recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"OʻZBEKISTON QIYIN ERIYDIGAN VA OʻTGA CHIDAMLI METALLAR KOMBINATI" AKSIYADORLIK JAMIYATI — rangli metallurgiya sanoati korxonasi. Chirchiq shahrida joylashgan. Elektrotexnika, poʻlat eritish, kon burgʻulash va texnikaning turli sohalarida qoʻllaniladigan molibden va volfram kukunlari va simlari, molibdendan kompakt mahsulotlar, kukun metallurgiyasi va eritish usullarida sof nodir yer metallari va volfram, molibden, reniy monokristallari, prokat qilib choʻzilgan mahsulotlar va ulardan quymalar, kesuvchi va togʻ parmalovchi asboblar uchun metallokeramik qattiq quymalar, elektr lampochkalar, xalq isteʼmoli mahsulotlari ishlab chiqaradi. Ingichka volfram va Qoʻytosh volframmolibden konlari rudalari hamda mis rudalaridan ajratib olinadigan molibden negizida ishlaydi. Korxona 1951-yilda Oʻzbekiston qattiq qotishmalar zavodi nomi bilan qurila boshlagan, 1navbati 1956-yil 5-noyabrda ishga tushirilgan. 1959-yildan Oʻzbekiston kiyin eriydigan va oʻtga chidamli metallar kombinati. 1963-yilda jahonda 1marta molibden konsentratsiyasini nitrat kislota bilan ishlab olish texnologiyasi amalga oshirildi, bu esa molibden chiqindilarini qayta ishlash va zanglamaydigan poʻlat jihozlardan foydalanish imkonini yaratdi. 1973-yildan sunʼiy sheyelitni uzluksiz choʻktirish va ajratib olish hamda pulsatsion uskunalardan foydalanib, volframat kislotasini yuvish texnologiyasi joriy qilindi. 1975-yilda sanoat oqavalaridan ammiak va boshqalar zararli moddalarni ajratib olish qurilmasi, 1977-yilda eng yirik sexlaridan biri — eritishprokat sexi ishga tushirilgan. 1996-yildan korxonada elektr lampochkalarini ishlab chiqarish oʻzlashtirildi. Korxona 2002-yil iyunidan ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 13 asosiy va 12 yordamchi sexlari bor. Korxona tarkibida korxona ixtisoslashuvining turli yoʻnaliiglarida ishlaydigan "Metall keramika" Oʻzbekiston— Belarus, "EKO Texnolodji" Oʻzbekiston — Panama, "Aziya Renium Resurs" Oʻzbekiston — Britaniya, "Oʻzmetall Texnolodji" Oʻzbekiston — Isroil qoʻshma korxonalari tashkil etilgan. 1995-yilda korxona mahsulotlari "Oltin globus" (Daniya) sovriniga sazovor boʻldi. Moskva shahrida vakolatxonasi bor.

Adabiyot
--------

* Maksudov P.S. Uzbekskiy kombinat tugoplavkix i jaroprochngx metallov, Minsk, 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abduvali Abdusamatovich Abduvahobov** (1941.11.7, Toshkent) — Oʻzbekiston fanlar akademiyasi akademik (1995). Kimyo fanlari doktori (1979), professor (1981). Toshkent Davlat Universiteti bitirgan (1965). Oʻzbekiston fanlar Bioorganik kimyo institutida laboratoriya mudiri (1973-yildan), shu institut direktori (1987- 93), Oʻzbekiston fanlar Kimyo-texnologiya va Yer haqidagi fanlar boʻlimining raisi (1992- 94), vitse-prezidenti (1994-97). A. fiziologik faol moddalarning noziq organik sintezi, stereokimyo, qisqa mo-lekulali bioregulyatorlar molekulyar taʼsir mexanizmining kimyoviy mohiyati ustida tadqiqotlar oʻtkazgan. Uning rahbarligida hasharotlarning kimyoviy ekologiyasi bilan bogʻliq izlanishlar olib borildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdusattor Eshonqulov** (1916.10.2 — Toshkent —1997.9.12) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, mayor. Toshkent toʻqimachilik kombinatida usta yordamchisi boʻlib ishlagan. 1937-yildan armiyada. Volsk harbiy aviatsiya texnika bilim yurtini (1939), Voronej uchuvchilar harbiy aviatsiya maktabini (1942), Balashov uchuvchilar harbiy aviatsiya maktabini tugatgan (1943). 1944-yildan 62-shturmchi aviatsiya polki (2-Belorussiya fronti, 4-havo armiyasining, 233-shturmchi aviatsiya diviziyasi) zveno komandiri. Eshonqulov 1945-yil aprelgacha 100-marta jangovar parvoz qilib, dushman qismlariga anchagina talafot keltirgan. Koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan (1945.18.8). Urushdan keyin harbiy havo kuchlari aviatsiya qismlarida xizmat qilgan. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Momaqaldiroq** yashin tufayli gumburlab chiqadigan tovushdir. Yashin tabiati va tinglovchidan uzoqligiga qarab, momaqaldiroq keskin, qattiq yoki uzoq, kuchsiz eshitilishi mumkin. Yashin bosim va haroratni keskin koʻtarib, chaqmoq ichi va atrofidagi havoni tez kengaytiradi. Oʻz navbatida havoning bu kengayishi tovush shok-toʻlqinini yaratadi va momaqaldiroq gumburlaydi. Yashingacha masofa tinglovchi tomonidan chaqmoq chaqishi va momaqaldiroq eshitilishi vaqtlari orasidagi intervalga asoslanib hisoblanishi mumkin.

**Momaqaldiroq** — qisqa vaqt davom etadigan, chaqmoq chaqib, elektr razryadi — yashin bilan kuzatiladigan atmosfera hodisasi; yashin yoʻli boʻylab havoning tezda isib kengayishidan hosil boʻladigan portlash toʻlqini. M. vaqtida bulutlar orasida yoki bulut bilan Yer orasida yashin paydo boʻlib, qattiq gumburlagan tovush chikddi. Tovush yashin yoʻlining har xil nuqgalaridan kuzatuvchiga bir vaqtda kelmaydi, balki bulut bilan Yer sirtida bir necha marta qaytib, har xil vaqtda kelgani uchun gumburlash davomli boʻladi. M. odatda, 15–20 km gacha eshitiladi. M. yomgʻirli bulutlarda hamda namlikka toʻyingan, harakatchan havo massasida vujudga keladi. Yomgʻirli bulutlarning balandligi 7–15 km, yuqori qismi temperaturasi 15° —20° dan oshmaydi. Ular suv tomchilari va muz kristallaridan iborat. M.li bulutlarning hajmi bir necha yuz km1 dan ming km³ gacha boʻlib, undagi suv va muz zarralarining massasi 106 — 107 t, potensial energiyasi 1013—10’4 J, yaʼni megaton quvvatli termoyadro bombasining energiyasiga teng. M.dagi elektr zaryadi 10—100 Kl, orasidagi masofa 1–2 km dan 10 km gacha, elektr razryadlari vaqtida elektr toki kuchi 10—100 A gacha yetadi. Sayyoramizda bir vaqtda 1800 tagacha M. kuzatilishi mumkin. M shim. ken-gliklarda juda kam buladi, lekin yoz oylarida Markaziy Arktikada ham kuzatiladi. Oʻrta kengliklarda yilning 10— 15 kuni M. bilan oʻtadi. M. yezda quruqpikda, qishda okeanlar ustida koʻp boʻladi. M. subtropik yerlarda juda kam boʻlib, ek-vatorda havo harorati yuqori, namligi katta boʻlgan paytlarda kuchli oʻtadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | 
Thunder

Momaqaldiroq

---

 |
| *Faylga murojaat etishda muammo bormi? Qarang: Media.* |

Havolalar
---------

* Momaqaldiroq haqida Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-10-15).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moloss** (qadimgi yunoncha: *Μολοσσός*) — qadimgi yunon mifologiyasida Neoptolem va Andromaxning toʻrt oʻgʻlidan biri. Lisimax manbalariga koʻra Neoptolemus va Lanassaning oʻgʻli.

Otasining oʻlimidan soʻng, u onasi bilan Epirusga koʻchib oʻtdi. Helen dan keyin Epir shohi boʻldi. U otasi uchun Orestdan oʻch olmoqchi boʻlib, uni Afinada aybladi. Epir xalqi undan kelib chiqqan.

Epigram qiroli Pirrus oʻzini Molossning avlodi deb atagan (boshqa manbaga koʻra, Piela).

Epirdagi hudud va u yerda yashagan qabilalar uning nomi bilan atalgan.

Evripid tragediyasining qahramoni „Andromache". Qanotlarda „Molossus bolalari" Ovid tomonidan eslatib oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Еврипид*. Andromaxa 25.
2. ↑   Мифы народов мира. — М. 1991—1992. — В 2 тт. — Т. 2. — С. 169.
3. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Мифологическая библиотека VI 12.
4. ↑  *Pavsaniy*. Описание Эллады I 11, 2.
5. ↑  *Драконций*. Tragediya Oresta 864, 890.
6. ↑   Примечания А. А. Тахо-Годи // Платон. Собрание сочинений. — М. 1990-94. В 4 тт. — Т. 4. — С. 736.
7. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi I 13, 3.
8. ↑  *Античные мифы и легенды* — 206 — 207 bet.
9. ↑  *Овидий*. Metamorfozi XIII 717—718.
**Petrofizika** — togʻ jinslari fizik xossalarini ularning mineral tarkibi, strukturasi va paydo bulish tarixi bilan bogʻliqligini oʻrganuvchi fan. P. geofizik tadqiqotlar negizida vujudga kelib, qattiq jins fizika-si, tajribaviy petrografiya va mineralogiya, muhandislik geologiyasi va textonika, foydali kazilmalar taʼlimoti bilan uzviy bogʻliq holda rivojlandi. "P." tushunchasini fanga nemis geofizigi F. Fyorlix kiritgan. P. togʻ jinslari xususiyatlarini bevosita dala sharoitlarida petrografik me-todlar, geofizik va kosmofizik tad-qiqotlar, shuningdek, lab. usullari yordamida aniklaydi. Tadqiqotlar natijasida olingan materiallar xossalariga koʻra tasniflanadi, togʻ jinslari xossalarini oʻrganish natijasi petrografik tasniflar, petrografik harita va kesmalar koʻrinishida ifo-dalanadi. Aniqlanayotgan parametrga koʻra, petrotezlik, petromagnitlik, petrozichlik va boshqa haritalar tuziladi; buning natijasida alohida rayonlarning petrofizik tasnifi aniklanadi. Togʻ jinslarining petrofizik xususiyatlari Yer poʻsti turli qismlarining rivojlanish tarixi bilan bogʻliq boʻladi. Togʻ jinslari fizik xususiyatlariga ularning kimyoviy mineral tarkibi va tuzilishi kanchalik taʼsir etishini oʻrganib, togʻ jinslarining fizik pa-rametrlarini mineral tarkibiga kura aniklash mumkin. Petrofizik tad-qiqotlarda togʻ jinslari anizotro-piyasi hodisasiga alohida ahamiyat beriladi.

P. alohida togʻ jinslarining fizik xususiyatlari haqidagi maʼlumotlardan foydalanib, konkret termodinamik sharoitlarni aniklaydi va togʻ jinslari xususiyatlarini yuqori bosim va temperatura taʼsirida oʻrganish imkoniyatini beradi. Bunday dastlabki tadqiqotlar 1950-yillarda AQSH olimlari tomonidan olib borildi va keyin boshqa mamlakatlarda rivojlantirildi.

Oʻzbekistonda 1960-yillar oʻrtalarida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Geologiya va geofizika instituti olimlari I.H.Hamroboyev, E.Is-kandarov, A.Musayevlar togʻ jinslarining petrofizik xususiyatlarini fizik-mexanik modellash ustida ilmiy tadqiqot ishlari olib bordilar. P. rudali jinslar uyumini topish hamda togʻ jinslari ge-nezisi va seysmik xrdisalarni aniqlash maqsadida Yer pustining chuqur qatlamlarini oʻrganish bilan bogʻliq holda alohida ahamiyat kasb etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kukrinikslar** (uch rassom familiyasi va ismining dastlabki harflaridan olingan taxallus) — uch kishidan iborat rassom va grafik rassomlarning ijodiy jamoasi: Koʻpriyanov Mixail Vasilyevich (1903—1991); Krilov Porfiriy Nikitich (1902— 1990); Sokolov Nikolay Aleksandrovich (1903—2000). K. xalq rassomlari, Badiiyot akadimyasi haqiqiy aʼzolari, Mehnat qahramonlari. 1924-yildan hamkorlikda ijod qilib, hayotiy rasmlar bilan gaz. va jur.larda chiqa boshlashgan; hajviy rasmlar ustasi sifatida shuhrat qozo-nishgan va jahonga tanilishgan. K. ichki va tashqi xalqaro hayotga oid oʻtkir maz-munli turkumlar ("Transport", 1933— 34; "Urush olovini yoquvchilar", 1953— 57 va boshqalar), tashviqiy plakatlar ("Dush-manni ayamasdan tor-mor qilamiz va yanchib tashlaymiz", 1941 va boshqalar), kitoblarga ishlangan bezaklar (M.Ye.Saltikov —Shched-rin, 1939; A.P.Chexov, 194046; M. Gorkiy, 1933, 1948-49 va boshqalar), kartivalar ("Eski xoʻjayinlar", 1936—37; "Oqibatda", 1947—48 va boshqalar) va boshqa asarlar mualliflaridir. K. hamkorlikda asarlar yaratishsada, har biri alohida ijodiy uslubga ega, portret, manzara va vatyurmort janrlarida asarlar yaratishgan. Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyiga K. asarlaridan ("Moskva chekkasi", 1941) namunalar qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mom** (qadimgi yunoncha: *Μῶμος* qadimgi yunoncha: *Μῶμος* „masxara, haqorat") — qadimgi yunon mifologiyasida  masxara, haqorat, tanqid xudosi. Nyukta va Erebning oʻgʻli , Gipnosning ukasi. Kulgi xudosining haykali Likurg tomonidan oʻrnatilgan. Masallarda yodga olinadi. Aflotun  Momning tirnoq ostidan kir qidirishlarini eslatib oʻtadi.

Zevs uning gʻarazli maslahati bilan Troyan urushiga yoʻl qoʻyadi, chunki Mom odamlardan va ularga yordam beruvchi xudolardan nafratlangan. Alal-oqibat, Mom xudolarni (Zevs, Afina, Poseydon) tinimsiz qoralagani uchun Olympdan haydalgan.

Afroditadan bitta ham nuqson topa olmagach, gʻazabi chiqib ketadi.

Sofoklning „Mom" (bir sahifasi ham yetib kelmagan) va Eretriyalik Axeyaning „Mom" satira dramalari qahramoni.

Qabul qilish
------------

Mom — XVII—XVIII asrlarda Yevropa teatrida (shu jumladan musiqiy) mashhur qahramon — Fransiyada (Anri Demaretning „Momning sevgilari" operasi; 1695-yil), Angliyada (J. Drayden „Dunyoviy niqob"; 1700-y.), Germaniyada (I.S. Baxning „Fibus va Pan musobaqasi" kantatasi qahramoni; BWV 201).

Mom XX asrda Xarkov yozuvchisi G.L. Oldining „Och koʻzlarning tubsizligi" turkum romanlarining qahramoni hamda Boris Akuninning „Jack of Spades" qissasida firibgar va hokazo.

Mom — Kostas Varnalisning „Yorqin nur" poemasining bosh qahramoni.

Adabiyotlar
-----------

* Lucian. Zevs fojiasi; Xudolar yigʻilishi.
* N. LEKIN. Kuhn. Qadimgi Yunoniston afsonalari.
* Zamonaviy lugʻat-maʼlumotnoma: Antik dunyo. Comp. M. I. Umnov. M.: Olimp, AST, 2000

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.170, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.407
2. ↑  Gesiod. Teogoniya 214; Lukian. Sobranie bogov 14
3. ↑  Plutarx. Likurg 25, po Sosibiyu
4. ↑  Sm. Platon. Gosudarstvo VI 487a
5. ↑  Я. Мочос*. Современная греческая литература*. Москва: Издательство "Наука", 1973 — 68—75 bet.
**Tarjiʼband** (arab. — qaytarish, takrorlash; band) — mumtoz adabiyotda lirika janrlaridan. T. gʻazal kabi qofiyalanib, 5 baytdan 12 baytgacha boʻladi, har bandi bir vaznda yozilib, bandlar oxirida boshqa bir bayt takrorlanib keladi. Bandlar takrorlanuvchi bayt — tarjiʼ vositasida oʻzaro bogʻlanishi tufayli T. deb yuritiladi. Barcha bandlarning oxiri oʻsha takrorlanadigan bayt bilan mazmun jixatidan uzviy boitanib keladi. T.da takrorlanadigan ushbu bayt bayt boshi deb aytiladi.

Shayx Axmad ibn Xudoydod Taroziy "Funun ulbalogʻa" asarida T.ni 5 turga ajratadi: 1) har bandning qofiyasi boshqacha boʻladi, lekin bayt takrori saqlanadi; 2) barcha bandlar bir qofiyada aytilib, tarjiʼ bayti takrorlanmaydi, balki har bandning oxirida boshqa bir bayt keladi; 3) barcha bandlar, jumladan tarjiʼ baytlar ham bir qofiyada yoziladi; 4) har bir band alohida, shuningdek, tarjiʼ baytlar ham gʻazal kabi qofiyalanadi (1misrasida qofiya boʻlmaydi) va ularni jam etsa, yaxlit gʻazal koʻrinishini oladi; 5) har bir bandning ham, tarjiʼ baytning ham qofiyasi alohidaalohida boʻladi.

T. da shoirlar koʻpincha falsafiy qarashlari, fikrmuloqazalarini ifodalashgan. Bu jihatdan Saʼdiy, Hofiz, Navoiy va Furqatlarning tasavvufiy mazmundagi T.lari mashhur. Mas. Navoiy:Xarobot aro kirdim oshuftaholMay istarga — ilgimda singan safol.—bayti takrorlanib keladigan mashhur T.ida oʻzining olam va odam toʻgʻrisidagi falsafiy qarashlarini tasavvuf taʼlimoti bilan bogʻlab aks ettiradi. Oʻzbek adabiyotida T. janrining dastlabki mukammal namunalarini Navoiy yaratgan. "Xazoyin ulmaoniy"da 4 ta T. mavjud boʻlib, ularning ikkitasi 10 band (biri 10, ikkinchisi 11 baytdan), uchinchisi 8[11 (ikki band 12) baytdan], toʻrtinchisi 7 (8 baytdan) ni tashkil etadi. Ularning barchasi falsafiy mazmunda.

Oʻzbek adabiyotida, shuningdek, Yusuf Amiriy, Nodira, Ogahiy, Avaz, Uvaysiy, Ravnaq, Furqat, Miriy va boshqalar T. lar yozishgan. Zamonaviy shoirlardan Habibiy, V. Saʼdulla, Chustiylar T. yaratishgan. Lekin bu T. larda mehnat nashidasi, vatanga va yorga muhabbat tuygulari tarannum etilgan.

Ad.:Ayniy S, Asarlar, 8j. T. 1967; Adabiy turlar va janrlar, 2j. 1992.

Ergash Ochilov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Petrodvorets** (1944-yilgacha Petergof) — Rossiya Federatsiyasi Leningrad viloyatidagi shahar. Sankt-Peterburg shahar maʼmuriyatiga qarashli, Fin qoʻltigʻining janubiy sohilidagi pristan. Petrodvorets stansiyasi (Noviy Petergof). Soatsozlik zavodi bor. Aholisi 81,8 ming kishi (1998). Saroybogʻ muzey qoʻriqxonasi, P.dagi dastlabki qurilishlar Pyotr I buy-rugʻiga binoan, 1709-yilda boshlangan. Podsho bu yerda yozgi qarorgoh yaratishni maqsad qilgan. Unda dunyoga mashhur saroy-bogʻ ansamblini vujudga keltirishda xorijdan chaqirilgan koʻplab meʼmor va bogʻbon, rassom, naqqosh, haykaltarosh va boshqa mutaxassislar kat-nashgan. Ansamblning markazi — Katta Saroy. U dengiz boʻyidagi tepalikka dastlab ikki qavatli qilib solingan (1714—28), 1747—52 yillarda saroyni V. V. Rastrelli barokko uslubida kayta kurgan va kengaytirgan. Saroyning janubiy tomonida 5 favvorali Yuqori bogʻ (15 ga), shimoliy tomonida Pastki bogʻ (102,5 ga) joylashgan (ikkalasi ham 1714— 25). Pastki bogʻda ulkan favvoralar majmuoti bor. Saroy qarshisiga katta sharshara qurilgan boʻlib, u koʻplab favvoralar, tillarang jez haykallar, barelyeflar, vazalar bilan bezatilgan. Katta sharshara "Samson choʻmichi" deb atalgan hovuzga oqib tushadi. Hovuz oʻrtasida "Sher ogʻzini yirtayotgan Samson" nomli monumental haykallar gu-ruhi joylashgan "Choʻmich" atrofiga italyan favvoralari ("Kosalar") va kolonnalar (1803) oʻrnatilgan. Katta sharshara atrofidan turli tomonga qaratib toʻgʻri va uzun xiyobonlar qurilgan. Shimoliy tomonga ketgan 2 ta xiyobon kanalni aylanib, "Choʻmich"dan dengiz tomonga, shimoli-gʻarbga ketgan xiyobonlar "Momohavo" favvorasiga va Ermitaj paviloniga (1721—26, meʼmor I. F. Braunshteyn) olib boradi. Shim.-sharqqa ketgan xiyobon "Odamato" favvorasiga va Monplezir saroy majmuasiga (1714—26) olib boradi. 18-asrda va 19-asr oxirida saroy va pavilonli, manzarali bogʻlar yaratilgan [Angliya bogi, 1774—94, meʼmor J.Kvarengi, Aleksandriya bogʻi, 1826—29, meʼmor A. A. Menelas, Aleksandr bogʻi (1830)]. 1941—44 yillarda, urush davrida ne-mis fashistlari tomonidan vayron qilingan P. dastlabki loyiha asosida qayta tiklandi. 14 favvora va kaskad (zinapoyali ariq)lar ishga tushirildi, saroy va pavilonlar taʼmirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sorbentlar** (lot. sorbens — yutuvchi) — gaz, bugʻ va erigan moddalarni yutish uchun qoʻllanadigan qattiq yoki suyuq moddalar. Yutuvchi modda sorbent, yutiladigan modda esa sorbtiv yoki sorbat deyiladi. Adsorbsiya, absorbsiya va kapillyar kondensatsiya kabi oddiy jarayonlar yigʻindisidan iborat murakkab fizikkimyoviy jarayon sorbsiyadir. Agar sorbtivning yutilishi uning sorbent bilan taʼsirlanishi natijasida boʻlsa, bunday jarayon xemosorbsiya deb ataladi. Xemosorbsiya koʻpincha sorbent satxida sodir boʻladi. Faollangan kumir, silikagel, alyuminiy oksid, seolitlar koʻplab ishlatiladigan S.dir. Sintetik ionlovchi smolalar (qarang Ionitlar) ham muxim S. hisoblanadi. Suyuq S. kimyo sanoatida qoʻllanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
***Petrobrasaurus puestohernandesi*** (lat.) — zamonaviy Argentina hududida yuqori boʻr davrida (89,3—83,5 million yil oldin) yashagan Saltasauridae oilasiga mansub sauropod dinozavrlari turi.

Oʻrganish tarixi
----------------

Birinchi marta XXI asrning boshlarida *Petrobras* tomonidan *Rincón de los Saucesda* joylashgan *Puesto Hernandez* neft konida topilgan. 2006-yil kuzida va 2007-yil bahorida skeletlar Museo de Rincón de los Mousa, El-Komaje universiteti va Saragosa universiteti ekspeditsiyalari tomonidan qazilgan.

Bu tur 2011-yilda paleontologlar Leonardo Filippi, Xose Ignasio Kanudo, Rodolfo Garsiya, Alberto Garrido, Leonardo Salgado, Ignasio Serda va Alexandro Otero tomonidan nomlangan va tavsiflangan. Jinsning nomi ushbu neft kompaniyasi *Petrobrasdan* olingan. Turlarning nomi *Puesto Ernandes* neft koniga tegishli.

Taʼrif
------

MAU-Pv-PH-449holotipi Neuken viloyatida, Santon davriga oid plottier (Plottier) geologik shakllanishida topilgan. U bosh suyagisiz boʻlak skeletdan iborat boʻlib, boʻyin umurtqalari qismlarini, qovurgʻalarni, oltita oldingi dumli umurtqalarni, chevronlarni, chap oyoq kaft suyagining toʻrtta boʻlagini, son suyagini, chap pastki oyoqning yuqori qismlarini, oʻng tibianing pastki qismini oʻz ichiga oladi, chap yonbosh va pubisning pastki qismlari. Suyaklar bir kishiga tegishli boʻlib, 60 m² maydonda joylashgan.

*Petrobrasaurus* juda katta sauropod boʻlib, uzunligi taxminan 20 metr va balandligi 4 metrdan oshadi. Yelka suyagining uzunligi 1,2 metr, sonning uzunligi 157 santimetr.

Sistematikasi
-------------

2011-yilgi kladistik tahlil bu jinsni Titanozavr sinfidan boshqa joylashtirmadi. *Petrobrasaurus* umumiy tuzilishi *jihatidan Lognkosauria* kladasi aʼzosi Mendozasaurusga juda oʻxshaydi. Ushbu tahlilga koʻra, yangi tur, bir qator boshqa titanosauridlar bilan bir qatorda, Eutitanosauria sinfining filogenetik daraxti tagida joylashgan. 2013-yilda jins Saltasauridae oilasiga koʻchirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Petrobrasaurus puestohernandezi*" (en). *Paleobiology Database Classic*. 29-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2016-yil.

.
2. ↑  Filippi L. Canudo J. I. Salgado J. L. Garrido A. García, R. Cerda I. & Otero A. 2011. „A new sauropod titanosaur from the Plottier Formation (Upper Cretaceous) of Patagonia (Argentina)". *Geologica Acta* **9**(1): 1—23.
3. ↑  Coria R. A. Filippi L. S. Chiappe L. M. Garcia R. and Arcucci A. B. 2013. *Overosaurus paradasorum* gen. et sp. nov. a new sauropod dinosaur (Titanosauria: Lithostrotia) from the Late Cretaceous of Neuquén, Patagonia, Argentina. *Zootaxa* **3683**(4): 357—376.
Spagetti muzqaymoq
**Spagetti muzqaymoq** (nemischa:) — vanilli muzqaymoqdan tayyorlangan nemis shirinligi boʻlib, muzqaymoq asosi maxsus pressdan oʻtkazilib, qulupnay sousi va oq shokolad qirindisi bilan bezatiladi. Koʻrinishidan pomidor sousi va parmesan bilan bezatilgan italyan spagettisini yodga soladi. Spagetti muzqaymoq 1969-yilda Germaniyada italyan oshxonasi, xususan italyan muzqaymoq-qahvahonalari rivojining choʻqqisida paydo boʻlgan. Spagetti uslubidagi muzqaymoq shirinligi tezda mashhurlikka erishdi.Kafeda bolalarga spagettili muzqaymoq berishganida, kichkintoylar uni sevimli shirinliklari oʻrniga haqiqiy spagetti keldi deb oʻylab koʻzlari yoshga toʻlgan. Hozirda Germaniyada spagettili muzqaymoq deyarli urfdan chiqib ulgurdi. U oʻz oʻrnini ekzotik taʼmga ega, olib ketishga qulay stakandagi muzqaymoq turlariga boʻshatib berdi. 2014-yilda spagettili muzqaymoq kutilmaganda Nyu-Yorkda mashhurlikka erishdi.

Ikki italyan muzqaymoq ishlab chiqaruvchisi bir vaqtning oʻzida retseptning muallifligini daʼvo qilishgan. Ularning hech biri ixtirosini oʻz vaqtida patentlamagan. Eng ishonarli manbalarga koʻra, spagettili muzqaymoq ixtirochisi Mannheimlik muzqaymoq ishlab chiqaruvchining 17 yoshli oʻgʻli Dario Fontanella boʻlib, u otasining kafesida xandon pistali, limonli va qulupnayli muzqaymoqdan italyan trikolorini yasash uchun shpetsle pressidan foydalangan. Lekin unda faqat tez eriydigan koʻp rangli lagʻmon shakli hosil boʻlgan. Keyin Dario pressnimuzlatgichda sovutish fikri paydo boʻladi, otasi spagetti bilan bogʻliq gʻoyani berdi. Boshqa versiyaga koʻra, yaxna desert spagetti gʻoyasi Neusslik italiyan muzqaymoqchi Eliano Rizzardinida doʻstining pitseriyasida paydo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Die Welt: Kak Dario Fontanella morojenoe-spagetti izobryol(olm.)
2. ↑  Stern: Chelovek, kotoriy pridumal morojenoe-spagetti(olm.)
3. ↑  Stern: Skoro ne budet morojenogo-spagetti?(olm.)
4. ↑  Süddeutsche Zeitung: Morojenoe-spagetti? Eat this!(olm.)
5. ↑  Stern: Blyuda s istoriey: Poyavlenie znamenitoy klassiki, kak, naprimer, boloneze i salat „Tsezar"(olm.)
6. ↑  Frankfurter Allgemeine: Morojenoe jivyot prostotoy(olm.)
7. ↑  Heilbronner Stimme: Po sledam izobretateley morojenogo-spagetti i steklyannix kuxon morojenщikov(olm.)
8. ↑  Süddeutsche Zeitung: Stil jizni so slivkami(olm.)
9. ↑  Rheinische Post: Izobreteno v Noyse: morojenoe-spagetti(olm.)
10. ↑  Westdeutsche Zeitung: A kto ego izobryol?(olm.)
**Kolin Mattel** — (1995-yil 3-noyabrda tugʻilgan) fransiyalik sobiq changʻi sakrash sportchisi hisoblanadi.

2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida u bronza medalini qoʻlga kiritib, changʻidan sakrash boʻyicha birinchi fransuz Olimpiya oʻyinlari sovrindori boʻlgan. 2011-yil Osloda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Kolin 3-oʻrinni egallagan. Jahon kubogida 2011-yil 3-dekabrda Lillexammerda debyut qilgan, u yerda ikkinchi oʻrinni egallagan, birinchi Jahon kubogi shohsuppasi huddi shu musobaqada boʻlgan.

Faoliyati
---------

Kolin Mattel 11 yoshida Schonachdagi Ladies Continental Cup musobaqasida debyut qilgan. 2007-yilda Tarvisioda (Italiya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi birinchi jahon chempionatida sportchi oʻn sakkizinchi oʻrinni egallagan. 2009-yilda Strbske shahrida oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Pleso Mattel yakkalik bahslarida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2009-yilda Liberetsda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida u 5-oʻrinni egallagan. U musobaqa oldidan bir raundda 99 metrga sakrash bilan gʻalaba qozongan. 2010-yilda Xinterzartenda boʻlib oʻtgan Xalqaro changʻida sakrash jederatsiyasi changʻidan sakrash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 2011-yilda Otepada boʻlib oʻtgan Xalqaro changi federatsiyasi changʻidan sakrash boʻyicha jahon chempionatida kumush va oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Mattel 2010—2011-yilgi Notoddenda ayollar kontinental kubogida fahrli birinchi oʻrinni egallagan (ayollar oʻrtasida changʻidan sakrash boʻyicha eng yuqori daraja bilan).

Jahon chempionati
-----------------

### Turnir jadvali

| Mavsum | Umuman | L3 |
| --- | --- | --- |
| 2011—2012-yil | 10 | Yoʻq |
| 2012—2013-yil | 03 !3rd | Yoʻq |
| 2013—2014-yil | 8 | Yoʻq |
| 2014—2015-yil | 22 | Yoʻq |
| 2015—2016-yil | 33 | Yoʻq |
| 2016—2017-yil | 32 | Yoʻq |
| 2017—2018-yil | — | — |

### Yutuqlari

Mattel XCHFning Rossiyaning Sochi va Yaponiyaning Sapporo shaharlaridagi musobaqalariga koʻra tarixga kirgan fransuz sportchi sanaladi.

| Tartib raqam | Mavsum | Sana | Manzil | Tepalik | Hajmi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2012—2013-yil | 2012-yil 9-dekabr  | RossiyaSochi | RusSki Gorki HS106 | NH |
| 2 | 2-fevral 2013-yil  | YaponiyaSapporo | Miyanomori HS100 | NH |

Manbalar
--------

1. ↑  „Skispringster Kramer, favoriet voor goud, mist Spelen door coronabesmetting" (niderlandcha). *NOS* (1-fevral 2022-yil).
2. ↑  „Van Ik Vertrek tot wereldkampioen, Sara (18) doet wat geen Nederlander kan" (niderlandcha). *RTL Nieuws* (15-mart 2020-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2021-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Iloq (maʼnolari).

**Iloq** (*Carex physodes*) — hiloldoshlar oilasiga mansub ildizpoya koʻp yillik oʻt. Boʻyi 15—20 sm, poyasi uch qirrali, barglari ensiz, gullari koʻrimsiz. Mevasi qoʻngʻir. Ildizpoyasi 10— 20 sm chuqurlikka joylashib, har 10—20 sm dan poya chiqaradi. Shuning uchun ildizpoyasining boshlangan va tugagan joyini topish qiyin. I. qalin va chigal toʻr ildiz hosil qilib, qumni koʻchmaydigan qiladi. Oʻrta Osiyodagi barcha qumli choʻllarda har xil buta va oʻtlar bilan birga poyonsiz I. zorlar hosil qiladi. I. fevralda koʻkarib, martda gullaydi, mayda urugʻi pishib, poya va barglari quriydi. I. asosan, vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi. I. toʻyimli ozuqa, tarkibida (gullash davrida) 20% cha oqsil, 3,1% moy, 24,4% kletchatka boʻladi. Qizilqum oʻtloqlarida I. qoʻylar bahorgi ovqatining 85% ini, yozdagisining 70% ini tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gianni Bisiach** (1927-yil 7-mayda tugʻilgan) — italiyalik jurnalist, televideniye va radio yozuvchisi va boshlovchisi, esseist, hujjatli rassom va ssenariynavis.

Biografiyasi
------------

Gorizia shahrida tugʻilgan, Bisiach tibbiyot boʻyicha ilmiy darajasini olgandan soʻng Centro Sperimentale di Cinematografiaga oʻqishga kirdi. 1950-yillarning oʻrtalarida u RAIga *TV 7* yangiliklar dasturining hamkori sifatida kirdi. 1970-yillarning oxirida u radioda ishlay boshladi va u yerda 1978—1992-yillar oraligʻida ishlaydigan va *Bisiach* tomonidan boshqariladigan televideniega ega boʻlgan koʻp yillik Radio Uno tok-shousini yaratdi.

Bisiax oʻzining rang-barang karyerasida, shuningdek, *Kennediga tegishli* hujjatli filmni va "*I misteri di Roma* "antologiyasi filmining bir qismini boshqargan va baʼzi ssenariylarda hamkorlik qilgan. Shuningdek, u bir nechta kitoblarni, xususan, Sandro Pertini bilan hamkorlikda *Pertini racconta* intervyu kitobini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Roberto Poppi*. I registi: dal 1930 ai giorni nostri*. Gremese Editore, 2002. ISBN 8884401712.
2. ↑  Aldo Grasso, Massimo Scaglioni. *Enciclopedia della Televisione*. Garzanti, Milano, 1996 – 2003. ISBN 881150466X.
3. ↑  Roberto Poppi*. I registi: dal 1930 ai giorni nostri*. Gremese Editore, 2002. ISBN 8884401712. Roberto Poppi. *I registi: dal 1930 ai giorni nostri*. Gremese Editore, 2002. ISBN 8884401712.
4. ↑  Aldo Grasso, Massimo Scaglioni. *Enciclopedia della Televisione*. Garzanti, Milano, 1996 – 2003. ISBN 881150466XISBN 881150466X.
5. ↑  Aldo Grasso, Massimo Scaglioni. *Enciclopedia della Televisione*. Garzanti, Milano, 1996 – 2003. ISBN 881150466X.

Havolalar
---------

* Gianni Bisiach IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
**Viktor Nikolaevich Sivets** (1919-1984) — Sovet sanoat arbobi, V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi direktori, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971).

Tarjimai holi
-------------

1919-yil 4-mayda Prjevalsk shahrida (hozirgi Qirgʻizistonning Issiqkoʻl viloyati) tugʻilgan. 1943-yilda Qozon aviatsiya institutini tamomlagan. Mehnat faoliyatini O‘zbekiston SSRdagi Toshkent aviatsiya zavodida 1943-yilda usta, 1944-yildan yig‘ish sexida katta usta sifatida boshlagan. 1945-yil boshida Viktor Nikolayevich  ,,Zavodning eng yaxshi ustasi" deb tan olingan.

1947-1963-yillarda sex boshlig‘i, ishlab chiqarish bo‘limi boshlig‘i, bosh muhandis o‘rinbosari, 1963-1969-yillarda 84-sonli zavod bosh muhandisi, 1969-1973-yillarda SSSR Aviatsiya sanoati vazirligi tasarrufidagi V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi direktori lavozimlarida faoliyat yuritgan. 1969-yilda Viktor Nikolayevich Sivets rahbarligi ostida zavodda An-22 ,,Antey" og‘ir harbiy transport samolyotlarini seriyali ishlab chiqarish boshlagan.

1971-yil 26-aprelda Sivets Viktor Nikolayevich SSSR Oliy Soveti Prezidiumining Farmoni bilan ,,Sotsialistik Mehnat Qahramoni" unvoni, ,,Lenin" ordeni va ,,O‘roq va Bolg‘a" oltin medali bilan taqdirlangan.

1973-yildan SSSR Aviatsiya sanoati vazirligi tasarrufidagi V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya birlashmasi  bosh direktori.

1973-yildan boshlab uyushma IL-76 o‘rta harbiy transport samolyotlarini va uning modifikatsiyalarini ishlab chiqara boshlagan.

Sivets Viktor Nikolayevich 1984-yil 9-dekabrda vafot etgan. Toshkentdagi Chig‘atoy memorial qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari va unvonlari
------------------------

* Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan muhandis (1969)
* Lenin mukofoti laureati (1978)
* SSSR Davlat mukofoti laureati (1973)
* A. Beruniy nomidagi O‘zbekiston SSR Davlat mukofoti laureati. (1974).
* Faxriy samolyot quruvchisi
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (26.04.1971)
* Lenin ordeni (03.02.1962)
* Lenin ordeni (22.07.1966)
* Lenin ordeni (26.04.1971)
* Lenin ordeni (25.03.1974)
* Lenin ordeni (23.12.1976)
* Oktabr inqilobi ordeni (02.10.1981)
* ,,Mehnat jasorati uchun" medali (16.01.1950)

Xotira
------

Toshkent koʻchalaridan biri va TAPOiCH Madaniyat va texnika saroyiga V.N.Sivets nomi berilgan.

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-11-13).
**Viktor Viktorovich Yablonskiy** (1970-yil 6-yanvar, Kiyev, Ukraina SSR)— Sovet, ukrainalik, rossiyalik futbolchi va murabbiy hisoblanadi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Viktor Yablonskiy 1970-yil 6-yanvarda Kievda tavallud topgan. Poytaxtdagi Dinamo davlat yoshlar va sport universitetida tahsil olgan. Futbolchilik faoliyatini Qoʻqon 1912 klubida boshlagan. U 1989-yilda hech qanday klubda oʻynamadi, lekin 1990-yilda u harbiy xizmatga ketadi. Keyinchalik Kiev CSKA tarkibiga qoʻshildi va undan soʻng Xirkovning „Metalist" jamoasida toʻp surgan.

1992 — 1995-yillarda u Odessaning „Chornomorets" jamoasida oʻynagan. 1992-yil 6-martda Ukraina Oliy ligasida „ Chornomorets" safida „Lvov Karpati"ga qarshi oʻynadi va oʻyin (2:2) hisobda yakunlandi. Odessa aʼzosi sifatida u ikki marta Ukraina kubogini qoʻlga kiritdi, Ukraina chempionatida kumush va ikki marta bronza medali bilan taqdirlangan.

1995-yilda u Rossiyaga joʻnab ketdi. 1995 — 1998 va 2001-yillarda Kaliningradning "Baltika" jamoasida toʻp surgan va Oliy ligada 93 ta oʻyin oʻtkazgan.

Keyin esa „Metallurg" (Lipetsk) va „Arsenal" (Tula) klublarida oʻynagan. 2002-yilda u professional futbolchi sifatidagi faoliyatini „Vityaz" (Podolsk) klubida yakunladi. 2003 — 2004-yilgi mavsumlarda „Neman" (Kaliningrad) havaskorlar klubida oʻynagan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2003 — 2007-yillarda Baltika bosh murabbiyi yordamchisi boʻlib ishlagan.

Mukofotlari
-----------

Ukraina **Premer-liga (Ukraina)**

 Sribniy mukofoti (1): 1994 — 1995

 Bronza medali (2): 1992 — 1993, 1993 — 1994

Ukraina **Kubok Ukraina**

 Volodar (2): 1992, 1993 — 1994

1992-yilda Ukrainaning eng yaxshi futbolchilari roʻyxatiga kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Яблонский Виктор Викторович".
2. ↑  „Яблонский Виктор".
3. ↑  „Яблонський Віктор Вікторович".

Havolalar
---------

* Profіl gravsya na saytі zerozero.pt
* Profіl gravsya na saytі „Odeskiy futbol"
* Profіl gravsya[nedostupne posilannya z serpnya 2019] na saytі „Ukraїnskiy Futbol (іstorіya ta statistika)"
* Profіl gravsya na neofіsіynomu saytі FK „Baltiki" (Kalіnіngrad)
* Profіl gravsya na saytі news.sportbox.ru
**Jamil Sidqiy az-Zahaviy** (arabcha: , Bagʻdod, 18-iyun 1863-yil, zamonaviy Iroq 1936-yil 24-fevral) taniqli Iroq shoiri, pedagogi, faylasufi. Arab dunyosidagi eng buyuk zamonaviy shoirlardan biri hisoblangan u ayollar huquqlari himoyachisi sifatida tanilgan.

Hayoti
------

Az-Zahaviy Bagʻdodda tugʻilgan. Uning otasi Iroq Kurdistonidan bo‘lib, Bag‘dod muftiysi bo‘lib ishlagan. Onasi Turmanistonlik boʻlgan. Az-Zahaviy Bagʻdod, Istanbul, Qohira va Quddusda yashab ijod qilgan.

Usmonlilar hukmronligi davrida u Bagʻdod taʼlim kengashining aʼzosi boʻlib faoliyat yuritgan, u yerda ayollarning taʼlim olish huquqini himoya qilgan. Bagʻdoddagi yagona gazeta muharriri, Yaman va Istanbul Oliy sudining aʼzosi, Qirollik universitetida islom falsafasi professori va Istanbuldagi sanʼat kollejida adabiyot professori lavozimlarida ishlagan. U arab dunyosidagi yetakchi yozuvchilardan biri edi. Bayrut, Qohira va Bag‘doddagi yirik gazeta va jurnallarda u va asarlari haqida maqolalar chop etilgan. Bahoiy taʼlimoti taʼsirida 1896-yildan boshlab u Misr davriy nashrlarida oʻzi ixtiro qilgan „barcha xalqlar uchun universal" yozuvni tarqatish kompaniyasini boshqargan.

1921-yilda Iroq mustaqillikka erishgach, 2 marta mamlakat parlamenti va 1 marta yuqori palata deputati lavozimiga saylangan.

Ijodi
-----

* — „Qachongacha beparvo boʻlib qolasiz?" (1898-yil) Sulton Abdul-Hamid II ga risola-murojaati, unda uni despotizmda ayblagan;
* „Ming yildan keyin" („Bada alf sanatin") — sheʼrida az-Zahaviy barcha xalqlarning dunyoviy birligi, ijtimoiy totuvlik tantanasi gʻoyalarini ifodalagan. (1927-yil)
* „Do‘zaxdagi inqilob" („as-Saurat fi-l-jahim") — mavjud dunyo tartibining bemaʼniligini ko‘rsatuvchi fantastik sheʼr. (1929-yil)
* „Oltin marjonlar" (1928-yil), „Suv tomchilari" (1934-yil) sheʼriy to‘plamlari.

Manbalar
--------

* Zaxavi / Chukov, B. V. // Jeleznoe derevo — Izluchenie. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2008. — S. 294. — (Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov ; 2004—2017, t. 10). — ISBN 978-5-85270-341-5.


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. 1 2  Чуков, Б. В. 2008. sfn error: no target: CITEREFЧуков,\_Б.\_В.2008 (help)
**Yulduzsimon qoʻziqorin** (lotincha: *Geastrum fimbriatum*) — yulduzdoshlar oilasiga mansub yulduz turkumiga kiruvchi qoʻziqorin turi.

Tavsifi
-------

Yosh meva tanalari yer ostida, deyarli sharsimon yoki tuxumsimon, diametri 1-4 sm, butun yuzasida miseliya sargʻish iplar bilan qoplangan. Ochilganda ekzoperidium yulduzsimon 5-8 (15) koʻpincha teng boʻlmagan, diametri 1-7 (8) sm boʻlgan nurlarga boʻlinadi, nurlar gigroskopik emas, odatda uchi qisilgan, vaqti-vaqti bilan ochiladi. Ekzoperidiumning miseliya qatlami yupqa, och jigarrangda boʻlib, uning ichida zarralari oʻsib boradi va tezda yoʻqoladi. Oʻrta qatlam tolali, oqish. Ichki qatlam dastlab oq rangga ega, keyin qorayadi va qoʻngʻir tusga kiradi.

Qatlamini oʻrab turgan endoperid oʻsimtasiz, ingichka va yumshoq boʻlib, dastlab och rangli, keyin qoʻngʻirrang boʻladi. Chanchisi konussimon, kamdan-kam hollarda, noaniq chegaralangan, tola-kiprikchali. Qobigʻi yetilganda jigarrang yoki och jigarrang boʻladi.

Qoʻziqorin sporalarda jigarrang, sharsimon yuzasi tuk koʻriniida, diametri 3,5-4,5 mkm. Kapillyasiya iplari ipsimon, qalinligi 7,2 mkm gacha, uchlari yupqalashgan, boʻyalmagan, keyinchalik jigarrang tus oladi.

Bu qoʻzqorin turining maydasi (ya’ni yoshlari) iste’molga yaroqli, uni qaynatmagan holatda oziq-ovqat sifatida ishlatish mumkin.

### Turlari

* *Geastrum rufescens* PERS, 1794 — sargʻish yulduzli qoʻziqorin — kattaroq oʻlchamlarda, ekzoperidium va endoperidiumning qizgʻish rangida kalta poyasi bilan farqlanadi.
* *Geastrum saccatum* FR, 1829 — qopsimon qoʻziqorin — kattaroq sporalari (diametri 4,5-6 mkm), peristomi aniq baland halqa bilan oʻralganligi, ekzoperidiumning jigarrang tashqi yuzasi bilan ajralib turadi, unda axlat zarralari oʻsmaydi.

Ekologiya va tarqalishi
-----------------------

U ignabargli (koʻpincha qaragʻay) oʻrmonlarda, kamroq bargli oʻrmonlarda, juda kamdan-kam hollarda ochiq joylarda oʻsadi.

Juda keng miqyosda bu tur butun dunyoga tarqalgan.

Taksonomiyasi
-------------

1829-yilda E.M.Friyes tomonidan nashr etilgan turning birinchi haqiqiy tavsifida muallif P.A.Mishelining (1729) *Geaster major, umbilico fimbriato*  chizilgan rasmiga ishora qiladi. Bu chizmada u qoʻziqorinning yetilmagan *Geastrum triplex* koʻrinishini ifodalaydi. Biroq, Friyes boshqa turdagi *Geastrum fimbriatumni*  zamonaviy ma’noda tasvirlab berdi. Turni Friyes tomonidan tasvirlangan Germaniyada Karl Lyudvig Vildenov tomonidan toʻplangan, ammo bu turning namunalari Vildenov gerbariysida topilmagan. 1989-yilda tanlangan neotip Stellan Stellan Sunxede tomonidan 1970-yilda Shvesiya janubida toʻplangan.

Adabiyotlar
-----------

* Шварцман С. Р. Филимонова Н. М.*. Флора споровых растений Казахстана. Гастеромицеты*, Алма-Ата, 1970 — 156—159 bet.
* Sunhede, S. Geastraceae (Basidiomycotina): Morphology, Ecology and Systematics with a Special Emphasis of the North European Species (англ.) // Synopsis Fungorum : journal. — 1989. — Vol. 1. — P. 180. ISBN 82-90724-05-5.
* Pegler, D.N.; Læssøe, T.; Spooner, B.*. British puffballs, earthstars and stinkhorns*, 1995 — 94 bet. ISBN 0-947643-81-8.
**Patnisi naqsh** - naqsh turi; toʻrtburchak shakl ichiga patnis shaklini eslatuvchi (naqshning nomi shundan) yakka yoki qoʻsh tanob chiziladi, qolgan qismi islimiy naqsh bilan toʻldiriladi. Baʼzan qoʻsh tanob oraligʻi enli (keng) olinib ichiga islimiy naqshlar ishlanadi, bu naqshlar boshqa islimiylardan alohida mustaqil boʻladi. Tanobning sirti bilan ichidagi islimiy naqshlar bir-biriga ulanishi yoki mustaqil boʻlishi ham mumkin. Agar islimiy naqshlar bir-biriga bogʻliq boʻlsa, mujassamotning asosi boʻlgan qoʻsh tanob tagidan oʻtadi (qoʻsh tanob birinchi, islimiy naqsh ikkinchi da-rajali boʻladi). Mujassamotda tanob naqsh zaminini ajratib rang jihatidan boyishiga xizmat qiladi. Oʻyma naqshlarda tanoblar oʻzining nursoyasi va toʻgʻri, egri chiziqdan hosil boʻlgan shakli bilan mujassamotda ajralib, koʻzga yaqqol tashlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Arizona Aspidi**(lotincha Micruroides euryxanthus) — Ushbu turkumning yagona vakili. Ilondoshlar oilasiga mansub ilon turi

Tavsifi
-------

Umumiy uzunligi 40 sm ga yetadi.Boshi juda kichik, tanasi juda nozik. Rangi navbatma-navbat joylashtirilgan qora, sariq va qizil halqalardan iborat. Ushbu ilonning tish apparati tuzilishidagi muhim xususiyati — bu zaharli tishning orqasida maksiller suyagida kichik tishning mavjudligi.Zaharli tishlar orqaga egilib, zahar chiqadigan kanalga ulanadi. Hajmi boʻyicha ular qolganlardan kattaroqdir. Koʻpincha, faqat bitta tish ishlaydi, agar ilon biron sababga koʻra birinchisini yoʻqotsa, ikkinchisini ishlatadi. Biroz vaqt oʻtgach, yoʻqolgan tish oʻrniga yangisi oʻsadi.

Koʻpayishi
----------

Tuxum qoʻyish orqali koʻpayadi.

Yashash tarzi
-------------

Cho'lda yashaydi. Xavf yoki hatar tugʻilganda, bu ilon o'pkaga havo tortadi va uni ritmik tarzda chiqaradi, bu esa tezda almashinadigan bir qator zarba tovushlarini chiqaradi. Kichik amfibiyalar, kaltakesaklar va hasharotlar bilan oziqlanadi.

Xavfliligi
----------

Neyrotoksik zaharga ega. Tishlashdan keyin birinchi marta aniq alomatlar(qizarish, shishish) yoʻq. Qon bilan qusish, bosh ogʻrigʻi, uyquchanlik boshlanishi mumkin. Agar tibbiy yordam koʻrsatilmasa, oʻlim tezda sodir boʻladi. Zahar nafas olish tizimining falajiga va yurakning toʻxtashiga olib keladi. Oʻlim 50 % hollarda sodir boʻladi, 8-24 soatdan keyin antidot yoʻq. Kamdan-kam hollarda odam yashaydigan joyda paydo boʻladi, choʻl joylarni afzal koʻradi. Bundan tashqari, ular kamdan-kam hollarda odamlarga va yirik hayvonlarga hujum qilishadi. Qachonki tahdid qilinsa, ular yashirinishni tanlashadi.

Tarqalishi
----------

AQShning janubi-gʻarbiy qismida va Meksikaning shimolida yashaydi.

Kichik turlari
--------------

* Micruroides euryxanthus australis(Zweifel & Norris, 1955)
* Micruroides euryxanthus euryxanthus(Kennicott, 1860)
* Micruroides euryxanthus neglectus(Roze, 1967)

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Arizona Aspidi*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* ["Arizona aspidi turlari"]
* ["Aspid"]
* ["yovvoyi hayvonlar"]
* ["Zaxarli ilonlar"]
**Yuliya Yevgenevna Anisimova** (1996-yil 1-noyabr, Naberejnye Chelni) — rossiyalik futbolchi, Krasnodar klubi hujumchisi.

Biografiyasi
------------

Yosh bolaligida u tennis oʻynagan, ammo keyin boshqa oila aʼzolaridan oʻrnak olib, futbolga oʻtgan. Bir muncha vaqt u darvozabon sifatida oʻynadi, keyinchalik u hujumchi pozitsiyasiga oʻtdi. U „Stroitel" (Naberejnye Chelni) qizlar jamoasining sardori boʻlgan, Tataristonda oʻtkazilgan respublika musobaqalarida gʻolib boʻlgan va eng yaxshi oʻyinchi sifatida eʼtirof etilgan.

Kattalar darajasida u Rossiyaning birinchi divizioni „Miras"(Qozon) jamoasida oʻynay boshladi, uning tarkibida bir necha mavsum oʻtkazdi.

2018-yilda u Krasnodar "Kubanochka "ga koʻchib oʻtdi, lekin u birdaniga klubning asosiy jamoasiga kirmadi. U Premer-ligadagi debyut uchrashuvini atigi bir yildan soʻng oʻtkazdi — 2019-yil 14-aprelda SSKAga qarshi oʻyinda u 76-daqiqada Yelena Shesterneva oʻrniga almashtirildi. 2019-yilgi Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori, mavsumda oʻz klubining 20 oʻyinidan 17 tasida maydonga tushdi. „Kubanochka"JFK qayta tashkil etilgandan soʻng, "Krasnodar "jamoada oʻynashni davom ettirdi, ammo 2020-yilda birorta ham oʻyin oʻtkazmadi. 2021-yilgi mavsumning birinchi turida, 14-mart kuni „Lokomotiv" ga qarshi oʻyinda u 92-daqiqada asosiy darvozabon Tatyana Sherbakni maydondan chetlatib, jamoasi darvozasini ishgʻol qildi.

Rossiya talabalar terma jamoasi tarkibida u turnirda 4 ta oʻyin oʻtkazib , 2019-yilgi Yozgi Universiadaning bronza medali sovrindori boʻldi.

Bundan tashqari, u futbol hakamlari maktabini tamomlagan va futbol va mini-futbol boʻyicha oʻyinlarda hakamlik qilish bilan shugʻullanadi.

Shahsiy hayoti
--------------

Otasi va akasi ham futbolchi sifatida faoliyat yuritadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Женский футбол". 12-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
2. ↑  „1:0 в пользу девушек". 12-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Команда Набережных Челнов заняла 2-е место в первенстве РТ по футболу среди юниорок". 12-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
4. ↑  „Ананьева, Перепечина и Анисимова стали «Кубаночками»". 12-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
5. ↑  „KUBANOCHKA VS. CSKA MOSKVA 0 — 1". 3-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
6. ↑  „Футболистки «Кубаночки» поделились эмоциями!". 1-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.

Havolalar
---------

* 
* „Krasnodar" JFK saytidagi profili