**Aqtau xalqaro aeroporti** (IATA: **SCO**,ICAO: **UATE**) (qozoqcha: *Halyqaralyq Aqtau Äuejaiy*), sobiq **Shevchenko-Markaziy**, Qozogʻistonning Mangʻistau viloyatidagi xalqaro aeroportdir. Bu Aqtauga xizmat koʻrsatadigan asosiy xalqaro aeroportdir. Aeroport Markaziy Osiyoga sakkizinchi eng gavjum xalqaro yoʻlovchi shlyuzi, postsovet davlatlaridagi 50-oʻrindagi, Qozogʻistondagi toʻrtinchi eng gavjum aeroportdir.

Aqtau xalqaro aeroporti Aqtau shahridan 21 km (13 mi) shimoli-gʻarbda joylashgan. Aeroportda bitta yoʻlovchi terminali va bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Bu SCAT Airlines uchun ikkilamchi havo tuguni boʻlib xizmat qiladi. Aeroportga yil davomida Aeroflot, Air Astana, SCAT Airlines, Qazaq Air va mavsumiy ravishda Belavia va Sunday Airlines aviakompaniyalari xizmat koʻrsatadi.

Muassasa 1983-yilda Shevchenko-Markaziy nomi bilan faoliyatini boshlagan va odatda Shevchenko aeroporti sifatida tanilgan (aeroportning hozirgi IATA kodi, **SCO**, shaharning avvalgi Shevchenko nomidan olingan).

Tavsif
------

1996-yil noyabr oyida **Aqtau xalqaro aeroporti** aksiyadorlik jamiyati tashkil etildi. Kaspiy mintaqasida neft sanoatining rivojlanishi yuk tashish hajmini oshirishni va neft sanoati uchun zarur jihozlarni tezlikda yetkazib berish talabini tugʻdirdi. Bu esa, oʻz navbatida, aerodromni rekonstruksiya qilish va terminalda yoʻlovchi tashish hajmini oshirish zaruratini keltirib chiqardi.

### Foydalanish

2018-yilda 1 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan aeroport Qozogʻistonda Olmaota va Ostona aeroportlaridan keyin eng gavjum uchinchi aeroportga aylandi va postsovet davlatlari orasida 50-oʻrinda edi.

Faoliyati
---------

Aqtau xalqaro aeroportidan 4 ta davlatning 14 ta yoʻnalishiga parvoz qiluvchi 6 ta aviakompaniya foydalanadi. Aeroport SCAT aviakompaniyasining ikkilamchi havo tuguni hisoblanadi. Unda bitta yoʻlovchi terminali mavjud. 2018-yilda u 1 023 900 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, Qozogʻistondagi uchinchi eng gavjum aeroportga aylandi. Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng gavjum yagona yoʻnalish — Atirau. U 12/30 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt/beton yuzasi 3,050 m × 60 m (10,007 ft × 197 ft) oʻlchamli. Aeroport AN-124, Boeing 747, Il-76 va undan pastroq oʻlchamdagi samolyotlarni, shuningdek, barcha turdagi vertolyotlarni qabul qilish imkoniyatiga ega. Biroq, u yerda Airbus A319, Boeing 737 va CRJ-200 kabi kichikroq samolyotlar koʻproq uchraydi.

2007-yilda aeroport ATM guruhiga 30 yillik imtiyoz muddati bilan berildi. Shartnoma yangi yoʻlovchi terminali qurilishini oʻz ichiga oladi. Yangi terminal 2009-yilda qurib bitkazildi. Oʻtkazish qobiliyati soatiga 450 yoʻlovchini tashkil etdi va umumiy maydoni 13,400 m2 (144,000 kv. ft), shu jumladan VIP va CIP zallari egallagan maydonni tashkil etadi.

Terminal elektron va elektromexanik tizimlar bilan jihozlangan. Bunday tizimlarga yoʻlovchi teleskopik narvonlari, elektron roʻyxatga olish stendlari, HVAC (isitish va sovutish tizimi), FIDS (elektron tabloda ogohlantirish tizimi), rentgen skanerlari, videokuzatuv, liftlar va eskalatorlar kiradi.

SCAT aviakompaniyasi Aqtauda baza qilgan boʻlib, Boku, Tbilisi, Moskva va boshqa Rossiya shaharlariga parvozlarni amalga oshiradi. Air Astana har kuni Atirau, Olmaota va Ostonaga parvozlarni amalga oshiradi. Shuningdek, Aeroflot Moskvaga reyslar tashkil qilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
--------------------------------

### Yoʻlovchi tashish

Quyidagi aviakompaniyalar Aqtauga muntazam va charter qatnovlarini amalga oshiradi:

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Aeroflot | Moskva–Sheremetyevo |
| Air Astana | Olmaota, Ostona, London-Hitrou |
| FlyArystan | Aqtoʻbe, Atirau, Boku, Istanbul, Kutaisi, Olmaota, Ostona, QozogʻistonQaragʻandi, Yerevan, QozogʻistonOʻral, Chimkent **Mavsumiy:** Antaliya, Madina |
| Iran Air Tours | **Mavsumiy:** Tehron-Imom Xumayniy |
| Kish Air, Eron bayrogʻi Eron | EronGoʻrgon |
| Qazaq Air | Atirau |
| Red Wings Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Moskva-Jukovskiy, Yekaterinburg |
| Rossiya Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Sochi |
|  SCAT Airlines | Aqtoʻbe, RossiyaAstraxan, Atirau, Boku, Istanbul, Krasnodar, Koʻkshetau, RossiyaMaxachqala, RossiyaMineralnye Vodi, Moskva-Vnukovo, Nukus, Olmaota, Ostona, Birlashgan Arab AmirliklariRas al-Xayma, Sankt-Peterburg, Tbilisi, Turkiston, Urganch, Yerevan, QozogʻistonOʻral, Chimkent**Mavsumiy:** Batumi |
| Sunday Airlines, Qozogʻiston bayrogʻi Qozogʻiston | **Mavsumiy charter reyslar:** Antaliya, Sharm ash-Shayx |
| Turkish Airlines | Istanbul |
| Oʻzbekiston havo yoʻllari | Nukus, Urganch |

### Yuk tashish

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Silk Way Airlines | Atirau, Boku |

Statistika
----------

### Yoʻlovchilar oqimi

| Yil | Yoʻlovchilar | Bir yil oldingi nisbatan oʻzgarish |
| --- | --- | --- |
| 2008 | 474 000 |  24,9% |
| 2009 | 450 000 | Decrease 5,1% |
| 2010 | 585 000 |  30% |
| 2011 | 623 000 |  6,5% |
| 2012 | 708 143 |  13,7% |
| 2013 | 776 431 |  9,6% |
| 2014 | 813 746 |  4,8% |
| 2015 | 845 710 |  3,9% |
| 2016 | 865 774 |  2,4% |
| 2017 | 1 072 400 |  23,9% |
| 2018 | 1 023 900 | Decrease 4,5% |
| 2019 | 996 291 | Decrease 2,7% |
| 2020 | 688 002 | Decrease 30,9% |
| 2021 | 1 303 560 |  89,5% |
|

Yana qarang
-----------

* Qozogʻiston transport tizimi
* Qozogʻiston aeroportlari roʻyxati
* Sobiq SSSRdagi eng gavjum aeroportlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  AIP Kazakhstan
2. ↑  „Aktau International Airport Flight Schedule". Qaraldi: 23-noyabr 2019-yil.
3. ↑  „Aktau takes its first charter flight from Tehran" (24-mart 2023-yil). Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
4. 1 2 3 4   Kolichestvo obslujennix passajirov v aeroportax Respubliki Kazaxstan za 2015-2016 gg.str 39
5. 1 2 3 4 5 6 7   Kolichestvo obslujennix passajirov v aeroportax Respubliki Kazaxstan za 2015—2016 gg.str 39
6. 1 2 3   Otchet ob ispolnenii tarifnix smet i investitsionnix program pered potrebitelyami i inimi zainteresovannimi litsami po itogam 1 polugodiya 2022 goda.