recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Beshtomir shirach** (lotincha:  *Eremurus iae*) — shirachdoshlar oilasi, shirach turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik. Birinchi marta Aleksey Ivanovich Vvedenskiy tomonidan tasvirlangan. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, Hisor tizmasi, To‘polondaryo havzalarida va Boysun tog‘ining shimoliy yonbag‘irlarida tarqalgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 60-80 sm ga yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Ildizpoyasi qisqa nursimon joylashgan, ildizlari koʻp, yogʻonlashgan. Bargi koʻkimtir, oddiy, bandsiz, keng qalami nashtarsimon, kengligi 15-20 mm. Gullari pushti yoki och binafsha rangda, shingil to‘pgulda yigʻilgan. Shingili silindrsimon, uzunligi 20-30 sm gullar siyrak joylashgan. Guloldi bargchalari ingichka uchburchak shaklda. To‘pgulining pastki qismida joylashgan gullarning gulbandlari gulqoʻrgʻonidan ikki marta uzun. Gulkosachabarglari 3-5 tomirli. Changchilar gultojibarglaridan uzunroq. May-iyun oylarida gullab, mevasi iyul oyida yetiladi. Mevasi — yumaloq, quruq, koʻsak meva, uzunligi 1 sm. Urug‘i va ildizpoyasi orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam uchrovchi, endemik tur, odatda yakka holatda ba'zida kichikroq to‘p hosil qilib o‘sadi. Surxondaryo viloyati, Hisor tizmasining Cho‘lbayir tog‘larida, To‘polondaryo havzasida, Boysun tog‘larining shimoliy yonbag‘irlarida tarqalgan. Tog‘larning o‘rta qismidagi shag‘alli, toshli unumdor tuproqlarda o‘sadi. Yem xashak sifatida yig'ilishi va chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida tur areali qisqarib ketgan. 1962—yildan buyon O'zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika bog‘ida ekib o‘stirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ширач Ии - Eremurus iae- Описание таксона - Плантариум". 12-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2015-yil.
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Muborak Umarovna Mansurova** (1920-yil 11-sentabr, Buxoro, Oʻzbekiston SSR — 2008-yil Dushanbe, Tojikiston) — biologiya fanlari doktori (1973), professor (1974). Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1996).

Biografiyasi
------------

Muborak Mansurova 1920-yil 15-sentyabrda Buxoro shahrida tavallud topgan. Mansurova 1942-yilda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo institutining biologiya fakultetini tamomlagan. Oʻqishni tugatgach, Buxoroga qaytib keldi va bir muddat pillachilikda ishladi. 1946-yilda ipak qurti ishlab chiqarish korxonasiga direktor boʻldi. Keyinchalik u Tojikiston qishloq xoʻjaligi institutida anatomiya va zoologiya oʻqituvchisi boʻlib ishladi. 1969-yilda shu muassasaning anatomiya va gistologiya kafedrasi mudiri boʻldi. U 1973-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini oldi, u „Hisori qoʻylarining skelet tuzilishining anatomiyasi, gistologiyasi, kimyosi va fiziologiyasining oʻziga xos xususiyatlarining qarish bilan bogʻliq oʻzgarishlari" nomli dissertatsiya bilan chiqdi va keyingi yili professor unvonini oldi. Uning asosiy tadqiqot sohasi uy hayvonlari morfologiyasi edi. Uning boshqa nashrlari qatorida „Tojikistonda oʻstirilgan har xil turdagi qoʻylarning kimyoviy suyagi tuzilishi" (Dushanbe, 1960) boʻlib, 1974-yilda u Pomir bizonini oʻrganish ustida ish boshlagan. U uzoq yillar davomida universitetda Xotin-qizlar Kengashining tashkil topishidan boshlab unga raislik qildi. Mansurova faoliyati davomida bir qator mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, „Shon-sharaf belgisi" ordeni.

Mukofotlari
-----------

Shon-sharaf belgisi ordeni.

Tojikiston Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorligʻi, medallar va yorliqlari bilan taqdirlangan.

Ilmiy ishlari
-------------

Tojikistonning hisor, qorovul va mayin junli qoʻylari skeletining anatomik, gistologik, kimyoviy va kimyoviy xususiyatlari. — D. 1965-yil.

Hisor zotli qoʻylarning suyak skeletining anatomik-gistologik va kimyoviy-fizik xususiyatlarining yoshga bogʻliq oʻzgarishlari (hayvonlarning anatomiyasi, patologiyasi va terapiyasi): diss. biol. Fanlar. — Qozon, 1973-yil.

Hisor zotiga mansub qoʻylarning old oyoq skeletining ogʻirligi va chiziqli oʻsishi ontogenezda. — D. 1974-yil.

Tojikistonda yetishtiriladigan turli zot va sinf qoʻylarining suyak toʻqimalarining kimyoviy tarkibi. — D. 1980-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Таджикский Аграрный Университет имени Шириншох Шотемур - Совет женщин".  Tajagroun.tj. 23-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
2. ↑  „Mansurov, Hamid - Prominent tajik figures of the". *fayllar.org*. 23-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
3. ↑  Arboboni ilmi toҷik (asri XX-avvali asri XXI) / Muallif-murattib Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Dushanbe, 2017. — S. 316—317.
Togoga tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz mamlakatlardan biridan kelmasa, kelganlarida viza olishlari kerak. Shu bilan bir qatorda, ular Togo diplomatik vakolatxonalaridan birida viza olishlari mumkin.

Viza siyosati xaritasi
----------------------

 Togo viza siyosati

Vizadan ozod qilish
-------------------

Quyidagi mamlakatlar fuqarolari Togoga vizasiz tashrif buyurishlari mumkin:

|  |  |
| --- | --- |
| * Benin
* Burkina Faso
* Kabo Verde bayrogʻi Kabo-Verde
* Kot d'Ivuar bayrogʻi Kot-d'Ivuar
* Gambiya bayrogʻi Gambiya
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Liberiya bayrogʻi Liberiya
 | * Mali
* Morocco
* Niger bayrogʻi Niger
* Nigeriya bayrogʻi Nigeriya
* *Romania*1
* Senegal
* Syerra Leone bayrogʻi Syerra Leone
* *South Africa*1
 |

1 — Birlashgan Qirollikdagi Togo elchixonasi tomonidan vizasiz roʻyxatga kiritilgan, ammo Timatic maʼlumotlar bazasida roʻyxatga kiritilmagan.

| Viza oʻzgarishi sanasi |
| --- |
| * 1980-yil 30-aprel: ECOWAS (Gʻarbiy Afrika Davlatlarining iqtisodiy hamjamiyati): Benin, Burkina-Faso, Kabo-Verde, Gana, Gambiya, Gvineya, Gvineya-Bisau, Kot-d’Ivuar, Liberiya, Mali, Niger, Nigeriya, Senegal, Syerra-Leone
 |
|

Vizadan ozod qilish Xitoyning diplomatik va xizmat pasportlari (jumladan, davlat ishlari uchun pasportlar), Marokash, Rossiyaning egalariga ham tegishli.

 Central African Republic bilan barcha pasportlar uchun vizasiz kelishuvlar 2018-yil 29-iyulda va  Saint Kitts and Nevis bilan barcha pasportlar uchun vizasiz kelishuvlar 2019-yil 24-martda imzolandi va hali kuchga kirmagan.

2018-yil 30-aprelda Qatar bilan diplomatik va xizmat pasportlari uchun vizani ozod qilish to‘g‘risidagi bitim imzolangan

Kirish vizasi
-------------

Boshqa barcha mamlakatlar fuqarolaridan farqli  Mauritania fuqarolari agar ular qaytish yoki oldinga chiptaga ega boʻlsa, maksimal 7 kun qolish uchun kelganida viza olishlari mumkin. Qoʻshimcha 90 kunga qolish muddatini uzaytirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Formalités d'entrée au Togo" (fr). *Republic of Togo*.  République Togolaise. Qaraldi: 20-sentabr 2016-yil.
2. ↑  „Frequently Asked Questions: Togo Visa, Passport & Consular documents". 12-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Treaty Establishing the Economic Community of West African States - Protocol A/P1/5/79 on Free Movement of Persons, Right of Residence and Establishment". 14-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  Plus besoin de visa pour se rendre à Bangui
5. ↑  „New axis of cooperation between Lomé and Doha".
6. ↑  „Visa and Passport Information Results | Visa and Passport | Emirates".
**Tolibjon Raufovich Karimov** (2-iyul, 1940-yil, Toshkent — 19-iyul, 2023-yil, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1987).

Biografiyasi
------------

Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). 1961—1963-yillar Qoʻqon teatrida, 1963-yildan Hamza teatrida aktyor. K.ning ijodi yorqin dramatizm va qahramonona romantizmga boyligi, joʻshqinligi bilan ajralib turadi. Eng yaxshi rollari: Yoʻlchi, Tantiboyvachcha („Quglugʻ qon"), Gʻofir („Boy ila xizmatchi"), Mirzo Ulugʻbek („Mirzo Ulugʻbek"), Temur („Sohibqiron Temur"), Shoh Maʼmun („Abu Rayhon Beruniy"), Azizboy („Istehkom"), Qosim („Gurung"), Jamol („Istanbul fojiasi"), professor („Yetti faryod") va b. Televizion spektakllarda Joʻra („Yodgor"), Qalandar Qarnoqiy („Ulugʻbek xazinasi"), Shukurov („Diyonat"), Navoiy („Navoiy Astraobodda"), Gʻulomjon („Fargʻona tong otguncha") kabi; videofilmlarda Jomiy („Navoiy"), Qosimbek („Bobur"), kinoda Oʻtkir („Sayyod qoʻngʻirogʻi") va b. rollarni ijro etgan. K. hayoti va ijodiga bagʻishlangan „Chirogʻi yoniq uy" telefilmi ishlangan (1997). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1988). „Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (1997). 2023-yil 19-iyul sanasida Toshkentda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Aktyor Tolib Karimov 83 yoshida vafot etdi" (2023-yil 19-iyul). 19-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2023-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adan protektorati** (inglizcha: *Aden Protectorate*, arabcha:  – *Maḥmiyyat ‘Adan*) — Janubiy Arabistonda 1886—1963-yillarda mavjud boʻlgan sobiq Britaniya protektorati. Baʼzan adabiyotda bu protektorat **Gʻarbiy Adan protektorati** deb ataladi.

Gʻarbiy Adan protektorati sultonliklari.

Tarixi
------

Buyuk Britaniya 1839-yilda Adan port shahrini egallab oldi, chunki u muhim strategik nuqta edi. Maʼmuriy jihatdan protektorat ikki qismga boʻlingan: Gʻarbiy Adan protektorati Lahjning eng yirik shahri (Adan shahrining shimolida) va Sharqiy Adan protektorati Al-Mukalla portining asosiy markazi hisoblanadi.

**Adan aholi punkti va 1937-yil 1-apreldan boshlab Adan koloniyasi Aden protektorati tarkibiga kirmagan**.

Britaniya imperializmi va uning mustamlakachilik tizimining inqirozi kuchayishi va Adanning Buyuk Britaniyaning strategik manfaatlarini taʼminlashdagi ahamiyati ortishi bilan mustamlaka iqtisodiyoti 1950-yillarning boshida rivojlana boshladi. Bu Adan va protektoratlar oʻrtasidagi iqtisodiy darajadagi sezilarli farqni oshirdi.

Arzon import qilinadigan tovarlarning koʻpligi mahalliy sanoatning rivojlanishiga toʻsqinlik qildi, bu asosan hunarmandchilik korxonalari bilan ifodalangan, ularning aksariyati Adanda joylashgan edi.

Adan koloniyasi korxonalarining ishlab chiqarish hajmi kichik edi. Shunday qilib, 1962-yilda 120,8 ming tonna tuz, 279 tonna alyuminiy idish, 34 tonna sigaret va tamaki, 40 million shishadan ortiq alkogolsiz ichimliklar, 2 millionga yaqin sement bloklari, 3,8 million donadan ortiq gʻisht, 6119 ming tonna neft qayta ishlandi. Adan tashqarisida, sanoat korxonalaridan faqat Mukalladagi kichik baliq konserva zavodi va Abyan va Lahjdagi ikkita paxta tozalash zavodi eʼtiborga loyiq edi.

1963-yilda Adanda Britaniyaga qarshi qoʻzgʻolon boshlandi, bu **"Aden inqirozi"** deb ataladi.

Rasmiy ravishda protektorat 1963-yil 18-yanvarda oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Sobiq protektorat hududida **Yaman Xalq Demokratik Respublikasi** mavjud edi. Bugungi kunda hudud Yaman Respublikasi tarkibiga kiradi.

Manba
-----

* 

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Adan protektorati** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Ingliz-Yaman munosabatlari

Izoh
----

 **Izoh**

1. ↑  Adan va Adan koloniyasi Adan protektorati tarkibiga kirmagan.
2. 1 2  „Социально-экономическое развитие Адена и протекторатов". TivoliJardin.com. 14-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2013-yil.
Bo'ri odam
----------

Bo'ri-odam1941-yil, noyabr, uvillayotgan bo'ri-odam surati
"Bo'ri odam" (qadimgi yunon tilida λυκάνθρωπος *lukánthrōpos*, odam bo'ri) ilk bor yunon keyinchalik yevropa xalq og'zaki ijodida tez-tez namoyon bo'ladigan inson ko'rinishidan qisman yoki butunlay bo'riga aylana oladigan kuchli shakl almashtiruvchilardan biri. Bo'ri odamlar qanday yaralgani haqida turlicha afsonalar mavjud lekin ular orasida Likaon va Zevs orasidagi mojaro eng mashhurlaridan hisoblanadi. Afsonalarga ko'ra: Pelagusning o'g'li Likaon ma'budlardan nafratlangan va ularni keraksiz jonzotlar deb hisoblagan. Kunlarning birida u oliy xudo Zevsni o'z qasriga kechki ovqatga taklif qilgan, Zevs kelganida esa uni tahqirlab ovqat o'rnida o'ldirib qo'l-oyoqlari pishirilgan o'spirinni olib kelishgan. Bunday holatga chidab turolmagan Zevs Likaon va uning oilasini tunlari g'azabi qo'zib har qanday kimsani o'ldirishga tayyor bo'ladigan qisman bo'rilarga o'xshaydigan mahluqlarga aylantirib qo'ygan. Ammo bu afsonalarga qaramasdan folklor 15-16-asrlarda butun Yevropa bo'ylab tarqaldi va nasroniy folklorlariga aralashib ketdi. 17-asrga kelib bo'ri-odam yoki likantrop vas-vasasi Yevropani qamrab oldi va cherkovlar jodugarlikda ayblanganlarni endi bo'ri-odam deb ham ayblay boshlashgandi. 18-asrga kelib Yevropa cherkovlari g'ayritabiiy jonzotlarni asosan uch turga: "jodugarlar", "bo'ri-odamlar" va "vampirlar"ga bo'lgandi ammo asr oxiriga kelib bunday jonzotlar shunchaki bolalar ertagiga aylanib qoldi. 

### Kino sanoatida bo'ri-odam atamasi

Kino sanoati rivojlangani sari, Gollivud rejisyorlari turli yevropa xalqlarining folklorlaridan ilhomlanib undagi jonzotlarni filmlarga odabtatsiya qilishni boshlab yuborishgan. Asl afsonadan farqli ravishda filmlarda vampirlar va bo'rilar bir-birlariga yaqin jonzotlar hisoblanishadi. Bu bog'liqlik haqida ham afsona bor bo'lib unda: Inadu ismli jodugar qasos sifatida o'z qishloqdoshlarini quyosh va oyning qullariga aylantirib qo'ygan. Ya'ni quyoshning qullari vampirlar bo'lib ular ochiq quyoshda kulga aylanib ketardi. Oyning qullari esa bo'ri-odamlar bo'lib ular to'lin oyda nazoratni butkul yo'qotib vahshiy mahluqqa aylanardi va bo'ri-odam qancha ko'p begunohlarni o'ldirsa u o'z insoniyligidan shunchalar tez ajralardi. (Bu hikoya Vampirlar kundaligi seriali uchun mahsus yaratilgan)
**Dortosh (juma bozor)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I ming yil. Surxondaryo viloyatining Qiziriq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Oybek" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Ekip** (fransuzcha: *L'Équipe*) — Fransiyaning milliy kunlik sport gazetasi. Gazetaning nomi oʻzbek tiliga „Jamoa" deb tarjima qilinadi. Nashriy siyosati birinchi oʻrinda futbol, regbi, motosport va velosportlarni yoritishga qaratilgan. Gazetaning birinchi soni 1946-yilda chiqarilgan boʻlib, yangi nashriyotning tarkibi asosan fransuzcha: *L'Auto* gazetasidagi jurnalistlardan tarkib topdi. Shuni aytiz joizki, L’Auto gazetasi 1903-yilda oʻtkazilgan Tur de Frans velosiped poygasi tashkilotchisi hisoblangan. 1919-yilda tashkil qilingan poyga lideridagi sariq maykaning rangi esa L’Auto gazetasining rangiga qiyosan qilib ishlangan.

Tiraji
------

| Yil | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **L'Équipe oʻrtacha tiraji** | 386 189 | 386 601 | 455 598 | 321 153 | 339 627 | 369 428 | 365 654 | 365 411 | 327 168 | 298 949 | 303 106 |
|

Ikkita eng koʻp sotilgan gazeta tiraji 1998-yilning 13-iyulida Fransiya terma jamoasi futbol boʻyicha Jahon chempionatini yutganidan soʻng, 1 645 907 nusxada sotilgan va 2000-yil 3-iyulda Fransiya terma jamoasi Yevropa chempionati gʻolibi boʻlganidan soʻng, 1 255 633 nusxada sotilgan.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matbuot nashri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fozilov Nosir** (1929.10.6, Qozogʻiston Respublikasining Turkiston tumani) — yozuvchi, tarjimon. O‘zbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990). O‘rta Osiyo universitetini tugatgan (1954). "Gulxan" jur.da masʼul kotib(1955-59), Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida boʻlim mudiri (1959-63; 1975-82), "Sharq yulduzi" jur.da masʼul kotib (1963-75; 1982-84; 1986-92). Birinchi toʻplami — "Irmoq" (1959). "Oqim" (1962), "Robinzonlar" (1964), "Qush qanoti bilan" (1965), "Qorxat" (1968), "Koʻklam qissalari" (1970), "Bolaligim — poshsholigim" (1989), "Bir otar toʻpponcha" (1995), "Shum bolaning nabiralari" (1995), "Toshkentning nosi" (1996) va boshqa asarlar muallifi. Hikoya va qissalari milliy boʻyoqlarining yorqinligi, tilining jozibadorligi, xalq turmushi manzaralarining, ayniqsa, bolalarning ichki dunyosi, oʻykechinmalarining jonli tasviri, koʻtarinki ruhi bilan ajralib turadi. Asarlarida choʻl tabiatiga xos manzaralar shoirona chizilgan. Qoraqalpoq va qozoq yozuvchilarining asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
--------

1. ↑  
	* Tanlangan asarlar [2 j.li], T. 1982— 83; Ustozlar davrasida, T. 1989; Munavvar lahzalar, T. 1997; Sayd Ahmad noming baland, T. 1999; Eslasang, koʻngling yorishur, T. 2004.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Tiyin** — tanga shaklidagi pul birligi. Qiymati sujning yuzdan bir ulushiga teng. 1994-yil 1 iyuldan milliy valyuta — sum muomalaga kiritilgan kundan boshlab 1, 3, 5, 10, 20, 50 T.lik tangalar chiqarildi. Tangalar poʻlatdan tayyorlanib, qiymati 1, 3, 5 T. boʻlganlari jez bilan (sariqrangda) va qiymati 10, 20, 50 T. boʻlganlari esa, nikel bilan (oq rangda) qoplangan.

Barcha nominaldagi tangalarning yuzi (aversi) markazida tanganing qiymati va zarb qilingan yili rakamlar bilan koʻrsatilgan, uning tagida bir xil kattalikdagi bosma harflar bilan "TIYIN" soʻzi yozilib, tagiga chiziq tortilgan. Tangalarning orqa tomonida (reversida) Oʻzbekiston Respublikasi gerbi, gerb atrofida 12 ta yulduzcha va doyra boʻylab "Oʻzbekiston Respublikasi" yozuvi tushirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qizketgan (maʼnolari).

**Qizketgan** — Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi magistral kanal. Amudaryodan suv oladi. Uz. 38,2 km, suv oʻtkazish imkoniyati 320 m³/s Nukus, Kegeyli, Qoraoʻzak, Boʻzatov, Chimboy tumanlaridagi 130,2 ming ga yerni sugʻoradi. Kanalning bosh inshooti 1935 yilda qurilgan; 1959-yilda kanalning oxirida Kegeyli (115 m³/s), Quvonishjarna (110 m³/s), Staxanovarna (25 m³/s) kanallariga suv berish uchun suvayirgʻich qurilgan; etak qismidagi 1 km masofada kanal oʻzani 117 m ga kengaytirildi va 5 m gacha chuqurlashtirildi (tindirgich vazifasini oʻtaydi va tarmoq kanallariga choʻkindilarning oʻtishini kamaytiradi). 1965 yilda Q.ga qoʻshimcha suv olish maqsadlarida Taxiatosh toʻgʻonining pastki bʼyefida Kattagʻor nasos stansiyasi (suv sarfi 54 m³/s) va Kegeyli kanaliga ulangan 18 km li kanal qurildi. Natijada kanal suvi bilan 218 ming ga dan koʻproq yerni sugʻorish mumkin boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mohinur Jonpoʻlatovna Saidova** (1991-yil 15-dekabr, Buxoro, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, dotsent.

Biografiyasi
------------

Mohinur Saidova 1991-yil 15-dekabr kuni Buxoro shahrida tavallud topgan. 2009—2013 yillarda Buxoro davlat universiteti Pedagogika fakultetida tahsil olgan. 2009—2020-yillarda Buxoro shahar 123-maktab internati oʻqituvchisi, 2020—2021-yillarda Buxoro davlat universiteti Boshlangʻich taʼlim metodikasi kafedrasi oʻqituvchisi, 2021—2022-yillarda Buxoro davlat universitetining Pedagogika instituti Boshlangʻich taʼlim nazariyasi va metodikasi kafedrasi mudiri, 2022-yildan hozirga qadar Buxoro davlat pedagogika instituti Boshlangʻich taʼlim fakulteti kafedra mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

2020-yilda „Boshlangʻich sinf matematika darslarida axborot texnologiyalaridan foydalanish metodikasini takomillashtirish" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini, 2022-yilda „Masofaviy taʼlim sharoitida boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchisining metodik tayyorgarligini takomillashtirish" mavzusida doktorlik ishini qilgan. 2020-yilda pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini, 2022-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2022-yilda dotsent ilmiy unvonini oldi. 7 ta dasturiy mahsulotga mualliflik guvohnomasi, 12 dan ortiq darslik, oʻquv qoʻllanmalari, 100 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun veb-sayt () yaratgan bo‘lib, mazkur sayt masofaviy ta’lim sharoitida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining metodik tayyogarligini takomillashirishga xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* Mohinur Saidova Google Scholar
**Nasiba Ashurovna Qayumova** (1968-yil 2-aprel, Kitob tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, professor

Biografiyasi
------------

Nasiba Qayumova 1968-yil 2-aprel Kitob tumanida tugʻilgan. 1990-yilda Qarshi pedagogika institutini matematika va fizika fani oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1990—1997-yillarda Qarshi shahar Mahmudxoʻja Behbudiy nomli 4-oʻrta maktab matematika va informatika fani oʻqituvchisi, 1997—2001-yillarda Qarshi davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi oʻqituvchisi, 2001—2009-yillarda Qarshi davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2009—2014-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Qarshi filiali kasb taʼlimi va telekommunikatsiya kafedrasi mudiri, 2014—2016-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Qarshi filiali axborot-taʼlim texnologiyalari kafedrasi dotsenti, 2016—2019-yillarda Qarshi davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2019—2021-yillarda Qarshi davlat universiteti informatika oʻqitish metodikasi kafedrasi dotsenti lavozimida ishlagan, 2021-yildan Qarshi davlat universitetining „Algoritmlar va dasturlash texnologiyalari" kafedrasi mudiri.

Ilmiy faoliyati
---------------

2008-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetida nomzodlik ishini himoya qilgan. 120 dan ortiq ilmiy ishlar, shulardan, 2 ta darslik, 4 ta oʻquv qoʻllanma 2 ta monografiya, 10 ta uslubiy qoʻllanma, 8 ta elektron taʼlim resurslariga egalik guvohnomasi, mobil ilovalar, 30 dan ortiq il,iy maqolalar muallifi. 2022-yilda „Elektron taʼlim muhitida boʻlajak informatika oʻqituvchilarini integrativ yondashuv asosida tayyorlash metodikasini takomillashtirish" mavzusida elektron taʼlim nazariyasi va metodikasi ixtisosligi boʻyicha fan doktori (DSc) ilmiy ishini himoya qilgan. Elektron taʼlim nazariyasi va metodikasi ixtisosligi boʻyicha respublikada birinchi fan doktori hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Boqijon Karimovich Muxamedsaidov** (1941-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.

Biografiyasi
------------

Boqijon Muxamedsaidov 1941-yil Toshkentda tugʻilgan. 1965-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining umumtexnika fanlari va mehnat taʼlimi fakultetini bitirgan. 1965—1969-yillarda shu institutning „Umumtexnika fanlar" kafedrasida oʻqituvchi, keyinchalik katta oʻqituvchi, 1969—1970-yillarda Moskva davlat mashinashunoslik institutida stajyor-tadqiqotchi, 1971—1974-yillarda institutning aspiranti, 1974—1979-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining „Umumtexnika fanlari" kafedrasida katta oʻqituvchi, 1976—1979-yillarda fakultet dekanining oʻquv ishlari boʻyicha muovini, 1979—1995-yillarda „Umumtexnika fanlari" kafedrasiga mudiri, 1995—2002-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti „Texnika fanlari" kafedrasi dotsenti, 2002—2011-yillarda shu kafedra mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 2011-yildan hozigi vaqtgacha „Professional taʼlim metodikasi" kafedrasi professori lavozimida ishlab kelmoqda. I daraja „Mehnat faxriysi" koʻkrak nishoni sohibi (2022).

Ilmiy faoliyati
---------------

1 ta monografiya, 4 ta darslik, 6 ta elektron darslik muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.
2. ↑  „"NURONIYLAR" JAMG‘ARMASI VASIYLIK KENGASHI QARORI BILAN "MEHNAT FAXRIYSI" KO‘KRAK NISHONLARI BILAN NIZOMIY NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETINING QUYIDAGI FAHRIY PROFESSORLARI TAQDIRLANDILAR".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tolib Musayevich Moʻminov** (1943.11.1, Samarqand shahri — 22.12.2021) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizikamatemat. fanlari doktori (1979), professor (1981). SamDU ni tugatgan (1965), SamDU va Birlashgan yadro tadqiqotlari instituti (Dubna shahri) da ilmiy xodim (1965—79). ToshDUda labratoriya mudiri (1979—81), Amaliy fizika ilmiy tadqiqot instituti direktori (1981 — 87; 1995-yildan), SamDU rektori (1992— 95). Ilmiy ishlari fundamental va amaliy yadro fizikasiga oid. Uning bevosita rahbarligida eksperemental yadro fizikasi uchun bir necha noyob ilmiy qurilmalar (SB—50 betatroni, MT—22S mikrotroni, EG—2 ionlar tezlatkichi, IBM kuchli ion dastasi injektori va boshqalar) yaratildi. Yaratilgan qurilmalar yordamida atom yadrosining xossalari, tezlashtirilgan elektronlar dastasining gaz muhitidan oʻtishi, yuqori energiyali gamma-kvantlar dastasining oʻta kichik burchaklarga sochilishi va radioekologiyaga oid izlanishlar oʻtkazdi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zamira Taskarayevna Nishanova** (1961-yil 14-dekabr, Zangiota tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, psixologiya fanlari doktori, professor

Biografiyasi
------------

Zamira Nishanova 1961-yil 14-dekabr Zangiota tumani Nazarbek qishlogʻida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1978—1984-yillarda Toshkent davlat universiteti falsafa-iqtisod fakulteti psixologiya boʻlimini tugatgan. 1990—1991-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Umumiy psixologiya" kafedrasi qoshida tashkil etilgan „Maktabda psixologik xizmatni tashkil etish" ilmiy laboratoriyada kichik ilmiy xodim, 1991—1993-yillarda aspirant, 1993—2000-yillarda „Umumiy psixologiya" kafedrasi oʻqituvchisi, 1999—2002-yillarda Nizomiy nomidagiToshkent davlat pedagogika universiteti doktoranti, 2003—2005-yillarda „Psixologiya" kafedrasi, 2008—2010-yillarda „Umumiy psixologiya" kafedrasi mudiri vazifasini bajaruvchi lavozimida faoliyat yuritgan. 2008-yildan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti professori.

Ilmiy faoliyati
---------------

1993-yilda „Yuqori sinf oʻquvchilarining aqliy faoliyat usullari va yoʻllarini egallash" mavzusida pnomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2005-yilda „Mustaqil ijodiy fikrlashning psixologik asoslari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasni yoqlab, psixologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 2000-yilda dotsent, 2008-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. Yigirmadan ortiq monografiya, oʻquv qoʻllanma va darsliklar muallifi. 2016-yilda Xalqaro psixologlar asosisyasiyasi tomonidan Zamira Nishanovaga akademik unvoni berilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Persian Flag
**Fors Paradi** (forscha: رژه نوروزی ایرانیان نیویورک; inglizcha: *NY Persian Parade*) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Nyu-York shahrida har yili mart oyida boʻlib oʻtadigan forslar, Eronliklar va Buyuk Eronga kiruvchi baʼzi mamlakatlar va xalqlarning madaniy va Navroʻz paradidir. Parad asoschilari va rahbarlarining asosiy qismi 1979-yilda Eronda yuz bergan Islom inqilobidan qochgan immigrantlardir.

Ushbu parad ilk bor 2004-yilda Navroʻz bayrami ayyomida, AQShda istiqomat qiladigan Eronlik immigrantlar tomonidan oʻtkazilgan edi va keyinchalik har yili mart oyining oʻrtalarida oʻtkaziladigan marosimga aylandi. Paradda nafaqat forslar va Eronliklar, balki Afgʻoniston, Tojikiston, Kurdiston, Oʻzbekiston va Ozarbayjondan boʻlgan immigrantlar va muxojirlar ham qatnashib keladi. Paradda turli-xil koʻrgazmalar, milliy taomlar, qoʻshiqlar, kiyimlar va raqslar namoyish etiladi. Parad ishtirokchilari kolonna sifatida Nyu-Yorkning markaziy koʻchalaridan tomoshabinlar olqishida oʻtishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „BBC فارسی - جهان - گالری عکس: جشن سالانه ایرانیان در نیویورک (1)".
2. 1 2  „arxiv nusxasi". 30-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2016-yil.

Havolalar
---------

* Parad rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-27).
* 2016-yildagi Fors Paradidan fotomaqola
* 2015-yildagi Fors Paradi toʻliq videolavhalari (YouTube)
* 2014-yildagi Fors Paradi videolavhalari (YouTube)
**Muhabbat Fayziyevna Hakimova** (1962-yil 4-yanvar, Gʻuzor tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Muhabbat Hakimova 1962-yil 4-yanvar Gʻuzor tumanida tugʻilgan. 1986-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutini oligofrenopedagogika ixtisosligi boʻyicha tugatgan. 1986—1993-yillarda Qibray tumanidagi umumiy oʻrta taʼlim maktabida oʻqituvchi, 1993—2001-yillarda Navoiy davlat pedagogika instituti Psixologiya va pedagogika kafedralari dotsenti lavozimida ishlagan. 2001-yildan Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti „Innovatsion taʼlim" kafedrasining mudiri.

Ilmiy faoliyati
---------------

Respublikada oligofrenopedagogika ixtisosligi boʻyicha birinchi pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan pedagog olima hisoblanadi. 1997-yilda pedagogika fanlari nomzodi, 2010-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darjasini, professor ilmiy unvonini olgan. 6 ta monografiya, 6 ta darslik, 40 dan ortiq oʻquv va oʻquv-uslubiy-elektron qoʻllanmalar, 250 dan ortiq risola, ilmiy va ilmiy-ommabop maqolalar muallifidir. 1999-yilda „Xalq taʼlimi aʼlochisi", 2001-yilda „Oʻzbekiston Mustaqilligining 10 yilligi", 2021-yilda „Moʻtabar ayol" koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* Muhabbat Hakimova Google Scholar
**Baxrom Boboyevich Firuz** (tojikcha: *Баҳром Бобоевич Фирӯз*; 1939-yil 1-noyabr, Zarafshon okrugi, Nurota tumani, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 1994-yil 25-sentyabr, Tojikiston, Xoʻjand) — tojik shoiri, nosir va tarjimoni.

Tarjimai holi
-------------

Oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. Samarqand pedagogika texnikumini (1956), 1962-yilda Leninobod davlat pedagogika institutining tarix-filologiya fakultetini tamomlagan. 1964-yilgacha shu institutning tojik adabiyoti kafedrasida ishlagan.

Dushanbega koʻchib kelganidan soʻng jurnalistika bilan shugʻullana boshlagan: Tojikiston SSR Davlat televideniyesi va radioeshittirishining adabiy-dramatik koʻrsatuvi muharriri va bosh muharriri, „Komsomoli Tojikiston" gazetasining boʻlim mudiri boʻlgan, „Sadoi Sharq" jurnali bo‘lim mudiri, „Maorif" nashriyot-matbaa ijodiy uyi Bolalar va o‘smirlar adabiyoti tahririyati mudiri, „Madaniyati Tojikiston" gazetasi, „Maorif" nashriyot-matbaa ijodiy uyi adabiyot bo‘limi mudiri.

„Sayhun" jurnaliga asos solgan va nashr ettirgan, umrining oxirigacha, yaʼni 1994-yil 25-sentyabrgacha ushbu jurnalning bosh muharriri lavozimida ishlagan.

1971-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Ijodi
-----

Ilk sheʼrlari 1960-yilda respublika gazetalarida chop etilgan. „Rozhoi mahtobshab" (1967), „Silsila" (1973), „Tafti dil" (1984). „Yulduz izi" (1975), „Ruxsora" (1978), „Ganch dar vayrona" (1979), „Tu tanho ne" (1980), „Haqiqati talx" (1981), „Az arsh to farsh" (1983) qissa va romanlaridan iborat kitoblari nashr etilgan.

Rus tilidadagi roman va hikoyalari „Ti ne odinok" toʻplamida jamlangan („Detskaya literatura" nashriyoti, Moskva, 1981).

„Taronai oktyabr" (1967), „Navroʻzi" (1968), „Kitobi subh" (1971), „Rohi Kahkashon" (1972), „Ehtirom ba Vatan" (1972), „Taronai oktyabr" (1967), „Navroʻzi" (1968) („Xudojestvennaya literatura" nashriyoti, Moskva 1974), „Yak dasta gusho" (1976), „Tului oftob" („Xudojestvennaya literatura" nashriyoti, Moskva 1979), „Favvora" (1979), „Furu burdan" tojik bolalar adabiyoti antologiyasi (1981) kabi koʻplab hikoya va sheʼrlar jamlanmalari respublika va markaziy nashrlarda chop etilgan.

U hayotda oʻz oʻrnini topishga intilayotgan yoshlar, chinakam doʻstlik va muhabbat qudrati haqida yozgan.

Alohida asarlar SSSR xalqlari tillariga tarjima qilingan, Eron, Bolgariya, Chexoslovakiya, Yaponiyada bosib chiqarilgan.

Unvon va mukofotlari
--------------------

* 1971-yil — Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi
* 1991-yil — Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi Sadriddin Ayniy nomidagi mukofoti laureati.

Manbalar
--------

1. ↑  „Баҳром Фирӯз | Нависанда, шоир ва мунаққиди тоҷик" (tg).  www.firuz.tj. 12-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
2. ↑  „Ҳақиқати Талх"..  Национальная библиотека Таджикистана. Qaraldi: 4-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Лучшие книги Бахром Фируз Подробнее на livelib.ru: https://www.livelib.ru/author/565210/top-bahrom-firuz". *livelib.ru*.  livelib. Qaraldi: 4-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Бахрома Фируза
* Бахрома Фируза Facebook sahifasi
**Avvalbek Umarov** (1929 -?) — O‘zbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumani Nurota sovxozining katta cho‘poni. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965-yil 1-mart).

Tarjimai holi
-------------

1929-yilda Oʻzbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati Nurota tumani) tugʻilgan. Millati oʻzbek.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida oʻn toʻrt yoshli bola choʻponlik faoliyatini boshlagan. 1949—1951-yillarda Sovet Armiyasi saflarida muddatli harbiy xizmatni o‘tab bo‘lgan Avvalbek Umarov vataniga qaytib, „Nurota" sovxozida qorako‘l qo‘ylarini boqishda katta cho‘pon bo‘lib ishlashda davom etgan. Nurota viloyati chorvadorlari orasida bir necha yillar davomida uning suruvi yosh hayvonlarning kelishi va qorakoʻl qoʻylarini yetkazib berish boʻyicha eng yuqori natijalarga erishgan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1965-yil 1-martdagi farmoni bilan O‘zbekiston SSR xalq xo‘jaligini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun Umarov Avvalbek Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va "O‘roq va bolg‘a" oltin medali bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda ham Avvalbek Umarov chorvachilikda yuksak ko‘rsatkichlar ko‘rsatishda davom etib, mehnat faoliyati natijalariga ko‘ra 1976 yilda „Shon-sharaf belgisi" ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashining 8-chaqiriq (1970—1974) deputati etib saylangan.

Samarqandning Nurota qishlogʻida (1982—1988, 1992-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyatida yashagan.

Lenin ordeni (1965), „Shon-sharaf belgisi" (1976) medallari bilan taqdirlangan.

Mukofotlari
-----------

O‘roq va Bolg‘a oltin medali (1965);

Lenin ordeni (1965)

„Hurmat Belgisi" ordeni (1976)

„1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Diplom va faxriy yorliqlar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Авалбек Умаров*, №1, Toshkent: ЎзССР ДАВЛАТ БИБЛИОГРАФИЯ ОРГАНИ, 1966 — 69 bet. 4-iyul 2023-yilda qaraldi.
2. ↑  Сайт «Герои страны». sfn error: no target: CITEREFСайт\_«Герои\_страны» (help)
3. ↑  „Список депутатов Верховного Совета СССР 8 созыва". *academic.ru*. Qaraldi: 4-iyul 2023-yil.
**1 + 2 + 3 + 4 + ⋯** — bu ketma-ket natural sonlar yigʻindisidan iborat sonlar qatori boʻlib, ketma-ket kelgan {\displaystyle n}-qismli yigʻindi uchburchak son boʻlsa, quyidagi oʻrinlidir:

{\displaystyle \sum \_{k=1}^{n}k={\frac {n(n+1)}{2}}} ￼
Bu yigʻindi cheksiz oʻsib boradi, chunki {\displaystyle n} cheksizlikka intiladi. Yigʻindidan tashkil topgan ushbu ketma-ketlik, cheklangan chegaraga ega emas sanaladi.

Bir qarashda 1 + 2 + 3 + 4 + ⋯ ketma-ketligi hech qanday ahamiyatga ega emasdek tuyulsa-da, ularni bir qator matematik jihatdan qiziqarli natijalarga erishish maqsadida hisoblash mumkin. Masalan, matematikada sonlarni juftlashuvchi qatorlarga ajratish uchun koʻplab yigʻindini hisoblash usullari mavjud. Xususan, zeta funksiyasini tartibga solish usullari hamda Ramanujan yigʻindisi qatorni qiymatini belgilaydi, bu esa quyidagi mashhur formula bilan ifodalanadi:

{\displaystyle 1+2+3+4+\cdots =-{\frac {1}{12}}}
Bu yerdagi tenglikdan chap tomon odatdagi cheksiz qator yigʻindisi sifatida emas, balki yuqoridagi yigʻindini hisoblash usullaridan biri yordamida olingan qiymat sifatida talqin qilinishi kerak. Ushbu usullar kompleks tahlil, kvant maydon nazariyasi hamda string nazariyasi kabi sohalarda qoʻllanilishini kuzatishimiz mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Lepowsky, J. (1999), Naihuan Jing and Kailash C. Misra (muh.), *Vertex operator algebras and the zeta function*, Contemporary Mathematics, 248-jild, 327–340-bet, arXiv:math/9909178, Bibcode:1999math......9178L `{{citation}}`: Unknown parameter `|book-title=` ignored (yordam)
2. ↑  Tong, David (23-fevral 2012-yil). "String Theory". arXiv:0908.0333 [hep-th].

Adabiyotlar
-----------

* Zwiebach, Barton*. A First Course in String Theory*. Cambridge UP, 2004. ISBN 0-521-83143-1.  Qarang: s. 293.
* Elizalde, Emilio (2004). "Proceedings of the II International Conference on Fundamental Interactions". *Proceedings of the II International Conference on Fundamental Interactions*.
* Watson, G. N. (April 1929), „Theorems stated by Ramanujan (VIII): Theorems on Divergent Series", *Journal of the London Mathematical Society*, 1, **4** (2): 82–86, doi:10.1112/jlms/s1-4.14.82

Havolalar
---------

* Lamb E. (2014), „1+2+3… chindan ham −1/12 ga tengmi?", Scientific American bloglari.
	+ *John Baez.* „Men yoqtirgan sonlar: 24" (19-sentabr 2008-yil).



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Italiya 2013-yil
**Olim Muzafarovich Muxamedov** (1973-yil 9-iyun, Buxoro, O‘zbekiston SSR) — oʻzbek boks murabbiyi, 2000-yildan Buxoro viloyatida boks bo‘yicha katta murabbiy, 1989-yil yoshlar oʻrtasidagi Oʻzbekiston chempionati gʻolibi.

Biografiyasi
------------

1973-yil 9-iyunda O‘zbekiston, Buxoro shahrida tavallud topgan. U 1983-yilda murabbiy Rustam Xayitovich Kamolov rahbarligida boks bilan shug‘ullana boshlagan.

1987-, 1988-, 1989-yillarda „Mehnat zahiralari" DSO O‘zbekiston kengashining yigitlar o‘rtasida g‘olib bo‘lgan.

1989-yil yoshlar oʻrtasidagi Oʻzbekiston chempionati gʻolibi.

1991-yilda Tojikiston ochiq chempionati g‘olibi bo‘ldi va boks bo‘yicha „SSSR sport ustasi" meʼyorini bajardi.

### Murabbiylik faoliyati

Mehnat faoliyatini 1993-yilda Buxoro shahar 10-o‘smirlar sport maktabida boks bo‘yicha murabbiy sifatida boshlagan. 1995-yildan „Olimpiya zaxiralari" davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatida boks bo‘yicha murabbiy bo‘lib ishlab kelmoqda.

2000-yildan Buxoro viloyatida boks bo‘yicha katta murabbiy.

2008-yildan boks bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi bosh murabbiyi.

2007-yilda Prezidentimiz farmoni bilan „O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan murabbiy" faxriy unvoni berilgan.

2009-yilda Prezident Farmoni bilan „Mehnat Shuhrati" ordeni bilan taqdirlangan.

2010-yilda u Xalqaro boks federatsiyasi (AIBA) murabbiylar komissiyasiga saylangan.

2014-yilda boks boʻyicha Xitoy terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

2019-yilda u boks boʻyicha Janubiy Koreya terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

2021-yildan hozirgi kunga qadar boks bo‘yicha O‘zbekiston yoshlar terma jamoasini boshqarib kelmoqda.

Uning shogirdlari orasida Abbos Atoyev, Fazliddin G‘aibnazarov, Nodir G‘ulomov, Shaxram G‘iyosov, Rajab Rahmatov, Fozil Fayziev, Suxrob Bobonazarov, Sardor Yormuhamedov, Ulug‘bek Muxammedov kabi turli musobaqalar g‘olib va sovrindorlari nomdor sportchilar bor.

Murabbiylik yutuqlari
---------------------

2022-yilning 14—26-noyabr kunlari Ispaniyaning Alikante shahridagi La Nusiya shahrida Xalqaro boks assotsiatsiyasi (IBA) shafeligida 2022-yilgi IBA yoshlar o‘rtasidagi boks bo‘yicha jahon chempionati bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston terma jamoasi mustaqil O‘zbekiston tarixida ilk bor 5 ta oltin medal va umumjamoa hisobida birinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olim Muxamedov" (olamsport.com). 23-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Boks: Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi Ispaniyadagi jahon chempionatiga joʻnab ketdi" (xabardor.uz). 23-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2023-yil.
Pir Shoh ziyoratgohi, Pokistonning Jang tumani
**Pir** **Shoh Yahudiy,** **Al-Naqvi Al-Buxoriy nomi bilan ham tanilgan Shoh Yahudiy** — XVI asrning buyuk avliyosi hisoblanadi. Yahudiy Naqvi mazhabidan boʻlgan sayyid. U 1493-yili Kannaujda tavallud topgan. Uning otasi Sayid Sadarudin Shoh Kabir Naqvi Al Buxoriy Jaloliddin Surx-Posh Buxoriyning bevosita avlodi, shuningdek, qirol Sikandar Lodining bosh maslahatchisi boʻlgan.

Shoh Yahudiyning bobosi Maxdum Sayid Jaloliddin Surx Buxoriyning otasi Abu Movid Valiy Turonning qizi Mehmud ibn Bafra Saljoqiyga uylangan. Undan keyin Maxdum Sayid Jaloliddin Surx Buxoriy ham Buxoro malikasiga uylangan, Sayid Ali va Sayid Jaffar ismli ikki oʻgʻil farzandi bor.

Maxdoom Jahanian Jahangast vafotidan soʻng, Shoh Jevana sadatlarining ajdodlari Islomni targʻib qilish uchun Kannaujga (Hindiston) koʻchib oʻtishdi. Shah Yahudiyning Kannaujdagi mustamlaka shaharlari, Siray- e-Miraan, Bibiyaan Jalolpur, Maxdoom Pur, Laal Pur (avliyo Jaloliddin Surx-Posh Buxoriy yoki Laal Buxoriy nomi bilan bogʻliq).

Yahudiy Kannaujdan Shoh Jeewnaga (uning nomi bilan atalgan shaharcha) koʻchib oʻtdi, u yerga joylashgunga qadar kimsasiz edi. Maxdoom Jahaniya masjidi hamon Kannaujda mavjud. Bu vaqtda Panjobda Farididdin Buxoriy, Dehlida esa Sayid Abdulvahob Buxoriy hokimiyat tepasida edi. Aytishlaricha, bu buyuk avliyolarning barchasi Shoh Yahudiyning yaqin qarindoshlari boʻlgan, shuning uchun ular imperator Akbar bilan birga Pirshoh Yahudiyning dafn marosimlarida qatnashgan va bu ulugʻ avliyoni ziyorat qilishgan. Yahudiyning avlodlari hozirgacha Hindiston va Pokistonning turli joylarida mavjud.

Vafoti
------

Pirshoh Yahudiy hijriy 971-yilda (milodiy 1569) Mugʻullar imperatori Jaloliddin Akbar davrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Pir-e-Kamil Hazrat Pir Shah Jewna Al-Naqvi Al-Bokhari" (en). *www.thenews.com.pk*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Nazaria-i-Pakistan Trust". *nazariapak.info*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „Pir Shah Jewna: The soul still exudes spirituality" (en). *The Nation* (9-may 2016-yil). Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
4. ↑  „Hazrat Pir Shah Jewna Al-Naqvi Al-Bokhari". *www.janathimessage.co.uk*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
5. ↑  „इंडिया जानेगा कन्नौज की गाथा" (hi). *Dainik Jagran*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
6. ↑  „Makhdoom Jahaniya, kannauj | Architecture fashion, Tourist places, Tourism" (en). *Pinterest*. Qaraldi: 9-yanvar 2021-yil.
7. ↑  „Makhdoom Jahaniya, mohalla shekhana kannauj". *indiapl.com*. Qaraldi: 9-yanvar 2021-yil.
8. ↑  „Indian Journal Of Archaeology". *ijarch.org*. Qaraldi: 3-fevral 2021-yil.
9. ↑  „Glories of Hazrat Pir shah Jewana" (en). *www.thenews.com.pk*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
**Ostanaqulbek** — davlat arbobi va lashkarboshi, diplomat, beklikning boshligʻi va Buxoro amirligining soʻnggi Buxoro otaligʻi. Ostanaqulbek amir Muzaffarning eng yaqin saroy amaldorlaridan biri va amir Abdulahadxon davrida amirlikning oliy martabali zotlaridan biri boʻlgan. Amir Muzaffar betob boʻlib yotib qolgan kunlarida Ostanaqulbek Muhammadbiy bilan birgalikda amirlikning oliy hokimiyatini boshqarib turgan.

Ajdodi
------

Ostanaqulbek amir Nasrulloning vaziri Abbosbiy oilasida dunyoga kelgan. Ostanaqulbek Muzaffarning oʻgay ukasi hamdir.

Siyosiy faoliyati
-----------------

Ostanaqulbek otasi hayotligida ham yuqori lavozimlarda faoliyat yuritgan. Otasi vafotidan keyin esa eng yuqori martaba va mansablarga erishganligi sababli, zamondoshlarining bir qismi uni „umid panohi" deb atashgan.

1870-yil Gʻijduvonda mirohur unvonida amlakdor lavozimida keyin bek tomonidan Ziyovuddin huzuriga yuborilib, toʻqsabolik unvonida faoliyat olib borgan.

1882-yilda Ostanaqulbek Shahrisabz begi lavozimida boʻlib, parvonachi martabasiga ega boʻlgan. Oʻsha yili u boʻlajak amir Seyid Abdulahadxonga Moskva safarida hamrohlik qildi. 1885-yilda Ostanaqulbek amir Muzaffarning shaxsiy favqulodda elchisi sifatida Sankt-Peterburgga boradi va u yerda imperator Aleksandr III bilan uchrashadi.

1886-yilda amirning sharmanda boʻlgan ukasi Seyid Abdulmoʻmin Hisordan Boysunga koʻchirilgandan soʻng Ostanaqulbek Hisor bekligiga hokim etib tayinlanadi. Darvoz, Koʻlob va Qorategin ham uning tasarrufida edi.

1887-yilda Ostanaqulbek eng oliy martaba — otaliq martabasini oldi, shuning uchun Hisor hududi, uning bekligi kengaydi: unga yana beshta hudud — sobiq Sarijuy viloyati hududi qoʻshildi. Soʻnggi Buxoro amirlari davrida xonlikda Ostanaqulbekdan tashqari hech kim otaliq martabasiga ega boʻlmagan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Beklik — Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik.
2. ↑  Mirohur — amir otxonasining boshligʻi. Kechki paytdagi xizmat ieyerarxiyasida — oltinchi koʻtarilish tartibida amaldor. (A. A. Semenov. Ocherki pozemelno-podatnogo i nalogovogo ustroystva Buxarskogo xanstva. Tashkent, 1929. Trudi SAGU, seriya II, v. 1, str. 90; ego je. Buxarskiy traktat, str. 150).
3. ↑  Toʻqsabo — polk komandiri, podpolkovnik yoki polkovnik.
4. ↑  Mirza Salimbek. Tarix-i Salimi (Istochnik po istorii Buxarskogo emirata). Tashkent. Akademiya. 2009
5. ↑  Muxammad Siddik. Zikr-i Astanakul-biy ibn Abbas-biy. Rkp. IV AN RUz, № 2663/ II, ll. 44b-47b, 103b.
6. ↑  Turkestanskie vedomosti, 1906, № 114.