recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bolgarka (qozoqcha: *Болгарка*) — Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Alg'a tumanidagi qishloq. Sarixobdin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 153248300.

Tarixi
------

Qishloq 1908-yilda Bessarab bolgarlari tomonidan tashkil etilgan.Aholi punktining dastlabki yillarida dastlab cherkov sifatida maktab tashkil etilgan. 2008-yilda qishloqda boshlang'ich bolgar maktabi ochildi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 922 kishi (470 erkak va 452 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 480 kishi (237 erkak va 243 ayol) yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
MAVLAVIY. XIII asrda Jaloliddin Rumiy asos solgan tariqat. Shogirdlari Rumiyni ko‘pincha «mavlono» («janobimiz») deb atashgan. Shundan tariqat nomi olingan. Tariqat faoliyati Eron, so‘ngra Turkiya hududi bilan cheklangan. Tariqat avval shahar aholisining o‘rta va quyi qatlamlarida, keyinroq xos tabaqalariga kirib borgan, usmonli turk sultonlari davrida (XIV asr) Kichik Osiyo bo‘ylab tarqalgan va juda mashhur bo‘lgan. 

```
Tariqat Turkiyada 1925 yilga qadar faoliyat ko‘rsatgan, 1925 yil Kamol Otaturk dekreti bilan tarqatib yuborilgan va tariqatning barcha yerlari, ko‘chmas mulklari/, bankdagi mablag‘i musodara qilingan.
```

Mavlaviyaning birinchi rasmiy boshlig‘i shayx va xalifa unvonini olgan Hisomiddin Hasan Chalabiy (vaf. 1264 y.) bo‘lgan. Rumiyning o‘g‘li Sulton Valadni (1226-1312) uning vorisi, tariqatning amaldagi tashkilotchisi, deb hisoblash mumkin. Sulton Valaddan boshlab mavlaviya rahbarlik lavozimi - asosan katta o‘g‘li Ulug‘ Orif Chalabiy (1272- 1320) orqali-vorislik lavozimiga aylangan. 
Mavlaviya o‘z mavlaviyaxona va takyalariga ega bo‘lib, bu yerda zikri samo qilishgan. Boshqa tariqatlardan farqli o‘laroq, mavlaviya jamoa bo‘lib musiqa tinglash, kuylash va gir aylanib zikr tushish marosimiga alohida e’tibor berishgan.

```
Mavlaviylar fikricha, mutlaq ruh - Ilohning inson qalbidagi zarrasi musiqa ta’sirida, zikr tushish paytida tiniqlashib, poklanadi, ya’ni o‘z o‘zagiga yaqinlashadi, Allohga o‘z muhabbatini to‘laroq ifodalashiga yordam beradi. 
```

Mavlaviylar «gardi darveshlar» nomi bilan ham mashhur bo‘lgan. Ularning marosimlari murakkab tuzilgan bo‘lib, musiqa jo‘rligida salavot va gir aylanib raqs tushish bilan boshlangan. Ikkinchi qism "salom deb nomlanuvchi to‘rtta raqsli musiqiy bo‘limdan iborat bo‘lib, Qur’on qiroati va namoz bilan yakunlangan. 
Darveshlar raqsga uzun oq namat kulohlar kiyib, yelkalariga qora mato tashlab chiqganlar. Raqs davomida matolar yelkadan tashlangan va oq etagi keng qilib tikilgan maxsus kiyimda (tannura), o‘ng qo‘lini yuqoriga, chap qo‘lini quyiga qilib aylanishgan. Asta-sekin musiqa usuli tezlashib borishiga muvofiq aylanish ham tezlashgan. 
Marosimda darveshlar bir-biriga tegib ketmasdan alohida raqs tushishgan. Yashil kiyim kiygan shayxning ishorasi bilan marosim to‘xtatilgan. 
Keyinchalik mavlaviylar yig‘inlari sahnalashtirilgan tadbirga aylanib, tomoshabinlarning kirishiga ham ruxsat berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  
tasavvuf Atamalari izohli lug'ati, ,Toshkent Islom Universiteti Islomshunoslilk ilmiy-tadqiqot markazi Movarounnahr 2015.
**Shlezviggolshteyn** - Germaniya yeri. Maydoni 15,7 ming km². Aholisi 2,8 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Kil shahri Mamlakat shim.da, Yutlandiya yarim orol va Shimoliy Germaniya pasttekisligida joylashgan. Shimoliy va Boltiq dengizlari oʻrab turadi. Yer yuzasi sharqiy va jan.sharqiy qismida sertepali tekislik. Sh.G. — Germaniyaning aholisi siyrak yeri. Xoʻjaligi industrialagrar xarakterga ega. Kemasozlik rivojlangan. Oziqovqat, mis eritish, toʻqimachilik, mashinasozlik sanoati korxonalari mavjud. Baliq ovlanadi. Yirik shaharlari: Lyubek, Kil, Rendsburg, Xeyde va boshqalar Qishloq xoʻjaligida goʻshtsut chorvachiligi rivojlangan. Sh.G.ning jan.sharqiy qismida donli ekinlar, qand lavlagi, kartoshka, sabzavot ekinlari ekiladi. Turizm rivojlangan.

Qadimda Sh.G. 2 qismdan: Shlezvig gersogligi va Golshteyn grafligidan iborat boʻlgan. 1386-yilda yagona Golshteyn grafligiga birlashtirilgan. 1460-yildan Daniya qirolligi tarkibida. 1864-yilgi Daniya urushi oqibatida Avstriya boshqaruvi ostiga oʻtdi. 1866-yilgi Avstriya—Prussiya urushi natijasida Prussiya provinsiyasi hisoblandi. 1949-yildan Germaniya yeri.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shlir (maʼnolari).

**Shlir** (nem. §sNNeg — balchiq, mergel) — notoʻgʻri shakldagi intruziv togʻ jinsi qismi. Togʻ jinslarining qolgan massasidan strukturasi va uni tashkil etgan minerallarning nisbiy miqsori bilan farq qiladi. Sh. va uni qamrab olgan togʻ jinslari orasida, odatda, muntazam ravishda oʻzgarish kuzatiladi. shahrining oʻlchami 2—10 sm, baʼzan 1 m va undan koʻp boʻladi. Baʼzi Sh.lar kristallanish va magmatik eritmalarning qotishi jarayonida ajralib chiqqan dastlabki mineral toʻplamdan iborat boʻlsa, boshqalari magma tepaga koʻtarilish jarayonida qoʻshilib chiqib, magma orasida oʻzgargan, ammo butkul erib oʻzgarmagan jinslardir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Derbiklar** — massagetlar siyosiy uyushmasi (konfederatsiyasi)ga kiruvchi sak qabilasi. S. P. Tolstovnit fikricha, D. Amudaryoning oʻrta oqimida hozirgi Chorjoʻy bilan Buxoro oraligʻida yashagan. Strabon (mil. av. 64— mil. 24) ning yozishicha, "D. Ona-Yerga eʼtiqod qilganlar; ular ayol jinsiga mansub hech qanday jonzotni qurbonlik qil-maydilar va yemaydilar; 70 yoshdan oshgan erkaklarni oʻldirishadi, jasadlarni yaqin qarindoshlar yeyishadi; kampirlarni esa boʻgʻishadi, soʻngra koʻmishadi; 70 yoshga toʻlmasdan vafot etgan erkaklarni ular yemasdan faqat dafn etishadi, xolos" (Strabon, Geografiya, 11, 8). Ktesiyning maʼlumotiga koʻra, axomaniylarnmng qudratli shohi Kir II D. bilan boʻlgan jangda halok boʻlgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kaponata** (italyancha: *сaponata*, sits. sapunata) Sitsiliyaning anʼanaviy taomi, sabzavotlar (piyoz, pomidor (yoki pomidor qaylasi), selderey va boshqalar bilan zaytun hamda kapers qoʻshib tayyorlanadigan baqlajonli raguning bir turi.

Uni issiq holatda mustaqil taom, garnir yoki yaxna holatda gazak sifatida isteʼmol qilish mumkin.

Etimologiyasi
-------------

Taom nomini Sitsiliyaning baʼzi hududlarida „oltin makrel" deb ataladigan „*capone"* soʻzidan olingan deyishadi. Ushbu versiya tarafdorlari kaponata dastlabda shirin va nordon qaylali, baliqdan tayyorlangan taom boʻlgani, keyinchalik tejamkorlik qilish maqsadida makrel oʻrniga baqlajon ishlatila boshlaganini aytishadi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, ushbu soʻz lotincha „c*aupona"* — traktir soʻzidan kelib chiqqan.

Tarkibiy mahsulotlar
--------------------

Kaponataning asosiy tarkibiy mahsulotlari qovurilgan baqlajon, tozalangan pomidor yoki pomidor qaylasi, piyoz, selderey, zaytun moyi, tuzlangan zaytun va kapers hisoblanadi. Taomga shirin va nordon taʼm berish uchun uzum sirkasi va shakar yoki asaldan foydalaniladi.

Sitsiliyada kaponataning boshqa turdagi tarkibiy mahsulotlar — shirin qalampir, bodring, kartoshka, qaragʻay yongʻogʻi yoki bodom qoʻshib pishiriladigan boshqa turlari ham mavjud.

Mualliflik retseptlari
----------------------

Koʻplab mashhur oshpazlar, jumladan Gordon Ramzi va Jeymi Oliverlar kaponataning mualliflik retseptlarini oʻz kitoblarida keltirib oʻtishgan.

Tayyorlanishi
-------------

Baqlajonlar kesib chiqiladi va boshqa mahsulotlardan alohida holatda koʻproq miqdordagi oʻsimlik yogʻida (deyarli frityurda) tovaga solib tillarang tusga kirgunga qovuriladi. Shundan keyin sarimsoq, piyoz va selderey qovurib olinadi. Sabzavotlar ichiga pomidorli qayla (masalan, pummarola), zaytun, kapers (kurtaklari) va pomidor, shuningdek, retseptga koʻra, yongʻoqlar qoʻshiladi. Tova ichiga avvalroq qovurib olingan baqlajonlar, tuz, shakar va oq uzum sirkasi qoʻshiladi. Taomni stolga tortishdan avval ustidan koʻkatlar sepiladi; baʼzi retseptlarda pishirish jarayonining oxirgi bosqichida tovaga rayhon solinadi.

Adabiyotlar
-----------

* Эуфемиа Аццолина Пупелла.*. Сицилийская кухня*. Bonechi, 2009.

Manbalar
--------

1. ↑  Соломоник, Татьяна*. Европейская шкатулка*. ОЛМА Медиа Групп, 2006.
2. ↑  Айвазян, Ю.*. Моя итальянская кухня для бедных*. Strelbytskyy Multimedia Publishing, 2020.
3. ↑  "Kaponata po-sitsiliyski" — Гордон Рамзи.*. Фаст фуд*. КукБукс, 2009.
4. ↑  "Tushenie baklajani po-sitsiliyski" — Джейми Оливер.*. Моя Италия*. КукБукс, 2010.
5. ↑  „КАПОНАТА | sitsiliyskiy resept ot Marko Chervetti" (ru). *youtube.com*.
**Xun Kuang** (mil. av. taxminan 313 — taxminan 238) — qadimgi xitoy faylasufi. Konfutsiy taʼlimotini sistemaga solishgauringan. Menszi (mil. av. taxminan 372—289)ga qarama-qarshi oʻlaroq, inson tabiatan yovuzdir, deb hisoblagan. Uningcha, inson tashqi taʼsir, tarbiya, amaliy faoliyat tufayligina yaxshi fazilat egasiga aylanadi. Fikrlarini „Xun Kuang" kitobida bayon qilgan. Xun Kuang gʻoyalari keyingi xitoy mutafakkirlari, ayniqsa Xan davri (mil.av. 3-asr — mil. 3-asr) faylasuflariga katta taʼsir oʻtkazgan.

Xun Kuangning asosiy iqtisodiy gʻoyalari:

1. Davlatning boyishi tarafdori boʻlgan;
2. Qonunga amal qilgan holda boylikka intilgan kishilarni qoʻllab-quvvatlagan;
3. Mehnat taqsimoti zarurligi gʻoyasi ilgari surilgan;
4. Davlatning iqtisodiy siyosati 3 ta asosiy tamoyilga asoslanishi kerakligi taʼkidlanadi:

