recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Osmos** (yun. osmos — turtki, bosim) — erituvchining eritma bilan erituvchi orasiga yoki konsentratsiyasi turlicha boʻlgan. 2 eritma orasiga qoʻyilgan yarim oʻtkazgichli parda orqali oʻtishi hodisasi. Erituvchi (mas, suv) O. tufayli suyuqroq eritmadan quyuqroq eritmaga oʻtadi. O. eritmalar konsentratsiyasi orasidagi farqni yoʻqotib, sistemani muvozanat holatiga keltirishga intiladi. Bu hodisani dastlab 1748-yilda A. Nolle kuzatgan. Nolle tubi mol pu-fagi bilan bekitilgan shisha nayga kand eritmasi solib, nayning pufakli qismini suvga botirganida nay ichiga pufak orkali suv kirib, naydagi suyuqlik koʻtarila boshlagan. Suvning pufak orqali nayga oʻtishi maʼlum bosim (osmotik bosim) tufayli sodir boʻladi. Suyukdik nayda maʼlum balandlik-ka qadar koʻtariladi; naydagi suyuklikning gidrostatik bosimi osmotik bosimga tenglashea, suyuqlik koʻtarilishdan toʻxtaydi. Bu balandlikning kattaligi osmotik bosimning oʻlchovi boʻlib xizmat qiladi. O. hajmi cheklangan suyuqlikning ichki tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, endosmos, tashki tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, ekzosmos deyiladi.

Yarim oʻtkazuvchi pardalarni polimer materialdan (mas, kollodiydan) yoki iviqsimon choʻkindilardan (mas, mis ferrotsianid Cu2[Fe(CN)6] choʻkmasidan) tayyorlash mumkin.

O. polimerlarning molekulyar tavsifini aniqlashda, eritmalarni konsentratsiyalashda, baʼzi bir polimer materiallar olishda, yuqori minerallashgan suvlarni tozalashda qoʻllanadi. O. hodisasi oʻsimlik va hayvon organizmlarida nihoyatda katta ahamiyatga ega, chunki organizmdagi har qaysi hujayra yarimoʻtkazgich vazifasini bajara oladi. Bir xil osmotik bosimga ega boʻlgan eritmalar izotonik eritmalar deyiladi. Agar eritmalarning osmotik bosimi ichki xujayra su-yukligining osmotik bosimidan katta boʻlsa, gipertonik, kichik boʻlsa gipotonik eritmalar deyiladi. Bir eritma maʼlum bir turdagi hujayra uchun gipertonik, boshqasi uchun izotonik, uchinchisi uchun gipotonik boʻlishi mumkin. Tibbiyotda, odatda, izotonik eritmalar, ammo baʼzan gipertonik eritmalar (jarohatlarni bogʻlov bilan bogʻlashda) ham qoʻllaniladi. Daraxtlarda suv ham O. tufayli yuqoriga koʻtariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Insho (maʼnolari).

**Insho** (pedagogikada) — mavzuni oʻquvchi mustaqil yoritadigan yozma ish turlaridan biri. Ona tili va adabiyot darslarida taʼlimiy hamda nazorat maqsadlarida umumiy taʼlim maktablari, akademik litsey va kasbhunar kollejlarining barcha bosqichlarida oʻtkaziladi. Bajarilish oʻrniga koʻra, sinf va uy.lariga boʻlinadi.. larning oʻquvchilar guruhi bilan brgalikda yoziladigan va har bir oʻquvchi mustaqil bajaradigan turlari ham bor. I. oʻqituvchi tomonidan oʻtilgan biror mavzu yoki erkin mavzuda boʻlishi mumkin. I. oʻquvchilar badiiy adabiyotni toʻgʻri idrok etishlariga, fikrni ixcham, mantiqiy ifodalashlariga, ularning yozuv savodi oʻsishiga yordam beradi.insholar (ilmiy,adabiy, erkin)mavzudagi yo'nalishda bo'ladi.ABDULLAYEV ABDULLOH 2008 11 15[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
A c A l O n E 1115
**Nodir Muhammad devonbegi** (oʻzbekcha: *Nadir Muhammad*; 1568-yil, Buxoro, Buxoro xonligi — 1644-yil, Makka Usmonli imperiyasi) — buxorolik siyosatchi, Arlat oʻzbek urugʻidan boʻlgan moliya vaziri.

Biografiyasi
------------

Nodir Muhammad 1568-yil Buxoro xonligida (Buxoro) tavallud topgan. Nodir Muhammad ona tomondan ashtarxoniylar xoni Imomqulixonning amakisi boʻlib, devonbegi — moliya vaziri lavozimini egallagan, shuning uchun uni Nodir devonbegi togʻay deb ham atashgan. Amalda u xonning vaziri edi. Nodir devonbegi Arlat oʻzbek oilasidan chiqqan. 1632—1633-yillarda Samarqand viloyati hokimi bo'lgan.

Binolari
--------

1619—1620-yillarda Nodir devonbegi hisobidan Buxoroda xonaqoh qurilgan. Ro‘parasida joylashgan Nodir devonbegi madrasasi bilan ko‘sh tuzdi. Labihouz ansambliga kiritilgan.

1622—1623-yillarda Nodir devonbegi Buxoroda karvonsaroy sifatida monumental bino qurdirgan, keyin esa u Nodir Devonbegi madrasasi sifatida aylantirilgan.

1632-yilda Samarqanddagi Xoja Ahror mozori yonida Nodir devonbegi katta madrasa qurishga kirishib, buning uchun xonaqoh elementlaridan foydalangan. Maʼnaviy-maʼrifiy muassasa qurilishi 1635—1636-yillarda tugallangan. Va yana Samarqand masjidi ham qurilgan

Nodir devonbegi madrasasiNodir devonbegi madrasasi

Oʻlimi
------

Imomqulixon umrining soʻnggi yillarida yomon koʻra boshladi va 1642-yilda ukasi Nodir Muhammad (1642—1645) foydasiga taxtdan voz kechdi va hajga boradi. Nodir Divonbegi Imomqulixonga safarda hamrohlik qildi. Imomqulixon 1644-yilda Makkada vafot etib, Madinada dafn etilgan. Nodir Muhammad devonbegi 1644-yil Makkada vafot etgan va jiyani yoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ziyaev A. „Silsilat as-salatin" kak istoricheskiy istochnik. T. 1990, s.56
2. ↑  
 *Мунши М. Ю.* Муким-ханская история — Ташкент: АН УзССР, 1956

Adabiyotlar
-----------

* Burton Audrey.*. The Bukharans. A dynastic, diplomatic and commercial history 1550−1702*, Curzon, 1997.
* История Узбекской ССР / Отв. ред. Я. Г. Гулямов — Ташкент, 1967. — Т. 1.
* История Узбекистана — 1993. — Т. 3.

*Зияев А. Х.* «Силсилат ас-салотин» как исторический источник. Рукопись диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук. — Ташкент, 1990.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Inson (maʼnolari).

**Inson** — "Oʻzbekkino" davlat – aksionerlik kompaniyasiga qarashli kinostudiya. 1990-yil tashkil topgan. "Kulol va koʻzacha", "Sukutlik kodeksi" (1990 – 91, 1993, rejissyor Z. Royzman), "Dallol" (1992, rejissyor B. Odilov), "Bomba" (1994, rejissyor Z. Musoqov), "Imom al-Buxoriy" (ikki qismli, 1996, rejissyor B. Sodiqov) kabi badiiy, "Sinbad, qaroqchi va toʻtiqush", "Muhabbat qanotlari" singari multiplikatsisi hamda "Qora baliq izi" (besh qismli), "Imom al-Buxoriy" (5 qismli) televizion badiiy filmlar ishlab chiqargan. Badiiy rahbari – Ravil Botirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Insektariy** (lot. insecta — hasharotlar) — hasharotlar va oʻrgimchaksimonlarni saqlash hamda koʻpaytirishda foydalaniladigan qurilma yoki bino. Eng oddiy I. quyosh nuridan toʻsib qoʻyiladigan, ikki yoki bir tomoni oyna-vand qugidan iborat. Havo yaxshy alma-shinib turishi uchun I. devorlari ma-todan yoki qalin toʻrdan yasaladi. Zamonaviy I. bir qancha xonali binodan iborat. Ularda yorugʻlik, harorat va namlikni oʻlchagich va meʼyorga solib turuvchi maxsus qurilmalar oʻrnatilgan boʻladi. I.dan biologik kurashda foydalaniladigan hasharot va oʻrgimchaksimonlarni saqlash, ochirish va koʻpaytirishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Xolboʻta Abilovich Toʻraqulov** (1949-yil 15-may, Qoʻrli qishlogʻi, Ishtixon tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2022-yil, Jizzax shahri, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori (2000), professor (2003).

Biografiyasi
------------

Xolboʻta Toʻraqulov 1949-yil 15-may Ishtixon tumani, Qoʻrli qishlogʻi dehqon oilasida tugʻilgan. 1967—1973-yillarda Samarqand davlat univeristeti mexanika-matematika fakultetida tahsil olgan. 1973—1977-yillarda Ishtixon tumani 58-maktabning matematika fani oʻqituvchisi, 1977—1978-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti „Oliy matematika" kafedrasi oʻqituvchisi, 1978—1981-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kibernetika instituti aspiranti, 1981—1983-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi „Kibernetika" ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi qoshidagi respublika avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi maxsus loyiha konstruktorlik byurosida muhandisi va Jizzax byurosi rahbari, 1983—1984-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti „Oʻqitishning texnik vositalari" kafedrasi katya oʻqituvchisi, 1984—1989-yillarda institutning „Umumiy texnika fanlari" kafedrasi mudiri, 1989—1997-yillarda institutning „Kasb ta’limi" fakulteti dekani, 1997—2013-yillarda institutning pedagogika fakulteti dekani lavozimida faoliyat yuritgan. 

### Oilasi

5 nafar farzandlari bor. Farzandlaridan biri professor Toʻraqulov Olim Xolboʻtayevich bugungi kunda Oʻzbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali direktori. 

### Vafoti

Olim 2022-yilda vafot etgan.

### Ilmiy faoliyati

Xolboʻta Toʻraqulov 500 ga yaqin ilmiy ishlar, jumladan, 50 dam ziyod monografiya, oʻquv qoʻllanma, metodik tavsiya, risolalar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. 1982-yilda „Inson koʻrish yoʻlidagi buzilishlarning matematik modellarini yaratish va uni zamonaviy hisoblash texnikasi vositalari yordamida amapiyotga joriy etish" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasi, 2000-yilda „Glaukoma kasalliklarini tashxislash, davolash jarayonlarining optimal variantlarini topishning matematik modellarini yaratishni avtomatlashtirish" mavzusida doktorlik dissertatsini himoya qilib, texnika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1987-yilda dotsent, 2003-yilda professor ilmiy unovini berilgan. Rossiya Federatsiyasi Pedagogik ta’lim xalqaro fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (2003), Pedagogik ta’lim xalqaro fanlar akademiyasi akademigi (2005).

Mukofotlari
-----------

* „Xalq taʼlimi aʼlochisi" koʻkrak nishoni (1986);
* Aleksandr Grigorevich Nebolsin nomidagi xalqaro mukofot laureti (2008).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Ilmga baxshida hayot" (16-may 2023-yil).
3. 1 2  *Toʻraqulov Xolboʻta Abilovich bibliografik koʻrsatgich*. Jizzax: Jizzax davlat pedagogika instituti, 2009 — 111 bet bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* YouTube logotipi JDPU 50 yil: Maʼrifat bilan hamnafas umr. Professor Xolboʻta Toʻraqulov. Arxiv - 11.01.2022 YouTubeda
**Kurvimetr** (lot. curvus — egri chiziq va ... metr) — topografik chizmalar, haritalar va grafik hujjatlarda egri yoki ilonizi chiziqlar kesmalarini oʻlchaydigan asbob. Shkalasi dumaloq va toʻrtburchak shaklda yasaladi. Unda shkaladan tashqari tana (korpus), dasta, mil va oʻlchanadigan chiziqlar ustidan yurgiziladigan gʻildirakchalar boʻladi. Gʻildirakcha oʻlchanadigan egri yoki ilonizi chiziq ustida yurgizilganda K. shkalasida chiziq kesmasining uzunligi (mm yoki sm da) koʻrinadi (gʻildirakcha toʻliq bir marta aylanganda shkala 100 sm masofani koʻrsatadi). K. shkalasi qoʻzgʻalmas siferblatli va qoʻzgʻaluvchan milli yoki indeksli, qoʻzgʻaluvchan siferblatli va qoʻzgʻalmas indeksli qilib ishlab chiqarilishi mumkin. K. davlat miqiyosida standartlashtirib qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Toʻxtasin Boboyev** (1923.23.1, Fargʻona viloyati Jonketmon qishlogʻi — 2000.15.1, Ohangaron shahar) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Belorussiya fronti, 61-armiyasining 81-oʻqchi diviziyasiga qarashli 154-maxsus razvedkachilar rotasida xizmat qilgan. 1943-yil Dnepr daryosidan kechib oʻtgan va qoʻshinlar yetib kelgunga qadar dushmanlar hujumini jasorat bilan qaytarib turgan. Koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan (1944). Urushdan keyin Toshkent yuridik institutini bitirgan (1952). Kolxoz raisi, sovxoz direktori boʻlib ishlagan. 1962-yildan Ohangaron shahrida yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Kargapoltsev, Sergey. "Бабаев Тухтасин Бабаевич" (22 Fevral 2018) (Rus)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Pocitos" stadioni** (ispancha: *Estadio Pocitos*) — Urugvay poytaxti Montevideodagi hozirda buzib tashlangan koʻp funksiyali stadion. 1921-yildan 1933-yilgacha arena koʻproq „Penyarol" klubining futbol oʻyinlari uchun ishlatilgan.

Aynan shu arenada 1930-yilda futbol boʻyicha Jahon chempionatining ilk oʻyini oʻtkazilgan edi. Shu joyda tomoshabinlar turnir tarixidagi ilk golni ko‘rishdi — 19-daqiqada Fransiya — Meksika uchrashuvida fransiyalik futbolchi Lyusen Loran gol urdi. Birinchi goldan so‘ng fransuzlar o‘z ustunligini oshirishdi va uchrashuv 4:1 hisobida o‘z foydasiga hal bo‘ldi. Keyinchalik, stadionda yana bir chempionat oʻyini boʻlib oʻtdi, unda ruminiyaliklar peruliklarni ishonchli tarzda 3:1 hisobida magʻlub etishdi.

1930-yillardagi chempionatdan soʻng, Peñarol Centenarioda oʻynay boshlaganligi sababli arena keraksiz boʻlib qoldi va shuning uchun Pocitos stadioni buzib tashlandi. Bugungi kunda uning oʻrnida faqat yodgorlik belgisi qolgan.

Ushbu stadion qadimgi Yunoniston teatri modelidan olingan elliptik tribunalarni oʻz ichiga olgan birinchi futbol stadionlaridan biri edi. Maʼlumotlarga koʻra, Centenario ushbu stadionning „gigant versiyasi" boʻlishi rejalashtirilgan edi. Pocitos stadioni tarixdagi 40 ta eng nufuzli stadionlar kitobiga kiritilgan.

1930-yilgi Jahon chempionati
----------------------------

1930 yilgi Jahon chempionati doirasida ushbu stadionda ikkita oʻyin boʻlib oʻtdi:

A guruhi

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 13-iyul, 1930-yil(1930-07-13)15:00 (UTC −3) |  Fransiya | 4:1 |  Meksika | Pocitos, MontevideoTomoshabinlar: 3 000Hakam: Urugvay bayrogʻi Domingo Lombardi |
| Loran Gol 19'Langiller Gol 40'Maschinot Gol 43', 87' |  | Carreno Gol 70' |

---

C guruhi

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 14-iyul, 1930-yil(1930-07-14)14:50 (UTC −3) |  Ruminiya | 3:1 |  Peru | Pocitos, MontevideoTomoshabinlar: 2 000Hakam: Chili bayrogʻi Alberto Warnken |
| Deşu Gol 1'Stanciu Gol 79'Kovacs Gol 89' |  | Luis de Souza Ferreyra Gol 75' |

---

Boshqa muhim oʻyinlar
---------------------

Stadion 1920-yillarda Britaniya futbol klublarining Janubiy Amerikaga safari chog‘ida bir necha o‘rtoqlik o‘yinlariga mezbonlik qilgan. Pocitosda quyidagi oʻyinlar oʻtkazilgan:

| Sana | Maqomi | Jamoa | Hisob | Jamoa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1923-yil 19-iyun | Oʻrtoqlik |  Urugvay | 1–1 | Shotlandiya Third Lanark |
| 1923-yil 4-iyul | Oʻrtoqlik | Urugvay Penyarol | 2–0 | Shotlandiya Third Lanark |
| 1924-yil 31-avgust | Urugvay faxriy kubogi |  Urugvay | 2–3 |  Argentina |
| 1928-yil 14-iyun | Oʻrtoqlik | Urugvay Penyarol | 1–2 | Shotlandiya Motherwell |
| 1929-yil 9-iyun | Oʻrtoqlik | Urugvay Penyarol | 1–2 | Angliya Chelsea |

Manbalar
--------

1. ↑  New design: Finally a place to call home for Peñarol at StadiumDB, 4 Jan 2015
2. ↑  La curiosa historia de la casa de Uruguay donde se marcó el primer gol en la historia de los Mundiales de fútbol on BBC, 25 Jun 2018

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

1930-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionati stadionlari |
| --- |
|  |
| 
* Gran Parque Central (Montevideo)
* Pocitos (Montevideo)
* Centenario (Montevideo)
 |

 |
**Yusuf Akobirov** (1937-yil 1-oktabr, Buxoro viloyati, SSSR — 2011-yil 12-oktabr, Dushanbe, Tojikiston) — tojik adibi, SSSR Yozuvchilar uyushmasi (1980) va Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi (1963) mukofoti sovrindori. Abu Abdulloh Rudakiy nomidagi Tojikiston Davlat mukofoti (1980), Tojikiston faxriy aʼzosi (1997), Tojikiston xalq yozuvchisi (2001).

Biografiyasi
------------

Yusuf Akobirov 1937-yil 1-oktyabrda Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumani, Soʻktare (hozirgi Sadriddin Ayniy) qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugʻilib oʻsgan shahrida tamomlagach, V. I. Lenin nomidagi Tojikiston Davlat universitetining tojik filologiyasi fakulteti tamomlagan (1959). Keyin bir muddat „Sadoi Sharq" oylik gazetasida boʻlim mudiri, 1960—1961-yillarda kinoyozuvchilar oliy kursi talabasi (Moskva), „Sovet Tojikistoni" adabiy xodimi. „Sadoi Sharq" oylik gazetasi mas’ul kotibi (1971—1974), Tojikiston Davlat adabiyot qoʻmitasi mukofoti mas’ul kotibi (1978), 1980—1981-yillar Afgʻoniston Demokratik Respublikasida tarjimonlik qilgan.

Oʻlimi
------

Yusuf Akobirov 2011-yil 12-oktyabrda vafot etgan.

Ijodi
-----

U talabalik chogʻlaridayoq yozuvchilik bilan shugʻullangan, 1958-yilda Xo‘jand davlat teatrida sahnalashtirilgan „Rudakiy" dramasini yozgan. Soʻngra „Osiyo toʻxtaganda" (1963), „Men izlagan qiz" (1964), „Munira" (1965), „Balogʻat" (1968) qissalari, „Qandak gul qard" ocherk va hikoyalar kitobi (1965). „Osmon musaffo" (1969), „Sadriddin Ayniy" (Sh. Harisov bilan 1968, Moskva), „Otalar yurti" (1974), „Norak" (1979), „Muhabbat vodiysi" romanlari (1980), „Umid olami" (1980), „Kecha va ertaga sayohat" (1980) ocherk va hikoyalar toʻplamini omma eʼtiboriga havola etdi va kitobxonlar orasida mashhur boʻldi.

„Osiyo toʻxtaganda" (1973) va „Balogʻat" (1984) filmlari asosida badiiy filmlar yaratildi.

Uning aksar hikoya va romanlari Moskva va Sovet Ittifoqining boshqa shaharlaridagi nufuzli nashrlarda koʻp nusxada chop etilgan. Uning alohida asarlari boshqa tillariga tarjima qilingan va nashr etilgan.

Uning „Laylatul qadr" dramasi Abulqosim Lohutiy nomidagi Davlat akademik drama teatrida sahnalashtirilgan. U F. Dostoyevskiy, A. Chexov, M. Avezov, A. Muxtor, S. Ahmad, M. Levin, Z. Doʻstmatov va boshqalarning asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan.

Mukofotlari
-----------

* Abu Abdulloh Rudakiy nomidagi Tojikiston Davlat mukofoti (1980),
* SSSR MK va SSSR Yozuvchilar uyushmasining adabiy mukofoti (1980).
* Tojikistonda xizmat koʻrsatgan xodim (1997),
* Tojikiston xalq yozuvchisi (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  „Юсуф Акобиров". Qaraldi: 11-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Акобиров Юсуф" (книги онлайн). Qaraldi: 11-iyul 2023-yil.
3. ↑  Adiboni Toҷikiston (maʼlumotnomai muxtasari sharhiholӣ)./Tahiya va tanzimi Asrori Somonӣ va Maҷid Salim. — Dushanbe, „Adib", 2014, — s. 34-35 ISBN 978-99947-2-379-9
**Kushit tillari** — som-xom tillari oilasiga mansub. Shim.-Sharqiy va Sharqiy Afrikada tarqalgan. Kushit tillarida soʻzlashuvchilarning umumiy miqdori 25,7 mln. kishidan ortiq. Kushit tillari 5 guruhga ajratiladi: 1) shim. kushit — Sudanning shimoli-sharqi va Efiopiyaning shimolidagi badaviy tili; 2) markaziy kushit — Efiopiyaning shim. va shim.gʻarbidagi agav tillari; 3) sharqiy kushit — Efiopiyaning janubi -gʻarbidagi burjisidamo tillari, Efiopiyaning shim.-sharqidagi afarsaxo tillari, Somalidagi, Efiopiya sharqi va Keniyaning shimoli-gʻarbidagi somali tillari, Efiopiya janubi va Keniya shimolidagi gʻalla tillari va boshqa tillar; 4) jan. kushit — Tanzaniyaning shim. va shim.sharqidagi prakv va ara-maniq tillari; 5) gʻarbiy kushit yoki omot guruhi — Efiopiyaning jan. hududlaridagi aribanva, tako, kaffa, yamma, ometo, volamo tillaridan iborat. Kushit tillari oʻzaro qarindosh tillar boʻlganidan, ularning fammatik qurilishi va lugʻat tarkibi muayyan umumiylik va oʻxshashliklarga ega. Shu bilan birga, undosh fonemalarning miqdori va sifati, kelishiklar miqdori boʻyicha Kushit tillari bir-biridan farq qiladi. Kushit tillaridan faqat ikkitasi oʻz yozuviga ega: somali tili (1973-yildan, lotin alifbosi asosida) va oromo tili (1977-yildan, efiop alifbosi asosida).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boltaquli Rahmatbekov**, Baltoquli Rahmatbek oʻgʻli — 1830—1831 va 1838—1839-yillarda Buxoro amirligining Rossiyadagi elchisi.

Birinchi elchilik
-----------------

Mang‘itlar sulolasidan bo‘lgan o‘zbek hukmdori, Buxoro amiri Nasrullo (1827—1860) taxtga o‘tirgach, Rossiya imperiyasi bilan aloqa o‘rnatishga qaror qiladi va 1830-yil avgustda birinchi elchini yuborgan. Elchilikga Chigʻatoybek unvonini olgan elchi Boltaquli Rahmatbekov boshchilik qilgan. U bojxona to‘lovlarini kamaytirish, amirlikni to‘p quyish ustalari bilan taʼminlashni iltimos qilgan. Lekin rus hukumati bu iltimoslarni rad etib, 1831-yil avgustida Rahmatbekov Buxoroga qaytib kelgan

Ikkinchi elchilik
-----------------

1838-yil 5-avgustda Boltaquli Rahmatbekov do‘stlik, savdo-sotiqni kengaytirish va qimmatbaho toshlar bo‘yicha mutaxassislarni Buxoroga yuborish takliflari bilan ikkinchi marta Peterburgga yuborilgan. Murojaat asosan avvalgi elchilikning bir qator shunga oʻxshash hujjatlarini takrorlangan: Rossiya bilan doʻstlik istagi, savdo aloqalarini kengaytirish va karvon yoʻllari xavfsizligini taʼminlash haqida. Boltaquli Rahmatbekov tashqi ishlar vaziriga amir podshohdan xonlikka yaxshi geolog yuborishni iltimos qilgan hujjatni taqdim etgan. Savdo-sotiq bilan bogʻliq masalalarni hal qilib boʻlgach, Boltaquli Rahmatbekov 1839-yil mart oyida Peterburgni tark etgan.

Boltaquli Raxmatbekov elchiligi natijalari
------------------------------------------

Boltaquli Rahmatbekov elchixonalari Buxoro-Rossiya munosabatlarining mustahkamlanishiga hissa qo‘shgan. 1839-yil kuzida Rossiyadan Buxoroga E. P. Kovalevskiy boshchiligidagi geologlar missiyasi yuborilgan, biroq koʻchmanchilar hujumi tufayli Buxoroga yetibkelmagan. Buning ortidan 1842-yilda polkovnik K. F. Butenevning missiyasi muvaffaqiyatli boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gʻulomov Xondamirmirza & XIX asr — XIX asrning birinchi yarmida Oʻrta Osiyo davlatlarining Rossiya bilan diplomatik aloqalari 2005, s. 201. sfn error: no target: CITEREFGʻulomov\_XondamirmirzaXIX\_asr\_—\_XIX\_asrning\_birinchi\_yarmida\_Oʻrta\_Osiyo\_davlatlarining\_Rossiya\_bilan\_diplomatik\_aloqalari2005 (help)
2. ↑  Gʻulomov Xondamirmirza & XIX asr — XIX asrning birinchi yarmida Oʻrta Osiyo davlatlarining Rossiya bilan diplomatik aloqalari 2005, s. 202. sfn error: no target: CITEREFGʻulomov\_XondamirmirzaXIX\_asr\_—\_XIX\_asrning\_birinchi\_yarmida\_Oʻrta\_Osiyo\_davlatlarining\_Rossiya\_bilan\_diplomatik\_aloqalari2005 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Gʻulomov, Xondamirmirza*. XIX asr — XIX asrning birinchi yarmida Oʻrta Osiyo davlatlarining Rossiya bilan diplomatik aloqalari*. Fan — 201-202 bet.
POCO X3, POCO X3 NFC va POCO X3 Pro 2020-yil 7 va 22 sentyabr kunlarida e'lon qilingan Xiaomi tomonidan ishlab chiqilgan Android asosidagi smartfonlardir. Telefonda FHD + IPS LCD 120Hz 6.67 "displey, 48 MP keng, 8 MP ultra keng, 2 MP makrol va 2 MP chuqurlik kamerasi, 5160 mAh / soat batareya, 8GB gacha operativ hotira va yon tomonga o'rnatilgan barmoq izi sensori mavjud.

Texnik xususiyatlari
--------------------

### Uskuna

POCO X3 NFC Qualcomm Snapdragon 732 protsessorida ishlaydi. Issiqlik tarqalishi uchun Liquid Cool Technology 1.0 Plus bilan jihozlangan.

Ushbu smartfonda 6.67" dyumlik 1080 ga 2400 piksellik IPS LCD displey bor va u 120 Hz yangilash tezligi va 240 Hz sensorli masal darajasiga ega. Displey TÜV Rheinlandtomonidan sertifikatlangan.

U Corning Gorilla Glass 5, plastik ramka va plastik orqa bilan himoyalangan. Telefon IP53 sachrashdan himoya qilishni qo'llab-quvvatlaydi.

Ushbu smartfonning displeyi Corning Gorilla Glass 5 bilan himoyalangan, plastik ramka va plastik orqaga ega. Telefon IP53 standarti bo'yicha suv tomchilardan himoyani qo'llab-quvvatlaydi.

Bu bilan birga ushbu smartfon 6 GB LPDDR4X operativ hotira (RAM) va 64 GB yoki 128 gacha ichki hotiraga ega. U hotirani microSD kartasi bilan 512 GB gacha kengaytirish imkoni ham bor.

POCO X3 NFC asosiy sensori sifatida 64 megapiksellik Sony Exmor IMX682-ni ishlatadi. Undan tashqari 13 megapikselli Ultra keng kamera, 2 megapikselli makro kamera va 2 megapikselli chuqurlik sensori ham mavjud. Telefon 4K sifatida 30FPS va 720p 960 FPS sekin harakat video yozish imkoniyatiga ega. Kamera ilovasi sukut bo'yicha 16 megapikselli fotosuratlarni chiqaradi, kameradagi PRO-rejim esa 64 megapikselda suratga olishi mumkin.

Telefon 5160 mAh/ soat litiy-ion texnologiyasi bo'yiha qurilgan batareyaga ega, uni USB-C orqali 33 Vt gacha zaryadlash mumkin. 33 Vt zaryadlovchi komplektda smartfon bilan birga keladi.

  

### Dasturiy ta'minot

POCO X3 NFC Android 10 asosida POCo uchun MIUI 12 bilan birga keladi. 

### Narxi

Evropa bozorida Poco X3 Pro 6 GB RAM/128 GB xotira varianti uchun 249 yevro va 8 GB RAM/256 GB xotira varianti uchun 299yevrodan sotuvga chiqarilgan.

Yana qarang
-----------

* Redmi Note 10 Pro 5G — jahon bozorida POCO X3 GT sifatida sotiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Byford.* „Xiaomi’s Poco X3 NFC has a giant battery and 120Hz screen for $235". *The Verge* (8-sentabr 2020-yil).
2. ↑  „POCO X3 NFC – The true mid-range champion – Mi Blog".
3. ↑  „Poco X3 NFC announced: A whole lot of phone for €250". *Android Authority* (7-sentabr 2020-yil).
4. ↑  „Xiaomi unveils the POCO X3 NFC with a 120Hz display, Qualcomm Snapdragon 732G, and 64MP quad camera" (7-sentabr 2020-yil).
5. ↑  „POCO Global Home". *www.poco.net*.
6. ↑  „Poco X3 Pro, Poco F3 With Snapdragon 800-Series SoCs Launched" (en). *NDTV Gadgets 360*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
**Naimjon Yoqubzoda** (1890-yil, Buxoro — 1937-yil, Toshkent) — davlat va siyosat arbobi. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi rahbarlaridan biri.

Naimjon Yoqubzoda 1890-yilda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida savdogar oilasida dunyoga kelgan. Hoshim Shoyiqning ukasi. Hoshim Shoyiq Buxoro xalq shoʻrolar jumhuriyatining Tashqi ishlar noziri va Harbiy ishlar nozirining muovini (1921—1922) lavozimlarida ishlagan. Yoqubzoda Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Buxoro jadidchilik harakati faol aʼzolaridan, Yosh buxoroliklar tashkiloti aʼzosi. Savdogarlik bilan mashgʻul boʻlgan. Taniqli davlat arbobi. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi davrida dastlab Buxoro Kompartiyasi Markaziy Komiteti Kotibi lavozimiga tayinlangan, soʼngra Tashqi ishlar noziri muovini boʻlgan. Keyinchalik oʻz xohishi bilan siyosiy faoliyatini toʼxtatgan.

1937-yilning boshlarida, yaʼni qamoqqa olingunga qadar Oʼzbekiston SSR Sovxozlar xalq komissarligida masʼul vazifada ishlagan. Sudlangan, sudlanganligi sababli VKP (b) aʼzoligidan chiqarilgan.

OʻzSSR NKVD huzuridagi uchlik 1937-yilning 14-oktyabrda Naimjon Yaqubzodaga nisbatan hukm eʼlon qiladi. Sud hukmiga koʻra Naimjon Yaqubzoda aksilinqilobiy millatchi, „Milliy Ittihod" tashkilotining chet eldagi byurosini tashkil qilish ilinjida odamlar va mablagʻlarni Afgʻonistonga oʻtkazish ishlarini rejalashtirish, Afgʻoniston va Germaniya elchixonalari bilan yashirin ravishda aloqa bogʻlaganlikda, xorijdagilar bilan aloqada boʻlib turganlikda ayblangan. SSSR Oliy Sudi kollegiyasining 1938-yil 14-oktyabrda sayyor yigʻilishi boʻlib oʻtadi. 1937-yil 14-oktabr kuni OʻzSSR NKVD huzuridagi „uchlik" (rais — Apresyan, Segizboyev, Sheyndlen, Yakovlev) qarori bilan oʻlim jazosi berilgan oliy jazoga hukm etilgan. Hukm oʻsha kuniyoq ijro qilinib, Toshkent shahrida otib tashlangan. Vafotidan soʻng mol-mulklari musodara qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *O'zbekistonda sovet davlatining qatag'on siyosati. Ilmiy maqolalar to'plami*. Toshkent 2012 — 70 bet.
2. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. Qatag'on qurbonlari (2-kitob)* (o'zbekcha). Toshkent: Sharq nashriyoti 2007 — 182 bet. ISBN 978-9943-00-240-1.
**Eshoni pir guzari** — Buxoro shahrining Shayx rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Tarixi
------

Guzar XIX asr boshlarida tashkil etilgan. Aholisining asosiy qismini pilla bilan savdo qiluvchilar, pilla yetishtiruvchilar, ip yigirib ranglovchilar tashkil qilgan. Guzar hududida kichk bozor va 2 ta choyxona joylashgan. Guzar masjidi XX asrga kelib yaroqsiz holatga kelganligi sababli Amir Olimxon tomonidan taʼmirlangan. Masjid ichida Eshoni pirning qabri joylashgan. XVIII asrda Shox Murod muxri bilan tasdiqlangan hujjatda madrasa Eshoni pir koʻcha esa Xoʻjagi deb atalgan. XX asr boshida guzarga Eshoni pir nomi berilgan. Machit qarshisidagi madrasada oʻn oltita xujra boʻlgan. Madrasa pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib amir Shohmurod davrida qayta tiklangan va madrasa uchun Ashurjon Qofilaboshi ibn Muhammad Rahimjon mutavvali qilib tayinlangan. Shu madrasada Eshoni pir talabalarni oʻqitgan. Madrasada darslar inqilobgacha davom etgan. 1927—yil 17—avgustda olingan xisobotlarga koʻra guzarda 100 hovli boʻlib 550 kishi istiqomat qilgan. 1929—yilda Abdusattor, Eshoni pir, Islom, Barakiyon, Mextar Shafe guzarlari birlashtirilib Islohot deb atala boshlangan. Hozirda bu guzar oʻrnida stadion, Yoʻldosh Poʻlatov, Tolstoy koʻchalarining bir qismi joylashgan. Eshoni pirning qabri hozirda ham shu guzar ichidagi machitda saqlanib qolgan. 1990—yilda maxsus ustalar tomonidan masjid qayta taʼmirlangan va koʻchaga Eshoni pir nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматова С. Қурбонов Ҳ*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро: Бухоро, 1995 — 13 bet.
2. ↑  О. А. Сухарева.*. "Квартальная община позднефеодального города Бухары"*, 1976 — 71 bet.
**Abduqodir Aliaxunov** (oʻzbekcha: *Абдуқодир Алиохунов* ; 1902-yil, Fargʻona viloyati Oʻsh tumani — 1972-yil, Oʻsh viloyati) — Qirgʻiziston janubida Sovet hokimiyatini oʻrnatish, bosmachilarga qarshi kurash va kolxoz qurilishining faol ishtirokchisi, paxtakor, „Qizil-Shark" boʻgʻin xoʻjaligi aʼzosi. Kelajakda Tashirov nomidagi, Oʻsh tumani, hozirgi Qorasuv tumani, Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Biografiyasi
------------

Abduqodir Aliaxunov 1902-yilda Fargʻona viloyati Oʻsh uyezdi Dehqon qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan, millati oʻzbek. U oʻz faoliyatini 1918-yilda boshlagan.

Fuqarolar urushi yillarida Qirgʻiziston janubida bosmachilarga qarshi kurashda faol qatnashgan. 1922 — 1929-yillarda Abduqodir Alioxunov okrug Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi komiteti kotibi, keyinchalik okrug ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, tuman moliya boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishladi. 1949-yildan „Qizil-Sharq" qishloq xoʻjaligi arteli aʼzosi. 1950-yildan „Qizil-Sharq" kolxozining paxtakorlik brigadasi brigaid boʻlgan.

U rahbarlik qilgan zveno 1950-yilda belgilangan 6 gektar yerning har gektaridan 72,85 sentnerdan paxta yetishtirishga erishdi. Ushbu yutuqlari uchun SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1951-yil 20 martdagi Farmoni bilan Aliaxunov Abduqodir Sotsialistik Mehnat Qahramoni faxriy unvoni, Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali bilan taqdirlangan.

Alioxunov Abduqodir bir necha bor mahalliy Sovetlar deputati etib saylangan. Tuman va viloyat partiya konferensiyalari ishida qatnashdi.

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (20.03.1951)

Lenin ordeni

Xotirasi
--------

Qorasuv tumanidagi koʻchaga uning nomi berilgan.

Yana qarang
-----------

Qirg'iziston Sotsialistik Mehnat Qahramonlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Абдукадыр Алиахунов". 2-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Ulitsa Aliaxxunova[*sayt ishlamaydi*]

Adabiyotlar
-----------

* Qirgʻiziston. Uluttuk ensiklopediyasi: Boshki ed. Asanov Y. A. B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, Bishkek
* Borbugulov M. Oʻsh tariyhi ensiklopediyasi, Frunze, 1989
* Qoʻl ostida Juraeva B. J. „Qirg‘iziston ravnaqi yo‘lida" Qirg‘izistonning ko‘zga ko‘ringan o‘zbeklari haqida entsiklopedik nashr, 336 bet, „Rizvon", O‘sh shahri, 2017 y .

Havolalar
---------

* Aliaxxunov koʻchasi[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
**Xalqaro tinchlik kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ing. *International Day of Peace,* arab. اليوم العالمي للسلام, ‎isp. *Día Internacional de la Paz,* xit. 国际和平日, fran. *Journée internationale de la paix* ) – 2002-yildan beri 21-sentyabr sanasida nishonlanib kelinadi. Ushbu sana BMT Bosh Assambleyasining 36-sessiyasida ma’qullangan (1981-yil 30-noyabrdagi A/RES/36/67-sonli rezolyutsiya).

Dastlab, bayram sentyabr oyining uchinchi seshanbasida – BMT Bosh Assambleyasi yillik sessiyasining ochilish kunida nishonlangan. 21-sentyabr Xalqaro tinchlik kunini nishonlash toʻgʻrisidagi qaror BMT Bosh Assambleyasining 55-sessiyasida qabul qilingan (2001-yil 28-sentyabrdagi A/RES/55/282-sonli maxsus rezolyutsiya). 

Bosh Assambleya bu kunni butun dunyoda zo‘ravonlikdan voz kechish va o‘t ochishni to‘xtatish kuni deb eʼlon qilgan. Mazkur kunda barcha mamlakatlardan harbiy harakatlarni o‘tkazmaslik so‘ralgan.

Har yili 21-sentyabr kuni BMTda anʼanaviy tarzda Tinchlik qo‘ng‘irog‘i sadolari ostida boshlanadigan tantanali marosim va turli tadbirlar o‘tkaziladi. Marosimni BMT Bosh kotibi o‘z nutqi bilan boshlab beradi va shundan so‘ng qo‘ng‘iroqni chaladi. Bir daqiqalik sukutdan so‘ng BMT Xavfsizlik Kengashi raisi nutq so‘zlaydi. Shu kuni davlat ro‘yxatidan o‘tmagan qurollarni topshirish, daraxt ekish va sog‘lomlashtirish harakatlari hamda sport tadbirlari o‘tkaziladi.

Bugungi kunga kelib, Peace One Day (,,Tinchlik uchun bir kun") notijorat tashkiloti dunyoda har yili nishonlanadigan o‘t ochishni to‘xtatish va zo‘ravonlikka qarshi kurashish kunini targ‘ib qiluvchi  nufuzli tashkilotga aylangan.

Xalqaro tinchlik kuni mavzulari:
--------------------------------

* 2022-yil – ,, Irqchilikka barham beraylik. Dunyo quraylik";
* 2021-yil – ,,Oldingidan ham yaxshiroq" prinsipi bo‘yicha qayta tiklash";
* 2020-yil – ,,Tinchlik uchun birgalikda";
* 2019-yil – ,,Tinchlik uchun iqlim harakati";
* 2018-yil – ,,Tinchlik huquqi: Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasidan 70 yil o‘tgach";
* 2017-yil – ,,Tinchlik uchun birga: hammaga hurmat, xavfsizlik va qadr-qimmat";
* 2016-yil – ,,Barqaror rivojlanish maqsadlari: dunyoning qurilish bloklari";
* 2015-yil – ,,Tinchlik yo‘lida hamkorlik – barcha uchun munosib ishdir";.
* 2014-yil – ,,Xalqlarning tinchlik huquqi";
* 2013-yil – ,,Tinchlik yo‘lida ta’lim";
* 2012-yil – ,,Barqaror kelajak uchun barqaror dunyo";
* 2011-yil – ,,Tinchlik va demokratiya: o‘z fikringizni bildiring";
* 2010-yil – ,,Yoshlar tinchlik va taraqqiyot uchun";
* 2009-yil – ,,Qurolsiz hayot va birdamlik";
* 2008-yil – ,,Inson huquqlari va tinchlikni saqlash";
* 2007-yil –,,Tinchlik – Birlashgan Millatlar Tashkilotining eng oliy chaqirig‘i".

Havolalar
---------

* BMT veb-saytidagi kunning rasmiy sahifasi
* BMT sayti
* Qaror № A/RES/36/67
* Qaror № A/RES/55/282
* Xalqaro tinchlik kuni va uning rasmiy maqomi
**Vilnyansk** yoki Volnyansk (1935-yilgacha — Sofiivka, 1939-yilgacha — Krasnoarmiysk, 1966-yilgacha — Chervonoarmiysk) — Ukrainadagi shahar, Vilnyan tumanining sobiq markazi, Zaporijjiya viloyatining shimoliy qismida Vilyan daryosining yuqori oqimida joylashgan. Lnyansk (1935-yilgacha - Sofiyivka, 1939-yilgacha - Krasnoarmiyske, 1966-yilgacha - Chervonoarmiyske) - Ukrainadagi shahar, Vilnyus tumanining sobiq markazi, Zaporijjjya viloyatining shimoliy qismida, Vilnian daryosining yuqori oqimida joylashgan. Shahar hududida shu nomdagi temir yo'l stansiyasi (Synelnikove — Zaporijjya liniyasi), viloyat markazidan 18 km uzoqlikda — Zaporijjya shahri joylashgan. Zaporijjiya - Donetsk milliy ahamiyatga ega H15 avtomagistrali shahar orqali o'tadi. 1924-yilgacha Sofiivka stansiyasi yaqinidagi qishloq, 1935-yilgacha - Sofiivka qishlog'i, 1939-yilgacha - Krasnoarmiysk qishlog'i, 1966-yilgacha - Krasnoarmiysk qishlog'i, 1966-yildan - Vilnyansk shahri. Smorodyne qishlog'i shahar kengashiga bo'ysunadi.

**Vilnyansk** (ukraincha: *Вільня́нськ*, pronounced [wilʲˈnʲɑnʲsʲk]) — Ukrainaning Zaporijjya viloyatidagi shahar va Vilnyansk tumanining maʼmuriy markazi. Aholisi: 14,583 ming kishi.

Galereya
--------

* Vilnyanskdagi sanoat korxonasiVilnyanskdagi sanoat korxonasi
* Vilnianka daryosiVilnianka daryosi

Manbalar
--------
**Ispaniya — Chernogoriya munosabatlari** Ispaniya va Chernogoriya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlard hisoblanadi Davlatlar Yevropa Kengashi, Oʻrta yer dengizi ittifoqi va NATO aʼzolarid sanaladi. Chernogoriya ham Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlishga nomzod, Ispaniya esa ushbu tashkilot aʼzosi hisoblanadi. Ispaniya geografik joylashuv jihatidan esa Janubiy Yevropa mamlakati sanaladi, Chernagoriya Bolqon yarim oroli davlati boʻlib ikkila davlatlar oʻrtasidagi aloqalar XX asrdan vujudga kela boshlagan

Tarixi
------

2006-yil iyun oyida Chernogoriya Serbiyadan mustaqillikka erishdi va 2006-yil 11-dekabrda Ispaniya tashqi ishlar vaziri Migel Anxel Moratinos va uning chernogoriyalik hamkasbi Milan Rosen o‘rtasida nota almashish orqali Ispaniya bilan diplomatik munosabatlar rasman o‘rnatildi. Ispaniya Chernogoriyaning Yevropa Ittifoqi va Yevro-Atlantika xavfsizlik tuzilmalariga qoʻshilish istagini qoʻllab-quvvatlaydi.

Muzokaralar asosida pozitsiyalarning yaqinligi va munosabatlarni mustahkamlashdan manfaatdorlik yotadi, natijada 2011-yil 19-mayda Chernogoriya Tashqi ishlar vaziri Milan Rosenning Madridga tashrifi va Ispaniya tashqi ishlar vaziri bilan muzokaralari munosabati bilan ikki tomonlama siyosiy deklaratsiya imzolandi.

Savdo
-----

Savdo munosabatlari sobiq Yugoslaviya Federativ Respublikasi bilan imzolangan shartnomalar asosida rivojlanadi. 2013-yilda Chernogoriyaga Ispaniya eksporti 27,6 million yevroni tashkil etdi, bu 2012-yilga nisbatan 8,2%ga koʻp va Chernogoriya importi 860 ming yevrodan sal koʻproqni tashkil etadi.

Diplomatik missiyalar
---------------------

Chernogoriya Madridda elchixonasiga ega hisoblanadi. Chernogoriyadagi ispan manfaatlari Belgraddagi (Serbiya) elchixonasi orqali taqdim etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ministry of Foreign Affairs of Montenegro". 4-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2021-yil.
2. ↑  [embassies.org „ДИПЛОМАТИЧЕСКАЯ МИССИИ ИСПАНИЯ В ЧЕРНОГОРИЯ"]. 10-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Hukm (maʼnolari).

**Hukm**, muhokama (mantiqda) — predmetga maʼlum bir belgi (xossa, munosabat) xosligi yoki xos emasli-gini ifodalovchi tafakkur shakli. H. nisbatan tugal fikr boʻlib, unda predmet bilan uning aniq belgisi haqidagi bilim ifodalanadi. H.lar toʻgʻri (chin) yoki xato (yolgʻon) yoxud noaniq (taxminiy) boʻlishi mumkin. H.lar obyektiv voqelikka mos kelsa toʻgʻri (chin), mos kelmasa xato (yolgʻon) hisoblanadi. Ayni vaqtda chinligini ham, xatoligini ham aniqlab boʻlmaydigan H.lar noaniq H.lar deyiladi. H.lar asosan darak gap orqali ifodalanadi. H.lar tuzilishiga koʻra oddiy va murakkab boʻladi. Oddiy H. deb tarkibidan yana bir H.ni ajratib boʻlmaydigan mulohazaga aytiladi. Oddiy H. tarkibi 3 boʻlak: mantiqiy ega — subʼyekt (5), mantiqiy kesim — predikat (R) va mantiqiy bogʻlovchidan iborat. Mantiqii ega fikr qili-nayotgan predmet va hodisani, man-tiqiy kesim predmetga xos xususiyatni bildiradi. Mantiqiy bogʻlovchi ("...dir", "emas") predmetdagi xususiyatni tasdiqlaydi yoki inkor etadi. Oddiy qatiy H.ning formulasi; 8— R (emas). Oddiy H.lar sifatiga koʻra tasdiqlovchi va inkor etuvchi, haj-miga koʻra yakka, umumiy va juzʼiy H.larga boʻlinadi. Oddiy qatʼiy H.lar sifati va hajmiga koʻra 4 turga boʻlinadi: 1) umumiy tasdiq H. (A) "hamma 5—R dir"; 2) umumiy inkor H. (Ye) "hech bir 8—R emas"; 3) juzʼiy tas-diq H. (I) "baʼzi 5—R dir"; 4) juzʼiy inkor H. (O) "baʼzi 3—R emas" formulasi orqali ifodalanadi. Predikatning mazmuniga koʻra atributiv, mavjudlik va munosabat H.lari farqlanadi. Murakkab H. deb tarkibida 2 yoki undan ortiq oddiy H. boʻlgan mulohazalarga aytiladi. Murakkab H.lar "va", "yoki", "agar... unda" kabi mantiqiy bogʻlovchilar, inkor qilish va modal terminlarni qoʻllash orqali 2 va undan ortiq oddiy H.larning oʻzaro birikishidan hosil boʻladi. Mantiqiy bogʻlovchining mazmuniga koʻra murakkab H.larning quyidagi asosiy turlarini farq qilish mumkin: 1) birlashtiruvchi (konʼyunk-tiv) H. — a l v. Mas, oʻz tilini va madaniyatini yoʻqotgan millat oʻzligidan judo boʻladi; 2) aiiruvchi (dizʼyunktiv) H. — a V v. Mas, oʻsimliklar bir yillik yoki koʻp yillik boʻladi; 3) shartli (implikativ) H. — a —> v. Mas, agar inson maqsad sari intilsa, u albatta maqsadiga erishadi; 4) ekvivalentlik H.i — a=v. Mas, agar bu geometrik figura uch-burchak boʻlsa, unda uning burchaklarining yigʻindisi 180 boʻladi.

H.lar modalligiga koʻra aletik (zaruriy), epistemik (ishonchli bilim), deontik (majburiylik), aksiologik (baholash) va vaqt modalligini ifo-dalovchi turlarga boʻlinadi. H. tafak-kur shakli sifatida xulosa chiqarishning tarkibiy qismi boʻlib xizmat qiladi.

Dilbar Fayzixoʻjayeva. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Igor Dmitriyevich Nazarov** (1960-yil 1-yanvar, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — rossiyalik futbol murabbiyi.

Tarjimai holi
-------------

1960-yil 1-yanvar Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi Buxoro viloyatidagi neftni qayta ishlash zavodida ishlovchi ishchi oilasida tug‘ilgan. Keyinchalik ota-onasi bilan Rossiyaning Tolyatti shahriga koʻchib ketgan. Bolaligi Tolyatti shahrida oʻtgan. Futbolchi sifatida shaharning „Trud" va „Rubin" jismoniy tarbiya jamoalarida Tolyatti va Kuybishev viloyati chempionatida o‘ynagan, viloyat chempioni bo‘lgan. Vibrotsentrifugal tegirmon zavodida ishlagan.

Volgograd jismoniy tarbiya institutini sirtdan tamomlagan (1986-yil). 1980-yillarning oxiridan boshlab Tolyatti shahrida 2-sonli oʻsmirlar sport maktabi bolalar murabbiyi boʻlib ishlay boshlagan.

1992-yilda „Lada" ayollar futbol klubini boshqargan. 1993-yilda uning boshchiligida jamoa birinchi ligada ikkinchi oʻrinni egallab, Rossiya ayollar futboli chempionatiga oʻtgan. Murabbiy 1998-yilgacha „Lada" bilan ishlashni davom ettirgan, uning rahbarligidagi eng yaxshi natija 1996-yilgi milliy chempionatning bronza medallari boʻldi. Ikki marta, 1994 va 1996-yillarda „Lada" Rossiya kubogining yarim finaliga chiqqan. Rossiya terma jamoasi futbolchilari — Olga Sergayeva, Tatyana Skotnikovalarni tayyorlagan.

1999-yilda Igor Nazarov Aleksandr Garmashovning yordamchisi sifatida „Lada" klubining erkaklar jamoasiga oʻtadi.

Keyinchalik yana yoshlar futbolida murabbiylik va maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. „Lada" ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari bolalar va oʻsmirlar sport maktabi direktori, 12-sonli ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari bolalar va oʻsmirlar sport maktabi direktor oʻrinbosari, Yuriy Konoplev nomidagi akademiyada murabbiy boʻlib ishlagan. 1989-yilda tugʻilgan (2006-yilda uning toʻrt nafar shogirdi Yevropa chempioni boʻlgan), keyin esa 2001-yilda tugʻilgan futbolchilar bilan ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ФУТБОЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ". *footballfacts.ru*. Qaraldi: 5-iyul 2023-yil.
2. ↑  „В Академии состоялось совещание по объединению всех футбольных организаций в единую структуру". 12-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2019-yil.
3. ↑  „Призвание Игоря Назарова". *sportfiction.ru*. Qaraldi: 5-iyul 2023-yil.
**Strasburg kelishuvi** (inglizcha: *Strasbourg Agreement Concerning the International Patent Classification*) ― 70 mingga yaqin rubrikani oʻz ichiga olgan sakkizta boʻlimda texnologiya sohalarini tuzadigan Xalqaro patent tasnifini (IPC) joriy qiladi. Tasniflash patent hujjatlarini qidirish kontekstida „avvalgi texnika darajasi" ni aniqlash imkonini beradi. Patent qidiruvi, xususan, intellektual mulk idoralari, ixtirochilar va innovatorlar, ilmiy-tadqiqot muassasalari va texnologiyani qoʻllash yoki yaratish bilan bogʻliq boshqa shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Bitimning maʼmuriy funksiyalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi

2022-yil holatiga koʻra, 64 davlat aʼzodir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Страсбургское соглашение о международной патентной классификации" (ru).  Всемирная организация интеллектуальной собственности. Qaraldi: 18-dekabr 2015-yil.
2. ↑  Strasbourg Agreement

Yana qarang
-----------

* Xalqaro patent tasnifi
* Patent
* Intellektual mulk
* Jahon intellektual mulk tashkiloti
* WIPO Lex

Havolalar
---------

* Xalqaro patent tasnifi boʻyicha Strasburg kelishuvi matni (1979-yil 28-sentabrdagi tahrirda)(Inglizcha) ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
**Hujjatlarni qalbakilashtirish** — muayyan huquq beradigan yoki muayyan majburiyatlardan ozod etadigan rasmiy hujjatlar, shtamp, muhr, blankalar taiyorlash va foydalanish bilan bogʻliq jinoyat. Asl hujjatlarning shakli va mazmunini oʻzgartirish ham Hujjatlarni qalbakilashtirish hisoblanadi. qonunda bu xildagi harakatlar uchun jinoiy huquqiy javobgarlik belgilab qoʻyilgan. Oʻzbekiston Respublikasi JK ning 228-moddasida hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalarni qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanish bilan bogʻliq jinoyat sodir etgan shaxslar eng kam oylik ish haqining 50 baravaridan 100 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yohud 6 oygacha qamoqb-n jazolanishi koʻrsa-tilgan. Bunday harakatlar takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan; bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib sodir etilgan boʻlsa jazo yanada kuchaytiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida oldin mavjud boʻlmagan hujjatlar yuzasidan qonunlar qabul qilinmoqda. Bular jumlasiga "Axborotlashtirish toʻgʻrisida"gi qonunning yangi tahriri (2003-yil 11-dekabr), "Elektron raqamli imzo toʻgʻrisida"gi qonun (2003-yil 11-dekabr), "Elektron hujjat aylanishi toʻgʻrisida"gi (2004-yil 29-aprel) qonunlar kiradi. Bu qonunlarda ham Hujjatlarni qalbakilashtirish ga aloqador javobgarlik koʻrsatib oʻtilgan.

Gʻayrat Ermatov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro sport birlashmalari** — jismoniy madaniyat, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi jahon va mintaqaviy nohukumat tashkilotlari. Ularning soni hozirgi vaqtda 200 tadan ortiq. Xalqaro sport birlashmalarib. — universal (mas, Xalqaro olimpiada qoʻmitasi — XOQ), sport turlari boʻyicha federatsiyalar (FIFA, FIDE, FAI va h.k.) tarzida boʻladi. Gimnastika federatsiyasi (1881 yil tuzilgan), akademik eshkak eshish (1892), konkida yuguruvchilar uyushmasi (1892), XOQ (1894) eng avval tashkil qilingan Xalqaro sport birlashmasi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |