recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yarus (maʼnolari).

**Yarus** — umumiy stratigrafik shkalaning bir qismi, geologik boʻlimga tobe, stratigrafik zonalarga boʻlinadi. Ya. bir geologik era mobaynida shakllangan togʻ jinslari qatlamlarini birlashtirib, Yer rivojlanishining maʼlum geologik etapini belgilaydi. Biostratigrafik analiz maʼlumotlari Ya.ning hajmi va chegaralarini belgilovchi asosiy mezon (kriteriy) boʻlib xizmat qiladi. Ya. nomlari mahalliy joy nomidan olinadi. Ayrim hollarda Ya. chegarasini boshqa paleobiogeografik oblastlarda aniq belgilab boʻlmaydi, bunday vaqtda parallel Ya.lar ajratiladi (mas, titon va volga Ya.lari). Bir qancha sistemalar (kembriy, paleogen, neogen)da hozirgacha faqat mazmuniga koʻra gorizontlarga yaqin boʻlgan regional Ya.lar ajratilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Qizil mevali malina
**Malina**, xo'jag'at, buldurgʻun (Rubus) — raʼnoguldoshlar oilasi rubus turkumiga mansub koʻp yillik chala butalar; rezavor meva. Malinaning 120 yovvoyi turi boʻlib, Yevrosiyoning moʻʼtadil va subtropik mintaqalarida keng tarqalgan. Malinaning madaniy navlari oddiy yoki qizil (Rubus idaeus), dagʻal tukli yoki amerika Malinasi (Rubus strigosus), gʻarbiy yoki maymunjonsimon Malina (Rubus occidentalis) va boshqa turlari uchraydi. Oʻrta Osiyo, Sharqiy Sibir, Uzoq Sharq, AQSH va Yevropa mamlakatlarida oʻstiriladi. Ildizi koʻp yillik, poyasi ikki yillik. Butasi balandligi 1 — 1,5 m, barglari toq patsimon, murakkab, ketma-ket joylashgan. Gullari ikki jinsli, oʻzidan changlanadi. Mevasi qizil, baʼzan sariq. Oʻzbekistonda may oxiri — iyun boshidan pisha boshlaydi, remontantli (bir mavsumda qayta yoki koʻp marta gullab, hosil beradigan) navlari avgustning 2-yarmida ikkinchi marta meva tugadi. Mevasi tarkibida 5,7—11,5% qand, 1—2% organik kislotalar, 9,1 – 44 mg% S vitamini hamda V guruhi vitaminlari, karotin, xushboʻy moddalar mavjud. Mevasi, asosan, yangiligida yeyiladi, konserva sanoatida qiyom, jem, sharbatlartayyorlanadi. Quritilgan mevasi (damlamasi) tibbiyotda terlatuvchi dori sifatida, sharbati suyuq dorilar taʼmini yaxshilashda ishlatiladi.

Malina ildiz bachkilari, ildizi va qalamchalaridan koʻpaytiriladi. Koʻchati oʻtqazilgach, 2-yili hosilga kiradi. Oʻzbekistonda Malina simbagʻazlarga koʻtarib oʻstiriladi. Hosili tugagach, bir yillik novdalari qoldirilib, ikki yilliklari qirqib tashlanadi. Malina oziq moddalarga boy, sernam, suvni yaxshi oʻtkazadigan, yer osti suvlari kamida 1,5 m chuqurlikda boʻlgan yerlarda yaxshi oʻsadi. Malina koʻchatlari erta bahorda yoki kech kuzda qator oraligʻi 1,5 m, tup oraligʻi 50—70 sm sxemada ekiladi. Yoz davomida qator oralari yumshatiladi. 10—12-marta sugʻoriladi. Hosildorligi oʻrtacha 80—120 s/ga. Oʻzbekistonda Malinaning Barnaul, Visluxa, Progress, Malboro navlari ekiladi. Kasalliklari: oq dogʻlanish, makrosporioz, vilt va boshqa Zararkunandalari: qoʻngʻizlar, bargxoʻrlar, shilliqqurt, oʻrgimchakkana, qalqondorlar.

Kurash choralari: agrotexnika tadbirlarini oʻz vaqtida oʻtkazish, gʻunchalash davrida va hosil yigʻishtirilganidan keyin 1% li kolloidli oltingugurt eritmasini purkash.

Adabiyot
--------

* Kazakov I.V.Kichina VV. Malina, 3 izd. M. 1985; Abdullayev R. Yagudina S. Tomorqada yetishtiriladigan rezavor mevalar, T. 1989.

Jamoliddin Fayziyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malika Hakimovna Hakimova** (tugʻ. 24-yanvar 1996-yil, Navoiy, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbek qilichbozlikchisi, Oʻzbekiston xalqaro toifadagi sport ustasi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Martaba
-------

10 yoshidanoq Navoiy shahridagi „Soʻgʻdiyona" sport klubida Ruslan Kudaev boshchiligida qilichbozlik bilan shugʻullana boshlagan. 2011-yildan Oʻzbekiston terma jamoasida.

2013-yilda Bangkokda (Tailand) qilichbozlik boʻyicha kadetlar oʻrtasida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida yakkalik bahslarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2015-yilda Abu-Dabi (BAA) shahrida qilichbozlik boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida u shaxsiy chempionatda oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda qilichbozlik boʻyicha yakkalik bahslarida Oʻzbekiston kubogini qoʻlga kiritgan, shuningdek, Oʻzbekiston chempionatida gʻolib chiqqan. Oʻsha yili Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya universitetini tamomlagan.

2019-yilda Toshkentda (Oʻzbekiston) qilichbozlik boʻyicha Satelit xalqaro turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Toshkentda ham qilichbozlik boʻyicha oʻtkazilgan Markaziy Osiyo chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yil mart oyida Qozon shahrida (Rossiya) qilichbozlik boʻyicha Jahon kubogining soʻnggi saralash bosqichida qatnashib, kerakli miqdordagi ball toʻpladi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga toʻgʻridan-toʻgʻri litsenziya olishga muvaffaq boʻldi.

Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan XXXII yozgi Olimpiada oʻyinlarida epe boʻyicha yakkalik bahslarining birinchi bosqichida u 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori xitoylik Sun Yiven bilan uchrashdi, ammo 10:15 hisobida magʻlub boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Хакимова Малика Хакимовна". *www.fencing.uz*. 30-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
2. ↑  *Sputnik Узбекистан.* „Узбекская шпажистка завоевала лицензию на ОИ в Токио" (ru). *Sputnik Узбекистан* (25 mart). Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Определились лучшие шпажисты Узбекистана среди женщин и мужчин" (ru-RU). *Anhor* (17-aprel 2018-yil). Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
4. ↑  *UzDaily.* „Завершился открытый чемпионат Центральной Азии по фехтованию" (ru). *UzDaily.uz*. Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Узбекская шпажистка Малика Хакимова завоевала прямую лицензию на ОИ в Токио-2020" (ru). *Olamsport.com*. Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
6. ↑  „Токио-2020. В первый день узбекистанцы не одержали ни одной победы" (ru-UZ). *Газета.uz* (24-iyul 2021-yil). Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
7. ↑  „Fencing Women's Épée Individual - Bracket Results | Tokyo 2020" (en-us). *..*. Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Yaroslavl davlat sirki** – Yaroslavl shahridagi davlat sirki. Mehnat maydonida joylashgan. Sirk 1963-yilda ochilgan. Uning tomosha zali 1632 kishini sigʻdira oladi.

Tarixi
------

Yaroslavlda birinchi qishki sirk 1850-yilda Rudolf Gverra tomonidan qurilgan. 18-asrning 70-yillarida K.Vilye "Gimnastika sirki" tomoshalarini taqdim etgan. 1884-1885-yillarda M.Trutssining "Italiya sirki" chiqishlar qilgan. 1912-yilda aka- uka Nikitinlar va S. Baidonining vaqtinchalik sirklari faoliyat olib borgan. 1913-yilda Yaroslavl shahridan bo'lgan Yemelyanov sirk teatri uchun issiq bino qurib, uni E.Trutssi, S.Arrigoni, aka-uka Yefimovlar, M.Pempkovskiyning "Fantaziya" sirkiga ijaraga bergan. 1920-yillarda o't o'chiruvchilar tomonidan qurilgan binoda ko'chma sirk guruhlari chiqishlar qilgan.

Shahardagi birinchi davlat sirki 1937-yilda qurilgan. U to'laligicha yog'ochdan yasalgan edi. 1943-yildagi urush vaqtida bino butunlay vayron bo'lgan.

1950-1960-yillarda shaharga ko'chma sirk chodirlari tashrif buyurib turgan.

1800 o'ringa mo'ljallangan sovet loyihasi asosidagi yangi ko'chmas sirk 1963-yilga kelibgina quriladi. Yaroslavl sirki arenasida Yuriy Durov, Oleg Popov, Karandash, Yuriy Nikulin, Igor Kio, Anatoliy Latishev, Tamerlan Nugzarov, Andrey Nikolaev, Nikolay Pavlenko, Ivan Yarovoy, Valter Zapashniy va boshqa ko'plab san'atkorlar chiqish qilganlar. Shuningdek, sirk binosi estrada yulduzlarining chiqishlari uchun maydon ham hisoblangan. M. Ziberov, A. Yadryonov, S. Traxtenberg (1990-yildan)lar sirk direktorlari lavozimida ish olib borganlar.

2009-yil aprelidan 2011-yil martigacha Yaroslavlning 1000-yilligi munosabati bilan so'nggi yarim asr ichida birinchi marta uzoq vaqtdan beri qoniqarsiz holatda bo'lgan sirk binosi rekonstruksiya qilindi. Qayta tiklangan sirk binosining ochilishi 2011-yilning 30-mart sanasida boʻlib oʻtdi.

Zamonaviylik
------------

Ayni paytda Yaroslavl sirki nafaqat mamlakatning yetakchi sirk jamoalari chiqishlari uchun mo'ljallangan joy, balki mintaqadagi ijtimoiy ahamiyatga ega loyihalarni amalga oshirish uchun maydon ham hisoblanadi. Sirk tomonidan 2015-2017-yillarda shahar madaniyat boshqarmasi bilan hamkorlikda amalga oshirilgan "Imkoniyatlar arenasi" loyihasi bunga misol boʻla oladi. Loyiha shahardagi maktab oʻquvchilari va imkoniyati cheklangan bolalarni sirk san’ati orqali ijtimoiy reabilitatsiya qilish va atrofdagi odamlarga moslashtirishga qaratilgan edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Хлеба и зрелищ[*sayt ishlamaydi*]. *ГТРК «Ярославия»*. 29.03.2010.
2. ↑  Ярославский государственный цирк Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-06-09).. *Официальный сайт города Ярославля*
3. ↑  Ярославский цирк закрывают[*sayt ishlamaydi*]. *ГТРК «Ярославия»*. 04.03.2009.
4. ↑  Цирк в Ярославле открыт после реставрации[*sayt ishlamaydi*].

Havolalar
---------

* Yaroslavl sirkining rasmiy veb-sayti Архивная копия
* FKP Rossiya davlat sirki arxivining rasmiy veb-sayti -dagi Архивная копия
**Danlar**, daniyaliklar (oʻzlarini danskere deb ataydilar) — xalq. Daniyaning asosiy aholisi (5 mln. kishiga yaqin). Shuningdek, Shvetsiya, Norvegiya, Germaniya, AQSH, Kanada va boshqalar mamlakatlarda yashaydilar. Umumiy soni 5,6 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yevropeoid irqiga mansub. Dan tilida soʻzlashadi. Dindorlari, asosan, lyuteranlar, protestantlar, katoliklar ham bor. Kadimda Daniyaning hozirgi hududida german qabilalari (kimvrlar, yutlar, angllar, sakslar) joylashgan; 5—6-asrlarda Janubiy Shvetsiyadan german qabilalaridan boʻlgan danlar bostirib kirgan. 6—8-asrlarda bu qabilalarda ibtidoiy tuzum parchalanish jarayoni sodir boʻlgan; 10—11-asrlarda ulardan yagona dan elati vujudga kelgan; ilk davlat tuzilgan. 19-asrda dan millati shakllangan. Anʼanaviy mashgʻulotlari — dehqonchilik va chorvachilik, shuningdek, hunarmandchilikning temirchilik, zargarlik, kulolchilik, yogʻoch oʻymakorligi, kashtachilik, gilam toʻqish va boshqa turlari ham rivojlangan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sil dispanseri** — davolashprofilaktika yordami koʻrsatadigan maxsus tibbiy muassasa. Oʻz sohasiga oid bemorlar sonini aniklash, hisobga olish, davolash, ularni kuzatib borish, uy va ish sharoiglarini oʻrganish, shuningdek, shu kasallikka qarshi kurash, oldini olish choralari bilan boglik sanitariyamaorif masalalarini ishlab chikish, targʻib etish Sil dispanserining asosiy vazifasidir. Oʻzbekistonda birinchi Sil dispanseri 1922-yil Toshkentda tashkil etilgan. Keyinchalik barcha viloyatlar, shahar va tumanlarda ham Sil dispanseri faoliyat koʻrsata boshladi. Sil dispanseri oʻz hududidagi epidemiologik holatni muntazam nazorat Kilib boradi, sil aniqlangan taqdirda, darhol bemorga xos va mos davolash yoʻlyoʻriqlarini amalga oshiradi, doridarmonlar bilan taʼminlaydi, zarur boʻlgan hollarda bemorni kasalxonaga; sanatoriyga joylashtiradi. Sil dispanseri xodimlari sanitariyaepidemiologiya stansiyasi (SES), tugʻruqxonalar va boshqa tibbiy muassasa xodimlari bilan hamkorlikda vaksinatsiya, revaksinatsiya, BSJ, shuningdek, aholini flyuorografik tekshiruvdan oʻtkazish ishlarini ham amalga oshiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sufiy** - (arabcha. الصّوفيّ - sufiy, tasavvuf vakili). Sufiy atamasi islomdagi mistik-asketik ta’limot vakillari nomi. Sufiy atamasi oʻzak ma’no kasb etib, tasavvuf ana shu sufiylik bilan shugʻullanishni anglatuvchi otlashgan ish-harakat nomidir. Ba’zi fikrlarga koʻra, sufiylar amaliy rasm-rusumlarni ado etuvchilar tushuniladi.

Sufiy soʻzining kelib chiqishi haqida qadimdan turli fikrlar mavjud. Hozirgi kunda bu soʻzning "yung" soʻzidan kelib chiqqani haqidagi farazlar umumiy qabul qilingan fikr, deb hisoblanmoqda. Sabab sifatida, dastlabki sufiylar dagʻal jundan kiyim kiyib yurishgani keltirilgan. Agar "sufiy" soʻzi "suf", ya’ni yung ma’nosini anglatuvchi soʻzdan kelib chiqqan deyilsa va asos sifatida sufiylarning odatda yungdan toʻqilgan janda-xirqa yoki po‘stin kiyganiga ishora qilingan boʻlsa, "tasavvuf" atamasi lugʻaviy jihatdan "xirqa kiyish", istilohiy jihatdan esa "sufiylik bilan shugʻullanish" ma’nosini anglatadi. 

Abu Rayhon Beruniyning "Tahqiqu ma li-l-Hind" asarida yunoncha "sofia" soʻzining ma’nosi "hikmat" ekanini keltirib oʻtilgan. 

Bu soʻz mistik-asketik ta’limot ma’nosida islomdan avval ham ishlatilgan. Atama ilk bora Iroq sufiylari orasida tarqalgan, ammo boshqa mintaqalarda urf boʻlmagan, keyinchalik asta-sekin atama islomdagi barcha zuhd va irfoniy harakatlar uchun umumlashib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Usmonov, Olimov, Yo'ldashxo'djayev, Faxriddinov, To'ychiyeva, Jabborov, Cho'tmamatov, Rahimov, Komiljonova, Karimova, Nurmuhammedov, Erkaboyeva, Jurayev 2015, s. 235. sfn error: no target: CITEREFUsmonov,\_Olimov,\_Yo'ldashxo'djayev,\_Faxriddinov,\_To'ychiyeva,\_Jabborov,\_Cho'tmamatov,\_Rahimov,\_Komiljonova,\_Karimova,\_Nurmuhammedov,\_Erkaboyeva,\_Jurayev2015 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Usmonov I, Olimov S, Yo'ldashxo'djayev H, Faxriddinov Z, To'ychiyeva N, Jabborov N, Cho'tmatov J, Rahimov K, Komiljonova Z, Karimova S, Nurmuhammedov D, Erkaboyeva F, Jurayev O Turdiyeva D.*. Tasavvuf atamalari*. Movarounnahr nashriyoti, 2015 — 360 bet. ISBN 978-9943-12-346-5.
**Shildirbosh**, boʻyan — dukkakdoshlar oilasi boʻyandoshlar’ turkumiga mansub koʻp yillik oʻsimlik turi. Oʻrta Osiyoda daryo boʻylari, togʻ yonbagʻirlari, adirlar, vodiylarda, toʻqaylarda oʻsadi. Ekinzorlarda begona oʻt sifatida uchraydi. Ildizi tarqoq, poyasi tik, 45—80 sm, barglari toq patsimon, 4— 8 sm, 5—9 juft ellipssimon yoki choʻziqtuxumsimon bargchalari bor.

Guli qizgʻish rang. Mevasi dukkak. May oylarida gullab, iyun—avgustda urugʻlaydi. Tarkibida 0,12—0,4% alkaloid (asosan, tibbiyotda qoʻllaniladigan sferofizin) lar bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yeonnalligi** (연날리기) — koreyscha oʻyin. Yeon xitoycha 鳶 „varrak" „uchurtma" degan maʼnoni anglatuvchi xitoy so‘zidan kelib chiqqan. O‘yin to‘rtburchak varraklardan foydalaniladi va odatda Koreyaning Seollal bayramida o‘ynaladi. Seollal paytida varrak quyosh botish arafasida uzoqroqqa uchirib yuboriladi so‘ng ipi kesib yuboriladi. Xitoy va Koreyada bu marosimni 송액영복(送厄迎福) deb atshadi. buning maʼnosi „ omadsizlikni qo‘yib yuborish, omadga salom berish"

Tarixi
------

Silla generali Gim Yu-sinning „ *Samguk Sagi"* kitobidagi tarjimai holida, bir yildan so‘ng , Silla qirolichasi Jindeok taxtga o‘tirganidan bir yil o‘tib, „Yuqori amaldorlar  va Yeomjong o‘rtasida bo‘lib o‘tgan  qo‘zg‘olondan so‘ng, ulkan yulduz. Weolseong yulduzi so‘nib qoladi. Malika va qo‘l ostidagi odamlar ham qo‘rqib ketishadi. General yulduz osmonga ko‘tarilayotgandek bo‘lib ko‘rinishi uchun katta varrak  yasab uchirtidi". Ushbu manbaga qaraganda, o‘sha paytda varraklar keng ommalashganligini tasdiqlaydi

*Dongguksesigi* shahrida Choe Yeong Goryeoning Tamna provinsiyasidagi ko‘chmanchi mo‘g‘ullar isyonchilarini bostirish uchun juda ko‘p katta varraklarni uchirganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Shuningdek, askarlar dushman hududiga yetib borish uchun uchurtmalarda bo‘lganligi aytiladi. Bu shuni ko‘rsatadiki, uchurtma yoki varrak nafaqat o‘yinchoq, balki urush quroli sifatida ham ishlatilgan.
**Denny Alberto Fonseca Bravo** (1979-yil 7-noyabrda tugʻilgan) — Kosta-Rikaning sobiq professional futbolchisi, oxirgi marta Kosta-Rikaning Kartagines klubida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Kosta-Rika terma jamoasi safida maydonga tushgan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Cartagoda tugʻilgan Fonseka oʻz faoliyatining asosiy qismini mahalliy Cartaginesda oʻtkazgan. 2013-yil fevralida u klub afsonasi Leonel Ernandes bilan klubda 360 ta oʻyin oʻtkazgaan. U Bruxasda ham bir necha mavsum oʻtkazgan, lekin 2010-yilning may oyida Cartaginesga qaytgan.

2013-yil oktyabr oyida Fonseca Kosta-Rika Primera divizionida 500 ta oʻyin oʻtkazgan, bu liga tarixidagi 14-oʻyinchi hisoblanadi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Fonseca 1999-yilda Nigeriyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etgan.

U Kosta-Rika terma jamoasidagi debyutini 2003-yil fevralida UNCAF Millatlar kubogi doirasida Gondurasga qarshi oʻyinda oʻtkazgan va jami 28 ta oʻyinda maydonga tushib, 2 ta gol urgan. U oʻz mamlakatini FIFA Jahon chempionati saralash bosqichidagi 4 ta oʻyinda himoya qilgan va 2006-yilgi FIFA Jahon chempionati finalida Kosta-Rika terma jamoasi aʼzosi sifatida tanlangan/. U 2006-yilgi Jahon chempionatida Germaniyaga 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda ishtirok etgan. Shuningdek, u 2003 va 2005-yilgi UNCAF Millatlar kubogi hamda 2005-yilgi KONKAKAF Oltin kubogida oʻynagan. U 2004-yilgi Amerika Kubogida termajamoa aʼzosi boʻlgan.

Uning soʻnggi xalqaro oʻyini 2008-yil yanvarida Eronga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.

### Xalqaro maydondagi gollar

|  | Sana | Joy | Raqib | Natija | Hisob | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 9-Noyabr 2005-yil | Stade d’Honneur de Dillon, Fort-de-France, Martinique |  Fransiya | **2**-0 | 2-3 | Friendly match |
| 2. | 1-Mart 2006-yil | Azadi Stadium, Tehron, Eron |  Eron | **2**-3 | 2-3 | Friendly match |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Qualifying Tournament for Gold Cup 2005 — Details — RSSSF
June Rose Callwood (1924 yil 2 iyun - 2007 yil 14 aprel) kanadalik jurnalist, yozuvchi va ijtimoiy faol edi.  U "Kanadaning vijdoni" sifatida tanilgan. Callwood milliy gazeta va jurnallar, jumladan Maclean's va Chatelaine uchun yozgan maqolalari va ustunlari uchun olqish va sodiq muxlislarga ega bo'ldi. U Kanadadagi ba'zi jamoalarga qaratilgan xayriya tashkilotlarini, jumladan Nelli's, inqirozga uchragan ayollar uchun Kanadadagi birinchi boshpanalardan biri, Jessie's O'smirlar markazi, hozirda Iyun Callwood ayollar va oilalar markazi va Kanadadagi birinchi OIV/Keysi Xausni tashkil etish orqali o'z nomini mustahkamladi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Callwood va Freynning birgalikda to'rt farzandi bor edi: ikki qiz va ikki o'g'il.  Qizlari taniqli mualliflar Jessi va Jill Freynlar, katta o'g'li esa Brand Freyndir. Ikkinchi o‘g‘li va kenja farzandi Keysi Freyn 1982-yil 19-aprelda 20 yoshida Qirolicha universiteti Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-08-13).dan uyiga qaytayotganida 401-shosseda mast haydovchi tomonidan o‘ldirilgan. Callwoodning o'limi o'g'lining o'limining 25 yilligiga bir necha kun qolganida sodir bo'ldi. Callwood faol karerasiga qaramay, u obro'siga putur yetkazadigan to'siqlarga duch keldi.  1968 yilda u hibsga olindi va politsiya bilan jangda Yorkvildagi uysiz bolalar bilan birga bo'ldi keyin qisqa vaqt Don qamoqxonasida o'tirdi.  Ammo uning eng og'riqli davri 1991 yilda, Nelli's kengashida bo'lganida, u do'st deb bilgan bir qancha ayollar irqchilik haqidagi asossiz ayblovlar oldida uni himoya qila olmaganida edi.

Karerasi
--------

Callwood jurnalistika faoliyatini o'zining o'rta maktabida, Brantford Kolleji institutida boshlagan va u yerda maktab gazetasi muharriri bo'lgan. Keyinchalik u Brantford Expositorda bolalar muxbiri sifatida ishlagan. Bu vaqt ichida( Ikkinchi jahon urushi paytida) haftasiga 7,50 dollar ishlab topardi, uning yarmini onasiga berardi.1942 yilda unga The Globe and Mail bilan ishlash taklif qilindi va Torontoga ko'chib o'tdi.  Ikki yildan so'ng u jurnalist Trent Freynga turmushga chiqdi.

1. ↑  „June Callwood". 13-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.
**Shilvi**, uchqat — shilvidoshlar oilasiga mansub butalar turkumi. 30 dan ortiq turi maʼlum. Oʻzbekistonda shahrining xushboʻy Sh. tangabarg Sh. tatar Sh.si, maydagul Sh. Korolkov Sh.si, nozik Sh. maydabarg Sh. olga Sh.si, altman Sh.si va boshqalar turlari uchraydi. Boʻyi 1,5 m dan 4,5 m gacha, barglari keng tuxumsimon, baʼzilariniki uzun tuxumsimon, gullari ikki jinsli, oq, sargʻish, qizil, pushti, aprel—may oylarida gullab, avgust—sentabrda urugʻlaydi. Mevasi sersuv, rezavor. Xushboʻy Sh. tatar Sh.si, maydagul Sh. manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. shahrining boshqa koʻplab turlari togʻ daralari, daryo boʻylari, togʻ yonbagʻirlarida butazorlar hosil qilib, daraxtzorlar orasida, adirlarda oʻsadi. Sovuqqa chidamsiz. Dasht zonalarida ekinzorlarni himoya qilish, koʻkalamzorlar, yashil devorlar hosil qilishda foydalaniladi. Yogʻochi qattiq va mustahkam boʻlganligi tufayli duradgorlik va mebelsozlikda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Украина)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: село Украины)
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: в текущем году
**Yablonovka** ( ukraincha: *Яблунівка* ) — Ukrainadagi qishloq, Volin viloyatining Rojishchenskiy tumanida joylashgan .

KOATUU kodi - 0724580304. 2001 yilgi aholi ro'yxatiga ko'ra aholi soni 122 kishi. Pochta indeksi — 45144. Telefon indeksi — 3368. U 0,078 km² maydonni egallaydi.

Hikoya
------

Qishloq 1960-yillarda Germaniyaning sobiq Stanislavka, Dubovka (1946 yilgacha - *Tsetsilovka*  ) va Lyubimovka (1946 yilgacha) fermalarini birlashtirish natijasida tashkil topgan. — *Libenshtadt*  )  .

Mahalliy kengash manzili
------------------------

45144, Volin viloyati, Rozhishchenskiy tumani, bilan. Berezoluky, st. Peremogi, 40

Eslatmalar
----------

1. 1 2  „Указ Президії Верховної Ради УРСР від 7.6.1946 «Про збереження історичних найменувань та уточнення … назв … Волинської області» — Вікіджерела".  uk.wikisource.org. Qaraldi: 13-may 2020-yil.
2. ↑  „Яблунівка – «фруктове» село на Волині".  Волинські новини. Qaraldi: 13-may 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Яблоновка на сайте Верховной рады Украины" (uk). *gska2.rada.gov.ua*. Qaraldi: 13-may 2020-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mirzo (maʼnolari).

**Mirzo** (taxallusi; asl ismi Muhammadrasul Niyozmuhammad oʻgʻli, 1840. 1. Xiva — 1922) — shoir, tarjlmon, xattot, bastakor. Komil Xorazmiyning oʻgʻli. Xivadagi Shergʻozixon madrasasida oʻqigan. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II — Feruz saroyida otasidan soʻng mirzaboshi boʻlgan. M.ning lirik merosi oʻzi tuzgan "Margʻub un-nozirin" ("Nazar soluvchilarga yoqimli tuhfa") devoniga jamlangan, unda 7650 miyera sheʼrlar mavjud. Ushbu devon 1907—09 yillarda Xivada toshbosma usulida nashr etilgan.

M. tarjimon sifatida Firogʻiyning "Raʼno va Zebo", Fuzuliyning "Soqiynoma" (yoki "Haft jom" — "Yetti qadaq"), Ahmad al-Buniyning "Shams ulmaorif" ("Maorif kuyoshi"), Mavlaviy Abdulhaqning "Fazoil ul-Qurʼ-on" ("Qurʼon fazilatlari") asarlarini, "Tib" kitobidan "Tuhfat ul-moʻʼminin" ("Moʻminlarga tuhfa") asarining bir bobi va "Daqoyiq ul-axbor" ("Nozik maʼnoli xabarlar") asarlarini fors va arab tillaridan oʻzbek tiliga oʻgirgan.

M. nasx va nastaʼliq xatlarini nihoyatda goʻzal yozgan. Laffasiyniit yozishicha, M. 500 dan ortiq kishiga xattotlik hunarini oʻrgatgan. M. tanbur, rubob, gʻijjak va childirma chalishda mahorat va isteʼdodga ega boʻlgan. U musiqa boʻyicha Feruzning ustozidir. Bastakor sifatida Xorazm "Shashmaqom"ining "Rost" maqomiga "Saʼb" va "Ufori" kuylarini bastalagan; yarim maqom hisoblangan "Panjgoh" maqomiga bir qancha kuylarni qoʻshib, toʻliq bir maqom holiga keltirgan. Xorazm maqom kuylarini Komil Xorazmiy joriy etgan chiziqli notaga koʻchirib, kitob holiga keltirgan. Madrasalarda arab va fors tillaridan mudarrislik ham qilgan. U oʻzi qurdirgan madrasada dafn etilgan. M. devoni, koʻlyozmalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. № 1500, 6947, 1125).

Ibrohim Karimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirzayusuf Mirzamahmudovich Musaxonov** (1943.10.9, Toshkent) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1995), fizikamat, fanlari doktori (1982), professor (1982). Moskva universitetini tugatgan (1967). Toshkent universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy unti) nazariy fizika kafedrasi mudiri (1982-yildan). Ilmiy ishlari elementar zarralar fizikasiga, asosan, kvant xromodinamikasi (KXD) ga oid. Uning rahbarligida kichik impulsli pi-onlar usuli asosida pionlar va oz zarrali nuklonlar sistemasining oʻzaro taʼsiri uchun yangi koʻp martali sochilish nazariyasi ishlab chiqildi, KXD ning kiral xossalarini hisobga oladigan yangi kvark modeli — kiral beg modeli taklif qilindi. Kiral kvark modellari; kvantlangan maydonlar nazariyasi; nuklonlar uchun kiral nazariya; kichik energiyali soha uchun KXDning effektiv taʼsiri va boshqalar ishlab chiqildi. Ular asosida KXD dagi fizik jarayonlar ilmiy izohlab berildi.

Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yadro elektronikasi** — yadro fizikasida qoʻllaniladigan elektronika usullari majmui; yadroga doir tajribalarda axborotlarni olish, oʻzgartirish va qayta ishlashda qoʻllaniladi.

YA.e. asboblarining vazifasi yadro zarralari detektoridan kelayotgan signallarni kuchaytirish, ularni amplitudasi, paydo boʻlish vaqtlari, shakli boʻyicha saralash, signallar amplitudalari yoki ular oʻrtasidagi oraliqlarni raqamli kodga aylantirish, impuls oqimlarining parametrlarini aniqlash, signallarni matematik ishlab chiqish va boshqalardan iborat.

YA.e.ning barcha qurilmalari, bloklari va uzellari analogli yoki raqamli boʻlishi mumkin. Ular sxema va elementlari, sanash usullari, analiz va sintez qilish usullari bilan bir-biridan farq qiladi. Hozir, asosan, raqamli qurilmalardan foydalaniladi.

YA.e. qurilmalarining asosiy elementlari turli darajadagi keng polosali impuls kuchaytirgichlar, har xil amplituda, kenglik va shakldagi boshlangʻich impulslarni standart parametrdagi chiqish impulslariga aylantiruvchi oʻzgartirgichlar; impulslarni amplituda boʻyicha tanlab, natijaviy standart signallar koʻrinishida uzatuvchi amplituda diskriminatorlari; impulslarning mos tushish va mos tushmaslik sxemalari; yadro nurlarining vaqt birligidagi sonini oʻlchaydigan intensimetrlar; impuls amplitudalari va ular oʻrtasidagi vaqt oraliqlarini raqamli kodlarga oʻzgartirgichlardan iborat.

YA.e. usullari yadro fizikasi va elementar zaryadlar fizikasidan tashqari, ionlashtiradigan nurlanishlar bilan ish koʻriladigan hamma hollarda (kimyo, tibbiyot, kosmik tadqiqotlar va h.k.da) qoʻllanadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Sleypnirning Tjängvide toshida batafsil tasvirlangan surati.
Skandinaviya mifologiyasida **Sleypnir** /ˈsleɪpnɪər/ (Qadimgi Nors : [ˈslɛipnez̠]; „sirpanuvchi" yoki „jonli", „chaqqon") — Odin minadigan sakkiz oyoqli ot. Sleypnir anʼanaviy manbalardan tuzilgan XII asrga oid „Poetik Edda" va XIII asrda Snorri Sturluson tomonidan yozilgan *"Kichik Edda"*da manbalarida keltirib oʻtilgan. Ikkala manbada ham Sleypnir Odinning oti hidsoblanadi, Loki va Svadilfarining bolasi boʻlib, barcha otlarning eng yaxshisi sifatida tasvirlangan va baʼzida Hel joylashgan joyga olib bora olishi aytiladi. „*Kichik Edda"* asari Sleypnirning tugʻilish jarayoni va uning kulrang rangga ega ekanligi haqida batafsil maʼlumotni oʻz ichiga oladi.

Sleipnir XIII asr afsonaviy „*Hervarar saga ok Heiðreks*" dostonida topilgan topishmoqda, XIII asr afsonaviy „Völsunga" dostonida *Grani otining ajdodi sifatida va XII asrda Saxo Grammaticus tomonidan yozilgan Gesta Danorumning I kitobida koʻplab olimlar tomonidan Sleypnir bilan bogʻliq deb hisoblangan epizodni oʻz ichiga oladi. Sleypnir, odatda, VIII asrga oid ikkita Gotland tasvir toshlarida tasvirlanganidek qabul qilinadi: Tjängvide tasvirli tosh va Ardre VIII tasvirli tosh .*

Sleypnirning Skandinaviya butparastlari orasida shamanlik amaliyotlari bilan potentsial aloqasi haqida ilmiy nazariyalar taklif qilingan. Zamonaviy davrda Sleypnir Islandiya folklorida Ásbyrgi yaratuvchisi sifatida, sanʼat, adabiyot, dasturiy taʼminot asarlarida va kemalar nomlarida paydo boʻladi.

 Jon Bauer „Odin va Sleipnir" (1911).

Zamonaviy taʼsir
----------------

 Taqa shaklidagi Ásbyrgi kanyoni.
Islandiya folkloriga koʻra, Islandiya shimolidagi Jökulsárgljufur milliy bogʻida joylashgan taqa shaklidagi Ásbyrgi kanyoni Sleypnirning tuyogʻidan hosil boʻlgan. Norvegiyaning Oslo shahridagi Oslo meriyasining tashqi koʻrinishida Dagfin Werenskioldning *Odin på Sleipnir* (1945-1950) yogʻoch relyefida Sleypnir Odin bilan birga tasvirlangan. Sleypnir shimoliy Yevropadagi kemalar uchun mashhur nom boʻlib kelgan va shunday boʻlib qoladi va Rudyard Kiplingning *"Sleypnir, kech Turinda"* (1888) nomli qisqa hikoyasida Sleypnir ismli ot tasvirlangan. Sleypnir haykali (1998), oʻz nomini Odinning anglo-sakson versiyasi Wōden soʻzidan olgan Angliyaning Uednesberi shahrida joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Xayoliy otlar roʻyxati
* Helhest, keyingi Skandinaviya folklorining uch oyoqli „Hel oti"
* Venger folkloridagi olti oyoqli ot „taltos ot"
* Pegasus, yunon mifologiyasining qanotli otidir
* Santa Klausning sakkizta uchuvchi bugʻusi
* Sinterklaasning oq aygʻiri, u qishda tomlar boʻylab yuradi

Manbalar
--------

 



1. ↑  Orchard (1997:151).
2. ↑  Kermode (1904:6).
3. 1 2  Simek (2007:294).
4. ↑  *Municipality of Oslo.* „Yggdrasilfrisen" (no) (26-iyun 2001-yil). 25-yanvar 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2008-yil.
5. ↑  Kipling, Rudyard*. Abaft the Funnel*. New York: B. W. Dodge & Company, 1909. 16-mart 2014-yilda qaraldi.
6. ↑  Noszlopy, Waterhouse (2005:181).
**Mirzaqayum Sherov**  — (1897—1932) — Sharqiy Buxoroda qizil armiyaga qarshi kurashgan qoʻrboshilardan biri. Ibrohimbek qoʻrboshining shaxsiy kotibi.

Tarjimayi holi
--------------

Mirzaqayum Sherov 1897-yili Sharqiy Buxorodagi Kangurt tumani Sariyob qishlogʻida tavallud topgan. Kelib chiqishi oʻzbeklarning laqay urugʻidan. Laqay urugʻining esonxoʻja shoxidan, esonxoʻja shoxining kuntu shoxobchasidan. Dastlab u madrasada taʼlim oladi. Faoliyati davomida dehqonchilik va mirzalik bilan shugʻullangan.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Mirzaqayum Sherovning 1931-yil 3-iyul Murtazin tomonidan qilingan soʻrogʻidan maʼlum boʻlishicha 1926-yilda Ibrohimbek uni oʻziga kotib qilish uchun chaqirgan. Shu paytga qadar Mirzaqayum Sherov dehqonchilik bilan shugʻullanadi. 1926-yilda qizillar hujumini qaytarishga kuchi yetmagan Ibrohimbekning 50 yigiti qatorida Mirzaqayum ham Chubek va Beshkapa orqali Afgʻoniston hududiga oʻtib ketgan. Afgʻonistondagi Rustoqda 3 kun yashagan. Keyinchalik Ibrohimbek bilan birgalikda Xonobodga, keyinchalik esa Kobulga yoʻl olgan va Qal’ayi Fotuga borgan. U Xonobod tumanidagi Aylobod mavzesida dehqonchilik bilan shugʻullangan va bu yerda 3 yil yashagan. Mirzaqayum Sherov Oybuloq qishlogʻida 1931-yil yozida sovet hokimiyatiga taslim boʻlgan. 1931-yil 28-oktabrda Mirzaqayum Sherov Durov tomonidan qilingan soʻrogʻiga koʻra Ibrohimbek Tojikiston SSR hududiga oʻtgandan soʻng Mirzaqayum unga 4 ta joyda hujjatlar va murojatnoma yozishda kotiblik qiladi. Mirzaqayum 1931-yil yozida Stalinobod GPU tomonidan qoʻlga olingan. Denov GPU tomonidan esa bir marta soʻroq qilingan. 1931-yilda Mirzaqayum Sherov tergovchiga bergan koʻrgazmasi „Vatan" gazetasida Toshkentda 1993-yil 3-noyabrda eʼlon qilingan. 1932-yil 13-apreldagi sovet hukumati qarori bilan Toshkentda 35 yoshda 1932-yil 10-avgustda otib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q*. Ibrohimbek qoʻrboshi va safdoshlari jasorati*. Toshkent: „Fan", 2022 — 399 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Rayxon Abikeyovna Satbayeva** (15.11.1912, Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani,1-qishlogʻi,1989-yil)—qozoq terapevti, tibbiyot fanlari doktori (1961), professor (1961), Qozogʻiston SSRda xizmat koʻrsatgan shifokor. Qozoq ayollari orasida birinchi terapevt-fan doktori.

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan.

Oʻrta Osiyo tibbiyot institutini tugatgan (1935,Toshkent). 1935-yildan Olmaota tibbiyot instituti gospital terapiya kafedrasida klinik ordinator (1938—38), assistent (1938—45),dotsent (1945—50), 1951-yildan kafedra mudiri. Kasalxona terapiyasi. 160 dan ortiq ilmiy ishlari (jumladan, «Silikoz» monografiyasi va boshqalar). Ushbu asarlarning aksariyati yurak va qon tomirlari kasalliklariga bag'ishlangan. S. - Butunittifoq terapevtlar jamiyati, Butunittifoq kardiologlar va nefrologlar jamiyati boshqaruvi aʼzosi, shuningdek, Respublika ilmiy jamiyati Qozogʻiston SSR Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi terapevtik masalalar boʻyicha muammoli komissiya raisi. Terapevtlar.

Lenin ordeni va medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑   Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Yabal** (qadimgi ivrit: *יבל*), Yaratilish kitobi qahramoni, Lamex va Adaning oʻgʻli,‎ Jubalning ukasi, chodirda yashovchi podachilarning (badaviylar) otasi (ajdodi).

Hobil qoʻylarning birinchi choʻponi boʻlgan, Yabal esa, ehtimol, birinchi boʻlib turli xil qoʻylarga ega boʻlgan, ular bilan u joydan ikkinchi joyga koʻchib kelgan va shu orqali choʻponlarning koʻchmanchi hayotiga asos solgan.

Ismining yozilish variantlari
-----------------------------

Yabal yozilishidan tashqari quyidagi koʻrinishlari ham mavjud:

* ***Joval***;
* ***Jabal*** / ***Yaval***;
* ***Javal*** / ***Yawal***.

Ismning kelib chiqishi va maʼnosi aniq maʼlum emas, baʼzi manbalar uni qadimgi ibroniycha „Yuval" dan olgan (qadimgi ivrit: *יובל* *lit. oqim, jilgʻa*). Boshqa manbalar uning nomini „Yabal" (*soʻzma-soʻz. shox*) nomidan kelib chiqqan deb hisoblashadi va u choʻpon boʻlib, muguzni ixtiro qilgani asosiy mashgʻuloti bilan bogʻlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Bit. IV, 20.
2. ↑  Polniy i podrobniy Bibleyskiy Slovar k russkoy kanonicheskoy Biblii. V. P. Vixlyansev. 2003.
3. ↑  Slovar bibleyskix imen. 2014.
4. ↑  Tora v perevode Mixaila Kovsana, Vnachale, 4:20

Adabiyotlar
-----------

* *Francis Nigel Lee*. The Central Significance of Culture (Presbyterian and Reformed, 1976), 29.
Atmosfera qatlamlariAtmosfera qatlamlari

**Troposfera** (yun. tropos — burilish va sfera) — atmosferaning Yer yuzasi taʼsiri yaqqol seziladigan quyi, asosiy kismi. Bunda temperatura yuqoriga koʻtarilgan sari balandlik boʻyicha har 100 m da 0,65° ga pasayadi. Troposferaning balandligi qutbiy kengliklarda 8–10 km, oʻrtacha kengliklarda 10–12 km, ekvatorda 16– 18 km gacha yetadi. Unda atmosfera havo massasining beshdan toʻrt qismidan koʻprogʻi joylashgan. Suv bugʻining asosiy qismi Troposferaga toʻgʻri keladi. Shu sababli, bulutlar ham, asosan, shu yerda xreil boʻladi. Troposfera qatlamida turbulent va konveksiya jarayonlari ancha rivojlangan. Bu qatlamda troposfera vertikal gradiyenti quruq va nam adiabatik gradiyentlari orasida oʻzgaradi. Shunga qaramay, troposferaning yerga yaqin qismida, shuningdek, erkin atmosferada temperatura inversiyasi ham uchrab turadi. Troposferada bulutlarning asosiy turlari vujudga keladi. Xalq xoʻjaligi faoliyatiga taʼsir etuvchi yogʻin, tuman, momaqaldiroq, yer ustidagi qor boʻroni — izgʻirin va boshqalar troposferada sodir boʻladi. Troposferaning quyi qatlamlari uchun havoning kuchli changlanishi xosdir. Troposferada havo massalari uyushadi, frontlar tashkil topadi. Siklon va antitsiklonlar rivojlanadi. Troposfera strotosferadan troposfera qatlami bilan ajraladi (qarang: Atmosfera).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Toshkent shahrining gerbi
**Gerb** (polyakcha: *herb*, nemischa: — "meros" soʻzidan olingan) — bironbir mamlakat yoki hududiing siyosiy va tarixiy harakterdagi gʻoyalari majmuasini, oʻziga xos tabiiy va xoʻjalik xususiyatlari, tabaqaviy tafovutlarini, shaxs, urugʻ va b.ning shajaralarini ifodalovchi alohida ramziy belgi. Gerblar quyidagi tur va toifalarga boʻlinadi: davlat gerblari; shahar, viloyat, tumani va b.ning gerblari; korporatsiya (oʻrta ayerlardagi sex, gildiya va birodarlik)larning gerblari; urugʻlarning ferblari. Gerblar rangi, shakllari, rasmlari bilan oʻzaro farqlanib, maxsus qoidalarga binoan ishlanadi va maxsus terminlar bilan tavsiflanadi. Gerb antik davrlarda paydo boʻlgan. Shumer davlatining gerbida sher boshli burgut, Qadimgi Rim davlati gerbida burgut tasvirlangan. Amir Temir davlatining ham gerbi boʻlgan. Bu gerbda 3 halqa tasvir etilgan boʻlib, bu Amir Temurning 3 iqlimda, yaʼni Shim. Jan. va Gʻarbda hukmron ekaniga ishoradir. Oʻrta asrlarda koʻpgina shaharlar oʻz gerbiga ega boʻlgan. Venetsiya gerbida qanotli sher tasvir etilgan. Gʻarbiy Yevropada gerblar urugʻ, merosxoʻrlik belgilari sifatida salb yurishlari davri (11-12-asrlar)da yuzaga kelgan. Keyinchalik bayroqlar, qogʻoz pullar, muhrlar, qogʻozlarda gerblarning tasviri tushirila boshlandi. Gerb va ularning tarixi bilan geraldika fani shugʻullanadi.

Yana qara
---------

* Davlat gerbi
* Geraldika
* O‘zbekiston gerblari

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nasafiy Nurmuhammad** (toʻliq nomi Muhammad Amin ibn Nurmuhammad Nasafiy) (18-asr, Qarshi) — tazkiranavis. Tazkirachilikda Navoiy anʼanalarini davom ettirgan. N.N.dan bizgacha "Mazhar ulmusannifin" ("Adiblar bayonida", 1759) asarigina yetib kelgan. Asar tarixiy voqealar bayonidan iborat boʻlib, unda tazkiraga xos xususiyatlar mujassam. "Mazhar ul-musannifin"da Buxoro amirligi hududlarida kechgan tarixiy voqealarning bayoni bilan birga buxorolik, samarqandlik, qarshilik shoir, olim, adiblar haqida ham soʻzlanib, ularning kasb-kori, shaxsiyati, badiiy ijod sohasidagi iqtidori haqida qaydlar keltiriladi. Undagi maʼlumotlar 18-asr adabiy muhitini chuqurroq oʻrganishga yordam beradi. Muallif, ayniqsa, kosibhunarmandlar tabaqasiga mansub — poʻstindoʻz, kordrap, qogʻozfurush, tirgar (oʻq yasovchi) shoirlar haqida soʻz yuritadi, ularning sheʼrlar ijod qilishdagi qobiliyatlarini ham munosib baholaydi.

Ad. Muhammad Nosir, Nasaf va Kesh allomalari, T. 2001.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tropik siklon** — tropiklaraa yuzaga keladigan dovul tezligidagi shamol va jala yogʻinlarga boy boʻlgan past bosimli atmosfera gʻalayoni. Tropik siklon ikkala yarim sharning 5 va 25° kengligida sodir boʻladi. Tropik siklonlar oʻrta kengliklardagi siklonparga nisbatan kichik koʻlamli (diametri 80–1000 km) boʻlib, shamollari va muttasil yogʻib turuvchi yomgʻirlari bilan xarakterlanadi. Tropik siklonning tropik dovul (shamol tezligi 32,6 m/s gacha) va tropik boʻron (shamol tezligi 80–100 m/s va undan yuqori) xillari (qarang Toʻfon) mavjud. Tropik siklon 2 sutkadan 3 haftagacha davom etadi. Har yili Yer yuzida 100 dan ortiq boʻlib, koʻpincha yozning oxiri — kuzning boshida kuzatiladi. Halokatli sellar va momaqaldiroqlar bilan birga kelib katta vayronagarchiliklarga olib keladi. Tropik siklonlar yozgi yarim yillikda tropik konvergensiya (bir-biriga oʻxshash) zonasi ekvatordan ancha uzoq tropik okeanlar tomoniga siljigan joylarda kelib chiqadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nasaf (maʼnolari).

**Nasaf**, Naxshab — Qarshi vohasida, Qashqadaryoning quyi oqimi boʻylarida joylashgan oʻrta asr shahri va viloyati nomi. N. shahri Karshi shahridan 8 km shim.gʻarbdagi Shulluktepa shahar harobasi oʻrnida boʻlgan. 7—8-asrlarda N.da ot tasviri, G — belgisi va turkiy chehra hokim rasmi tushirilgan mis tangalar zarb qilingan. 8-asrning 2-yarmidan bu tangalar fels deb atalgan. Arablar istilosidan soʻng N. viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgan. N. oʻrta asrlarda 3 qismdan — ark, shahriston va raboddan tashkil topgan, mudofaa devori bilan oʻralgan, 4 ta darvozasi — Buxoro, Samarqand, Kesh va Gubdin darvozalari boʻlgan. 10-asrda ark harobaga aylanib, hayot keng rabodda davom etgan. Hokim uyi va qamoqxona daryo boʻyidagi Rasal qantara — koʻprik boshi degan yerda joylashgan, jome masjidi rabodda, Gubdin darvozasi oldida boʻlgan, shahar bozor bilan hokim uyi oraligʻida joylashgan. 14-asrda N. Qarshi nomini olgan.

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh. S, Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv. T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Jasminum polyanthum*
**Yosmin**, jasmin (Jasminum) — zaytundoshlarning bir turkumi. Tropik va subtropik oʻlkalarda 200 ga yaqin turi bor. Shulardan 2 turi dorivor (J. Ofﬁ cinall — Gruziyada va J. fruticans — Kopetdogʻda) yovvoyi holda oʻsadi. Abxaziyada yirik gulli Yo. (Jasminum grandiﬂ orum L.) ekiladi, gulidan parfyumeriya sanoatida qimmatli efir moyi olinadi (yangi terilgan gulida 0,1% gacha efir moyi bor), choyga xushboʻy hid berish uchun ishlatiladi. Oʻzbekistonda Yo. (J. fruticans) manzarali oʻsimlik sifatida (1,2x0,75 yoki 1x1 m sxemada) ekiladi. Yo. ekilgan maydonlardan 20—25 yil gul olish mumkin. Boʻyi 100—150 sm, barglari oddiy yoki 3 boʻlakli, ustki bargchalari kuraksimon. Kosachasi qoʻngʻir, bigizsimon, uzun boʻlaklarga boʻlingan. Guli sariq. May oyida qiygʻos gullaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Botlixlar** (oʻz nomi — buyxadi) — avarlarning etnik guruhi, koʻpchilik Botlix, Miarso va Botlix tumanining Ashino qishloqlarida va Batlaxatli qishlogʻining Tsumadin tumanida yashaydi. Koʻplab botlixlar-koʻchmanchilar Hasavurt, Babayurt va Qizilyurt tumanlarida yashaydi. Botlixlar-shahar aholisi Mahachkala, Hasavyurt, Kizilyurt va Buynaksk shaharlarida yashaydi. Ular And xalqlariga tegishli.

2010-yildagi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, Rossiyada Botlixlar soni 3508 kishini, shu jumladan Dogʻistonda 3503 kishini tashkil etdi.

Tarix
-----

Ehtimol, bizning davrimizning birinchi ming yilligidan oldin botlixlar Gʻarbiy Dogʻistonda Dido siyosiy birlashuvining bir qismi edi (14-15 asrda parchalanib ketgan), bu yerda ando-tsez (didoy) til guruhining etnoslari mavjud edi. 16-asrda islomlashgan. Hozirgi Botlix viloyati hududida Texnutsal qishloq jamoalari ittifoqining tashkil topishi 14-15-asrlarga toʻgʻri keladi. 16-asrdan Botliqlar Avar xonligi taʼsiriga oʻtadi. 1820-1850-yillarda Botlixlar Dogʻiston va Checheniston togʻlilarining milliy ozodlik kurashida faol qatnashdilar. 1921-yilda ular Dogʻiston ASSR, 1991-yildan Dogʻiston Respublikasi tarkibiga kirdilar.

1926-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, SSSRda 3354 ta botliqlar yashagan. SSSRning keyingi aholini roʻyxatga olishda botlixlar etnik guruh sifatida ajralib turmadi, ammo avarliklar tarkibiga kiritilgan. 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rossiyada 16 ta botlixlar yashagan, ular avarliklar tarkibida etnik guruh sifatida kiritilgan.

1999-yilda baʼzi botlixlar Dogʻistonda Shamil Basayev jangarilarining ishgʻol qilinishiga qarshilik koʻrsatishda faol ishtirok etdilar.

Til
---

Ular botlix tilida gapirishadi. Avar, rus tili keng tarqalgan. Yozuv rus kirill alifbosiga asoslangan. Oʻtmishda ular adjam yozuvidan foydalanganlar. Imonlilar sunniy musulmonlardir.

Manbalar
--------

1. ↑  *M. M. Ixilov.* Narodnosti lezginskoy gruppi: etnograficheskoe issledovanie proshlogo i nastoyaщego lezgin, tabasaransev, rutulov, saxurov, agulov / Dagestanskiy filial AN SSSR, Institut istorii, yazika i literaturi im G. Tsadasi. — Mx. 1967. — S. 330.
2. ↑  Severniy Kavkaz. Akademiya Nauk SSSR. Institut geografii. 1957, — S. 507.
3. ↑  Severniy Kavkaz. Akademiya Nauk SSSR. Institut geografii. 1957, — S. 507.
4. ↑
5. ↑  *Vserossiyskaya perepis naseleniya 2010 goda*, 2013-03-16da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-18
6. ↑  „Всесоюзная перепись населения 1926 года.Национальный состав населения по республикам СССР".  «Демоскоп».
7. ↑  „Перечень имён народов, выделявшихся при разработке материалов Всесоюзных/Всероссийских переписей 1926 - 2002 гг. и их численность".  «Демоскоп».
8. ↑  „Басаев и ботлихцы, Имарат Кавказ и "Единая Осетия"" (ru). *RFE/RL*. Qaraldi: 6-may 2022-yil.