recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gidridlar**— kimyoviy elementlarning vodorod bilan hosil qilgan birikmalari. Tuzsimon, metallsimon, uchuvchan G.ga boʻlinadi.

Tuzsimon G.ga ishqoriy va ishqoriyer metallarning G.i kiradi. Bu G.da bogʻlanish ionli boʻlib, vodorod atomi manfiy zaryadlanadi. Tuzsimon G. oq kristall modda, yuqori temperaturada vodorod ajratib suyuqlanadi. Bunday G.ni olish uchun metallar yuqori temperaturada vodorod atmosferasida qizdiriladi. Kuchli qaytaruvchi (mas, metallarni oksidlaridan yoki galogenidlaridan qaytarish, poʻlat va qiyin suyuqdanuvchan metallar yuzasidagi qurumni yoʻqotishda) va istiqbolli raketa yonilgʻisi sifatida qoʻllaniladi.

Metallsimon G. kimyoviy bogʻlanishi jihatdan metallarga yakin boʻlib, metallarning kristall panjarasida vodorod atomlarining joylanishi natijasida hosil boʻladi. Metallsimon G. — xrom, marganes, temir, mis va platina guruhidagi metallarning G.i tegishli metallarni yuqori temperaturada vodorod atmosferasida qizdirish yoʻli bilan olinadi.

Uchuvchan G. — davriy sistemaning IV, V, VI va VII guruhlari bosh guruhlaridagi elementlarning gidridlarida kimyoviy bogʻ qutbli yoki kovalent boʻladi. Ularga SiH4, SnH4, PH3, AsH3, SbH3, H2S, H2Se, H2Te va quyi borvodorodlar kiradi. Shu guruxdardagi ogʻir zlementlarning gidridlari beqaror. G. organik moddalarni sintez qilishda, kuchli qaytaruvchi sifatida qoʻllaniladi. Texnikada yuqori vakuum ostida vodorod biriktirish uchun ishlatiladi (mas, kizdirilgan metallarga suv bugʻi taʼsir ettirish usuli). G. oʻzgaruvchan valentli metallarning turli kimyoviy reaksiyalarida katalizatorlik vazifasini oʻtaydi. G.ning termik parchalanishi natijasida baʼzi elementlar (mas, kremniy, germaniy) sof holda olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yan Nepomutskiyning Tumskiy orolidagi haykali** (polyakcha: *Pomnik św. Jana Nepomucena na Ostrowie Tumskim*) ― Yan Nepomutskiyning barokko usulidagi yodgorligi, Polshadagi Vrotslavning Tumski orolida joylashgan.

Yodgorlik 1730-1732-yillarda qurilgan; solnomalarga koʻra, u 1732-yil may oyida ochilgan va 2049 floringa tushgan. Bu avliyoning dunyodagi eng katta haykali; u Muqaddas Xoch cherkovi va katolik bolalar uyi oldida oʻrnatilgan.

Yodgorlik qumtoshdan yasalgan va tepadan qaraganda yunon xochiga oʻxshaydi. Postament poydevoriga avliyoning hayotidan toʻrtta lavha qoʻyilgan. Birinchisi, Lyuksemburg Chexiya qiroli Vatslav IV ning rafiqasi qirolicha Sofiyaning istigʻforidir. Ikkinchisida ziyorat sahnasi mavjud. Keyingi sahnada qirol Vatslav avliyoni soʻroq qilishi, oxirgi sahnada esa avliyoning daryoga uloqtirilishi tasvirlangan. Relyeflarning tepasida moliyaga oid yozuvlar va diniy sharhlar mavjud. Yuqorida piramidal blokni tutib turuvchi Atlant farishtalari joylashgan boʻlib, unda qoʻli yuqoriga koʻtarilgan avliyoning vujudi bulutlar ustida turibdi. Bulutlar tepasida oliy farishtalarning boshlari bor. Avliyoning boshi tepasida shahidlik paytida osmonda paydo boʻlgan yulduzlarga ishora qiluvchi yulduzlar bor. Butun yodgorlik tosh panjara bilan oʻralgan.

Vrotslavda avliyoning yana toʻrtta haykali bor.

Afsona
------

Oliy farishtalarning boshlari orasida bitta butunlay taqirboshi bor. Afsonaga koʻra, u oʻz farzandining tugʻilganini nishonlayotgan usta yordamchisi tomonidan oʻyilgan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* *Wroclawia* entsiklopediyasi, Wydawnictwo Dolnoslaskie, Vrotslav 2006 ISBN 83-7384-561-5
* Wojciech Chądzyński *Vrocław jakiego nie znacie*, wyd. VIA NOVA, Vrotslav 2010, ISBN 978-83-60544-75-4
**Yan Borisovich Pekker** (1906.4.9, As-traxon — 1993.12.12, Toshkent) — mu-siqashunos, pedagog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1956). Moskva konservatoriyasini tugatgach (1936), Oʻzbekiston radio qoʻmitasida musiqa eshittirishlar direktori (1936—41), Oʻzbek davlat filarmoniyasida badiiy rahbar (1944—48). Ayni paytda Toshkent konservatoriyasida oʻqituvchi (1936-yildan), kafedra mudiri (1951—60), professor (1971-yildan). Asarlari Oʻzbekiston kompozitorlik musiqa madaniyati ("V.A.Uspenskiy", 2-nashri, 1959; "G.A.Mushel", 1966), shuningdek, oʻzbek operasi rivoji ("Oʻzbek operasi", 2-nashri, 1984) masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vilma** (litva tilida *Vilma*; shuningdek, „zavod raqami 51" maʼnosida; dastlab — „Ovoz yozish uskunalari zavodi") — Vilnyus shahrining Jirmunay tumanida joylashgan Vilnyus asbobsozlik zavodi.

Shuningdek, u 1960 dan 1994-yilgacha SSSR Mudofaa vazirligi uchun radiotexnika va mahsulotlar ishlab chiqargan. Eng mashhur mahsulotlar uy magnitafonlari edi.

Zavod 1989-1991-yillarda „Vilma" haftalik gazetasini nashr etdi.

Mahsulotlar butun SSSR va Yevropa, Osiyo, Afrika kabi 27 mamlakat uchun ishlab chiqarilgan.

Tarixi
------

Zavodning birinchi direktori etib Valentin Aleksandrovich Kripaytis tayinlangan.

Zavodda hisoblash markazi, iqlim laboratoriyasi, magnitafonlar uchun elektr motorlar ishlab chiqarish sexi, oʻzining telefon stansiyasi, kasb-hunar maktablari faoliyat yuritgan.

„Vilma" ishlab chiqarish birlashmasi erkaklar xori respublikaning Xalq jamoasi unvoni bilan taqdirlandi. 1994-yilda bankrot deb eʼlon qilindi va zavod davlat mulkiga aylandi. 2006-yilda butunlay yoʻq qilindi.

Mahsulotlari
------------

 „Vilma" Vilnyus asbobsozlik zavodi mahsulotlaridan biri „Vilma-311" stereo magnitafoni.
Zavod simli magnitafonlar, gʻaltak qoʻshimchalari, diktofon, „qora qutilar" va boshqa jihozlarni ishlab chiqargan.

Statsionar magnitafonlar
* Vilma-302 stereo;
* Vilma-303;
* Vilma-311 stereo;
* Ruta-101 stereo;
* Ruta-201 stereo;
* Tonika-305;
* Tonika-310 stereo.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Объединение «Вильма»: судьба и люди". *obzor.lt*. 1-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
2. 1 2  „история Вильнюсского завода Вильма". *retrotexnika*. 21-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
3. ↑  „Памятники «оккупации»: во что превратились советские заводы Прибалтики?". *rubaltic*. 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
4. ↑  „«Вилма» - Вильнюс радио Измерительные приборы". *oldradio*. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
Gobson Jon Atkinson
GOBSON (Xobson) (Hobson) Jon Atkinson (1858.6.7, Derbi - 1940.1.4, London) — ingliz iqtisodchisi. Oksforddagi Linkoln kollejini tugatgan (1878). 1887-97 yillarda Oksford va London universitetlarida siyosiy iqtisoddan daryo berdi. G. meʼyoriy naflik, meʼyoriy unumdorlik va yetarli isteʼmol etilmaslik nazariyalari tarafdori.

Asosiy asari boʻlgan "Imperializm" (1902) kitobida iqtisodiyotning asosiy xususiyatlarini batafsil taʼriflab bergan va monopolistik kapitalizmgacha boʻlgan bosqichiga qaytish va parlament islohotlari yoʻli bilan jamiyatni boshqarishni yaxshilash mumkin deb hisoblagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gobaojou** (xitoycha: 锅爆肉, shuningdek Guo **bao rou**) — xitoy oshxonasi taomi boʻlib, kraxmalda qovurilgan choʻchqa goʻshti nordon-shirin sous bilan tortiladi. Taom Xitoyning shimoli-sharqiy qismi va, xususan, Xarbin shahri uchun xosdir.

Yaratilish tarixi
-----------------

Taom 1907-yilda Xarbinlik oshpaz Chjen Ven tomonidan Xitoyning Sharqiy temir yoʻli qurilishi munosabati bilan shaharga kelgan ruslar uchun ixtiro qilingan. Taomni tayyorlash gʻoyasi uning xotinidan chiqqan, xotinining millati rus boʻlgan. Pekin taomi „qovurilgan choʻchqa goʻshti boʻlaklari" asos qilib olingan, unga oshpaz shakar qoʻshib, taomning taʼmini shoʻrdan shiringa oʻzgartirgan, shunda u rus mehmonlarining didiga mos boʻlgan.

Tayyorlanishi
-------------

Taomning asosiy masalliqlari choʻchqa goʻshti, kraxmalli klyar, shakar va sirkadan tayyorlangan sousdir. Kraxmalli choʻchqa goʻshti birinchi navbatda oʻrta olovda, keyin yuqori olovda qovuriladi. Shundan soʻng, u shirin-nordon sousda bilan tortiladi, odatda tarkibida sirka (uni ketchup bilan almashtirish mumkin) va eritilgan shakar mavjud. Tayyor taom qahrabo rangga ega, chaynalganda esa aniq qarsillashi eshtiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „«Гобаожоу»".  Международное радио Китая (17-avgust 2020-yil). 10-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2021-yil.
2. 1 2  „Гобаожоу - харбинское блюдо с русской историей".  Байкал Медиа (27-noyabr 2018-yil). 10-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „О харбинском блюде "Гобаожоу" и русском вкусе".  Российская газета (28-noyabr 2018-yil). 10-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2021-yil.
**Tsuneko Sasamoto** (yaponcha: *笹本 恒子* *Sasamoto Tsuneko*?, 1-sentyabr 1914 – 15-avgust 2022) birinchi yapon fotomuxbiri edi.

Yoshligi
--------

Sasamoto Yaponiyaning Tokyo shahrida tugʻilgan. U uy xoʻjaligi kollejiga oʻqishga kirgan, lekin rassom boʻlishni orzu qilgani uchun uni tashlagan. Oʻqishni tashlaganidan soʻng, u ota-onasiga aytmasdan rassomlik institutiga va tikuvchilik maktabiga oʻqishga kirgan.

Karyerasi
---------

Sasamoto oʻz faoliyatini Tokyo Nichinichi Shimbun (hozirgi Mainichi Shimbun, Yaponiyadagi gazetalardan biri)dagi mahalliy yangiliklar sahifalarida yarim kunlik illyustrator sifatida boshlagan. U 1940-yilda 26 yoshida Yaponiyadagi Fotosuratlar jamiyatiga aʼzo boʻlgach, sinovdan oʻtgan xodim darajasiga koʻtarilgan va rasman Yaponiyadagi birinchi ayol fotomuxbirga aylangan. Uning soʻzlariga koʻra, Margaret Bourke-White uning fotograf boʻlishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Sasamoto Amerika Yaponiyani bosib olgan vaqtida general Duglas MakArtur koʻmir konchilarinining ish tashlashi va norozilik bildirgan talabalarni suratga oldi.

U 2011-yilda *Hyakusai no Finder,* yaʼni, *Centenarianʼs Finder* nomli foto kitobini nashr etgan. 2014-yilda Sasamoto oʻzining 2011-yildagi *"Hyakusai Ten*", yaʼni *"Yuz yillikning koʻrgazmasi"* nomli kitobidan oʻz ishining koʻrgazmasini namoyish etgan. 2015-yilda Sasamoto „*101-dagi qiziquvchan qiz"* nomli yana bir kitobini nashr etgan. U 2015-yilda chap qo‘li va ikkala oyog‘ini sindirib olganiga qaramay suratga olishni davom ettirgan. Oʻlimidan oldin Sasamoto vafot etgan doʻstlari sharafiga „*Hana Akari"* (*Gullar porlashi)* loyihasi ustida ishlagan.

Sasamoto 2014-yil sentyabrida 100 yoshga to‘ldi va 2022-yil 15-avgustda 107 yoshida tabiiy sabablar tufayli vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

2016: umr boʻyi muvaffaqiyat uchun Lucie mukofoti

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Japan's First Female Photojournalist is Still Shooting at the Age of 101".  Petapixel.com. Qaraldi: 7-oktabr 2015-yil.
3. ↑  東京都写真美術館*. {{{title}}}* (Japanese). 京都市: 淡交社, 2000-01-01. ISBN 4473017508. OCLC 44769689.
4. 1 2  „At 101, Japan's First Female Photojournalist Reflects On Her Career". *The Huffington Post*. Qaraldi: 6-sentabr 2016-yil.
5. 1 2 3  „Pioneer photojournalist blazed trails for women". *The Japan Times*.  The Japan Times. Qaraldi: 6-sentabr 2016-yil.
6. ↑  „Meet Japan's First Female Photojournalist". Qaraldi: 6-sentabr 2016-yil.
7. ↑  *Birmingham.* „Tsuneko Sasamoto: 100 Years, 100 Women". *artscape Japan*.  Dai Nippon Printing (2-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2014-yil.
8. ↑  „Pioneering Japanese woman photojournalist dies, aged 107". *Reuters* (22-avgust 2022-yil). Qaraldi: 22-avgust 2022-yil.
9. ↑  „2016 Lucie Awards". *Lucies.org*. Qaraldi: 3-yanvar 2017-yil.

* Amazondagi muallif sahifasi
* Tsuneko Sasamoto bilan suhbat (yapon tilida)
* *Nihon shashinka jiten* (日本写真家事典) / *328 ta yapon fotograflari.* Kioto: Tankosha, 2000 yil.. (yaponcha)
**Qushlar bozori** - dengiz qushlarining koloniya boʻlib uya qurgan va yashaydigan makonlari. Qushlar bozorini, asosan, baliqchilar, chistiklar, qay-ralar, olushalar, qoravoylar, baʼ-zan pingvinlar va boshqa dengiz qirgʻo-gʻidagi tik qoyalarda hosil qilishadi. Qushlar bozori Yevropa, Osiyo, Shimoliy va Janubiy Amerika, Janubiy Afrika, Yangi Zelan-diya va Janubiy yarim shardagi okeanlar, orollarda koʻproq uchraydi. Baʼzan Qushlar bozori bir necha oʻn km ni egallaydi va unda yuz minglab qushlar boʻladi. Qushlar bozoridagi qushlar tuxum va bolalarini yirtqichlardan birgalikda himoya qiladi. Qushlar bozori dengiz biologik balansini saqlashda katta ahamiyatga ega. Qushlar bozoridan qush tuxumi (ayniqsa, qayraniki) yigʻib olinadi, qushlar esa ovlanadi. Peru va Chilida guano (qush axlati)dan oʻgʻit sifatida foydalaniladi. Koʻp mamlakatlarda Qushlar bozori muhofazaga olingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qusantina** (arabcha:  *Qusanṭīna*; fransuzcha: *Constantine*) — Jazoirning shimoliy-sharqiy qismidagi shahar. Qusantina viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 450 ming kishidan ziyod (1990-yillar boshlari). Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Yirik savdo-sanoat markazi, don va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozori. Traktorsozlik, stanoksozlik zavodi, oziq-ovqat, toʻqimachilik, metallsozlik korxonalari bor. Hunarmandchilikda qoʻlda gilam toʻqiladi, poyabzal va charmdan turli buyumlar tayyorlanadi.

Shaharga miloddan avvalgi 3-asrda asos solingan. Miloddan avvalgi 3-asr oxiri va 2-asrlarda Numidiylar qirolligi poytaxti boʻlgan va Sirta (Kirta) deb atalgan. Milodiy 311 yilda rimliklarga qarshi qoʻzgʻolonni bostirish vaqtida vayron qilingan. Shahar 313 yildan uni qayta tiklagan Rim imperatori Konstantin nomi bilan atala boshlagan. 7-asrdan boshlab turli arab davlatlari tarkibida, 16-asrda turklar qoʻl ostiga oʻtdi. 1837-yilda Fransiya qoʻshinlari tomonidan egallandi. Shahar jazoirliklarning mustamlakachilikka qarshi ozodlik harakatlarining muhim markazlaridan boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklaridan Katta masjid (11-asr), Madrasa va maqbaralar (18-asr), Ahmadboy saroyi (19-asr), universitet majmuasi (20-asr) va boshqa saqlangan. Badiiy hunarmandchilikning qad. markazi. Muzey bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX462039
* GND: 4090536-6
* LCCN: n87127972
* NKC: ge629185
* NLI: 001016516
* SUDOC: 027297764
* VIAF: 125580714
* en:WorldCat Identities: lccn-n87127972

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qusbek** Tauke Og'li (vaf. 1802) va boshqalar. b. ) - davlat arbobi, Qarqarali tashqi okrugi og'a sultoni, Qora-Aytimbet bolisi hukmdori.

Biografiya
----------

1854-yil shu paytgacha ketma-ket 2 marta (1849—53) Qarqarali duanining katta sultoni etib saylangan.U Peterburgdagi podsho saroyida ham edi. Taldi,Jarma daryolari boʻyida oʻtlaydi,qishlogʻi esa Qorasha togʻli hududida boʻladi.Qurmang‘ozi Qarqarali duoni katta sultoni bo‘lganida,zodagon Qunanboy bilan uchrashib,turli masalalarni birgalikda hal qilgan. 1845-yil 12-yanvar kuni Qo'nanboy o‘z qishlog‘ida musulmon va rus maktabi ochmoqchi bo‘lib, undan ikki tilni teng biladigan o‘qituvchi topib berishni so‘raganida, Qurmang‘ozi chegara boshlig‘iga xat yozadi. Biroq, ikkalasi o'rtasida ko'plab kelishmovchiliklar mavjud edi. Abayning o‘zi Qusbekning mamlakatni boshqarishdagi samarali va foydali tajribasidan keng foydalanib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**(Abulhaysam) Muhammad ibn Makkiy ibn Muhammad ibn Zuroʻ ibn Horun ibn Zuroʻ al-Kashmihniy** (hijriy 389-yil (milodiy 999-yil)da vafot etgan) — Sharq va G‘arbda „al-Jomiʼ" kitobi bilan mashhur bo‘lgan. Chunki u ushbu kitobida Xurosonda oliy isnod bilan hadis rivoyat qilgan oxirgi olimdir. Faqih, adib, xudojo‘y va zohid inson bo‘lgan. Iroq va Hijozga borgan, u yerda katta shayxlarning muloqotiga yetishgan. Farabr, Marv, Saraxs, Ray, Bag‘dod, Kufa va Makkada hadis eshitgan. U olimlardan hadis rivoyat qilgan, olimlar ham undan rivoyat qilganlar.

Asari
-----

* „*Rasoil*" („*Risolalar*").

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 133 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Salvador (maʼnolari).

**Salvador** (portugalcha: *Salvador*) — Braziliyaning shim.sharqiy qismidagi shahar, ToduzusSantus qoʻltigʻi sohilida. Baiya provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 2,4 mln. kishi (2000). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Atlantika okeani soxilidagi port (chetga kakao, kofe, tamaki, shakarkand, texnik olmos va boshqa chikariladi). Kime, oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, sement sanoati korxonalari mavjud. Shahar yaqinidan texnik olmos, neft va gaz qazib olinadi. Sdan shimolroqda neftni qayta ishlash, neft kimyosi, qora metallurgiya, mashinasozlik sanoati korxonalari ishlab turibdi. 2 universitet, badiiy va boshqa muzeylar bor. Shaharga 1549-yilda asos solingan va 1763-yilgacha Braziliya poytaxti boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklardan 16—18-asrlarga oid saroy, sobor va monastirlar saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gʻuncha (maʼnolari).

"GʻUNCHA" — boshlangʻich sinf oʻquvchilariga moʻljallangan jurnal. muassisi: Oʻzbekiston Respublikasi Xatq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston mat-buot va axborot agentligi, "Kamo-lot" yoshlar ijtimoiy harakati. 1958-yil yanvardan nashr etiladi. Gʻafur Gʻulom tashabbusi bilan "Gʻ." deb atalgan. Jur. 4 xil rangli boʻlib, uning sahifalarida bolalar ijodi, talantli va taniqli yoshlar va kichkintoy sportchilar hayotidan hikoyalar, jahon bolalar yozuvchilari ijodidan namunalar ham berib boriladi, oʻzbek ijodkorlarining kichkintoylarga atalgan asarlari bosiladi. Bundan tashqari, "Gʻ." sahifalarida bolalar uchun turli top-shiriqlar, boshqotirmalar berib turiladi, tanlovlar oʻtkaziladi. Jur. muharrirlari: A.Irisov, S.Yunu-sov, A.Boʻriboyev, Ya.Saʼdullayeva. 1999-yildan Yo.Rahimova. Adadi 91031 (2005).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karacaören** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

„Karacaviran" qishloqning eski nomi hisoblanadi. Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi tufayli 1516-yil tahrir qilinganda Karacaviron nomi bilan kimsasiz (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. Mintaqada Usmonli boshqaruvi tomonidan boshlangan koʻchirish siyosati natijasida turar-joy 1530 va 1591 yilgi aholi roʻyxatida faqat musulmonlar yashaydigan qishloq sifatida koʻrsatiladi. Celâlîqoʻzgʻolonlari vaqtida aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va uning qoʻshilgan Kelkit tumanida boʻlgani kabi aholisi ham sezilarli darajada kamaydi. 1642-yilgi avariz (aholini roʻyxatga olish) daftarida qishloqda 4 nafar musulmon, 1 nafar nasroniy boʻlgan jami 5 ta xonadon qayd etilgan. 1835-yilda aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra (faqat erkak aholi hisoblangan), qishloqdagi 12 xonadonda 33 nafar erkak aholi yashagan. Bundan tashqari, qishloq chegaralarida 10 nafar erkak kishi, jumladan, koʻchmanchilar qayd etilgan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumani qishloqlari orasida Karacaveran nomi bilan joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxirlarida oʻzgartirilib,1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan beri uning nomi hozirgi holati bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushane shahar markaziga 101 km, Kelkit tumaniga esa 25 km uzoq masofada joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 18 |
| 2019 | 22 |
| 2018 | 31 |
| 2017 | 3 |
| 2016 | 6 |
| 2015 | 14 |
| 2014 | 35 |
| 2013 | 45 |
| 2012 | 24 |
| 2011 | 31 |
| 2011 | 33 |
| 2009 | 35 |
| 2008 | 32 |
| 2007 | 37 |
| 2000 | 86 |
| 1990 | 95 |
| 1985 | 125 |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 aralık 2021.
**Tarazed** (g Aql/Gamma Eagle) — Burgut yulduz turkumidagi qoʻsh yulduz. Yulduz „Tarozi shayini" asterizmining tarkibiy qismidir.

Bu K3 spektrli toʻq sariq rangli yorqin gigant. Yulduz Quyoshdan 460 yorugʻlik yili masofasida joylashgan boʻlib, diametri undan 100 marta kattaroq va Quyoshdan 2538 marta yorqinroq. Agar u Quyosh oʻrnida joylashgan boʻlsa, Venera orbitasiga yetib borardi. Sirt harorati 4100 K. Tarazedning koʻrinma yulduz kattaligi 2,72.

Nomi asterizmning forscha nomidan kelib chiqqan boʻlib, شاهين ترازو, *šāhin tarāzu* yulduzni oʻz ichiga oladi. Forscha „shāhīn" (shoh lochini) va „tarāzu" (adolat) vaqt oʻtishi bilan ikki qismga boʻlinib, ikkita yulduzga nom bergan — aslida „Tarazed" va „Alshain" (Alshain β Aquilae).

Al Achsasi Al Mouakket taqvimidagi yulduzlar katalogida bu yulduz Menkib al Nesr (منكب ألنسر — mankib al-nasr) sifatida aniqlangan, u lotin tiliga Humerus Vulturis (burgut yelkasi) deb tarjima qilingan.

Xitoy anʼanalarida bu yulduz γ Aquilae, β Aquilae va Altair dan iborat boʻlgan asterizmga (Hé Gŭ — Oʻrmon nogʻorasi). ishora qiladi. g Aquilae toʻgʻridan-toʻgʻri 河鼓三 (Hé Gŭ san, Daryo nogʻorasining uchinchi yulduzi) nomi bilan tanilgan. Xitoyning „Toʻquvchi va choʻpon" afsonasida bu yulduzlar (γ Aql va β Aql) Nyulang (牛郎 Niulang — Choʻpon, Altair) va Jinyuning (織女- Toʻquvchi, Vega) farzandlari hisoblanadi.

Burgut gamma B
--------------

Tarazedning chaqnogʻi 10,7 koʻrinadigan hamrohi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Astronomicheskaya leksika v angliyskom i tadjikskom yazikax /M. G. Saidova // Molodoy ucheniy. — 2011. — № 4.
2. ↑   *中國星座神話*, written by 陳久金. Published by 台灣書房出版有限公司, 2005, ISBN 978-986-7332-25-7.
3. ↑   „香港太空館 — 研究資源 — 亮星中英對照表" (deadlink). 19-avgust 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi.

, Hong Kong Space Museum. Accessed on line November 23, 2010.

Havolalar
---------

* Tarazed, fon Simbad(Inglizcha) )
* „Tarazed, von Jim Kaler" (deadlink). 31-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Tasvir g Aquilae[*sayt ishlamaydi*](Inglizcha) )
* Tasvir g Aquilae 2(Inglizcha) )
**Taras Shevchenko haykali** — Yevpatoriya (Qrim) shahrida ukrainalik shoir, yozuvchi va rassom Taras Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik boʻlib, u 2003-yilda xuddi shu nomdagi Shevchenko koʻchasi burchagida shaharning 2500-yilligi munosabati bilan tantanali ravishda ochilgan. Yozuvchining haykali bronza rangli materialdan ishlangan.

2016-yilda Yevpatoriyada dam olish mavsumiga tayyorgarlik koʻrish doirasida yodgorlik atrofini obodonlashtirish bilan bogʻliq tadbirlar amalga oshirildi. Munitsipal byudjet muassasasi xodimlari yodgorlik atrofidagi eski koshinlarni almashtirdilar, vaqt oʻtishi bilan deformatsiyaga uchragan.

Balandligi 2,4 metr boʻlgan yodgorlik nafaqat Yevpatoriyada, balki sobiq SSSR chegaralaridan tashqarida ham tanilgan mahalliy hunarmand Aleksey Shmakov tomonidan qurilgan. Ushbu yodgorlik xuddi shu nomdagi koʻchani obodonlashtirishning boshlanishi edi. U jamoat joyida joylashgan va mahalliy diqqatga sazovor joy sifatida xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Памятник Тарасу Григорьевичу Шевченко в Евпатории: адрес, отзывы, телефон и время работы на Evpatoriya.today" (ru).  evpatoriya.today. 31-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2017-yil.
2. 1 2  „Шукач | Pamyatnik T.G.Shevchenko v g.Yevpatoriya" (ru).  www.shukach.com. 19-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2017-yil.
3. ↑  „В Евпатории приводят в порядок памятник Тарасу Шевченко | Ofitsialniy sayt Yevpatoriyskogo gorodskogo soveta i administratsii goroda. Respublika Krim" (ru).  my-evp.ru. 3-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2017-yil.
**Barno Ismatullayeva** (Andijonda tugʻilgan) — oʻzbek soprano opera xonandasi. Oʻzbek tili lotin yozuviga oʻtgandan beri *Ismatullayeva* familiyasining rasmiy imlosi hisoblanadi. Kirill alifbosida yozilgan oʻzbek saytlarida uni *Barno Ismatullaeva* nomi bilan uchratish mumkin.

Biografiyasi
------------

Barno Ismatullayeva ona yurti O‘zbekistonda Davlat konservatoriyasining magistratura bosqichini tamomlagan. O‘qish davrida „Nihol" O‘zbekiston mukofoti sovrindori boʻlgan. Moskvadagi Xalqaro qoʻshiq tanlovi mukofoti va *Ave Mariyaning* eng yaxshi talqini uchun maxsus mukofotlar sovrindori.

Oʻqishni tamomlagach, Toshkentdagi Navoiy nomidagi teatrga solist boʻlib ishga kirgan. 2014—2016-yillarda Krasnoyarsk shahrida *boʻlib oʻtgan Osiyo-Tinch okeani mintaqasining Krasnoyarsk xalqaro musiqa festivalida* qoʻshiq kuyladi va 1-oʻrinni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi *Competizione dell’Opera* mukofoti sazovor boʻladi. U Vladivostok opera teatrida, Moskvadagi Stanislavskiy va Nemirovich-Danchenko musiqa teatrida mehmon sifatida ishtirok etdi va u yerda *Madama Butterflyda* Cio-Cio-Sanni ijro etdi. 2017-yilning yozida u „Dunyoning Kardiff qoʻshiqchisi" qoʻshiq tanlovida ishtirok etdi.

2018—2019-yillardagi mavsumda u Avstriyada Insbrukdagi Tiroler Landestheaterda *Simon Boccanegrada* Amelia rolida chiqish qildi. 2019-yil mart oyida u Nyurnbergdagi Staatstheaterda „*Butterfly xonim"*ning yangi spektaklida Cio-Cio-San rolida nemischa chiqish qildi. 2019-yilda u Duysburgdagi Deutsche Oper am Rhein teatrida Richard Vagnerning „*Götterdämmerung"* asaridagi Uchinchi Norn rolida mehmon sifatida ishtirok etdi. 2019—2020-yilgi mavsumda u Insbrukdagi Tiroler Landestheaterda *Il Trittikoda* Suor Anjelika sifatida mehmon sifatida ishtirok etdi.

2019—2020-yilgi mavsumdan boshlab u Gannoverdagi Quyi Saksoniya davlat teatri ansamblining doimiy aʼzosi. U shu paytgacha u yerda kuylagan. *La Bohemedagi* Mimi, *La Juivedagi* Reychel, *Karmendagi* Mikaella va *"Vintning burilishi"* filmidagi Miss Jessel. 2021—2022-yilgi mavsumda u Gannoverdagi Staatstheaterda *Evgen Oneginda* Tatyana va *Otelloda* Dezdemonani gavdalantirdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Barno Ismatullaeva. Staatstheater Nürnberg, Kurzbiografie. Abgerufen am 23. Juli 2022.
2. 1 2 3 4 5  Barno Ismatullaeva. Staatsoper Hannover, Kurzbiografie. Abgerufen am 23. Juli 2022.
3. ↑  INNSBRUCK/ Tiroler Landestheater: SIMON BOCCANEGRA. Kritik im *Online Merker* vom 17. Dezember 2018. Abgerufen am 23. Juli 2022.
4. ↑  INNSBRUCK/ Tiroler Landestheater: IL TRITTICO. Kritik im *Online Merker* vom 22. Februar 2020. Abgerufen am 23. Juli 2022.

Havolalar
---------

  

* Staatsoper Hannover, Kurzbiografie
* Staatstheater Nürnberg, Kurzbiografie
* Agenturprofil, mit ausführlicher Biografie
**Oued Chaaba** — Jazoirning shimoli-sharqiy hududidagi shaharcha.

Manzil
------

**Oued Chaaba**, antik davrda Lambiridi va fransuz mustamlakasi davrida Viktor-Duruy nomi bilan ham tanilgan, Jazoirning Batna viloyatidagi kommuna bo'lib, Batnaning 10 km janubi-sharqida joylashgan

Tarix
-----

 Afrika proconsularis SPQR.
Qadimda ushbu shahar Rim imperiyasining Lambiridi deb nomlangan sivitasi bo'lgan. Shahar, shuningdek, qadimgi yepiskopning qarorgohi bo'lgan, ikkalasi ham musulmonlar Mag'ribni zabt etgunga qadar davom etgan.

### Mustamlaka davri tarixi

1915-yil 28-dekabrdagi farmon bilan Ain-Touta aralash kommunasida joylashgan Oued Chaaba aholi punkti Viktor-Duruy nomini oladi.

Mahalliy aholi asosan Ouled Chlihdan iborat. 195- yil 14- iyunda Benabid fermasida Muhammad Tahar Abidiy boshchiligidagi jangarilar tomonidan qatl qilingani uchun o'ch sifatida o'n besh kishi tiriklayin yoqib yuborilgani haqida Jak Vianes ismli ko'chmanchi El Hadj Laxdar.

Boukaabane shahrida adliya tizimini isloh qilish doirasida Jazoirning ochiq muhitdagi birinchi jazoni ijro etish muassasasi tashkil etiladi. Muassasa mahkumlarni jazo muddati tugagandan so'ng, yaxshi xulq-atvorini isbotlagan va samarali faoliyat ko'rsatishga yaqin bo'lgan shaxslarni qabul qilish uchun mo'ljallangandir.

### Zamonaviy tarix

 Oued Chaaba o'rmoni
2008-yil 27-avgust oqshomida amir Leslus boshchiligidagi Adahri o'rmonida Merouanaga boradigan yo'lda terroristik guruh tomonidan pistirmaga uchragan ikki askar va besh nafar kommunal qo'riqchi halok bo'ladi: 2009-yil 23-dekabrda terrorchilik harakatlarida aybdor bo'lgan o'n ikki kishi Batna sudida Jinoyat sudi tomonidan o'lim jazosiga hukm qilindi.

Boukaabane shahrida adliya tizimini isloh qilish doirasida Jazoirning ochiq muhitdagi birinchi jazo muassasasi tashkil etildi. Muassasa mahkumlarni jazo muddati tugagandan so'ng, yaxshi xulq-atvorini isbotlagan va samarali faoliyatni amalga oshirishga yaqin bo'lganlarni qabul qilish uchun mo'ljallangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Service of the colonization, Prefecture of Constantine - Service of the Colonization (1847/1956) National centers of the archives of Overseas, Aix-en-Provence 2002, page 196. Consulted on April 14, 2012.
2. ↑  "Batna:" Oued Chaâba remembers the killing of June 14, 1955 ", Le Midi Libre, No. 995, 16 June 2010, p. 8
3. ↑  Nouri N. "Court of Batna:" 12 terrorists sentenced to death "," El Watan, No. 5824, 26 December 2009, P.04
Andoza:Batna ProvinceKoordinatalari: 35°30′17″N 6°04′40″E﻿ / ﻿35.50472°N 6.07778°E﻿ / 35.50472; 6.07778GO
**Ergashish** — sintaktik bogʻlanishning bir turi, gapda bir soʻzning ikkinchisiga boʻysunishi, yaʼni tobelanish yoʻli bilan bogʻlanishi. E.soʻz birikmasi tarkibidagi boʻlaklar orasida ham, gap tarkibidagi boʻlaklar orasida ham uchraydi. Bunda bir boʻlak ikkinchisiga nisbatan ergash (tobe) soʻz vaziyatida boʻladi. Mas: kitobni oʻqimoq (kitobni — ergash soʻz, oʻqimoq — bosh soʻz). Soʻzlarning E. yoʻli bilan bogʻlanishi 3 xil boʻladi: boshqaruv, moslashuv va bitishuv (soʻzlarning hech qanday qoʻshimchalarsiz, ohang yordamida birikishi). Ega va kesim orasidagi E. (tobelanish), boshqa boʻlaklardan farqli ravishda soʻz birikmasini emas, balki gapni hosil qiladi.

E. qoʻshma gaplar doirasida ham kuzatiladi. Bu hol biri ikkinchisini aniqlash, toʻldirish kabi vazifalarni bajaradigan qoʻshma gap qismlari doirasida yuz beradi. Bunday qoʻshma gaplar ergashgan qoʻshma gaplar deb yuritilib, ular mazmun va vazifalariga koʻra 14 turga boʻlinadi (yana qarang Koʻshma gap).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ergashtom** (qirgʻizcha: *Эркеч-Там*) — Qirg'izistonning O'sh viloyatidagi Oloy vodiysining sharqidagi baland tog'li qishloq. Xuddi shu nomdagi dovonda, Xitoy bilan chegaradosh. Qashqar daryosining o'ng qirg'og'ida (qizil-Suu, Tarim havzasi), Multabar irmog'ining quyilish joyida, Sara-Tashadan, Qashqardan taxminan 250 kilometr g'arbda va oshdan 238 kilometr uzoqlikda joylashgan[.

Etimologiyasi
-------------

"**Ergashtom**" toponimi Manas dostonida tilga olingan.

Tarixi
------

1878-yil bahorida Turkiston general-gubernatori Konstantin Petrovich fon Kaufman general-mayor Abramov boshchiligidagi kichik rus harbiy otryadini **Ergashtom** dovoniga yubordi. Bu esa Rossiya-Xitoy munosabatlarining asoratlarini keltirib chiqardi. Otryad Rossiya-Xitoy chegarasi rejalashtirilgan **Ergashtomga** eng yaqin dovonlarni qidirish va tadqiq qilish kerak edi. Abramov Xitoy rasmiylarini chegarani belgilashda ishtirok etishga taklif qildi. 29-iyun kuni amban Darin **Ergashtom** dovoniga qo'shin bilan keldi, u Irkeshtam Sin imperiyasiga tegishli ekanligini aytdi. Kaufmanning buyrug'i bilan **Ergashtomda** Rossiya imperiyasining mansubligini ko'rsatish uchun kichik istehkom qurildi. **Ergashtomda**Abramov lavozimini tark etib, Farg'ona viloyatiga qaytib keldi.

**Ergashtom** istehkomi 1885-yilda qurilgan. 1917-yil inqilobidan oldin Rossiya **Ergashtom** chegarasi orqali Xotan bilan faol savdo aloqalarini qilgan. U erdan teri, achichiqtosh, jun, gilam va boshqa tovarlar olib kelindi. Paxta matolari, bo'yoqlar, temir va boshqa mahsulotlar eksport qilindi[1].

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Карта
2. ↑  Кротов, Антон*. Кыргызстан (Киргизия): Практический и транспортный путеводитель*. М.: Издательские решения, 2018. ISBN 978-5448567377.
3. ↑  „Irkeshtam Pass, Kyrgyzstan" (en). *www.advantour.com*. Qaraldi: 10-sentabr 2022-yil.
4. ↑  Рерих Ю. Н.*. По тропам Срединной Азии. Пять лет полевых исследований с Центрально-Азиатской эскпедицией Рериха*. М.: Международный Центр Рерихов, Мастер-Банк, 2012 — 98 bet. ISBN 978-5-86988-246-2.

Adabiyotlari
------------

* Иркештам // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1894. — Т. XIII. — С. 320.
**Stearin** (yun. stear — yogʻ, moy) — texnik stearin kislota, yuqori yogʻ karbon kislotalarining aralashmasi (asosan, stearin va palmitin kislotalari). S. oq yoki sariq rangli yarimshaffof, qoʻlga yogʻdek unnaydigan qattiq massa. Zichligi 920 kg/m³ (20°da), suyuqlanish temperaturasi 53—65° (naviga koʻra). Hayvon yogʻlari gidrolizatlarini distillab yoki oʻsimlik moylarining goʻyinmagan yogʻ kislotalarini gidrogenlab olinadi. Sovun, sham ishlab chiqarish.da, rezina, toʻqimachilik va boshqa sanoat tarmoklarida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Steen Bostrup** (1939-yil 24-yanvar, Horsens — 2006-yil 6-sentyabr, Kopengagen) 1964—2001-yillarda Daniya radioeshittirish korporatsiyasi uchun TV Avisen telekanalida daniyalik yangiliklar boshlovchisi va jurnalisti.

Biografiyasi
------------

Steen Bostrup 1939-yil 24-yanvarda Horsens shahrida tugʻilgan. U 1959-yilda Horsens Folkebladda jurnalistlik faoliyatini boshlagan va koʻp oʻtmay mahalliy gazetada faoliyatini boshlagan. 1964-yilda Bostrup oʻzining birinchi ishini Danmarks Radioda frilanser jurnalist sifatida boshladi. 1996-yilda u *DR Sprogpris* mukofotiga sazovor boʻldi. U 1999-yilda Dannebrog ordeni ritsariga ham tayinlangan. U 2006-yil 6-sentyabrda yurak hurujidan vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Steen Bostrup". *gravsted.dk*.
2. ↑  „Steen Bostrup bliver radiovært for Sky Radio" (da-DK). *Politiken* (5-noyabr 2003-yil).
3. ↑  „Tv-journalisten Steen Bostrup er død" (datcha). *DR* (6-sentabr 2006-yil).
4. ↑  *Bureau, Ritzaus*. „Tv-journalisten Steen Bostrup er død" (datcha). *fyens.dk* (6-sentabr 2006-yil).
**Gʻurra yasarlar**, yongʻoqyasarlar, pindiqchilar — pardaqanotlilarta mansub kenja turkum. Uz. odatda, 1–5 mm, shox-dumlilar qurtida parazitlik qiladigan ibaliya urugʻi turlarining uz. 25 mm gacha. 1900 ga yaqin turi bor; asosan, Shimoliy yarim sharda tarqalgan. Koʻpchilik turlari ikki qanotlilar qurtlari va pupariysida parazit, ayrimlari afidid yaydoqchilarning ikkilamchi paraziti. Ikkilamchi oʻsimlikxoʻr turlari eman, naʼmatak va boshqa raʼnodoshlarda qizgʻish rangli boʻrtmalar (gʻurralar) hosil qiladi (nomi shundan). Gʻurra ichida ularning qurtlari rivojlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻumay** — boshoqdoshlarga mansub koʻp yillik begona oʻt. Poyasi silliq, boʻyi 2 m gacha oʻsadi. Barglari choʻziqnashtarsimon, poya uchida koʻp boshokli choʻzinchoq roʻvaksimon toʻpgul hosil qiladi. Iyul-avgustda gullaydi va mevalaydi. Bir tupi 2—4 minggacha urug beradi. Urugʻi tangacha qobiqli boʻlib, tuproqda 3—4 yilgacha unuvchanlik qobiliyatini saqlaydi. 30—35° optimal temperaturada yaxshi unadi. Iddizpoyasi oq rang boʻtimlarga ajralgan, shoxlanadi, tarvaqaylab oʻsadi, 20—50 sm chuqurlikgacha kirib boradi. Gʻ. issiqsevar, 0° dan past temperaturada nobud boʻladi. Ildizpoyasi va urugʻidan qoʻpayadi. Oʻrta Osiyoning sugoriladigan yerlarida keng tarqalgan. Sabzavot va meva ekinzorlarida, ayniqsa, gʻoʻza orasida koʻp uchraydi. Shunintdek, sugʻorish shoxobchalari boʻylarida va boshqa yerlarda oʻsadi. Gʻ. tarqalgan joylarda hosildorlik 50% gacha kamayadi.

Kurash choralari: ketma-ket 2—3 agrotexnik va kimyoviy (dalapon bilan) tadbirlarni birgalikda qoʻshib olib borish; ildizlarni quritish uchun yozda yerni kesakli qilib shudgorlash; chuqur kuzgi shudgor; ekinlarni oʻz vaqtida chuqur kultivatsiya qilish, yerga beda ekish; Gʻ. ildizlarini terib olish.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻunjak gʻori** — Samarqand viloyati Narpay tumanidagi gʻor. Turitogʻning (Zirabuloq — Ziyovuddin togʻlari) janubiy yon bagʻrida, 620 m balandlikda joylashgan. Devon davriga oid ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻorning kirish qismi Turitogʻning yon bagʻrida (quduq shaklida, diametri 1,5 m). Gʻunjak gʻori ichida, marmar oniksini qazib olish maqsa-dida, portlash ishlari natijasida vujudga kelgan (uz. 40 m li) shtolnya mavjud. Shtolnya orqati (uz. 11 m, eni 4-5 m, bat. 2-4 m) gʻor xonasiga kiriladi. Xonadan gʻorning katta xonasiga boruvchi yoʻlakcha (uz. 6 m, eni 1-2 m, balandligi 1,5 m) boshlanadi. Katta xona gumbaz shaklida boʻlib diametri taxminan 20 m, balandligi 15 m. Katta xonaning shipida yer ustiga chiqiladigan (uz. 4 m, diametr 2 m gacha boʻlgan) boʻshliq bor. Katta xonada kaltsiy va aroganit minerallaridan stalaktit va stalag-mitlar hosil boʻlib, baʼzi joylarda tutashib ustunlar hosil qilgan. Katta xonadan pastga tomon yoʻlak-chalar tarqalgan. Gʻorning katta xonasidagi temperatura 15°, nisbiy namlik 40% (iyun oyida). Gʻorning umumiy uz. 90 m, maydoni 404 m2, hajmi 3,6 ming m3dan ziyod.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻurbat** (taxallusi; asl nomi Ab-dulla Maxdum Karimberdi oʻgʻli) (1850/53 — Fargʻona viloyati Beshariq tumani — 1918) — shoir. Qoʻqonda Muhammad Alixon madrasasida oʻqigan. Oʻzbek va tojik tillarida diniy-tasavvufiy va dunyoviy mavzularda ijod qilgan. Asarlarining katta qismini lirik gʻazallar tashkil etadi. Ularda dunyo norasoligidan nola-faryod qilgan, ilohiy va insoniy muhabbatni, yaxshi xulqlarni, ilm-maʼrifatni ulugʻlagan, yaramas feʼl-atvorli kishilarni hajv qilgan ("Ohkim shod ayla-mas...", "Qoʻlimda pora yoʻq...", "Gulo, ovorai har du jahon qilding..." va boshqalar). Uning Qoʻqon-Namangan-Andijon sayohatlari haqidagi xotiralari mashhur. Gʻurbat sheʼrlaridan devon (10 ming misraga yaqin) tuzgan. Unga 442 gʻazal, 25 muxammas, 12 ruboiy, 7 murabbaʼ, 3 marsiya, 1 taʼrix va 2 chorbayt kirgan. "Devoni Gʻurbat" qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. №10067).

Adabiyot
--------

* Rahmatova D. Muqimiy izdoshlari(Gʻurbatva Rojiy), T. 1978; Qayyumov P.. Tazkirai Qayyumiy, T. 1998.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tarbiyai atfol** (Bolalar tarbiyasi) — Buxoro jadidlari tashkil etgan maʼrifiy jamiyat (1908—14). Abduvohid Burhonov, Mukammil Burhonov, Hamidxoʻja Meqriy, Ahmadjon Abdusaidov va boshqa asos solishgan. Jamiyat faoliyatida S. Ayniy, Usmon Xoʻja, M. Saidjonov va boshqa muxim rol oʻynagan. Jamiyat aʼzolari soni 100 ga yaqin boʻlib, ularni Muhiddin Mansurov, Sadr Ziyo moddiy jihatdan qoʻllabquvvatlagan. "Tarbiyai atfol" isteʼdodli yoshlarni xorijiy mamlakatlarga oʻqishga yuborish, usuli jadid maktablarini har tomonlama qoʻllabquvvatlash, bu maktablar uchun oʻquv qoʻllanmalari va darsliklar yaratish, xorijdagi talabalarga moddiy yordam koʻrsatish ishlari bilan shugʻullangan. Jamiyatning saʼyharakati bilan, mas. 1908-yilda Istanbulda buxorolik va turkistonlik yoshlardan 14 kishi tahsil olgan. Jamiyat koʻmagi bilan Fitratning "Munozara", "Hind sayyohi bayonoti" va "Sayha" asarlari, shuningdek, S. Ayniy, A. Burhonov, Ikrom domla va boshqalarning kitoblari Turkiyada nashr etilib, Turkistonda tarqatilgan. Jamiyat maʼrifatparvarlik ishlari bilan birga ijtimoiy masalalarga ham eʼtiborni qaratdi. Jamiyat aʼzolari Buxoroda maʼrifatni yoyish, Fitratning Turkiston jadidchiligining dasturi hisoblangan asarlarini targʻib etish bilan birga Buxoro amirligida xukm surgan diniy fanatizm va bidʼatga qarshi targʻibottashviqot ishlarini olib bordi, shuningdek, amirlikdagi har qanday yangilikni boʻgʻishga qaratilgan tadbirlarga qarshi norozilik kayfiyatini izhor etib turdi.

Yana q.
-------

* Jadid teatrlari
* Jadidchilik

Adabiyot
--------

* Ayniy Sadriddin, Buxoro inqilobi tarixi uchun materiallar, M. 1926; Xoʻjayev Fayzulla, Buxoro inqilobining tarixiga materiallar, T. 1997; Ergashev B.X. Ideologiya natsionalno-osvoboditelnogo dvijeniya v buxarskom emirate, T. 1991 Qahramon Rajabov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taras Shevchenko haykali** — Ternopildagi yodgorlik (Ukraina). Ukraina shoiri Taras Shevchenkoga bagʻishlanadi. Ternopil viloyat teatri yaqinidagi Teatr maydonida joylashgan. Ukraina monumental sanʼati yodgorligi, xavfsizlik raqami 33.

Tarixi
------

Yodgorlik muallifi mahalliy haykaltarosh Mikola Neveseli boʻlib, meʼmoriy bogʻlash oʻsha paytda Ternopilning bosh meʼmori Stanislav Kalashnik tomonidan amalga oshirilgan.

Ternopoldagi Taras Shevchenkoga oʻrnatilgan zamonaviy yodgorlik shahardagi birinchi yodgorlik emas. Ilgari, 1953-yildan (yoki 1952) Ternopolda shahar parkida Shevchenko haykali mavjud edi (taxminan Bandera zamonaviy yodgorligi oʻrnida). U moʻrt materialdan yaratilgan va turli baholarga koʻra, badiiy qiymatga ega emas edi. 1970-yillarda bogʻning rekonstruksiya qilinishi munosabati bilan u buzib tashlangan.

1982-yil mart oyida „Erkin, yangi oilada" Butunittifoq adabiyot va sanʼat festivali boʻlib oʻtganida, teatr yaqinidagi bogʻda Taras Shevchenkoning yangi haykali tantanali ravishda ochiladi.

Yodgorlik qarshisida Ternopil 3-sonli maktab joylashgan. Bu maktab bitiruvchilari tomonidan har birinchi sentabrda gul qoʻyish anʼanasi mavjud.

Tavsif
------

Yodgorlik ikki bosqichli kulrang granit poydevorga oʻrnatilgan Taras Shevchenkoning bronza oʻtirgan qomatidir. Haykalning balandligi 2,8 m, poydevori 1,2 m. Yozuvchi keksa, oʻychan, yelkalari egilgan, boshi biroz oʻngga burilgan, qoʻllari oʻng tizzasida bukilgan holda tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Іrina Pogorіla.* Pro plyusi y mіnusi v zabudovі Ternopolya rozpovіdaє yogo kolishnіy golovniy arxіtektor // 20 xvilin (Ternopіl). — 2009. — 15 jovtnya.
2. 1 2 3  „В камне, бронзе, граните (иллюстрированный альманах)". *www.academia.edu*. 28-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2022-yil.
3. ↑  „Пам'ятник Тарасу Шевченку, Тернопіль" (uk). 12-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Памятник Тарасу Шевченко" (uk). *Тернопільщина — региональный информационный портал*. 12-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Duda І. Skulptura Ternopolya XVIII-XXІ st. // Ternopіlskiy ensiklopedichniy slovnik : u 4 t. / redkol.: G. Yavorskiy ta іn. — Ternopіl : Vidavnicho-polіgrafіchniy kombіnat „Zbruch", 2008. — T. 3 : P — Ya. — S. 284—286. — ISBN 978-966-528-279-2.
* Ternopіlщina. Іstorіya mіst і sіl : u 3 t. — Ternopіl : TzOV „Terno-graf", 2014. — T. 1 : A — Y. — S. 283—342. — ISBN 978-966-457-228-3.
* Rotman M. Fіl Є. Gutsalov O. Taras Shevchenko u pam’yatі pokolіn. — Ternopіl: Lіder, 2014. — S. 138. : іl. — ISBN 978-966-97291-1-8
**Ahli haq** (fors, arab. — „haqiqat kishilari") — Eron va unga qoʻshni mamlakatlarda tarqalgan shialarning yashirin jamoasi. Eronlik shialar Ahli haq tarafdorlarini „aliilohiylar" deb ataydilar. Bu jamoa taxminan 14-asrda vu-judga kelgan. Gʻarbiy Eron va Sharqiy Turkiyaga, keyinchalik Afgʻoniston, Iroq, Suriya, Ozarbayjonning janubi-ga yoyilgan. Ahli haq Ali azaldan ilohiy va u Odamatodan to Muhammad (sav)ga qadar boʻlgan paygʻambarlarda, shia imomlari va kelajak mahdiyda mujassamla-nadi, deb hisoblaydilar. Ahli haq jannat va doʻzaxni inkor etib, jonning yangicha shaklga kirishiga ishonadilar. Ular dar-vishlarga oʻxshab jazavaga tushadilar. Hozirgi vaqtda Ahli haq Turkiyada shialarning taxminan 90%ini, Afgʻonistonda 15%dan ortigʻini, Eronda 8%ga yaqinini tashkil qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |