recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Irina Viktorovna Tebenixina** (1978-yil 5-dekabr, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR) — rossiyalik voleybolchi. 2004-yilgi Olimpiada oʻyinlarining kumush medali sovrindori, ikki karra Yevropa chempioni, uch karra Rossiya chempioni. Maydondagi pozitsiyasi — markaziy blokirovka. Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi .

Biografiyasi
------------

Irina Tebenixina Oʻzbekiston SSR Fargʻona shahrida murabbiy Maya Ivanovna Domnidi bilan voleybol oʻynashni boshlagan. 1990-yillarning oʻrtalaridan Yekaterinburgdagi 1-sonli olimpiya zaxiralari maktabida faoliyat olib borgan.

Irina 2009-yilda homiladorligi sababli sport faoliyatida tanaffus eʼlon qiladi va oʻsha yilning 24-dekabrida qiz farzandini dunyoga keltiradi

Irina Tebenixina quyidagi jamoalar safida oʻyin olib borgan:

* 1995 — 1996 — „Malaxit" (Yekaterinburg);
* 1996 — 2001 — „Uraltransbank"/"Aeroflot-Malaxit" (Yekaterinburg);
* 2001 — 2003 — „Uralochka-NTMK" (Sverdlovsk viloyati);
* 2003 — 2004 — „Dinamo" (Moskva viloyati);
* 2004 — 2009 — „Uralochka-NTMK" (Sverdlovsk viloyati).

3 karra Rossiya chempioni (2002, 2003, 2005), 4 karra kumush (1998, 1999, 2000, 2004) va 3 karra bronza (1997, 2001, 2009) medallari sohibi. Yevropa chempionlar kubogining ikki karra kumush medali sohibi (1997, 1999), 1999-yilgi CEV kubogi bronza medali sohibi.

Rossiya yoshlar terma jamoasi tarkibida oʻyin olib borgan va 1997-yilgi jahon chempionligini qoʻlga kiritgan. 1995-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori, 1997, 1999-yilgi Yevropa chempioni va 1996-yilgi Yevropa chempionati kumush medali sovrindori bo‘lgan. Rossiya oʻsmirlar terma jamoasi safida 1995-yilda qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻlgan va 1995-yilgi Yevropa chempioniga aylangan. Rossiya talabalar jamoasi tarkibida Jahon Universiadasining ikki karra kumush medali sovrindori (1999, 2001).

1997—1999 va 2003—2004-yillarda Rossiya terma jamoasida oʻynagan. Jamoa bilan birgalikda quyidagi natijalarni qoʻlga kiritgan:

* 2004-yilgi Olimpiya oʻyinlarining kumush medali sovrindori;
* 1998-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori;
* 1999-yilgi jahon chempionatining kumush medali sovrindori;
* 1997-yilgi jahon chempionlar kubogi gʻolibi;
* ikki karra Gran-pri gʻolibi (1997, 1999) va ikki karra sovrindori;
* ikki karra Yevropa chempioni (1997, 1999).

Mukofotlari va unvonlari
------------------------

* Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi;
* Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi, yuqori sport yutuqlari uchun II darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2006-yil 3-oktyabr) sohibi.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Irina Tebenikhina has a baby girl»".

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Ukaz Prezidenta RF ot 3 oktabrya 2006 g. № 1064

Havolalar
---------

* „Uralda sport" saytidagi profil Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-11-27).
* Irina Tebenikhina ROC veb-saytida
* Irina Tebenixinaning fotogalereyasi
**Ahmat Hamdi Tanpinar** (23 iyun 1901, Istanbul — 24 yanvar 1962, Istanbul) — turk shoiri, romanchisi, esseist, adabiyot tarixchisi, siyosatchi va akademik.

Hayoti
------

1901-yil 23-iyunda Shahzodaboshi shahrida tug‘ilgan. Uning otasi gruzin  asli Husayn Fikri afandi, onasi Nasima Bahriye Hanim.  Tanpinar oiladagi uch farzandning kenjasi.  Bolaligi Ergani, Sinop, Siirt, Kirkuk va Antaliya shaharlarida oʻtgan, u yerda qozi boʻlgan otasi xizmat qilgan. U 1915-yilda Kirkukdan safarda boʻlganida onasidan tif kasalligidan ayrilgan. Antaliyada o'rta maktabni tamomlab, 1918 yilda oliy ma'lumot olish uchun Istanbulga boradi.

Halkali qishloq xo‘jalik bilim yurtida bir yil internat maktabida o‘qiganidan so‘ng 1919 yili o‘rta maktab o‘quvchisi bo‘lganida she’rlaridan bilgan Yahyo Kamol Beyatli ta’sirida Istanbul universitetining adabiyot fakultetiga o‘qishga kiradi. Bu yerda ayniqsa Yahyo Kamol, Mehmed Fuad Koprulu, Jenab Shahabeddin, O'mer Ferit Kam, Babanzoda Ahmad Naim kabilardan saboqlarni davom ettirdi. 1923-yilda Adabiyot fakultetini Shayhiyning "Husrev u Shirin "nomli masnaviyi boʻyicha bakalavrlik dissertatsiyasini tamomlagan.

 Maraş deputati Tanpinar.

Manba
-----

1. ↑  „Gdd, Hüseyin Fikri Efendi".  gdd.org.tr Murat Kasap. 5 şubat 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mart.
2. ↑  „Emrah Pelvanoğlu, **Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Şiir Eleştirilerinde Avrupa Merkezlilik**, *Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Temmuz 2006*". 17 haziran 2009da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19 aralık 2014.
3. ↑  „Yunus Balcı, **Bir Sanatkârın Bilim Adamı Olarak Portresi**, *Turkish Studies, Cilt 4 /1-I Kış 2009*". 17 mayıs 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19 aralık 2014.
**Irina Sharipova** ( 1992-yil 7-fevralda tugʻilgan, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston ) — rossiyaning top-modeli. "Miss Tatariston" 2010, birinchi "Vitse-Miss Rossiya "2010-yil, Rossiyani "Dunyo go'zali 2010" tanlovida taqdim etdi.

Biografiya
----------

U 1992-yilda O‘zbekistonda tug‘ilgan, otasi o‘zbek bo'lgan (Irina uni tanimaydi  ), onasi rus, ukrain va tatar millatlariga mansub . Onasi ham model boʻlgan, "Buxoro goʻzali" (1989-yil) va "Oʻzbekiston vitse-missi" (1990-yil) unvonlarini olgan. 7 yoshida Irina buvisi bilan Tataristonga ko'chib o'tdi, u yerda o'rta maktabni tugatdi va Qozon texnologik universitetiga dizayner sifatida o'qishga kirdi . 2010-yilda u Tatariston go‘zali tanlovida qatnashish huquqiga ega bo‘ldi, keyinchalik u g‘olib chiqdi . O'sha yili u "Rossiya go'zali" tanloviga borib, vitse-miss bo'ldi , tanlov tashkilotchilarining qaroriga ko'ra, u Xitoyda bo'lib o'tgan "Dunyo go'zali-2010" tanlovida Rossiya vakili sifatida yuborildi. eng chiroyli top 25 ta modelga kirdi.

U 2012-yilda xalqaro podiumda debyut qilgan, 2013-yilda u *Marie Claire* jurnalining muqovasida paydo bo'lgan. 2014-yil sentabr oyida u Milanda moda haftaligida Dolce & Gabbana ko'rgazmasini ochdi  .

Turli vaqtlarda u shoularda qatnashgan: Akris, Billy Reid, Sedrik Charlier, Chanel, Dsquared2, Dolce & Gabbana, Ermanno Scervino, Giorgio Armani, Givenchy, Holmes & Yang, Jeremy Scott, Kenzo, Mara Hoffman, Mark Nicolasbs, Nina Ricci, Oskar de la Renta, Pamela Rolland, Filipp Pleyn, Rag & Bone, Ralf Lauren, Sonia Rykiel, TopShop, Tory Burch, Valentin Yudashkin, Versace, Vivienne Westwood va boshqalar .

2014-yilda  u Victoria's Secretning yakuniy shousiga taklif qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ирина Шарипова: «Во мне много кровей»
2. ↑  Ирина Шарипова (биография, 15 фото)
3. 1 2  „Журнал «Наш дом — Татарстан» /Выпуск № 5 (013) 2010 г. / Дочь — «Мисс Татарстан», мама — «Вице-мисс Узбекистан»". 8-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2014-yil.
4. ↑  „Ирина Шарипова из Татарстана стала первой «Вице-мисс Россия-2010»". 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2023-yil.
5. ↑  Dolce&Gabbana Summer 2015 Womens Fashion Show
6. ↑  See Who is Walking the 2014 Victoria’s Secret Fashion Show

Havolalar
---------

* Moda modeli katalogidagi profil(ingl.) )
* models.com saytidagi profil(ingl.) )
* Dom modellaridagi profil[*sayt ishlamaydi*] (rus. )
* Irina bilan suhbat
Ahmadobod
**Ahmadobod** — Hindiston gʻarbidagi shahar. Gujarot shtatining maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Aholisi 2,9 mln. kishi (1991, shahar atrofi bilan). Mamlakatning savdo va mo-liya markazlaridan biri; yirik transport yoʻllari tuguni. 1411-yilda Gujarot sultoni Ahmadshoh tomonidan barpo etilgan. 15 — 16-asrlarda A. Hindistonda muhim savdo va sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan, oʻz hunarmandchiligi va ajoy-ib meʼmoriy inshootlari bilan shuhrat qozongan. 15-asrda qurilgan katta Jome masjidi, zafar toqi — Tin Darvozasi (15-asr) va oʻymakorlik bilan ishlangan yogʻoch uylar (16 — 17-asrlar) saqlangan. A. il gazlama sanoatining (Bombaydan keyingi) yirik markazi; paxta tozalash, ipak (jumladan sunʼiy ipak) va boshqa yengil sano-at tarmoqlari taraqqiy qilgan. Kimyo sa-noati korxonalari bor. Hunarmandchilik (kimxob toʻqish, zargarlik, yogʻoch va su-yakdan oʻymakorlik buyumlari yasash) ri-vojlangan. Universitet bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Irina Iosifovna Turova** (ruscha: *Ирина Иосифовна Турова*; 1979-yil 10-avgustda tugʻilgan), qizlik familyasi: *Irina Salavina* **Irina Slavina** (ruscha: *Ирина Иосифовна Славина*), shuningdek, **Irina Slavina-Turova**), rossiyalik shaxmatchi, ayol grossmeyster (2001) va xalqaro usta (2004) unvonlariga ega. 2003-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib boʻlgan.

Hayoti
------

Irina Belorussiyada tugʻilgan, u yerda ota-onasi shaxmat boʻyicha murabbiy boʻlib ishlashgan. Chernobil halokatidan keyin uning oilasi Arxangelskga koʻchib oʻtdi, sakkiz yoshida Irina Arxangelsk viloyati ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻn bir yoshida u 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Rossiya chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi, keyinroq oʻn uch yoshida Irina 20 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida Rossiya oʻsmirlar chempionatida gʻolib boʻldi. 2000-yilda u shaxmat boʻyicha ayollar chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi, ammo keyinchalik 2003-yilda Irina ushbu turnirda gʻoliblikka shoxsupasiga koʻtarildi. 2004-yilda shaxmat boʻyicha Yevropa yakkalik chempionatida 4-oʻrinni egalladi. 2009-yilda u shaxmat boʻyicha ayollar kubogining finalchisi ham boʻldi, keyinchalik esa 2010-yilda u ushbu kubokni qoʻlga kiritdi. 2011-yilda Irina tezkor shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi.

2000-yillarda Irina Turova shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida nokaut tizimi boʻyicha qatnashgan:

* 2004-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi turda Mayya Lomineishviliga yutqazdi
* 2006-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi davrada Lela Javaxishviliga yutqazib qoʻydi
* 2010-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi davrada Sopiko Xuxashviliga yutqazib qoʻydi.

2000-yilda u FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi va bir yildan soʻng FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini oldi. 2004-yilda u FIDE xalqaro ustasi (IM) unvoniga ham sazovor boʻldi.

U rossiyalik grossmeyster (GM) Maksim Turov bilan oila qurgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Slavina Wins 53rd Russian Women`s Championship". *fide.com*.
2. ↑  *Herzog.* „5th European Individual Women"s Chess Championship". *Chess-Results.com*.
3. ↑  „ИРИНА ТУРОВА" (ruscha). *Ruchess.ru*.
4. ↑  „2004 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*.
5. ↑  „2006 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*.
6. ↑  „2010 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*.
7. ↑  „Farcical end to strong women’s event". *Chess in Translation* (13-mart 2011-yil). Qaraldi: 8-yanvar 2016-yil.
**Kangphu-Kang**, ( *Kangphu Kang*, *Shimokangri* ) (7204 m) - Himoloy tog'larining markaziy qismidagi cho'qqi, Tongshanjiabdan 12 km janubi-sharqda joylashgan baland cho'qqi (7207m) Butan va Xitoyning Tibet avtonom viloyati chegarasida joylashgan. Dunyodagi 107-eng baland cho'qqi va Butandagi beshinchi eng baland cho'qqi . Tog'ning kenglik yo'nalishi bo'yicha cho'zilgan ikki kilometrlik tizmasida ikkita noaniq cho'qqi bor: Kangphu-Kang G'arbiy (7207 m) va Kangphu-Kang I (7206 m) . Asosiy tizmadan uch kilometr janubi-sharqda Kangphu-Kang II (6945 m) va Jejekangphu-Kangdan 5 km janubi-g'arbda (6965 m) joylashgan bo'lib, ular orasida Kangphu-Kangning 2200 metrli tik ko'tarilmagan janubiy tomoni joylashgan.

Kangphu-Kang 2002 yil 29 avgustda Janubiy Koreyaning shimoldan Tibetdan ekspeditsiyasi tomonidan bosib olingan (Butan diniy sabablarga ko'ra cho'qqiga chiqishni taqiqlagan).

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Kangphu Kang I". 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.
2. ↑  Интересно, что по данным SRTM высота Кангпху Канг I на 1 м ниже «неосновной» западной вершины

Havolalar
---------

* Himolay jurnali
**Ars nova** (lotincha: ars nova — yangi sanʼat) — 14-asr italyan va fransuz musiqasidagi ijodiy ilgʻor yoʻnalish. Faqat cherkov musiqasi janrlaridan foydalanishdan voz kechib, dunyoviy vo-kal-cholgu musiqa janrlarini professi-onallik darajasiga koʻtargan, folklor bilan yaqinlashib, turli musiqa asboblarini keng qoʻllagan. Dastlab 1309-yilda ita-lyan tadqiqotchisi paduyalik Marketto, 14-asrning 20-yillarida fransuz gumani-sti Filipp de Vitri tomonidan naza-riy asoslandi. Yetakchi kompozitorlari — florensiyalik Jovanni, Franchesko Landino, buyuk namoyandasi Gilom de Masho (taxminan 1300- 1377). Motet, ballada va madrigalning ilk shakllari hamda kachcha (yoki kachchia) Ars nova uchun harakterli janrlardir. Jahon musiqa sanʼatining keyingi rivojiga taʼsiri katta. Ad:. Gruber R. Vseobhaya istoriya muzoʻki, 2 izd. ch. 1, M. 1960.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Oʻrnatilgan Common Lisp|  |
| --- |
| Paradigmalar | Multi-paradigm: procedural, functional, object-oriented, meta, reflective, generic |
| Turkum | Lisp |
| tomonidan ishlab chiqilgan | Giuseppe Attardi |
| Dasturchilar | Daniel Kochmański, Marius Gerbershagen |
| Qachon yaratilgan | 1-yanvar 1995 -yil |
| Barqaror chiqarish | 21.2.1 / 1-fevral, 2021-yil |
| Matn yozish intizomi | Dinamik, kuchli |
| Asosiy tili | C, Common Lisp |
| Platforma | ARM, x86 |
| OS | Unix-like, Android, Windows |
| Litsenziya | LGPL 2.1+ |
| Veb-sayt | common-lisp.net/project/ecl |
| tomonidan oʻzgartirilgan |
| Lisp, Common Lisp, C |

**Embeddable Common Lisp** (**ECL**) — bu ANSI Common Lisp dasturlash tilining kichik bir tatbiqi boʻlib, u mustaqil ravishda ishlatilishi yoki C tilida yozilgan mavjud ilovalarga oʻrnatilishi mumkin boʻadi. U operatsion tizimda mahalliy bajariladigan fayllar va yangi kutubxonalarni yaratadi (yaʼni Common Lisp kodidan unix-da bajariladigan va bogʻlanadigan format (ELF) fayllari va C kompilyatorini qoʻllab-quvvatlaydigan koʻpgina platformalarda ishlaydi. ECL ish vaqti ilovalar tomonidan foydalanish uchun dinamik ravishda yuklanadigan kutubxonadir. U GNU Lesser Public License (LGPL) 2.1+ ostida bepul va ochiq kodli dasturiy taʼminot sifatida tarqatiladi.

U ish vaqti tizimi va ikkita kompilyatorni, C kompilyatori kutilmagan joylarda ilovalarni joylashtirishga imkon beruvchi bayt -kod tarjimonini va samaraliroq ishlash vaqti uchun Common Lisp dan C ga kompilyatsiya qiluvchi oraliq til turini oʻz ichiga oladi. Ikkinchisida, shuningdek, Common Lisp-ning bir qismi sifatida inline C-ni qoʻllab-quvvatlaydigan mahalliy xorijiy funksiya interfeysi (FFI) mavjud. Inline C FFI Common Lisp makroslari, maxsus Lisp `setf` kengaytmalari va kompilyator-makroslari bilan birgalikda maxsus kompilyatsiya vaqti C preprotsessoriga olib keladi.

Havolalar
---------

* Juzeppe Attardi. „Embedable Common Lisp", ACM Lisp Pointers 8(1), 1995, 30-41.
* Rasmiy sayti
* GitLab -da oʻrnatilgan Common-Lisp
**Ov itlari** — ovchilikda foydalanadigan maxsus it zotlari guruhi. Yer sharida 100 dan ortiq Ov itlari zoti bor. Qimmatbaho moʻynali hayvonlar (olmaxon, suvsar, sobol), asosan, Ov itlari yordamida ovlanadi. Ov itlari zoti bir necha guruhga boʻlinadi: laykalar — oʻrmonli joylarda moʻynali va tuyokli hayvonlar (yovvoyi choʻchqa, los, bugʻu), shuningdek, oʻrmon, oʻrmondasht zonalaridagi yovvoyi, suvda suzuvchi par-randalarni ovlashda foydalaniladi. Laykalar ovlangan hayvon yoki parrandalarni qidirib topib, ovchi kelgu-nicha ushlab turadi. Tez yugurar tozilar — oʻrmon, oʻrmondasht zo-nalarida quyon, tulki, boʻri, chiyaboʻri, silovsin va tuyokli hayvonlarni ovlashda foydalaniladi. Ular, ovchi oʻljasini otmaguncha, vovullab hayvon izidan boraveradi. Tozilar — quyon, tulki, oʻrmondasht, dasht va yarim choʻl rayonlarida mayda tuyoqli hayvonlarni ovlashda foydalaniladi. Tozilar katta, oʻziga xos tana tuzilishiga ega, kuchli it, koʻzi oʻtkir, tez yugurishga moslashgan (20 m/sek gacha yugura oladi). Ular hayvonlarni quvib ushlab oladi (yoki boʻgʻadi). U ya itlari (taksa, teryerlar, foksteryerlar) — inlaridagi tulki, boʻrsiq, yenotsimon itlarni ovlash uchun foydalaniladi; ular inlaridagi hayvonlarni ovchi oldiga haydab chiqaradi yoki inida holsizlantiradi. Iskovuchlar (setter, poynterlar va boshqalar) — botqoq, oʻrmon, dasht va suvda suzuvchi parrandalarni hidlab topib pisib yotgan joyini ovchiga bil-diradi. Ovchining imosi bilan parrandani choʻchitib, otishga qulay qilib beradi. Spaniyellar yerda pisib yotgan parrandalarni choʻchitib, uchiradi. Otilgan parrandalarni topib, ovchiga olib keladi. (yana qarang It, Itchilik).

Adabiyot
--------

* Posobiye po sobakovodstvu, 2 izd. M. 1973.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 13°3′57.326400000003″N 80°16′57.482400000006″E﻿ / ﻿13.06592400000000076°N 80.28263400000000161°E﻿ / 13.06592400000000076; 80.28263400000000161GO

**Madras universiteti** — Hindistondagi eng yirik va qad. untlardan biri. 1857-yil tashkil etilgan. Matematika, statistika, fizika, kimyo, zoologiya, botanika, antropologiya, geologiya va geofizika, geografiya, huquq, pedagogika, tibbiyot, sharqshunoslik, qishloq xoʻjaligi, texnologiya, veterinariya boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitet tarkibida 100 dan ortiq kollej bor. 100 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Universitet kutubxonasida 210 mingdan ortiq asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — восьмитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Keng cho'qqi** (inglizcha: *Broad Peak* - "*Keng cho'qqi* "; Urdu brwĈ py̰ḵ; kit. pinyin *Bùluòātè Fēng* ) — Qorakorumdagi togʻ choʻqqisi. Dengiz sathidan balandligi 8051 m - dunyodagi sakkiz ming kishilik o'n ikkinchi hisoblanadi .

Havolalar
---------

* Birinchi ko'tarilish: Avstriya OEAV Karakoram ekspeditsiyasining rasmiy veb-sayti 1957 BroadPeak.org saytida
* EverestNews.com saytida keng cho'qqining ba'zi tarixi
* „Broad Peak on Peakware". 4-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Shimoliy Pokiston Google Earthdagi batafsil joy belgilari Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-04). Архивная копия -da arxivlangan
* summitpost.org
**Akram Murtazayev** (1951-yil 11-avgust, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR, SSSR), sovet, oʻzbek va rus jurnalisti, maqola va aforizmlar muallifi („akm-ok").

Hayoti
------

Murtazayev Buxoro pedagogika institutini tamomlagan, so‘ng 1973-yilda Moskvaga kelgan va u yerda Butunittifoq Leninchi Kommunistlar Ittifoqi Markaziy Qo‘mitasi qoshidagi Oliy komsomol maktabining jurnalistika bo‘limiga o‘qishga kiradi (1975-yilda tugatgan). Uning ustozlari Valeriy Agranovskiy edi.

1975-yildan 1987-yilgacha u „Komsomolskaya pravda" gazetasida stajyor, muxbir, boʻlim boshligʻi boʻlib ishlagan (avval fan boʻlimida, armiyadan keyin esa 1981-yilda boshqargan harbiy boʻlimda ishlagan).

1987—1990-yillarda „Pravda" gazetasining maxsus muxbiri. 1990-yildan 1992-yilgacha u yana Komsomolskaya pravda, axborot boʻlimida ishlagan. Murtazayev gazeta, oʻz soʻzlari bilan aytganda, „maʼrifiy millatchilik" deb ataladigan kursni oʻrgangani uchun ishdan olindi. U yerdan ketganidan soʻng, u „Novaya gazeta" ning asoschilaridan biriga aylandi va u yerda ijrochi muharrir boʻlib ishladi.

Keyinchalik u „Novye Izvestiya" gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlagan, 2008-yil kuzida esa qisqa vaqt davomida „Moskovskiy korrespondent" gazetasining bosh muharriri boʻlgan.

Turli nashrlarda koʻplab maqolalar muallifi.

Akram Murtazayev haqida mashhur shaxslar
----------------------------------------

> Nima qilish kerak: mening doʻstim va hamkasbim (A. Q. Murtazayev) — yangi janrning ajoyib kashfiyotchisi. Bu aforizmlar emas, soʻz oʻyinlari emas, Fomenkoning ajoyib qoʻshiqlari emas. U bir marta boshqa bir vaziyatda taʼkidlaganidek: „Mening harflarim bir xil, ammo soʻzlarim boshqacha"(Dmitriy Muratov).
> 
>

Mukofotlari
-----------

2001-yil — „Yangi janr yaratgani uchun" Rossiya Jurnalistlar uyushmasining „Oltin qalam" mukofoti sovrindori — sarlavhalar-aforizmlar.

Manbalar
--------

1. ↑  „О нашем Акраме Муртазаеве". 6-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2013-yil.
2. ↑  „Журналист Акрам Муртазаев: «То, что мы опять приобретаем поколение молчаливых, это очень плохо»". 6-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-yanvar 2011-yil.
3. ↑  „О нашем Акраме Муртазаеве". 6-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2013-yil.
4. ↑  „Лауреаты премий Союза журналистов России 2001 года". 2-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2013-yil.
5. ↑  „Акрам Муртазаев о журналистах-перевёртышах". 8-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2013-yil.

Havolalar
---------

* Jurnalist Akram Murtazaev: „To, chto mi opyat priobretaem pokolenie molchalivix, eto ochen ploxo"
* Arxiv statey Akrama Murtazaeva na sayte „Novoy gazeti" Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-10-11).
* Izvestniy rossiyskiy publitsist i pisatel, „otes" „tolstushki" „KP" Akram MURTAZAYeV: „Politicheskie figuri, nadutie gazom, uje vizivayut smex", Komsomolskaya pravda, 16.01.2009 (nedostupnaya ssilka)
* Stati Akrama Murtazaeva na sayte „Rabkor"
**Giromagnit chastota**, siklotron chastotasi — zarralar (elektronlar, protonlar va b.) doimiy magnit maydoniga kiritilganda ularning shu maydon yoʻnalishi atrofida qiladigan aylanma harakati chastotasi. Bunda zarra impuls momenti (magnit momenti) ning vektori magnit maydon kuchlanganligining vektori atrofida burchak hosil etib (konus sirt chizib) tekis aylanma harakat qiladi (qarang Presessiya). Larmor teoremasiga asosan, aylanma harakat siklik chastotasi (yaʼni burchak tezligi) Q giromagnit nisbat G ga va magnit maydon kuchlanganligi N ga bogʻliq: Q. =GN. Magnitomexanik va bir qancha magnitooptik hodisalarni tushuntirishda ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Akrilat kauchuklar** — akril monomerlarining akrilatlar bilan hosil qilgan sopolimerlari. Bular oltingu-gurt, aminlar, benzoil peroksid bilan cho-klanib (vulkanizatsiyalanib) akril rezi pasi hosil qiladi. Akrilat kauchuklar 200° temperaturada ham parchalanmaydi. Hozirgi vaqtda ftor Akrilat kauchuklar katta ahamiyat kasb etmoqda. Akrilat kauchuklarga moy, benzin, kerosin kabi erituvchilar taʼsir qilmaydi. Ulardan shlang, quvur va boshqa tayyorlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Larisa Iosifovna Davats** (1937, Tyanszin sh. XXR hududida) — grafik rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1987). Moskva rassomlik institutida taʼlim olgan (1958—64). 1964-yildan Oʻzbekistonda. D.ning mahorat bilan yaratgan asarlari koʻtarilgan mavzular mazmunini anik, ochib bera olishi bilan ajralib turadi: "Qirgʻiziston" turkumi (guash, 1967, 1973), "Kutish" (1985), "Urushga yoʻl yoʻq" triptixi (1986) va b. oq-qora, rangli asarlari shular jumlasidan. Oʻzbekistan (mas, S. Axmad, S. Zunnunova, A. Oripov), Qirgʻiziston (Ch. Aytmatov) va b. kardosh xalqlar, shuningdek, chet mamlakatlar (U. Uitmen, AQSH) mumtoz yozuvchilarining asarlarini badiiy bezadi. Soʻnggi yillarda rangtasvirda ijod qilmoqda ("Yoshlik xotiralari", "Dengiz chigʻanoqlari" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Madrasai Oliy (maʼnolari).

**Madrasai Oliy (Oliy madrasa)** — Qarshida saqlanib qolmagan 2 qavatli madrasa. 1802—1803-yillarda oʻzbek hukmdori Amir Haydar donatorligida Buxoro amirligi Qarshi shahrining qadim qoʻrgʻoni ichkarisida bunyod etilgan.

Tarixi
------

1802—1803-yillarda Amir Haydar Qarshi shahrining qadim qoʻrgʻoni ichkarisida joylashgan Katta Jomeʼ masjidining (Masjidi Kalonning) orqa tarafdan roʻparasida 2 qavatli va 21 hujradan iborat boʻlgan madrasa barpo ettirgan.

Muftiylar aʼlami dars oʻtgan Madrasai Oliyga Qarshi viloyatidagi bir qancha yerlar vaqf qilib berilgan. Madrasa boy vaqf mulkiga ega boʻlgan. Oliy madrasaning vaqfnomasi va madrasa faoliyatiga doir koʻplab hujjatlar saqlanib qolgan.

Madrasa masjid, darsxona, kutubxona hamda 2 qavatdan iborat 21 ta hujradan tashkil topgan. Uning darvozaxonasi tepasida chiroyli gumbaz va uning ikki tarafida ixcham guldasta minoralari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Jumanazar 2007, s. 137—139. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2007 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A. K.*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet. ISBN 978-9943-06-029-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Akranesdagi Langisandur
**Akranes** Islandiyaning gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan port munitsipalitet hisobalandi. Poytaxt Reykyavikdan taxminan 20 daqiqalik masofa shimolda joylashgan. Akranes 1942-yilgacha munitsipal maqomga ega boʻlmagan.

### Tarixi

Turar joyga 9-asrda Bresi Akranesning oʻgʻillari aka-uka Tormóður va Ketill tomonidan asos solingan. Ular Irlandiyadan kelgan boʻlsalar ham asli Skandinaviyadan hisoblanishgan. Shahar 17-asr oʻrtalarida baliqchilar qishlogʻi sifatida shakllana boshlagan. 1942-yilda u rasmiy ravishda munitsipalitetga aylangan va keyingi yillarda uning aholisi koʻpaygan.

### Hozirgi holat

Baliqchilik sanoati shaharning eng muhim bandlik manbai hisoblandi. Bu Akranes atrofidagi yirik qishloqlar uchun xizmat koʻrsatish markazi sifatida ham muhim ahamiyatga ega.

1998-yilda 5.57kmlik, dunyodagi eng uzun suv osti yoʻl tunnellaridan biri Hvalfjörður Tüneli ochilgan.

Akranes kuchli futbol anʼanalariga ega. Mahalliy ÍB Akraness jamoasi koʻp yillar davomida Islandiya futbol ligasining eng yaxshilari qatorida toʻp surmoqda. Sheffild Uensdey va "Arsenal "ning sobiq yarim himoyachisi Siggi Jonsson Akranesda tugʻilgan.

### Sport

Shaharda Íþróttabandalag Akraness sport klubi, uning futbol jamoasi mashgʻulotlarii oʻtkazadi.

Galereya
--------

* Akranes limanı Akranes porti
* Akrafjall Akrafjall
* Akranes yakınlarındaki Saman balyaları Akranes yaqinidagi pichanlar
* Akranes Eski deniz feneri Akranes eski mayog'i
* Akranes Yeni feneri Akranes yangi mayg'i

Manbalar
--------

1. ↑
**Bunos** (qadimgi yunoncha: *Βουνός*), shuningdek, **Bun** — qadimgi yunon afsonalaridagi qahramonlardan biri. Germes va Alkidamey oʻgʻli. Korinfning afsonaviy qiroli.

Qadimgi yunon yozuvchisi Pausanias korinflik Eumelning bizgacha yetib kelmagan asariga (miloddan avvalgi VIII asr) tayangan holda shunday yozadi: Helios Asopiya mamlakatini bir oʻgʻli Aloega, Efirni boshqa oʻgʻli Eetga bergan. Eet Kolxlar yeriga borganida podshohlikning bir qismini Bunosga taqdim etadi. Bu holatda, Germesning oʻgʻli vaqtinchalik hukmdor boʻladi. Chunki u qonuniy qirol yoʻqligida qirollikni Eet yoki merosxoʻrlariga saqlash majburiyatini zimmasiga olgandi. Bunos vafot etgach, Efir yoki Etherea yerlari (keyinchalik, Korinf va shahar atrofidagi hududlar bilan uygʻunlashib ketgan) Aloyeyaning oʻgʻli Epopeusga oʻtgan.

Qadim davrlarda Korinfdan Akrokorinfga *boradigan yoʻl boʻyidagi tepalikda Hera Bunai ibodatxonasi boʻlgan. A*fsonalarga koʻra, uni Bunos oʻzining vaqtinchalik hukmronligi davrida qurdirgan.

Qadimshunoslar „tepalik", „uyum" maʼnolarini anglatuvchi „Βουνός" soʻzi Yer xudosi sifatida bilingan Germesga ishora qiladi, degan tahminlarni ilgari surdilar. Shu maʼnoda bu nomni „togʻ xoʻjayini" sifatida ham qabul qilish mumkin

Manbalar
--------

1. 1 2  Павсаний 1996. sfn error: no target: CITEREFПавсаний1996 (help)
2. 1 2  Wilisch & 1884—1890. sfn error: no target: CITEREFWilisch1884—1890 (help)
3. 1 2  Escher 1897. sfn error: no target: CITEREFEscher1897 (help)
4. ↑   Бунос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Adabiyotlar
-----------

* Павсаний*. Описание Эллады*. СПб.: Алетейя, 1996. ISBN 5-89329-006-2.
* Escher. Bunos // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 1053.
* Wilisch „Bunos",*. Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie*. Leipzig: Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890.
**Madrigal** (lot. matricale — ona tilida aytiladigan qoʻshiq) — Uygʻonish davrida dunyoviy vokal musiqaning asosiy janri. Italiya (14-asr) da sheʼriy asar sifatida paydo boʻlgan. 14— 16-asrlarda M. odatda, ishqiy, hazil-mutoyiba, afsonaviy va boshqa mavzudagi 2—3 ovozli vokal-cholgʻu, bandnaqorat shaklidagi qoʻshiq boʻlib (F. Landino va boshqalar), 16-asrdan koʻproq lirik harakterdagi cholgʻular joʻrligisiz ijro etiladigan 4—5 ovozli polifonik musiqa asariga aylangan (A. Villart, Palestrina, O. Lasso va boshqalar). Keyinchalik Angliya (T. Morli, J. Uilbi) va Germaniya (G. Shyus va boshqalar)da ommalashgan. Yetuk namunalariga (K. Jezualdo, K. Monteverdi) hissiy-ifoda erkinligi, boy musiqiytasviriy vositalar, xilma-xil ohanglar yorqinligi xosdir. 17-asr dan boshlab, M. asosan, ayollarga bagʻishlangan kichik maqtovsheʼriy asar. 1964-yil Moskvada "M." ansambli tashkil etilgan (Oʻzbekistonda ham gastrolda boʻlgan), Buyuk Britaniyada "M. jamiyati" tuzilgan. 20-asrda I. Stravinskiy, B. Martinu, P. Xindemit va boshqa kompozitorlarning asarlarida M. anʼanalari tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Madraim Bobojonov** (1939.9.10, Xorazm viloyati Xonqa tumani Gʻalaba qishlogʻi) — Oʻzbekiston xalq artisti (1988). Toshkent sanʼat institutini tugatgan (1970). 1961-yildan Ogahiy nomidagi Xorazm viloyat oʻzbek davlat musikali drama va komediya teatrida aktyor. B. ijodiga qahramonona, romantik va fojiaviy rollar yaqin boʻlib, obrazlari joʻshqin histuygʻuga toʻla; chuqur dramatik hoyaatlarni mahorat bilan gavdalantiradi. Sahnada yaratgan eng yaxshi rollari: Utkuriy ("Parvona"), Gʻofir ("Boy ila xizmatchi"), Fazliddin ("Nomaʼlum kishi"), Hamlet ("Hamlet"), Karl Moor ("Qaroqchilar"), Mindaugas; ("Mindaugas"), Jaloliddin Manguberdi ("Avlodlar qilichi"), Samadov ("Un uchinchi rais"), Ogahiy ("Dilbandi Xiva") va boshqa B. televideniye orqali namoyish etilgan bir qancha videofilmlarda ham (Ogahiy, "Ogahiy"; Qozi, "Deyishma" va boshqalar) oʻynagan. "Nilufar" (H. Rasul), "Millioner oʻgʻli" (J. Teshaboyev, H. Islomov) kabi spektakllarni sahnalashtirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Madr**, Mazr — oʻrta asrlarda Balx viloyatiga tobe shaharlardan biri; Xulm daryosi boshlanish yerida joylashgan. M. 7—8-asrlarda Toharistonning Bomiyon bilan chegarasida joylashgan eng jan. shahri boʻlgan. "Hududul-olam"da M. 10-asrda Andarob viloyatiga tegishli kichik shahar (shahrak) deb qayd etilgan. M. shahri hozirgi Hindukushdagi Okrabot dovonidan shim.da, Haybaqdan Bomiyonga boruvchi yoʻlda joylashgan. M. yaqinidan (Rui qishlogʻi) Xulm daryosi vodiysi boʻylab Buyuk ipak yoʻlining asosiy yoʻli oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dielektrik kuchaytirgich** - asosiy kuchaytiruvchi elementi segnetoelektrikli kondensatordan iborat boʻlgan elektr tebranishlari kuchaytir-gichi; keladigan kuchlanish oʻzgarganda kondensator sigʻimi oʻzgarib, elektr tebranishlar kuchayadi. Koʻpincha D. k.ning kuchaytirish kaskadida segneto-elektrikli kondensatorlar elektrik koʻprik sxemasida ulanadi. D. k.ning bir kaskadidan beriladigan kuchlanish boʻyicha past chastotali elektr tebranishlarni 100 martagacha kuchaytirish mumkin. Lampali va tranzistorli kuchaytirgichlarda kuchaytirishni oshirish uchun alohida kuchaytirish kaskadlari birin-ketin ulanishi mumkin. Ishlash tarzi boʻyicha D. k. magnitli kuchaytirgichga oʻxshash; asosan, avtomatika, signalizatsiya qurilmalari va b.da ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chagʻandar** soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtgan. Qadimgi turkiy yozma manbalarda uchramaydi. Alisher Navoiy asarlarida:
Borcha naxud oʻrniga durri xushob,
Reza chagʻandar yeriga laʼli nob.
(Hayrat ul-abror, 126)
shaklida keladi.

Eski tojik tilida
-----------------

Eski tojik tili yozma manbalarida chugʻundar tarzida uchraydi. Hozirgi eroniy tillarda: fors tilida **جغندر** (chagʻondar, chogʻondor) — svelka, shaklida keladi.

Hozirgi tillarda
----------------

Hozirgi tojik, afgʻon va kurd tillarida bu formada qoʻllanmaydi. Hozirgi turkman tilida shugundir, hozirgi tatar tilida chogender, hozirgi ozarbayjon tilida chugʻundur, turkiy lugʻatlarda :**جُغُنْدُر، جُكُنْدُر ، جُقُنُد ، جُنْدُر ، جوكوندير** (Budagov , I ,1869 , 478) kabi variantlarda keladi.

Etimoni
-------

Bu soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq. Uning chagʻandar-chugʻundar-chogʻondar-chogʻondor-shugʻundir-chugʻundur-chuqundor-chuqundur-chundur kabi koʻrinishlarida chagʻa-chugʻu-chogʻo-shugu-chuqu-chuku bosh morfemasi boʻlib, uning asosi shugʻa soʻziga borib bogʻlanadi. Chagʻandar damlangandan soʻng, uning poʻsti ham tanasidan tezda ajraladi. Mana shu xususiyati, uning chagʻa+ndar deb atalishiga asos boʻlgan. Bu soʻzning eng qadimgi koʻrinishi turkman tilida saqlanib qolgan.
Demak, chagʻandar soʻzi eski oʻzbek tiliga oʻtganu, oʻzlashib u tilning leksik qatlamidan doimiy oʻrin olmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. Sabzavotlar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 36-37 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
*Ushbu maqola Kaza (disambiguation) haqidadir. {{{2}}} soʻzining boshqa maʼnolari uchun [[{{{3}}}|bu yerga]] qarang.*

**Pedasanagallu** - Hindistonning Andxra Pradesh shtatining Krishna tumanidagi qishloq. U Machilipatnam daromad hududining Movva mandalida joylashgan. Bu Andxra Pradesh poytaxti mintaqasining bir qismi bo'lgan mandaldagi qishloqlardan biridir.

Surapaneni oilasi
-----------------

Surapanani - qishloqda eng keng tarqalgan oila. Surapaneni shajaraviy daraxti ikki qishloq oqsoqoli Yeddanapudi Vithal Venu Gopala Rao va Shri Surapaneni Venkata Krishna Rao tomonidan o'n avloddan iborat bo'lgan. Pedasanagalludagi birinchi Surapaneni oilasi ikki aka-uka Chowdarayya va Kistamma edi. Ular Surapanivaripalemdan tax. 1820. Chowdarayyaning erkak chizig'i so'ngan bo'lsa-da, Kistamma chizig'i davom etdi va bugungi kunda eng ko'zga ko'ringandir. Surapanani oilasi Cherukuri, Lingam va Lingamaneni oilalari bilan turmush quradi.

Yana qarang
-----------

* Mova mandalidagi qishloqlar

Manbalar
--------

1. ↑  „District Level Mandal wise List of Villages in Andhra Pradesh" (PDF). *Chief Commissioner of Land Administration*.  National Informatics Centre. 10-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2015-yil.
2. ↑  „Administrative Setup". *Official website of Krishna district*.  National Informatics Centre. 20-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2015-yil.
3. ↑  „Declaration of A.P. Capital Region" (PDF). *Andhra Nation*.  Municipal Administration and Urban Development Department (22-sentabr 2015-yil). 10-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2015-yil.
4. ↑  „Vamsavruksham". *Pedasanagallu News*.  Surapaneni Venkata Krishna Rao. Qaraldi: 2-oktabr 2022-yil.
**Vizantiya huquqi** -6-15a larda-gi Vizantiya imperiyasining huquqi. V. h. Rim huquqita asoslangan. 6—8-asrlarda Vizantiyada Feodosii va Yustinian kodekslari amal qilgan. 726 yilda "Ekloga"— fuqarolik va jinoyat huquqdari majmuasi tuzilgan. "Dehqonchilik qonuni" (8-asr), cherkov va dunyoviy huquqlar majmuasi —"Nomokanonlar", Armenopuloning "Olti kitobi" (1345) V.h-ning asosiy manbai hisoblanadi. V.h. xususiy yer egaligiga asoslanib, savdo-sotiq, ijara, qarz, garov shartnomalari alohida oʻrin egallaydi. Vizantiyaning nikoh-oila va meros huquqida cherkov taʼsiri izchil boʻlgan. V.h. Gʻarbiy Yevropa va Old Osiyo mamlakatlari qonunchiligiga taʼsir koʻrsatgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jonatan Jeyms Jozef (inglizcha: *Jonathan Joseph James*), amerikalik xaker va kiber jinoyatchi.
Jonatan qamoqqa yuborilgan birinchi voyaga yetmagan xaker boʻlib tanilgan. U birinchi kiber jinoyatini sodir etganida atiga 15 yosh boʻlgan.
2008-yilda Floridada vafot etgan. Uning oʻlimi bilan bogʻliq tafsilotlar nomaʼlum boʻlsa-da, oʻz joniga suyqiast qilgan deb hisoblanib keladi. Baʼzi manbalarda esa Davlat yuqori tashkilotlari tomonidan atayin uyushytirligan deb koʻrsatilgan.
Jonatan bir qancha yirik davlat tashkilotlarining tarmoqlarini buzgan. Shu jumladan, AQSH Mudofaa vazrligi, NASA.
NASAning bayonatiga koʻra Jonatan dasturiy taʼminotga keltirgan zarari 1,7 million AQSH dollariga baholangan.
Uning voyaga yetmagani hisobga olingan holda advokatlar supermaxfiy hujjatlarni oʻgʻirlagani uchun kamida 10 yil ozodlikdan mahrum qilinishini maʼlum qilishgan.

* Jonatanning oʻzi esa shuday degan: „Kodlarning oʻzi — axlat … Bu aytishgandak, 1,7 million dollarga loyiq emas"

Manbalar
--------

1. ↑  „Obituary: Jonathan Joseph James" (21-may 2008-yil). Qaraldi: 21-may 2008-yil.
2. ↑  *Poulsen, Kevin*. „Former Teen Hacker’s Suicide Linked to TJX Probe". Wired (9-iyul 2009-yil). Qaraldi: 2-yanvar 2015-yil.
**Yorugʻlik bilan davolash**, fototerapiya — quyosh nuri yoki sunʼiy manbalar yorugʻligini profilaktika va davolash maqsadida qoʻllash; fizioterapiyanit bir boʻlimi. Sunʼiy manbalarga choʻgʻlanma simi boʻlgan, infraqizil va koʻzga koʻrinadigan nurlar bilan nurlantiradigan apparatlar (infraqizil nurlar bilan nurlantirgich, yorugʻlik issiqligi bilan nurlantirgich — sollyuks. Minin lampasi, mahalliy elektr yorugʻlik vannalari, shuningdek, ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirish uchun simobkvarsli lampalar) kiradi. Infraqizil nurlarning fiziologik taʼsiri issiqlikning naf berishiga asoslangan. Ana shu nurlar taʼsirida haroratning koʻtarilishi toʻqimalarda moddalar almashinuvi jarayonining tezlashishiga, tomirlarning reflektor kengayishiga sabab boʻladi, bu esa toʻqimalar oziqlanishining yaxshilanishi, infiltratlarning soʻrilib ketishiga yordam beradi va h. k. Ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirilganda terida biologik faol moddalar (gistamin, D vitamin) hosil boʻladi, ular organizmga umumiy taʼsir koʻrsatib, uning infeksiyalarga chidamliligini oshiradi. Ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirish jarayonida issiq sezilmaydi, lekin 2—6 soat oʻtgach, terining nur tekkan joyi qizaradi (eritema). Qizdirish darajasi nurlantirish tezligiga va terining sezuvchanligiga bogʻliq. Yo. b. d.da nur dozasini toʻgʻri tanlash muhim (uni tibbiyot xodimi belgilab beradi). Uy sharoitida vrach koʻrsatmasiga muvofiq faqat Minin lampasidan foydalanish mumkin, bunda nurlantirish tartibi va qoidalariga qatʼiy amal qilish kerak. Kasalxona, poliklinika, sanatoriylar va b. davolashprofilaktika muassasalarida Yo. b. d. apparatlari mavjud. Sovqotish, turli shikastlanishlarda tiklanish hamda infiltratlarning soʻrilib ketish jarayonini tezlatish; furunkulyoz, saramas, nevralgiya, artrit va b.ni davolash, shuningdek, raxitning oldini olish va davolashda Yo. b. d. qoʻllaniladi. Silning faol shakli, xavfli oʻsmalar, yuraktomir yetishmovchiligining roʻyrost koʻrinishi, gipertoniya kasalliginint 2, 3bosqichi, ye’rusha karay olmaslik, qalqonsimon bez faoliyatining kuchayishi, buyrak yetishmovchiligi va b. ayrim holatlarda Yo. b. d. tavsiya etilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qizilrovot**— Namangan viloyatida joylashgan qishloq. XIX asr boshlarida Norin daryosidan suv olish uchun
hashar yoʻli bilan Yangiariq kanali qazilgan. Qishloq nominining kelib chiqishini shu voqea bilan bogʻlaydilar. Rivoyat qilishlaricha, Xizr alayhissalom duosi va yordami bilan Yangiariq kanalining rejasining qurilishi, yer tuzish va boshqa muhandislik qonun-qoidalariga javob beradigan puxta qilib tuzishga erishilgan. U inson yoʻl-yoʻlakay butalarning uchini birin-ketin bir-biriga bogʻlab ariq yoʻlini belgilab bergan ekan. Shu bois, kanal boshidagi
qishloq dastlab „Xizirobod" deb atalgan. Shoʻro davrida bu soʻzning aytilishi buzilib,
„Qizilrovot" shaklini olgan. Boshqa bir maʼlumotga koʻra, qishloq hududidagi
adirliklardan Xitoy va boshqa Sharq mamlakatlami bogʻlaydigan karvon yoʻl
oʻtgan. Yangiariq boʻyidagi yoʻl chetlariga karvonsaroylar, mehmonxonalar,
rabotlar qurilgan. Qishloqning nomi ham shundan kelib chiqib, „Xizrravot" deb atalgan boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Zohid Madrahimov*. Tarixiy toponimika* (oʻzbekcha). „Navro‘z" nashriyoti, 2007 — 101 bet.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fiziologik eritmalar** - tarkibidagi tuz miqdori osmotik bosimi va boshqa xossalari boʻyicha qon plazmasiga yaqin turadigan suvli eritmalar (0,9% li NaCl, glyukozaning 4,5% li eritmasi, Ringer, Lokk eritmalari va boshqalar). Fiziologik eritmalar, odatda, izotonik eritmalar deb ham yuritiladi. Tarkibi jihatidan qon plazmasiga koʻproq Ringer, Lokk va Tirode eritmalari yaqin, bularda NaCl dan tashqari K.S1, SaS12, NaHCOj, baʼzan MgCl,, fosfatlar va glyukoza boʻladi. Tibbiyotda (davolash maqsadida organizmga yuboriladi) va organizmdan ajratilgan aʼzolarni oʻrganishda (tadqiqot ishlarida) Fiziologik eritmalardan foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fiziologiya va biofizika instituti** — fiziologiya va biofizika sohalari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar ishlari olib boruvchi ilmiy muassasa. Dastlab 1959-yilda Zoologiya va parazitologiya instituti tarkibida umumiy fiziologiya laboratoriya. tashkil etilgan. Lab. 1969-yilda fiziologiya boʻlimiga, 1975-yilda Fiziologiya institutiga aylantirilgan. 1985-yildan institutda biofizika sohasida ham tadqiqotlar olib borila boshlanishi bilan F. va boshqa instituti deb atala boshlandi. Institutda ovqat hazm qilish, elektrofiziologiya, yoshlar fiziologiyasi, molekulyar fiziologiya, membranalar biofizikasi, hujayra biofizikasi, molekulyar biofizika laboratoriya. mavjud. Institutda markaziy nerv va endokrin sistemasining ichki organlar bilan oʻzaro funksional bogʻlanishi, turli ekstremal omillar taʼsirida moddalar almashinuvi, termoregulyatsiya sistemasining faoliyati, tabiiy va sunʼiy membranalarni tadqiq qilish, nerv va muskul qoʻzgʻaluvchanlik, ion tashuvchi membranalar tuzilishining molekulyar mexanizmlari va boshqa muammolar ustida tadqiqot ishlari olib boriladi. Keyingi yillarda institut olimlari Orolboʻyi mintaqasida roʻy berayotgan ekologik tanglik va uning odam hamda hayvonlar organizmiga taʼsirini oʻrganishmoqda. Institut qoshida odam va hayvonlar fiziologiyasi hamda biofizikasi boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengash mavjud. Institut Yaponiya milliy fiziologiya instituti, AQSH ning Alabama va Luisvill universitetlari, Shotlandiyaning Glazgo universiteti bilan ilmiy hamkorlik qiladi. Institutda AQSH va Ukraina olimlari bilan hamkorlikda biofizikaga oid muammolar boʻyicha xalqaro kompleksmaqsadli dasturlar asosida ilmiy tadqiqotlar ishlari olib borilmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |