**Rabinal** — kichik shaharcha, aholisi 15,157 kishi (2018-yil aholini roʻyxatga olish), Gvatemalaning Baja Verapaz departamentida joylashgan.15°5′4.70″N 90°29′20.50″W﻿ / ﻿15.0846389°N 90.4890278°W﻿ / 15.0846389; -90.4890278GO da xuddi shu nomdagi atrofdagi munitsipalitet uchun maʼmuriy oʻrindiq boʻlib xizmat qiladi. Baladiyya 336 km2-maydonni 40,797 aholisi bilan egallaydi (2018-yilgi aholini roʻyxatga olish). Mahalliy odamlar asosan Achi Maya mahalliy amerikaliklar kim gapiradi Achi Maya tili.

Tarixi
------

Rabinal posyolkasi Bartolome de Las Kasas tomonidan 1537-yilda Maya erlariga ekspeditsiyasi paytida asos solingan.

### Ispaniya istilosi va Dominikalik rohiblari

Gvatemalaga ikkinchi tashrifida, 1537-yilda, friar Bartolome de las Casas, O. P. ikki tamoyilga asoslangan yangi konvertatsiya usulini qoʻllamoqchi edi: 1) xushxabarni barcha odamlarga vaʼz qilish va ularga teng munosabatda boʻlish va 2) konvertatsiya ixtiyoriy va bilimga asoslangan boʻlishi kerakligini tasdiqlash va imonni tushunish. Las Kasas uchun bu usulni dunyoviy mustamlakachilar aralashmasdan sinab koʻrish muhim edi, shuning uchun u Gvatemalaning markazida avvalgi koloniyalar boʻlmagan va mahalliy aholi shafqatsiz va urushga oʻxshash deb hisoblangan hududni tanladi. Erni harbiy yoʻl bilan zabt etishning iloji boʻlmagani uchun Gvatemala gubernatori Alonso de Maldonado shartnoma imzolashga rozi boʻldi, agar korxona muvaffaqiyatli boʻlsa, u hududda yangi encomiendas oʻrnatmasligini vaʼda qildi. Las Kasasning friarlar guruhi A Dominikan Rabinal, Sakapulas va Kobobda mavjud Boʻlishikkn, qadar etib boradi Chaxal. Las Kasas missionerlarining saʼy-harakatlari bilan „urush mamlakati" „Verapaz", „haqiqiy tinchlik"deb nomlandi. Las Kasasning strategiyasi nasroniy qoʻshiqlarini savdogar Hind nasroniylariga oʻrgatish edi. Shu tarzda u bir nechta mahalliy boshliqlarni, ular orasida Atitl va Chichicastenango boshliqlarini konvertatsiya qilishda va Alta Verapaz nomli hududda bir nechta cherkovlarni qurishda muvaffaqiyat qozondi. Ular bir guruh xristian hindularini hozirgi Rabinal shahri joylashgan joyda toʻplashdi 1538-yilda Las Kasas episkop tomonidan oʻz missiyasidan chaqirildi Fransisko Marroquin missiyada yordam berish uchun koʻproq Dominikaliklarni izlash uchun uni Meksikaga, soʻngra Ispaniyaga borishini xohlagan.

1572-yilda qurilish yakunlandi grande mustamlaka katolik barokko cherkovi, Chiapas episkopi tomonidan boshlangan loyiha Bartolom Diceptations De Las Casas.

19-oʻrtalarida Charlz-Dikkattienne Brasseur de Bourburg, cherkov ruhoniysi sifatida xizmat qilib, togʻli Mayaning birinchi etnografik tadqiqotlarini olib boradi va Rabinal achning Yevropa tillariga birinchi tarjimalarini qilgan xalq ertaklari va hujjatlarini toʻplaydi. [iqtibos kerak] 1850-yilga kelib, aholi 6500 kishini tashkil qilishi taxmin qilingan.

Rabinal-Gvatemaladagi fuqarolar urushidagi eng qonli qirgʻinlar bolgan joy, jumladan Plan de Sanches va Rio Negro qirgʻinlaridir. Haqiqiy Rabinal shahri ham 1981-yilgi Mustaqillik kunini nishonlash paytida keng koʻlamli qirgʻin sodir boʻlgan joy edi.

### Voizlar tartibi toʻgʻrisidagi taʼlimoti

 Voizlar ordeni gerbi.
Fathdan keyin Ispaniya toji mahalliy aholini katolik taʼlimotiga eʼtibor qaratdi. Yangi dunyoda Qirollik missionerlari tomonidan tashkil etilgan aholi punktlari „Hind taʼlimotlari" yoki oddiygina „taʼlimotlar"deb nomlangan. Dastlab, friarlarda faqat vaqtinchalik vazifalar bor edi: katolik dinini mahalliy aholiga oʻrgating va keyin oʻsha paytda Ispaniyada mavjud boʻlganlar kabi aholi punktlarini dunyoviy cherkovlarga oʻtkazing; friarlar mahalliy aholiga ispan va katoliklikni oʻrgatishlari kerak edi. Mahalliy aholi tayyor boʻlgach, ular xuddi Ispaniyadagi odamlar singari cherkovlarda yashashni boshlashlari va majburiy ushr bilan hissa qoʻshishlari mumkin edi.

Ammo bu reja hech qachon amalga oshmadi, asosan Ispaniya toji oʻzlarining friarlari Amerikaga yoʻl olishlari bilanoq muntazam buyurtmalar ustidan nazoratni yoʻqotdi. Mahalliy aholini katoliklikka aylantirish uchun berilgan havoriylik imtiyozlaridan himoyalangan missionerlar faqat ularning buyrugʻiga javob berishdi mahalliy hokimiyat organlari va hech qachon Ispaniya hukumati yoki dunyoviy yepiskoplar. Buyurtmalar mahalliy hokimiyat organlari, oʻz navbatida, Ispaniya toji bilan emas, balki faqat oʻzlarining buyurtmalari bilan shugʻullanishgan. Doktrina oʻrnatilgandan soʻng, oʻzlarining iqtisodiy manfaatlarini, hatto qirolning manfaatlariga qarshi himoya qildilar va shu tariqa taʼlimotlar Ispaniyaning qolgan mustamlakasi uchun oʻzgarmagan Hind shaharlariga aylandi.

Doktrinalar friarlarning xohishiga koʻra tashkil etilgan boʻlib, ular jamoalarni joylashtirish uchun toʻliq erkinlikda ekanliklarini hisobga olib, asosiy maqsad oxir-oqibat uni episkopning ushri boʻladigan dunyoviy cherkov sifatida oʻtkazish edi. Aslida, nima sodir boʻldi, taʼlimotlar nazoratsiz ravishda oʻsib bordi va hech qachon dunyoviy cherkovga oʻtkazilmadi; ular friarlarning monastiri boʻlgan joy atrofida shakllangan va u yerdan ular taʼlimotga tegishli boʻlgan va „qoʻshimchalar", „tashriflar" yoki „shaharlarga tashrif buyuring". Shuning uchun taʼlimotlar uchta asosiy xususiyatga ega edi:

1. Ular tashqi nazoratdan mustaqil edilar (ham cherkov, ham fuqarolik).
2. Bir guruh rohiblar tomonidan boshqarilgan.
3. Nisbatan koʻproq sonli qoʻshimchalarga ega edi.

Doktrinalarning asosiy xususiyati shudan iborat edi, ular bir guruh rohiblar tomonidan boshqarilar edi, chunki bu aʼzolardan biri vafot etganida jamiyat tizimi hech qanday muammosiz davom etishiga ishonch hosil qilgan.

1638-yilda Voizlar ordeni oʻzlarining yirik taʼlimotlarini — bu ular uchun katta iqtisodiy foydani anglatardi.Oltita monastirning har biri atrofida joylashgan guruhlarga boʻlindi va Rabinal taʼlimoti Santyago de los Kaballeros de Gvatemala monastirining yurisdiktsiyasiga oʻtkazildi:

| Monastir | Doktrinalar |
| --- | --- |
| Santyago de los Kaballeros de Gvatemala | * Chimaltenango
* Jokotenango
* Sumpango
* San-Xuan Sakatekes
* San-Pedro Sakatepekes
* Santyago Sakatepekes
* Rabinal
* San Martin Jilotepeke
* Escuintla
* Milpas Altas
* Milpas Bajas
* San Lukas Sakatepekes
* Barrio de Santo Domingo
 |

Madaniyati
----------

Rabinal shahri-mustamlaka davridagi barokko uslubidagi katta cherkovga ega. Cherkov yonida mahalliy madaniyatga oid koʻrgazmalar (ayniqsa, mahalliy davolash usullari) va 1980-yillardagi qirgʻinlar bilan bogʻliq boʻlimga ega kichik shahar muzeyi mavjud. Atrofdagi tepaliklarda ispangacha boʻlgan turli xil arxeologik joylar ham joylashgan.

Shaharning yillik *bayrami-*har yili yanvar oyining oxirida boʻlib oʻtadi va oʻzining raqslari bilan mashhur, shu jumladan Achi va K’iche Maya oʻrtasidagi afsonaviy jangni jonlantirgan, YUNESKOning Butunjahon merosi madaniy yodgorligi, Rabinal Achi nomi bilan tanilgan.

Iqlimi
------

Rabinal -tropik savanna iqlimiga ega hisoblanadi (Köppen : *Aw*).

| **Rabinal iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek |

Geografik joylashuvi
--------------------

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |

Yana qarang
-----------

* Bartolom de las Kasas
* Baja Verapaz

Manbalar
--------

1. ↑  Citypopulation.de Population of cities & towns in Guatemala
2. 1 2  Wagner & Parish 1967. sfn error: no target: CITEREFWagnerParish1967 (help)
3. ↑  Baily, John*. Central America; Describing Each of the States of Guatemala, Honduras, Salvador, Nicaragua, and Costa Rica*. London: Trelawney Saunders, 1850 — 87 bet.
4. 1 2 3  van Oss 1986. sfn error: no target: CITEREFvan\_Oss1986 (help)
5. 1 2  Belaubre, Christopohe (2001). „Poder y redes sociales en Centroamérica: el caso de la Orden de los Dominicos (1757-1829)" (PDF). *Mesoamérica*. 41-jild. 21 January 2015da asl nusxadan (PDF) arxivlandi.

### Bibliografiya

 

* van Oss, Adriaan C.*. Catholic Colonialism: A Parish History of Guatemala, 1524-1821*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1986. ISBN 9780521527125.
* Wagner, Henry Raup; Parish, Helen Rand*. The Life and Writings of Bartolomé de Las Casas*. University of New Mexico Press, 1967.

Tashqi havolalari
-----------------

Andoza:Commons category-inline

* Museo Comunitario Rabinal Achi
* Rabinal Achi YuNESKO veb-saytida
* *Rabinal:* shahar va uning aholisi haqida keng qamrovli fotografik insho
* Thaddeus al Nakbaning „Gvatemala: Rabinalning unutilgan ruhlari" Mustaqillik kunidagi qirgʻinni batafsil tasvirlaydi.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Gvatemala Baja Verapaz departamenti |
| --- |
|  |
| 
Markazi: '*Salamá* |
|  |
| Munitsipalitetlari | 
* Cubulco
* Granados
* Purulhá
* Rabinal
* Salamá
* San Jerónimo
* San Miguel Chicaj
* Santa Cruz El Chol
 | 
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12100029b (maʼlumot)
* GND: 4395885-0
* LCCN: n84173196
* SUDOC: 029356245
* VIAF: 130239191
* en:WorldCat Identities: lccn-n84173196

 |