— xarajatlarni iqtisod qilish;
— xalq farovonligini taʼminlash;
— ortiqcha mahsulot zaxiralariga ega boʻlish zarurligi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xumkalla qoʻngʻizlar**, yer kavlagich qoʻngʻizlar (Lethrus apterus) — plastinka moʻylovlilar oilasiga mansub qoʻngʻizlar. Xumkalla qoʻngʻizlar tanasi qisqa va yoʻgʻon (8–18 mm); boshi va oldkoʻkrak yirik, qorni va koʻkragining keyingi ikki segmenta nomutanosib tarzda kichik (nomi shundan). Ustqanot chokidan qoʻshilib oʻsgan, qanoti yoʻq. Yuqori jagʻlar, ayniqsa, erkagida kuchli rivojlangan boʻlib, turtib chiqqan. Qoʻngʻizlari qishlaydi. Erta bahorda (apr.) qoʻriq, tashlandiq, partov va boshqa yerlarda shoxobchali uzun in yasaydi. Urgʻochisi shu in tarmoqchalari chetiga chuqurchalar yasab, bittadan tuxum qoʻyadi, ustini lichinkalar oziqlanishi uchun oʻsimlik poyasi, bargi, shoxchalar bilan yopadi. Urgʻochisi hammasi boʻlib 8—11 ta tuxum qoʻygach, in yoʻllarini tuproq bilan bekitib qoʻyadi. Xumkalla qoʻngʻizlar Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Qoʻngʻizi lalmi yerlar hamda choʻlga yondosh dalalardagi, ayniqsa, yangi oʻzlashtirilgan joylardagi ekinlarga katta zarar yetkazadi. Xumkalla qoʻngʻizlar turli ekinlarni, koʻproq bugʻdoy, arpani, shuningdek, qisman beda va gʻoʻzani shikastlaydi. Kurash choralari: Xumkalla qoʻngʻizlar koʻpayishi uchun qulay qoʻriq va partov yerlarni oʻzlashtirish; himoya yoki tutqich ariqchalar qazish. Ekin dalalari cheti hamda unga yondosh yerlardagi oʻsimliklarga xlorofosning 80%li texnik eritmasini va hoʻllanuvchi kukunini (0,75–2 kg/ga) sepish.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ernesto Mascheroni** (ispancha: *Ernesto Mascheroni*) — urugvaylik va italiyalik futbolchi, himoyachi.1907-yil 21-noyabrda Montevideoda tavallud topgan.

Tarjimai holi
-------------

Ernesto italiyalik muhojirlar oilasidan.U „Belya Vista" klubida futbol oʻynay boshladi, ammo haqiqiy shuxratni 1930-yilda Urugvayda tashkillashtirilgan futbol boʻyicha birinchi jahon chempionatida topdi.Futbolchi Urugvay terma jamoasida oʻynay boshladi.1930-yildan 1940-yilgacha u Urugvay terma jamoasida 13 ta oʻyin oʻtkazgan.Urugvay terma jamoasi safida 1930-yilda jahon chempioni boʻldi.Oʻsha paytda Mascheroni Montevideoning „Olimpia" jamoasida oʻynagan.U „Olimpia" klubida 150 ta oʻyinda maydonga tushib 7 ta gol urgan.Keyinchalik Argentinaning „River Pleyt" klubida Kapurro bilan birga toʻp surdi.Lekin tez orada „Penyarol" klubiga koʻchib oʻtgan."Penyarol" klubida umumiy hisobda 216 ta oʻyinda 9 ta gol urgan.Ushbu klub tarkibida toʻrt karra Urugvay chempioni boʻldi (1932,1936,1937,1938). Argentinaning „Independente" klubida 35 ta oʻyinda 3 ta gol urdi.

1934-yilda Mascheroni Italiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda 1936-yilgacha „Ambrosiana" (hozirgi „Internazionale") jamoasida oʻynadi.Italyan klubida 53 ta oʻyinda maydonga tushib 3 ta gol urdi.1935-yilda u Italiya terma jamoasi safida ikkita oʻyin oʻtkazdi.Urugvayga qaytganidan soʻng,Ernesto yana „Penyarol" klubida oʻynay boshladi (1936-1940).

1984-yilga kelib Mascheroni Urugvay terma jamoasining 1930-yilgi chempionatda chempion boʻlgan tarkibining soʻnggi aʼzosi edi.Ernesto Mascheroni 1984-yil 3-iyulda Montevideoda vafot etdi.

Yutuqlari
---------

* Urugvay chempioni-1932, 1936, 1937, 1938
* Markaziy Yevropa kubogi sohibi-1933/35
* Jahon chempioni-1930

Manbalar
--------

1.

2.

3.

4." Umer posledniy vijivshiy igrok pervogo finala chempionata mira ". BBC News, 31-avgusta 2010 g. 22 marta 2011 g.
**Amin Ahmad Roziy** (arabcha: امين احمد الرازي — Amin Ahmad Roziy — (XVI asr oxiri XVII asr boshida yashagan)) — Tarixchi va qozi.
Amin Ahmad Roziy Hindistonda Akbarshoh (1542-1605) zamonida yashagan, unga atab „Haft iqlim" („Yetti iqlim", 1593-94) nomli kitob yozgan.

Ushbu asarda Sharq olimlari odatiga binoan Amin Ahmad Roziy dunyoni yetti iqlimga boʻlib, har qaysi iqlim, yirik shahar va qishloqlar haqida tarixiy va geografik maʼlumot hamda shu iqlimdan yetishib chiqqan yirik olimlar, shoirlar va mashhur kishilar haqida maʼlumot bergan. „Haft iqlim" Sharq tarixi va madaniyatini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega. Asarning bir qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Doktor **Amin Tarzi** Virjiniya shtati Quantiko shahridagi dengiz piyodalari universitetining Yaqin Sharq tadqiqotlari direktori.

Tarzi Ozod Yevropa radiosi, Ozodlik radiosi tahlilchisi va Mudofaa ilgʻor tadqiqotlar markazining katta ilmiy xodimi boʻlgan. U Monterey Xalqaro tadqiqotlar institutining Yadro qurollarini tarqatmaslikni oʻrganish markazida Yaqin Sharq boʻyicha katta ilmiy xodim boʻlib, u yerda Yaqin Sharqdagi xavfsizlik siyosati va tahdidlarni idrok etish boʻyicha bitiruv seminarlarida dars bergan. Tarzi, shuningdek, Saudiya Arabistonining Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi missiyasining siyosiy maslahatchisi va Abu-Dabi, Birlashgan Arab Amirliklaridagi Amirliklar strategik tadqiqotlari markazida tadqiqotchi/tahlilchi boʻlib ishlagan.

Faoliyati
---------

Tarzi tadqiqot yoʻnalishlari orasida Afgʻonistondagi tarix, siyosat va davlat qurilishi jarayoni, AQShning Iroqdagi siyosati va Yaqin Sharqda ommaviy qirgʻin qurollarining tarqalishi hamda Eronning xavfsizlik va tahdid tushunchalari, jumladan, uning raketa va yadroviy dasturlari kiradi.

U, shuningdek, Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusining aʼzosi sifatida xizmat qilgan. Tarzi fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. va New-York universitetida magistr, New- York shahridagi Queens kollejida bakalavr darajasiga ega. U afgʻonistonlik tarixiy Tarzi oilasining bir aʼzosidir

Ijodi
-----

* Crews, Robert D. va Amin Tarzi, muharrirlar. *Tolibon va Afgʻoniston inqirozi*. Qattiq muqovali nashr. Boston: Garvard universiteti. Pr. 2008-yil.
* Tarzi, Amin va Kimberli Makklud. „Tolibon". Islom va musulmon dunyosi entsiklopediyasi. 2004-yil. MacMillan maʼlumotnomasi AQSh, 2007-yil 30-may.

Manbalar
--------

1. ↑  Center for Advanced Defense Studies: Bio: Amin Tarzi
2. 1 2  Radio Free Europe Contributors

Havolalar
---------

* Bloggingheads.tv saytida Amin Tarzi bilan suhbat/muhokama videosi (va audio).

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb16150833c (maʼlumot)
* GND: 1161373586
* ISNI: 0000 0000 7144 390X
* LCCN: n2007054253
* NKC: jo2008479131
* NLI: 000271882
* NTA: 308176898
* SUDOC: 123949580
* VIAF: 75768242
* en:WorldCat Identities: lccn-n2007054253

 |
**Amin Turdiyev** (1910.10.8 Toshkent — 1978.13.3) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1955). Toshkent pedagogika bilim yurtini tugatgan (1927). Moskva Badiiy teatri qoshidagi rejissyorlik kursida oʻqigan (1947). Internatda,soʻng "Urfon" maktabi qoshidagi drama toʻgaragida qatnashib, "Baxtsiz kuyov" spektaklida kuyov rolini oʻynagan. Aktyorlik faoliyatini Hamza teatri krshidagi Ishchisayyor teatrida boshlagan (1929— 32), soʻng asosiy truppaga (1932—33) oʻtgan. "Hujum" (Yan, Choʻlpon)da Sartarosh (Eshon), "Halima" (Gʻ.Zafariy)da Hammol va Bibiniso kampir, "Arslon" (Fitrat)da dehqon yigit rollarida chiqqan. Samarqand, Namangan viloyat teatrlarida badiiy rahbar (1934—37), Andijon teatrida bosh rejissyor (1951—52), Yosh tomoshabinlar teatrida badiiy rahbar (1963—67). T.ning hayoti va ijodi Hamza teatri bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, 1939—51, 1952— 63 va 1967—78 yillar shu teatrda aktyor, rejissyor sifatida faoliyat koʻrsatgan. Ikkinchi jahon urushi davrida "Jaloliddin" (M. Shayxzoda) spektaklida Chingizxon obrazini yaratgan. Umuman, aktyor sifatida T.ning mahorati salbiy va xarakterli obrazlar talqinida yorqin namoyon boʻlgan. Zargarov (A.Qahhor, "Ogʻriq tishlar"), Husayn Boyqaro (Uygʻun, I.Sultan, "Alisher Navoiy"), Kassio (U.Shekspir, "Hamlet"), Jon Robertson (Yu.Krotkoye, "Jon — tinchlik askari"), Abdusalom (E.Vohidov, "Oltin devor") kabi yaratgan obrazlarida tashqi qiyofasiga, qahramonlarning xattiharakati, yurishturishiga, nutk,iga katta eʼtibor bergan. Sahna nutqidagi mahorati tufayli u koʻp yillar N.Rahimov bilan "Tabassum" radiojurnalini olib borgan. Rejissyor sifatida milliy teatrda "Burgutning parvozi" (I.Sulton; I.Bersenev bilan hamkorlikda), "Kechirilmas gunoxlar" (I. Oʻktamov), "Shamsiqamar" (M. Abliyev), "Turkiya haqida hikoya" (N.Hikmat; A.Ginzburg bilan hamkorlikda) spektakllarini saqnalashtirgan. T. kinoda ham esda qolarli obrazlar yaratdi (Rais, "Stadionda uchrashamiz"; Qodirqul mingboshi, "Boy ila xizmatchi"; Beklarbegi, "Furqat" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Amin Turdiyevga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hotolisht** — Albaniyaning sharqiy qismidagi Elbasan okrugida joylashgan qishloq va sobiq munisipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Librazhd munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda qishloqdagi aholi soni 5706 nafar kishi edi. Munitsipal birlik Buzgare, Dardhe, Hotolisht, Kokreve, Vehcan, Vulcan va Xhyre qishloqlaridan iborat edi.

Demografik tarixi
-----------------

Hotolisht qishlogʻi 1467-yildagi Usmonli imperiyasi davrida Çermeniça viloyatidagi aholi punkti sifatida jami 13 xonadondan iborat boʻlib, quyidagilar uy xoʻjaliklari boshliqlari edi: *Pop Shtjafenim*, *Pop Kozmai*, *Gjergj Vlashi*, *Mekshe Koleci*, *Progon Goroda* (ehtimol, *Guruda* yoki *Gruda*), *Tolë Penkuli*, *Gjon Primiqyri*, *Nikolla Bosi*, *Nenko Andropoli*, *Progon Pilashi*, *Petër Vlashi*, *Ishri Vlashi* va *Gjergj Koja*.

Manbalar
--------

1. ↑  „Law nr. 115/2014" (sq) 6368–6369. Qaraldi: 25-fevral 2022-yil.
2. ↑  2011 census results Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-24).
3. ↑  „Population data on Elbasan County website". 2-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2011-yil.
4. ↑  Caka, Eduart*. Defteri i hollësishëm për zonat e dibrës i vitit 1467*. Tiranë: Akademia e studimeve albanologjike instituti historisë, 2019 — 146 bet.


|  |  |
| --- | --- |
| Albaniya geografiyasi | *Albaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hadra maydoni** — Navoiy, Zarqaynar, Furqat va Gʻafur Gʻulom koʻchalari oraligʻida joylashgan.

Tarixi
------

„Hadra" soʻzi arabcha forscha soʻz tarkibidan iborat boʻlib, „Haddi roh", yaʼni „yoʻlning chekkasi, chegarasi" yoki „adirli joy" degan maʼnoni bildiradi. „Hadra" joy nomi sifatida paydo boʻlishi 10-12-asrlarga toʻgʻri keladi. Yaʼni, Eski shahar xududida Binkat shahri bunyod etilishi munosabati bilan xokim qarorgohining chekka qismida vujudga kelganligi eʼtirof etilgan. Dastlab 1939-yilda bu joyda hiyobon tashkil etilgan, 1948-yil 24-dekabrda maydonga Komsomol nomi berilib, 1951-yilgacha obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borilgan. 1960-yilning 1-yarmidan boshlab, Hadra maydoni nomi bilan yuritiladi.

Maydondagi qurulish ishlari
---------------------------

1975-yilda Hadra maydonida Oʻzbek davlat sirkining yangi binosi foydalanishga topshirilgan. 1982-yilda maydon rekonstruksiya qilingan. Mustaqillik yillarida Hadra maydoni va uning atrofida tubdan qayta taʼmirlash, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borilgan. Jumladan, Gʻafur Gʻulom koʻchasidan Furqat koʻchasiga oʻtish uchun yer osti yoʻli bunyod etilgan. Maydon yonidagi Gʻafur Gʻulom va Zarqaynar koʻchalari tubdan tartibga keltirilgan. Maydon yonidagi tramvay deposi boshqa joyga koʻchirilib, uning oʻrnida zamonaviy koʻp qavatli turar joy binosi, tennis korti bunyod etilgan.

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

Yaqinida „Hadra" dahasi va mehmonxonasi, Planetariy, Oʻzbek milliy akademik drama teatri, Oʻzbek davlat drama teatri, Abdulla Qodiriy nomidagi maʼdaniyat va istirohat bogʻi , Chorsu buyum bozori, Bolalar ijodiyoti markazi, „Gʻafur Gʻulom" metro bekati joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Toshkent ensiklopediyasi 2009, s. 752. sfn error: no target: CITEREFToshkent\_ensiklopediyasi2009 (help)

Adabiyotlar
-----------

*Toshkent.Ensikopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston, 2009 — 780 bet.
**Vorobyov daromad uyi** — Shimoliy Osetiya, Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Lenin kochasi 8-uy va Butirin koʻchasi 7-uy kesishmasi burchagida joylashgan.

Uch qavatli Art Nouveau — modern uslubidagi bino XX asr boshlarida Vorontsovskaya va Loris-Melikovskaya koʻchalari chorrahasida shahar meʼmori I. V. Ryabikin loyihasi asosida qurilgan uy. Qurilishga Aleksandrovskiy prospektidagi saroyga egalik qiluvchi, arra zavodi egasi, neftchi Vorobyov buyurtma bergan. Uy badavlat fuqarolarga ijaraga berish uchun moʻljallangan edi. Binoda atigi 6 ta xonadon boʻlgan.

Stukko monogramlari asosiy fasadning oʻziga xos bezagidir. Uning poydevori tabiiy toshdan, devorlari qizil gʻishtdan qurilgan. Ikkinchi va uchinchi qavat derazalari oʻrtasida quyma qoʻndirmalar bor. Ikkinchi qavatdagi burchakli balkoni ostida qanotlari choʻzilgan burgut shaklidagi quyma qoʻndirma mavjud.

1920-yillardan beri binoda ChK, GPU, NKVD va KGB Shimoliy Osetiya boʻlimi joylashgan. 1920-1950-yillarda binoda Stalin qatagʻonlari qurbonlari saqlangan. Unda, shuningdek, Shimoliy Osetiyaning koʻplab jamoat arboblari, ilm-fan, adabiyot va madaniyat namoyandalari otilgan.

1950-yillarning oʻrtalaridan bu yerda Sanʼat maktabi, 1990-yildan Shimoliy Osetiya Taʼlim va fan vazirligi   faoliyat yuritgan.

Meʼmorchilik
Bino Vladikavkaz meʼmori Soslan Tsallagov soʻzlariga koʻra, hozirgi kunda *"shahardagi Lenin koʻchasi 8-uy, Butirin koʻchasi 7-uy chorrahasidagi eng goʻzal binolardan birining yuqori qismi yoʻqolgan"*.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Perechen viyavlennix obʼektov kulturnogo naslediya Respubliki Severnaya Osetiya-Alaniya". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.
2. 1 2 3  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)
3. 1 2 3  Киреев 2014. sfn error: no target: CITEREFКиреев2014 (help)
4. 1 2  Цаллагов 2008. sfn error: no target: CITEREFЦаллагов2008 (help)
5. ↑  Soslan Tsallagov: „Po sennosti pamyatnikov gornoy arxitekturi Osetiya zanimaet pervoe mesto v Rossii"

Adabiyotlar
-----------

* Киреев Ф. С. „Ленина — Лорис-Маликовская",*. По улицам Владикавказа*, 2-е изд. доп. и перераб, Владикавказ: Респект, 2014. ISBN 978-5-905066-18-4.
* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 137 bet. ISBN 5-93000-005-0.
* Цаллагов С. Ф.*. Владикавказ — летопись в камне*. Владикавказ: Веста, 2008.
**Kazak Drujko** **yodgorligi** — Donetsk viloyati (Ukraina) Drujkovka shahrida shaharning afsonaviy asoschisi Zaporojyelik kazak Drujko sharafiga ochilgan yodgorlik.

Tarixi
------

Mavjud versiyaga koʻra, Drujkovka shahrining nomi Rossiya imperiyasining janubiy chegaralarini tatar reydlaridan himoya qilish uchun Torets daryosi boʻyida qoʻriqlash postini tashkil etgan Zaporojyelik kazak nomi bilan bogʻliq.

2008-yil 12-sentabrda Drujkovka markazida shahar asoschisi kazak Drujko haykalining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik ijroiya qoʻmitasi binosi oldidagi yashil maydonga, shahar Faxriy binosi yoniga oʻrnatilgan. Yodgorlik Drujkovka yogʻoch va tosh oʻymakori Yuriy Topuz tomonidan Konstantinov rassomlari Viktor Fedorenko va Yuriy Artemovning eskizi asosida ulkan qumtoshdan yasalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Казак Дружко живет теперь в центре Дружковки | Konstantinovka v zerkale „Provinsii"" (ru).  www.konstantinovka.com.ua. 5-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Шукач | Pamyatnik kazaku Drujko v Drujkovke" (ru).  www.shukach.com. 15-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2017-yil.
3. ↑  *Александр.* „Памятник казаку Дружко в г. Дружковка Донецкой области - Донбасс информационный".  www.donbass-info.com. 8-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2017-yil.
Yangi Angliya uslubidagi hot-dog bulochkalari
**Xot-dogli bulochka,** sosis va boshqa turdagi kolbasalarni o'z ichiga olish uchun maxsus tayyorlangan yumshoq bulochka turi.

Qo'shma Shtatlarning ko'p qismida bunday bulochka keng tarqalgan. Nyu-England uslubidagi eng yuqori tayyorlangan hot-dog esa bu mintaqada mashhur.  Boshqa mintaqaviy o'zgarishlar orasida Chikago uslubidagi hot-doglarga ko'knori urug'i qo'shilishi kiradi.

Tarix
-----

Xot-dog tarixchisi va Ruzvelt universitetining faxriy professori Bryus Kraigning fikricha, "hot-dog" atamasi XIX-asr oxirida nemis muhojirlarining amerikalik kuzatuvchilari tomonidan ixtiro qilingan. Ular bulochka bilan kolbasa yeyishgan. 

Charlz Feltman yozuvchi Jefferi Stentonning yozishiga qaraganda, 1871-yilda Koney orolida cho'zilgan hot-dog ixtiro qilgan. 

Avstriyalik muhojir, novvoy Ignatz Frishmanning 1904-yilda nashrnekrologiga ko'ra, Koni orolida sotuvchilarga taqdim etilgan "Vena rulosi" Frishman tomonidan ixtiro qilingan va uni o'limidan oldin boy odam qilgan.

Mintaqaviy o'zgarishlar
-----------------------

Yangi Angliyada omar rulolari va mollyuskali sendvich uchun 2ga bo'lingan hot-dog bulochkalari mashhur.

Illinoys shtatining Chikago shahrida ko'knori urug'idan tayyorlangan bulochka Chikago uslubidagi hot-doglar bilan keng tarqalgan. Bug'da pishirishga chidamli bo'lish uchun bulkalar yuqori kleykovinali undan tayyorlanadi. 

Avstriya, Polsha va butun Markaziy Evropada "hot-dog" bu baget. Uning uchi kesiladi va kolbasa qo'yish uchun boshoqqa mixlanadi. Daniyadagi bu o'zgarish bagetdan foydalanish sababli "fransuz hot-dog" va Dijon xantalini o'z ichiga olgan "fransuz hot-dog kiyimi" sifatida tanildi. Ushbu mashhur taom uchun maxsus tayyorlangan baget tayyorlanadi.

Yana qarang
-----------

* Bulochkalar ro’yxati

Manbalar
--------

1. ↑   "New England-style bun, from HoJo’s to homemade", July 2, 2013 accessed February 12, 2014.
2. ↑  Josh Chetwynd in "How the Hot Dog Found Its Bun: Accidental Discoveries and Unexpected Inspirations that shape what we Eat and Drink, 2012.
3. ↑  „Invented "Vienna Roll." -". *The Topeka State Journal* (10-mart 1904-yil). Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.
4. ↑  *Zeldes.* „It takes big buns to hold Chicago hot dogs". *Dining Chicago*.  Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. (13-iyul 2010-yil). 30-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2010-yil.
**Hafiz Shoahmedovich Abdusamatov** (1925.8.2, Jambul shahri) — adabiyotshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1975). Filol. fanlari doktori (1968). Toshkent Davlat Universitetining filol. fakultetini tugatgan (1946). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi til va adabiyot institutida katta ilmiy xo-dim, sektor mudiri, direktor muovini, boʻlim mudiri (1952-60, 1966-79), 1960-66 yillarda mas’ul lavozimlarda ishlagan. Toshkent davlat madani-yat instituti rektori (1979-81), Hamza nomidagi sanʼatshunoslik instituti di-rektori (1981-93), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoʻlyozmalar institutida yetakchi ilmiy xo-dim (1994-98). A.ning ilmiy faoliyati oʻzbek adabiyotida satira, dramaturgiya va 6teatr sanʼatidagi anʼana, yangiliklar tahliliga bagʻishlangan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adabi usul** — xalq sanʼatkorlarining oilada, hamkasblar oʻrtasida, jamiyatda oʻzini tutishi boʻyicha ogʻzaki va yozma qoidalar. Adabi usul qoidalari sozanda, xonanda, suxanpardoz, masharaboz, qiziqchi, qoʻgʻirchoqboz, dorboz, nayrang-boz va boshqalarning risolalarida maʼlum darajada ifoda topgan. Ammo koʻpgina qoidalar avloddan avlodga ogʻzaki oʻtib kelgan boʻlib, shogirdlarga (shogirdlik 10 yilgacha davom etgan) kasb oʻrgatish jarayonida singdirilgan. Adabi usul sanʼatkor jamiyatning turli tabaqalariga (boyga ham, kambagʻalga ham) xizmat qila oli-shi, oʻz gʻururini yerga urmasligi, oʻrda adabi, Madrasa adabi, mehmonxona adabi (Yusufjon qiziq iboralari)ni bilishi, toʻy egasi, sayilboshi berganiga koʻnishi, ortiqcha tama qilmasligi, har qanday sharoitga chidab, tomoshani lozim saviyada koʻrsatishi, ustozni hurmat qilishi, hamkasblar oʻrtasida izzat-ikromni saqlay bilishi, toʻydan tushganlarni taqsim qilish chogʻida talashmasligi, nogiron, jismonan zaif kishilar ustidan kulmasligi, oʻzini pokiza, ruhan tetik olib yurishi, hech kimsaga ozor bermasligi, qoʻlidan kelganicha muhtojga yor-dam berish kabi qoidalarni oʻz ichiga oladi. Ogʻzaki va yozma Adabi usul qoidalariga rioya qilish truppa rahbari (kalanpo, oqsoqol), sanʼatkorlar uyushmasi boshligʻi (mehtar) hamda hukumat vakili (gʻolibboshi, mirshabboshi) tomonidan nazorat qilib turilgan. Adabi usul qoidalarini buzganlar toʻdadan haydalish, jarima toʻlash yoʻli bilan jazolangan. Muhsin Qodirov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Hadres
| mavqe = Shaharcha
| mamlakat = Avstriya
| mintaqa turi = Avstriya federal yerlari|Federal yer
| mintaqa = Quyi Avstriya
| jadvalda mintaqa = Quyi Avstriya
| tuman turi = Avstriya okruglari|Okrug
| tuman = Hollabrunn (okrug)
| jadvalda tuman = Hollabrunn (okrug)
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 48 | lat_min = 42 | lat_sec = 0
| lon_dir = E | lon_deg = 16 | lon_min = 8 | lon_sec = 0
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Burgomistr
| rahbar = [[Karl Weber 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 34.5
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 194
| iqlim = 
| rasmiy til = olmoncha
| aholi = 1700
| sanalgan yil = 2005
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 02943
| pochta indeksi = 2061
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = HL
| identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi|Rasmiy kodi
| raqamli identifikator = 3 10 15
| Commons turkumi = Hadres
| sayt = 
| sayt tili = de
}}
**Hadres** Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Hollabrunn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34.5 km2. 1700 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (olm.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Avstriya geografiyasi | *Avstriya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Otxona** — otlar uchun moʻljallangan bino. Maxsus ot fermalari va ot zavodlarida quriladi. Nasldor otlar O.sida nayel olinadigan biyalar, aygʻirlar, 1,5 yoshgacha va mashq qildirilayotgan 1,5 yoshdan katta toylar boqiladi. Nasldor otlar ogʻillarda bogʻlamay, toylar esa ogʻillarda yoki umumiy binolarda saqlanadi. Nasl olinadigan biyalar, aygʻirlar va mashq qildirilayotgan toylar uchun ogʻillar hajmi 3,5×3,5 m, 1,5 yoshgacha boʻlgan toylar uchun 3×2,5 m dan boʻladi. Ish otlari ogʻillarda bogʻlab boqiladi. Qulunli biyalar va toylar ogʻillarda alohida saqlanadi. Ogʻillar hajmi zotli katta otlar uchun 1,75×3 m, maydalari uchun esa 1,6×2,85 m qilinadi. Umumiy bino (seksiya)larda 1 toy uchun 4,5—7 m2 joy ajratiladi. O.ning ichi ikki qatorli, oʻrtasida 2–3 m kenglikdagi yoʻl, yoʻlning ikki tomonida ogʻillar va umumiy binolar boʻladi. Ogʻillar bilan umumiy binolarga oxurlar quriladi, vodoprovod oʻtkaziladi. O.da ot mashq qildiriladigan, yem-xashak, asbob-uskuna saqlanadigan joylar, goʻngxona, navbatchi xonasi, aygʻirlar urugʻi tekshiriladigan xona va boshqa qoʻshimcha xonalar boʻladi. O. 40— 100 otga moʻljallab quriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulomye** (fransuzcha: *Coulommiers*) — sigir sutidan tayyorlangan yumshoq pishloq boʻlib, oʻz nomini oʻrta asrlardan beri maʼlum boʻlgan bunday pishloqlarni ishlab chiqarish Fransiyaning Kulommerlar kommunasi (Ile-de-Frans markaziy mintaqasining Sen va Marna departamentida joylashgan) nomidan olgan. Zamonaviy kulomye — mashhur bri pishlogʻining bir turi. U baʼzan *kichik bri* deb ham yuritiladi. Kichkina bri sifatida Kulomyedan kattaroq, moʻrt brini oʻz ichiga olgan transport muammosidan kelib chiqqan deb ishoniladi.

Kulomye oʻlchami *boʻyicha Modan ortda qoladi* (fransuzcha: *Brie de Meaux*): diametri 13-15 sm, balandligi 3 sm gacha, vazni 500 grammgacha (taqqoslash uchun, *Modan* bir xil parametrlar: 36-37 sm, 2,8 kg). Taʼmi va ishlab chiqarish usullari boʻyicha kulomye bri pishloqlaridan bir oz farq qiladi. Ammo 1980-yilda AOC sertifikatini olgan ikkinchisidan farqli oʻlaroq, Kulomye hali bu sertifikatga ega boʻlmagan (garchi bu haqda 2009-yildan beri bahs-munozaralar mavjud boʻlsa ham).

Manbalar
--------

1. ↑  *Le Brie. Fromage des Rois. Roi des Fromages* de P. Androuët et Y. Chabot, Presses du Village, 1985 — pp. 102—104 par P.Lauxerrois. (frans.)
2. ↑  Diametr kulome, takim obrazom, bolshe, chem u sxodnogo po shirine normandskogo kamambera
3. ↑  Lettre du maire de Coulommiers, Octobre 2009 (PDF)[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  Périco Légasse, "Pour que vive le brie : l’AOC comme rempart du goût juste[*sayt ishlamaydi*] ", *Le Pays Briard*, 16/10/2009. (frans.)

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — S. 60. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
* *Le Grand Larousse gastronomique*. Larousse, 2007 — 260 bet. ISBN 978-2-03-582360-1.
**Bolls asbobi** — paxta tolasining uzunligi oʻlchanadigan asbob. Ingliz ixtirochisi V. L. Bolls nomidan. Choʻzish apparati va undan olingan piltani lentaga boʻlib chiquvchi moslamadan iborat. Choʻzish apparatida 2 juft metall valik bor. Ostki valikka charm qoplangan. Valiklar bir-biriga prujina yordamida siqilib turadi. Paxta namunasidan 200—300 g tola ajratilib, 32 teng boʻlakka boʻlinadi va aralashtiriladi. Aralashmani yana 4 boʻlakka boʻlib, har biri alohidaalohida choʻzish apparatidan oʻtkaziladi va 4 pilta olinadi, soʻngra ularni qoʻshib, choʻzib bitta pilta yasaladi. Undan tarozida 0,1—0,13 g namuna tortib olib, tolalari parallel boʻlguncha choʻzish apparatidan oʻtkaziladi, keyin duxoba qoplangan valikka oʻrab, uz. 22 sm, eni 15 mm li pilta hosil kilinadi. Bolls asbobi ning ikkinchi qismi karetka va taʼminlash valiklaridan iborat. Tayyorlangan pilta taʼminlash valiklari orasidan oʻtkazilib, karetkaga oʻrnatiladi. Karetka duxoba qoplangan stol ustida yurgiziladi,shunda piltadagi tolalar duxobaga oʻtadi. Duxobaga oʻtgan tolalar maxsus tarozida tortiladi. Tolalarning ogʻirligiga qarab diagramma tuziladi. Diagrammaning vertikal koordinata oʻqi tolalar ogʻirligini, gorizontal koordinata oʻki tolalar uzunligini koʻrsatadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulollik charxi** - kulollikyaa ishlatiladigan dastgoh; kulolning asosiy ish quroli, maxsus loydan ishlanadigan idishni shaklga solishda foydalaniladi.Kulollik charxi ikki yogʻoch gʻildirak — katta parrak (diametri 1 m gacha) va kichik sartaxta (diametri 20—30 sm)128KULONV 4Kulollik charxi: / — ustki gʻildirak; 2 — pastki gʻildirak, 3 — oʻq; 4 — kulol oʻtiradigan kursi; 5 — kulol oyoq qoʻyadigan joy.hamda gʻildiraqlarning markazidan oʻtgan dumaloq harsang toshga oʻrnatilgan oʻkdan iborat. Kulol pastdagi kat-ta gʻildirakni oyogʻi bilan aylantiradi, yuqoridagi gʻildirak ustiga loyni qoʻyib idishni yasaydi. Kulollik charxi ilk bor Qad. Sharkda miloddan avvalgi 4—3-ming yillikda paydo boʻlgan, u dastlab qoʻlda aylan-tirilgan. Keyinchalik oʻrta asrlarda oyoq bilan aylantiriladigan xili — hozir qoʻllanilayotgan Kulollik charxi yuzaga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malaka oshirish institutlari**, Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash institutlari — xalq xoʻjaligining turli sohalarida ishlovchi mutaxassislar va rahbar xodimlarning malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tizimidagi tashkiliymetodik va oʻquv markazi. Oʻzbekistonda mutaxassislar malakasini oshirish intlari (oʻqituvchilar malakasini oshirish institutlari, vrachlar malakasini oshirish institutlari va boshqalar) 1930—1940-yillarda tashkil qilingan.

Malaka oshirish institutlarii. tinglovchilarga fan va texnikaning yangi yutuqlarini, rejalashtirish va iqtisodiy ragʻbatlantirishning samarali metodlarini, shuningdek, hisoblash texnikasi, ishlab chiqarish jarayonini mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish vositalaridan foydalanib ishlab chiqarish, mehnat va boshqarishni ilmiy tashkil etish kabi masalalarni oʻrgatadi; oʻquv dasturlari, rejalarini ishlab chiqadi, malaka oshirish tizimi uchun oʻquv va metodik adabiyotlarni tayyorlaydi va nashr etadi. Malaka oshirish institutlarii.larida oʻqishning asosiy shakli kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash kurslari hisoblanadi. Bunday kurslar ulardan koʻzda tutilgan maqsadni toʻliq amalga oshirish uchun tinglovchilar oʻzlashtirishlari zarur deb hisoblangan oʻquv rejasi va dasturining xajmidan kelib chiqqan holda turlicha belgilanadi. Shu bilan birga dolzarb mavzular boʻyicha qisqa muddatli kurslar, seminarlar oʻtkaziladi. Malaka oshirish institutlarii.da oʻquv mashgʻulotlari maʼruza, seminar, lab. ishlari, amaliyot, ilgʻor ish tajribalarini oʻrganish, konsultatsiya va shahrik.dan iborat. Shuninedek, ilgʻor pedagogik texnologiyalardan keng foydalaniladi. Malaka oshirish institutlarii.da kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash masalalari boʻyicha zarur meʼyoriy hujjatlar ishlab chiqiladi, ilmiy-metodik tadqiqotlar olib boriladi. Malaka oshirish institutlarii. oʻz faoliyatlarini 1997-yil 29-avgustda qabul qilingan OʻzR ning „Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonuni va Kadrlar tayyorlash milliy dasturi asosida olib boradilar.

2002-yil Oʻzbekistonda 23 Malaka oshirish institutlarii. ishladi. Yiriklari: Oʻzbekiston milliy universiteti huzuridagi Oliy ped. instituti, Toshkent vrachlar malakasini oshirish markaziy instituti, A. Avloniy nomidagi xalq taʼlimi xodimlari malakasini oshirish Markaziy instituti, Toshkent iqtisodiyot universiteti huzuridagi Iqtisodiyot, biznes, kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash instituti, OʻzR Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki huzuridagi Mutaxassislar malakasini oshirish markazi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jingisukan** (ジンギスカン, *Chingizxon,* „Chingizxon") — yupqa boʻlaklarga boʻlingan, grill yoki gridle yapon taomidir. Xokkaydoda eng mashhur xisoblanadi.

Taom oʻz nomini Moʻgʻullar imperiyasining asoschisi va birinchi buyuk xoni (xoqon) Chingizxon nomining yaponcha omillardan olingan.

Tarixi
------

1918-yilda Yaponiya hukumati qoʻylar sonini bir millionga koʻpaytirishga qaror qildi, buning uchun bir nechta yirik qoʻy fermalari qurildi. Kelajakda esa faqat Xokkaydo, Takikava va Tsukisama (Sapporo)dagi fermalar saqlanib qolgan. Aholiga ular uchun odatiy boʻlmagan qoʻy goʻshtidan foydalanish tavsiya qilindi; 1951-yilda qoʻy goʻshtidan tayyorlangan taomlar uchun 30 nafar retseptni oʻz ichiga olgan "Junli qoʻylar va ularni qanday yetishtirish *kerak*" kitobi nashr etildi, ular orasida jingisukan.

Jingisukanni dasturxonga tortilgan birinchi restoran 1936-yilda Sapporoda ochilgan. 1951-yilda yopiq *Tsukisappu Chingizxon klubi paydo boʻldi.* 1956-yilda *Matsuo Chingizxon* Takikavada ochilgan va bugungi kunda ham faoliyat yuritmoqda.

Masalliqlar
-----------

Jingisukanning asosiy va ajralmas tarkibiy qismi qoʻy goʻshtidir. Sabzavotlarga piyoz, karam va bulgʻor qalampiri, unib chiqqan soya novdalari, guruch yoki bezak uchun lapsha kiradi. Marinad va sousda olma, piyoz, soya sousi, apelsin sharbati, imbir va boshqa ziravorlardan foydalanish mumkin.

Tayyorlanishi
-------------

Yupqa kesilgan qoʻy goʻshti marinadlanadi, soʻngra qoʻy yogʻi surtilgan temir tovada yoki tovaning markaziy qismi koʻtarilgan va chetlari egri boʻlgan maxsus notekis temir skovorodada qovuriladi (bunday skovorodalar Xokkaydodagi koʻplab oilalarda mavjud; ularni boshqa taomlarni tayyorlash uchun ishlatmaydilar). Sabzavotlar goʻsht bilan parallel ravishda pishiriladi, uning sharbatida namlanadi; qaynatilgan guruch yoki lapsha pishirish oxirida qoʻshiladi.

Adabiyotda
----------

Britaniyalik yozuvchi va sayyoh Alan *But* oʻzining "*Sata yoʻllari* "kitobida Xokkaydoning odatiy pazandalik manzarasini tasvirlaydi: "Men katta krujka pivo va kabachokli qoʻy goʻshti buyurtma qildim, yaponiyaliklar buni juda gʻayrioddiy deb bilishadi va uni „jingisukan" deb atashadi. (Chingizxon) ular bilan jang qilgan buyuk vahshiyning bobosi nomi bilan atalgan. Pivo, odatdagidek, koʻpikning uchdan bir qismi edi, lekin qoʻy goʻshti shunchalik katta ediki, uni yeyish uchun bir soat vaqt kerak boʻldi — toʻldirilmagan stakan pivo uchun juda yaxshi kompensatsiya.

Yana qarang
-----------

* Teppanyaki
* Yakiniku
* B-B-Q

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Дзингисукан (или "Чингизхан"), баранина на гриле в японском стиле | Prigotovim yaponskie blyuda | NHK WORLD RADIO YaPONII" (ru). *NHK WORLD*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
2. ↑  *Northerncross.* „Why did" (en). *Hokkaido Magazine KAI*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
3. 1 2  „Такикава — описание, достопримечательности, отели, туры, экскурсии". *ermakvagus.com*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
4. ↑  „Хоккайдо — это вкусно !" (ru). *kimonoimag.ru*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
5. 1 2  *Super User.* „Эссе #8" (ru). *www.allnippon.ru*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
6. ↑  „Кулинарный гид по Хоккайдо". *fujitravel.ru*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.