**Charles Farrar Browne** — yozuvchi, (1834-yil 26-aprel — 1867-yil 6-mart) amerikalik hazil yozuvchisi, **Artemus Ward** nomi bilan mashhur boʻlib, u qahramon sifatida „Yanki sogʻlom aqli" bilan savodsiz *rube* boʻlgan. ommaviy chiqishlar. U Amerikaning birinchi stend-up komediyachisi hisoblanadi. Uning tugʻilgan ismi Braun edi, lekin u mashhur boʻlganidan keyin „e" ni qoʻshdi.

Biografiyasi
------------

Brownesning *oddiy sotuvchidagi* hamrohi George Hoyt shunday deb yozgan edi: „Uning stoli chaqmoq qurboni boʻlganga oʻxshab koʻringan va yirtilgan stol edi. Uning kreslosi goh toʻrtta, goh uch oyogʻi bilan gʻoʻngʻillagan, beqaror ish boʻlardi. Ammo Browne na stolni, na stulni, na yaqinda boʻlishi mumkin boʻlgan biron bir odamni, aslida hech narsani koʻrmadi, lekin uning miyasidan chiqib ketayotgan kulgili suratlarni koʻrdi. Yozayotganda uning ozgʻin shakli juda kulgili koʻrinardi. Bir oyog‘i katta ilgakdek o‘rindig‘ining qo‘lida osilib turar, u yozmay qo‘yar, baʼzan o‘ziga-o‘zi kular, keyin esa shodligidan stolga shapaloq urardi".

Photograph of Artemus Ward, sitting with his right leg crossed over his left, a top hat and books sitting on the table to his right. A typed caption at the bottom of the image reads „H. Hering Photo" and his name is written at the bottom. Artemus Ward, [tax. 1859-1867]. Carte de Visite kolleksiyasi, Boston jamoat kutubxonasi.
1860-yilda u 1863-yilda muvaffaqiyatsizlikka uchragan New-Yorkdagi birinchi haftalik kulgili *Vanity Fair* gazetasining muharriri boʻldi. Taxminan bir vaqtning oʻzida u oʻzining gʻalati va eksantrik hazillari bilan katta auditoriyani oʻziga tortadigan oʻqituvchi sifatida paydo boʻla boshladi. Browne shuningdek, New-Yorkdagi bohem toʻplamining aʼzosi sifatida tanilgan, ular orasida yetakchi Henry Clapp Jr. Walt Whitman, Fitz Hugh Ludlow va aktrisa Adah Isaacs Menken bor edi.

1863-yilda Browne San-Frantsiskoga Artemus Ward rolini ijro etish uchun keldi. Shou-biznesni ommalashtirish boʻyicha dastlabki mutaxassis Braun oʻz menejerini mahalliy gazetalarda reklama sotib olish va koʻrgazmani taniqli fuqarolar orasida targʻib qilish uchun bir necha hafta oldin yubordi. 1863-yil 13-noyabrda Browne Plattning musiqa zalida gavjum olomon qarshisida turib, Artemus Ward rolini savodsiz rube sifatida o‘ynadi, ammo „Yanki sog‘lom aqli" bilan. Yozuvchi Brett Harte oʻsha oqshom tomoshabinlar orasida edi va u buni *Oltin davrda* Amerika nutqi sifatida tasvirlagan: "cheksiz dashtlar, cheksiz daryolar va ajoyib kataraktlar mamlakatiga tegishli hazil — bizning milliy hayotimiz yuzasini qoplagan qiziqarli, bu sahnada, temir yoʻl vagonida, kanalda va qayiqda uchraydi, ular lager olovlari va bar xonasi pechlari atrofida yorilib ketadi.

„Artemus Ward" AQSh prezidenti Avraam Linkolnning sevimli muallifi edi. Oʻz kabinetiga „Emansipatsiya deklaratsiyasi" ni taqdim etishdan oldin, Linkoln ularga „Utikydagi gʻazab" deb nomlanuvchi „Utikydagi gʻazab" soʻnggi qismini oʻqib chiqdi.

1866-yilda Browne Angliyaga tashrif buyurdi va oʻzining Artemus Ward rolini oʻynab, maʼruzachi sifatida va *Punchga* qoʻshgan adabiy hissasi uchun koʻplab muxlislarni jalb qildi. Ammo bir yil ichida uning sogʻligʻi yoʻqoldi va 1867-yil 6-martda Sautgemptonda sil kasalligidan vafot etdi.

Angliyada Braun Kensal Green qabristoniga dafn qilindi, ammo uning qoldiqlari 1868-yilda Qoʻshma Shtatlarga olib ketildi va Maine shtatidagi Waterforddagi Elm Vale qabristoniga dafn qilindi.

Merosi
------

Browne oʻzining komediya karerasini boshlagan Clevelendda W. 140-koʻchasida **Artemus Ward Elementary** deb nomlanuvchi boshlangʻich maktab uning nomi bilan atalgan. Rokfeller bogʻidagi Klivlend madaniyat bogʻlarining Amerika bogʻida Mark Twain yonida uning haykali oʻrnatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tarnoff, Benjamin (2014). The Bohemians: Mark Twain and the San Francisco Writers Who Reinvented American Literature. Penguin Books. ISBN 978-1594204739.
2. ↑  Maine League of Historical Societies and Museums*. Maine: A Guide 'Down East'* Doris A. Isaacson:. Rockland, Me: Courier-Gazette, Inc. 1970 — 400–401 bet.
3. ↑  The Complete Works of Artemus Ward by Melville D. Landon, 1898 page 16
4. ↑  „Artemus Ward | American humorist" (en). *Encyclopedia Britannica*. Qaraldi: 21-avgust 2017-yil.
5. 1 2  Tarnoff, Benjamin (2014). The Bohemians: Mark Twain and the San Francisco Writers Who Reinvented American Literature. Penguin Books. ISBN 978-1594204739ISBN 978-1594204739.
6. ↑  Tarnoff, Benjamin (2014). The Bohemians: Mark Twain and the San Francisco Writers Who Reinvented American Literature. Penguin Books. ISBN 978-1594204739ISBN 978-1594204739.
7. ↑  Tarnoff, Benjamin (2014). The Bohemians: Mark Twain and the San Francisco Writers Who Reinvented American Literature. Penguin Books. ISBN 978-1594204739ISBN 978-1594204739.
8. ↑  „Welcome / Welcome".
9. ↑  „Cleveland's Artemus Ward remembered as pioneer of stand-up comedy" (4-fevral 2022-yil).
10. ↑  „American Colonial Cultural Garden".