recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**"Xolokost qurbonlari"** — yodgorligi Bender shahridagi yodgorlik binosi boʻlib, yahudiylarni taʼqib qilish va yoʻq qilish siyosati doirasida Ulugʻ Vatan urushi davrida nemis-rumin bosqinchilari tomonidan oʻldirilgan Benderi yahudiylari xotirasiga bagʻishlangan.

1966-yildayoq Isroildan kelgan bir guruh Bender aholisi Holokost qurbonlariga haykal oʻrnatishni soʻrab Bender shahar kengashiga murojaat qilgan. Aslida shunday loyiha allaqachon tayyor edi, lekin uni amalga oshirish uchun yetarli mablagʻ yoʻq edi va maʼmuriyat bu soʻrovni rad etdi. Ammo, maʼlum vaqt oʻtgach, 2002-yilda „Hesed Jozef" sobiq direktori Vladimir Borisovich Guryevning saʼy-harakatlari tufayli yodgorlik oʻrnatildi. Unga Moldovadagi „Soxnut" PPEA direktori Vladimir Yuryevich Igelnik va G. Badanova nomidagi kurash boʻyicha SDYUSSHOR direktori Iosif Abramovich Geris faol yordam berdi. Haykal uchun eng yaxshi loyiha tanlovida „Hesed Jozef" xayriya markazi tarbiyalanuvchisi Aleksandr Leibovich gʻolib chiqdi. Uni Tiraspol bosh meʼmori Aleksandr Narolskiy va haykaltarosh Mixail Solovey toshga muhrladi. Bender yahudiy jamiyati raisi Yuriy Mendelevich Grinfeld loyihani amalga oshirishni moliyaviy taʼminladi. Yodgorlik uchun goʻyoki qon sepilgandek qora granit tanlangan. U 2002-yil 23-iyunda ochilgan. Yodgorlik „Oktabr" bogʻida Dnestr daryosi qirgʻogʻidagi daryo stantsiyasi binosiga olib boradigan zinapoyada joylashgan (Tkachenko koʻchasi).

Tavsifi
-------

Yodgorlik qon tomchilariga oʻxshash qizil nuqtalar boʻlgan qora granitdan yasalgan boʻlib, goyo jallod devorini ifodalaydi. Toshda Dovud yulduzi, menora va uning ustidagi raqamlar oʻyib yozilgan: „1941". Yodgorlik poyida quyidagi soʻzlarga koʻz tushadi: „Natsizm qurbonlarining barchasi ham yahudiy emas, ammo yahudiylarning hammasi fashizm qurboni boʻlgan".

Tarixi
------

1941-yil 23-iyulda Qizil Armiya Benderni tark etgan. Ishgʻol boshlangandan soʻng darhol shaharda getto tashkil etilgan. Bender qal’asi yaqinidagi xandaqda 58 yahudiy otib oʻldirilgan, koʻplab yahudiylar Bender chekkasida oʻldirilgan. 1941-yil 31-avgustda Germaniya va Ruminiya Benderda imzolagan kelishuvga muvofiq, yahudiylar Transnistriya kontslagerlariga deportatsiya qilinishi lozim edi. Transnistriyaı ishgʻol hududi Gitler va Ruminiya diktatori Ion Antonesku buyrugʻi bilan tashkil etilgan. Bu yerda 380 mingdan 600 minggacha yahudiy va boshqa millat vakillari hayotdan koʻz yumgan.

Yodgorlik 2008-yil sentabr oyida vandallar xurujiga uchrab buzib tashlangan.

2012-yil sentabr oyida yana bir marotaba vandalizm harakati sodir etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *ntv.ru.* „Вандалы разбили памятник жертвам Холокоста" (ru). *НТВ*. Qaraldi: 16-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „В Бендерах осквернен памятник жертвам Холокоста" (ru). *Новый День* (8-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „Вандалы в очередной раз осквернили памятник жертвам Холокоста в Бендерах" (ru). *Новый День* (18-sentabr 2012-yil). 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „БЕНДЕРЫ 1408-2008. Памятник жертвам Холокоста".  bendery.su. 18-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2012-yil.
**Sutka** — Rossiya Federasiyasining Yaroslavl viloyatidagi daryo, Volga og'zidan 2764 km uzoqlikda Ribinsk suv omboriga quyiladi.

Daryoning uzunligi 81 km. Suv havzasining maydoni 609 km².

Gidrografiya
------------

Sutka Myshkinskiy tumanining janubiy qismidagi Kozmodemyanka trakti yaqinidagi botqoqdan chiqadi va janubi-sharqga oqadi. Mishkinskiy tumani Ushakovo qishlog'i yaqinida daryo keskin shimolga buriladi; Azherovo qishlog'i yaqinida Ribinsk suv omborining Volga shoxiga oqadi .

Ilgari, daryo Mishkinskiy tumanini Mologskiy tumanidan quyi oqimdan ajratib, ikki tarmog'i bilan Volgaga oqib tushardi .

Daryo oʻzanining kengligi 10–25 m, chuqurligi 0,5–4,5 m .

Iqtisodiy va rekreasion qiymati
-------------------------------

Daryoning pastki qismi Ribinsk suv omborining orqa suv omborida joylashgan bo'lib, bu qismga Volga bo'ylab sayohat qiluvchi kemalar kirishlari mumkin. O'n kilometrlik uchastka ( Verxne-Nikulskoye qirg'og'idan ) Rossiya Federasiyasining suv yo'llari ro'yxatiga kiritilgan .

Oʻrta va quyi oqimda daryo vodiysi dam olish va baliq ovlashga mos keladijozibador .

Tarixiy ma'lumotlar
-------------------

19-asrda daryo bo'ylab 50 mil yuqori oqimga yog'och oqozishgan; shuningdek, Sutkada 5 tegirmon ham ishlagan. Sohil boʻyida 57 ta qishloq boʻlgan .

Daryoning quyi oqimida, Shestixino qishlog'i hududida yuvilgan tog' jinslari qirg'oqlarida ammonit faunasi bilan yura qumlari paydo bo'lib turadi.

Irmoqlari
---------

* 40 km: Terenka daryosi (lv)
* 51 km: Lomixa daryosi (lv)

Adabiyot
--------

* Гречухин В. А.*. На реках неславных*, 1500 экз, Рыбинск: Рыбинское подворье, 2002. ISBN 5-85231-116-2.  (о реках Сутка, Ильд, Чеснава)

1. 1 2 3 4 5 6  „Река Сутка". *www.yaroslavskiy-kray.com*. Qaraldi: 16-mart 2020-yil.

 — Ярославский край.
2. ↑  „Перечень внутренних водных путей Российской Федерации". 5-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2020-yil.
Yodgorlikning orqa tomoni
 Oyoqdagi izlar
**Xolokost qurbonlari yodgorligi — Donetsk da Xolokost** xotirasiga ornatilgan. Yodgorlik Donetskning ilgari Oq karyer deb atalgan Leninskiy tumani hududida joylashgan. Ulugʻ Vatan urushi davrida Oq karyer hududida yahudiy gettosi tashkil etilgan va unda 3 ming yahudiy oilasi saqlangan. Ularning barchasi natsistlar tomonidan oʻldirilgan.

Yodgorlik mualliflari — haykaltarosh Yuriy Ivanovich Baldin va meʼmor Pavel Isaakovich Vigdergauzlardir.

Yodgorlikning old tomonida menora tasviri bor va unda quyidagi yozuvni oʻqish mumkin:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Qurbonlarga
Xolokost
1941-1943

HA, ULARNING RUHLARI KO'TARILADI... | "|

Yodgorlikning orqa tomonida Dovud yulduzi oʻyilgan va quyidagi yozuvlar tushirilgan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu erda oq karerada fashistlar istilosi paytida yahudiy getto bo'lgan. Bu erdan 4-4 ming yahudiy-keksa odamlar va bolalar, erkaklar va ayollarning minalar magistrallariga so'nggi qayg'uli yo'l boshlandi. natsistlar qo'lida begunoh vafot etganlarning abadiy xotirasi | "|

Yodgorlikka turli oʻlchamdagi yalongʻoch va poyabzal kiygan inson izlari yetaklaydi.

Yodgorlikning ochilishi 2006-yil 22-dekabrga rejalashtirilgan edi, ammo 19-dan 20-dekabrga oʻtar kechasi yodgorlik tahqirlandi — unga svastika chizib ketildi. Shu tufayli ochilish marosimi qoldirildi va 2006-yil 26-dekabrda boʻlib oʻtdi.

Yodgorlikni yaratish tashabbusini „Ukraina-Isroil" jamiyati ilgari surgan. Yodgorlikni qurish uchun mablagʻ xayriya hisobidan yigʻilgan. Xayriya qilganlar orasida „Xesed-Tsedaka" xayriya jamgʻarmasi, Donetsk shahar yahudiylar jamoasi, A. N. Rizhenkov, A. S. Zotov, A. I. Sosis, G. Ye. Kudenko, D. S. Kroll, G. V. Seroshtan, A. Z. Gluxov va boshqalar bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „И снова фашистская свастика". 20-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.
2. ↑  „В Донецке открылся оскверненный нацистами накануне памятник жертвам Холокоста". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.

Havolalar
---------

 

* „«В Донецке открылся осквернённый нацистами накануне памятник жертвам Холокоста»". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.



* „И снова фашистская свастика". 20-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.



* „В Донецке увековечили память жертв Холокоста". 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2008-yil.
Choy plantatsiyasi Java, Indoneziya
**Qora choy**, shuningdek, turli xil **Sharqiy Osiyo** tillarida qizil choy deb tarjima qilingan, oolong, sariq, oq va yashil choylarga qaraganda ko'proq oksidlangan choy turidir. Qora choy, odatda, boshqa choylarga qaraganda kuchliroqdir. [1][2]*[3]*

  

Dastlab Xitoyda paydo bo'lgan ichimlikning nomi

红茶( "qizil choy") deb nomlangan. Bugungi kunda ichimlikning Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyoda, ham iste'molda, ham yig'im-terimda, shu jumladan Xitoy, Yaponiya, Koreya va Singapurda keng tarqalgan.[2] Shunga o'xshash variantlar Janubiy Osiyo mamlakatlarida ham mavjud.

Yashil choy odatda bir yil ichida o'z ta'mini yo'qotsa, qora choy bir necha yil davomida o'z ta'mini saqlab qoladi. Shu sababli, u uzoq vaqtdan beri savdo-sotiqning asosiy tovari bo'lib kelgan va qora choyning siqilgan yoki tekislangan barglari amalda Mo'g'uliston, Tibet va Sibir davlatlarida valyuta sifatida ishlatilgan( 19-asrga qadar.

Odatda, yuvilmagan qora choylar ular ishlab chiqarilgan mintaqa nomi bilan ataladi. Ko'pincha, turli mintaqalar o'ziga xos ta'mga ega choylarni ishlab chiqarish bilan mashhur.

Ziravorlar bilan qora choy
Ko'plab tayyor qora choylar turli xil qora choy aralashmalaridan iborat. Bundan tashqari, ichimlik olish uchun qora choy ko'pincha boshqa o'simliklar yoki atirlar bilan aralashtiriladi.

1. ↑  Heiss, Mary Lou*. The Story of Tea: A Cultural History and Drinking Guide*. Potter, 2011. ISBN 978-1607741725.
**Tenardit**, glauber tuzi (frans. kimyogari Tenar nomidan) — sulfidlar sinfiga mansub evaporitlarga xos mineral (Na2SO4). Mexanik aralashma tarzida kam miqdorda K, Mg, C1, Vg, N2O, CaSO4 uchraydi. T. rombik singoniyada, yuqori trali fazasi — metatenardit geksagonal singoniyada kristallanadi. Orolli strukturaga ega, Na — poliedrlar sinchidan iborat, ular oʻzaro SO4 tetraedrlar bilan bogʻlangan. Rangsiz, shaffof kristallari dipiramidal yoki plitasimon shaklda boʻladi. T. fumarol faoliyatining maxsuli boʻlib, shoʻr suvli koʻllar va qoʻltiqlarda choʻkindi sifatida hamda quriyotgan shoʻr koʻllarda mirabilit, epsolit, astraxanit, gips bilan birga yoki mobilitning suvsizlanishi jarayonida hosil boʻladi. T.ning sut rangli oppoq donador agregatlari kengtarqalgan. Suvda yaxshi eriydi, taʼmi taxirshoʻr, moʻrt, shishasimon yaltiraydi. Qattiqligi 2,5—3, zichligi 2,7 g/sm3. T. oʻta toʻyingan eritmalardan 32,4° da ajralib chiqadi. NaCl boʻlganda ancha past (—13,5°S gacha) trada kristallanadi. T. QoraboʻgʻozGoʻl (Turkmaniston), Qulunda dashtidagi Mormishan koʻllari, Qozogʻiston shim.sharqi va Oʻzbekistonning Qoraumbet va Kushkantogʻ konlarida mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sitogenetika** (sito... va genetika) — genetikaning bir sohasi; irsiyat va oʻzgaruvchanlik qonuniyatlarini hujayra va subhujayra (asosan xromosoma) darajasida oʻrganadi. S.ning nazariy asoslari 20-asr boshlarida shakllangan irsiyatning xromosoma nazariyasi hisoblanadi. S.ning rivojlanishi davomida belgilarning ajralishi va mustaqil taqsimlanishi, genlarning birikib irsiylanishi va krossingover hodisalarining sitologik asoslari ochib berildi. Genetik qarindoshlikning koʻrsatgichi hisoblangan xromosomalar konyugatsiyasining oʻrganilishi natijasida yapon sitogenetigi X. Kixara sitogenetik metodlardan biri boʻlgan genom analiz metodini ishlab chiqdi (1924). Xromosomalar tarkibi va holatini tahlil qilish natijasida mitoz va meyoz jarayonida xromosomalar toʻplamida chuqur oʻzgarishlar roʻy berishi aniqlangan. S.da elektron mikroskopiya, rentgenostruktura tahlili va boshqa zamonaviy metodlarning qoʻllanishi xromosomalarning nozik tuzilishi toʻgʻrisidagi tasavvurlarni kengaytirdi; xromosoma moddasi (xromatin)ni tadqiq qilishga, replikatsiya, transkripsiya va translyatsiya jarayonlarida xromosomalar funksiyasini aniqlashga imkon berdi. S. dalillari kariotiplar evolyutsiyasi, yaʼni tur hosil boʻlishini tushunib olishda, qishloq xoʻjaligi va tibbiyotda organizmda kechadigan jarayonlarni asoslab berishda ahamiyatga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qora dogʻli qumbaliq** (*Gobio nigrescens*) — qumbaliqlar oilasiga mansub kichik baliq. Afgʻoniston, Eron va Turkmaniston hududidan oqib oʻtuvchi Hari daryosida uchraydi. Turkmaniston janubida joylashgan Kopetdogʻ togʻidagi shimolga oquvchi togʻ daryolarida ham uchrashi mumkinligi taxmin qilinadi. 2020-yilda ilk marotaba Amudaryo havzasida, jumladan Zarafshon daryosining oʻrta va quyi oqimida uchrashi aniqlandi. Daryo qirgʻogʻidagi unchalik chuqur boʻlmagan, tagi qumli, loyli, oʻsimlik va ozuqa boy boʻlgan suvlarda uchraydi.

Tashqi tuzilishi
----------------

Chuchuk suv baligʻi. Uzunligi 4,6-10,6 sm. Tanasi tangachalar bilan qoplangan. Tanasining orqa tomoni zaytunrang jigarrangdan to kumushranggacha. Boshining yuqori tomoni toʻq kulrang, yon tomonlari qoʻngʻir-kulrang yoki sargʻish. Tanasining yon tomonida 9-11 tagacha yumaloq yoki gorizontal choʻzilgan qora dogʻlar mavjud. Yon chizigʻidagi tangachalar soni 38-40 ta. Orqa suzgich qanotidagi nurlangan shu’lalar soni — 7, anal suzgich qanotida esa 6 ta. Halqum tishlari 3,5-5,3 ta. Umurtqa pogʻonalari soni 38-39 ta.

Qora dogʻli qumbaliq morfologik belgilariga koʻra oʻziga geografik jihatdan eng yaqin boʻlgan Sirdaryo havzasida uchraydigan Turkiston qumbaligʻiga yaqin turadi. Undan dum bandining baland boʻlishi, koʻkrak qismida tangachalarning yoʻqligi kabi belgilar bilan farqlanadi.

Taksonomiyasi
-------------

Qora dogʻli qumbaliq ilk marotaba 1861-yilda Keyserling tomonidan Hari daryosining Afgʻoniston qismidan *Bungia* urugʻida fanga kiritilgan. Keyinchalik bu urugʻ *Gobio* urugʻining sinomini deb koʻrila boshlandi. Shu bilan birga *Bungia nigrescens* ham oddiy qumbaliq (*Gobio gobio*) ning sinonimi sifatida malakalandi. Keyinchalik Hari daryosidagi qumbaliq Turkiston qumbaligʻi deb hisoblana boshlandi, biroq soʻnggi molekulyar tekshiruvlar natijasida ushbu qumbaliq aslida qora dogʻli qumbaliq ekanligi, u Turkiston qumbaligʻidan morfologik va molekulyar jihatdan farq qilishi maʼlum boʻldi.

Yangi populyatsiyasi
--------------------

Yaqinda Oʻzbekiston suv havzalariga amalga oshirilgan ekspeditsiya davomida Zarafshon daryosining oʻrta va quyi oqimida qora dogʻli qumbaliqning uchrashi aniqlandi. U bilan birga avvallari Oʻzbekiston suv havzalarida uchramagan Sibir qumbaligʻining ham uchrashi qayd etildi. Bungacha Oʻzbekiston suvlarida qumbaliq urugʻidan faqatgina Turkiston qumbaligʻi tarqalganligini maʼlum edi xolos.

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4 5 6 7  Mousavi-Sabet, H.; Ganjbakhsh, B.; Geiger, M. F.; Freyhof, J. F. (2016). "Redescription of *Gobio nigrescens* from the Hari River drainage (Teleostei: Cyprinidae)". *Zootaxa* **4114** (1): 71–80. doi:10.11646/zootaxa.4114.1.4. .
2. 1 2 3 4 5 6  Coad, B.W. (2019). "Review of the gobionids of Iran (Family Gobionidae)". *Iran. J. Ichthyol* **6** (1): 1–20. doi:10.22034/iji.v6i1.325. .
3. 1 2 3 4  Sheraliev, B.; Allayarov, S.; Peng, Z. (2020). "First records of *Gobio nigrescens* and *Gobio sibiricus* (Cypriniformes: Gobionidae) from the Amu Darya River basin, Uzbekistan". *Journal of Applied Ichthyology* **36** (2): 235–239. doi:10.1111/jai.14019. .
| Тенему  iyerogliflari |
| --- |
| misrcha:  |

**Tenemu** (shuningdek, **Tenem**) qadimgi Misr mifologiyasining androgin xudosi boʻlib, qorongʻulik, gʻoyib boʻlish bilan bogʻliq. Boshqa baʼzi manbalarga koʻra Tenemu va Tenemuit salbiy xudolar boʻlgan va Ogdoad tomonidan qarshilik koʻrsatgan ibtidoiy xaos panteoniga (Isfet) tegishli — elementlarning, ijodiy kuchlarning timsoli.

Polshalik arxeolog va misrologga koʻra, bu xudolar juftligi dastlab Germopol Buyuk Sakkizligining (Ogdoada) bir qismi boʻlgan, ammo keyinchalik Fiva ruhoniylari taʼsiri ostida Amon va Amaunet tomonidan siqib chiqarilgan. Xuddi shunday pozitsiyani London Universitet kollejining faxriy aʼzosi Lusiya Galin ham bildiradi (inglizcha: *Lucia Gahlin*): uning talqinida Tenemu oʻzining ayol gipostazi bilan Ogdoadning bir qismi boʻlib, bevosita Amun bilan aniqlangan va Ennead bilan chambarchas bogʻlangan.

Shu bilan birga Strasburg universitetining faxriy professori, Misrning Rim va Ptolemey davrlari boʻyicha mutaxassisi Ogdoadning toʻrtta obyekti va Sarkofag matnlaridagi nomlar oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri parallellik oʻrnatish notoʻgʻri ekanligini taʼkidlaydi, chunki ular butunlay boshqacha kontekstga ega va Misr tarixining turli davrlariga tegishlidir.

Uning ayol shakli — Tenemuit. Sarkofag matnlarida tilga olingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *The Egyptian World*. Routledge, 2007. ISBN 0415427266.
2. 1 2  „Древний Египет. Мифы, религия, поэзия. Древнеегипетская литература" (ru). *www.bibliotekar.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
3. 1 2 3  Dunand F. Zivie-Coche Ch.*. Gods and Men in Egypt: 3000 BCE to 395 CE*. Cornell University Press, 2004. ISBN 080144165X.
4. ↑  Myśliwiec K.*. Eros on the Nile*. Cornell University Press, 2004. ISBN 0801440009.
ʻʻʻKatsudonʻʻʻ (yaponcha: *カツ丼*?) Yevropa-yapon oshxonasining goʻshtli taomi, domburining eng ommalashgan turi.

Nomlanishi
----------

Taomning nomi ikki soʻzdan olingan: tonkatsu (choʻchqa kotleti) va domburi (ustiga garnir solingan katta kosadagi guruchdan iborat taom).

Taom
----

Bir porsiyasi bir piyola guruch va yaxshilab pishirilgan choʻchqa goʻshtidan iborat. Kotletni tuxumga oldindan botirib olish yoki pishirgandan keyin ustidan sous quyish mumkin. Taomga sabzavotlar va turli ziravorlar ham qoʻshsa boʻladi.

