recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Toʻqtayxon**, Toʻxta (? taxminan 1312) — Oltin Oʻrda xoni. Botuxonning nabirasi Mangu Temur va Oʻljoy xotunning oʻgʻli. 1288-yil Oʻrdadagi hokimiyatni idora qilayotgan amakivachchalari tomonidan kuvilgan. T. panoh izlab Noʻgʻay oldiga borgan, u T.ning raqiblarini makkorlik bn huzuriga chaqirtirib qatl etgan va xonlik taxtiga T.ni oʻtqazgan (1291). Biroq oz fursatdan soʻng, T. bn Noʻgʻay orasida nizo chiqib, oʻzaro kurash boshlangan. 1293-yil T.ning birodari Doʻdan Noʻgʻayga yonbosgan rus knyazlari mulklarini talontoroj qilgan. 1300-yil T. Noʻgʻayni uzilkesil magʻlubiyatga uchratib, Volgadan Dunaygacha boʻlgan yerlarni oʻz hokimiyati ostiga birlashtirgan. Ammo T.ning faol tashqi siyosat yuritishga boʻlgan saʼyharakati zoye ketgan. U elxonlardan Gʻozonxonge. tegishli boʻlgan Arron va Ozarbayjonni qoʻlga kirita olmagan. T.ning hukmronlik davrida mulkdorlarga qarshi olib borilgan harakat, 1310 yilda oʻtkazilgan pul islohoti ijobiy rol oʻynagan. T. faoliyati, asosan, saltanat ichki siyosatini barqarorlashtirishga qaratilgan. T. rus yerlariga yangi harbiy yurishga tayyorgarlik chogʻida vafot etgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Import** (lot. *importare* — „olib kirish") — biror molni mamlakatga sotish uchun olib kirish. Import mamlakati, deganda import qilinayotgan mol ishlab chiqarilgan mamlakat tushuniladi. 

  

**Import** (ing. import — keltirish, olib kelish) — mamlakatning ichki bozorida sotish uchun, shuningdek, ularni uchinchi mamlakatga oʻtkazib yuborish uchun chet el tovarlari, xizmatlar, texnologiyalar, kapitallar, qimmatli qogozlar va b. keltirish. Yuklar, passajirlarni chet eldan tashib keltirish, sayyohlik, sugʻurta, ilmiy-texnika bilimlari va b. xizmatlar harajatlari ham I. tarkibiga kiradi.

I. bojxona bojlari, shuningdek, miqdoriy cheklashlar, litsenziyalash tizimi va b. notarif tarzdagi vositalar bilan tartibga solinadi. I.ning eksportaan ustunligi mamlakatning tash-qi savdosida salbiy saldoni vujudga keltiradi va bu hol mamlakatning umumiy iqtisodiy salohiyatida salbiy hodisa deb qaraladi.

Importni tartibga solish asosan uni tarifli va tarifsiz vositalar orqali cheklashdan iborat. Asosiy tarifli toʻsiq sifatida bojxona bojlarini oshirish va cheklovlar qoʻyilishi tushuniladi.

Yana qarang
-----------

* Eksport

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Idiku Ibn Qutlugʻ Qabo** (rus solnomalarida — Edigey, Yedigey) (1352— 1419) — Noʻgʻay Oʻrda xoni (1396 yil dan), Oltin Urdada amiri lashkar (1397 yil dan), uning amaldagi hukmdori (1399—. 1412). Mangʻit biy (bek)laridan boʻlmish I. 1377 yil Oltin Oʻrda xoni Oʻrusxon taʼ-qibidan qochib Amir Temur huzuriga kelgan va uning qoʻshinida amirlik qila boshlagan. 1391 yil Amir Temurning Toʻxtamishta qarshi yurishida ishtirok etgan. Soʻng, 1396 yil Idil (Volga) va Yoyiq (Ural) daryolari oraligʻidagi hududda Oltin Oʻrdadan mustaqil Noʻgʻay Oʻrda davlatini tashkil qilgan. 1397 yil Oltin Oʻrdani zabt etib, Oʻrusxonning nabirasi Temur Qutlugʻni rasman taxtga oʻtqazgan boʻlsada, amalda davlatni oʻzi idora qilgan, hokimiyatni qoʻldan chiqarmaslik maqsadida 20 ta oʻgʻlini Oltin Oʻrdaning turli vilo-yatlariga noib etib tayinlagan. Temur Qutlugʻ vafot etgach (1399), I. taxtga uningoʻgʻli Shodibekni oʻtqazgan. Ammo, Shodibek Toʻxtamish bilan til biriktirib I.ga qarshi jang qilgan, yengilgach, Darbandga qochgan. Shundan keyin I. Oltin Oʻrda taxtiga Shodibekning oʻgʻli Poʻlod Sultonni oʻtqazib, Litva knyazi Bumoem (1350—1430) va uning panohiga qochib borgan Toʻxtamishga qarshi yurish qilgan hamda ularning birlashgan qoʻshinini Vorskla daryosi boʻyidagi jangda tormor keltirgan (1399). 1408 yil I. Oltin Oʻrdaga xiroj toʻlamay qoʻygan Rusga bostirib kirib, uning koʻplab shaharlari (Serpuxov, Dmitrov, Rostov, Pereyaslavl, Nijniy Novgorod va b.) ni vayron qilgan, Moskvani esa qurshab olib, katta tovon evazigagina vayron etmay or-tiga kaytgan. I. 1410—12 yillarda Oltin Oʻrda shahzodalari oʻrtasida boʻlgan taxt uchun kurash oqibatida hokimiyatdan ajrab, Xorazmga qochgan, lekin Shohrux tomonidan u yerdan quvib chiqarilgan (1414). Soʻng, u Toʻxtamishning oʻgʻillari Karimberdi va Qodirberdi bilan boʻlgan jang (1419) da oʻldirilgan. Oʻzbek, qozoq, turkman, noʻgʻay, tatar va b. turkiy xalqlar orasida tarqalgan "Idiku" ("Edigey") dostoni I. xususidadir.

Adabiyot
--------

* Grekov B. D. Ya kubovskiy A. Yu. Oltin Oʻrda va uning qulashi, T. 1964; Ibn Arabshoh, Amir Temur tarixi, T. 1992.

Nashi Norkulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ilya Pavlovich Kravtsov** (1921-1956) – sovet zobiti va Sovet Armiyasi mayori. Ulugʻ Vatan va Sovet-Yapon urushlari qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti
------

 Kravtsovning qabri, Smolenskdagi Klinok qabriston
Ilya Kravtsov 1921-yil 1-avgustda Krasnenskiy tumanidagi Potoshchino qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1926-yilda oilasi bilan Smolenskka koʻchib oʻtgan. U yerda 1935-yilda maktabning 8-sinfini, keyin elektr payvandchilar kurslarini tugatadi. Uch yil davomida temir yoʻlda ishlaydi. 1939-yilda Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilib, Toshkent harbiy piyodalar bilim yurtiga oʻqishga yuborilgan. Oʻqishni 1942-yilda tugatgan. 1942-yil may oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmatda boʻlgan. Kavkaz jangida, Kursk jangida, Ukrainani ozod qilishda qatnashgan. U ayniqsa Dnepr jangidagi xizmati bilan ajralib turadi. Shuningdek, gvardiya leytenanti Ilya Kravtsov Voronej fronti 47-armiyasining 30-piyoda diviziyasining 256-piyoda polkining batalyoniga qoʻmondonlik qilgan.

Vengriya va Chexoslovakiyani ozod qilish uchun boʻlib oʻtgan janglarda qatnashgan. 1944-yilda qoʻmondonlik tarkibining malakasini oshirish kurslarini tamomlagan. Oʻsha yili u KPSS (b) safiga qoʻshiladi. Urush paytida ikki marta yarador boʻlib, qattiq zarba olgan. Sovet-Yapon urushida qatnashgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 25-oktabrdagi farmoni bilan katta leytenant I. P. Kravtsov qoʻmondonlik topshiriqlarini namunali bajargani, fashist bosqinchilari bilan janglarda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Lenin ordeni, „Oltin yulduz" medali bilan Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovar boʻlgan.

1946-yildan Oltoy oʻlkasi viloyat harbiy komissarliklarida ishlagan. Jangda olgan jarohatlari uning sogʻligʻiga taʼsir qiladi. 1954-yilda ogʻir kasalligi tufayli mayor I. P. Kravtsov ishdan boʻshatilgan.

Keyin vataniga qaytib kelib, Smolenskda yashagan. Ilya Kravtsov 1956-yil 14-oktyabrda vafot etgan. Smolenskdagi „Klinok" qabristonida dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Потощино не сохранилась; территория (54°36′50″N 31°41′31″E) ныне относится к Мерлинское сельское поселение|Мерлинскому сельскому поселению, Смоленской области
2. 1 2  „Ilya Kravtsov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Adabiyotlar
-----------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 b.
* Vorobyov M. V. Smolyane – Geroi Sovetskogo Soyuza / M. V. Vorobyov, V. Ye. Titov, A. K. Xrapchenkov. – 3-e izd. dop. – M.: Moskovskiy rabochiy, 1982. – 622 b.
**Umaviylar masjidi**, Katta masjid — Suriya (Damashq)dagi oʻrta asr arab yirik meʼmoriy yodgorligi. AlValid hukmronligi davrida Yupiter ibodatxonasi masjidga moslashtirilib qayta qurilgan (705—715). Umaviylar masjidi koʻp ustunli jozibador shaklda boʻlib, meʼmoriy bezakka ega dastlabki yodgorliklardan. Masjid keng maydon (385x305) oʻrtasida joylashgan, atrofini bozorlar egallagan. Hovli sahnining 4 burchagiga minora oʻrnatilgan (ulardan faqat shim.sharqiy qismidagisi saqlangan). Tashqi devori bal. 14 m ga yaqin. Bosh tarzi devorlari oraligʻiga ustungoʻsha (pilyastra)lar ishlangan. 2 darvoza jez bilan qoplangan. Masjid hovlisi 3 tomondan galereyali peshayvon bilan oʻralgan. Jan.dan xonaqoh (132x37 m) tutashgan. Mil. 1-asrdagi bazilika xonaqoh uchun moslashtirilgan. Bosh tarzi 3 nef (ravoq)li, har bir nef bal. 15 m, ulardagi ravok^ar qator qilib terilgan marmar ustunlarga tayangan. Tepasidagi mayda ravoqchalar bezak sifatida qoʻllanilgan. Tomi 2 nishabli, toʻsinli. Ustunlar asosi marmardan, kallagiga tilla hal yurgizilgan. Devorlari va shipiga koshinkori naqshlar bilan bogʻ va saroylar tasviri tushirilgan. Umaviylar masjidi yongʻindan keyin qayta qurilgan (1893). Jan.sharqiy burchagiga minora oʻrnatilgan (1340), jan.gʻarbidagi minora tepasiga qafasa ishlangan (1488). Hovlida tomi gumbazli, 8 qirrali, ustunli 3 ta koʻshk oʻrnatilgan, gʻarbida xazinaxona (778), markazida hovuz saqlangan. Umaviylar masjidi keyingi davr Suriya va boshqa mamlakatlar meʼmoriy rivojiga taʼsir koʻrsatgan yodgorliklardan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



Andoza:Suriya masjidlari
**Vodorod sulfid**, H2S- vodorod bilan oltingugurt birikmasi; rangsiz va zaharli gaz, palagʻda tuxum hidi keladi; qaynash temperaturasi — 60,38°, suyuqlanish temperaturasi —8,29°, suvda erib, sulfid kislota (juda kuchsiz) hosil qiladi; bu kislotaning tuzlari sulfidlar deb ataladi. Tarkibida 2 valentli oltingugurt borligi uchun V. s. juda kuchli qaytaruvchidir. V. s. texnikada neft, tabiiy va sanoat gazlarini qayta ishlash yoʻli b-n, lab.da esa metall sulfidlarga suyultirilgan sulfat kislota taʼsir ettirib olinadi. Analitik kimyoda kationlarni aniqlashda ishlatiladi.juda tasr qiladi. Molyar massasi 34 g/mol, zichligi 1.19. Ishlab chiqarish obyektlarida PDKsi 10 mg/m3, aholi punktlarida 0.008 mg/m3. Vodorod sulfid gazi zaharli bo'lib, 1.4 mg/m3 o'tkir hid seziladi, 10 mg/m3 dan oshganda hid sezish kuchayadi ko'z achishi, ko'ngil aynishi, bosh og'rig'i boshlanadi. 100 mg/m3 dan oshganda hid sezish pasayib bosh og'rig'i, ko'z achishi, tomoq qichishi, holsizlik kuchayib uyqu keladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pilla (maʼnolari).

**Pilla** — 1) koʻpgina hasharotlar gʻum-bagining himoya qobigʻi. Odatda, P.ni lichinka gʻumbakka aylanishdan oldin ajratgan ipakdan toʻqiydi. Masalan, pisha oʻrovchilar, kuyalar va boshqa Pilla Talaygina qoʻngʻizlar (mas, uzuntumshuq qoʻngʻiz)ning lichinkasi P.ni oʻzi ajratgan shilimshiqdan yasaydi. Baʼzi hasharotlar (mas, xaltachali kapalaklar) gʻum-bagining rivojlanishi lichinka yashagan gʻilofda davom etadi. Koʻpchilik pashshalarning soxta P.si lichinka tashlagan poʻstdan iborat.

Yomgʻir chuvalchangi, zuluklar, oʻrgimchaklar va ayrim mollyuskalar tuxumi tuxum-P. ichida rivojlanadi;2) ipak qurtining gʻumbakka aylanishidan oldin hosil qiladigan qobigʻi; tabiiy ipak olinadigan xom ashyo. Tut ipak kurti P.sining sanoat ahamiyati katta, shuningdek, xitoy eman ipak qurti, aylant ipak qurti P.laridan ham xom ashyo sifatida foy-dalaniladi. Ipak qurtlari oʻzidan fibroin, seritsin (yopishqoq modda), pigment va boshqa moddalardan iborat ipak chiqarib, oʻz tanasi atrofida kavatmaqavat qilib (40 qavatgacha) P. oʻraydi. P. asosan, qobiq, gʻumbak va gʻumbak-ka aylanish davrida qurt tashlagan teridan iborat. Tirik gʻumbakli P. ogʻirligining 14—24%ni P. qobigʻi, 75— 85% ni gʻumbak, 0,5%ni qurt tashlagan pust tashkil etadi. Bir dona P.dan oʻrtacha 600–800 m ipak tolasi olinadi. Kurt zoti va u ni boqish sharoitlariga qarab P. uzunligi 16 mm dan 46 mm gacha, eni 12 mm dan 24 mm gacha, tirik (gʻumbagi oʻldirilmagan) P. ogʻirligi 1,2—3 g, quruq P. ogʻirligi 0,3— 1,3 g boʻlishi mumkin.

Tut ipak qurti P.si tuxumsimon, silindrsimon yoki urchuqsimon: oq, oqkulrang, sariq, pushti va koʻkish boʻladi, suv oʻtkazmaydi. Tortiladigan P. kapalak ochmasligi uchun issiq havo yoki bugʻ bilan ishlanib, gʻumbagi oʻldiriladi, saklashda buzilmasligi uchun kuri-tiladi. Tirik va quruq P. saralanmagan navli P. aralashmasiga (1, 2-navli va 10% dan ortiq boʻlmagan navsiz P.lar), navsiz P.larga va qorapachoqqa ajratiladi va alohidaalohida qabul qilinadi. 1, 2- navli P.dan kalava holidagi xom ipak, navsiz P.dan ipak ip olinadi. P. gʻumbagi moʻynachilik fermalaridan hayvonlarga ozuqa sifatida beriladi.

Naslchilik ishlari uchun P. ipak kurti tuxumi zavodigy yuboriladi. P.ni mexanik apparatlarda issiq havo bilan dimlash va quritish keng tarqalgan. Ipak tolaning oz yoki koʻp chiqishi ipak kurti zotiga va P. sifatiga bogʻliq (qarang Ipak).

Zohidjon Obidjonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Atmosfera sirkulyatsiyasi** (lot. circulatio — doiraviy aylanish) — gorizontal oʻlchami materik va okeanlarga, qalinligi bir necha km dan oʻnlab km larga teng boʻlgan juda katta koʻlamli havo oqimlari sistemasi. Materik va okeanlar sirtining turlicha isishi, havo oqimlarining ishqalanishi va Yerning aylanishi ta’siridagi ogʻishi, shuningdek toʻlqin va girdoblar hosil boʻlishi (planetar A. s. global A. s.) tufayli vujudga keladi. Havo massalarining koʻchib yurishi kengliklararo va meridianal yoʻnalishda roʻy beradi. Troposferada eng turgʻun oqimlarga passat, antipassat va mussonlar kiradi. Havo massalarining koʻchishi katta koʻlamdagi girdoblar (qarang Siklon va Antitsiklon) tufayli oʻzgarishi mumkin. Stratosferaning yuqori qismlarida havo oqimlari zonal (yozda sharqiy, qishda gʻarbiy yoʻnalishda) boʻladi.A. s. yildan-yilga yoki bir koʻp yillik davrdan boshqa koʻp yillik davrga oʻzgarib turishi Yer atmosferasi Quyoshdan oladigan radiatsiya miqdori b-n, ya’ni Quyosh faolligi b-n belgilanadi (qarang Quyosh radiatsiyasi). A. s. iqlimni shakllantiruvchi muhim jarayon; Yerning har qanday joyidagi iqlim xususiyatlari umuman doimiy A. s.ga, qishloq xoʻjaligida barcha turdagi ishlarni olib borishda muhim ahamiyatga ega boʻlgan ayrim yillar ob-havosining xususiyatlari esa sirkulyatsiyaning yildan-yilga oʻzgarishiga bogʻliqdir. A. s.ni oʻrganish xalq xoʻjaligi va qishloq xoʻjaligini meteorologik ma’lumotlar b-n ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Iosif Aleksandrovich (Shabelevich) Rabinovich**  (13-fevral 1895-yil, Toshkent – 1977-yil 1-oktyabr, Moskva) – sovet haykaltaroshi.

Biografiyasi
------------

Iosif Rabinovich 13-fevral 1895-yilda Toshkentda tavallud topgan. 1912–1916-yillarda Moskva universitetining yuridik fakultetida tahsil olgan. Iosif 1919–1922-yillarda Moskvadagi VXUTEMASda I. S. Efimov va S. T. Kononkov bilan birga tahsil olgan. 1926-yilda haykaltaroshlik bilan bir vaqtda grafikani oʻrganishni boshlagan. 1929–1932-yillarda inqilob rassomlari uyushmasi va 1932-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan.

Rabinovich 1929-yildan boshlab badiiy koʻrgazmalarda qatnashgan. U monumental, monumental-dekorativ, memorial va bogʻ haykaltaroshlik sohalarida ishlagan.

 P. L. Chebishovning byusti

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Государственная Третьяковская галерея. Скульптура первой половины XX века*, 2002.
2. ↑  Костромской областной музей изобразительных искусств*. Советское искусство: живопись, графика, скульптура : каталог*. Khudozhnik RSFSR, 1984.
3. ↑  *«15 лет РККА», художественная выставка*, Каталоги художественных выставок. Выпуск 35. М.: Всекохудожник, 1933 — 192 bet.
**Ahmad Quanovich Jubanov** [1906.16(29).4, Qozogʻistonning hozirgi Oqtoʻba viloyati — 1968.30.5, Olmaota] — qozoq musiqashunosi, kompozitor va dirijyor. Qozoq kompozitorlik musiqasi va musiqashunosligining asoschilaridan. Qozogʻiston xalq artista (1944). Qozogʻiston FAning akad. (1946), Olmaota konservatoriyasining prof. (1947). Leningrad konservatoriyasini tugatgan (1932). Qoʻrmongʻozi nomidagi qozoq xalq cholgʻulari orkestrining tashkilotchisi va dirijyori (1934—45). Sanʼat institutida xalq cholgʻulari kafedrasining mudiri (1945-47; 1954-61), rektor (1945-62), Avezov nomidagi Adabiyot va sanʼat i.-t. institutidagi musiqa boʻlimi mudiri (1961—68). Qozoq xalq musiqasi haqidagi kitob, ocherk va maqolalar muallifi. "Abay" va "Toʻlegen Toʻxtarov" (ikkalasi L. Hamidi bilan) operalari, uvertyurafantaziya, "Abay" simfonik poemasi, qozoq cholgʻulari uchun syuitalar, fortepiano uchun pyesalar, qoʻshiq va romanslar, spektakl va kinofilmlarga musiqalar yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zarina Akbarovna Qurbonova** (1995-yil 6-mayda tugʻilgan, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston) — badiiy gimnastika boʻyicha oʻzbek sportchisi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro darajadagi sport ustasi. 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionati sovrindori.

Zarina Qurbonovaning faoliyati
------------------------------

Zarina Qurbonova — 2000-yilda Navoiy shahrida badiiy gimnastika bilan shugʻullanishni boshlagan, 2011-yildan boshlab esa Lyudmila Polivanova Zarina Qurbonovaga murabbiylik qilishni boshlagan. 2011-yilda Montpellier (Fransiya) da boʻlib oʻtgan badiiy gimnastika boʻyicha Jahon chempionatida jami guruh mashqlarida 47.800 ball toʻplab, oʻn sakkizinchi oʻrinni egallagan. 2013-yil Kiyevdagi (Ukraina) badiiy gimnastika boʻyicha jahon chempionatida guruh mashqlarida ishtirok etib, 27.399 ochko jamgʻarib, oʻn toʻqqizinchi oʻrinni egallagan. Toshkentda boʻlib oʻtgan badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatida koʻpkurash mashqlarda qitʼaning bronza medallarini qoʻlga kiritgan. 2014-yilda Zarina guruh mashqlarida Izmir (Turkiya) da boʻlib oʻtgan badiiy gimnastika boʻyicha Jahon chempionatida ishtirok etgan. Ikki mashq yigʻindisi boʻyicha Oʻzbekiston jamoasi 30.116 ball toʻplab, faqat oʻn oltinchi oʻrinni egallagan. 2015-yilda Stuttgart (Germaniya) da boʻlib oʻtgan badiiy gimnastika boʻyicha Jahon chempionatida ikki mashq yigʻindisi boʻyicha guruh mashgʻulotlarida 32.566 ochko jamgʻarib, dunyoda oʻninchi oʻrinni egallagan. Chechxon (Koreya Respublikasi) da badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatida koʻpkurash bilan guruh mashqlarida bronza medalni qoʻlga kiritgan. 2016-yil aprel oyida Rio-De-Janeyro (Braziliya) da oʻtkazilgan Olimpiya test musobaqalari boʻlib oʻtgan, unda Oʻzbekiston jamoasi Zarina bilan 32.832 ball toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan va shu bilan Olimpiya oʻyinlariga litsenziya olgan. Oʻyin oldidan u Xyuston (AQSh) shahrida jamoa bilan mashgʻulot olib borgan. Braziliyaning Rio-De-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan XXXI yozgi Olimpiya oʻyinlarida guruh mashgʻulotlarida Oʻzbekiston terma jamoasi jami 31.166 ball toʻplab, oʻn ikkinchi oʻrinni egallagan, ammo turnirning final qismiga oʻtmagan. 2016-yili u sport faoliyatini tugatib, Oʻzbekiston gimnastika Federatsiyasida murabbiylik faoliyatini boshlagan.

Havolalar
---------

Zarina Qurbonova haqida

Zarina Qurbonovaning faoliyati (Wayback Machine saytida 2021-08-14 sanasida arxivlangan)
**Ivan Vasilyevich Lipayev** (1865-yil, Samara viloyati – 25-sentyabr 1942-yil, Toshkent) – rus trombonchisi, musiqa tanqidchisi va yozuvchi, jamoat arbobi. Rossiya Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1925).

Biografiyasi
------------

Ivan Vasilyevich 1865-yil Samara viloyati, Bobrovskiy volostining Spiridonovka qishlogʻida oʻqituvchi oilasida tavallud topgan.

Lipayev 1882-yildan Moskva konservatoriyasida tahsil oldi. 1887-yil Moskva filarmoniyasi qoshidagi musiqa va drama maktabining B. Rempening trombon sinfini va 1890-yilda P. I. Blarambergning kompozitsiya sinfini tamomlagan. 1890-yillarning boshlarida Rossiyada birinchi misdan yasalgan musiqa asbobi chaluvchilar kvartetini tashkil etdi. Jamoada I. V. Lipayev, A. K. Marquardt va F. Putkamer (1900-yillarda oxirgi ikkita karnaylarchilar V. G. Brandt va M. I. Tabakovlar bilan almashtirilgan), I. F. Kunst (altohorn). Kvartet tez-tez konsertlarda qatnashgan va u uchun bir qator qiziqarli kamera asarlari yozilgan.

Lipayev 1893–1898, 1903–1912 va 1924–1931-yillar oraligʻida Katta teatr orkestrining artisti boʻlgan. 1907–1917-yillarda S. N. Vasilenko tarixiy konsertlarida orkestr rassomi va inspektori boʻlib faoliyat olib borgan. 1922–1926-yillarda Persimfansda chiqish qilgan. Shuningdek, Ivan dirijyor, dramatik aktyor, oʻqituvchi-musiqashunos va rejissyor sifatida ham ishlagan. 1903-yilda orkestr musiqachilarining oʻzaro yordam jamiyatini tashkil qildi va unga rahbarlik qildi.

Musiqachi Lipayev 1912–1921-yillarda Saratov konservatoriyasida trombon va musiqa tarixidan dars berdi. 1917-yildan professor unvoniga sazovvor boʻldi. 1923–1934-yillar oraligʻida A. G. va N. G. Rubinshteyn nomidagi Moskva musiqa texnikumi va M. M Ippolitova-Ivanova musiqa kollejida musiqa tarixidan dars berdi.

Ivan Vasilyevich birinchi marta 1885-yilda adabiy sohada namoyon boʻldi, oʻshandan beri (baʼzan Samarov va Volgarev taxalluslari bilan) muntazam ravishda tarixiy va publitsistik maqolalar, biografik eskizlar bilan „Novosti dnya" (1885–1901), „Teatr i jizn" (1888–1890), „Russkiy Listok" (1893–1904), „Teatr, izvestiya" (1893–1900), „Teatral" (1895–1897), „Teatr i iskusstvo" (1897–1898), „Muzika i jizn" (1908–1912), „Saratovskiy listok" (1913–1917), „Rabis" (1927–1930) va boshqa gazeta va jurnallarida chiqdi. 1906–1910-yillarda „Muzikalniy trujenik", 1910–1912-yillarda „Orkestr" jurnallarining noshiri va muharriri va 1896–1917-yillarda Rossiya musiqa gazetasining doimiy muxbiri va xodimi boʻldi.

Lipayev 1942-yil 25-sentyabrda Toshkent shahrida vafot etgan.

Uning qoʻlyozmalari Glinka nomidagi Davlat markaziy madaniyat muzeyida saqlanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Иван Липаев: История музыки. Учебное пособие". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
2. ↑  Липаев // *Парфёнова И. Н.* Большой театр России в биографиях музыкантов. — С. 71.
3. ↑  „ЛИПАЕВ Иван Васильевич". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
**Xoʻjand okrugi** – 1926—1929-yillarda SSSR tarkibidagi ittifoq respublika – Oʻzbekiston SSR tarkibidagi oʻnta okrugdan biri. 1929—1930-yillarda okrug Tojikiston SSR tarkibida boʻlgan. Okrugning maʼmuriy markazi va eng yirik shahri Xoʻjand boʻlgan.

Okrug besh tumanga boʻlingan: **Asht** (markazi Asht), **Isfara** (markazi Isfara), **Konibodom** (markazi Konibodom), **Nov** (markazi nomaʼlum) va **Xoʻjand** (markazi Xoʻjand).

Tarixi
------

1925-yilda, Oʻzbekiston SSR tashkil topganidan keyin qisqa vaqt oʻtgach, respublika maʼmuriy-hududiy tuzilish boʻyicha viloyatlarga boʻlinishi joriy etildi. Viloyatlar okruglarga, ular oʻz navbatida boʻlislarga (volost) boʻlingan. Ammo oradan bir yil oʻtmay, 1926-yilda viloyat tuzilmasi tugatilib, respublika okruglarga, ular oʻz navbatida tumanlarga boʻlindi. Xoʻjand okrugi Oʻzbekiston SSR tarkibida edi. 1929-yilda Tojikiston ASSR mustaqil Tojikiston SSRga aylantirildi va Oʻzbekiston SSR tarkibidan chiqarildi. Xoʻjand okrugini Tojikiston SSR tarkibiga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. 1930-yil boshida Oʻratepa okrugi Xoʻjand okrugi tarkibiga qoʻshildi. 1930-yilda okruglar tugatilib, Tojikiston SSR viloyatlarga boʻlinishni boshladi va Xoʻjand okrugi negizida Leninobod viloyati tashkil qilindi.

Xoʻjand okrugi Oʻzbekiston SSR tarkibida boʻlganida shimol va gʻarbdan Toshkent okrugi, janubi-gʻarbdan Oʻzbekiston SSR tarkibida Tojikiston ASSR, janubdan RSFSR tarkibida Qirgʻiziston ASSR, sharqdan Fargʻona okrugi bilan chegaradosh boʻlgan. Okrug mustaqil Tojikiston SSR tarkibiga oʻtkazilgandan keyin shimoldan, sharqdan va gʻarbdan Oʻzbekiston SSR bilan, janubi-sharqdan Qirgʻiziston ASSR bilan, janubdan Tojikiston SSRning Oʻratepa okrugi bilan chegaralangan.

Aholisi
-------

1926-yilgi Butunittifoq aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Xoʻjand okrugi aholisi 206 628 kishini tashkil qilgan. Ulardan 119 213 nafarini tojiklar, 79 940 nafari oʻzbeklardir. Shuningdek, okrugda etnik ozchiliklarni ruslar (3182 kishi) va qirgʻizlar (1946 kishi) tashkil etgan. Okrugda 30 dan ortiq turli millat vakillari yashagan.

Adabiyotlar
-----------

* Administrativnoe delenie Soyuza SSR. M. 1929.
* „История Узбекской ССР",, Ташкент, 1958.

Manbalar
--------

1. ↑  Demoskop Weekly. Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1926

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston SSR okruglari |
| --- |
|  |
| 1926—1930-yillardagi okruglar | 
* Andijon okrugi
* Buxoro okrugi
* Zarafshon okrugi
* Qashqadaryo okrugi
* Samarqand okrugi
* Surxondaryo okrugi
* Toshkent okrugi
* Fargʻona okrugi
* Xoʻjand okrugi (1929-yilgacha)
* Xorazm okrugi
 | 
 |
|  |
| 1935—1941-yillardagi okruglar | 
* Qashqadaryo okrugi (1935—1938)
* Surxondaryo okrugi (1935—1941)
* Xorazm okrugi (1932—1938)
 |

 |
**Ahl ul-kitob** (arab. — kitob ahli, mazmunan oʻz diniy kitobiga ega boʻlgan xalqlar)- islom aqidasiga koʻra, haqiqiy dindorlar (musulmonlar) va „gʻayridin" majusiylar oʻrtasidagi odamlar toifasi. Ular oʻzlariga yubo-rilgan muqaddas kitoblar matnini buzganlar; Muhammad (sav) va uning oxir-gi paygʻambarlik vazifasi toʻgʻrisida eslatilgan gaplar chiqarib tashlangan. A. ul-k.ga xristianlik va yahudiylikka eʼtiqod qiluvchilar kiritilgan. Musul-monlar umuman A. ul-k.ga sabr-toqatli munosabatda boʻlib kelganlar. Bu hol musulmonlar bilan boshqa dindagilar oʻrtasida kelishuv va tinch munosabatlar oʻrnatilishiga imkon bergan, hozir islom davlatlari bilan xristian davlatlari oʻrtasida muloqot olib borish uchun gʻoyaviy asos boʻlib xizmat qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jabor Gʻofurov** (1924 – 1996-yil 27-dekabr) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Tojikiston SSR Aloqa vazirligining Togʻli Badaxshon muxtor viloyatining Xorugʻ operativ-texnika aloqa markazi montajchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (18.01.1958).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1924-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1925-yilda) Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Oʻzbekiston SSR) Garm viloyati (hozirgi Tojikiston Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati Darvaz viloyati) Rubat qishlogʻida tugʻilgan. Millati tojik.

1942-yil may oyida Qizil Armiya safiga chaqirildi. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. 55-gvardiya miltiq (alohida Primorskiy armiyasi) diviziyasining 164-gvardiya miltiq polki tarkibida Shimoliy Kavkazni ozod qilish jangida ishtirok etadi va „Jasorat uchun" medali bilan taqdirlandi. Belorussiyani ozod qilish uchun janglarda koʻrsatgan jasorati uchun u „Qizil Yulduz" ordeni bilan taqdirlangan. Jabor Gʻofurov Polsha va Germaniyada boʻlgan janglarda qatnashadi.

Demobilizatsiyadan soʻng u Tojikiston SSRga, oʻzi tugʻilib oʻsgan Garm viloyatining Qal’ai-Xumb tumaniga qaytdi (1955-yildan respublikaga boʻysunuvchi viloyat, 1965-yildan Togʻli Badaxshon avtonom viloyati tarkibiga kiradi). 1947-yildan Garm operativ-texnikaviy aloqa markazida (ETUS) montajchi boʻlib ishlagan. 1955—1960-yillarda Dushanbe ETUSda montajchi boʻlgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 4-maydagi farmoni bilan aloqa, televideniye va radio eshittirishni rivojlantirishning besh yillik rejasi topshiriqlarini bajarishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun Gʻofurov Jabor Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Oʻroq va Bolgʻa oltin medaliga sazovor boʻldi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (04.05.1971),

Qizil Yulduz (10.12.1944), medallar, shu jumladan

„Jasorat uchun" (29.01.1944),

„Varshavani ozod qilgani uchun" medallari

Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------







1. ↑  Сайт «Герои страны». sfn error: no target: CITEREFСайт\_«Герои\_страны» (help)
2. ↑  Tadjikskaya natsionalnaya ensiklopediya. – T.1. – Dushanbe, 2012. (na tadj. yaz.)
3. ↑  v prikaze Gafurov Javar 1925 g.r.
**Did** (estetikada) — hayot va sanʼatning barcha sohalarida insonning estetik hodisalarni farqlash, tushunish va baholash qobiliyati. D. uzoq ijtimoiytarixiy taraqqiyot, mehnatning turli sohalaridagi tajribalar natijasida vujudga keladi. D.da shaxs, guruh va xalqning olamga estetik munosabati tajribasi inʼikos etilib, uni har bir kishi turli yoʻllar bilan oʻzlashti-radi, oʻz individual estetik faoliyati bilan boyitadi. D. insonga xos fazilat. U yuksak yoki past, keng yoki tor, cheklangan yoki cheklanmagan, nozik yoki sayoz boʻlishi mumkin. D.ning yuksak yoki pastligi biror narsa yoki hodisaga berilgan baho, bildirilgan munosabatda seziladi. D. insonning tabiat, jamiyat, hayot haqidagi tasavvurlari hamda kechinmalari darajasini bildiradi. D. — insonning tarixan shakllanib, oʻzgarib turuvchi maʼnaviy salohiyatlari koʻrinishidir. Muayyan ijtimoiy-tarixiy hodisalar, turli davrlar silsilasi D.ning mazmuni va kurinishiga uz taʼsirini oʻtkazadi. Tabiat, jamiyat, sanʼat va insondagi goʻzallikni xunukliklik, noziklikni qoʻpollikdan, yaxshini yomondan ajrata bilish estetik D. harakteri va darajasini koʻrsatadi. Estetik D. milliy va umuminsoniy xususiyatlarga ega. Milliy xususiyatlar tayin tarixiy sharoit va anʼanalar bilan, umuminsoniy xususiyatlar esa bashariyat maʼnaviy merosi bilan bogʻliq. His-tuygʻusiz, maʼnaviy kechinmasiz estetik D. amal qilmaydi. Estetik D. muhokamasida mavhum tafakkur emas, maʼnaviy tuygʻular, yorqin his-hayajonlar birinchi oʻrinda turadi. Estetik idrok jarayonida, yaʼni biror narsaning estetik qiy-matini belgilashda insonning akliy va hissiy salohiyatlari birgalikda qatnashsada, hissiy mushohada asosiy ahamiyat kasb etadi. Har kimning D.i har xil boʻladi. Shuning uchun D. yoʻnalishini har bir kishining goʻzallik haqidagi tushunchasi belgilaydi. D. insonning faqat muomala madaniyatinigina emas, jamiyatdagi muayyan maʼnaviy darajasini, kamolotini ham koʻrsatadi.

D. insonning kasbi, jinsi, yoshi, madaniyati bilan uzviy bogʻliq. D.sizlik — meʼyorni buzish, uni bilmaslik va unga amal qilmaslikdir. Qoʻpollik va bachkanalik D.sizlik alomatidir. In-son D.i tugʻma emas. U tarbiya orkali takomillashib va taraqqiy etib bo-radi. Yuksak va somom estetik D.ga ega boʻlish kishining ham maʼnaviy, ham ruhiy boyligidan dalolat. Estetik D.i takomillashgan va tarbiya koʻrgan odamning madaniy saviyasi yuksak, axloqiy qiyofasi goʻzal, aqliy va hissiy kechinmalari chuqurrokdir. Insonning sanʼat asarlariga munosabati badiiy D.da namoyon boʻladi. Badiiy D. insonning adabiyot va sanʼat asarlarini tushunib yetish, baholay olish va ulardan zavqlana bilish salohiyatini koʻrsatadi. D.ni shakllantirish va rivojlantirish — estetik tarbiyaning vazifasidir.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Mahmudov T. Mustaqillik va maʼnaviyat, T. 2001.

Tilab Mahmudov.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samsung** (koreyscha: *삼성전자, 三星電子*, „Samson Chonja" Uch yulduz ) — xalqaro kompaniya. Markazi Seul shahrida joylashgan. Samsungning 56 davlatda joylashgan 124 ishxonasida 164 mingdan koʻproq xodim ishlaydi.

Samsung Electronics kompaniyasiga 1969-yil Suvon shahrida *Samsung Electric Industries* nomi bilan asos solindi. Dastlab Musurchelak, kalkulator, muzlatgich, konditsioner va kir yuvish mashinalarini ishlab chiqargan. 12 yil davomida, ya'ni 1981-yilgacha 10 milliondan koʻproq oq-qora televizior ishlab chiqardi.
Rasmiy web-sayt:www.samsung.com

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Samsung*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayt



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 9057740
* BNE: XX223079
* BnF: cb123544420 (maʼlumot)
* GND: 4356504-9
* ISNI: 0000 0001 1945 5898
* LCCN: n85022222
* MusicBrainz: 1ce639a8-4d95-4e49-9c10-6da1fbcccf9c
* NLA: 35773549
* NLK: KAB201715401
* SUDOC: 03253213X
* VIAF: 144098226
* en:WorldCat Identities: lccn-n85022222

 |
**Agrooʻrmon melioratsiyasi** — tuproqning meliorativ holatini va iqlim sharoitini daraxt ekish yoʻli bilan yaxshilashga qaratilgan tadbirlar majmui. Qishloq xoʻjaligi ekinlaridan yuqori hosil olishga salbiy taʼsir qiluvchi qurgʻoqchilik, garmsel, shuproq eroziyasi, qum koʻchishlari kabi tabiat hodisalariga qarshi amalga oshiriladi. Agrooʻrmon melioratsiyasi agrotexnik, gidrotexnik, kimyoviy va qishloq xoʻjaligi melioratsiyasining boshqa turlari bilan birga yerlarni tubdan yaxshilashga xizmat qiladi hamda ularning tabiiy sharoitlariga uzoq muddat taʼsir koʻrsatadi. Oʻzbekistonda birinchi marta togʻ yon bagʻirlarida selga qarshi daraxtzorlar barpo qilishni 1880-yilda N. I. Korolkov Samarqand yaqinida (Omonqoʻton), 1889-yilda S. Yu. Rauner Toshkent yaqinida (Oqtosh) boshlagan edilar. Agrooʻrmon melioratsiyasi ayniqsa, yangi oʻzlashtirilayotgan yerlar (Mirzachoʻl, Qarshi choʻli, Markaziy Fargʻona)da keng rivoj topdi. Oʻzbekiston hududining yirik uch tabiiy zonasida — vodiylarda (ihota, kanal boʻylari, yoʻl yoqalaridagi daraxt-zorlar), togʻlarda (suv eroziyasi va selning oldini olish maqsadida togʻlar yon bagʻrini oʻrmonga aylantirish) va qumli choʻllarda (aholi punktlarini va ekin-zorlarni qum koʻchishidan himoya qilish, yaylovlar unumini oshirish maqsadida daraxt va butalar ekish va sh.k.) ekma oʻrmonzorlar yaratilmoqda (qarang Ihota oʻrmonzorlari). Hamma katta sugʻorish ka-nallari (Janubiy Mirzachoʻl, Katta Fargʻona, Qarshi, Amu-Buxoro va hokazo) boʻylab, shuningdek, suv omborlari atrofida da-raxtzorlar barpo qilingan. Oʻzbekistonda qumliklarni oʻzlashtirish ishlari 30 — 40-yillarda boshlangan. Koʻchma qumlarni fitome-lioratsiya bilan mustahkamlash usullari ishlab chiqildi. Shu yoʻl bilan Buxoro vohasining choʻlga tutash yerlarini qum bosishdan saqlash uchun Qizilqum etaklarida uz. 120 km boʻlgan „Buxoro toʻsigʻi" deb ataluvchi daraxtzor mintaqasi bar-po etildi. Kumloq yerlarni kompleks oʻzlashtirishda turli texnologik usullar (mas, fitomelioratsiya, qumlarni maxsus kimyoviy moddalar bilan mustahkamlash va hokazo) keng qoʻllaniladi. Orol dengizining qurigan qismidagi qumliklarni mustahkamlashda Agrooʻrmon melioratsiyasi usullaridan keng 171foydalanilmoqda. Har yili 10-12 ming ga maydonlarda oʻrmonzorlar bar-po etilmoqda. Koʻkalamzorlashtirilgan maydonlar 70 mingga (1997). Agrooʻrmon melioratsiyasi sohasidagi tadqiqotlar Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi ilmiy tadqiqot instituti (1948) da, Toshkent agrar universitetining oʻrmonshunoslik kafedrasida, qishloq xoʻjaligi taj-riba stansiyalarida olib boriladi.

Adabiyotlar
-----------

* Qayimov, Abduxalil. *OʻzME*. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Foziltepa
**Foziltepa** (*Qangʻli qoʻrgʻoni*) — ilk oʻrta asrlarga oid arxeologik yodgorlik (V asr oxiri — XII-asr). Toshkentning janubi gʻarbida, Izzasoy vodiysida joylashgan. Yodgorlik oʻz vaqtida qangʻlilarning kuzatuv joyi boʻlgan, degan taxminlar bor. Aslida ilk oʻrta asrlardagi badavlat dehqon qasrkoʻshki xarobasi. Ya.Gʻ.Gʻulomov rahbarligidagi Toshkent arxeologiya otryadi tomonidan tekshirilgan (1967—68). F.ning saqlanib krlgan bal. 20 m ga yaqin, uning shim.sharqida qishloq boʻlib, uning izlari 250 m gacha masofada qayd etilgan. Tepalik maydoni 41×35 m.

F.da oʻtkazilgan stratigrafik tadqiqotlar ilk oʻrta asrlarda hayot 2 bosqichda davom etganligini kursatdi: 1) xoʻjalik chiqindilari toʻplangan qatlam va paxsa devor qurilgan davri (5-asr oxiri — 7-asrboshi); 2) paxsa supa ustiga qurilgan mustahkam bino (qasrkushk) mavjud boʻlgan davr (VII asrning 2 yarmi — VIII asr). Foziltepada yashagan ilk odamlar soʻnggi Qovunchi madaniyatiga mansub boʻlganlari, shubhasiz. Foziltepa etagida olib borilgan qazishmalar natijasida tepalik atrofida paydo boʻlgan qishloqning yoshi aniqlangan. Tadqiqotlarga koʻra, qishloq nisbatan tekis yerda (har 2 yerdagi materik qatlam orasidagi farq 0,3 m dan oshmaydi) vujudga kelgan. Qishloq ancha katta hududni qamrab olgan, VI-asrning 2 yarmida uning xarobalarining bir qismida qasr yoki ark binosi bunyod etilgan. Foziltepadan sirlanmagan sopol idishlar: xumlar, xumchalar, dastali koʻzalar, kichik koʻzachalar (VI—VII-asr) topilgan.

Adabiyot
--------

* Drevniy Tashkent, T. 1973.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dezertirlik** (lot desertor -qochoq) — harbiy xizmatni oʻtash tartibiga qarshi jinoyat turlaridan biri; Oʻzbekiston Respublikasi JKga koʻra harbiy xizmatdan boʻyin tovlash maqsadida harbiy qism yoki xizmat joyini oʻzboshimchalik bilan tashlab ketish, shuningdek, shu maqsadda xizmat joyiga kelmaslik D. hisoblanadi. Harbiy xizmatdan qochib yurish, xizmat joyini tashlab ketish jinoyat sanaladi. Boshqa xizmat joyiga oʻtkazilganda, taʼtilda boʻlganda, davolanish tugaganda, xizmat safariga yuborilganda harbiy qism yoki xizmat joyiga yetib kelmaslik ana shu turdagi jinoyatni sodir etish demakdir. D. muddatli harbiy xizmatchi tomonidan sodir etilgan boʻlsa, aybdor 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan, agar zobitlar tarkibidan boʻlgan shaxs, praporshchik, michman yoki harbiy xizmatni kontrakt (shartnoma) boʻyicha oʻtayotgan harbiy xizmatchi tomonidan sodir etilgan boʻlsa, aybdor 5 yildan 10 yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi. D. uchun belgilangan bu javobgarlik faqat tinchlik vaqtida harbiy xizmatni oʻtashda sodir qilingandagina qoʻllanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrosanoat integratsiyasi** — qishloq xoʻjaligi va sanoat tarmoqlarining iqtisodiy, fan-texnika, texnologiya va boshqa xoʻjalik imkoniyatlarini birlashtirish (qoʻshish) orqali ishlab chiqarish va mehnatning umumlashtirilishi. Xom ashyo ishlab chiqarish va uni qayta ishlashni oʻzaro muvofiq holda rivojlantirish kooperatsiya (toʻgʻridan toʻgʻri kontraktatsiya va shartnoma asosida), shuningdek kombinatsiya (xom ashyo yetishtiradigan va uni qayta ishlaydigan korxonalarning tashkiliy birlashishi) yoʻli bilan olib boriladi. Integratsiya jarayonlari, asosan agrosanoat korxonasi koʻrinishida eng izchil rivojlanadi. Boshqarish, rejalashtirish, birgalikda fondlar, moddiy-texnika taʼminotini markazlashtirish, korxonalar, yordamchi xizmat muassasalari yaratish va boshqa pirovard mahsulot olish uchun ishlab chiqarish dagi barcha bosqichlarning uzviy birlashishiga zamin yaratdi. Agrosanoat integratsiyasining rivojlanishi, bir tomondan, qishloq xoʻjaligi sohasiga boshqa sohalarning, birinchi navbatda sanoatning kirib kelishini, ikkinchi tomondan, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining borgan sari umumiy xalq xoʻjaligi bilan uygʻunlashib borishini anglatadi. Tarmoqlararo ba-lans hisob-kitoblariga koʻra, hozirgi paytda qishloq xoʻjaligi sanoatdagi asosiy tarmoqlarning yarmidan koʻprogʻi mahsulotlaridan foydalanmoqda. Agrosanoat integratsiyasining sanoat va xalq xoʻjaligidagi boshqa tarmoqlari bilan qoʻshiluvi qaysi darajada sodir boʻlmasin, ob’ektiv jarayon — integrasiyani bildiradi. Integratsiya natijasida agrar va sanoat faoliyatlarini umu-miy texnologik jarayon asosida yagona xoʻjalik majmui tarzida birlashtiradigan agrosanoat korxonalari, mahsulot yetishtirish, qayta ishlash va tayyor mahsulot olishning barcha bosqichlarini oʻz ichiga oladigan hududiy, tashkiliy va texnologik birlashgan korxonalar majmui boʻlgan agrosanat birlashmalari va mamlakat xalq xoʻjaligi miqyosida agrosanoat maekmui yuzaga keladi. Oʻzbekistonda Agrosanoat integratsiyasining mahsuli boʻlgan dastlabki agrosanoat korxonalari va agrosanoat birlashmalari paxtachilik, qorakoʻlchilik, bogʻdorchilik sohalarida 20-asrning 60-yillarida paydo boʻlgan („so-vxoz-zavod", „kolxoz-zavod"lar). 90-yillarning 2-yarmidan agrofirmalar tuzila boshladi. Agrosanoat integratsiyasi agrosanoat ishlab chiqarishning maz-muni, agrosanoat korxonalari, agrar-sa-noat birlashmalari va agrar-sanoat maj-mualari bu jarayonning turli shaklda rasmiylashuvidir. Agrosanoat integratsiyasida .Agrosanoat integratsiyasi rivoji fan-texnikaning yangi yutuqlariga tayangan holda eng yuqori mehnat unumdorligini taʼminlash va harajatlarni keskin kamaytirishga xizmat qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GOLDONI (Goldoni) Karlo (1707.25.2, Venesiya - 1793.6.2, Parij) — italyan dramaturgi, italyan teatri islohotchisi, milliy komediya asoschisi. Dastlabki asarlari ("Momolo kortezan", 1738; "Momolo Brenteda", 1739; "Sinish", 1741) dayoq niqoblar komediyasi (syujetning qisqa sxemasidan iborat ssenariy asosida tayyorgarliksiz tomosha yaratish)ni isloh qilgan. Mazkur asarlar muqim matnga, aniq insoniy harakterlarga, maʼrifatparvarlik gʻoyalari singdirilgan, jamiyatning illatlarini tanqid qiluvchi mazmunga ega edi. Ayni paytda G. niqoblar komediyasining afzal tomonlarini — xushchaqchaqlik, syujet rivojidagi izchillikni saklab qolgan. G. 155 komediya, 18 tragediya, 94 libretto yozgan. Teatr tarixiga oid "Memuarlar" (1784—87) muallifi. "Mehmonxona bekasi", "Ikki boyga bir malay" va b. komediyalari oʻzbek tiliga tarjima qilinib, Muqimiy teatrida sahnalashtirilgan.

Goldoni Karlo

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zohir Qoʻchqor oʻgʻli** (1920, Buxoro viloyati) — oʻzbek baxshisi. Doston va termalar kuylashni bobolari Rahmon va Quvvat baxshi (19—20-asr) lardan oʻrgangan. Islom shoirnint shogirdi. "Ernazarxon", "Nurali", "Goʻroʻgʻli" turkum dostonlari, "Tillo qiz" va b. dostonlarni mahorat bilan kuylagan. Undan "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Hasanxon", "Avazning Yulduzkoʻz pariga borishi", "Oytoʻra bilan Mastura", "Kunlarim" kabi 20 dan ortiq doston va koʻpgina termalar yozib olingan. Oʻzbekiston FA Qoʻlyozmalar instituti chiqargan "Oʻzbek xalq dostonlari katologi" (1986)da Z.ning 21 dostoni (va-riantlari b-n) tavsifi bor.

Manbalar
--------

* Hasanxon [nashrga tayyorlovchi M. Mir-zayeva]. T. 1969.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Ravshanbek Inomjonovich Siddiqov** (1952-yil 7-aprel, Qoʻrgʻontepa tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik agronom olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (2008), professor (2022).

Biografiyasi
------------

Ravshanbek Siddiqov Andijon viloyati, Qoʻrgʻontepa tumani 1952-yil 7-aprelda tugʻilgan. 1975-yilda Andijon paxtachilik institutini tamomlagan. Mutaxasisligi olim agronom. 1968—1985-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Frunze" nomli sovxoz ishchisi, 2-brigada boshlig‘i, jismoniy tarbiya bo‘yicha yo‘riqchi, fuqarolar mudofaasi boshlig‘i, Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi tuman qoʻmitasi mas’ul kotibi, muhandis-irrigator, direktor o‘rinbosari, bosh agronom, partiya qo‘mitasi kotibi, 1985—1986-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Dzerjinskiy" nomli sovxoz partiya qo‘mitasi kotibi, 1987—1988 yillarda sovxoz direktori, 1988—1988-yillarda Andijon viloyati partiya qo‘mitasi tashkiliy ishlar bo‘limi yo‘riqchisi, 1988—1992-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Dzerjinskiy" nomli sovxoz direktori, 1992—1994-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani „Sharof Rashidov" nomli davlat xo‘jaligi direktori, 1994—1996-yillarda Andijon viloyati „Xo‘jaobod" dehqonchilik sanoati uyushmasi bosh boshqaruvchisi, 1996—1999-yillarda Qo‘rg‘ontepa tumani hokimi, 1999—2002-yillarda Andijon viloyati „Xo‘jaobod mevalari" agrofirmasi bosh direktori, 2002—2014-yillarda Sug‘oriladigan yerlarda g‘alla va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot instituti direktori lavozimida faoliyat yuritgan. 2014-yildan Don va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot instituti direktori. 

### Ilmiy faoliyati

Ravshanbek Siddiqov 1996-yilda qishloq xo‘jaligi fanlari nomzodi, 2008-yilda qishloq xo‘jaligi fanlari doktori ilmiy darajasini, 2012-yildan Rossiya fanlar akademiyasining akademigi, 2022-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Olim tomonidan 35 dan ortiq boshoqli don ekinlarining yangi navlari yaratilgan. Ravshanbek Siddiqov 2 ta monografiya, 200 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 25 yil" esdalik nishoni (2016);
* „O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi fidoyisi" ko‘krak nishoni (2020);
* „Do‘stlik" ordeni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Дон ва дуккакли экинлар илмий-тадқиқот институти".
3. ↑  „Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида" (25-avgust 2021-yil).
4. ↑  „Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида" (25-avgust 2021-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |