recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kamoliddin behzod nomidagi oʻzbekiston respublikasi davlat mukofoti** - adabiyot, sanʼat va meʼmorlik sohasidagi davlat mukofotlaridan biri. 1997-yil 23-yanvarda taʼsis etilgan. Sharq uygʻonish davri yetuk sanʼatkori, buyuk miniatyurachi musavvir Kamoliddin Behzod nomi bilan yuritiladi. Mukofot tasviriy va amaliy sanʼat, xalq hunarmandchiligi sohasida yaratilgan, milliy istiqlol gʻoyalarini yorqin badiiy shakllarda aks ettirgan, Oʻzbekistonning buyuk tarixini va hozirgi yuksalish jarayonlarini haqqoniy obrazlar orqali gavdalantirgan va keng jamoatchilik tomonidan tan olingan yetuk sanʼat asarlari uchun beriladi. Mukofotga soʻnggi toʻrt yil mobaynida yaratilgan, koʻrgazmaga qoʻyilgan yoki boshqa tarzda eʼlon qilingan monumental tasviriy sanʼat, meʼmorlik-badiiy taʼmirlash va haykaltaroshlik asarlari koʻrib chiqish uchun qabul qilinadi. Mukofotga taqdim etish toʻgʻrisidagi qarorlar vazirliklar, davlat qoʻmitalari, ijodiy uyushmalar, respublika va xalqaro jamoat tashkilotlari rahbar organlari tomonidan qabul qilinadi. OʻzRning boshqa Davlat mukofotiga ilgari sazovor boʻlgan asarlar bu mukofotga tavsiya etilmaydi. Bir mukofotga talabgorlar soni 3 kishidan oshmasligi lozim. Mukofotni OʻzR Prezidentining farmoni bilan har uch yilda bir marta Mustaqillik bayrami arafasida berish tartibi joriy qilingan. Mukofotning har biri 80 ta eng kam oylik ish haqi miqdorida belgilangan. Mukofotga sazovor boʻlgan ijodkorlarga tantanali vaziyatda sovrindorlik yorligʻi va faxriy nishon topshiriladi. Mukofot sovrindorining nishoni koʻkrakning oʻng tomoniga taqiladi. Mukofot takroran berilmaydi. 1997-y.da Toir Boltaboyev, Xurshid Nazirov va Gʻayrat Kamolov, Anvar Ilhomov va Baxtiyor Rahmonberdiyev, Raimberdi Matchonov mukofotga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Philippe Rozier** (fransuzcha: *Philippe Rozier*; tugʻ.1963-yil 5-fevral; Melon, Sena va Marna) — fransuz ot sportchisi, 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarining jamoaviy sakrash boʻyicha chempioni. 1984, 2000 va 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan.

Biografiya
----------

Philippe 10 yoshida Bois-le-Roi shahridagi *Grands Champs* ot fermasida mashgʻulotlarni boshlagan, buning uchun otasi Marsel Rozier, 1976-yilgi Monreal Olimpiya chempioni tufayli. 17 yoshida sakrash boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida Evropa chempioni, 20 yoshida esa Fransiya vitse-chempioni boʻldi. Shu tufayli, 1984-yilda u atigi 20 yoshida Los-Anjelesdagi birinchi Olimpiya oʻyinlariga bordi. Oʻyinlarda Philippe yakka tartibda sakrashda 20-oʻrinni, jamoada esa 6-oʻrinni egalladi.

U 16 yildan keyin ikkinchi Olimpiya oʻyinlariga bordi. Sidney Olimpiadasida u finalga yoʻllanma olmasdan, yakka tartibda sakrash boʻyicha 21-oʻrinni va jamoaviy sakrashda 4-oʻrinni egalladi. Va yana Philippe Olimpiya oʻyinlariga kelguniga qadar 16 yil oʻtdi. Dastlab u Rio-de-Janeyrodagi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchilari qatorida boʻlmagan, biroq Simon Delestra otidan olgan jarohati tufayli soʻnggi daqiqada terma jamoaga qoʻshilgan. Natijada u yakka tartibda sakrashda 23-oʻrinni egalladi va jamoada oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Philippe Rozier Jahon ot sporti oʻyinlari va Evropa chempionatlarida jamoaviy sakrash musobaqalarida kumush medallar sohibi, shuningdek, Bersidagi Jahon kubogi finalida 2-oʻrinni egallagan.

2017-yilda Philippe *Fils deda* avtobiografiyasini chiqardi.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

2016-yil 30-noyabr Faxriy legion ordeni chevaleri unvoni bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  „Philippe ROZIER is a French athlete and competes in Jumping" (en). *fei.org*. 2-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2017-yil.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  „Philippe Rozier" (en). *globalchampionstour.com*. 22-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2017-yil.
7. ↑  „Décret du 30 novembre 2016 portant promotion et nomination". 8-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
**Kamol Rahmonberdiyev** (Kamol Qozi) — (1885—?) — Turkistondagi taniqli ulamo. Toshkentda tashkil etilgan Turkiston musulmonlarining "Mahkamayi shar’iya" idorasi raisi. Turkiston Milliy Majlisi a’zosi.

Tarjimayi holi
--------------

Kamoliddin Rahmonberdi o’g’li 1885-yili Toshkentda ulamo oilasida tavallud topgan. U arxiv hujjatlarida qo’qonlik ruhoniy sifatida tilga olinadi. Qoʻqon va Toshkentda uning nufuzi juda baland bo’lgan. Kamol Rahmonberdiyev yirik ulamo sifatida Toshkent va Qo’qondan tashqari butun Farg’ona vodiysida katta shuhrat qozongan.

Faoliyati
---------

U 1917-yil noyabrda Kamol Rahmonberdiyev (Kamol Qozi) Turkiston Milliy Majlisi a’zoligiga saylangan. Turkiston muxtoriyatiga barham berilgach, Qo’qondan Toshkentga kelib, masjidda imomlik qiladi. U faoliyati davomida chekislar qamoqqa olguniga qadar Farg’ona vodiysi va Toshkentda ko’plab masjidlarda imomlik bilan shug’ullanadi. 1936-yil 22-fevralda O’zbekiston SSR NKVD tomonidan Toshkentda taniqli ulamolar qatorida Kamol Qozi (Kamol Rahmonberdiyev) va o’lka musulmonlari boshqarmasi "Mahkamayi shar’iya)ning sobiq raisi Zahriddin A’lam (Zuhriddin A’lam Qosim Xo’jayev) va boshqalar ham qamoqqa olinadi va ularga turli soxta ayblovlar qo’yiladi. Mazkur "Musulmon ruhoniylari" ishi sovet rejimi O’zbekiston SSRda ulamolarga nisbattan ommaviy qatag’on siyosatini yana qayta boshlagan. 1936-yil 31-may-3-iyunda bo’lib o’tgan O’zbekiston SSR Oliy sudi mahsus kollegiyasining sud majlisida Kamol Qozi (Kamol Rahmonberdiyev) 3 yil muddatga mehnat tuzatish lageriga jazoni o’tash bo’yicha hukm o’qiladi. Biroq ushbu qamoqda faqatgina Shorasul Zunnunov qaytib kelgan. Tarixchi olim Qahramon Rajavob fikriga ko’ra, Kamol Qozi (Kamol Rahmonberdiyev)ning to’liq tarjimayi holi hali to’liqligicha o’rganilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev R. Raximov M, Rajabov Q va boshqalar*. O’zbekiston tarixi (1917—1991) birinchi kitob*. Toshkent: O’zbekiston, 2019 — 560 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a’zolari hayoti va taqdiri*. Toshkent: Bodomzor invest, 2021 — 92 bet.
**Celebes toshbaqasi** (lotincha: *Indotestudo forstenii*) — quruqlik toshbaqalarining bir turi. Juda kam uchraydigan endemik turlar.

 Celebes toshbaqa bolasi

Tavsif
------

### Tashqi koʻrinish

Toshbaqa oʻrtacha kattalikda, qobigʻining uzunligi 25-30 sm gacha.

### Ovqatlanishi

Oʻtxoʻr. Ular oʻrmonlarda va eski bogʻlarda tushgan mevalar bilan oziqlanadilar.

### Tarqalishi

Ular faqat Sulavesi va Xalmahera orollarida yashaydilar. Sulavesida u faqat orolning eng shimolidagi Sulamatta yaqinidagi bitta aholi punktidan, shuningdek uning markazidagi Morovali qoʻriqxonasidan maʼlum. Halmahera oroli haqida deyarli hech qanday maʼlumot yoʻq.

Sulavesi orolining shimoliy va markaziy qismlarida maxsus olib borilgan qidiruvlar natija bermadi. Morovali qoʻriqxonasida faqat toʻrtta shaxs maʼlum.

Ushbu turning butunlay yoʻq boʻlib ketish xavfi mavjud.

### Xatti-harakatlar

Celebes toshbaqalari sayoz suvda sayr qilishni yaxshi koʻradilar va dam olish uchun oʻsimliklarning zich chakalakzorlariga yashirinadilar. Juda maxfiy.

Turning biologiyasi haqida maʼlumot yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑   Ananeva N. B. Borkin L. Ya. Darevskiy I. S. Orlov N. L. Pyatiyazichniy slovar nazvaniy jivotnix. Amfibii i reptilii. Latinskiy, russkiy, angliyskiy, nemeskiy, fransuzskiy. / pod obщey redaksiey akad. V. Ye. Sokolova. — M.
2. ↑  Sinonimi: *Testudo forstenii*, *Geochelone forstenii*.
3. ↑  Dannie na 1988 год.

Adabiyotlar
-----------

* *Darevskiy I. S. Orlov N. L.* Noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan hayvonlar. Amfibiyalar va sudraluvchilar. — M.: Oliy maktab, 1988. S. 147. ISBN 5-06-001429-0
Hayoti
------

Sarigul Baxadirova – qoraqalpoq yozuvchisi , adabiyot tadqiqotchisi , tanqidchi. U 1944-yili Qoraqalpog`iston Respublikasi Qorao`zak tumanida tug`ilgan. O`rta maktabni tamomlab , 1962—1966-yillari Qoraqalpoq davlat pedagogik institutida (hozirgi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti)tahsil oladi. 1967—1970-yillari Toshkentda O`zbekiston Ilimlar Akademiyasining Til va adabiyot institutining aspirantura bosqichida o`qiydi.

Faoliyati
---------

O`zbekiston Ilmlar Akademiyasi Qoraqalpog`iston bo`limi N.Dawqaraev nomidagi Tarix, til va adabiyot institutida ilmiy xodim , bo`lim boshlig`i, 1991—2007-yillari shu institutning direktori bo`lib ish yuritadi. Sarigul Baxadirova 1976-yildan Qoraqalpog`iston Yozuvchilar kengashiga a`zo bo`lgan.

Ijodiy va ilmiy ishlari
-----------------------

U "Ayollar"(1973) , "Turmush sabog`i" (1980) , "Taqdir" , "To`maris va Kir" , "Qanoti qayrilgan shunqor "kabi povest va romanlar avtori .
1970-yili "Hozirgi qoraqalpoq hikoyalari" mavzusida kandidatlik dissertatsiyasini himoya qiladi. Sarigul Baxadirova 1985-yili "Folklor va qoraqalpoq prozasi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi va professor nomiga sazovor bo`ladi. 
Uning "Roman va davr"(1978) , "Фольклор и Каракалпакская советская проза" (1984), "Folklor terminlarining qisqacha lug`ati" , "Edige" , "Qoblan" , "Hozirgi adabiyot haqida o`ylar" (1992) nomli monografiyalari chop etiladi.

Mukofatlari
-----------

Sarigul Baxadirova - O`zbekiston Respublikasi Beruniy nomidagi davlat mukofati laureati. Qoraqalpog'iston Respublikasi Jo'qorg'i Kengesi Faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

1. ↑  Bekbergenova Ziyada. Qaraqalpaqstan Respublikasi jaziwshilari.Tashkent 2011. Extremum press.
**Kamola Boltabayevna Akilova** — (1964-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — San’atshunoslik fanlari doktori (?). Kamoliddin Bekzod nomidagi Milliy rassomchilik va dizayn instituti professori (2004-2005), O’zbekiston san’at akademiyasi  Bosh ilmiy kotibi (2005-2010), O’zbekiston san’at galereyasi direktor o’rinbosari (2009-2017). O’zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirining o’rinbosari (2017-?).

Tarjimayi holi
--------------

Kamola Akilova 1964-yilda Toshkent shahrida tug’ilgan. Oliy ma’lumotli. U 1982-yili Toshkent davlat teatr va rassomlik institutining san’at tarixi va nazariyasi fakultetiga o'qishga kirib, 1987-yil tugatgan. 30-yil davomida qadimgi davrdan boshlab to shu kungacha bo’lgan O’zbekiston tasviriy va amaliy-bezak san’ati tarixi va nazariyasi, shuningdek, yaqin va uzoq chet mamlakatlar tasviriy san’atini o’rganish bilan shug’ullanmoqda. 140 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi, xalqaro va respublika ko’rgazma loyihalarining kuratori, san’at masalalari bo’yicha xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy-nazariy konfirensiyalar tashkilotchisi va qatnashchisi. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi  huzuridagi Madaniyat va san’at Oliy attestatsiya Komissiyasi ekspertlar kengashi raisi.Bundan tashqari Kamola Akilova boshchiligida 8 ta yangi muzey tashkil etildi.Madaniy meros obyektlarini muhofa qilish bo’yicha Davlat ilmiy-tadqiqot loyihalashtirish institutini tiklash bo’yicha ishlar olib borilmoqda.

Manbalar
========

1. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
**Saricha neft-gaz koni** - Qashqadaryo viloyati Qamashi tumanidagi kon, Gʻuzor shahridan 50 km shim.da. 1969-yilda ochilgan, 1987-yilda foydalanishga topshirilgan.

Saricha neft-gaz konik. Toshli burmalari guruhiga mansub boʻlib, 12gorizont shipi boʻyicha 3 qubbali antiklinaldan iborat, tektonik yoriq taʼsirida murakkablashgan. Burmalar qanoti qiyaligi 4—8°. Shimoliy qanot boʻylab amplitudasi 100– 170 m li koʻtarilmauzilma oʻtadi. 12gorizont boʻyicha burma oʻlchami 8,4x3,5 km, bal. 110 m.

Saricha neft-gaz konik.da jami 10 ta quduq qazilgan boʻlib, asosan, mezozoy, kaynozoy yotqiziklari ochilgan. Neokom va apt yaruslari yotqiziqlarida mahsuldor 13 va 12gorizontlar ajratilgan.

12gorizontning umumiy qalinligi 38–43 m, foydali qatlam 3–10 m. Jinslarning govakliligi 15,7%. Uyum oʻlchami 7,2x2,2 km, bal. 90 m. Dastlabki gaz debiti va qatlam bosimi 12 ming m³/sutka va 10,74 MPa. Gaz zichligi (havoga nisbatan) 0,582 g/sm³, karbonat angidrid gazi 1,0%, metan 97,5%, azot 1,5%.

13gorizontning umumiy qalinligi 195 m, gʻovakliligi 14,6%, ochiq gʻovakliligi 0,17, gazga toʻyinganligi 0,58. Gaz uyumining oʻlchami 1,2x1 km, bal. 36 m. Gazning dastlabki debiti 53 dan 181,4 ming m³/sutkagacha oʻzgargan. Dastlabki qatlam bosimi 10,9 joriy 10,4 MPa. Gazning zichligi (havoga nisbatan) 0,578 g/sm³. Tarkibida karbonat angidrid gazi 0,5%, metan 95,4%, azot 2,8%. Kondan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ektogenez** (ekto... va ...genez) 1) biologiyada mexanistik yoʻnalish. E. tarafdorlari organizmlar rivojlanishini faqat tashqi sharoitning taʼsiri bilan tushuntirishga urinishadi. Ularning fikricha, tashqi muhit sharoiti taʼsirining samarasi nasldan naslga ortib boradi va evolyutsion jarayonning muayyan yoʻnalishda borishini belgilab beradi. E. oqimi tarafdorlari tabiatdagi qandaydir oldindan belgilab qoʻyilgan maqsadga muvofiqlikni tan olishadi. Mexanolamarkizm — asosiy ektogenetik yoʻnalish hisoblanadi. 2) embrionning sunʼiy oziq muhitida (organizmdan tashqarida) rivojlanishi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ekspromt** (lotincha: — tayyor, tez) — 1) maxsus tayyorgarliksiz, hozirjavoblik bilan yaratilgan asar, improvizatsiya. Doston, terma, sheʼr, askiya, soʻz oʻyini, lapar, yoryor, qoʻshiq va boshqalar koʻrinishlarda boʻlishi mumkin. 18-asrda Fransiyada, 18-asr oxiri va 19-asr boshlarida Rossiyada (N.Karamzin, A. Pushkin, M. Lermontov va boshqalar ijodida) keng tarqalgan. V. Mayakovskiy, M. Svetlov, Gʻ.Gʻulom, shuningdek, oʻzbek baxshilari, askiyachilari uchun xarakterli (yana qarang Badiha); 2) musiqada — badihagoʻylik tarzida (asosan, fortepiano uchun) yaratilgan cholgʻu pyesa. Mustaqil janr sifatida 19-asr boshida romantik kompozitorlar ijodida yuzaga kelgan (Ya. Vorjishek, G. Marshner). F. Shubert, F. Shopen, F. List E.ning mumtoz namunalarini yaratishgan. E. turli (sonata, murakkab 3 qismli, variatsiya va boshqalar) shaklda boʻlishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
JONSON (Johnson) Filip (1906.8.7, Klivlend) — amerika meʼmori. Garvard universitetining meʼmorlik maktabida M. L. Breyer rahbarligida oʻqigan (1940—50). L. Mis van der Roe shogirdi va u bilan hamkorlikda ishlagan (Konnektikutdagi Nyu-Kanaan yotiq shisha parallelepiped koʻrinishdagi xususiy uy, 1949 va b.). Oʻz qurilishlarida zamonaviy meʼmorlik materiallari va qoidalarini qoʻllashda anʼanaviy meʼmorlik shakllaridan erkin foydalanib, ularni uslublashtirgan (Nyu-Yorkdagi zamonaviy sanʼat muzeyi, 1951, 1965; Isroildagi yadro reaktori gumbazi, 1960; Nyu-Yorkdagi Linkoln markaziy davlat teatri, 1964 va b.).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jean-Philippe Rameau** (talaffuzi: *Jan-Filipp Ramo*; 1683.25.9, Dijon 1764.12.9, Parij) — fransuz kompozitori va musiqashunos. Zamonaviy garmoniya nazariyasining asoschisi ("Garmoniya haqida traktat", 1722; "Garmoniyaning kelib chiqishi", 1750 va boshqalar). Kompozitorlik ijodida fransuz (J.B.Lyulli) va italyan (A.Vivaldi, D.Skarlatti) musiqa yutuqlarini mujassam etib, klassik musiqa uslubini shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan. Klavesin uchun pyesalarda qad. (allemanda, kuranta kabi) va zamonaviy (menuet va boshqalar) bal raqslarini hamda milliy (rigodon, tamburin) raqs kuylarini nozik did va yuksak mahorat bilan qayta ishlagan. R.ning opera (lirik tragediyalar), operabalet va baletlari fransuz musiqali teatrida butun bir davrni tashkil etib, K.V. /l/okning opera janri islohotiga zamin yaratgan. Bularning ayrimlari ("Nazokatli Hindiston", 1735; "Zoroastr", 1749 va boshqalar)da Sharq mavzulariga murojaat etgan. Bir necha kantata, motet, cholgʻu ansambl va boshqa asarlarni yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eksperimental psixologiya** — psixik hodisalar va jarayonlarni ilmiy metodlar yordami bilan tadqiq qilish. Psixologiyaning fan sifatida falsafadan ajralib chiqishida eksperimental tadqiqotlar oʻtkazish asosiy rol oʻynagan. 19-asrning oʻrtalarida ilk bor sezgi, idrok yuzasidan tadqiqotlar olib borilgan. Eksperimental psixologiyaning fan sifatida ajralib chiqishiga nemis olimi V. Vundt katta hissa qoʻshgan. Ilk eksperimental tadqiqotlar oʻzini oʻzi kuzatish uslubi yordami bilan shaxsning ichki mayllari, motivlari, fikr yuritishiga bagʻishlangan. Keyinchalik tekshirishlar turli hayvonlarda oʻtkazila boshlagan. Koʻp tadqiqotlarni AQShlik T.L.Morgan, E. L. Torndayk va boshqalar olib borganlar. Eksperimental psixologiya murakkab tadqiqot (koʻp shkalali, koʻp bosqichli) metodlari, metodikalari (ishonchliligi, kafolatliligi, test yoki retest xususiyatiga egaligi)dan tashqari elektron hisoblagichlar, texnik asboblar va moslamalar, sodda yoki murakkab tuzilgan maxsus apparatlar, zamonaviy texnika va texnologiyalarga asoslanadi. Eksperimental psixologiya yordamida psixik funksiyalargina emas, shu bilan birga shaxs hissiyoti, emotsiyasi, individual xususiyati, diqqat, xotira, idrok singari bilish jarayonlari ham tadqiq qilinadi. Eksperimental psixologiya tadqiqotlari natijalari psixologiya sohalari nazariyasini ishlab chiqishda asos boʻlib xizmat qiladi. Olimlardan F. Galton (1822-1911), D. Kettel (18601944), E. Tolmen (1886-1959), G.Rorshax (1884-1984), A. Bine(1857-1911), P.Jane (1859-1947), J. Piaje (1896—1980) va boshqalar Eksperimental psixologiyaning rivojlanishiga muhim ulush qoʻshganlar.

Ergash Gʻoziyev. Botirov Bohodir

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jean Leete Carson** (talaffuzi: „Jean Leete Carson", 1923-yil 28-fevral — 2005-yil 2-noyabr) amerikalik sahna, kino va televideniye aktrisasi boʻlgan, 1960-yillarning klassik sitkomi *„The Andy Griffith show"* dagi „qiziqarli qizlar"dan biri sifatida tanilgan.

Yoshligi
--------

Carson G‘arbiy Virjiniya shtatining Charleston shahrida Alexandr V. Carson va Sadi oilasida tug‘ilgan. U ilk bor shou-biznesga bolaligida qiziqib, „yomon kichkina hind qizi" rolini o‘ynagan. 12 yoshida u oʻzining birinchi aktyorlik ishiga ega boʻlib, oʻz shahri boʻylab sayohat qilgaan *„Carmen"* spektaklining kichik qismi uchun 5 dollar ishlab oldi.

Bosqich
-------

Carsonning dastlabki teatr faoliyati Kanava oʻyinchilarining spektakllarida aktyorlik qilishni oʻz ichiga oladi. U oʻzining Brodveydagi debyutini George S. Kaufmanning *„Bravo"* (1958) filmida qilgan. Uning Brodveydagi boshqa asariga McDonald Carey bilan Anniversary Waltz, Melvyn Douglas bilan *Two Blind Mice* va *Bird Cage* kiradi, bu esa unga Tony mukofoti nominatsiyasini taqdim etdi.

Televideniye
------------

Carson koʻplab kashshof teleseriallarda, jumladan *Studio One*, *NBC Presents*, *The Twilight Zone* („A most Unusual Camera" filmidagi Paula rolida, Rod Serling tomonidan maxsus yozilgan qism) va *The Ford Theatre Hour* kabi koʻplab teleseriallarda paydo boʻldi. U 1950-yillarda, jumladan, 1958-yilda *Peter Gunndagi* Paula hamda 1959-yilda *The Betty Hutton Showda* muntazam rol oʻynagan. (Carson Xattonni „qoʻlbola qari" deb taʼrifladi va bu unga yoqmagan yagona aktyorlik tajribasi ekanligini aytdi.)

Shaxsiy hayoti
--------------

1970-yillarning birinchi yarmida Carson ichkilik muammosiga duch keldi, bu uning aktyorlik karerasini chekladi. U 1980-yillarning boshlarida nafaqaga chiqdi, Palm-Springs hududidagi jamoat teatri aktyorlarining murabbiyligi bundan mustasno, u yerda u oʻz farzandlariga yaqin boʻlishga koʻchib oʻtgan. Keyinchalik u hushyor boʻlib qoldi. U koʻp yillar davomida *Andy Griffith Show* bilan bogʻlangan, aktyorlar chiqishlari, anjumanlar va boshqa uchrashuvlarda qatnashgan va 2005-yil sentyabr oyida insultga uchraguniga qadar muxlislarga shaxsan javob yozgan.

Carson Roxy teatri direktorining yordamchisi boʻlgan kichik Leonard Smithga turmushga chiqgan.

Oʻlim
-----

2005-yil 2-noyabrda Carson Palm Springsda (Kaliforniya) insult asoratlaridan vafot etdi. U 82 yoshda edi. Uning ikki o‘g‘li hozirda ijod bilan shugʻullanib kelmoqda.

Manbalar
--------



1. 1 2 3  Lentz, Harris M. III*. Obituaries in the Performing Arts, 2005: Film, Television, Radio, Theatre, Dance, Music, Cartoons and Pop Culture* (inglizcha). McFarland, 2006 — 63 bet. ISBN 9780786424894. 1-mart 2017-yilda qaraldi.
2. ↑  „Obituaries in the News". *The Washington Post* (8-noyabr 2005-yil). Qaraldi: 28-iyun 2008-yil.
3. ↑  Willis, John*. Screen World Film Annual* (inglizcha). Hal Leonard Corporation, 2006 — 390 bet. ISBN 9781557837066. 1-mart 2017-yilda qaraldi.
**Eksport krediti** — eksportni ragʻbatlantirish vositasi sifatida oʻz mamlakatidan tovarlar va xizmatlar, texnologiyalar sotib olishni moliyalashtirish maqsadlarida xaridorga yoki unga xizmat koʻrsatadigan bankka beriladigan kreditlar; firmaning Eksport krediti eksportyor nomidan taqdim etiladi, lekin bank tomonidan moliyalanmaydi. Bank Eksport krediti xorijiy xaridorlarga bevosita banklar tomonidan beriladi. Davlat Eksport kreditining xususiy banklar va xalqaro tashkilotlarning kreditlari bilan qoʻshilgan holda beriladigan koʻrinishlari ham bor. Mustaqillik yillarida Oʻzbekistonda Koʻkdumaloq neftgazkondensat konini oʻzlashtirish, Buxoro neftni qayta ishlash zavodi, Shoʻrtan gazkimyo majmui kabi korxonalar qurilishiga AQSH, Fransiya, Yaponiya va boshqalar davlatlarning eksportimport banklari katta miqdorda Eksport kreditilari ajratgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ekspozitsiya (maʼnolari).

Ekspozitsiya
**Ekspozitsiya** (lotincha: — koʻrsatish, bayon etish) — badiiy asar, moddiy madaniy yodgorliklar, tarixiy hujjat va boshqalarni koʻrgazma va muzey zallarida yoki ochiq joylarda maʼlum tizimda joylashtirilishi. Doimiy va davriy E.ning maqsadi barcha eksponatlarni ularning badiiy va ilmiy qiymati, tarixiy badiiy jarayondagi oʻrni, materiallarning ahamiyatini mukammal yoritib berishdir. E. erkin yoki tomoshabinlarning tanishish yoʻnalishlarini hisobga olgan holda tuziladi. Zamonaviy sharoitda E. eksponatlarni saqlash qoidalariga javob beradigan maxsus uskunalar, eksponatning qisqacha xarakteristikasi hamda E. xususiyatlari, asarlari bayon qilingan ixcham matnlar bilan taʼminlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lola sayli** — adir va dalalarda lola ochilgan chogʻda oʻtkaziladigan sayil. Baʼzi joylarda Lola sayli guli surx deb ham nomlanadi. Lola sayli oʻzbek xalqining qadimiy udumlaridan biri boʻlgan. Lola sayli Navroʻz bayramidan keyin (aprelning oxiri — mayning boshlari) lola va lolaqizgʻaldoq ochilgan vaqtlarda oʻtkaziladi. Sayil bir necha kun davom etgan. Zarafshon va Fargʻona vohasida oʻziga xos bayram sifatida nishonlangan. Odatda, Lola saylini xalq tomonidan saylangan "lolachilar" boshqarganlar. "Lolachilar" oʻz doʻstlari bilan Lola saylining qachon va qayerda oʻtkazilishini aniqlab, xalqqa xabar bergan. Sayil oʻtkazilishidan oldin "lolachi" maxsus daraxt yoki daraxtning chiroyli shoxidan kesib olib, lolalar bilan bezagan. Keyin uni qishloq koʻchalaridan olib oʻtgan. Buni koʻrgan odamlar koʻchaga chiqib, koʻngliga tugib qoʻygan niyatlarini aytib, daraxtlar shoxiga turli mato parchalari, roʻmolchalar bogʻlashgan. Soʻng "lolachilar"ga ergashib, oʻyin-kulgi qilib, lolazor tomon yoʻl olishgan. Belgilangan joyga kelishganidan soʻng "Gul daraxti" markazga oʻrnatilgan va oqsoqollar duosi bilan bayram boshlangan.

Bayramning 2-kuni muqaddas mozor va qabristonlar ziyorat qilingan. Bunda erkaklar va ayollar alohida-alohida ziyoratgohlarga borganlar.

Lola sayli hozirgi oldingi ramziy maʼnosini maʼlum darajada yoʻqotib, oʻyin-kulgi, sayil koʻrinishida saqlanib qolgan.

Boshqa mamlakatlarda lolalar sayli
----------------------------------

* Kanada (2013-yil)Kanada (2013-yil)
* Woodburn (Oregon)Woodburn (Oregon)
* Fayl:SkagitCountyTulipFestival.jpg
* Woodburn (Oregon)Woodburn (Oregon)

Adabiyotlar
-----------

* Abdurraxman-i Tali’, Istoriya Abulfeyzxana, T. 1959;
* Sokolov Yu.A. Tashkent, tashkentsi i Rossiya, T. 1965.

Manbalar
--------

1. ↑  Adhamjon Ashirov. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Xotira" memorial majmuasi** (belaruscha: *Мемарыяльны комплекс «Памяць»*) — Baranovichi shahridagi yodgorlik majmuasi. 2008-yil 3-sentabrda Belarus Respublikasi Vazirlar Kengashining qarori bilan obʻektga mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy qiymat maqomi berildi.

Tarix
-----

1941-yilda, fashist bosqinchilari qamoqxona hududida Lesnyanskiy oʻlim lagerining filialini yaratdilar. Bu yerda, ogʻir mehnat sharoitida 20 mingga yaqin odam saqlangan. Fashistlar muntazam ravishda ommaviy qatllarni uyushtirdilar va jismoniy jazolardan foydalandilar. Qishda odamlar ochiq havoda edilar. Olovni yoqish taqiqlangan edi. Sovuqdan, ochlikdan, kasallikdan, haddan tashqari koʻp ishdan har kuni oʻnlab mahbuslar halok boʻldi. Bu yerda jami 31 mingga yaqin harbiy asirlar va tinch aholi halok boʻlgan.

1964-yilda „Motam tutgan ona" haykali oʻrnatildi. Deraza panjarali devor yonida ayol-onaning haykaltaroshlik tasviri.

2005-yil 9-mayda yodgorlik „Xotira" yodgorlik majmuasining asosiy qismiga aylandi. Uning yonida bosib olingan shaharda va Ulugʻ Vatan urushi frontlarida halok boʻlgan shahar aholisiga bagʻishlangan matnlar yozilgan plitalar oʻrnatildi.

Tavsif
------

Temir panjarali beton devor (2,6 m) yonida, motam tutayotgan ayol qiyofasi (2,2 m); oyoqda — xotira gulchambari, taxtada — satirlar: „Zamondoshlar va avlodlar! Boshingizni eging! Bu yerda dushman oldida tiz choʻkmaganlar abadiy uxlaydilar: 1941-44-yillarda fashistik jallodlar tomonidan otib oʻldirilgan va qiynoqqa solingan 31 ming sovet fuqarolari."

Manbalar
--------

1. ↑  „Аб наданні статусу і катэгорый гісторыка-культурнай каштоўнасці, змяненні катэгорый, пазбаўленні статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці і ўнясенні змяненняў у пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 мая 2007 г. № 578 і ад 3 верасня 2008 г. № 1288". *normativka.by*. Qaraldi: 5-aprel 2022-yil.
2. ↑  Марцелев 1990. sfn error: no target: CITEREFМарцелев1990 (help)
3. ↑  „«Кто, как не женщина понимает, как страшна война?» Барановичские женщины убрали памятное место" (ru). *nashkraj.by*. 20-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2022-yil.
4. 1 2  „Памятники Барановичей. Память последней войны" (ru). *barturizm.by*. Qaraldi: 5-aprel 2022-yil.
5. ↑  „Помнiкi i памятныя знакi Вялікай Айчыннай вайны ў г. Баранавiчы (карта)" (ru). *nashkraj.by*. 18-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* С. В. Марцелев*. Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область*. Минск: «Белорусская Советская Энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1990. ISBN 5-857000-17-3.
**Mis qotishmalari** — mis asosidagi qotishmalar. Inson yaratgan birinchi metall qotishma (qarang Jez davri). Bronza, jez va asosiy legirlovchi elementa nikel boʻlgan misnikel qotishmalari (qarang Melxior) Mis qotishmalari jumlasiga kiradi. Mis qotishmalari quyma, deformatsiyalanadigan va kukunsimon xillarga boʻlinadi. Quyma Mis qotishmalari suyuqlanganda oquvchan boʻladi, qotganda uncha kirishmaydi. Deformatsiyalanadigan Mis qotishmalari issiqlayin yoki sovuqlayin bosim bilan yaxshi ishlanadi. Kukunsimon Mis qotishmalari kukunsimon materillar jumlasiga kiradi (q. Kukun metallurgiyasi). Mis qotishmalari antifriksion (ishqalanishga qarshi), issiqbardosh, konstruksion, korroziyabardosh (zanglashga qarshi), prujinabop va elektrotexnika materiallari sifatida keng qoʻllanadi. Bular asbobsozlik, mashinasozlik, aviatsiya va kemasozlikda, suv-bugʻ armaturasi, badiiy buyumlar, idishtovoklar yasash va boshqa sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Avn.

**Mishel Naim Avn** (arabcha: ; 1935-yil 18-fevralda tugʻilgan, Horat Hurayk, Bayrut, Livan) — Livan harbiy va siyosiy rahbari, Livan Qurolli kuchlari generali. 1988-yil 22-sentyabrdan 1990-yil 13-oktyabrgacha Livan Prezidenti va Bosh vaziri. 2016-yil 31-oktyabrgacha Livan Prezidenti.

Tarjimai hol
------------

### Bolaligi

E'tiqodi moruniy boʻlgan, kambag'al oilada tug'ilgan. O'rta ma'lumotni u katolik maktablarida olgan va shu bilan birga ko'plab musulmon bolalar bilan do'st bo'lgan.

### Ta'lim

1958-yilda harbiy maktabni, 1959-yilda Fransiyaning Chalon-sur-Marne shahridagi harbiy maktabni tugatgan. 1966-yilda Fort-Seal shahridagi artilleriya maktabida (AQSh, Oklaxoma) va 1978-1980 Fransiyadagi Oliy harbiy maktabda o'qigan. O'z ona tilidan tashqari, ingliz, fransuz, ispan va italyan tillarida ham so'zlashadi.

### Ofitser

U Bayrut va Fransiyadagi artilleriya maktablarini, so'ngra AQShda harbiy kurslarni tugatgan. Livan armiyasida artilleriya ofitseri sifatida xizmat qildi. 1961 yilda uning ikki hamkasbi - Suriyaparast partiyaning a'zolarini harbiy razvedka tomonidan qo'zg'olon uyushtirganligi uchun hibsga olingach, u so'roqlarni yuzaki ravishda to'xtatishni talab qildi. Biroq, u bo'linmani tark etganida, qiynoq davom etdi. Qaytib kelgach, Avn kontrrazvedkachi xodimlarining xatti-harakatlarini "qabul qilib boʻlmas natsizm" deb atadi.

70-yillarning o'rtalarida Livanda boshlangan fuqarolar urushi davrida markaziy hukumatni doimiy ravishda qo'llab-quvvatladi. 1976 yil yozida u Tall Zaʼtarni qamal qilishda qatnashdi. 1980-yillarning boshlarida Sharqiy va G'arbiy Bayrutni, xristianlar va musulmonlarni ajratib turuvchi "Yashil chiziq" da joylashgan "xavfsizlik brigadasi"ni boshqardi. Suriya harbiy kuchlari bilan qurolli to'qnashuvlarda ishtirok etgan. 1982 yilda Isroil Livanga bostirib kirganda, u prezident saroyini himoya qildi va faqat prezident Ilyos Sarkisning buyrug'i uni chekinishga majbur qildi.

1984 yildan - qurolli kuchlar qo'mondoni, Livan tarixidagi eng yosh zobit boʻldi. U o'z kuchini armiyaning kuchi va birligini saqlashga qaratdi. U printsipial ravishda 1984-1988 yillarda ommaviy axborot vositalariga (qurolli kuchlar jurnalidan tashqari) intervyu bermadi.

Livan Prezidenti
----------------

2016 yil 31 oktyabrda, saylovlar boshlanganidan 2,5 yil o'tgach, 46-urinishdan so'ng Mishel Avn Livan Prezidenti lavozimiga saylandi. U o'sha kuni Baabda saroyida qasamyod qildi va Livanning Fransiyadan mustaqillikka erishganidan keyingi tarixidagi 13-Prezidenti bo'ldi.

Livanda 2019 yil oktyabr oyida ommaviy norozilik namoyishlari boshlandi va 29 oktyabr kuni Bosh vazir Saʼd Xariri iste'foga chiqishini e'lon qildi. Uzoq muddatli siyosiy maslahatlashuvlardan so'ng, 2019 yil 19 dekabrda Prezident Avn Livanning yangi hukumatini tuzishni sobiq Ta'lim vaziri, Bayrutdagi Amerika universiteti professori Hasson Diyobga topshirdi.

Oilasi
------

Turmush oʻrtogʻi — Nodiya ash-Shomiy

Qizlari:

* Klodin
* Shantal taniqli Livanlik siyosatchi Gebran Bassilga turmushga chiqqan.
* Mireyl

Avnning uchta nabirasi bor.

Manbalar
--------
**Trafaret** — naqsh, harf, son, topografik belgilar, mashina va kurilmalarning shartli grafik belgilari va boshqa andazasi; rangdor tasvir yoki naqshni shakllantirishda uning u yoki bu qismini koʻp marotaba takrorlanishiga moʻljallangan moslama; axta. T. oʻziga xos teshiklari boʻlgan metall, yogʻoch karton, plastmassa va boshqa plastina boʻlib, shu teshikchalar orqali naqsh yoki tasvir bezatiladigan sirt (yuza)ga boʻyoklar va boshqa surtib tushiriladi. Badiiy kashtadoʻzlik, toʻqimachilik va qogʻoz ishlab chiqarish.da, baʼzan kulollik buyumlarini trafaret bosma usulida bezashda keng qoʻllanadi. Chizmachilik — grafika, boʻyoqchilik va boshqa ishlarda takroriy rasmlar yoki murakkab shakllar qosil qilishda ham ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mis tangalar** — misdan zarb qilingan qadimgi tanga pullar. Sharqda misdan turli narsalar yasash miloddan avvalgi 4ming yillikdan beri maʼlum. Mis tangalar miloddan avvalgi 8-asrning oxiri —7-asrning boshlarida Qad. Lidiya davlatida paydo boʻlgan, Oʻrta Osiyoda miloddan avvalgi 4-asrdan boshlab muomalaga kirgan. Afrosiyob hududida Salavkiylar davlati podshosi Antiox 1 nomi yozilgan Mis tangalar (miloddan avvalgi 3-asr), Buxoro vohasidan kamonchi tasviri tushirilgan mayda Mis tangalar (miloddan avvalgi 4-asr) topilgan. 4-asrda Sugdiyona va unga tobe yerlardagi aholi Mis tangalardan foydalangan. 7-asr oʻrtalarida Sugdiyona davlatida 1 kg misdan oʻrtacha 425 tanga, 8-asr oʻrtalarida esa 1 kg misdan oʻrtacha 963 tanga zarb qilingan. Afrosiyobni arxeologik qazishlar vaqtida turli davrlarga oid Mis tangalar xazinasi topildi.Mis tangalar kumush tangalarga qoʻshimcha si-fatida ishlatilgan.

Adabiyot
--------

* Smirnova O.I. Katalog monet s gorodisha Pendjikent, M. 1963; Smirnova O. I. Ocherki iz istorii Sogda, M. 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jozef Pulitser** (/ˈpʊlɪtsər/ *PUUL-it-sər*; **Pulitser Jozsef**, Hungarian: [ˈpulit͡sɛr ˈjoːʒɛf]) — venger-amerikalik siyosatchi va *Sent-Luis Post-Dispatch* va *New York World* gazetalarining noshiri. U 1847-yil 10-aprelda Vengriyaning Mako shahrida joylashgan Magyar-Yahudiylarning boy oilasida tugʻilgan.

U Demokratik partiyaning yetakchi milliy arbobiga aylangan va Nyu-Yorkdan kongressmen etib saylandi. U yirik biznes va korruptsiyaga qarshi yurish qildi. Nyu-Yorkdagi Ozodlik haykalining olib kelinishiga yordam berdi.

1890-yillarda uning *"World"* jurnali bilan Uilyam Rendolf Harestning *"New-York jurnal"* oʻrtasida shiddatli raqobat kuzatildi. Albatta, bu oʻz navbatida sariq matbuot va jurnalistikaning rivojlantirishga sabab boʻldi, bu esa sensatsiya, jinsiy aloqa, jinoyatchilik va qoʻrqinchli tasvirlarlar bilan oʻquvchilarni zabt etdi. Nashrlar soni esa kuniga bir million nusxaga yetdi va reklama daromadiga bogʻliq boʻlgan (qoplama narxi yoki siyosiy partiyalar subsidiyalari oʻrniga) ommaviy tirajli gazetalarga yoʻl ochdi. Bu orqali oʻquvchilarni yangiliklar, yengil-yelpi, koʻngilochar va reklamaning koʻplab shakllari bilan qiziqtirdi.

Bugungi kunda uning nomi 1917-yilda Kolumbiya universitetiga topshirilishi natijasida taʼsis etilgan Pulitser mukofotlari bilan mashhur. Mukofotlar har yili Amerika jurnalistikasi, fotografiyasi, adabiyoti, tarixi, sheʼriyati, musiqasi va dramaturgiyasidagi mukammallikni tan olish va taqdirlash uchun beriladi. Pulitserning vasiyatiga koʻra xayriya fondi tomonidan 1912-yilda Kolumbiya jurnalistika maktabiga asos solgan.
Jozef Pulitser 1911-yilning 29-oktabrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Pulitzer prizes – Answers to frequently asked questions".  Pulitzer.org. Qaraldi: 10-avgust 2009-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻz (maʼnolari).

**Boʻz** — Markaziy Fargʻonaning sharqiy qismidagi dasht. Andijan viloyati hududida. Relyefi tekis, botqoq, shoʻr yerlardan iborat. Maydoni 110 km² chamasida. taxminan 4000 ga yer shoʻrxok. Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —3°, minimum temperatura —26°. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27°, maksimum temperatura 40°. Vegetatsiya davri 240 kun. Yillik yogʻin miqdori 100-150 mm. Yogʻinning 35% dan ortigʻi dekabr— fevralga toʻgʻri keladi. Boʻz hududida oqar suv yoʻq. Tuprogʻi sugʻoriladigan oʻtloqi, oʻtloqibotqoq va shoʻrxok tuproqlardan iborat. Qamish, beda, shoʻra oʻsadi, ahyonahyonda butalar uchraydi. Ekinzor va bogʻlar Katta Fargʻona, Oxunboboyev nomli kanallardan sugʻoriladi. Boʻzning oʻzlashtirilgan yerlarida Andijon viloyatining Boʻz tumani, qisman Fargʻona viloyatining Oxunboboyev, Oltiariq tumanlari joylashgan. Aholi paxtachilik, sabzavotchilik, bogʻdorchilik va qisman sholikorlik bilan shugʻullanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻz (maʼnolari).

BOʻZ, karbos — boʻsh pishitilgan paxta ipidan sodda toʻqilgan mato; qalin, pishiq va tana haroratini bir xilda saqlaydigan mahalliy ipgazlama. Qadimdan qoʻl dastgohdarida toʻqilgan. Yozma manbalarda boshqa matolar qatori B. ham koʻp tilga olingan: "qali atlas keysang unutma boʻzung" (A. Yugnakiy, 11-asr). B.ning "etaklik B.", "sedrak B.", "qali B." navlari farqlangan; musulmon Sharqida qizil B. "alkirbos" nomi bilan mashhur. 17-asrda Turkistondan Moskvaga joʻnatilgan matolar orasida "byaz" nomi bilan tilga olingan, qizil B. esa "kumach" deb atalgan. 19-asr boshida buxorolik toʻqimachilar Astraxon, Vyatka, Qozon gubernyalarida qurgan ustaxonalarda B. toʻqib sotilgan.

B. Turkistonda qoʻlda toʻqilgan matolar orasida haridorbop mato boʻlgani uchun mahalliy aholi orasida keng tarqalgan. Buxoroda B. sotiladigan maxsus rasta — "Bozori karbos" boʻlgan. B.ning oq, malla, rangin (nil boʻyoqqa boʻyalgan) xillari bor. Chitgarlar risolasida (19-asr) B.ning qora, sariq, yashil, kulrang, binafsha, oq va boshqa xillari ishlanishi qayd etilgan. Oq B.ning baʼzi xillari oharlangan va yaltiratib pardozlangan, baʼzilari paxmoqqa oʻxshash tukli boʻlgan (tukli yuza oʻta qalin arqoq iplarga maxsus ishlov berilishi natijasida hosil qilinadi). B.dan ichki koʻylaklar va boshqa xil kiyimlar, kashta tikilgan buyumlar, gul bosib bezatilgan dasturxon, choyshablar tayyorlangan (yana qarang Boʻzchilik).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rogʻib Alama**(arabcha: راغب علامة) — livanlik qoʻshiqchi, raqqos, telekoʻrsatuvlar muallifi va bastakordir. Shuningdek, oʻzining shaxsiy xayriyaviy fondlari 1962-yil 7-iyunda tugʻilgan. Rogʻib ilk marta 1980-yilda „Studiya al-fan" koʻrsatuvida ishtirok etgan va Platinum mukofoti bilan taqdirlangan.

Hayoti
------

Rogʻib 1962-yil 7-iyunda Livanning Bayrut shahrida shia oilada tugʻilgan. Otasi Subhi Alama, onasi Vafiqa Alama boʻlib, 4 ta akasi va 3 ta singlisi bor. Akalarining ismlari Muhammad, Ahmad, Hadir va Hasan. Singillarining ismlari esa Sabiha, Rima va Lina. Musiqaga kichikligidan qiziqqan, 8 yoshida ud(arab milliy cholgʻu asbobi)ni chalishni oʻrgangan va radioeshitirishda ushbu isteʼdodini namoyan etgan.
1996-yilda Jihan al-Ali bilan turmush qurgan. Hozirda ikki nafar farzandi bor.

Faoliyati
---------

Uning ilk qo'shig'i "Atafarraju al-halva" bo'lgan. Livan Arab Radiosida "Ya bint as-sulton"("Ey Sultonning qizi") qo'shig'ini kuylagan va shu kuylagan qo'shig'i tufayli mashhurlikka erishgan. Bundan tashqari uning "Mabruk" va "Abalak an-nag'm" qo'shiqlari Livan va Suriyalik muxlislari tarafidan yaxshi kutib olingan.
Uning ilk albomi "Bukra bibram dulabak" nomi ostida 1985-yilda taqdim etilgan. Uning albomlari ommalashish bo'yicha ko'pgina arab qo'shiqchilarining eng mashhur albomlarini ham ortda qoldirgan. Masalan, "Tav'am ruhiy"("Ruhimning egizagi") albomi 300 000, "Va lav darot al-ayyam"("Kunlar o'tmasa edi")
albomi 250 000, "Allamtaniy ahabba ad-dunya"("Sen menga dunyoni sevishni o'rgatding") albomi 700 000 nusxada sotilgan.

Diskografiyasi
--------------

Studiyaviy albomlari

* "Ya royt"(1986);
* "Al-hadya"(1987);
* "Dov ul-layl"(1988);
* "Ma yajuvz"(1989);
* "Ya hayat"(1993);
* "Tav'am ruhi"(1995);
* "Allamtiniy"(1996);
* "Farq kabir"(1996);
* "Habibi ya nasi"(1999);
* "Tib liyh"(2002);
* "Al-hub al-kabir"(2004);
* "Habib dohkatiy"(2014);

Manbalar
--------

Havolalar
---------

*
**Rogoviklar** — 1) zich, mayda donali tof jinsi, oʻziga singdirgan jinsga intruziyaning taʼsiri natijasida vujudga keladi (qarang Kontakt metamorfizm). Metamorfizmga uchragan dastlabki jinslar tarkibiga koʻra farq qiladi. Gilli jinslar tarkibida kordiyerit, andaluzit, sillimanit, granat, biotit, dala shpati boʻlgan R.ga; bazaltlar va ularning tuflari, grauvvakkilar — piroksenli, asosiy plagioklazli, shox aldamchi R.ga; mergellar vollastonitli, olivinli, shpinelli, karbonatli R.ga aylanadi. Karbonat miqdorining ortib borishi bilan R. kontaktli marmarta aylanadi; 2) gid va temir gidrooksillari aralashgan, karbonatli va gilli qatlamlarda konkretsiya va qatlamchalar hosil qilgan kremniyli jinslar (kremniy, yashma, menilitlar); koʻpincha tarkibida karbonatlar va organik qoldiklar boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abu Bakr ar-Razmoziy** (arabcha:  — Abu Bakr Muhammad ibn Jaʼfar ibn Jobir ibn Qarqon ar-Razmoziy as-Sug‘diy) — muhaddis va roviy.

Ar-Razmoziy nisbasi Ishtixonga qa­rashli qishloqlardan biri bo‘lgan „*Raz­moz*"dan yasalgan. Qishloq Ishtixon va Kushoniya oralig‘ida joylashgan. Samarqand bilan oralig‘i yetti farsax masofani tashkil etgan.

Abu Bakr ar-Razmoziy asosan, hadislarni Hasan ibn Sohib ash-Shoshiy, Abu Naʼim Abdulmalik ibn Muhammad ibn Adiy Astaraboziy va Zohir ibn Abdulloh ibn Husayb as-Sug‘diy kabi bir qancha muhaddislardan rivoyat qilgan. O‘z nav­batida, Abu Bakr ar-Razmoziydan o‘z davrining yetuk allomalari — hofiz Abu Saʼd ibn Abdurrahmon ibn Muhammad al-Idrisiy va Abu Hafs Umar ibn Ahmad ibn Muhammad ash-Shohiniylar ham hadis tinglaganlar va rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut. „Dor al-fikr", 1998. VI, 122;
2. Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor ihyo at-turos", 1979. V, 454;
3. Y. Isayev, A. Abbosov. Ishtixoniy allomalar. — Samarqand: „Munis design group", 2016. 67;
4. O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi", 2016. 292.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boʻz qogʻon** (7-asr) - toʻqqiz oʻgʻuzlar (uygʻurlar) rahbari. 682—693 yillari hukmronlik qilgan Sharqiy turk qogʻoni Kutluq (Elterish)ning zamonida shuhrat topgan. Qutlugʻ qogʻon Ikkinchi turk xoqonligiga asos solgan. Tavgʻochlar (xitoylar) zulmidan qutulgach, Qutluq oʻz qoʻshinini Urxun daryosi havzasiga olib kelgan. Bu yerda Boʻz qogʻon boshliq uygʻurlar oʻrnashib olgan edi. Bu haqda Kultegin bitiklarivya ham maʼlumot bor. Turqlar Boʻz qogʻon ni xitoylar kabi dushman deb hisoblashgan. Turklarning 5000 kishilik qoʻshini uygʻurlarni tormor keltirib, Boʻz qogʻon ni oʻldirgan. "Baz" yoki "buz" soʻzi — qad. turkiy tilda "oʻzga yerlik kishi", "begona kishi" degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻz qogʻon" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |