**Mina Bissell** Koʻkrak saratoni boʻyicha tadqiqotlari bilan mashhur boʻlgan eron-amerikalik biolog. Xususan, u hujayra mikro-muhitining, jumladan, hujayradan tashqari matritsaning toʻqimalar faoliyatiga taʼsirini oʻrgangan.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Bissell Eronning Tehron shahrida tugʻilgan va ziyoli va badavlat oilada tarbiyalangan. U oʻrta maktabni tugatganida, Bissell Eronda oʻqigan yilining eng yaxshi bitiruvchisi edi. Bir oilaviy doʻsti Bissellni Qoʻshma Shtatlarga kelishga undadi. U Bryn Mawrga oʻqishga kirdi, keyin Radcliffe kollejiga oʻtdi va u erda kimyo boʻyicha bakalavr darajasini oldi. U Garvard tibbiyot fakultetida bakteriologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi (1969) va Berkli Kaliforniya universitetida Amerika saraton jamiyati postdoktorlik stipendiyasiga sazovor boʻldi.

**Karyera**

U 1972 yilda Lorens Berkli laboratoriyasiga biokimyogar sifatida ishga kirdi va keyinchalik katta olim, hujayra va molekulyar biologiya direktori, hayot fanlari bo‘limi direktori va taniqli olim bo‘ldi. 1996-yilda u Ernest Orlando Lourens mukofoti va Amerika Qoʻshma Shtatlari Energetika Departamenti tomonidan berilgan eng yuqori ilmiy mukofot boʻlgan medalni oldi. Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi , Tibbiyot instituti va Amerika falsafiy jamiyati aʼzosi Bissell Guggenxaym stipendiyasi , Mellon mukofoti sovrindori. Pitsburg universiteti , Amerika Saraton tadqiqotlari assotsiatsiyasining Eli Lili/Klouz mukofoti va Amerika saraton jamiyatining Faxriy medali .U 2010-yilda Milliy Fanlar akademiyasiga saylangan, bu mehnatkash olimlarga berilgan eng yuqori mukofotlardan biri. 2016-yilda Amerika Hujayra Biologiyasi Jamiyati doktor Bissellga hujayralardagi fizik kontekst muhimligini koʻrsatgan ishi va hujayradan tashqari matritsa (ECM) koʻkrak toʻqimalari uchun ajralmas ekanligini koʻrsatganligi uchun EB Wilson medalini, eng yuqori ilmiy sharafini taqdim etadi. qayta qurish va koʻkrak saratoni rivojlanishi. 2020 yilda u Kanada Gairdner xalqaro mukofotini oldi. U Lourens Berkli laboratoriyasining hayot fanlari boʻlimining sobiq rahbari. Uning 30 yildan koʻproq vaqt oldin toʻqimalar arxitekturasining taʼsiri va hujayrali mikro muhitning saraton kasalligiga taʼsiri boʻyicha boshlangan ishi saraton biologiyasi va saratonni davolash sohasida tobora kuchayib bormoqda. U normal rivojlanish va kasalliklarda fenotip genotip ustidan hukmronlik qilishi mumkinligi haqidagi radikal, ammo tobora koʻproq qabul qilingan tushunchaga ega. Bissell va uning hamkasbi Uilyam Ole Peterson saraton tadqiqotlarida 3D madaniyatini ishlab chiqdilar. Ular koʻrsatdiki, oʻsimtasiz (normalga oʻxshash) sut epiteliy hujayralari ichi boʻsh lumenli bir qatlamli sharsimon atsinuslar hosil qiladi va oʻsimtali sut epiteliy hujayralari toʻldirilgan kosa tartibsizlikni hosil qiladi (Petersen OW va boshq. PNAS 89(19):9064-9068). U 300 ga yaqin maqola va kitob boʻlimlarini nashr etgan. 2012 yil iyun oyida u TED konferensiyasida taqdimot qildi. 2013-yilda Saraton kasalligi kunida bu maʼruza TED tomonidan taqdim etilgan saraton haqida oʻnta suhbatning birinchi nutqi sifatida taqdim etildi.

**Adabiyotlar**

•Amerika saraton tadqiqotlari assotsiatsiyasi 2014-01-26 Wayback mashinasida arxivlangan

•ASCB.org 2006-08-14 daWaybackMachine

•"Lorens Berkeley laboratoriyasi" (PDF). lbl.gov .

•"Bissell laboratoriyasi". www.lbl.gov.

•"APS aʼzolari tarixi". search.amphilsoc.org. Olingan 2021-05-17 .

•"Gairdner mukofotlari 2020 laureatlari". Gairdner jamgʻarmasi. Olingan 2021-09-09 .

•Kolata, Gina (2009 yil 28 dekabr). „Eski gʻoyalar saratonga qarshi kurashda yangi yondashuvlarga turtki beradi". The New York Times .

•http://www.lbl.gov/lifesciences/BissellLab/publications.html

•"Saraton haqida yangi tushunchaga ishora qiluvchi tajribalar". ted.com .

•"Saratonni yaxshiroq tushunishga yordam beradigan 10 ta suhbat". ted.com. 2013 yil 4 fevral.