Katsudonning mintaqaviy turlari mavjud: «qizil miso» (yaponcha: *赤味噌*?) bilan Nagoya ʻʻmiso-katsu(don)ʻʻi (yaponcha: *味噌カツ丼*?), fransuzcha sousi bilan Okayama ʻʻdemi-katsu(don)ʻʻi (yaponcha: *デミカツ丼*?) va boshqalar.

Ommaviy madaniyatda
-------------------

Katsudon maktab oʻquvchilari va talabalar orasida mashhur: «yutib chiqmoq» (yaponcha: *勝つ*?) soʻzi taom nomiga ohangdosh, shuning uchun katsudon imtihonlardan oldin tanovul qilinadi.

Yaponiyada jinoyatchi politsiya boʻlimida yoki tergov xonasida bir piyola katsudon yesa, albatta tavba qiladi, degan shahar afsonasi mavjud.

* Soya sousi va yashil piyoz solingan bir piyola katsudonSoya sousi va yashil piyoz solingan bir piyola katsudon
* Tovuqli katsudonTovuqli katsudon
* Choʻchqa goʻshtli katsudonChoʻchqa goʻshtli katsudon

Manbalar
--------

1. ↑  Smil V. Kobayashi K.*.*. ISBN 9780262017824.
2. ↑  Frederic L. Roth K.*.*. ISBN 9780674017535.
3. ↑  *The East*. East Publications, 1991 — 27 bet.
4. ↑  Herbst R. Herbst S.T.*.*. ISBN 9781438076218.
5. ↑  *日本を知る105章*, Korona bukkusu. Heibonsha, 2001.
6. ↑  „Miso-katsu" (deadlink).  NAGOYA CONVENTION & VISITORS BUREAU. 7-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2016-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-09-07).
7. ↑  „デミカツとは？".  Okayama Visitors & Convention Association. 7-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2016-yil.
8. ↑  Dobson H.*.*. ISBN 9781134355563.
9. ↑  „警察のホント・ウソ" (deadlink).  岡山県警察. 22-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2022-yil.
**Qora ildiz chirishi** - oʻsimliklarning zamburugʻ kasalligi, oʻsimlik toʻqimalarini yemiradi va qoraytiradi. Madaniy va yovvoyi oʻsimliklarning 100 ga yaqin turida uchraydi. Parazit zamburugʻlar va tuproq bakteriyalari qoʻzgʻatadi. Kartoshka, pomidor, qulupnay, uzum, sabzini, tamaki ildizi, paxta tolasini zararlaydi. Kartoshka tuganagi Qora ildiz chirishich.ni bakteriya qoʻzgʻatadi, tuganak oʻrtasi chiriydi, poʻsti qorayadi, yoriqlardan qora suyuqlik chiqadi. Kasallik dalada boshlanib, yigʻib-terib olinganidan keyin ham davom etadi. Pomidor Qora ildiz chirishich.da (zamburugʻ keltirib chiqaradi) koʻk mevalarida qora dogʻlar paydo boʻladi. Tuproqda, zararlangan mevalarda saqlanib qoladi. Gʻoʻza zamburugʻ bilan zararlanadi. Zamburugʻ gʻoʻza qoldiqlarida saprofit sifatida rivojlanadi. Iqlim sharoiti qulay boʻlganda ildizning zararlangan qismi orqali ichiga kiradi, parazitlik qilib, oʻsimlik hisobiga oziqlanadi. 8—33° temperaturada rivojlanadi. Kasallik avgustning 2-yarmida toʻsatdan soʻlish bilan boshlanadi, barglar bir necha vaqt yashil rangda boʻlib, tarangligini yoʻqotadi, ammo toʻkilmaydi. Ildiz boʻgʻzi yoʻgʻonlashib, shakli oʻzgaradi. Ildiz boʻgʻzi toʻqimasi boʻylama kesilganda 5—10 sm dan qizil qoʻngʻir rang koʻrinadi. Paxta hosildorligini 15—20% gacha kamaytiradi.

Kurash choralari: oʻsimliklarga bordo suyuqligi purkash, zararlangan oʻsimlik qoldiqlarini yoʻqotish; oʻsimlik poyalarini ildizi bilan yigʻib olish; yerni chuqur shudgorlash.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katni** rasmiy ravishda **Murvara** — Hindistonning Madxya- Pradesh shtatidagi Katni daryosi boʻyida joylashgan shahar. Bu Katni tumanining maʼmuriy shtabidir. Markaziy Hindistonning Maxakoshal mintaqasida joylashgan.

Demografiyasi
-------------

Hindistonning 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Katnda 221,875 nafar aholi boʻlgan. Samarali savodxonlik 87,43% ni tashkil etdi; erkaklar savodxonligi 92,77%, ayollar savodxonligi 81,64% ni tashkil etdi.

Transporti
----------

Eng yaqin aeroport — Jabalpur hisoblanadi .

Katni sharqqa Satnaga, shimoliy tomonga Binaga, janubiy tomonga Chhattisgarhdagi Bilaspurga va gʻarbiy tomonga Jabalpurga ketayotgan poyezdlar uchun asosiy tutashuv nuqtasidir. Unga toʻrtta asosiy tutashuv stantsiyalari xizmat koʻrsatadi, xususan, Katni Junction, New Katni Junction, Katni Murvara va Katni South mos ravishda sharqiy, janubiy, shimoliy va gʻarbiy tomonlarga xizmat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Katni hukumati veb-sayti
**Qora korinka**, Passerina nero, Panariti — ertapishar mayda gʻujumli urugʻsiz uzum navi. Vatani — Gretsiya. Italiya, Angliya, AQSH (Kaliforniya), Avstraliya, shu jumladan, Oʻzbekistonda (kolleksion tokzorlarda) tarqalgan. Qora dengiz havzasi ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Bargi oʻrtacha, 3—5 boʻlmali, orqasida oqish tuklari bor. Guli ikki jinsli. Uzum boshi oʻrtacha, shakli silindrsimon (boʻyi 10—12 sm), gʻujump mayda (diametri 12—13 mm), rangi binafsha-qizil, mumgʻubor bilan qoplangan. Tarkibida qand miqdori 22-26%, nordonligi 5,5 — 7%. Eti shirin, poʻsti yupqa, Toshkent viloyati sharoitida kurtaklari boʻrtganidan keyin 118 kunda — avgust boshida pishib yetiladi. Sovuqqa chidami oʻrtacha. Hosildorligi 100 s/ga. Yuqori sifatli, qandolatchilik sanoatida koʻp ishlatiladigan xushboʻy "Korinka" mayizi, vinolar tayyorlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Burmaboʻyin** (jynx torquUla) — kizilishtonlar turkumiga mansub qush. Afrika, Osiyo va Yevropada tarqalgan. Oʻzbekistonda oʻtroq yashamaydi (bahorda kelib, kuzda Hindiston va Eronga uchib ketadi). B. siyrak oʻrmon va bogʻlarda yashaydi. Boʻyining uz. 20 sm gacha boʻladi. Tuxumini daraxtlar kovagiga qoʻyadi, qushlarning tashlandiq uyalaridan foydalanadi. 6—12 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumni, asosan urgʻochisi, u ovqatlanishga ketganda erkagi bosadi. B. chumolilar, oʻsimlik shiralari va boshqa hasharotlar bilan oziqlanadi. Hasharotlarni uzun va yopishqoq tili bilan poʻstloq orasidan yoki uyasidan tutib oladi. B. biror narsadan qoʻrqsa, boshi bilan boʻynini parmadek buraydi, shuning uchun u "burmaboʻyin" deyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Burmaboʻyin" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qora dengiz floti eskadronining dengizchilariga yodgorlik belgisi** (ukraincha: *Пам'ятний знак морякам ескадри Чорноморського флоту*) —Sevastopoldagi yodgorlik belgisi, 1979-yil 8-mayda, Sevastopol ozod qilinganining 35 yilligi arafasida Primorskiy bulvari qirgʻogʻining himoya devoriga oʻrnatilgan. U Ulugʻ Vatan urushi yillarida Odessa, Sevastopol, Kerch va Novorossiysk uchun janglarda faol qatnashgan Qora dengiz floti eskadroniga (qoʻmondoni — kontr-admiral L.A. Vladimirskiy) bagʻishlangan. Mualliflari — meʼmorlar V. M. Artyuxov va V. A. Savchenko, haykaltarosh — V. Y. Suxanov[uk] , muhandis — A. V. Volodin.

Tavsif
------

Esdalik belgisi meʼmoriy arka boʻlib, uning markazida Ulugʻ Vatan urushi davrida fashist bosqinchilari bilan janglarda oʻzini tanitgan 28 ta harbiy kemaning nomi yozilgan uch metrli quyma bronza plastinka joylashgan. Plitaning yuqori qismida sanalar: *"1941"* va *"1944"*, ularning tepasida Grafskaya iskala fonida „Sevastopol" jangovar kemasining tasviri tushirilgan bronzadan yasalgan gerb va „*eskadron qahramonlari"* yozuvi bor. Arkaning chap va oʻng tomonida ikkita plita bor. Birida soqchilar belgisi tasviri va soqchilar unvoniga sazovor boʻlgan kemalarning nomlari, ikkinchisida — Qizil Bayroq ordeni tasviri va ushbu mukofotga sazovor boʻlgan kemalarning nomlari.

Yodgorlik, tagida sayqallangan granit plitada Qora dengizning kontur tasviri oʻrnatilgan boʻlib, ular himoyasida eskadron kemalari ishtirok etgan qahramon shaharlar — Odessa, Sevastopol, Kerch va Novorossiysk nomini olgan. Ankerlar va chigʻanoqlarning namunalari chap va oʻng tomonga joylashtirilgan.

Galereya
--------

* Chapdagi yodgorlik plitasiChapdagi yodgorlik plitasi
* Markaziy qismiMarkaziy qismi
* Oʻng tomonda yodgorlik plitasiOʻng tomonda yodgorlik plitasi

Manbalar
--------

1. 1 2  Шавшин 2004. sfn error: no target: CITEREFШавшин2004 (help)

Adabiyotlar
-----------

* В. Г. Шавшин*. Каменная летопись Севастополя*, Севастополь—Andoza:К.. ISBN 966-96305-1-7.
**Germaniya tabiatni muhofaza qilish kuni (DNT)** Germaniyada davlat va nodavlat tabiatni muhofaza qilish boʻyicha markaziy mutaxassislar kongressi hisoblanadi. U 1925-yildan beri har ikki yilda bir marta oʻtkaziladi, II Jahon urushidan boshlab 1957-yilgacha toʻxtab qoldi. Tabiatni muhofaza qilish boʻyicha manfaatdor tomonlar uchun eng dolzarb masalalar oxirida ilgari surilgan siyosiy talablarga tarjima qilinadi. Bugungi kunda tashkilotchilar — Professional tabiatni muhofaza qilish federal assotsiatsiyasi, Tabiatni muhofaza qilish federal agentligi (mutaxassis organ) va Germaniya tabiatni muhofaza qilish halqasi (tabiatni muhofaza qilish boʻyicha NNT).

Germaniya tabiatni muhofaza qilish kunlarining maqsadlari
---------------------------------------------------------

1925-yildan boshlab konferensiyaning maqsadlari quyidagicha belgilandi.

* „Turli rasmiy, xususiy, ilmiy, amaliy muassasalar, shuningdek, koʻngillilar tabiatni muhofaza qilish va landshaftni muhofaza qilish bilan shugʻullanuvchilarni muntazam ravishda birlashtirish"
* „tabiatni muhofaza qilish va landshaftni saqlash boʻyicha barcha mutaxassislarning yaqin hamkorligini taʼminlash va qoʻllab-quvvatlash,
* Tabiatni muhofaza qilish va landshaftni boshqarish, xususan, yagona qonunchilikni rivojlantirishga taʼsir koʻrsatish va tabiatni muhofaza qilish muammolarini jamoatchilik eʼtiboriga etkazish."

Havolalar
---------

*

Taʼriflar
---------
**Doʻrmon** — Shofirkon tuman markazidan 5 km uzoqlikda joylashgan katta qishloq.

Kelib chiqishi
--------------

Doʻrmon — aslida etnonim boʻlib, XVI-XVII asrlarda Dashtiqipchoqdan kelgan oʻzbek qabilalaridan birining nomi. Ular Toshkent, Xorazm, Surxondaryo viloyatlarida, Zarafshon vohasida, Tojikiston va Shimoliy Afgʻonistonda istiqomat qilib keladi. U qabilalar yashagan qishloqlar — Doʻrmon, Doʻrmoncha deb atalgan. Doʻrmon (moʻgʻulcha — doʻrba) soʻzi toʻrt degan maʼnoni anglatadi. Do‘rmonlar Chingizxon hokimiyat uchun kurash boshlagan yillarida unga qarshi turgan qabilalardan biri bo‘lgan. Do‘rmonlar mo‘g‘ullarning Bichinkayon nomli podshosining to‘rtta o‘g‘lidan tarqalgan.

Tarixi
------

Doʻrmon qishlog‘i qadimda Oʻrta Qoʻrgʻon, Doʻrman va Torkoʻcha toʻplaridan iborat boʻlib, 24 ta masjidi boʻlgan. Doʻrman qabilasining qoʻyli, uvoq, uch urugʻ, koʻk chelak, sakson, noʻgay, churdi, oytamgʻali nomli urugʻlari maʼlum. 1929-yil oxiri va 1930-yil boshida Buxoro va Gʻijduvon shaharlaridan oʻnlab mashkoblar oilalari koʻchirib kelingan va bugungi kunga kelib mashkoblar mahalliy aholi tarkibiga singib ketgan. Doʻrmon mashina traktor stansiyasi tashkil etilishi tufayli bir nechta rus millatiga mansub oilalar ham koʻchirib kelingan. Turgʻun aholining katta qismi 200 yillar oldin Tezguzar atroflaridan koʻchib kelgan. 1924-yilda Doʻrmon qishloq kengashi tashkil etilgan. Uning birinchi raisi Maʼmur Qalandarov boʻlgan. 1942-yil Doʻrmonda urushdan evakuatsiya qilingan bolalar uyi ochilgan. 1948-yilda Doʻrmon qishlogʻida tumandagi birinchi GES ishga tushirilgan. Bu GES orqali 120 ta xonadonga yiliga 400 kilovatt elektr toki yetkazib berish imkoniyati mavjud boʻlgan. 1949-yilda Doʻrmonliklar xonadoni toʻliq radiolashtirilgan. Jamoa xoʻjaligi tuzumi davrida Doʻrmon qishlogʻi F.Xoʻjayev jamoa xoʻjaligi markazi boʻlgan.

Doʻrmonlik taniqli shaxslar
---------------------------

Rahmat Yodgorov — Oliy toifali oʻqituvchi. Oʻqituvchilar qurultoyi delegati. „Oʻzbekiston xalq maorifi aʼlochisi". 

Gʻafforboy — Doʻrmanlik katta yer egasi, 110 tanob yeri boʻlgan. Amirlikda katta mavqea ega boʻlgan. 

Usmon Xoʻjayev — Doʻrmondagi „Qoʻshchilar soyuzi" rahbari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Do'rman*, 1, Toshkent: Donishmand ziyosi, 2022 — 117-118 bet. ISBN 978-9943-7673-7-9.
2. ↑  Muxtorov, Salim*. Do'rman*, 1, Toshkent: Yozuvchi, 1998 — 62-63 bet.
**Doʻspanov Oʻroqboy** (1938.4.3, Moʻy-noq sh.) — qoraqalpoq tilshunosi. Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), filol. fanlari d-ri (1981), prof. (1992). Qoraqalpogʻiston davlat pedagogika institutini tugatgan (1960), shu institutda oʻqituvchi (1960—61), Oʻzbekistan FA Qoraqalpogʻiston boʻlimi N. Dovqorayev nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1961—81), boʻlim mudiri (1981—92), direktor oʻrinbosari (1985—89), Nukus davlat pedagogika institutida kafedra mudiri (199294), dekan (1994-yildan), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi huzuridagi Atamashunoslik qoʻmitasi raisining oʻrinbosari (1993—94). Ilmiy ishlari qoraqalpoq tilining tarixi, dialektologiyasi, grammatikasi, leksikografiya, lingvogeografiya kabi masalalarga bagʻishlangan. D. oliy oʻquv yurtlari va oʻrta maktab oʻquvchilari uchun qoraqalpoq tilidan dareliklar muallifi. "Qoraqalpoq tilining imlo lugati" (1980— 90), "Qoraqalpoqcha-ruscha lugʻat" (1990), "Ruscha-qoraqalpoqcha lugʻat" (1995) kabi bir qancha lugʻat tuzuvchilaridan biri.

Ac: Qoraqalpoq ismlari, T. 1994; Qoraqalpoq adabiyoti klassiklari asarlari tili, T. 1995.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doʻrmon yoʻli koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumani hududida. Bogʻishamol va Temur Malik koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3 km atrofida.

XX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Koʻcha boshida kabel zavodi boʻlganligi tufayli dastlab „Elektrokabel" nomi bilan yuritilgan. 1967-yil 29-martda koʻchaga davlat arbobi Fayzulla Xoʻjayev (1896-1938) nomi berilgan. Joyning tarixiy nomini tiklash va yoʻlning Doʻrmon qishlogʻiga olib chiqishini nazarda tutgan holda 2008-yil 6-mayda koʻchaga hozirgi nomi berildi. Koʻchaning davomi boʻlgan Zulayho koʻchasi ham 2008-yil 2-sentabrda shu nom bilan qayta nomlandi.

Mirzo Ulugʻbek, Ziyolilar, Buyuk Ipak Yoʻli va boshka koʻchalar bilan kesishadi. Yoʻnalishida Oʻzkabel aksiyadorlik jamiyati, Akademiklar shaharchasi, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining maʼmuriy binolari, Mirzo Ulugʻbek xiyoboni, Toshkent-Chorvoq temir yoʻl, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining sport majmuasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi va boshka muassasalar joylashgan. Qorasuv kanali, Toʻrtariq va Yalangʻoch arigʻi oqib oʻtadi.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Revo Markovich Petrov** (1943.21.3, Oltoy viloyati) — harbiy dirijyor, kompozitor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). 1951—53 yillar Mudofaa vazirligining alohida namunali koʻrgazmali harbiy orkestrida xizmat qilgan (Moskva). Moskva harbiy dirijyorlar tayyorlash institutida taʼlim olgan (1953—1957). Germaniyadagi Sovet qoʻshinlari orkestrida (1957—62), Turkiston harbiy okrugining turli harbiy orkestrlari (1963—1976)da harbiy dirijyor. 1976—1987-yillar Turkiston harbiy okrugi orkestr xizmati boshligʻi. 1987-yildan Hamza nomidagi Respublika musiqa kollejida oʻqituvchi, orkestr cholgʻulari kafedrasi mudiri. Puflama sozlar orkestri uchun "Es-trada miniatyurasi", "Navroʻz", "Salom", "Toshkent" marshlari, "Inter-metsso" kabi asarlar yaratgan, qator kuylarni orkestrga moslashtirgan. "Damli cholgʻular orkestri jamoasi uchun darslik" muallifi (2004).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Movarounnahr shaharlarida X asrdan boshlab yangi ma'naviy-amaliy harakat – javonmardlik (futuvvatchilik) harakati tarqaldi. Javonmardlar asosan oddiy xalq ichidan chiqqan pahlavonlar, qiziqchilar, hunarmandlar, sipohilar va boshqalardan tashkil topgan bo‘lib, ularning har birining jamoasi, pir, ustozi bo‘lgan. Oddiy yigit javonmardlik tariqatiga kirish  uchun pirga qo‘l berib, ustozga sidqi dildan ahdu paymon qilib, mardlik belbog‘ini bog‘lamoqligi kerak bo‘lgan. Barcha javonmardlar bir-biriga aka-uka, birodar bo‘lishgan. Beg‘araz yaxshilik qilish, borini o‘zgalar bilan baham ko‘rish, muhtojlarga ѐrdam berish, piru ustozlar nomusini pok tutish,ma'naviy va jismoniy yetuklikka intilish, mard va oliyjanob bo‘lish, mol-dunѐdan insonni ulug‘ tutish – har bir javonmard ana shu fazilatlarni o‘ziga odat qilib olgan edi. Javonmardlik tariqatining tarbiyaviy ta'limiy mohiyati nihoyatda chuqur va ko‘p qirralidir. Masalan, har bir javonmard ko‘zning, quloqning, tilning odoblarini, ularni nimalardan, qanday saqlash kerakligini bilgan: ota-ona, qarindoshlar, do‘stlar, oshnalar, qo‘shnilar, begonalar bilan odob shartlari nechtaligini (masalan, qo‘shnilar bilan muomala-munosabat odobi 14 ta) bilib, amal qilishi kerak bo‘lgan. 

Javonmardlarga yo‘lda yurish, kiyim kiyish, salom berish va salomga javob berish, ta'ziyaga borish odoblari, kasb-hunar va savdo-tijorat odobi, maddohlik, g‘azalxonlik, dorifurushlik, kurash tushish, hammollik, dorbozlik, qo‘g‘irchoqbozlik, qilichbozlik, qassoblik kabi kasblarning xususiyatlari, bu kasblar egalari amal qilishi shart bo‘lgan amallar barcha tafsilotlari bilan uqtirilgan.
**Juvontepa qabristoni** - qad. qabriston (mil. av. 9—7-asrlar). Qozogʻistonning Olmaota viloyati Chelak daryosining oʻng sohilida, Juvontepa qishlogʻi harobasidan sharqtomonda. 33 mozorqoʻrgʻon oʻrganilgan. Mozorqoʻrgʻonlarning diametri 3 m dan 113m gacha, bal. 0,1 m dan 13 m gacha. Murdalar toʻrtburchak tik oʻramozorlarga boshi sharq, oyogʻi gʻarbga qaratilib koʻmilgan. Ular yonidan sopol idishlar, tosh shishasimon munchoqlar, temir va jez pichoqlar, jez zeb-ziynatlar, suyak taroq, qoʻy suyaklari topilgan. Baʼzi goʻrlarning devoriga yogʻoch qalab, usti ham yogʻoch bilan yopilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gilon**, Gelon — Erondagi tarixiy viloyat. Kaspiy dengizining janubigʻarbiy sohilida joylashgan. Mil.av. 8-asr — mil. 6-asrlarda Gilon hududida gel qabilasi (hozirgi gilonlar ajdodi, viloyat nomi ham shundan olingan) yashagan. 8—9-asrlarda Gilonni arablar bosib olgan. 1307—70 yillar moʻgʻullarga tobe boʻlgan. 1370 yildan 16-asrgacha Gilonning sharqiy qismi — Loxijonda Saidlar davlati boʻlgan. Gilonning asosiy qismi 1385 yildan Amir Temur va Temuriylar davlati, 16-asr boshidan Eron safaviylari tarkibida. Eron inqilobi (1905-11) va 1918-21 yillarda Erondagi milliy ozodlik harakatining muhim markazi boʻlgan. Xususan, Gilonning Resht sh.da Gilon respublikasi, mavjud boʻlgan. Gilon Eronning eng boy viloyatlaridan biri boʻlib, oʻrta asrlarda ayniqsa oʻzining ipagi bilan shuhrat qozongan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Eron bayrogʻi | *Eron geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nicole Yongju Jung** (1991-yil 7-oktabrda tugʻilgan), **Nicole** nomi bilan mashxur, koreys-amerikalik qoʻshiqchi. U Janubiy Koreyadagi *Kara* qizlar guruhining sobiq aʼzosi.

2014-yilda Jung DSP Media kompaniyasini tark etgaan va yakkaxon faoliyatini davom ettirish uchun B2M Entertainmentga oʻtgan. Uning yakkaxon *First Romance* mini albom debyuti 2014-yil 19-noyabrda chiqqan.

Faoliyati
---------

Jung 2007-yil 29-martda Park Gyuri, Han Seung-yeon va Kim Sunghee bilan birgalikda „Break It" singli bilan Kara guruhining eng yosh aʼzosi sifatida debyut qilgan. Sunghee may oyida guruhni tark etgan va iyul oyida Goo Hara va Kang Jiyoung aʼzo sifatida qoʻshilgan.

2008-yil 4-dekabrda Kara oʻzining „Pretty Girl" nomli 2-mini-albomini chiqargan va 2009-yil fevral oyida „Honey" nomli keyingi albomi chiqqan; ikkinchisining xuddi shu nomdagi treki *M Countdown!* shousida 1-oʻrinni egallagan. 2009-yil iyul oyining oxirida Kara oʻzining „Revolution" nomli ikkinchi albomini chiqargan. „Wanna" va „Mister" qoʻshiqlarining xit boʻlgani tufayli guruhning umumiy mashhurligi oshgan va ular uchinchi „Lupine" mini-albomi bilan yanada eʼtirofga sazovor boʻlganlar.

2014-yil 13-yanvarda Jung DSP Media bilan shartnomasi tugashi munosabati bilan guruhni tark etishi va u ikki oy davomida oʻz vokalini yaxshilashga eʼtibor qaratish uchun shtatlarga uchib ketishi eʼlon qilingan. 2014-yil 14-oktabrda Jung B2M Entertainment bilan eksklyuziv shartnoma imzolagan. Nicolening yangi agentligi bosh direktor Gil Jong Hwa tomonidan tashkil etilgan. Jungning *First Romance* nomli yakkaxon mini-albom debyuti 2014-yil 19-noyabrda chiqqan. Noyabr oyida *First Romance* 8754 nusxada sotilgan. 2014-yil oxiriga kelib, mini-albom 10137 nusxada sotilgani maʼlum boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Yoon.* „니콜 "마음 아파..이적 서두르지 않겠다" 심경고백" (ko). *Star News* (22-yanvar 2014-yil). Qaraldi: 19-may 2021-yil.
2. ↑  *Lee.* „니콜, 이효리 소속사와 계약 마쳤다.."솔로 준비"" (ko). *OSEN* (14-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 19-may 2021-yil.
3. ↑  *Song.* „ʻ솔로 데뷔’ 니콜, 걸그룹 카라 아닌 홀로서기 위해 극복해야 할 과제 - 열린세상 열린방송 MBN" (ko). *MBN Star* (11-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 19-may 2021-yil.
4. ↑  „ɱ׷ ѡ ī ұ ׷̵ ī ´١".  Newsen.com. Qaraldi: 24-noyabr 2014-yil.
5. ↑  „Archived copy". 23-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2010-yil.
6. ↑  „Nicole prepares to leave for America + DSP Media releases statement". *13-yanvar 2014-yil*.  allkpop. Qaraldi: 15-yanvar 2014-yil.
7. ↑  „Nicole Officially Signs with B2M Entertainment for Solo Debut". *Soompi*. Qaraldi: 24-noyabr 2014-yil.
8. ↑  „Former KARA Member Nicole Drops Teaser Images Ahead of Solo Debut". *Soompi*. Qaraldi: 24-noyabr 2014-yil.
**"Yer kindigi" haykaltaroshlik kompozitsiyasi** — Rossiyaning Qoʻnʼgir shahridagi Karl Marks koʻchasi, Silva daryosi qirgʻogʻida kashshoflar haykali yonida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Ushbu haykaltaroshlik kompozitsiyasi „Qoʻngʻir — Perm oʻlkasi madaniyat markazi" dasturi doirasida ishlab chiqilgan. Yodgorlik gʻoyasi va loyihasi muallifi A. N. Maxmudov. Yodgorlik Perm haykaltaroshlar jamgʻarmasi tomonidan yaratilgan. Yodgorlikning ochilishi 2007-yil 24-noyabrda boʻlib oʻtdi.

„Yer kindigi" — egilgan poydevorga oʻrnatilgan granit yarim shardan iborat haykal. „Kindik" atrofida asosiy nuqtalarga yoʻnaltirilgan shamol guli bor. Tashqi doira Qoʻngʻirdan Perm va dunyo poytaxtlari (Moskva, Parij, Tokio, Pekin va boshqalar)gacha boʻlgan masofani kilometrlarda koʻrsatadi. Ilgari yodgorlik oʻrnatilgan joy yetti yoʻl chorrahasi boʻlgan: avtomobil, piyoda va daryo (Silva daryosi boʻylab) yoʻllari shu yerda kesishadi.

2008-yilda yodgorlik Perm oʻlkasidagi eng noodatiy yodgorlik internet tanlovida gʻolib boʻldi; 2011-yilda „Volga federal okrugi" eng yaxshi turizm obyekti" tanlovida „Volga oʻlkasini kashf et" festival-taqdimotida „Eng yaxshi monumental sanʼat obyekti" nominatsiyasida birinchi oʻrinni egallagan.

Yana qarang
-----------

* Geografik markaz

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятники архитектуры" (ru).  Кунгур. Официальный сайт администрации города. 25-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Пуп земли" (ru).  Пермский край. 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2013-yil.



* „Малые архитектурные формы" (ru).  Кунгур Online. 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2013-yil.
**Yer kodeksi** — yerdan foydalanish munosabatlarini tartibga soluvchi qonunlar majmui. 20-asrga qadar hozirgi Oʻzbekiston hududida mazkur munosabatlar shariat koʻrsatmalari asosida olib borilgan. Oʻzbekistonda birinchi marta Ye.k. 1927 yilda qabul qilingan, 1929 yilda esa Ye.k. oʻrniga Yer-suv kodeksi qabul qilingan. Bu hujjat 1970 y. 25 sentabrda yangi Ye.k. qabul qilinguniga qadar amalda boʻldi. 1990 y. 20 iyunda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasining "Yer toʻgʻrisida"gi yangi qonuni 1991 y. 1 yanvardan amalga kiritildi. Oʻzbekiston Respublikasida yer resurslaridan oqilona foydalanishni taʼminlash, yerga doir huquqiy munosabatlarni takomillashtirish maqsadida 1998 y. 30 aprelda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Oʻzbekiston Respublikasining Ye.k.ni tasdiqladi (1998 y. 1 iyuldan amalga kiritildi). Oʻzbekiston Respublikasining Ye.k. 91 moddani oʻz ichiga oladigan 14 bobdan iborat. Ye.k. va yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining asosiy vazifalari hozirgi va kelajak avlodlarning manfaatlarini koʻzlab, yerdan ilmiy asoslangan tarzda, oqilona foydalanish va uni muhofaza qilishni, tuproq unumdorligini tiklash va oshirishni, tabiiy muhitni asrash va yaxshilashni, xoʻjalik yuritishning barcha shakllarini teng huquklilik asosida rivojlantirish uchun sharoit yaratishni, yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarini himoya qilishni taʼminlash masqadida yer munosabatlarini tartibga solishdan, shuningdek, bu sohada qonuniylikni mustahkamlashdan iborat. Yer umummilliy boylik boʻlgani sababli undan oqilona foydalanish talab etiladi va yer davlat tomonidan muhofaza qilinadi.Shu jumladan yangi yer kodeksi 1998 yilda qabul qilingan. Qosimjon Rahmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shtraux to‘garakboshi** ( lotincha: *Phrynocephalus strauchi*) — toshkaltakesaklar oilasiga mansub kaltakesaklar turkumiga kiruvchi Markaziy Farg‘ona (Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻiziston) cho‘l biotoplarida yashovchi jonivor. Rus zoologi Aleksandr Strauch (1832-1893) sharafiga shunday nomlangan.

Bugungi kunga kelib, tabiiy yashash joyining vayron bo‘lishi natijasida u o‘zining asl hududining ko‘p qismidan mahrum bo‘ldi. Har xil turdagi hasharotlarni ovlaydi. Ular xavf tug‘ilgan mahalda yashirinadigan teshiklarni qazishadi. Tana uzunligi (dumidan tashqari) - 5 sm.dan oshmaydi. Tananing yuqori qismi kulrang, kichik dog‘lar va chiziqlar bor, pastki qismi yorqin yashil, erkaklarda jigarrang-yashil rangga ega bo‘lgan dumi bundan mustasno. Urg‘ochilarda esa jigarrang-sariq tusda bo‘ladi. Bahorning oxiri va yozning boshlarida urg‘ochilar 2-3 ta tuxum qo‘yadi, ulardan yosh kaltakesaklar 35 kundan keyin tuxumni yorib chiqadi. Shtraux to‘garakboshiO‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan .

Yashash joyi
------------

Cho‘lning siyrak o‘t va butasimon o‘simliklari, Cho‘llarning o‘tbutalari siyrak, qumi qisman va to‘liq mustahkamlashgan qismlari, qumoq taqir va sho‘rxok yerlarda uchraydi.

Soni
----

1960-1970-yillari lokal populyasiyalarda bahor paytida gektariga 12 tagacha, kuzda esa 48 tagacha qayd qilinar edi. 1999-yili Yozyovon tabiiy yodgorligi hududida gektariga 8–11 ta, 2008-yili Jumashuy qishlog‘i yonida esa 10 tadan 60 tagacha hisobga olingan. Hozirda aksariyat yashash joylarida yo‘q bo‘lib ketgan.

Hayot tarzi
-----------

Mart–oktyabr oylarida faol hayot kechiradi. O‘z inida jon saqlaydi va qishlaydi. Juftlashishi mart-aprel oylarida sodir bo‘ladi. Bir yilda 2 marta – may–iyun oylarida – 3–4 tadan tuxum qo‘yadi. Bolalari iyun–avgustda tuxumdan chiqadi va keyingi yil bahorda jinsiy voyaga yetadi. Mayda hasharotlar va o‘rgimchaksimonlar bilan oziqlanadi.

Tarqalishi
----------

Farg‘ona vodiysi. O‘zbekistondan tashqarida: Tojikiston va Qirg‘izistonning chegaradosh hududlari.

Muhofaza choralari
------------------

Saqlanib qolgan barcha lokal populyasiyalarini aniqlash, muhofazasi va tutqun sharoitda ko‘paytirishni tashkil etish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Phrynocephalus strauchi* NIKOLSKY, 1899". 8-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „Круглоголовка Штрауха — Phrynocephalus strauchi Nikolskij, 1899". 15-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2019-yil.

3. Круглоголовка Штрауха — Phrynocephalus strauchi Nikolskij, 1899. Дата обращения: 15 ноября 2019. Архивировано 15 ноября 2019 года.
**Gilofobiya** (yoki chilofobiya, ilofobiya, dendrofobiya) — bu daraxt va oʻrmondan irratsional qoʻrquvdan kelib chiqadigan ruhiy kasallik hisoblanadi. Toʻliq maʼnoda, buni oʻrmon qoʻrquvi deb ham atash mumkin.

Etimologiyasi
-------------

"Hilofobiya" soʻzi yunoncha „ὕlķ" (daraxt, oʻrmon) va „phosbos" (qoʻrquv) degan maʼnoni anglatadi.

Sabablari
---------

Koʻpgina fobiyalar voqea yoki bolalik xotirasidan keyin paydo boʻladi va gilofobiya bundan mustasno emas. Qoidaga koʻra, gilofobiya oʻrmonda hujumga uchragan yoki yogʻoch obyekt bilan ogʻir shikastlangan odamlarda paydo boʻladi.

Davolash
--------

Gilofobiya sizni voqea sodir boʻlgan paytga qaytishga va nima boʻlayotganiga kattalar nuqtayi nazaridan qarashga majbur qiladigan terapiya bilan davolanadi. Agar sodir boʻlgan hodisa unutilsa, u holda gipnoz yoki sedativ dorilar qoʻllaniladi.

Madaniyatda
-----------

"New Tricks" teleserialida (BBC kanali) Jerri Standing ismli qahramon gilofobiyadan aziyat chekayotganini tan oladi (2-fasl, 8-qism).

Manbalar
--------

1. ↑  John G. Roberston, An Excess of Phobias and Manias: A Compilation of Anxieties, Obsessions, and Compulsions That Push Many Over the Edge of Sanity, Senior Scribe Publications (January 2003), p. 103.
2. ↑  Hylo, Latin-Greek Cross references, Robertsonʼs Words for a Modern Age, Senior Scribe Publications, 2003, retrieved 07-11-2009
3. ↑  Phobo-, Latin-Greek Cross references, Robertsonʼs Words for a Modern Age, Senior Scribe Publications, 2003, retrieved 07-11-2009
4. ↑  Anxiety, Fears and Phobias, from the Nemours Foundation