da 7 balli shkala qoʻllanadi. Seysmik shkala boʻyicha zilzila oqibatlarining tashqi koʻrinishlari (shikastlanish, yemirilish, oʻpirilish, yorilish, darzlar va boshqalar)dan tashkari tebranish jarayonlari (siljish, surilish, tezlik, tezlanish va boshqalar)ni ham hisobga oladigan maxsus asboblar (seysmograf, akselerograf va boshqalar) yordamida ham aniqlanadi. Seysmik shkala zilzilaning tashqi alomatlarini oʻrganish, seysmik haritalar tuzish, seysmik hududlashtirish va cheklangan hududlarni mikrohududlashtirish va boshqa maqsadlarda qoʻllanadi.

Adabiyot
--------

* Rixter Ch. Elementarnaya seysmologiya, M. 1963; Abdullabekov K,. Zilziladan saqlanish mumkinmi?, T. 1992.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Pushkin haykali Asmera shahridagi** — Eritreya poytaxtida rus shoiri Aleksandr Pushkin haykali, 2009-yilda ochilgan. Yodgorlik tagida shoir qabridan tuproq solingan kapsula joylashgan.

Maydonda yodgorlikning ochilishida (5 yil oldin Pushkin nomi bilan atalgan) minglab aholi yigʻildi.

Yangi yodgorlik muallifi — Moskva haykaltaroshi Nikolay Kuznetsov-Muromskiy boʻlib, u ham Sloveniya poytaxti Lyublyanadagi Pushkin byusti va Serbiya poytaxti Belgraddagi yodgorlik muallifi hisoblanadi. Arxitektorlar — Moskvalik meʼmorlar Mariya Ojereleva va Mixail Sudakov.

Eritreya, Efiopiya bilan birga oʻzini shoirning ajdodlarining tugʻilgan joyi deb biladi: Efiopiya poytaxtida Pushkin haykali 2002-yildan beri mavjud. Rus shoirining asarlari shundan beri Eritreyadagi oʻrta maktablar oʻquv dasturiga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Pushkin haykali (Addis-Abeba)

Manbalar
--------

1. ↑  „В Эритрее открыли памятник Пушкину". *РБК* (28-noyabr 2009-yil). 4-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
2. ↑  „В Эритрее появится памятник Пушкину". *Вести.ру* (26-noyabr 2009-yil). 29-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
3. ↑  „Pushkin Monument In Asmara: Icon For Cultural Promotion" (en). *shabait* (1-dekabr 2009-yil). 29-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
4. ↑  *Анна Грибоедова.* „Эритрея и Эфиопия передрались из-за «африканских корней» Пушкина". *Russkiymir* (14-fevral 2013-yil). 5-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
**Moviy qirgʻoq**, Fransiya Rivyerasi — Fransiyaning Oʻrta dengiz boʻyidagi togʻli sohil qismi. Sharqda Italiya chegarasidan gʻarbda Frejyus qoʻltigʻigacha davom etgan. Shim.dan Dengiz boʻyi Alp togʻlari bilan toʻsilgan. Qirgʻoqdari qoyali, manzarali qoʻltiq koʻp. Yozi issiq, quruq; qishi yumshoq, serquyosh. Iyulningoʻrtacha temperaturasi 22—23°, yanvarniki 7°. Oʻsimlik dunyosiga boy. Moviy qirgʻoq yirik kurort rayon boʻlib, bogʻ koʻp. Sohilda mehmonxona, pansionat, xususiy villalar qurilgan. Bogʻdorchilik, tokchilik, gulchilik rivojlangan. Asosiy kurortlari: Nitssa, Kann, Mentona va boshqa Moviy qirgʻoqda Monako davlati joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shimoliy bagʻdod kollektori** — Fargʻona vodiysida Achchiqkoʻl kollektorlar tizimi tarkibiga kiruvchi yirik kollektor. Achchiqkoʻl kollektoridan gʻarbda joylashgan. Qoʻqon guruhi tumanlaridagi (Rishton, Oltiariq, Bagʻdod, Uchkoʻprik, Buvayda, Furqat) zovur va oqova suvlarni yigʻish va Sirdaryoga tashlash uchun xizmat qiladi. Qoʻqon shahridan sharqda Katta Andijon kanaliniig Qiziltepa tarmogʻigacha boʻlgan hududdagi sugʻoriladigan yerlarga xizmat koʻrsatadi. 1947-yilda ishga tushirilgan.

Chuq. 6 m gacha, tubning nishobi 0,0005—0,001 ga teng. Yiliga Sirdaryoga 1,5 mlrd. m³atrofida suv tushadi. Sh.Shimoliy Bagʻdod kollektoriga koʻp sonli ochiq tartibdagi kollektor va oqova tarmoqlar (Yuqori, Oʻrta va Quyi Qiziltepa, BoʻrbaliqQayragʻoch, Oqqoʻrgʻon va boshqalar) qoʻshiladi. Kollektor turli xil inshootlar, koʻpriklar, sharshara, nov, suv toʻsqich inshootlar bilan taʼminlangan. Yozyovon choʻlidagi yerlarni sugʻorish uchun Furqat kanaliga kollektordan suv oluvchi inshoot — nasos styasi qurilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Andoza:Музыкальный коллектив

**Puggy--**2004 yilda baschi Romain Desham va vokalchi Metyu Irons Bryusseldagi jazz maktabida barabanchi Egil "Ziggy" Franzen bilan uchrashganidan keyin tashkil etilgan. 

So'nggi 5 yil davomida guruh Evropa bo'ylab gastrollarda bo'lib, Deep Purple, Smashing Pumpkins va Incubus kabi guruhlar uchun ochilgan. Ularning birinchi albomi *Dubois Died Today* 2007 yil iyun oyida Talkieo mustaqil yorlig'ida chiqdi.  Uch yil o'tgach, guruh Mercury Records -da *"Sizga yoqadigan Something You Might Like* "ikkinchi albomini chiqardi, ular bilan ular "*Taratata* "shousida fransuz televideniesida paydo bo'ldi. Albomda, shuningdek, "I Do", "When You Know" va "How Needed You" uchun uchta klip mavjud.

Puggy Largo Winch teleseriali uchun saundtrek bo'lgan bir nechta qo'shiqlarni chiqardi, ular keyinchalik Belgiya televideniesida jonli ijro etishdi. 

2013 yilda guruh Belgiyada platina sertifikatiga ega bo'lgan *To Win The World* nomli uchinchi albomini chiqardi.  Puggy darhol gastrol safariga chiqdi, uning davomida ular Fransiya, Belgiya, Gollandiya va Shveytsariyada chiqish qilishdi. 

2016 yil aprel oyida guruh Colors  albomini chiqardi.

Diskografiya
------------

### Albomlar

* *Dubois bugun vafot etdi* (2007), Talkieo
* *Sizga yoqadigan narsa* (2010), Merkuriy
* *Dunyoda g'alaba qozonish uchun* (2013)
* *Ranglar* (2016), Merkuriy

### EP albomlari

* *Tizer* (2009)

### Qo'shiqlar

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Yil** | **Qo'shiq** | **Grafik pozitsiyasi** | **Albom** |
| BEL</br>

```
 (FL)</br>
```

Ultratop | BEL</br>

```
 (FL)</br>
```

ultratip | BEL</br>

```
 (wa)</br>
```

Ultratop | BEL</br>

```
 (wa)</br>
```

ultratip | FR |
| 2009 yil | "Men qilaman" |  |  |  | to'rtta |  | *Sizga yoqadigan narsa* |
| 2010 yil | "Bilganingizda" |  | 35 | 6 |  |  |
| 2011 yil | "Men senga qanday muhtoj edim" |  |  | 17 |  |  |
| "Biz buni qildik" |  |  |  | 9 |  |
| "Sizga yoqadigan narsa" |  |  |  | 23 |  |
| 2012 yil | "Dunyoda g'alaba qozonish" |  | 35 | 22 |  |  | *Dunyoni yutish uchun* |
| 2013 yil | "Yerdagi oxirgi kun (kichik bir narsa)" |  |  | sakkiz |  | 176 |
| "Shunday ketadi" |  | 36 |  | 6 |

Eslatmalar
----------

1. ↑  Talkieo Label (2011)"„Архивированная копия". 23-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2011-yil.

", talkieo.be, retrieved 2011-12-09
2. ↑  „To Win The World". 20-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2015-yil.
3. ↑  „Puggy Tour". 9-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2015-yil.
4. ↑  „Puggy - Colours (CD, Album) at Discogs". 6-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

*
**Pugachevga haykal** — 1985-yilda Saransk shahrining Posop tarixiy tumanidagi Volgogradskaya koʻchasida oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh va rassom G. Glikman. Yodgorlik oq granit plitadan oʻyilgan.

Tavsif
------

Emelyan Pugachev haykali 1774-yil 27-iyundan 3-iyulgacha Pugachev boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar qoʻshinlarining shtab-kvartirasi shahar bosib olingandan soʻng darhol oʻrnatilgan. Pugachev serflarni ozod qildi, rekvizitsiya qilingan boylikni oʻz qoʻshinlariga taqsimladi va keyingi harakatlar rejasini oʻylab topdi.

Yodgorlik tosh bloklardan qurilgan poydevor ustida koʻtarilgan. Tepada joylashgan yodgorlik kompozitsiyasi Pugachevning zabt etilgan shaharga qarashini, qoʻllarini orqasiga bogʻlab turishini anglatadi. Yodgorlikning atrofi tosh devor bilan oʻralgan, uchta metall toʻp.

Yodgorlik Mordoviya Respublikasining madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Обрушившийся памятник Пугачеву в Саранске будет восстановлен" (ru). *Российская газета*. 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2021-yil.
Drone video of Puhja in August 2022
**Puxja** — kichik tuman (estoncha: *alevik*) Tartu okrugida, Estoniyaning Elva cherkovida joylashgan. Bu Puhja cherkovining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Puxjada 859 nafar aholi istiqomat qiladi (2021-yil 1-yanvar holatiga koʻra) .

Dastlab Sankt Dionisiyga bagʻishlangan Puhja cherkovi 14-asrning oʻrtalariga toʻgʻri keladi. U gʻishtdan qurilgan, odatda janubiy Estoniyadagi oʻrta asr cherkovlari uchun. 15-asrda vayron boʻlganidan soʻng, u 1490-yilda sezilarli darajada qayta qurilgan. Barokko minorasi 18-asrga tegishli boʻlib, ichki qismi esa asosan neo-gotik va 19-asrga tegishli. Qoʻshni qabristonda mahalliy pastor va tarjimon Adrian Virjinius (1663-1706) va shoir Kasu Xans (1715 yilda vafot etgan) ga bagʻishlangan yodgorliklar mavjud.

Taniqli odamlar
---------------

Puxjada tugʻilgan yoki yashagan taniqli odamlarga quyidagi shaxslar kiradi:

* Hans Kauri (1906-1999), entomolog va siyosatchi
* Kuldar Sikk (1979 yilda tugʻilgan), professional ralli yordamchi haydovchisi

Manbalar
--------

1. ↑  „Population map".  Statistics Estonia.
2. ↑  Viirand, Tiiu*. Estonia. Cultural Tourism*. Kunst Publishers, 2004 — 196–197 bet. ISBN 9949407184.
3. ↑  *Kury.* „Hans Kauri – papers on Opiliones". *Aracnolab – Aracnologia MNRJ*. Qaraldi: 12-noyabr 2019-yil.
4. ↑  „Rallisõitja Kuldar Sikk naudib visaduse vilju" (et). *Postimees* (8-iyun 2007-yil). Qaraldi: 18-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Media related to Puhja at Wikimedia Commons
* Puhja Parish (estoncha)
***Chesma*** ( Чесма ) - jangovar kema bo'lib, 1880-yillarda Imperator Rossiya dengiz floti uchun qurilgan *Yekaterina II* toifasidagu ikkinchi kema. U o'z nomini 1770- yilda Chesme jangidagi ruslarning g'alabasidan oldi va u rejalashtirilganidan og'irroq qurilganligi sababli, zirh kamarining ko'p qismi suv chizig'i ostida edi. Ushbu qismlar Buyuk Britaniya va Belgiyadan olib kelingandi, chunki rus kompaniyalari dengiz floti bosh qo'mondonligi talab qiladigan ilg'or zirh va mashinalarni ishlab chiqara olmadilar. *Chesma* o'z faoliyatini Rossiya Qora dengiz floti tarkibida o'tkazdi.

1905- yilning iyun oyida *Potemkin* jangovar kemasi ekipaji qo'zg'olon ko'targanida,  *Chesma* ' ishonchsiz deb topildi, shuning uchun kema *Potemkinni* ' qilishda qatnashmadi. Biroq, *Sinop* boshpana ' *Potemkinni* Konstantadan Sevastopolga olib ketayotganda, Che*sma* bu ikki kemaga hamrohlik qildi. *Chesma* 1907- yil 14 -avgustda inventarizatsiyadan chiqarilguniga qadar Sevastopol port ma'muriyatiga topshirildi. Uning korpusi dengiz floti departamenti qarori bilan to'liq demontaj qilinishidan oldin to'liq miqyosdagi zirh sinovlari uchun ishlatilgan. Kema korpusi 1912-yil 22-aprelda *4-sonli inventarizatsiyadan tashqari avtomobil* deb belgilangan va artilleriya nishoni sifatida ishlatilgan.

1. ↑  Bu maddede kullanılan tüm tarihler Yeni Usul'dur.
Spartakning o'limi (Nikolo Sanesi)
**Spartak qoʻzgʻoloni** — Mil. avv. 74-yilda (73-yil)-71 boshlangan Spartak boshchilidagi qullar qoʻzgʻoloni qadimgi dunyoda eng ommaviy va uyushgan qoʻzgʻolonlardan biri boʻlgan.

Spartak qoʻzgʻoloni toʻgʻrisida qisqa
-------------------------------------

Rim armiyasida bosh tortganligi uchun Kapuya shahridagi gladiatorlik maktabida sotib yuborilgan frakiyalik qul Spartak qullarni qoʻzgʻolon koʻtarishga undadi. Ammo kimdir bu haqda rimliklarga xabar yetkazadi. Shunda Spartak va uning 200ga yaqin tarafdorlari qorovullarga hujum qiladilar va qochib chiqib ketadilar. Shaharda yashirinish imkoniyati boʻlmagani sababli ular Vezuviy togʻidagi qoyaga chiqib oladilar. Asta-sekin boshqa qullar ham ularga kelib qoʻshila boshladi va qoʻzgʻolon kʻotarganlar safi kengaya bordi. Koʻp oʻtmay ularning soni 10 ming kishiga yetdi.
Qoʻzgʻolon koʻtargan qullarni tor-mor etishga joʻnatilgan uch ming kishilik qoʻshin Vezuviy togʻlari yaqinida harbiy lager tikladi.
Qamal boshlandi. Spartak kutilmagan va dadil rejani amalga oshirdi. Qullar uzum novdalaridan narvon toʻqib, koʻrinmaydigan tarafdan choʻqqidan pastga tushib oldilar. Rimliklar guruhining orqasidan zarba bergan Spartak ularni tor-mor etdi. Ammo koʻp oʻtmay qoʻzgʻolon koʻtarganlar orasida ixtilof paydo boʻldi. Qullarning bir qismi Rimni tor-mor etishga va quldorlardan qasos olishga ahd qilishdi.
Spartakka qarshi tajribali sarkarda Mark Krass boshchilgida koʻp ming sonli qoʻshin joʻnatildi. Miloddan avvalgi 71-yilning bahorida roʻy bergan hal qiluvchi jangda Spartak lashkari tor-mor etildi va uning oʻzi esa ana shu jangda halok boʻldi. 6 mingdan ziyod asirlar Rim-Kapuya oraligʻidagi yoʻl boʻylarida xochlarga mixlab tashlandi. Qoʻzgʻolon koʻtarganlarning alohida toʻdalari esa, kurashni yana 10 yil davom ettirdilar 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  "Tarix Qadimgi Dunyo A.S. Sadullayev, V.A. Kostetskiy" 6-sinf darsligidan olingan qisqa maʼlumot
**Tracy Chapman** (talaffuzi: „**Tracy Chapman",** 1964-yil 30-martda tugʻilgan) — amerikalik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi. Chapman oʻzining „Fast Car" va „Give Me One Reason" singllari bilan mashhur.

Yoshligi
--------

Chapman Ogayo shtatining Klivlend shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi u toʻrt yoshida ajrashishdi. Chapmanni onasi tarbiyalagan, u uch yoshida unga ukulele sotib olgan. Chapman sakkiz yoshida gitara chalishni va qoʻshiq yozishni boshladi. Uning soʻzlariga koʻra, uni gitara chalishga birinchi marta *Hee Haw* telekoʻrsatuvi ilhomlantirgan boʻlishi mumkin. Oʻzining tugʻilgan Klivlend shahrida Chapman bolaligida tez-tez zoʻravonlik va irqiy sabablarga koʻra zoʻravonliklarni boshdan kechirgan.

Faoliyati
---------

Chapman 1985-yil 3-mayda Bostondagi Strand teatrida ayollar musiqasi kashshofi Linda Tilleryning ochilish harakati sifatida oʻzining asosiy sahnadagi debyutini qildi. Tuftsning yana bir talabasi Brayn Koppelman Chapmanning oʻynayotganini eshitib, uni otasi Charles Koppelmanning eʼtiboriga havola etdi. SBK Publishingni boshqargan Koppelman 1986-yilda Chapman bilan shartnoma imzoladi. Chapman 1987-yilda Tuftsni tugatgandan soʻng, unga Elektra Records bilan shartnoma imzolashda yordam berdi.

2020-yilgi Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi prezidentlik saylovlari arafasida Chepman *Kechqurun Set Meyers bilan* „Talkinʼ 'bout a Revolution" qoʻshigʻini ijro etib, odamlarni ovoz berishga undadi.

 Chapman Budapeshtda, Vengriya, 1988-yil

Shaxsiy hayoti
--------------

Chapman hech qachon oʻzining jinsiy orientatsiyasini oshkor qilmagan boʻlsa-da, yozuvchi Alice Waoker 1990-yillarning oʻrtalarida u va Chapman ishqiy munosabatda boʻlganligini aytdi. Chapman shaxsiy va professional hayoti oʻrtasida kuchli ajralishni saqlaydi. „Mening jamoat hayotim bor, bu mening ish hayotim va mening shaxsiy hayotim bor", dedi u. "Baʼzi maʼnoda, ikkala narsani alohida saqlash qarori men qilayotgan ishim bilan bogʻliq."

Manbalar
--------



1. ↑  *Williamson, Nigel.* „Tracy Chapman's Biography". *About-Tracy-Chapman.net* (11-mart 2008-yil). 19-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyul 2019-yil.
2. ↑  *Martin, Michael*. „Without Further Ado, Songster Tracy Chapman Returns". NPR (20-avgust 2009-yil). Qaraldi: 21-iyul 2019-yil.
3. ↑  *Fleming, Amy*. „Amy Fleming on Tracy Chapman, the quiet revolutionary". *The Guardian* (31-oktabr 2008-yil). Qaraldi: 13-mart 2020-yil.
4. ↑  *McLaughlin, Jeff*. Linda Tillery's 'healing music'. *Boston Globe* (1-may 1985-yil), s. 78.
5. ↑  *Erlewine, Stephen Thomas.* „Tracy Chapman". *All Music Guide*. 27-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2009-yil.
6. ↑  „Tracy Chapman makes rare TV appearance as she urges Americans to vote" (inglizcha). *The Independent* (3-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 5-aprel 2022-yil.
7. ↑  *Wajid, Sara*. „No retreat". *The Guardian* (15-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 21-iyul 2019-yil.
8. ↑  „2002 — Tracy Chapman still introspective?" Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh. About Tracy Chapman, October 15, 2002.
**Texnik gazlama** — mashinalar, qurilmalar, inshootlarning qismlari, turlituman texnika buyumlari tayyorlashda ishlatiladigan toʻqimachilik matolari. Deyarli barcha toʻqimachilik tolalari va iplaridan toʻqiladi. T.g. sifatida baʼzi maishiy matolar (mas. doka, mitkal, sarja) ham ishlatilishi mumkin. Bulardan chizmachilik kalkalari, qistirmalar, mashina oʻrindiklarining gʻiloflari tayyorlanadi. T.g.larga maishiy gazlamalarga nisbatan yuqoriroq talablar quyiladi. Koʻpchilik T.g.lar polotnoli oʻrilishda (qarang Oʻrilish) bir va koʻp qatlamli qilib tayyorlanadi, chunki bu oʻrilishda arqoq bilan tanda orasidagi bogʻlanish mustahkamroq boʻladi (qarang Toʻkimachilik). Eng keng tarqalgan T.g.lar: brezent, kirza, kordbop, tasmabop, transportyorbop matolar, oʻt oʻchirish yenglari tayyorlanadigan mato, presslash va filtrlash (suzish) matolari. Bulardan tashqari, parashyutlar, puflama inshootlarning qobiklari, tentlar (soyabonlar), sunʼiy charm, elaklar tayyorlanadigan matolar ham T.g. jumlasiga kiradi. Baʼzi sanoat tarmoqlarida T.g. oʻrniga sintetik plyonkalar ishlatiladi. Oʻzbekistonda T.g.larning barcha turlari ishlab chiqariladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Texnik shartlar** — sanoat korxonasida ishlab chiqarilgan mahsulot (buyum, mashina va boshqalar) uchun tuziladigan texnik hujjatlar toʻplamiga kiruvchi hujjat. Unda oʻsha mahsulotga qoʻyiladigan texnik talablar, uni qabul qilish va joʻnatish qoidalari, nazorat qilish usullari, tashish, foydalanish va saqlash shartlari koʻrsatiladi. Texnik talablar mahsulotning asosiy koʻrsatkichlari, oʻlchamlari, xossalari va foydalanish tafeilotlari, sifat koʻrsatkichlari, butliligi va boshqalarni belgilaydi. Qabul qilish va joʻnatish qoidalar i da maxsulotni tayyorlagan korxona uni buyurtmachiga (yoki sotishga) topshirishi va buyurtmachi (yoki xaridor) ning uni qabul qilib olishi paytida mahsulotni sinash tartibi va shartlari oʻz aksini topadi. Nazorat qilish (sinash, analiz qilish, oʻlchash va boshqalar) boʻlimida mahsulotning barcha koʻrsatkichlari va tafeilotlarini aniqlash usullari; namunalarni tanlab olish, sinash jihozlari, asboblari, ashyolari va reaktivlarni tanlash qoidalari; sinovlar, analiz qilish, oʻlchash va natijalarni ishlashga tayerlanish va ularni bajarish uslubiyati belgilab qoʻyiladi. Mahsulotdan foydalanish, uni tashish va saqlash boʻlimida maxsulotni yigʻish, oʻrnatish va qoʻllashga doyr koʻrsatmalar, uni idishga joylash (oʻrash) va tashish kridalari; saqlash joyi, shartlari va muddatiga doyr koʻrsatmalar boʻladi. Texnik shartlarning alohida mahsulot (buyum) yoki bir necha turdagi mahsulot (mahsulotlar guruhi) ga doyr (guruhiy Texnik shartlar) turlari boʻladi. Texnik shartlar muayyan standartlar boʻyicha ishlab chiqiladi. Texnik shartlarlar maxsulotni ishlab chiqargan korxonada tuziladi. Oʻzbekistonda Texnik shartlarni nazorat qilishga doyr masalalar bilan "Oʻzstandart" agentligi shugʻullanadi (yana qarang Standart, Standartlash).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |