recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Koʻkel qabristoni** - hunlarga oid arxeologik yodgorlik (miloddan avvalgi 1-milodiy 2-asrlar). Tuva Respublikasi (RF)dagi Xemchik daryosi havzasida, Ishkin-Arazi togi yon bagʻrida joylashgan. L.P.Potapov (1959—66) tad-qiq etgan. 500 ga yaqin qabr tekshi-rilgan. Dafn inshootlari turlicha qurgʻon-qabristonlar shayu1ida boʻlgan. Mozorqoʻrgʻonning tagida baʼzan 100 dan ziyod qabr joylashgan, shuningdek toshdan bunyod etilgan qoʻrgʻonlar, oddiy qabrlar va boshqa topilgan. Dafn marosimlarida ham oʻzgarishlar yuz bergan: oʻtmish davriga xos boʻlgan yogʻoch devorli qabrlar oʻrniga endilikda yogʻoch tobutlar paydo boʻlgan, mayyitlar bukchaytirib emas, chalqan-cha, boshi, asosan. shim.gʻarbga qilib yotqizilgan. Dafi maroyeimlarining gurlichaligi aholining etnik tarkibi murakkab boʻlganini koʻrsatadi. Bunga qabrlardan topilgan odam shaklidagi sgʻoch \ay-kalchalar—sanamlar misol boʻladi. Bularturli jismoniy qiyofaga — ham yevropeoid, ham mongoloid, baʼzan aralash irqqa mai-sub boʻlishgap. Koʻkel qabristonidan juda koʻp qurol-aslaha, manshiy va bezak buyumlari ham toggilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻkdumaloq neft-gazkondensat koni** — Qashqadaryo viloyatining Mirishkor tumani hududidagi kon. Qarshi shahridan 12 km gʻarbda joylashgan. Koʻrsatilgan hudud geofizik usul bilan ancha oʻrganilgan. 1979—1980-yillarda Janubiy Oʻrtabuloq hududida oʻtkazilgan seysmik razvedka ishlari natijasida Koʻkdumaloq strukturasi mavjudligi aniqlandi va chuqur quduqlar orqali qidiruv ishlarini olib borishga kirishildi.

Qazish ishlarining boshlanishi
------------------------------

1985-yilda sinalgan 2 qudukdagi rif karbonat yotqiziqlaridan koʻp miqdorda kondensat boʻlgan gaz olindi. Keyingi qazish ishlari natijasida Kellovey-Oksford karbonat yotqiziqlarida uzunligi 10 km, eni 4,5 km, balandligi 250 m ga teng kelgan braxiantiklinal koʻrinishdagi rifga mansub struktura borligi aniqlandi. 1986-yilda 3-qudukdan yuqori yura davri karbonat yotqiziklariga mansub sanoat ahamiyatiga ega neft olindi. Konda 18 ta quduq qazilgan. Ulardan 1 tasi parametrik, 3 tasi izlov, 14 tasi razvedka quduqlari. Shulardan 13 tasi mahsuldor. Koʻkdumaloq konidagi quduqlar bu yerda yura, boʻr, paleogen va neogen-toʻrtlamchi davr yotqiziqlarining mavjudligini koʻrsatdi. Quduqlarning chuqurligi 3631 m gacha.

Geologik joylashuvi
-------------------

Koʻkdumaloq strukturasi Chorjoʻy pogʻovasiga mansub boʻlib, Dengizkoʻl platosining janubi-sharqiy qismida joylashgan. U Alan, Zevardi, Oʻrtabuloq kabi yirik gazkondensat konlari orasidan joy oladi.

Tuzilishi
---------

Kellovey-Oksford yotqiziqlarida strukturaning oʻlchamlari kichrayadi hamda boʻyi 7 km, balandligi 67 m ni (manfiy 2000 m li izogipsa boʻyicha) tashkil etadi. Kondagi quduqlarning mahsuldorligi yuqori.

Koʻqdumaloq konidagi mahsulot gaz-kondensat uyumidan iborat boʻlib, uning tagida yaxlit holatdagi neftli qatlam ham bor. Gaz-neft chizigʻi —2771 m va suv-neft chizigʻi —2830 m dan oʻtkazilgan. Kondagi neftning zichli-gi 0,841—0,895 g/sm³ oraligʻida oʻzgaradi, kondensatniki esa 0,799—0,815 g/ sm3 oraligʻidadir. Kondagi neft-gaz kondensat uyumining umumiy qalinligi 275 m ni tashkil etadi, neftli qismining qalinligi esa 59 m ga teng.

Koʻkdumaloq koni qatlamlaridagi suv yuqori minerallashgan, undagi tuz miqdori 106—118g/l, oʻrtacha PO g/l ga tengdir. Suvlarda kalsiy, magniy koʻp, sulfatlar 0,5—0,7 g/l, gidrokar-bonatlar 0.1—0,8 g/l ni tashkil etadi. RN koʻrsatkichi 6—6,8 atrofida oʻzgaradi.

1996-yilgacha konda hammasi boʻlib 103 quduq qazilgan, shulardan, 46 ta neft beruvchi, 13 ta suv haydovchi, 17 ta gaz oluvchi, 17 ta gaz haydovchi, 10 ta kuzatuvchi quduqlar toifasiga mansub. Koʻkdumaloq koni respublika miqyosida olinayotgan neft va kondensatning asosiy qismini beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tafakkur - bu aksiomatik qoidalar asosida atrofdagi dunyoning naqshlarini modellashtirishning aqliy jarayonidir . Biroq, psixologiyada boshqa ko'plab ta'riflar mavjud.

Masalan: inson ma'lumotlarini qayta ishlashning eng yuqori bosqichi, atrofdagi dunyo ob'ektlari yoki hodisalari o'rtasidagi aloqalarni o'rnatish jarayoni; yoki - ob'ektiv voqelik haqidagi g'oyalarning paydo bo'lishiga olib keladigan ob'ektlarning muhim xususiyatlarini, shuningdek ular o'rtasidagi munosabatlarni aks ettirish jarayoni. Ta'rif bo'yicha bahslar bugungi kungacha davom etmoqda.

Patopsikologiya va neyropsixologiya fikrlash eng yuqori aqliy funksiyalardan biridir. U motivatsiyalar, maqsad, harakatlar va operatsiyalar tizimi, natija va boshqaruvga ega bo'lgan faoliyat sifatida qaraladi.

Tafakkur inson bilimining eng yuqori bosqichidir; atrofdagi real dunyoni bilish jarayoni, uning asosi tushunchalar, g'oyalar zaxirasini ta'lim va doimiy ravishda to'ldirishdir; yangi hukmlarni chiqarishni (xulosalarni amalga oshirishni) o'z ichiga oladi. Fikrlash sizga birinchi signal tizimi yordamida bevosita idrok etib bo'lmaydigan bunday ob'ektlar, xususiyatlar va atrofdagi dunyo munosabatlari haqida bilim olishga imkon beradi. Fikrlash shakllari va qonuniyatlari mantiqning, psixofiziologik mexanizmlarning esa psixologiya va fiziologiyaning ko'rib chiqish predmeti hisoblanadi.

O'rganish tarixi
----------------

 Parmenid - qadimgi yunon faylasufi va siyosatchisi, tafakkurga ilmiy yondashuvning asoschisi.
Qadimgi faylasuflar va olimlar tafakkurni o'rganishni boshladilar, lekin ular buni psixologiya emas, balki boshqa fanlar, birinchi navbatda, falsafa va mantiq nuqtai nazaridan qildilar. Ulardan birinchisi Parmenid edi. "Haqiqat yo'li" inshosida ( qadimgi yunoncha: *Αλήθεια* qadimgi yunoncha: *Αλήθεια* ) u Yevropa faylasuflari tarixida birinchi bo'lib deduktiv metafizikaning asosiy qoidalarining qisqartirilgan taqdimotini taqdim etdi . Shu bilan birga, u fikrlash jarayonini mantiq nuqtai nazaridan ham ko'rib chiqadi. Falsafiy nuqtai nazardan u borliqning tafakkurga o‘xshashligini ta’kidlaydi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Ko'p o'ylash, fikrlash dunyo qarashini kengaytirib tafakkurni boyitadi! | "|

Tafakkur qiling zero, hech qachon yutqazmaysiz. Harotning asl mohiyatini anglash, hayot tarjibasini ko'paytiradi va insonni zohirona zirk qilishga undaydi.

1. ↑  „// Словарь по истории психологии". 11-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-sentabr 2015-yil.
2. ↑  *Лебедев А.В..* „ПАРМЕНИД" (ru). *Новая философская энциклопедия*.  Институт Философии РАН. 2-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2011-yil.
1996-yil 27-dekabr kuni "Hurriyat" mustaqil gazetasining birinchi soni Karim Bahriyev bosh muharrirligida chop etilgan. 1996-2002-yillarda gazetaga yozuvchi Xurshid Doʻstmuhammad (Xurshid Doʻstmuhammedov) bosh muharrirlik qildi. 2002-2003-yillari esa nashrni shoir Amirqul Karim boshqardi. 2003-yil mart oyidan e`tiboran 2007-yil sentabr oyi o`rtalarigacha "Hurriyat" mustaqil gazetasining bosh muharrir vazifasini bajaruvchi lavozimida jurnalist Ismat Xudoyorov faoliyat ko`rsatdi. Hozirda nashr rahbari O’ktam Mirzayorov. Muassis: O’zbekiston jurnalistlari ijodiy uyushmasi. Gazeta shiori: O’zingni angla!
Gazeta yo’nalishi: ijtimoiy-siyosiy, huquqiy, haftalik nashr

"HURRIYAT" - 1917-yil 16-apreldan Samarqand jadidlari tomonidan nashr qilina boshlagan gazeta. Gaz. adabiy, iqtisodiy-siyosiy yoʻnalishda boʻlib, haftada 2-marta chiqib turgan. "H."ga Akobir Shomansurov, Mardonqul Shomuhammedov, Abdura-uf Fitrat, Hoji Muin Shukrullo muharrirlik qilishgan. Samarqand jadidlari tomonidan tashkil etilgan "Zarafshon" shirkati kutubxonasining asosiy sarmoyasi shu gaz.ga sarf qilingan. "H." 1917— 18-yillarda Turkiston oʻlkasidagi, jumladan Toshkent, Samarqand va boshqa shaharlardagi siyosiy jarayonlarni yoritishda asosiy manbalardan biri hisoblangan. "H."da Mahmudxoʻja Behbudiy ("Buxoro voqealari", "Ittifoq kerak" va boshqalar), Abdurauf Fitrat ("Yurt qaygʻusi", "Musulmonlar gʻaflatda qolmang" va boshqalar), Hoji Muin ("Shoʻroi Islomiya va saylov", "Yordam kerak"), Saidrizo Alizoda, Saidahmad Siddiqiy, Xoʻqanboy Ab-duholiq oʻgʻli va boshqa ziyolilar oʻz maqolalari bilan muntazam qatnashib turganlar.

Gaz. milliy ishlar komissarligi tomonidan 1918-yil aprelda toʻxtatilib, uning oʻrniga "Mehnatkashlar oʻqi" nomli bolsheviklar mafkurasiga mos yangi gaz. nashr qilina boshlagan. Sinfiy kurash va bolsheviklar gʻoyalarini targʻib etadigan bu gaz. keyinchalik (1918—21) "Mehnatkashlar tovushi", "Kambagʻallar tovushi" nomlarida chop etilgan.

Tahririyat manzili: Toshkent, Matbuotchilar ko’chasi, 32-uy
E-mail: hurriyat@mail.ru
Internet:  Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-12-01).
Telefon: 136 53 31, 136 75 15, 136 56 38

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matbuot nashri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muborak gazni qayta ishlash zavodi** — Oʻzbekiston yoqilgʻiener-getika sanoatining yirik korxonasi. Qashqadaryo viloyati Muborak shahrida joylashgan. "Oʻzbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasining "Oʻzgeoneftgazqazibchiqarish" aksiyadorlik kompani-yasi tarkibida. Asosan, qayta ishlangan tabiiy gaz, qattiq va suyuq holatdagi oltingugurt, barqarorlashtirilgan gaz kondensati, suyultirilgan gaz (propan va butan fraksiyasi) ishlab chiqaradi.

1965-yil 10-sentabrda Muborak shahridan 12 km jan.-sharkda Muborak oltingugurt zavodi (1972-yildan Muborak gazni qayta ishlash zavodi) kurila boshladi. 1971-yil 31 dekabrda yiliga Oʻrtabuloq konlari, Muborak guruxidagi konlardan olinadigan 5 mlrd. m3 oltingugurtli va 3,7 mlrd. m3 oltingugurtsiz tabiiy gazni tozalash quvvatiga ega boʻlgan korxona ishgatushirildi. 1976-yil zavod 1navbatining oltingugurtdan tozalash insho-otlari rekonstruksiya qilinib, uning yillik quvvati 6,2 mlrd. m3 ga yetkazildi. 1978—80 yillarda zavodni kengaytirishning 2- va 3- navbatlari amalga oshirilib, umumiy quvvati yiliga 10 mlrd. m3 ga yetkazildi. 1984-yilda zavodning 4navbati qurib tamomlandi. Shu yili mart oyida oltingugurt ishlab chiqarish ning 4navbati ham ishga tushirildi. Uning yillik ishlab chiqarish quvvati 183 ming t. Oltingugurt tozalovchi 6 ta blok va oltingugurt ishlab chiqaruvchi 2 ta blokdan tashkari 4navbat majmuiga suyultirilgan gaz olish va bir yoʻla gaz kondensatini barqarorlashtirish qurilmasi ham kiradi.

1992-yilning dekabr oyiga kelib gazni qayta ishlash quvvatlari yiliga 25 mlrd.m3 ga oshirilib, gazni kayta ishlash bloklari soni 18 taga yetkazildi. 2000-yil 25-maydan boshlab korxona "Oʻzgeoneftgazqazibchiqarish" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi Muborak gazni kayta ishlash zavodi shoʻʼba-unitar korxonasiga aylantirildi. Korxonaning Nizom jamgarmasi 10 mlrd. 199 mln. 245 ming soʻm (2003). M.g.q.i.z. AQSH, Fransiya, Ispaniya, Germaniya, Chexiya, Rossiya, Yaponiya, Ukraina davlatlari bilan iqtisodiy aloqalar oʻrnatgan. Bu davlatlardan korxonaga absorbentlar, katalizatorlar, kimyoviy re-agentlar, kimyoviy reaktivlar, kimyoviy asbob-uskunalar yetkazib beriladi.

2000-yilda kayta ishlangan gaz 27324 mln. m3, oltingugurt ishlab chiqarish 217,5 ming t. barkarorlashtirilgan kondensat ishlab chiqarish 556 ming t, suyultirilgan gaz ishlab chiqarish 13,5 ming t ni tashkil etdi.

Oʻktam Umarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jomino orolining yuqoridan koʻrinishi
**Jomino oroli** (Maltacha: *Kemmuna*), ilgari **Efestiya** deb atalgan hudud Malta davlatiga tegishli. Oʻrta yer dengizidagi Malta oroli va Gozo oroli oʻrtasida joylashgan 3,5 kvadrat kilometrlik kichik oroldir. U oʻz nomini bir vaqtlar Malta orollarida oʻstirilgan zira urugʻidan olgan va orol Malta Respublikasining eng kam aholi yashaydigan qismidir. 2017 va 2020-yillarda ikki rezidentning oʻlimidan soʻng uning doimiy aholisi bor-yoʻgʻi ikki kishi qoldi. Faqat Salvu Vella va uning singlisi Veggie endi orolda doimiy istiqomat qilishadi.

Maʼmuriy jihatdan Gozoning janubi-sharqidagi Ghajnsielem munisipaliteti tarkibiga kiradi. Orolda qushlar qoʻriqxonasi mavjud.

Tarixi
------

Jomino orolida Rim davrida dehqonlar istiqomat qilgani maʼlum, biroq oʻz tarixining uzoq davrlarida u kam sonli aholiga ega boʻlgan. Sohil chizigʻi shaffof ohaktosh qoyalar bilan chegaralangan. Oʻrta asrlarda qaroqchilar va talonchilar bilan mashhur boʻlgan chuqur gʻorlari bor.

 Malta orollarining kosmosdan koʻrinishi
Jominoda Bibi Maryamning Misrdan qaytishiga bagʻishlangan kichik cherkov mavjud. Cherkov 1618-yilda qurilgan, keyinchalik koʻp marta qayta tiklangan. Grinvichdagi Milliy dengiz muzeyidagi XII asrga oid navigatsiya xaritasi cherkovning hozirgi manzilini koʻrsatadi.

 Sohil chizigʻiga qaragan Avliyo Meri minorasidan koʻrinish
Fransiyaning Maltani bosib olishi davrida jomino karantin hududi, mavjud binolar esa izolyatsiya kasalxonasi sifatida xizmat qilgan.

Orol jinoyatchilarga nisbatan qarorlar qabul qilinishidan oldin vaqtinchalik qamoqxona sifatida ham foydalanilgan.

Jomino 1285-yildan 1290-yilgacha surgun qilingan yahudiy ruhoniylari va Ibrohim Abulafiyaning uyi boʻlgan.

Aholisi
-------

Malta Respublikasidagi eng kam aholi yashaydigan mintaqadir. Ushbu orolda ikki kishi istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Comino loses one of its four residents". *Times of Malta* (7 mayıs 2017).
2. ↑  „Anglu Vella, one of Comino's last residents, passes away". *The Malta Independent* (11 aralık 2020).
**Tadrij** (arab. — bosqichmabosqich ilgarilash, yuksalish) — mumtoz sheʼriyatdagi badiiy usullardan biri; sheʼrda, asosan, gʻazallarda muayyan obraz (yoki tushuncha)ni oʻxshatishlar vositasi bilan darajamadaraja rivojlantirib borishdan iborat. T. koʻpincha musalsal (zanjir hosil qiluvchi, silsilali) va voqeaband (syujetli) gʻazallarga xos boʻlib, bunda kitobxon koʻz oʻngida bir obraz, tushuncha yoki holatning oʻxshatishlar silsilasi orqali ifodalangan mukammal badiiy tasviri namoyon boʻladi. Masalan, Navoiyning:Yordin ayru koʻngul mulke durur sultoni yoʻq,Mulkkim sultoni yoʻq, jisme durur kim, joni yoʻq.bayti bilan boshlanadigan gʻazalida yordan ajralgan koʻngilning holati haqida soʻz boradi. 1-misrada yordan ajralgan "koʻngil" "sultonsiz mamlakat"ga oʻxshatilsa, 2-misrada "sultonsiz mamlakat" "jonsiz jism"ga oʻxshatiladi va h. Oʻxshatishlar gʻazalning oxirigacha darajama-daraja rivojlantirib boriladi va mukammal kompozitsiyani vujudga keltiradi: yordan ajralgan koʻngil — sultonsiz mamlakat — jonsiz jism — gulu rayhonsiz kora tufrogʻ — mahi tobonsiz qorongʻu kecha...

Navoiydan boshqa mumtoz shoirlar ijodida ham T. asosida yaratilgan voqeaband va musalsal gʻazallar uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Tafakkur gulshani"** (ruscha: *Симфония разума*) — taniqli yozuvchi va olimlarning hikmatli soʻzlari toʻplami. Toʻplamni rus siyosatchisi hamda adabiyotshunosi Vladimir Voronsov tuzgan. Ilk bor 1976-yil Moskva shahrida „Molodaya gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Bir necha marta qayta nashr qilingan. Asar bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. 

Toʻplamni oʻzbek tiliga Sharifa Abdurazzoqova tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr ilk bor 1981-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti nashriyotida chop etilgan. 1989-yil qayta nashr qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tafakkur gulshani" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 28-dekabr 2016-yil.
2. ↑  „Tafakkur gulshani" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 28-dekabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Tafakkur gulshani" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hurley** (talaffuzi: *Hurley*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 379 kishini tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Hurley shahri 43°16′57″N 97°5′18″W﻿ / ﻿43.28250°N 97.08833°W﻿ / 43.28250; -97.08833GO (43,282397, −97,088463) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.62 kvadrat mil (1.61 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 344 |  | — |
| **1900** | 444 |  | 291% |
| **1910** | 506 |  | 140% |
| **1920** | 586 |  | 158% |
| **1930** | 586 |  | 00% |
| **1940** | 586 |  | 00% |
| **1950** | 474 |  | −191% |
| **1960** | 450 |  | −51% |
| **1970** | 399 |  | −113% |
| **1980** | 419 |  | 50% |
| **1990** | 372 |  | −112% |
| **2000** | 426 |  | 145% |
| **2010** | 415 |  | −26% |
| **2020** | 379 |  | −87% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda shaharda 179 ta xonadonda 415 kishi, shu jumladan 120 oila bor. Shaharning irqiy tarkibi 97,1% oq tanli, 0,2% afro-amerikaliklar, 1% tubjoy amerikaliklar va 1,7% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqning ispan yoki lotin millatiga mansublari 2,4% hisoblanadi.

Shaharda 179 ta xonadonning 30,7 foizida 18 yoshgacha bo‘lgan bolalari bor, 52,5 foizi er-xotinlar, 10,6 foizida turmush o‘rtog‘i bo‘lmagan ayollar, 33 foizi oilasizlar edi. Uy xoʻjaliklarining 30,2 foizini yolgʻiz yashaydigan va 12,8 foizini 65 va undan katta yoshdagi yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Aholining oʻrtacha yoshi 35,9 yoshni tashkil etdi. Aholining 27% 18 yoshgacha boʻlgan; 6,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 26,7% 25 dan 44 gacha; 23,9% 45 dan 64 gacha; va 15,9% 65 va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 49,4% erkaklar va 50,6% ayollar edi.

Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 35 313 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 47 083 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 29 737 dollarni, ayollarniki esa 21 484 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 18 319 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 4,9 foizi va aholining 7,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning hech biri va 65 yoshdan oshganlarning 14 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Hurley city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 11-mart 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jon (maʼnolari).

**Jon** — odamning ichki dunyosi toʻgʻrisidagi qarashlarni ifodalovchi tushuncha. Bu tushuncha tarixan oʻzgarib turgan. Kelib chiqishi inson va hayvon tanasida yashaydigan, uyqu vaqtida yoki oʻlgan vaqtda tanadan chiqib ketadigan alohida kuch haqidagi ibtidoiy tasavvurlarga borib taqaladi. Ibtidoiy odamlarning tasavvurida jon qandaydir moddiy narsa (soya, qon, nafas va boshqa) deb qaralgan. Diniy tushunchalarga koʻra, jon — qandaydir jismsiz, oʻlmaydigan, tanadan mustaqil holda yashay oladigan nomoddiy kuchdir. Kishi tanida boʻlganda unga hayot baxsh etadi, u hech qachon oʻlmaydi, uni xudo ato qiladi va xudo qaytib oladi. Soʻng narigi dunyoda abadiy yashaydi. Tush koʻrish ham jonning tanadan vaqtincha koʻchishi bilan izohlanadi. Jon haqidagi fikrlar Sharq falsafasida ham keng tarqalgan. Forobiy, Ibn Sino, Ibn Rushd taʼlimotlarida u inson tanasi bilan uzviy bogʻliq holda talqin etilgan. Forobiy jonni tanadan mustaqil ajratib qoʻyishni, uni tanadan tanaga koʻchib yuradi, degan taʼlimotni tanqid qildi.

Koinotning yoppasiga jonliligi gʻoyasi (gilozoizm) olamiy jon haqidagi taʼlimotning asosi boʻldi (Platon, neoplatonizm). Aristotel jonni tirik tanadan ajralmaydigan, faol maqsadga muvofiq ibtido ("shakl") deb bilgan. Panteistik qarashlarda jon yagona ruhiy substansiyaning alohida koʻrinishi sanaladi. Dekartning dualistik metafizikasi jon va tanni ikki mustaqil substansiyaga ajratadi. Hozirgi zamon psixologiyasida jon gʻayrishuuriylikni bildiradigan tushuncha sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gruzin tili** (ქართული ენა) — gruzin xalqi tili. Kavkaz (iberg-kavkaz) tillari kartvel guruhiga mansub. Unda.3917,7 ming kishi soʻzlashadi. Gruzin adabiy tili tarixi 2 davrga ajraladi: qad. gruzin (5 — 11-asrlar), hozirgi gruzin (12-asrdan boshlab). Kart dialekta gruzin adabiy tilining asosini tashkil etadi. Gruzin tilining dialektlararo differensiyasi juda kuchsiz. Hoz. gruzin tili fonetika tizimida 5 unli 25 undosh boʻlib, bular 3 turga ajraladi: jarangli, jarangsiz va boʻgʻiz usti. Morfologiyada prefiks (old qoʻshimcha) va suffiksdan foydalaniladi. Gruzin tilining morfologik tuzilishi agglyutinativdir. Grammatik jins farqlanmaydi, 6 ta kelishik bor. Tushum kelishigi yoʻq, uning oʻrnida ergativlik mavjud. Koʻmakchilardan keng foydalaniladi. Gruzin tili sintaksisi predikativlik tuzilmaga ega. Ergash gapli qoʻshma gaplar ancha taraqqiy etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nina Varlamova** (1954-yil 11-fevral — 2008-yil 17-dekabr) — rus siyosatchisi. 1954-yil 11-fevralda Rossiydagi Gorkiy viloyatining Chkalovsk shahrida (ammo keyinchalik ommaviy axborot vositalari Nijniy Novgorodni uning tugʻilgan joyi deb ham atashgan) tugʻilgan. Nina Varlamova Rossiya Federatsiyasining Murmansk viloyati shimolidagi Kandalaksha shahri meri boʻlib ishlagan. Varlamova 2007-yilda Kandalaksha merligiga saylangan. Oʻsha yili Varlamova Kandalaksha munitsipal okrugi boshligʻi saylovida oʻz nomzodini ilgari surgan. Viloyat matbuotining taʼkidlashicha, Varlamova targʻibotchilar orasida yagona ayol boʻlishiga qaramay, u „darhol oʻzini eng kuchli nomzod sifatida koʻrsatgan". Boshqa nomzodlardan farqli oʻlaroq, ommaviy axborot vositalari Varlamovaning saylovoldi tashviqotini oʻtkazishdagi odobliligi taʼkidlaganlar. 2007-yil dekabr oyida saylovning ikkinchi bosqichida Varlamova gʻalaba qozonib, munitsipalitetning toʻliq rahbari boʻldi

Varlamova 2008-yilning 17-dekabr kuni ruhiy holati beqaror nomaʼlum shaxs tomonidan oʻldirilgan. Nina Varlamova 54 yoshda boʻlgan Maʼlumotlarga koʻra, erkak Varlamovani oʻldirish kunigacha bir necha bor tahdid qilgan, lekin Nina hech qachon uning tahdidlarini jiddiy qabul qilmagan va eʼtiborsiz qoldirgan. Varlamova 2008-yilning 17-dekabrida soat kechki 21:00 atrofida boʻyniga pichoq bilan urilib koʻchada yotgan holda topilgan. Varlamovaga pichoq urilgandan keyin tirik boʻlgan, yotib qolishidan oldin hujum sodir boʻlgan joydan 15 metr uzoqqa sudralishga muvaffaq boʻlgan.

Gumonlanuvchi oʻsha paytda 51 yoshda boʻlgan Dmitriy Kireyev ekanligi aniqlangan. Munitsipal kengashning sobiq aʼzosi va mahalliy gazetaning sobiq muharriri boʻlgan Dmitriy Kireyev soʻnggi yillarda ishsiz edi. Kandalaksha politsiyasi boshligʻi Anatoliy Prokopenko Varlamovaga boʻlgan hujumni „oʻz-oʻzidan qotillik jinoyati" deb atadi.

2009-yil iyun oyida psixiatrik tekshiruv Kireevning paranoid shaxsiyat rivojlanishi shaklida aqldan ozganligini aniqladi. 2009-yil 1-sentyabrda sud uni Varlamovani oʻldirishda aybdor deb topgani, ammo uni jinoiy javobgarlikdan ozod qilgani, aksincha, majburiy davolanishga joʻnatilgani maʼlum boʻldi.

Maʼmuriyat vakillarining soʻzlariga koʻra, Varlamovni Nijniy Novgorodda dafn etishga qaror qilingan. U Kandalaksha shahrida oʻzi bilan birga yashagan turmush oʻrtogʻi va 1985-yilda tugʻilgan oʻgʻlini qoldirgan.

Varlamova 30 kun ichida oʻldirilgan uchinchi Rossiya meri boʻldi. Ungacha Ingushetiyaning Nazran tumani hokimi Magomed Baraxoyev 2008-yil 17-noyabrda otib oʻldirilgan, Vladikavkaz meri Vitaliy Karayev ham 2008-yil 26-noyabrdagi otishmada halok boʻlgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Varlamova, Nina Konstantinovna". Yandex. Qaraldi: 21-may 2009-yil.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *Malpas, Anna*. „Mayor Stabbed To Death". *The Moscow Times* (18-dekabr 2008-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2009-yil.
**Tafiy**, baʼzan **Tafos** (qadimgi yunoncha: *Τάφιος*), Argos turkumidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Tafi yoki Teleboy qabilasining boshligʻi, Tafos orolining eponimi. Miken podsholigiga daʼvo qilgan.

Mifologiyada
------------

 Mikenda sher darvozasi
Afsonaning klassik versiyasiga koʻra, Tafiy Miken malikasi, Perseyningnabirasi boʻlgan Gippofoyning va Gippofoyni oʻgʻirlab, Exinad orollariga olib kelgan dengiz xudosi Poseydonlar oʻgʻli boʻlgan. Tafiy Mikenda tugʻilgan. Voyaga yetganida, u Akarnaniya sohilidagi Ion dengizida joylashgan Tafos orolini mustamlaka qildi. Tafiy bu yer aholisini teleboylar deb atagan, chunki Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, „u oʻz vatanidan uzoqqa ketgan" (tadqiqotchilar bu aniq yolgʻon etimologiya ekanligini taʼkidlaydilar). Keyinchalik, qahramon Mikenga qaytib keldi va oʻzining qarindoshi Elektrionga tegishli qirol hokimiyatiga boʻlgan huquqlarini talab qildi. Rad etilganidan soʻng, u Elektrion sigirlarini oʻgʻirlay boshladi va tezda urush boshlandi. Likimniydan tashqari qirolning deyarli barcha oʻgʻillari jangda halok boʻldi. Shundan soʻng, Elektrionning oʻzi teleboylar bilan urushga kirdi, ammo bu yurishda u tasodifan kuyovi Amfitrion qoʻlida halok boʻldi. Shunga qaramay, Tafiy Miken hokimiyatiga erisha olmadi.

Tafiyning oʻgʻli Pterelay edi, uning koʻplab oʻgʻillari Elektrion bilan urushda qatnashgan. Koʻpgina qadimshunoslar Psevdo-Apollodorning saqlanib qolgan qoʻlyozmalarida „Pterelay oʻgʻillari Tafiy bilan birga kelgan" soʻzlari xato deb hisoblashadi; aslida muallif „tafiyaliklar bilan" yozmoqchi boʻlgan va bu holatda Tafiy, aftidan, Miken taxti uchun kurashda qatnashmagan.

Muqobil nasabnomaga koʻra, Tafiyning otasi Gippofoning oʻgʻli Pterelay edi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Аполлодор Афинский 1972. sfn error: no target: CITEREFАполлодор\_Афинский1972 (help)
2. ↑  Taphios 2 1932. sfn error: no target: CITEREFTaphios\_21932 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Псевдо-Аполлодор*. Мифологическая библиотека*. Наука, 1972.
2. Kolf. Taphios 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
3. Kolf. Taphios 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
Koordinatalari: 41°48′20.159999999994″N 44°46′5.5200000000008″E﻿ / ﻿41.80559999999999832°N 44.768200000000000216°E﻿ / 41.80559999999999832; 44.768200000000000216GO

**Gruziya agrar universiteti** (gruzincha: *საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი*) — xususiy oliy taʼlim muassasasi hisoblanadi. 1929-yilda tashkil etilgan.

Tarixi
------

 Universitet rektori — Vaxtang Lejava
1917-yilda Politexnika institutining qishloq xoʻjaligi boʻlimida ikkita — qishloq va oʻrmon xoʻjaligi fakulteti mavjud edi. 1919-yilda Davlat universitetida qishloq xoʻjaligi fakulteti ochildi, uning negizida 1921-yilda agronomiya fakulteti tashkil etildi.

1929-yilda Tbilisi Davlat universitetining agronomiya fakulteti negizida Gruziya qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etildi.

1932-yilda Qishloq xoʻjaligi institutidan zoologiya fakulteti ajratilib, uning negizida Zootexnika veterinariya instituti tashkil etilib, 1959-yilda Gruziya veterinariya ilmiy-tadqiqot institutiga oʻtkazildi va Zootexnika-veterinariya tayyorlash va ilmiy-tadqiqot instituti deb nomlandi.

1970-yildan boshlab Gruziya qishloq xoʻjaligi institutida quyidagi fakultetlar mavjud edi: agronomiya; mevachilik, uzumchilik va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari texnologiyasi; ipakchilik; iqtisodiy; oʻrmon xoʻjaligi; qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish; sirtqi va qishloq xo‘jaligi mutaxassislarining malakasini oshirish fakulteti.

1999-yilda universitet *Gruziya Davlat zoologiya va veterinariya akademiyasi* nomini oldi. 2003-yildan u *Gruziya Davlat zoologiya va veterinariya universiteti* deb nomlanadi. Keyinchalik u Batumi davlat universitetining qishloq xoʻjaligi fakultetining bir qismini, shuningdek, mintaqaviy institutlar va filiallarni oʻz ichiga oldi, shundan soʻng u 2011-yildan boshlab *Gruziya agrar universiteti* sifatida tanildi.

1946-yilda Gruziya qishloq xoʻjaligi instituti SSSRdagi bir nechta universitetlarga berilgan Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni bilan taqdirlandi.

Bu Gruziyadagi tez rivojlanayotgan oliy oʻquv yurtidir. 2018-yilda oʻqishga kirgan abituriyentlarning oʻrtacha balliga koʻra, universitet Gruziyadagi 60 ga yaqin universitetlar orasida ikkinchi oʻrinni egalladi. Agrar universitetning hamkorlari 13 ta Yevropa, Amerika va Osiyodagi universitetlar, bu talabalarga universitetlararo almashinuv dasturlarida ishtirok etish imkonini beradi. Universitetda taʼlim bakalavriat, magistratura va doktorantura yo‘nalishlari bo‘yicha amalga oshiriladi.

2015-yil holatiga koʻra, u Gruziyadagi eng mashhur oʻnta universitet orasida toʻrtinchi universitet edi.

Tuzilishi
---------

* Qishloq xo‘jaligi va tabiiy fanlar fakulteti
* Muhandislik va texnologiya fakulteti
* Biznes boshqaruvi fakulteti

Rektorlar
---------

2016-yil avgust oyidan boshlab universitet rektori — Vaxtang (Vato) Lejava.

Manbalar
--------

1. ↑  „Топ-10 самых популярных университетов Грузии". 7-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2019-yil.
2. ↑  „Экономист Вато Лежава стал ректором Свободного и Аграрного университетов Грузии". 7-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2019-yil.

Havolalar
---------

* Universitet sayti (gruzincha)
**Nav almashtirish** - ekilayotgan ekinlar navlarini hosildorligi hamda boshqa qimmatli xoʻjalik belgilari ustun boʻlgan yangi navlar bilan almashtirish. Yangi navlar Davlat nav sinash komissiyasi tomonidan avvalgi navlarga qaraganda hosildorligi, hosilning yoki qayta ishlangan maqsulotning sifati, mashina ishlovi va yigʻishtirishga mosligi, noqulay sharoitga, kasallik va zararkunandalarga chidamliligi koʻrsatkichlari boʻyicha ustun boʻlgandagina almashtiriladi.

Har bir Nav almashtirish davri ekin turlarini takomillashtirishda yangi sifat bosqichi hisoblanadi. Oʻzbekistonda ekiladigan 105 dan ortiq gʻalla, don, moyli, texnika, yem-xashak, sabzavot, poliz, kartoshka, mevali, manzarali, oʻrmon va boshqa ekinlar turlari boʻyicha yangi chiqarilgan, tiklangan, chet mamlakatlardan keltirilgan oʻsimliklar Nav almashtirish ishlari ilmiy va tashkiliy asosga qoʻyilgan va Qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini sinash Davlat komissiyasi tomonidan olib boriladi.

Respublikada asosiy ekinlardan biri boʻlgan gʻoʻza boʻyicha 20-asrning 20-yillaridan boshlab 8-marta Nav almashtirish oʻtkazildi. Natijada almashtirilgan navlar hosildorlik, tola miqdori va sifati, tola chiqishi va tola uzunligi, kasallik va zararkunandalarga chidamlilik boʻyicha uzluksiz ustunlikni taʼminladi. Oʻzbekistonda Nav almashtirish davrlarida jami 170 ga yaqin gʻoʻza navlari rayonlashtirildi.

Oʻzbekistonda 1937—92 yillar davomida bugʻdoy boʻyicha 7-marta nav almashtirildi. Natijada yangi asr boshiga kelib don mustaqilligiga erishildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"**Tafsiri Jaloloyn**" (arab. تفسير الجلالين - "Ikki Jalol tafsiri") – Qur’onning klassik sunniy tafsiri. 

Dastavval Jaloliddin Mahalliy tomonidan yozila boshlangan va 1459-yilda uning vafotidan keyin 1505-yilda Jaloliddin Suyutiy tomonidan tugallangan. Shuning uchun uning nomi "ikki Jalol tafsiri" degan ma’noni anglatadi. Bir jilddan iborat ushbu tafsir sodda uslubi va ixchamligi tufayli bugungi kunda Qur’onning eng mashhur tafsirlaridan biri sifatida tan olingan.

"Tafsiri Jalolayn" koʻplab tillarga, jumladan, ingliz (ikki marta), fransuz, bengal, urdu, fors, malay, indoneziya, turk va yapon tillariga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Tafsir al-Jalalayn*, Altafsir.com, accessed 16 March 2014 Wayback Machine saytida arxivlandi (16-mart 2014-yil).
2. ↑  Al-Mahalli and Al-Suyuti*. Tafsir al-Jalalayn*. Translated by Dr. Feras Hamza. Louisville: Fons Vitae, 2008. ISBN 9781891785160.
3. ↑  Al-Mahalli and Al-Suyuti*. Tafsir al-Jalalayn*. Translated by Aisha Bewley. London: Dar al Taqwa, 2007. ISBN 978-1870582612.
4. ↑  „タフスィール・アル = ジャラーライン (ジャラーラインのクルアーン注釈)". *TUFS Library Online Public Access Catalog*. Qaraldi: 1-noyabr 2021-yil.
**1953 yil Sharqiy Germaniya qo'zg'oloni** ( nemischa: *1953 yil iyun* ) Sharqiy Germaniyada 1953-yil 16-17-iyun kunlari boʻlib oʻtgan qoʻzgʻolon. U 16 iyun kuni Sharqiy Berlindagi qurilish ishchilarining Sharqiy Germaniyadagi sovetlashtirish jarayonidagi ish kvotasiga qarshi ish tashlashi bilan boshlandi. Sharqiy Berlindagi namoyishlar ertasi kuni Sharqiy Germaniya hukumati va Sotsialistik birlik partiyasiga qarshi keng ko'lamli qo'zg'olonga aylandi, mamlakat bo'ylab 700 ga yaqin joylarda bir milliondan ortiq odam ishtirok etdi.  Turmush darajasining pasayishi va sovetlashtirishning mashhur bo'lmagan siyosatiga qarshi namoyishlar ish tashlashlar va namoyishlar to'lqiniga olib kelgan, ular osongina nazoratga olinmadi va Sharqiy Germaniya hukumatini ag'darish bilan tahdid qildi. Sharqiy Berlindagi qo'zg'olon Germaniyadagi Sovet qo'shinlarining tanklari va *Kasernierte Volkspolizei* tomonidan zo'ravonlik bilan bostirildi, 500 dan ortiq shahar va qishloqlarda namoyishlar yana bir necha kun davom etdi va halok bo'lgan ekan.

1. ↑  *Alison Smale*. „60 Years Later, Germany Recalls Its Anti-Soviet Revolt". *The New York Times* (17-iyun 2013-yil). Qaraldi: 18-iyun 2013-yil.
**Nava** — Afgʻonistonning Gʻazni viloyatining janubida joylashgan yirik tumanlardan biri. Bu 100 km janubda G'aznadan tog'li hududda. Tumanning shimoliy qismida Ab-i Istada sho'r ko'li joylashgan. 2002-yilda 100% pushtunlar boʻlgan Navaning aholisi 29 054 kishiga baholangan, ularning 45% ni 12 yoshgacha boʻlgan bolalar tashkil etgan  Tuman markazi — Nava qishlogʻi. Tumandagi harbiy amaliyotlar 2009-yil oktyabr oyida Washington Post  va New York Times  gazetalarida chop etilgan maqolalarda keltirilgan. Tuman 2017-yilning 17-iyuliga qadar Tolibon nazoratida edi.

Siyosat va boshqaruvi
---------------------

Geografiyasi
------------

Sog'liqni saqlash
-----------------

Ta'limi
-------

Demografiyasi
-------------

Infratuzilma
------------

Iqtisodiyot va qishloq xo'jaligi
--------------------------------

Aholining aksariyati qishloqlarda, loydan qurilgan uylarda yashaydi. Qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchilikdan jiddiy zarar koʻrdi. Suvning asosiy manbalari sayoz quduqlardir. Savdo va chorvachilik daromad manbai hisoblanadi. Poliklinikalar va maktablar, ularda ishlash uchun mutaxassislar yetishmaydi.

Taniqli odamlari
----------------

* Nur Muhammad Tarakiy (1978 yildan 1979 yilgacha Afg'oniston prezidenti)

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari
* G'azni viloyati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2006-yil.
2. ↑  *Chandrasekaran, Rajiv*. „In Helmand, a model for success?". *Washington Post* (22-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 24-oktabr 2009-yil.
3. ↑  *Boot, Max*. „There's No Substitute for Troops on the Ground". *New York Times* (21-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 24-oktabr 2009-yil.

Havolalar
---------

* Aholi punktlari xaritasi[*sayt ishlamaydi*] AIMS, 2002-yil may [ *<span title="Dead link tagged January 2016">o'lik havola</span>* ]

Andoza:Districts of GhazniAndoza:Ghazni Province
**Kirchhoff qoidalari** murakkab (tarvaqaylab ketgan) shahar davrlarini hisoblash uchun qo'llaniladi. Murakkab oqim usuli ushbu qoidalarni AC davrlarini hisoblash uchun tarqatishga imkon beradi.

Tarmoqlangan zanjirning istalgan qismidagi tok kuchini shu qismlardagi berilgan qarshiliklar va qoʻyilgan EYUK(elektr yurituvchi kuch)lar boʻyicha aniqlashga imkon beruvchi qoidalar. Oʻtkazgichlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi oʻzgarmas tok yoki kvazistatsionar tok (sekin oʻzgaradigan oʻzgaruvchi tok)lar va kuchlanishlar orasidagi munosabatlarni ifodalaydi. 1847-yilda Gustav Kirchhoff aniqlagan.

Tarmoqlangan zanjirda kamida uhoʻtkazgich tutashadigan har qanday nuqta tugun deb ataladi. Kirchhoffning birinchi qoidasiga koʻra, oʻtkazgichlarning uchlari tutashgan nuqta (tugun) da uchrashuvchi tok kuchlari 1k ning algebraik yigʻindisi nolga teng: £ Ik = 0, bunda k — tugunga kelib qoʻshilayotgan oʻtkazgichlar soni. Tugunga kelayotgan toklar musbat, undan chiqayotganlari manfiy deb hisoblanadi. Bu qoida elektr zaryadining saqlanish qonunini aks ettiradi. Kirchhoffning ikkinchi qoidasiga koʻra, oʻtkazgichlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi ixtiyoriy tanlangan har qanday berk konturda zanjirning tegishli qismlaridagi tok kuchlari 1K ning shu qismlar qarshiliklari R ga koʻpaytmalari yigʻindisi mazkur konturdagi EYUKlari yigʻindisiga teng, yaʼni X/tRk = X ek, bunda ya-konturning tegishli qismlari. Tokning yoʻnalishi bilan konturning yoʻnalishi soat mili yoʻnalishi boʻyicha boʻlsa va EYUK kontur yoʻnalishida tok hosil qilsa, tok va EYUK musbat, aks holda esa ular manfiy qiymatga ega boʻladi


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Niyoziy Muhammad Niyoz Abdulgʻofurbek** (19-asr) — uygʻur tarixchisi, shoir, tarjimon va xattot. 1851-yil umumiy tarixga bagʻishlangan "Qisas ul-gʻaroyib" asarini turkiy tilda yozgan. Asar muqaddima, xotima va 3 qismdan iborat. Asarning 1-qismida Chingizxon davrigacha boʻlgan voqealar bayoni; 2-qismida Chingizxon va uning avlodlari, Humoyungacha boʻlgan boburiylar tarixi bayoni; 3-qismda dastlabki 2 qismda zikr qilingan muhim voqealar tafsiloti yoritilgan. Asarga muallifning sheʼrlari ham kiritilgan. Shar-qiy Turkistonda koʻchirilgan bir nus-xasi Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining SanktPeterburg boʻlimida saqlanmoqda (inv. № 106). N. Mirza Muhammad Haydarning "Tarixi Rashi-diy" asarini forschadan uygʻurchaga tarjima qilgan (1837). Tarjimaga nasriy, sheʼriy bosh soʻz va xotima kiritilgan. Tarjimaning muallif qoʻlyozmalari Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining Sankt-Peterburg boʻlimida saqlanmoqda (inv. № 120, №121, №192). N. fors tilidan koʻpgina sheʼrlarni uygʻur ti-liga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nival mintaqa**, mangu qorlar mintaqasi — togʻlardagi eng yuqori tabiiy balandlik mintaqasi; odatda, qor chizigʻidan yuqorida joylashgan boʻladi. Qutbiy va undan quyiroqdagi oʻlkalarda dengiz sathiga qadar yoyilgan. Qor boʻronlari va qor koʻchkilari sababli hamda muz tillarining yanada quyiroqqa siljishidan Nival mintaqa elementlari qor chizigʻidan ham pastroqqa tushishi mumkin. Markaziy Osiyodagi togʻlarning choʻl zonasida Nival mintaqa chegarasi eng yuqori (ayrim joylarda 6500 m dan baland )dan oʻtadi. Nival mintaqa landshafti uchun qor uyumlari va muzliklar, qoya va qurumlar xos. Sovukdan fizik nurash jarayonlari jadal kechadi. Organik hayoti yaxshi rivoj topmagan. Oʻsimlik qoplami (mox, lishaynik va baʼzi yuksak oʻsimliklar) juda siyrak, hayvonlar kam uchraydi; faqat qush va hasharotlarning ayrim turlari muqim yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chiltoʻgʻon** (aslida nomi Chilchoʻptoʻgʻon, yaʼni Chilpoya — yogʻochdan yasalgan qirq oyok^i toʻgʻon) — qad. gidrotexnika moslamasining maxsus turi. "Chorpoya — toʻrt oyoq", "sepoya — uch oyoq" turlari ham boʻlib, daryo, soy va kanal (shohariq) sohillarini mustahkamlash, toʻgʻon yoki suvayirgʻichlar barpo etishda foydalanilgan. Chilpoya toʻsinga ayri shaklida yogʻochda qator qirqta oyoq oʻrnatilib yasalgan.

CH. — chilpoyali chilchoʻptoʻgʻon Toshkent shahrining asosiy suv manbai Kaykovus kanali. ustiga oʻrta asrlarda qurilgan. Sebzor va Koʻkcha daha yerlarini suv bilan taʼminlovchi suvayirgʻich — bosh toʻgʻon hisoblangan. Hozirgi Ch. oʻrnida Taxtapul suv taqsimlovchi gidrotexnika inshooti barpo etilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**1956-yil iyun advokatlari haykali, (**Pomnik Advokatów Czerwca 1956) — Poznan shahrida (Polsha) Stanislaw Geimowski koʻchasida tuman prokuraturasi yaqinida joylashgan yodgorlik. Yodgorlik 1956-yilgi Poznan norozilik namoyishlari ishtirokchilarining sudida ishtirok etgan advokatlarga bagʻishlangan.

Tarixi
------

Yodgorlik 2010-yil 19-iyunda Poznandagi iyun voqealarining 54-yilligi arafasida ochilgan edi.

Yodgorlik muallifi — Poznan tasviriy sanʼat akademiyasining professori rassom Anjey Kuzakovskiy.

Yodgorlik oʻz hamkasblarini xotirlashga qaror qilgan Poznan advokatlari kengashi tomonidan moliyalashtirildi. Yodgorlikning ochilishida, Poznan shahri meri, umumiy sud tizimi vakillari, faxriylar va Poznan shahri aholisi ishtirok etdi.

Yodgorlikdagi yozuv:

> ADWOKATOM / NIEZŁOMNYM OBROŃCOM W PROCESACH CZERWCA 1956 / I PROCESACH POLITYCZNYCH.
> 
>  (Advokatlarga, 1956-yilgi sud va siyosiy jarayonlarning ishonchli himoyachilariga)
> 
>

Havolalar
---------

* Pomnik niezłomnych prawników czasów PRL Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-09-09). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan(pol.) )
* Poznań: w maju pomnik adwokatów Czerwcaʼ56 Arxivnaya kopiya (pol.) )

Manbalar
--------

1. ↑  „Poznań: w maju pomnik adwokatów Czerwca'56" (pl). *poznan.wyborcza.pl*. 29-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Odsłonięcie Pomnika Adwokatów – Obrońców Bohaterów Powstania Poznańskiego w Czerwcu 1956 r. – Poznań, 19 czerwca 2010" (pl). *ipn.gov.p*. 29-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Poznań pamięta". *polska1918-89*. 31-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2020-yil.
**Lipesk gazeta** — Lipeskdagi nashriyot.

Taʼsischi:Lipesk viloyati axborot siyosati boshqarmasi hisoblanadi.

U bir nechta nashrlar va onlayn ommaviy axborot vositalarini nashr etadi: Lipetsk gazetasi, Lipetsk sport gazetasi, Oltin kalit, Lipetsk viloyati jurnalining FACES, Petrovskiy koʻprigi adabiy jurnali, Lipetskmedia internet portali, onlayn yoshlar jurnali.

2008-yil sentyabr oyida „Lipesk gazetasi"ning viloyatdagi tahririyati davlat muassasasi negizida tashkil etilgan.

„Lipesk gazeta" nashriyotining barcha ommaviy axborot vositalari mintaqaviy va federal kun tartibini har tomonlama yoritishga, mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy rivojlanishiga yordam berishga qaratilgan. Ularning ustuvorligi sifatli jurnalistika hisoblanadi, barchasi muhim ijtimoiy ahamiyatga ega funktsiyani bajaradi.

„Lipesk gazeta" nashriyotiga kiritilgan ommaviy axborot vositalari, shuningdek, xoldingning alohida jurnalistlari bir necha bor mintaqaviy, mintaqalararo va butun Rossiya ijodiy tanlovlari gʻoliblari boʻlishgan. „Lipesk gazetasi" (oʻsha paytda „Lenin bayrogʻi" deb nomlangan) 1968-yilda „Shon-sharaf belgisi" ordeni bilan taqdirlangan. 2016-yilda „Oltin kalit" bolalar gazetasi ommaviy axborot vositalari sohasida Rossiya Federatsiyasi hukumati mukofoti bilan taqdirlandi. „Lipesk gazeta" sharhlovchilari Isaak Rosenfeld va Aleksandr Kosyakinga professional hamjamiyatning nufuzli mukofoti — Jurnalistlar uyushmasi „Rossiyaning Oltin qalam" mukofoti topshirildi.

Nashriyot direktori — Andrey Vladimirovich Bogdanov hisoblanadi.

Nashrlar
--------

= "Lipesk gazetasi"
-------------------

**"Lipesk gazeta"** — Lipetsk viloyatining asosiy gazetasidir. Taʼsischilar: Lipesk viloyati Axborot siyosati boshqarmasi, Deputatlar viloyat kengashi, OBU „Lipetsk gazetasi" nashriyoti hisoblanadi.2021-yil avgust oyida Lipesk gazetasi „10 ta eng yaxshi rus gazetasi" Butunrossiya tanlovi gʻolibiga aylandi. 

**"Oltin kalit"** — Lipesk viloyati bolalar jurnali hisoblanadi. U1993-yil noyabr oyida tashkil etilgan. 2008-yildan „Lipetskaya gazeta" nashriyotining aʼzosi.

„Oltin kalit" bolalarning intellektual rivojlanishi uchun universal nashrdir. „Oltin kalit" gazetasi jurnalistlari „Galichya Gora" qoʻriqxonasi xodimlari bilan birgalikda „Russula" ekologik ilovasiga ega.

Jurnalda bolalarga gazeta illyustratsiyasi sanʼatini o‘rgatuvchi „Rasmkorlar maktabi" mavjud.

Bosh muharrir — Sofya Nikolaevna Milyutinskayadir.

Oyiga bir marta 48 A-4 sahifada nashr etiladi. Tijorati 8 600 nusxa chop etiladi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  V Lipeske teper est sovremennaya tipografiya[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка // Липецкие новости. — 9 yanvarya 2007
2. ↑  „Как лучшие газеты сделать еще лучше". *lg.lpgzt.ru*. Qaraldi: 27-avgust 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Распоряжение Правительства Российской Федерации от 3 декабря 2016 года № 2584-р «О присуждении премий Правительства Российской Федерации 2016 года в области средств массовой информации»" (PDF).  Официальный сайт Правительства Российской Федерации (9-dekabr 2016-yil). 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-yanvar 2017-yil.