Andoza:Campaignbox Afghanistan2021-yil 8-oktabr kuni Afg‘onistonning Qunduz shahridagi Shia **Gozari Sayid Obod masjidida** IShID-K tomonidan suitsid portlashi sodir etilgan. 50 dan ortiq odam halok bo'lgan va yana 100 kishi yaralangan, ammo BMTning Afg'onistondagi yordam missiyasi hisob-kitoblariga ko'ra, 100 dan ortiq odam halok bo'lgan va yaralangan bo'lishi mumkin.

Voqealar
--------

2015-yildan buyon "Islomiy davlat" ning bo‘linmasi "Islomiy davlat" – Xuroson viloyati Afg‘onistonda hujumlar uyushtirmoqda. Tolibon Afgʻonistonni 2021-yil avgustida oʻz nazorati ostiga oldi; O‘shandan beri IS-KP hujumlari orasida, jumladan, Kobul xalqaro aeroportida sodir etilgan portlashda 169 nafar afg‘on va 13 nafar amerikalik askar halok bo‘lgan.

Portlash
--------

Portlash Gozari Sayid Obod masjidida o'qilayotgan haftalik juma peshin namozi vaqtida sodir bo‘lgan. Guvohlarning aytishicha, ular portlash vaqtida namoz o‘qyotgan bo'lgan va voqea joyidan evakuatsiya qilinayotganda polda ko‘plab jasadlar va qon oqayotganini payqashgan. Halok bo'lganlar va jarohatlanganlarning jasadlari yaqin atrofdagi kasalxonaga olib ketilgan, u yerda yaradorlarning oila a'zolari jutib olgan. Hujumdan keyin masjid binosidan tutun chiqib, bu tutun shahar yuqorisidan ham ko'ringan. Ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirilgan voqea joyidan olingan surat va videolarda masjid pol hamda devorlariga qon sachraganini ko‘rish mumkin. Qurbonlarning jasadlarining suratlari ommaviy axborot vositalarida ham chop etilgan.

Qurbonlar
---------

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Afg‘onistonga yordam ko‘rsatish missiyasining dastlabki bahosiga ko‘ra, 100 dan ortiq odam halok bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Mahalliy Qunduz viloyat kasalxonasi 35 kishi halok bo‘lgani va 50 dan ortiq kishi jarohat olganini ma’lum qilgan. Chegara bilmas shifokorlar tashkilotidan 20 kishi halok bo'lganligi xabar qilingan. Tolibon rasmiysining so'zlariga ko‘ra, qurbonlar soni 100 nafarga yetgan, va ularning aksariyati halok bo‘lgan. Ommaviy axborot vositalariga berilgan rasmiy maʼlumotlarga koʻra halok boʻlganlar soni 50 kishini tashkil etgan, 143 kishi esa jarohat olgan. Mahalliy sog‘liqni saqlash rasmiylari qurbonlar soni 80 nafarga yetishi mumkinligidan xavotir olishgan.

Jinoyatchi
----------

"Islomiy davlat" - Xuroson viloyati (IShID-K) portlash uchun mas'uliyatni o'z zimmasiga olgan va Telegram kanali orqali xudkush-terrorchi gavjum masjidda juma namozi vaqtida portlovchi jiletni portlatganini tasdiqlagan. ISIS-K maʼlumotlariga koʻra, portlovchi uygʻur millatiga mansub boʻlib, uygʻurlarni quvib chiqarish orqali Xitoyni tinchlantirishga uringani uchun ham shialarni, ham Tolibonni nishonga olgan bo'lgan. G'arbiy Xitoy va Sharqiy Afg'onistondagi jangari uyg'ur musulmonlarining aksariyati Sharqiy Turkiston Islomiy Harakatiga mansub hisoblanladi.

Fikrlar
-------

Birlashgan Millatlar Tashkiloti hujumni qoralab, buni ibodat joylariga uyushtirilgan qator hujumlarning bir qismi ekanligini aytib o'tdi. Deyarli bir hafta oldin Id Gah masjidiga qilingan hujumda besh kishi halok bo‘lgan edi. 

Qunduzdagi Tolibon xavfsizlik xizmati rahbari shia musulmonlarining xavfsizligini ta'minlashga va'da bergani va bunday hujum "qayta takrorlanmasligi" haqida bayonot bergan. Qunduz viloyati politsiyasi boshlig‘i o‘rinbosarining fikriga ko‘ra, portlash bo‘yicha surishtiruv islari olib borilgan.

Amerika Qo'shma Shtatlari Davlat departamenti matbuot kotibi Ned Price ma'lumot berishicha, Biden ma'muriyati hujumni qoralab, "Afg'on xalqi terrordan xoli kelajakka loyiq" ekanini aytgan. 

2021-yil 15-oktabr kuni Qandahordagi shia masjidida IS-KP xudkush hujumi oqibatida 65 kishi halok bo‘lgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Suicide bomber kills scores in Afghan mosque attack". *Reuters* (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 9-oktyabr 2021-yil. „A suicide bomber attacked a mosque in Afghanistan's northeastern Kunduz province on Friday, killing scores of worshippers .... Islamic State claimed responsibility for an attack that state-run Bakhtar news agency said had killed 46 people and wounded 143.".
2. ↑  „At least 55 killed in Afghanistan's Kunduz mosque blast: Taliban official". WION (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 9-oktyabr 2021-yil.
3. ↑  „Afghanistan: Dozens killed as blast hits Kunduz mosque". Al Jazeera (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil. „The United Nations mission to Afghanistan said in a tweet the blast killed and wounded more than 100 people.".
4. 1 2  „Afghanistan explosion leaves at least 100 dead and wounded, Taliban official says". CBS News (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 9-oktyabr 2021-yil.
5. ↑  *Kullab.* „Taliban official: At least 100 dead, wounded in Afghan blast" (en). *AP NEWS* (8-oktyabr 2021-yil). 8-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
6. ↑  *Aitken.* „Afghanistan mosque explosion kills, wounds scores of worshippers" (en-US). *Fox News* (8-oktyabr 2021-yil). 8-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
7. 1 2  „At least 55 killed in Afghanistan mosque attack". The Express Tribune (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
8. ↑  „Suicide attack in Afghanistan mosque? What do we know about the blast so far". Hindustan Times. Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
9. ↑  „Shia mosque bombing kills dozens in Afghan city of Kunduz". The Guardian (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
10. ↑  *Kullab, Samya*. „At least 100 dead or wounded in blast at Afghan mosque, police say". The Los Angeles Times (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
11. ↑  „Afghanistan updates: ISIS-K claims responsibility for suicide bombing at mosque". ABC News (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 9-oktyabr 2021-yil.
12. 1 2  „IS-K claims responsibility for Afghan suicide bombing that killed at least 46 at Gozar-e-Sayed Abad Mosque". Australian Broadcasting Corporation (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
13. ↑  „Taliban say they won't work with US to contain Islamic State". *Fox News* (9-oktyabr 2021-yil).
14. ↑  „Afghanistan: Several people killed by bomb attack near a Kabul mosque" (en-GB). *BBC News* (3-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.
15. ↑  „Taliban official pledges to 'provide security' after Shiite mosque bombing". Yahoo! News. Agence France Presse (9-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 9-oktyabr 2021-yil.
16. ↑  *Kullab, Samya*. „IS bomber kills 46 inside Afghan mosque, challenges Taliban". Kabul, Afghanistan: ABC News. Associated Press (8-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2021-yil.