**Giacomo Puccini** (talaffuzi: *Jakomo Puchchini*; 1858-yil 22-dekabr Lukka, Florensiya — 1924-yil 29-noyabr Bryussel, Milanda dafn etilgan) — kompozitor, italyan mumtoz operasining soʻnggi vakili. Yuyoshidan cherkovda organchi boʻlgan, pianinochi sifatida konsertlarga qatnashgan. Milan konservatoriyasini tugatgan (1883). Jami 12 opera, shuningdek, simfonik, xor, kamer, diniy asarlar yaratgan. Dunyoga mashhur „Manon Les-ko" (1892), „Bogema" (1895), „Toska" (1899), „Baterflyay xonim" („Chiochiosan", 1903) operalari lirik kuylanishi goʻzalligi va ehtirosligi bilan tinglovchini zabt etadi. P. J. Verdi anʼanalarini rivojlantirib zamona-viy operada yetakchi oʻrin egallagan, oʻziga xos, oʻzgarishlarga boy ariozo-rechitativli uslub yaratgan. P.ning estetik karashlari verizm (italyan sanʼatidagi realistik yoʻnalish) taʼsirida shakllandi. U oddiy insonlar hayotini oʻtkir dramatik holatlarda, ehtiroslar toʻqnashuvida haqqoniy ifodalashga intildi.

**Oila va taʼlim**

Puccini 1858 yilda Italiyaning Lukka shahrida Giakomo Antonio Domeniko Mishel Secondo Mariya Puccini tugʻilgan. U Mishel Puccini (1813-1864) va Albina Magi (1830-1884)ning toʻqqiz farzandining oltinchisi edi. Puccini oilasi Lukkada mahalliy musiqiy sulola sifatida Puccinining katta bobosi tomonidan asos solingan — shuningdek, Djakomo (1712-1781) Bu birinchi Jakomo Puchchini Lukadagi San Martino Kattedralesining maestro di kapellasi edi. Uning oʻrniga uning oʻgʻli Antonio Puccini, keyin esa Antonioning oʻgʻli Domeniko va Domenikoning oʻgʻli Mishel (ushbu maqola mavzusining otasi) oʻrinbosar boʻldi. Bu odamlarning har biri Boloniyada musiqa tahsil olgan, baʼzilari esa boshqa joylarda qoʻshimcha musiqiy taʼlim olishgan. Domeniko Puchchini bir muddat Jovanni Paisiello qo‘l ostida tahsil oldi. Har biri cherkov uchun musiqa bastalagan. Bundan tashqari, Domeniko bir nechta opera yaratgan, Mishel esa bitta opera yaratgan. Puccinining otasi Mishel butun Italiyaning shimolida obroʻga ega edi va uning dafn marosimi oʻsha paytdagi mashhur bastakor Jovanni Pachini rekviyem olib borgan ommaviy motam marosimi edi.

Puccini oilasi 124 yil davomida (1740-1864) Mishel vafot etganida maestro di capella lavozimini egallaganligi sababli, Mishelning oʻgʻli Jakomo ham yoshi yetganida bu lavozimni egallashi kutilgan edi. Biroq, Mishel Puchchini 1864 yilda vafot etganida, uning oʻgʻli Jakomo bor-yoʻgʻi olti yoshda edi va shuning uchun otasining ishini egallashga qodir emas edi. Bolaligida u Cattedrale di San Martino musiqiy hayotida oʻgʻil bolalar xori aʼzosi va keyinchalik oʻrinbosar organchi sifatida qatnashgan.

Puccini Lukkadagi San-Mishel seminariyasida, keyin esa soborning seminariyasida umumiy taʼlim oldi. Puccinining amakilaridan biri Fortunato Magi uning musiqiy taʼlimini boshqargan. Puccini 1880 yilda Lukka shahridagi Pachini musiqa maktabining diplomini oldi, u erda amakisi Fortunato bilan, keyinroq Alfredo Katalani bilan birga oʻqigan Karlo Angeloni bilan birga oʻqidi. Qirolicha Margeritaning granti va boshqa amakisi Nikolas Seruning yordami Puccini uchun Milan konservatoriyasida oʻqishni davom ettirishi uchun zarur boʻlgan mablagʻni taqdim etdi. Antonio Bazzini. Puccini konservatoriyada uch yil davomida Pietro Mascagni bilan bir xonada oʻqidi. 1880 yilda, 21 yoshida Puccini oʻzining „Massa" asarini yozdi, bu uning oilasi oʻzining tugʻilgan Lukka shahridagi cherkov musiqasi bilan uzoq vaqt aloqasi choʻqqisini anglatadi.

**Nikoh va munosabatlar**

1884 yilning kuzida Puccini Lukka shahrida Elvira Gemignani (née Bonturi, 1860-1930) ismli turmush qurgan ayol bilan munosabatlarni boshladi. Elviraning turmush oʻrtogʻi Narciso Gemignani „tavba qilmaydigan ayol" edi va Elviraning nikohi baxtli emas edi. Elvira Puccini tomonidan homilador boʻldi va ularning oʻgʻli Antonio (1886-1946) Monzada tugʻildi. Homiladorligi koʻzga tashlanishi bilan Elvira Lukkani tark etdi va gʻiybatdan qochish uchun boshqa joyda tugʻdi. Elvira, Antonio va Elviraning Narsisoning qizi Foska (1880-1968) koʻp oʻtmay Puccini bilan yashay boshladi. Narciso Narciso ishqiy munosabatda boʻlgan ayolning eri tomonidan oʻldirilgan va 1903 yil 26 fevralda Puccini avtohalokatidan bir kun oʻtib vafot etgan. Shundan keyingina, 1904 yil boshida Puccini va Elvira turmush qurishlari va Antonioni qonuniylashtirishlari mumkin edi.

Puccini va Elvira oʻrtasidagi nikoh ham xiyonat tufayli bezovta edi, chunki Puccinining oʻzi Mariya Jeritsa, Emmi Destinn, Cesira Ferrani va Xariklea Darkli kabi taniqli qoʻshiqchilar bilan tez-tez aloqada boʻlgan. 1906 yilda Budapeshtda „Madama Butterfly" ning ochilish marosimida qatnashayotganda, Puchchini venger bastakori Ervin Lendvayning singlisi Blanke Lendvayni sevib qoladi (uning doʻsti va koʻp yillar davomida himoyachisi). Blanke va Puccini 1911-yilgacha nemis aristokrati baronessa Jozefina fon Stangel bilan ishqiy munosabatlarini boshlagan va olti yil davom etgan sevgi maktublarini almashishgan.

1909-yilda Puccinining rafiqasi Elvira Puccinilar oilasida xizmat qiluvchi Doria Manfredini bastakor bilan ishqiy munosabatda bo‘lganlikda ommaviy ravishda aybladi. Omma oldida zinokorlikda ayblangan Doria Manfredi oʻz joniga qasd qildi. Ammo otopsi Doria bokira boʻlib vafot etganini aniqlab, unga qarshi qoʻyilgan ayblovlarni rad etdi. Elvira Puccini tuhmat uchun jinoiy javobgarlikka tortildi va besh oydan ortiq muddatga qamoq jazosiga hukm qilindi, biroq Puccini tomonidan Manfredilar oilasiga toʻlangani Elvirani jazoni oʻtashdan saqlab qoldi. Baʼzi musiqa tanqidchilari va Puccini ijodining tarjimonlari bu voqeaning Pucciniga psixologik taʼsiri uning keyingi faoliyatida kompozitsiyalarni yakunlash qobiliyatiga xalaqit bergan, shuningdek, qul qiz Liu (Turandotdan) kabi qahramonlarining rivojlanishiga taʼsir qilgan deb taxmin qilishdi. oʻz joniga qasd qilish natijasida fojiali tarzda vafot etgan.

2007 yilda Manfredi oilasining avlodi Nadiya Manfredidan topilgan hujjatlarga koʻra, Puccini aslida Doriyaning amakivachchasi Julia Manfredi bilan ishqiy munosabatda boʻlgan. Ushbu hujjatlar topilgan paytdagi matbuot xabarlariga koʻra, Nadiya Manfredi Juliadan tugʻilgan oʻgʻli Antonio Manfredi Puccinining nevarasi boʻlgan.

**Oʻlim**

Toscano sigaretlari va sigaretalari zanjiri chekuvchi, Puccini 1923 yil oxirida surunkali tomoq ogʻrigʻidan shikoyat qila boshladi. Tomoq saratoni tashxisi uning shifokorlariga Bryusselda taklif qilinadigan yangi va eksperimental radiatsiya terapiyasini tavsiya qilishiga olib keldi. Puccini va uning rafiqasi saraton qanchalik jiddiy ekanligini hech qachon bilishmagan, chunki bu yangilik faqat oʻgʻliga maʼlum boʻlgan.

Puccini 1924 yil 29 noyabrda Bryusselda 65 yoshida davolanishdan keyingi asoratlardan vafot etdi; nazoratsiz qon ketish operatsiyadan keyingi kun yurak xurujiga olib keldi. Uning oʻlimi haqidagi xabar Rimga „Boheme" spektakli paytida etib keldi. Opera darhol toʻxtatildi va orkestr hayratda qolgan tomoshabinlar uchun Shopinning dafn marosimini ijro etdi. U Milanda, Toskanini oilasi qabriga dafn etilgan, ammo bu har doim vaqtinchalik chora sifatida moʻljallangan edi. 1926 yilda uning oʻgʻli otasining qoldiqlarini Torre del Lagodagi Puccini villasi ichidagi maxsus yaratilgan ibodatxonaga topshirishni tashkil qildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑   // *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |