recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bern** — Shveysariya poytaxti, Bern kantonining maʼmuriy markazi. Mamlakatning markaziy qismida, Aare daryosining har ikki sohilida joylashgan. Aholisi 140 ming kishi, shahar atrofi bilan birgalikda 300 ming (1995), kupchiligi nemis tilida soʻzlashadi.

B.ga 1191-yil asos solingan. 1218-yildan imperiyaning erkin shahri. 1353-yil Shveysariya konfederatsiyasiga qoʻshildi. 1848-yildan Shveysariya poytaxti.

B. asosan maʼmuriy shahar. Sanoattaraqqiyoti jihatidan Syurix. Bazel shaharlaridan keyinda turadi. B.da elektrotexnika va aniq mashinasozlik (telefon, priborlar, elektr apparaturalari, poligrafiya mashinalari va boshqalar), toʻqimachilik, trikotaj, oziq-ovqat sanoati: yogochsozlik, poligrafiya korxonalari mavjud. Muhim transport yoʻllari tuguni. Mamlakatni Gʻarbiy Yevropa shaharlari bilan bogʻlaydigan bir necha temir yoʻl va avtomobil yoʻllarn B.dan boshlanadi. Xalqaro aeroport bor. Shaharda bir qancha xalqaro tashkilotlarning markaziy organlari — Jahon pochta ittifoqi byurosi (1874-yildan), Xalqaro telealoqa ittifoqi, Mualliflik huquqini muhofaza qilish xalqaro ittifoqi, Xalqaro transport ittifoqi byurosi va boshqa joylashgan. Unt (1834-yildan), Shveysariya milliy kutubxonasi, konservatoriya, teatr (1903-yildan), ilmiy tadqiqot muassasalari, musiqa maktablari, kutubxonalar, muzeylar (Shveysariya, Alp togʻlari, Tarix, Badiiy va boshqalar) bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan gotika uslubida qurilgan shahar boshqarmasining binosi (ratusha, 1406—17), SanktVinsens sobori (1424—1588) va boshqa saqlangan. Turizm rivojlangan. B.ning mamlakatning boshqa shaharlari kabi moliyabaik faoliyati dunyo ahamiyatiga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Yevropa poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Amsterdam **·**  Andorra-la-Velya **·**  Afina **·**  Belgrad **·**  Berlin **·**  Bern **·**  Bratislava **·**  Brussel **·**  Budapesht **·**  Buxarest **·**  Vaduts **·**  Valletta **·**  Varshava **·**  Vatikan **·**  Vena **·**  Vilnyus **·**  Dublin **·**  Zagreb **·**  Kiyev **·**  Kishinyov **·**  Kopengagen **·**  Lissabon **·**  London **·**  Lyublyana **·**  Lyuksemburg **·**  Madrid **·**  Minsk **·**  Monako **·**  Moskva **·**  Oslo **·**  Parij **·**  Praga **·**  Reykyavik **·**  Riga **·**  Rim **·**  San-Marino **·**  Sarayevo **·**  Skopye **·**  Sofiya **·**  Stokgolm **·**  Tallin **·**  Tirana **·**  Helsinki **·**  Podgoritsa

Boshqa hududlar poytaxtlari: 
Vatikan **·**  Gibraltar **·**  Duglas **·**  Longyir **·**  Malta qarorgohi **·**  Mariyexamn **·**  Sent-Piter-Port **·**  Sent-Xeliyer **·**  Torsxavn **·**  Episkopi
Mustaqilligi tan olinmagan mamlakatlar: Prishtina **·** Tiraspol
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ofset bosma**, ofset (ing. offset) — tekis bosma usuli; bunda boʻyoq qolip (forma) dan elastik oraliq sirt (rezina silindr)ga, undan qogʻozga yoki bosma materialga tushiriladi. Ofset bosma AQSH da ofset bosma mashina yaratil-gandan soʻng (1905) taklif qilingan. Ofset bosma qolipi 0,3—0,8 mm qalinlikda pyx, alyuminiy, bimetall (mis, nikel) plastinadan fotomexanik usulda tayyorlanadi. Ofset bosma qoliplaridan negativ va pozitiv usullarda nusxa koʻchiriladi. Negativ usulda nusxa koʻchirishda metall plastina sirtiga xromlangan yorugʻlik sezgir kolloid qatlami surkaladi va negativ kayta bo-siladigan asl nusxa (original) ga koʻchiriladi. Nusxa boʻyoq bilan krplana-di, maxsus eritmalarda ochiltiriladi va ishlanadi. Pozitiv usulda nusxa koʻchirishda diapozitivpar qoʻllaniladi. Nusxani ochiltirish va ishlash na-tijasida bosma elementlari ancha chuqurlashadi; bu esa bosma sifatini oshirishga va qolipdan koʻplab nusxa olishga imkon beradi. Qolip bimetall (mis va nikel)dan tayyorlangan boʻlsa, bosma elementlari mis sirtda, ochiq qoladigan joylar (probellar) esa nikel sirtda xrsil boʻladi. Ofset bosma kup rangli nashrlar (plakatlar, badiiy rep-roduksiyalar, rangli kitobchalar, ras-mli jur.lar va boshqalar), shuningdek, bir xil rangdagi rasmli kitoblarni bosishda keng qoʻllaniladi. Ofset bosma korxonasida rang berish, fotoharf terish avtomatlari, ofset rotatsiyalari, avtomatik liniyalar boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ofshor (inglizcha: *offshore* — „qirgʻoq narisidagi") „soliq jannati" boʻlgan hudud(mamlakat)lardir. Bunday joyda mablagʻ egalari anonimligi va maxfiyligi kafolatlanadi.

Taʼrifi
-------

Ofshor kompaniyasi — bu imtiyozli soliq toʻlash (yoki umuman toʻlamaslik) hududida bunyod etilgan korxona boʻlib, u roʻyxatga olingan joyda barqaror turmaydigan shaxslarga tegishlidir.
Odatda, ofshor korxonasi masʼuliyati cheklangan jamiyat yoki kompaniya shaklida tashkil etiladi. Ammo, ofshor faoliyati uchun boshqa tashkiliy — huquqiy shakllar ham yoʻq emas, masalan shirkatchilik, xorijiy kompaniyaning shaxobchasi shaklida boʻlishi mumkin. 

Ofshor hudud deb hisoblangan moliyaviy markazlar
Ofshor kompaniyasining soliq toʻlash tartibiga taʼsir koʻrsatuvchi asosiy shart bu uning rezident va rezident emaslik maqomidir. Bunda nazarda tutilayotgan narsa korxona boshqaruv idoralarining, uning roʻyxatdan oʻtgan hududiga nisbatan uzoqda joylashgan joyidir. Rezidentlardan farqi shundaki, ular oʻzlari joylashgan hududdan tashqaridan turib boshqariladi. Norezident kompaniyalar amalda mahalliy soliq toʻlash tizimidan butunlay chiqariladi. Bu kabi kompaniyalarning oʻzlari roʻyxatdan oʻtgan joyda oʻziga tegishli ofisi boʻlishi shart emas, baʼzi bir davlatlarda esa, buxgalterlik hujjatlarini olib borishdan va hissadorlar reestrini yuritishdan ham ozod qilingan. Bu holda, korrespondensiyalarni qayta ishlash va yillik moliyaviy hisobotlarni tayyorlash majburiyatlari maxsus firmalar zimmalariga yuklatiladi. Kompaniyani uning egasi er sharining har qanday nuqtasidan turib bevosita boshqarishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Шомирзаев Э.А. Маҳмудова Н. Раҳимов Қ.Э. Нугманова Г. Қурилиш индустрияси корхоналарини ташкил этиш фанидан ўқув қўлланма

Adabiyotlar
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Berlin yashil boshi** (nemischa:) — 21,5 sm balandlikdagi kulrang-yashil gravuakidan yasalgan erkak shaklidagi haykaltaroshlik portreti, qadimgi Misr sanʼatining eng mashhur namunalaridan biri. Taxminan miloddan avvalgi 350 yilga toʻgʻri keladi va Kech davrga tegishli. Tasvirlangan insonning shaxsi, shuningdek, muallifning ismi ham nomaʼlum. Haykal Jeyms Simon tomonidan Misr muzeyi va papiruslar kollektsiyasiga sovgʻa qilingan va Yangi muzey ekspozitsiyasida namoyish etilgan. Bu Nefertiti byusti va Tutanxamonning dafn niqobi bilan birga qadimgi Misr sanʼatining eng mashhur asarlaridan biri hisoblanadi.

Boshsuyagining shakli, koʻz atrofidagi chuqur ajinlar, goʻshtli, bir oz osilgan yonoqlari va qoʻsh iyagi boʻlgan yetuk odam portreti soʻnggi davr haykaltaroshlik asarlariga xos boʻlib, realistik koʻrinishi va ehtiyotkorlik bilan sayqallanganligi bilan ajralib turadi. Taqir bosh suyagi, ruhoniy ekanligini koʻrsatadi. Yuz xususiyatlari Qadimgi Misrda qabul qilingan goʻzallik ideallaridan farq qiladi, bu unga individuallik beradi va qadimgi yunon sanʼatining taʼsiridan dalolat beradi. Biroq, haykaltarosh qadimgi Misr anʼanalariga sodiq qolgan va yuzni „konstruksiyalagan", yaʼni tirik modeldan portret foydalanmagan, chunki yuzning ikkala yarmi deyarli simmetrik va burun koʻprigi va koʻz atrofidagi ajinlar esa tasvirlangan insonning qovogʻi soliq va jiddiy qiyofani beruvchi koʻzlar muntazam oʻylangan va mukammal tarzda uzatib berilgan.

Yana qarang
-----------

* Boston yashil boshi

Adabiyotlar
-----------

* Bernhard von Bothmer*. Egyptian Sculpture of the Late Period, 700 B.C. to A.D. 100*. Brooklyn, New York: The Brooklyn Museum (reprinted by Arno Press, INC. 1969), 1960 — 164-166 bet.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Berlin yashil boshi** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* 
*
**Odam konstitutsiyasi**, tana konstitutsiyasi (qomati) — odam organizmining oʻziga xos alohida morfologik va funksional xususiyatlari majmui. Tabiiy va irsiy omillarga bogʻliq. Odam konstitutsiyasi tabiat va maʼlum bir jamiyat tuzumi taʼsirida oʻziga xos morfologik va fiziologik xususiyatlarga ega boʻlgan individual belgilar yigʻindisidan vujudga keladi. Odam qomati oʻz avlodi (nasli)dan orttirgan asosiy xususiyatlari zaminida rivojlanadi. Odam konstitutsiyasining har xil boʻlishi nasliga, tashqi muhit taʼsiriga, ijtimoiy sharoitga, kasbiga va iqtisodiy ahvoliga bogliq. O.K. morfologiktuzilishiga qarab 3 turga ajratiladi: a) keng yelkali past boʻylilar; bunday odamlarning yelkalari keng, gavdalari vazmin, baquvvat va tiqmachokdek, qorinlari koʻkragiga nisbatan katta, tananing koʻndalang oʻlchami boʻyicha nisbatan uzunroq boʻladi; b) uzun boʻyli, tor koʻkraklilar — boʻylari uzun, organizmi zaifroq, vazni yengil, qoʻl va oyoklari uzun, koʻkraklari qorin qismidan katta; v) oʻrta boʻylilar — past va uzun boʻylilar oraligidagi odamlar.

Odamning qomati uning ichki aʼzolari tuzilishiga ham taʼsir qiladi, jumladan, past boʻyli odamlarning diafragmasi yuqori, uzun boʻylilarda esa hamma aʼzolar hajmi kichik va pastroq joylashgan boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahnoza Moʻminova** (1949.21.8, Toshkent) — kulol, zamonaviy kulollik sanʼatining taniqli namoyandasi. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1990). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1974). Toshkent politexnika instituti (1974—95) va Respublika rassomlik bilim yurti (1995—98) da dare bergan, ayni vaqtda, Toshkent keramika zavodi ijodiy guruhida ishlagan; 1996-yildan Respublika bolalar ijodiyoti markazida studiya rahbari. M. ijodi kompozitsiya va nafis rang koloritini nozik his eta olishi bilan diqqatga sazovor; chinni kompozitsiyalari, moʻʼjaz shaklli asarlari milliy ohanglarni zamonaviy talqin etish mahorati bilan ajralib turadi: "Koʻza" (1975), "Voha" (1995), "Sharq ayollari", "Uchrashuv" (1997), "Tong" (1999) va boshqa 1974-yildan respublika va xorijiy mamlakatlardagi yirik koʻrgazmalarda faol ishirok etadi (jumladan, AKD], Turkiya, Germaniya va boshqalarda shaxsiy koʻrgazmalari muvaqqiyatli oʻtkazilgan).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Torit** — orolli silikatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi ThSiO4. T.ning turlari: oranjit (toʻq sariq rangli shaffof turi); uranotorit (UO2 10% gacha); torogummit (N2O 15% gacha); ferritorit (Fe2O3 13% gacha); kaltsiotorit va fosfor tarkibli T — auerlit. Undan tashqari, T. tarkibida aralashma sifatida (ThO2 77% gacha), A1, Ti, Mn, U, TR, Fe, Sa, R hamda kamyob yer elementlari mavjud. Tetragonal singoniyada kristallanadi. Odatda, donador agregatlar koʻrinishida boʻladi. Koʻpchilik T.lar metamikt mineral (qarang Metamikt minerallar). Rangi qora, qizgʻishqoʻngʻir, toʻq sariq. Qattiqligi 4,5—5, zichligi 4,1—6,7 g/sm3. Kuchli radioaktiv (qarang Radioaktiv minerallar). T. shaffof, anizatrop, moʻrt, yogʻdek yaltiraydi. Granitlarda, baʼzan ishqorli togʻ jinslarida, pegmatitlarda va gidrotermal tomirlarda aksessor mineral tarzida uchraydi. T.lar, odatda, katta uyumlar hosil qilmaydi, kassiterit, sirkon bilan birga sochmalardan olinadi. Toriy rudasi (qarang Toriy rudalari). Oʻzbekistonda ChatqolQurama regionining granitoidlarida aksessor mineral holida uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ofiyon**, shuningdek, **Ofioney**, baʼzan **Opiyon** (qadimgi yunoncha: *Ὀφίων* qadimgi yunoncha: *Ὀφίων* „ilon", Ὀφιονεύς) — qadimgi yunon mifologiyasida  buyuk ilon, devlar podshosi; baʼzi afsonalarga koʻra — Olimpning birinchi xoʻjayini, okeanida Yevrinomaning oʻgʻli va eri (Eurynome). Boshqa bir fikrga koʻra, Uran Ofiyon va katta Fetidaning oʻgʻlidir.

Ofiyon ulkan ilon shaklida boʻlgan. Yunon afsonalaridan biriga koʻra (Siroslik Ferekid talqinida ), Zevs kelishidan va Olympda xudolar hukmronligidan ancha oldin, u yerda Ofiyon  va Yevrinoma hukmronlik qilgan. Ferekidga koʻra, Ofiyon ofionidlar otasi Kronos raqibidir.

Baʼzi afsonalarga koʻra, Ofiyon oʻzining yaratuvchisi Yevrinoma bilan birga barcha narsalarning yaratuvchi-xudosi hisoblanadi (Pelasgik afsona).

Yaratilishning boshida hamma narsaning maʼbudasi Yevrinoma Xaosdan koʻtarilib, oʻzi tayanadigan hech narsa yoʻqligini bilgach, dastlab osmonni dengizdan ajratadi, soʻngra toʻlqinlar ustida raqsga tushar ekan, kaftlari bilan shimol shamolini ushlab olib siqadi. Shunda uning qarshisida Ofiyon paydo boʻladi. Yevrinoma „*Ofiyonda ishtiyoq paydo boʻlib, uning (Evrinoma) ilohiy bellarini oʻrab, maʼbudani homilador qilguncha*" isinish uchun jazava bilan raqsga tushadi. Keyin Yevrinoma kaptarga aylanib, dunyo tuxumini qoʻyadi. Buyuk Ilon Ofiyon tuxum atrofini yetti qavat oʻrab olgan. Keyin tuxum yorilib, dunyoda mavjud boʻlgan barcha narsalar: quyosh, oy, sayyoralar, yulduzlar, yer va uning togʻlari, daryolar, daraxtlar, oʻtlar va tirik mavjudotlar paydo boʻlgan.

Ofiyon va Evrinoma Olympga joylashib olishgan. Keyinchalik, Olympni Kronos va Reya titanlariga boy berib, Tartarga (boshqa manbalarga koʻra — okean tubiga) tashlangan. Ofiyon Kronos bilan yakkama-yakka jang qilgan, lekin Kronos uni agʻdarib, Olimpda hukmronlik qila boshlagan.

Boshqa afsonalarda aytilishicha, Ofiyon oʻzini koinotning yaratuvchisi deb eʼlon qilish bilan Evrinomani xafa qilib qoʻygan. „*Buning uchun u (Evrinoma) uning (Ofiyon) boshiga tovoni bilan urib, barcha tishlarini sindirgan hamda tishsiz xirillagan holda, arvohlarni jalb qilishi uchun qorongʻu yerosti gʻoriga haydab yuborgan*" (bu erda Ofiyon ijodiy afsonaning antiqahramoni rolini oʻynaydi, maʼbudaga qarshi kuch sifatida maydonga chiqadi; ehtimol bu afsonaning kechroq namunasidir).

Adabiyotlar
-----------

* Lucian. Tragogut, 100.
* Non. Dionisning harakatlari, II 573; VIII 161; XII 44; XLI 352.

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.493
2. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 500
3. ↑  Perviy Vatikanskiy mifograf III 1, 1
4. ↑  Primechaniya N. A. Chistyakovoy v kn. Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika. M. 2001. S.184
5. ↑  Likofron. Aleksandra 1194
6. ↑  Ferekid Sirskiy, fr. V4 Dils-Krans
7. ↑  Sxolii k Likofronu. Aleksandra 1191 // Primechaniya N. A. Chistyakovoy v kn. Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika. M. 2001. S.184
**Iqtisodiy statistika** - statistika tarmogʻi va davlat statistikasi organlari amaliy faoliyatining eng muhim yoʻnalishlaridan biri, iqtisodiy jarayonlar va hodisalarning miqdoriy tavsifini sifat mazmuni bilan bogʻliklikda, aniq makon va zamonda oʻrganadi. Xalq xoʻjaligini bir butunlikda oʻrganish uchun I.s. statistika fanining bir qismi sifatida xalqxoʻjaligi yigʻma koʻrsatkichlari tizimini ishlab chiqadi. Bu koʻrsatkichlar yordamida mamlakat iqtisodiy hayotining eng muhim tomonlari toʻgʻrisida har tomonlama miqdoriy tavsiflarberiladi. Ix. maʼlumotlari iqti-sodiy jarayonning va umuman iqtisodiyotning barcha asosiy jihatlarini doimiy tarzda miqdoriy jihatdan baholash imkoniyatini beradi. Bu maʼlumotlar, eng avvalo, davlat boshqaruv idoralariga iqtisodiyotni tartibga solish va iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish bilan bogʻliq masalalarni hal etish uchun zarur.

I.s. mustaqil fan boʻlishi bilan birga iqtisodiy nazariya va b. amaliy iqtisodiy fanlarga chambarchas bogʻliq. Masalan, nazariyotchilar tomonidan oʻrtaga tashlangan muayyan qarashlar statistik koʻrsatkichlar yordamida asoslanadi yoki iqtisodiy jarayonga tegishli statistik koʻrsatkichlarni tahlil qilish orqali iqtisodiy qonuniyatlar, tendensiyalar ifodalab beriladi.

I.s.da iqtisodiyotni oʻrganishga tizimli yondoshiladi; muayyan iqtisodiy jarayon oʻrganilayotganda bir nechta koʻrsatkichlardan foydalaniladi. Birjarayenning turli jihatlarini aks ettiradigan koʻrsatkichlarning oʻzaro bir-biriga muvofiq kelishi muhim ahamiyatga ega. I.s.da tadqiq etiladigan hodisalarning oʻziga xos tomonlarini hisobga olgan holda ommaviy (yalpi) kuzatish, tanlab kuzatish, statistik guruhlash, indeks usuli, kor-relyasion taxlil, balans va geografik usullar, xalqaro qiyosiy usullar kabi statistika usullari qoʻllaniladi. Ay-rim hollarda matematik statistika usullaridan foydalaniladi.

Oʻzbekistonda I.s. amaliyoti bilan alohida vazirlik — Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi va uning viloyat, shahar va tuman boʻlimlari shugʻullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Official IELTS Practice Materials 2"** („Rasmiy IELTSga hozirlanish materiallari 2"), toʻliq nomi **„Official IELTS Practice Materials 2 with DVD"** („Rasmiy IELTSga hozirlanish materiallari. DVD bilan") — IELTS testiga hozirlanish boʻyicha qoʻllanma. 2010-yil Cambridge universiteti nashriyotida chop etilgan. Asosan til oʻrganuvchilarini testga hozirlayotgan oʻqituvchilar uchun moʻljallangan. 2009-yil ayni nashriyotda qoʻllanmaning birinchi qismi chop etilgan.

Qoʻllanmaga *Academic* moduli boʻyicha 1 ta, *General Training* moduli boʻyicha 1 ta toʻliq mashq testi kiritilgan. „Official IELTS Practice Materials 1" va „Official IELTS Practice Materials 2" Cambdridge IELTS qoʻllanmalari bilan bir qatorda IELTS testini uyushtiruvchi University of Cambridge ESOL Examinations, British Council hamda IDP Education Australia tashkilotlari tomonidan hozirlangan sanoqli rasmiy test materiallari safiga kiradi.

Yana qarang
-----------

* „Official IELTS Practice Materials 1"

Havolalar
---------

* „Official IELTS Practice Materials 2" Cambridge universiteti nashriyoti saytida (ingl.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Iqtisodiy koʻrsatkichlar** — iqtisodiy maʼlumotlarning bir qismi boʻlib, odatda makroiqtisodiy koʻlamda joriy yoki kelasi investitsiya imkoniyatlarini aniqlash uchun tahlilchilar tomonidan foydalaniladi. Iqtisodiy koʻrsatkichlar investor tanlaydigan istalgan narsa boʻlishi mumkin, lekin hukumat va notijorat tashkilotlar tomonidan chiqarilgan maxsus maʼlumotlar keng miqyosda kuzatiladi. Bu kabi koʻrsatkichlar quyidagi baʼzilarni oʻz ichiga oladi:

* Isteʼmol narxlar indeksi
* Yalpi ichki mahsulot
* Ishsizlik koʻrsatkichlari
* Xom neft narxi va hokazo.

Iqtisodiy koʻrsatkichlar turli xil guruhlar yoki kategoriyalarga boʻlinishi mumkin. bu kabi iqtisodiy koʻrsatkichlarning koʻpchiligi chiqarish uchun maxsus rejalashtiriladi hamda yil yoki oyning maʼlum bir vaqtida maʼlum bir maʼlumotni koʻrib rejalashtirish va tayyorlash uchun investorlarga imkoniyat yaratadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Economic Indicator".

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Iqtisodiy koʻrsatkich*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4249243-9
* LCCN: sh85040831
* NKC: ph171129

 |
**Iram bogʻi**, Bogʻi Eram — mifologik bogʻ. Sharq xalqlari ogʻzaki ijodidagi parilar makoni. I. b. gul-zor, mevazor va oʻtloqzor bilan qoplangan beqiyos goʻzal afsonaviy, tilsimli silsila bogʻlar sifatida talqin etiladi. Mifologiyaga koʻra, Yamanda, baʼzan Shomda deb tasavvur etilgan. "Goʻroʻgʻli" dostonlar turkumidagi Yunus pari, Misqol parilar I. b.lik boʻlib, bu bogʻ parilarining rahnamosi, Cham-bil yurtida esa botirlar murabbiyasi, el-yurt homiysi sifatida tasvirlangan.
Xamurappiyning yozuvlariga ko'ra, ERAM BOG'I, Bobilda barpo etilgan bo'lib, SAMOVIY BOG' deb ham atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Tuman Saidova** - Sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni .

Biografiya
----------

U 1913-yilda Samarqand viloyati Oqdaryo tumani Pilol qishlog‘ida tug‘ilgan. 1939-yildan KPSS a'zosi.

1929 yildan - iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1929-1975 yillarda. - kolxozchi, Samarqand viloyati Oqdaryo tumani Marks nomidagi kolxoz aʼzosi, Sugʻonchi qishloq Kengashi raisi, Oqdaryo tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, Dimitrov nomidagi kolxoz raisi, Primkent qishloq Soveti raisi, SSSR raisi. Samarqand viloyati Oqdaryo tumanidagi Marks nomidagi kolxoz, Primkent qishloq Kengashi raisi, Samarqand viloyati Ishtixon tumanidagi "Kommunist" kolxozi raisi, Primkent qishloq Kengashi raisi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va "O‘roq va "Bolg‘a" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1-5-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan.

1975-yilda keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* O‘zSE – T. 8. – S. 434.
**Tundra zonalari** - asosan, Shimoliy yarim shardagi tabiat zonasi, Janubiy yarim sharda Antarktida yaqinidagi orollarda kichikroq maydonlarda uchraydi. Tundra zonalari subarktika va arktika mintakalarida joylashgan. Shimoliy yarim sharda Tundra zonalari Arktika muz saxrolari zonasi bilan janubida oʻrmon tundrasi oraligʻida. Yevrosiyo va Shimoliy Amerikaning shim. sohili boʻylab (eni 300–500 km) choʻzilgan. Radiatsiya balansi past, kishi 8—9 oy davom etadi (yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —40°, —50°), 60—80 sutka kugb tuni boʻlib turadi. Yozi qisqa (iyulning oʻrtacha temperaturasi 5—10°). Vegetatsiya davri 50—100 kun. Yillik yogʻin tekisliklarda 150–350 mm, togʻlarda 500 mm gacha. Yezda tuproqning 0,5—1,5 m qalinlikdagi ustki qismigina eriydi. Botqoqlik va koʻl koʻp. Iklimi sovuq boʻlgani uchun organik dunyosi ham kambagʻal. Hayvonot dunyosi oʻziga xos: oq kaklik va tundra kakligi, shimol bugʻusi, boʻri, lemming, qutb tulkisi koʻp. Yezda juda kup suv parrandalari uchib keladi. Hasharotlari xilmaxil. Aholi bugʻuchilik, baliq, muynali va dengiz hayvonlarini ovlash bilan shugʻullanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iqtisodiy manfaatlar** - iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari (iqtisodiy subʼyektlar)ning uzlari tomonidan anglangan va ularni faoliyatga undovchi hayotiy ehtiyojlari, iqtisodiy faoliyatni harakatlanti-ruvchi kuch.

I.m. amal qilishi doirasiga qarab individual yoki yakka; guruh.iy yoki korporativ; milliy yoki umummamlakat miqyosidagi I.m.ga boʻlinadi. I.m. tizimining asosiy boʻgʻini insonning shaxs sifatida ehtiyojlarini ifoda etadigan individual manfaatdir, xususiy manfaatdorlik birlamchi boʻlgani sababli uni amalga oshirish iqtisodiy rivojlanishga ragʻbat beradi. Guruhiy manfaat muayyan jamoaga birlashgan kishilarning umumiy manfaati boʻlib, firma doirasida bu manfaat asosida korxonani yuk-saltirish va daromadni, foydani koʻpaytirish yotadi. Foyda tadbirkorlarga tegsada, unda ishchi va xizmatchilar ham ishtirok etadi, yaʼni undan ish haqiga qoʻshimcha ravishda mukofotlar toʻlanadi. Natijada foyda guruhiy manfaat omiliga aylanadi. Milliy (davlat) I. m. muayyan mamlakatda yashovchi barcha millat va elat vakillarining umumiy iqtisodiy manfaati boʻlib, yalpi ichki mahsulot miqdori va tarkibida ifoda etiladi. Iqtisodiy barqaror oʻsish uchun jamiyatda I.m. uygʻunligi, ularning oʻzaro muvofiqligi zarurdir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turk tilidagi eng uzun soʻz** ommabop madaniyatda boʻlib, 70 harfdan iborat "*muvaffakiyetsizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesine*". Turk tili texnik jihatdan agglyutinativ til boʻlganligi uchun cheksiz sonli harflar bilan soʻz yasash mumkin. Biroq, bir xil qoʻshimcha bir necha marta ishlatilsa, soʻz tushunarsiz boʻlib qoladi; Shuning uchun, eng uzun soʻz ayni paytda tushinarliligi jihatidan asoslanadi.

"muvaffakiyetsizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesine" soʻzi xalq orasida eng uzun soʻz hisoblanadi. Biroq, uzun soʻzning 15 harfli "muvaffakiyetsiz" asos qismini maʼnosini yoʻqotmasdan 20 harfli soʻz bilan almashtirish mumkin, chunki Turk tili lugʻatida qoʻshimchalarsiz eng uzun soʻzlar 20 ta harfdan iborat: *kuyruksallayangiller*, *ademimerkeziyetçilik*, *egzistansiyalizm* yoki *elektroensefalograf*. Boshqacha qilib aytadigan boʻlsak, har qanday ot soʻzining oxiriga "*-sizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesine*" qoʻshimchasini qoʻshish printsipial jihatdan maqsadga muvofiq deb hisoblanadi. Masalan, "*kuyruksallayangillersizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesinedir*" kabi soʻz ham tushunarli ham 81 ta harfdan iborat boʻlishiga qaramay, "*kuyruksallayangiller*" *,* "*ademimerkeziyetçilik*" yoki "*elektroansefalografi*" kabi mashhur madaniyatda paydo boʻlmagan.

Tarix
-----

Bu soʻzdan oldin, "*Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdan mıymışsınız?*" eng uzun soʻz sifatida koʻrsatilgan. Bu qofiya oʻsha davrning mashhur soʻzlaridan edi.

Keyinchalik, Chexoslovakiyaning parchalanishi bilan bu soʻz "*Afyonkarahisarlılaştırabildiklerimizdenmişsinizcesine*" ishlatila boshlandi. Uzunroq versiyasi topilgach, bu soʻz ham mashhurligini yoʻqotdi.

Havolalar
---------

1. ↑  „1".
2. ↑  „4".
3. ↑  „2".
4. ↑  „3".
5. ↑  TDK imlâ kılavuzundaki en uzun sözcükler, Türkçenin Rekorları  Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-01-16).
**Tuncay Mataraji** (1935-yil 2-fevral, Rize, Turkiya - 2020-yil 17-dekabr, Okmeydani, Shishli, Istanbul), turk siyosatchisi, 42 yosh. Hukumatda bojxona va monopoliya vaziri.

Hayotiy
-------

U Rizening badavlat oilalaridan birining farzandi boʻlib tugʻilgan. Rize qurilish texnik maktabini tamomlagan. Rize viloyat yoʻl, suv va elektr taʼminoti boshqarmasi, Choyxonachilar kooperativi boshqaruv kengashi raisi, jismoniy tarbiya hududiy direktori lavozimlarida ishlagan. Adolat partiyasining (AP) Rize viloyat va tuman tashkilotlarini boshqarishda turli darajalarda qatnashgan. 1977-yilgi umumiy saylovlarda Rize Turkiya Buyuk Millat Majlisiga (TBMM) AP deputati etib saylandi.

Güneş Motel voqeasi deb nomlanuvchi muzokaralardan so'ng Adolat partiyasidan chiqib, Bulent Ejevit bilan vazirlik evaziga hukumat tuzgan 11 deputatdan biri bo'ldi. Ejevit raisligida tashkil etilgan, 42. Hukumatda bojxona va monopoliya vaziri bo'ldi.

12-sentabr davlat toʻntarishidan soʻng (1980), 1981-yil 23-aprelda Milliy xavfsizlik kengashi (MGK) tomonidan "pora olgani "uchun Oliy sudga yuborilgan. Jami 22 kishi ustidan sud jarayoni 1981-yil 15-iyunda boshlangan. Sudga tortilganlar orasida sobiq jamoat ishlari vaziri Sherafettin Elchi va "o'lja olamining otalaridan biri" ekani aytilgan Abuzer Ug'urlu ham bor edi. Sud 1982-yil 16-martda yakunlandi. Aksariyati "pora olish" bo'lgan 25 xil ayblov bilan sudlangan Tuncay Mataraji 43 yil og'ir qamoq va 787 million 386 lira jarimaga tortildi. Biroq Matarajiga berilgan qamoq jazosi Turkiya Jinoyat kodeksining 77-moddasiga asosan 36 yilga qisqartirildi. Shu tariqa u Oliy sud (yoki Konstitutsiyaviy sud) tomonidan tashkil etilganidan beri eng ogʻir jazoga hukm qilingan vazirlardan biriga aylandi. Ishda Sherafettin Elchi oqlandi, boshqa ayblanuvchilarga 10 oydan 6 yilgacha qamoq jazosi va turli jarimalar tayinlandi. (Asosiy No 1981/2, Qaror No 1982/1). Qariyb 10,5 yil qamoqda oʻtib, 1991-yilda ozodlikka chiqdi. 

Tuncay Mataraji, 2020-yil 17-dekabrda prof. Dr. U 85 yoshida COVID-19 tufayli Jemil Taşchiog'lu shahar kasalxonasida vafot etdi. Jasadi ertasi kuni Teşvikiye masjidida peshin namozidan keyin o'tkazilgan davlat marosimidan so'ng Zincirlikuyu qabristonidagi oila qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Eski bakan Tuncay Mataracı hayatını kaybetti".  sozcu.com.tr (18 aralık 2020). 17 aralık 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 aralık 2020.
2. ↑  „Eski Gümrük ve Tekel Bakanı Mataracı son yolculuğuna uğurlandı". milliyet.com.tr (18 aralık 2020). Qaraldi: 19 aralık 2020.
**Ofiolitlar** (yun. ophis — ilon va lithos — tosh) — oʻta asosli va asosli intruziv (dunit, peridodit, piroksenit, gabbro), effuziv (giberbazitlar) va choʻkindi (aksari chuqur suv yotqiziqlari) togʻ jinslarining birgalikda uchraydigan majmui. O. tushunchasini fanga dastlab 1905-yilda shveysariyalik olim G. Shteynman kiritgan. Burmalangan oblastlarning O. okean osti Yer poʻstining oʻtmish geologik davrda tektonik harakatlar natijasida qitʼalar chetiga kelib qolgan relikti deb taxmin qilinadi. Odatda, serpentinlashgan ultrabazitlar yuqori mantiyaning bir qismi, gabbroidlar — "bazalt qatlami", effuziv-choʻkindi qatlamlar esa hozirgi okean osti Yer poʻstining "birinchi" va "ikkinchi" qatlamlaridan iborat. Bu tartibning oʻzgarishi koʻpincha tektonik jarayonlar bilan bogʻliq boʻlib, oʻziga xos geologik formatsiya (serpentinli melanj)ni tashkil etadi. O. Yer sharining bir yoʻnalishdagi burmali strukturalari uchun xos. O. ayrim hollarda gorizontal yoʻnalishda katta masofalarga siljigan, baʼzan agʻdarilgan. O.ni tadqiq etish ofiolitli togʻ jinslari bilan genetik bogʻliq boʻlgan konlar (xrom, nikel, platina, oltin, simob va boshqalar)ni aniqlash va Yer poʻstining rivojlanishini oʻrganishda katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi** (ozarbayjoncha: *Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi*) — turk dunyosida yashovchi yosh yozuvchilar tashkiloti boʻlib, xalqaro yuridik shaxs sifatida faoliyat olib boradi, kitoblar nashr etadi, veb-saytlar yaratib, turli loyihalarni amalga oshiradi. Shuningdek, anjumanlar, festivallar, uchrashuvlar tashkil etib keladi.

Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasining rasi — İntiqam Yaşar

Tarixi
------

Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi 1999-yilda tashkil etilgan. 2000-yilda davlat roʻyxatidan oʻtgan va asosan ijtimoiy, madaniy faoliyat bilan shugʻullanib keladi. Tashkilot asoschisi Əkbər Mehdi oğlu Yolçuyevdir. Xalqaro yuridik shaxs sifatida faoliyat yuritayotgan Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi kitoblar nashr etadi, veb-saytlar yaratib, turli loyihalarni amalga oshiradi. Shuningdek, anjumanlar, festivallar, uchrashuvlar tashkil etadi va bu borada yetarli tajriba hamda aloqalarga ega.

Uyushma Ozarbayjon Respublikasi Yoshlar va sport vazirligi, Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat vazirligi, Ozarbayjon Respublikasi Yoshlar jamgʻarmasi, Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi NNTlarni qoʻllab-quvvatlash kengashi hisoblanadi.

Tashkilotga 1998—2013-yillarda taniqli shoir-publisist Əkbər Qoşalı, 2013—2014-yillarda yozuvchi-dramaturg Rəvan Tohidoğlu, 2014—2016-yillarda yozuvchi Əfsanə Ələsgərli rahbarlik qilgan.

2019-yilda Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi boshqaruvi raisligiga Cavanşir İntiqam Yaşar oğlu saylangan.

Faoliyati
---------

DGTYB, shuningdek, turli turk mamlakatlari va jamiyatlarida uyushtirilgan o‘nlab konferensiya, simpozium va festivallarda Ozarbayjon nomidan ishtirok etib keladi. Uyushma vakillari asosan turkiy dunyo davlatlari va tashkilotlari bilan hamkorlikda faoliyat olib boradi. Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi 2007-yil 2-fevralda Gənclər mükafatı bilan taqdirlangan. Tashkilot, shuningdek, Qirgʻiziston Respublikasi Yozuvchilar uyushmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Yosh ijodkorlar kengashi va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik memorandumlari imzolagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „"Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi" İctimai Birliyi". 13-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Qeyri-Hökumət Təşkilatları" (9-oktabr 2019-yil). 3-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-yanvar 2023-yil.
3. 1 2  „DGTYB konfransı keçirildi - İntiqam Yaşar başqan seçildi". 28-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2019-yil.
"TURK SOʻZI" — ijtimoiysiyosiy, iqtisodiy va adabiy turk gazetasi. 1918-yil mayda Toshkent shahrining Shayxontohur dahasida Saidalixuja Eshonxoʻja oʻgʻli boloxonasida chop qilingan. Haftada 2 marta chiqqan. Gaz. "Birlashgan turk oʻrtoqligi" jamiyati nashri hisoblangan. Bosh muharriri — Temurbek Xudoyorxonov. "Turk soʻzi" "Soʻz va hayotdan oʻz nasibangizni olingiz" shiori ostida faoliyat koʻrsatgan. Gaz.ning asosiy maqsadi millatni siyosiy, iqtisodiy asoratdan qutqarish boʻlgan. Ammo bolsheviklarning Turkiston oʻlkasida milliy matbuotga boʻlgan salbiy munosabati oqibatida ushbu gaz. ham oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻlgan. "Turk soʻzi"da koʻproq Muhammad Said (Axroriy), Tuygʻun va boshqa ziyolilarning maqolalari berib borilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tundra
  Choʻl   Tundra
**Tundra** (fin: *tunturi* — oʻrmonsiz, yalang qir) — Shimoliy yarim sharning yuqori kengliklaridagi yoʻsin va zamburugʻ, koʻp yillik oʻt hamda butalar oʻsadigan yerlar. Janubida oʻrmonlar, shim. dan Arktika muz saxrolari zonasi bilan chegaralangan. Tundra doim toʻngib yotgan sovuq iqlimli va sovuq tuprokli oʻlka. Skandinaviya, Ural, Sibir, Alyaska, Kanada shim.dati togʻlarda togʻli Tundra tarqalgan. Tundrada koʻp yillik oʻsimliklar, yoʻsinlar, lishayniklar, har xil oʻtlar, barg toʻkuvchi va doim yashil butalar, pakana kayin va mitti qoraqaragʻay koʻp oʻsadi, bugʻu boqiladi, ovchilik qilinadi. Tundra zonasining katta qismini subarktika, Tundra va chekka shimolda arktika Tundrasi tashkil etadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tungus-manjur tillari**, manjur-tungus tillari — Sibir va Uzok, Sharkdagi yaqin qarindosh tillar guruhi. Ayrim tadqiqotchilar fikricha, Tungus-manjur tillarit. oltoy tillari oilasiga kiradi. Ushbu tillar RFning Oʻrta va Sharqiy Sibirdagi tayga hududlarida, Xitoyning shim.sharqida, SintszyanUygʻur muxtor rayonida, Mongoliyaning Bargi tumani (aymogʻi)da tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 70 ming (RF da 60 ming) kishidan ortiq (1990-yillar). Tungus-manjur tillarit. ning nisbatan yaqinligi va dialektal jihatdan oʻta tarqokligi ularni mustakil til sifatida ajratish va tasniflashni qiyinlashtiradi. Shuning uchun bir tasnifda ular 11 tarmoqka, ikkinchisida 5 tarmoqqa, yana birida 3 tarmoqqa ajratiladi. Mas. 3 tarmokli tasnifda sibir yoki shim. amur yoki nani va jan. yoki manjur tarmoklari farklanadi va bu tarmoklar evenk, even, nanay, udegey, manjur kabi tillarni va bir kancha laxjalarni kamrab oladi.

Tungus-manjur tillarit. fonetik belgilaridan unlilar ohangdoshligi (singarmonizm)ning mavjudligi, soʻz oʻrtasida undoshlarning qator kelishi, urgʻuning soʻz oxiriga tushishi (evenk va even tillarida kuch urgʻusi, nanay va udegey tillarida musiqiy urgʻu) kabilarni koʻrsatish mumkin. Morfologik belgilaridan esa bu tillarning suffiksalagglyutinativ tipdagi tillarga mansubligi; analitizm belgilarining kuchliligi (manjur tili); otlarning son (birlik va koʻplik), egalik (3 xil shakl), kelishik (8 ta) kategoriyalariga egaligi; feʼllarda sifatdosh shaklining predikat vazifasida qoʻllanishi, nisbat kategoriyasining (ular 5 ta) rivojlanganligi, koʻmakchilarning faol, koʻp qoʻllanishi kabilarni koʻrsatish mumkin. Leksikada boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlar koʻp: RF dagi Tungus-manjur tillarit. da rus tilidan, even va evenk tillarida saxa tilidan, manjur tilida xitoy tilidan, barcha Tungus-manjur tillarit. da moʻgʻul tillaridan uzlashgan soʻzlar uchraydi.

Tungus-manjur tillarit. ga mansub ulik jurjen tilida yaratilgan va jurjen yozuvida bitilgan yodgorliklar 12—16-asrlarga mansub. Manjur tili yozuvi 1599-yilda moʻgul yozuvi asosida yaratilgan va 1632-yilda takomillashtirilgan. Boshqa Tungus-manjur tillarit. uchun 20-asrning 20-yillari oxirida lotin grafikasi asosida, 1936-yildan rus grafikasi asosida yozuvlar ishlab chiqildi va 1931—32 yillarda evenk, even va nanay tillarida adabiyotlar nashr etila boshladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hiromi Ikeda** (1975-yil 22-dekabrda tugʻilgan) (sobiq ism-sharifi; Xiromi Isozaki, i﨑﨑) — yaponiyalik sobiq futbolchi. Yaponiya terma jamoasida oʻynagan.

Klubdagi karyera
----------------

Ikeda 1975-yil 22-dekabrda Xonjo shahrida tugʻilgan. 1995-yilda u Tasaki Perule futbol klubiga qoʻshildi. 1995-yilda u *Eng yaxshi yosh oʻyinchi* mukofotiga sazovor boʻldi. Shuningdek, u 10 yil davomida (1999—2008) eng yaxshi oʻn birlikdan biri sifatida tanlandi. Biroq 2008-yilda klub moliyaviy qiyinchiliklar tufayli tugatilgan. 2008-yilgi mavsum oxirida u nafaqaga chiqdi. U L.Ligada 236 ta oʻyinda maydonga tushgan. Yaponiyaning juda koʻplab OAV muhbirlari Ikedaning butsalarini mixga ilishini keng matbuotda yoritishdi va bu Yaponiya ayollar futboli uchun katta yoʻqotish ekanligini taʼkidalab oʻtishgan.

Terma jamoadagi karyera
-----------------------

1997-yil 8-iyunda Ikeda Yaponiya terma jamoasi safida Xitoyga qarshi debyut qildi. U 1999, 2003, 2007-yillardagi jahon chempionatlarida terma jamoa aʼzosi boʻlgan, shuningdek, 2004 va 2008-yillardagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ham ishtirok etgan. 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u sardor sifatida oʻynadi, chunki jamoa sardori Yumi Obe zaxirada qoldirilgan edi. Ikeda Olimpiya oʻyinlarida haqiqiy yetakchi ekanligi isboytladi. 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlaridan keyin u 2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarigacha sardor boʻldi. 2008-yilgacha u Yaponiya terma jamoasi safida 119 ta oʻyin oʻtkazib, 4 ta gol urgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Ikeda 2007-yilda turmushga chiqgach oʻz ismini Hiromi Isodzaki (磯﨑 浩美)dan Hiromi Ikeda (池田 浩美)ga oʻzartirgan.

Milliy terma jamoadagi statistikasi
-----------------------------------

| Yaponiya terma jamoasi |
| --- |
| Yil | Oʻyin | Gol |
| 1997 | 6 | 0 |
| 1998 | 9 | 0 |
| 1999 | 8 | 0 |
| 2000 | 5 | 0 |
| 2001 | 10 | 3 |
| 2002 | 6 | 0 |
| 2003 | 11 | 1 |
| 2004 | 10 | 0 |
| 2005 | 9 | 0 |
| 2006 | 17 | 0 |
| 2007 | 16 | 0 |
| 2008 | 12 | 0 |
| Umumiy | 119 | 4 |

Xalqaro maydondagi gollari
--------------------------

| Raqam. | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Turnir |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 4. | 13-Iyun 2003-yil | Rajamangala Stadium, Bangkok, Tailand | Birma | **5**–0 | 7–0 | 2003 AFC Ayollar oʻrtasidagi chempionat |

Yutuqlar
--------

### Klubda

#### Tasaki Perula

* 2003-yil Futbol boʻyicha yaponiya chempionatida gʻoliblikni jamoasi bilan qoʻlga kiritgan
* Ayollar oʻrtasida futbol boʻyicha Yaponiya Imperator kubogi sovrindori 1999-yil
* Ayollar oʻrtasida futbol boʻyicha Yaponiya Imperator kubogi sovrindori 2002-yil
* Ayollar oʻrtasida futbol boʻyicha Yaponiya Imperator kubogi sovrindori 2003-yil
* Ayollar oʻrtasida futbol boʻyicha Yaponiya Imperator kubogi sovrindori 2006-yil

### Terma jamoa tarkibida

* 2008-yilda oʻtkazilgan ayollar futboli boʻyicha sharqiy Osiyo chempionati gʻolibi

### Shaxsiy yutuqlar

* 1995-yilda L Liganing *Eng yaxshi yosh oʻyinchisi* nominatsiyasi gʻolibasi

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Kaja Korošec** (2001-yil 17-noyabrda tugʻilgan) — Sloveniyalik futbolchi, ZNK Pomurje klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi va 2017-yilda 16 yoshli debyutidan beri Sloveniya ayollar terma jamoasida oʻynab kelmoqda.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Korosec 2017-18-yilgi mavsumda Pomurje safida birinchi marta ishtirok etdi va oʻsha mavsumda toʻrtta liga oʻyinida maydonga tushdi. 2018-yilning 21-oktyabr kuni u Ajdovshchina ustidan 15:1 hisobida g‘alaba qozonib, klub safidagi birinchi golini kiritdi.

2018-19-yilgi mavsum Korosecga Sloveniya kubogidagi gʻalaba bilan dublga erishib, birinchi liga chempionligini keltirdi. Korosech mavsum davomida 21 ta oʻyinda 8 ta gol urdi va klubi muvaffaqiyatiga erishdi.

2019-yil avgust oyida Korosec UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida debyut qildi va Pomurje Cardiff Met bilan toʻqnash keldi. Biroq, liga mavsumi COVID-19 pandemiyasi tufayli gʻolib eʼlon qilinmasdan toʻxtatildi.

2020-yil 18-noyabrda u UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida Vengriya chempioni Ferencvarosh ustidan 4:1 hisobida g‘alaba qozonib, ajoyib xet-trik qayd etdi va musobaqadagi ilk gollari Pomurjega 32-turga chiqishga yordam berdi.

Xalqaro karyera
---------------

Korosec Sloveniya terma jamoasi safida birinchi marta 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichida maydonga tushdi. Uning ilk raqobatbardosh chiqishi 2017-yilning noyabr oyida 16 yoshga to‘lganidan ko‘p o‘tmay Farer orollari ustidan 5:0 hisobida g‘alaba qozonganida boʻlib oʻtdi.

2019-yil 4-oktyabr kuni Koroshec UEFA ayollar o‘rtasidagi Evro-2022 saralashida Gollandiyaga 4:2 hisobida mag‘lub bo‘lib, xalqaro maydondagi ilk golini kiritdi.

Karyera statistikasi
--------------------

*2020-yil 21-noyabr holatiga*

Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollar| Klub | Mavsum | Liga | Angliya kubogi | Liga kubogi | Qitʼa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Isht. | Gol. | Isht. | Gol. | Isht. | Gol. | Isht. | Gol. | Isht. | Gol. |
| ŽNK Pomurje | 2017-18 | 1 SZNL | 4 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | 1 |
| ŽNK Pomurje | 2018-19 | 1 SZNL | 18 | 6 | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 21 | 8 |
| ŽNK Pomurje | 2019-20 | 1 SZNL | 11 | 4 | 1 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 15 | 7 |
| ŽNK Pomurje | 2020-21 | 1 SZNL | 9 | 10 | 1 | 0 | 0 | 0 | 2 | 3 | 12 | 13 |
| Karyera jami | 42 | 20 | 7 | 3 | 0 | 0 | 5 | 3 | 54 | 29 |

Yutuqlar
--------

**ZNK Pomurje**

* 1 SZNL: 2018-19
* Sloveniya kubogi: 2017-18, 2018-19

Manbalar
--------

1. ↑  *R.* „Srce premagalo denar; Pomurke se veselijo uvrstitve v Ligo prvakinj!" (sl-SI). *Slovenski nogometni portal* (18-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 21-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „Women World Cup Qualifiers Europe 2017/2018 » Teams (Slovenia)". *WorldFootball.net*. Qaraldi: 29-avgust 2019-yil.

Havolalar
---------

* Kaja Korošec — UEFA competition record (archive)
* Kaja Korošec at WorldFootball.net
* Kaja Korošec at Soccerway
**Syullipryudom** (SullyPrudhomme) (taxallusi; asl ismsharifi Rene Fransua Arman Pryudon) (1839.16.3, Parij — 1907.7.9, ShatneMalabri, OdeSen departamenti) — fransuz shoiri. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1881). Parij universitetini tugatgan. Ilk kitobi — "Bekat va sheʼriyat" (1865). "Harbiy taassurotlar" (1870) kitobi FransiyaPrussiya urushi voqealariga bagʻishlangan. "Behuda muloyimlik" (1875) sheʼriy toʻplami gʻamgin ruxda boʻlib, ichki intim tuygʻular bilan yoʻgʻrilgan. "Adolat" (1878) falsafiy dostonida adolatni tashqi dunyodan emas, odamning koʻnglidan qidirish kerak, degan fikrni ilgari surgan. "Baxt" (1888) dostoni inson baxti, ilm, saxovat va fidoyilik haqida. S.P. ning Lukretsiydan qilingan tarjimaga "Soʻzboshi"si (1869), "Erkin tanlov psixologiyasi" (1906) va boshqa risolalari, "Paskalning haqiqiy dini" ocherki (1905), jamiyatshunoslik va sanʼatshunoslikka oid bir kancha ishlari, jumladan, "Poetik vasiyatnoma" (1901) pozitivizm falsafasi ruhida yozilgan. Nobel mukofoti laureati (1901).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vanxon toʻgʻril** (12-13-asrlar) -hoz. Moʻgʻuliston, Yettisuv va Oltoy oʻlkasida hukmronlik qilgan kerey (kerait) qabilasi rahbari. Markaziy Osiyoning koʻpchilik qabilalari, shu jumladan moʻgʻullar ham V. T. qoʻl ostida boʻlgan. Shu paytlarda Markaziy Osiyoda oʻzaro ichki qabilalararo va qoʻshni davlatlar bilan mojarolar yuz berayotgan edi. Ayniqsa kerait va nay-manlar orasidagi ziddiyat kuchli edi. Moʻgʻullar naymanlarni qoʻllab-quvvatlashgan. V. T. bir oz vaqt Chingizxon bilan ittifoq tuzib, birga jang qilgan, lekin keraitlar va moʻgʻullar oʻrtasida bir-birlariga nisbatan dushmanlik tugilgan. Bunda naymanlar rahba-ri Tayonxon (V. T.ga ona tomondan qarindosh) moʻgʻullarga yordamlashgan. Nekunuysin mavzeida boʻlgan jangda V. T. oʻldirilib, kallasi Tayonxonga joʻnatilgan. V. T. avlodlari 13-asr boshlarida nayman va b. qabilalar bilan birga asosan Qozogʻiston yerlariga oʻrnashib, mahalliy turkiy xalqlar tarkibiga kirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |