**Myanmadagi armanlar** (birm.မြန်မာနိုင်ငံမှအာမေးနီးယန်းများ, armancha: *Հայերը Մյանմայում*) — Myanmada yashaydigan etnik armanlar. Birinchi armanlar 1612-yilda Birma shahriga kelib, Tanxlinga joylashdi, birinchi arman qabr toshlari 1725-yilga toʻgʻri keldi, u yerdagi arman aholisi asosan savdogarlar edi.

Tarixi
------

 Makkertich J.Mayns, Konbaun davridagi Melun gubernatori kelib chiqishiga koʻra arman edi
XVII asr boshlarida armanlar koʻp miqdorda Isfaxon (Fors) chekkasidagi Nor-Juguga surgun qilingan. Koʻpchilik XVIII asrda Forsda ular uchun noqulay turmush sharoiti vujudga kelganda Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoga koʻchib oʻtgan. XIX asrga kelib arman jamoalari asosan Birma, Malay yarim oroli (ayniqsa, Penang va Malakka) va Yava da uchraydi. Ular birinchi jahon urushidan soʻng u yerdan koʻchib ketishgan, ayniqsa Avstraliyaga.

Birmada yirik arman savdogarlari Birma qirollari tomonidan rasmiy shaxslar, ayniqsa, bojxona va chet elliklar bilan aloqalar uchun mas’ullar sifatida yollanganlar. Ular 1826-yilda inglizlar Arakan va Tenasserimni anneksiya qilganda Birinchi Birma urushidan omon qolishdi, ammo 1852-yilda mamlakatning savdo markazi boʻlgan Quyi Birma inglizlar tomonidan bosib olinishi arman savdogarlarini Britaniya hokimiyatiga qarshi boʻlganlik va rossiyaparastlikda yangi ayblovlarga (inglizlar tomonidan) olib keldi. Biroq, Yangon armanlari 1862-yilda ularga Birma qiroli tomonidan berilgan yerlarda oʻz cherkovlarini qurdilar.

1871-1872-yillarda Britaniya Hindistonida oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish shuni koʻrsatdiki, u yerda asosan Kalkutta, Dakka va Yangonda 1250 arman yashagan. 1881-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu koʻrsatkich 1308; Bengalda 737 va Birmada 466 odamni tashkil etdi. 1891-yilga kelib ularning umumiy soni 1295 tani tashkil etdi. Britaniya Hindistonidagi 1901-yildagi aholini roʻyxatga olish Birmada 256 arman istiqomat qilishini koʻrsatdi.

Bugungi kunda Myanmadagi yagona Arman apostol cherkovi bu Yangondagi Avliyo Ioann Choʻqintiruvchi cherkovi.

Taniqli vakillar
----------------

Takerning hind qoʻllanmasida Birma biznesi va hukumatida arman tilidagi koʻplab nomlar mavjud. Aka-uka Sarkislar (Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab mehmonxonalar tarmogʻiga asos solganligi bilan mashhur boʻlgan toʻrt nafar arman aka-uka guruhi) dastlab 1884-yilda Penang shahrida Eastern & Oriental mehmonxonasini ochgan va keyinchalik oʻz biznesini 1901-yilda Singapurdagi Raffles va Yangondagi The Strand Hotel mehmonxonalarigacha kengaytirgan. Birmada qolgan koʻplab armanlar ham Angliya-Hind yoki, aniqrogʻi, Angliya-Birma hamjamiyatining bir qismi hisoblanishi mumkin edi. Yana bir mashhur Birma armani — Diana Abgar.

Yana qarang
-----------

* Arman diasporasi

Manbalar
--------

1. ↑  K. S. Papazian (1979). *Merchants from Ararat, a brief survey of Armenian trade through the ages* (Ararat Press nashri). New York.
2. ↑  Margaret Sarkissian (1987). *Armenians in South-East Asia* (Interdisciplinary Journal of Southeast Asian Studies nashri). pp. 1—33.
3. ↑  Nadia H. Wright*. Respected citizens: The history of Armenians in Singapore and Malaysia*. Ammasia Publishing, 2003.
4. ↑  G.E. Harvey*. History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824*, 1925 — 346 bet.
5. ↑  Vahé Baladouni and Margaret Makepeace*. Armenian Merchants of the Seventeenth and Early Eighteenth Centuries: English East India Company Sources*. Philadelphia: American Philosophical Society, 1998 — 294 bet.
6. ↑   *The Armenian Diaspora's Calcutta connection*.
7. ↑   *"The preacher refusing to give up the keys to a Yangon church"*. 2014. .
8. ↑  Ilsa Sharp*. There Is Only One Raffles, The Story of a Grand Hotel*, 1981, Souvenir Press Ltd.. ISBN 0 285 62383 4.
9. ↑  „Andrew Whitehead article for BBC News website August 2014 on Myanmar's last Armenians".