recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Harbiy havo kuchlari kuni** — Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlaridagi Harbiy havo kuchlarining unutilmas kuni. Har yili 12-avgust kuni nishonlanadi. Aniqlik kiritish kerakki, 1998-yilgacha na Sovet Ittifoqida, na Rossiyada bunday bayram boʻlmagan. Dastlab, Harbiy havo kuchlari kuni Rossiya Federatsiyasi Prezidenti B. Yeltsinning 1997-yil 29-avgustdagi 949-sonli Farmoni bilan tashkil etilgan. Keyinchalik, unutilmas kun sifatida Rossiya Federatsiyasi Prezidenti V. Putinning 2006-yil 31-may 549-son qarori bilan (va 2017-yil 21-maydagi tahrirda) „Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida kasbiy bayramlar va unutilmas kunlarni belgilash toʻgʻrisida"gi qarori bilan tashkil etilgan.

Harbiy havo kuchlari bosh qoʻmondoni Petr Stepanovich Deynekin tashabbusi bilan Rossiya Federatsiyasida yangi aviatsiya bayrami „Havo kuchlari kuni" tashkil etildi. 1997-yilda harbiy aviatorlar mamlakat prezidenti Boris Yeltsindan havo kuchlari bayramini tashkil etishni soʻrashdi. Va tegishli Farmon 1997-yil 29-avgustda imzolandi. Harbiy havo kuchlari kunini nishonlash sanasining tarixiy asoslari „Aviatsiya va kosmonavtika" jurnalida 1996-yil 6-sonda chop etilgan. Maqolada 1912-yil 30-iyulda (12-avgust, yangi uslubda) Harbiy vazirlikning vaqtinchalik direktori, general-muhandis A.P. Vernander tomonidan imzolangan 397-son buyrugʻi haqida gap boradi, unga koʻra, Imperator Nikolay II ning 1911-yil 22-noyabrdagi „buyrugʻi" ga binoan, armiyadagi aeronavtikaning barcha masalalari Bosh shtabning asosiy boʻlimiga jamlangan va Bosh shtabning aeronavtika boʻlimi xodimlari tasdiqlangan.

2015-yilda Rossiya Federatsiyasi Aerokosmik kuchlari tashkil etilgandan soʻng, uning tarkibiga Harbiy havo kuchlari kirdi, bu **Rossiya Federatsiyasi Aerokosmik kuchlari kuni** sifatida nishonlanadi.

1912-yil 12-avgustda (30-iyul, eski uslubda) Rossiya Harbiy boshqarmasi buyrugʻini chiqardi, unga koʻra Bosh shtab Bosh boshqarmasining aeronavtika boʻlimining xodimlari ishga tushirildi, shuning uchun 12-avgust Rossiya harbiy aviatsiyasi yaratilishining boshlanishi deb hisoblanadi.

Harbiy havo kuchlari kuniga bagʻishlangan bayram tadbirlari Rossiya havo floti kunida oʻtkaziladi.

 1939-yilda SSSR aviatsiyasi kuni sharafiga chiqarilgan pochta markasi.
 MiG-29, Su-27 va Su-25 ekipajlari Rossiya Harbiy-havo kuchlarining 100 yilligi kunida 100 raqamini tasvirlashmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых силах Российской Федерации» // graph.document.kremlin.ru Архивная копия от 10 ноября 2013 на Wayback Machine
2. ↑  12-avgusta — 104 goda Vozdushno-kosmicheskim silam : Ministerstvo oboroni Rossiyskoy Federatsii
3. ↑  „12-avgusta — Den Voenno-vozdushnix sil (Den VVS) Rossii — ORUJIYe ROSSII Informatsionnoe agentstvo". 15-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2022-yil.
4. ↑  UKAZ Prezidenta RF ot 29.08.97 N 949 (red. ot 31.05.2006) „OB USTANOVLYeNII DNYa VOYeNNO-VOZDUShNIX SIL"
Koordinatalari: 44°49′6.999999999997″N 20°27′26.999999999998″E﻿ / ﻿44.81861111111111029°N 20.45749999999999957°E﻿ / 44.81861111111111029; 20.45749999999999957GO

**Belgrad universiteti** - Serbiyadagi eng yirik oliy oʻquv yurti.

1863-yil tashkil etilgan. Universitetda meʼmorlik, veterinariya, kongeol. tabiiy-mat. injener-kommunal, injenermexanika, elektrotexnika, oʻrmon-texnika, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, stomatologiya, texnologiya, transport, dorishunoslik, falsafa, iqtisod va huquq kabi fakultetlari bor. Universitetda 57 mingdan ortiqtalaba taʼlim oladi, 3 mingdan ortiq oʻqituvchi ishlaydi. Kutubxonasi (1919)da 500 mingdan ortiq asar saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Semra Sezer** (**Semra Kurümoğlu**; 1944-yil 17-avgustda tugʻilgan) kasbi boʻyicha turk maktabi oʻqituvchisi va turmush oʻrtogʻi Ahmet Nejdet Sezer prezidentligi davrida 2000-yil 16-maydan 2007-yil 28-avgustgacha Turkiyaning birinchi xonimi boʻlgan.

U 1944-yil 17-avgustda Yenimahalle shahrida bank xodimi Kamol Kurumogʻlu oilasida tugʻilgan. Oʻrta taʼlimni 1961-yilda Anqaradagi Yenimahalle oʻrta maktabida tamomlagan.

U turmush oʻrtogʻi Ahmet Nejdet Sezer bilan Anqara universitetining huquq fakultetida talabalik davrida tanishgan. Er-xotin 1963-yilda unashtirilgan. Keyin u huquq maktabini ikkinchi kursida tugatdi va Anqaradagi Otaturk nomidagi Boshlangʻich taʼlim oʻqituvchilar maktabiga oʻqituvchi boʻlish uchun oʻqishga kirdi.

Semra oʻqishini tugatgandan soʻng, ular 1964-yilda turmush qurishdi va Diyarbakir viloyatining Dicle shahriga koʻchib oʻtishdi va u yerda eri sudya etib tayinlandi. 1966-yilda u birinchi farzandini, Zeynepni dunyoga keltirdi. Keyinchalik Ahmet Nejdet Sezerning navbatdagi tayinlanishi tufayli oila Yozgat viloyatidagi Yerkoʻyga koʻchib oʻtdi. Yerkoʻyda egizaklar: qizi Ebru va oʻgʻil Levent dunyoga keldi.

1975-yilda oila nihoyat Anqaraga koʻchib oʻtdi va oʻsha paytdan boshlab oʻsha yerda yashashdi. 30 yildan ortiq xizmat qilgan Semra Sezer Hacettepe universitetining taʼlim fakultetiga oʻqishga kirdi va 1996-yilda bakalavr darajasini oldi. 1998-yilda katta qizi Zeynepning chaqalogʻining dunyoga kelishi orqali u buvi boʻldi.

Semra Sezer 2000-yil 28-yanvarda nafaqaga chiqqanigacha Dicle, Yerkoʻy va Anqara shaharlarida boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

Semra Sezer turmush oʻrtogʻinikiga mos keladigan kamtarona hayot tarzi bilan tanilgan. U oqargan sochlarini boʻyamagan, tirnoqlarini boʻyamagan va zargarlik buyumlarini taqmagan. Birinchi xonim sifatida u ommaviy axborot vositalaridan qochib, chetda yurishga harakat qildi. Bir marta u kasalxonada tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun boshqalar qatori navbatda turganini koʻrishgan.

Semra Sezer turmush oʻrtogʻi bilan Anqaradagi Goʻlboshida yashaydi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Köşk'ün internet sitesine türban ayarı!!! cankaya.gov.tr bakın nasıl değişti?" (turkcha). *Madta Faresi* (3-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2010-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  *Karaelmas, Nilay*. „Çankaya’da 2. Semra dönemi" (turkcha). *NTV MSNBC* (20-may 2000-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2010-yil.
3. 1 2 3 4  *Çintay, Nur A.*. „Muhtemel 'first lady' ex hanımefendilerle" (turkcha). *Radikal* (28-aprel 2007-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2010-yil.
4. 1 2 3 4  *Aköz, Emre*. „Çankaya'da Sezer dönemi" (turkcha). *Sabah* (14-aprel 2007-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2010-yil.
**Yapon dengizi** — Tinch okeanning yarim berk dengizi. Yevrosiyo materigi bilan Saxalin va Yapon orallari oʻrtasida. Boʻgʻozlar orqali shimolida Oxota dengizi, sharqda Tinch okean, janubida Sharqiy Xitoy dengizi bilan tutashgan. Mayd. 1062 ming km². Eng chuqur joyi 3720 m. Sohillari baland, tik yon bagʻirli, kam parchalangan. Yirik qoʻltikdari: Sharqiy Xitoy va Buyuk Petr. Dengiz tubining relyefi soylik. Markaziy qismida Yamato qiri bor. Iqlimi moʻʼtadil, mussonli iqlim. Qishda shim.gʻarbiy sovuq shamol esib turadi. May. oyidan oktyabrgacha tayfunlar, bahor va yozda tumanli kunlar boʻlib turadi. Yuza oqimlar siklonal aylanma yoʻnalishda harakat qiladi. Suvining yuza qatlamida temperatura qishda shimolida 0°dan janubida 12° gacha, yoz oylarida 17° dan 26° gacha. Shimoliy qismidagi materikka yondosh suvlari qishda muzlaydi. Shoʻrligi 27,5%o dan 34,8%s gacha. Suvining rangi yashil, yashilkoʻk. Suv sathining koʻtarilishi sutkalik (bal. 0,5 m gacha), Tatar boʻgʻozida 2,3 m gacha. Dengizning oʻsimlik dunyosi gulli oʻsimlik va suvoʻtlardan iborat. Suvoʻtlarning ayrim turlaridan xoʻjalikda foydalaniladi. Hayvonot dunyosi shim. qismida sovuq suvda yashashga moslashgan (seld, treska, navaga, losossimonlar, kambala va boshqalar), janubida iliq suvda yashovchilar (skumbriya, tunetslar, ilonbaliq)dan iborat. Dengizda koʻplab baliq va dengiz hayvonlari ovlanadi. Yapon dengizi muhim transport ahamiyatiga ega. Asosiy portlari: Vladivostok, Naxodka (Rossiya), Niigata, Suruga (Yaponiya), Vonsan, Xinnam, Chxonjin (KXDR) va boshqalar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Tinch okeanidagi dengizlar |
| --- |
|  |
| 

* Aki
* Bali
* Banda
* Gang
* Bering dengizi
* Ichki Yapon
* Sharqiy Xitoy
* Visayan
* Sariq
* Camotes
* Marjon
* Koro
* Mindanao
* Molukkan
* Yangi Gvineya
* Oxota
* Savu
* Samar
* Salish
* Seram
* Sibuyan
* Sulaymon
* Sulavesi
* Sulu
* Tasman
* Fidji
* Filippin
* Flores
* Halmahera
* Shantar
* Janubiy Xitoy
* Yavon
* Yapon

.
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beshmoʻylovdorlar**, tilchasimonlar (Pentastomida, Lingualida)— parazit umurtqasiz hayvonlar sinfi. Boʻgʻimoyoqlilar tipining xelitseralilar kenja tipiga qoʻshimcha sinf sifatida kiritiladi. 70 dan ortiq turi maʼlum. Asosan tropik mamlakatlarda tarqalgan. Tana shakli chuvalchangsimon yoki tilchasimon, xitin bilan qoplangan, boʻgʻimsiz oldingi kalta va boʻgʻimli keyingi uzun boʻlimlardan iborat. Tanasining oldingi boʻlimida ogʻzi, ikki juft tikansimon ichaklari (yaqingacha moʻylovlar deb atalgan) va uzun keyingi boʻlimining oxirida chiqarish teshigi boʻladi. Ichagi naysimon, nafas olish va qon aylanish organlari boʻlmaydi. Ayrim jinsli. Voyaga yetgan davrida turli sudralib yuruvchilar va sut emizuvchilarning oʻpkasida va nafas yoʻllarida parazitlik qiladi. Keng tarqalgan turlaridan biri—burun B. (erkagining uz. 2 sm, urgʻochisi 8—13 sm) voyaga yetgan davrida it, boʻri va tulkilarning burun boʻshligʻida parazitlik qiladi. Oziq bilan oʻtxoʻr sut emizuvchilar (koramol, qoʻy, echki va boshqalar) ichagiga tushgan tuxumdan chiqqan lichinkalar ichak atrofidagi limfa bezlari, jigar va oʻpkada parazitlik qiladi. Asosiy xoʻjayinlari oraliq xoʻjayini zararlagan organlarni yeb parazitni yuqtiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yapon asirlari xotirasiga oʻrnatilgan monument** - Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Monumental san’at yodgorligi. Obyekt davri: XX asrlar II-yarmi. Toshkent viloyatining Angren shahrida joylashgan. Obyekt manzili: Bunyodkor koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Oleg Shamayev** (1982-yil 2-avgust, Chirchiq, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbekistonlik togʻ changʻi sportchi. 2010-yilda Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan.

Tarjimai hol
------------

Oleg Shamayev 1982-yil 2-avgustda Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida tugʻilgan.

U 1998-yildan togʻ changʻi sporti boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibiga kiradi. 1998-yil aprel oyida Turkiyada boʻlib oʻtgan Changʻi sporti Xalqaro federasiyasi musobaqasi egidi ostida birinchi marotaba ishtirok etadi.

Oleg Shamayev 2009-yil mart oyida Turkiyadagi xalqaro musobaqada bronza, Qozogʻiston ochiq chempionatida kumush sovrindorligini qoʻlga kiritadi.

U 2010-yili Vankuverdagi qishki Olim oʻyinlarida Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibiga kiradi. Oleg Shamayev slalom boʻyicha gʻolib italiyalik Juliano Rassoliga imkoniyatni boy berib, ikkala urinish koʻrsatkichida 1 daqiqa-yu 58,05 soniyada 42-oʻrinni egallaydi. Ammo ulkan slalom boʻyicha (ikkala urinish koʻrsatkich natijasi 3.09,18) u shvesariyalik oltin medal sohibi Karlo Yankega 31,35 soniyani boy berib, 77-oʻrinni egalladi. Oleg Olimpiadaning ochilish va yopilish marosimida Oʻzbekiston terma jamoasi bayroqdori boʻldi.

U joriy yilda sportdagi oʻz faoliyatini nihoyasiga yetkazadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „SHAMAEV Oleg - Athlete Information". *www.fis-ski.com*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
2. ↑  „Olympedia – Slalom, Men". *www.olympedia.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Olympedia – Giant Slalom, Men". *www.olympedia.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Olympedia – Oleg Shamayev". *www.olympedia.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
**Beshqayragʻoch koʻchasi** — Uchtepa tumani xududida. Uzunligi 4 km atrofida. Kichik halqa yoʻli va Toʻqimachi koʻchasi oraligʻida joylashgan.

1966-yil tashkil topgan. Dastlab „Qizil tong" deb nomlangan. 1972-yil 15-dekabrda dramaturg va jurnalist, qatagʻon qurboni Ziyo Said (1901-1938) nomi berilgan. 2009-yil 21-apreldan hozirgi nomda.

Mahallalar
----------

Yoʻnalishidagi hududlar „Bogʻichinor", „Degrez", „Oʻtkir", „Jarbuloq", „Zulfizar", „Ibrat", „Nishabariq", „Sharq guli", Xondamir, Xurshid mahallalariga qarashli.

Binolar
-------

Koʻcha belgisi
Koʻchada „Ona va bola" markazi, oilaviy poliklinika, maktablar, bogʻchalar, shaxsiy turar joy binolari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari, ATS, aloqa boʻlimi, savdo majmuapari, umumiy ovqatlanish maskanlari, avtobus bekatlari joylashgan. Yaqinida Toshkent avtomobil halqa yoʻli, toʻqimachilik qoʻshma korxonasi bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  „Тошкент кўчалари. Тақачи" (uz). *Shosh.uz*. Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  „улица Бешкайрагач" (ru). Qaraldi: 18 iyul.
3. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
***Super Mario World*** yoki ***Super Mario World: Super Mario Bros. 4*** (yaponcha: *スーパーマリオワールド: スーパーマリオブラザーズ4, Sūpā Mario Wārudo: Sūpā Mario Burazāzu fō*) Nintendo shirkati tomonidan Super Nintendo Entertainment System (SNES) uchun ishlab chiqarilgan platformer janridagi videooʻyindir. 1990-yilda ommaga havola etilgan. Oʻyin sujeti bosh qahramon Marioning malika Toadstool va Dinozavrlar mamlakati (inglizcha: *Dinosaur Land*) ni oʻyin antagonisti boʻlmish Bowser va uning minionlari — Koopalinglardan xalos etishi haqidadir. Oʻyin taktikasi avvalgi *Super Mario* haqidagi oʻyinlarga oʻxshab ketadi: oʻyinchi Mario yoki uning birodari Luigini butun oʻyin davomida boshqaradi.

*Super Mario World* hamma vaqtning eng zoʻr oʻyinlaridan biri hisoblanadi. U ham tanqidiy, ham tijoriy jihatdan muvaffaqiyat qozongan. Taqriz yigʻuvchi GameRankings sayti oʻyinni 94 foiz ijobiy baholagan hamda hamma vaqtning eng yuqori baholangan oʻn yettinchi oʻyini, deb topgan. 1991-yilda „Yil oʻyini" mukofoti bilan taqdirlangan. Oʻyin umumjahon boʻylab yigirma milliondan ortiq nusxada sotilgan. 1991-yilda ushbu oʻyin asosida ayni nomli multserial ham ishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „All-Time Best". *GameRankings*.  CBS Interactive. 15-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2008-yil.
2. ↑  Nintendo Power staff 1992, s. 72. sfn error: no target: CITEREFNintendo\_Power\_staff1992 (help)
3. ↑  Power Play staff 1992, s. 84. sfn error: no target: CITEREFPower\_Play\_staff1992 (help)
4. ↑  *O'Malley, James* „30 Best-Selling Super Mario Games of All Time on the Plumber's 30th Birthday". *Gizmodo*.  Univision Communications (11-sentabr 2015-yil). 28-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2017-yil.
5. ↑  „The Nintendo Years: 1990". *Edge*. Future plc. 25 June 2007. 2-bet. 20 August 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 June 2007.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Videooʻyinlar | *Videooʻyinga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oleg Alekseyevich Veretelnikov** (1972-yil 22-yanvarda tug‘ilgan) — o‘zbek yengil atletikachisi, ko‘pkurash bo‘yicha mutaxassis. 1990-yillarda yengil atletika bo‘yicha O‘zbekiston milliy terma jamoasi safida ishtirok etadi, Osiyo o‘yinlari chempioni va kumush medali sovrindori, Osiyo chempioni, Markaziy Osiyo o‘yinlari chempioni, milliy ahamiyatga ega chempionatlari g‘olibi va sovrindori, ikki yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi. O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan sportchi (1999).

Tarjimai holi
-------------

Oleg Veretelnikov 1972-yil 22-yanvarda tugʻilgan.

Oleg Vertelnikov kattalar o‘rtasidagi xalqaro darajadagi ilk jiddiy muvaffaqiyatga 1993-yilgi mavsumda O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga kirganda va o‘nkurash bo‘yicha Manila shahridagi Osiyo chempionatida g‘alaba qozonganida erishgan.  

1994-yilda Xirosimada o‘tkazilgan Osiyo o‘yinlarida ishtirok etadi va u yerdan kumush medalni olib keladi — u yerda faqat hamyurti Ramil Gʻaniyevga imkoniyatni qo‘ldan boy berib qo‘yadi. Shuningdek, u Sankt-Peterburgdagi „Yaxshi niyat o‘yinlari"da ishtirok etib, to‘plagan 7369 ball bilan oltinchi o‘rinni egalladi.

Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli Oleg 1996-yili Atlantadagi yozgi Olimpiada o‘yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qo‘lga kiritgan bo‘lsa-da, bu yerda o‘z chiqishini muddatidan oldin yakunladi, biroq hech qanday natijaga erisha olmadi.  

Atlanta Olimpiadasidan so‘ng Veretelnikov yana bir olimpiya bosqichida O‘zbekiston yengil atletika terma jamoasida qoladi va yirik xalqaro musobaqalarda ishtirok etishda davom etadi. Shunday qilib, 1997-yili Olmaotada bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo o‘yinlarida g‘olib chiqib, Afinadagi jahon chempionatida kuchli yigirmatalikni yopadi.  

Oleg 1998-yilda to‘plagan 8278 ball shaxsiy rekordi bilan Bangkokdagi Osiyo o‘yinlarida g‘alabaga erishadi.  

U 1999-yilda Avstriyada o‘tkazilgan xalqaro Hypo-Meeting  musobaqalarida 15-o‘rinni, Sevilyadagi jahon chempionatida 11-o‘rinni egalladi.  

O‘zbekiston terma jamoasi yetakchilari qatorida 2000-yilda Sidneydagi Olimpiya o‘yinlari saralashidan muvaffaqiyatli o‘tadi — 100 metr masofaga yugurishda so‘nggi o‘rinni egalladi va yana o‘z chiqishlarini muddatidan oldin yakunlaydi.  

Vertelnikovga sportdagi ulkan yutuqlari uchun „O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan sportchi" (1999-yil) faxriy unvoni bilan taqdirlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑   World Athletics Database
2. ↑  Sports-Reference.com Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-09-07). (angl.)
3. ↑   Oleg Veretelnikov Arxivnaya kopiya ot 6 oktabrya 2016 na Wayback Machine (angl.) — stranitsa na sayte Mejdunarodnogo olimpiyskogo komiteta
4. ↑   Oleg Alekseevich Veretelnikov — olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
5. ↑  Oleg Veretelnikov — profil na sayte IAAF[*sayt ishlamaydi*] (angl.)
6. ↑  „ПФ-2381-сон 25.08.1999".  Lex.uz (25-avgust 1999-yil). 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2020-yil.
**Yapon Voyeurs** - 2007 yilda tashkil etilgan Londonning muqobil rok guruhi. Asl tarkib: Romilli Elis, Joni Seymur, Tom Lamb, Riki Valdron va Stiv Uilson. Guruhning birinchi relizi 2009 yilgi Sicking & Creaming EP edi. 2010 yilda ular Love sound va Blush singllarini chiqardilar. 2011 yil mart oyida ular Gart Richardson bilan YOLK debyut albomini yozish uchun Kanadaning Vankuver shahriga borishdi. Ular o'zlarining albomlarini 2011 yil 11 iyulda chiqardilar. 2011 yil iyul oyida ular Slashning ba'zi kontsertlari uchun ochilish akti edi.

2012-yilning 8-martida guruh tarqalib ketdi va oʻzining Facebook sahifasida "biz endi guruhni saqlab qola olmaymiz", deb taʼkidladi. Barabanchi Stiv Uilson Hawk Eyes guruhiga o'tdi va baschi Jonni Seymur Dinosaur Pile-Up guruhiga qo'shildi. Shuningdek, ular oxirgi marta konsert berishlarini aytishdi.

"Juda zòr" qo'shig'i All Points Bulletin kompyuter o'yinida keltirilgan. Uni o'yin radiosida eshitish mumkin.

Guruh a'zolari
--------------

* Jonni Seymur - bas
* Rikki Valdron - klaviaturalar
* Romili Elis - vokal, gitara
* Stiv Uilson - baraban
* Tom Lamb - gitara

Diskografiya
------------

### RaI

* *Sicking & Creaming* (2009)

### Albomlar

* *Sariq* (2011)
* *B-tomonlari va nodirliklar* (2012)

### Bo'ydoqlar

* *Men onam* (2010)
* *Sut tishlari* (2010)
* *Bu sevgi ovozi* / *qizarish* (2010)
* *Teshik olish* (2011)
* *Cry Baby* (2011)
**Supero'tkazuvchanlik**

Supero'tkazuvchanlik hodisasini gollandiyalik fizik Kamerling-Onnes kashf etdi (mutlaq nolga yaqin haroratda simobning qarshiligi nolga sakrab tushdi. Keyinchalik, boshqa metallar va qotishmalarda (qo'rg'oshin, qalay, temir va boshqalar) supero'tkazuvchanlik aniqlandi. Supero'tkazuvchanlik, elektr qarshiligi kabi, kollektivlashtirilgan metall elektronlarning kristall panjara bilan o'zaro ta'siri bilan izohlanadi. 6 yilda yuqori haroratli o'ta o'tkazuvchanlik aniqlandi, uning nazariyasi ishlab chiqilmoqda.

Supero'tkazgichlar odamlarga ma'lum bo'lgan eng kuchli elektromagnitlarni, shu jumladan MRT apparatlarida ma'lum qilish uchun ishlatiladi. Ular, shuningdek, raqamli sxemalar, yuqori sezgir magnitometrlar va uyali telefon tayanch stantsiyalari uchun mikroto'lqinli filtrlarni ishlab chiqarishda ishlatilgan. Ular, shuningdek, pigment sanoatida bo'lgani kabi, kamroq magnitli yoki magnit bo'lmagan zarralardan kuchsiz magnitli zarrachalarni ajratish uchun ishlatilishi mumkin. Kelgusi istiqbolli dasturlarga yuqori samarali transformatorlar, quvvatni saqlash moslamalari, elektr energiyasini uzatish, elektr motorlar (maglev poezdlari kabi) va magnitli levitatsiya qurilmalari kiradi. Harorat pasayganda metall o'tkazgichning elektr qarshiligi (materialning elektr tokiga qanchalik qarshilik ko'rsatishi o'lchami) asta -sekin kamayadi. Biroq, mis va kumush kabi oddiy o'tkazgichlarda iflosliklar va boshqa nuqsonlar pastki chegarani o'rnatadi. Hatto mutlaq nolga yaqin bo'lsa ham, mis namunasi nolga teng bo'lmagan qarshilik ko'rsatadi. Boshqa tomondan, Supero'tkazgichning qarshiligi, materialni "kritik harorat" deb ataladigan haroratdan pastroq soviganida keskin nolga tushadi - odatda 20 Kelvin (K) yoki undan past. Supero'tkazuvchi simlar halqasida oqayotgan elektr toki hech qanday quvvat manbaisiz (agar undan energiya olinmasa) cheksiz davom etadi.

Supero'tkazuvchanlik turli xil materiallarda, shu jumladan kalay va alyuminiy kabi oddiy elementlarda, har xil metall qotishmalarida va keramik materiallarning ayrim turlarida uchraydi. **yuqori haroratli Supero'tkazuvchilar** (HTS). Supero'tkazuvchanlik oltin va kumush kabi olijanob metallarda yoki o'z -o'zidan magnitlanishi mumkin bo'lgan metallarning ko'pchiligida bo'lmaydi.


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Yaponiya** birinchi marta 1912-yilda **Olimpia o'yinlarida** qatnashgan va o'shandan beri deyarli barcha o'yinlarda qatnashgan. Millat Ikkinchi Jahon Urushidan keyin 1948-yilgi o'yinlarga taklif etilmagan va 1980-yilda Moskvada bo'lib o'tgan yozgi Olimpia o'yinlariga Amerika boshchiligidagi boykotning bir qismi bo'lgan.

Yaponiya o'zining birinchi medallarini 1920-yilda, birinchi oltin medallini esa 1928-yilda qo'lga kiritdi. Yaponiyalik sportchilar Yozgi Olimpia oʻyinlarida (badiiy musobaqalar bundan mustasno) 497 ta medall qoʻlga kiritdilar, 2020-yilgi Yozgi Olimpia oʻyinlari yakuniga koʻra, eng koʻp oltin medall dzyudoda qoʻlga kiritildi. Yaponiya ham Qishki Olimpia o'yinlarida 58 medall qo'lga kiritdi. Uning eng muvaffaqiyatli Olimpiadasi 1964 va 2020-yillarda Tokioda o'tkazilgan o'yinlardir.

Yaponiya to'rt marta o'yinlarga mezbonlik qilgan, jumladan 2020-yilgi Yozgi Olimpia o'yinlari (COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilga qoldirilgan):

Olimpiada o'yinlari shiorlari
-----------------------------

### 1964-yil yozgi Olimpia o'yinlari

1964-yilgi Yozgi Olimpia o'yinlari Yaponiyada birinchi Olimpia o'yinlariga mezbonlik qildi. Poytaxt Tokioda bo'lib o'tdi. Shuningdek, u Osiyoda birinchi marta o'tkazildi.

### 1972-yil Qishki Olimpia o'yinlari

1972-yilgi Qishki Olimpia o'yinlari Yaponiyada ikkinchi marta o'tkazilgan Olimpia o'yinlari hisoblanadi. Tokiodan tashqarida birinchi martta o'tkazildi, chunki u Sapporoda bo'lib o'tdi.

O'zining qorli geografik joylashuvi tufayli Yaponiya birinchi qishki Olimpia o'yinlariga mezbonlik qildi. Bu Osiyoda o'tkazilgan birinchi qishki Olimpia o'yinlari edi.

### 1998-yil Qishki Olimpia o'yinlari

1998-yilgi Qishki Olimpia o'yinlari Yaponiya uchinchi marta Olimpia o'yinlariga mezbonlik qildi va bu qishki ikkinchi o'yin bo'ldi. O'yinlar Nagano shahrida bo'lib o'tdi. O'yinlarning shiori - *Tabiat* bilan birga yashash.

### 2020-Yozgi Olimpiya o'yinlari

2020-yilgi Yozgi Olimpia o'yinlari Yaponiyada to'rtinchi marta o'tkaziladigan Olimpiada o'yinlari hisoblanadi. Bu butun dunyo bo'ylab COVID-19 pandemiyasidan keyin birinchi marta bir yil kechikib (2020-yil o'rniga 2021-yil) o'tkazildi. Bu Tokioda ikkinchi martta o'tkazildi. Uning shiori *Tuyg'ular bilan birlashdi.* Bu vaqt ichida faqat inglizcha versiyasi ishlatilgan.

Bu shior "Sport bizga turli muhitlarni yengib o'tishga va sportchilarning raqobatbardosh chiqishlari qalblarimizni birlashtirgan, quvonch, hayajon kabi his-tuyg'ular orqali bir dunyo bo'lishga imkon beradi", deb murojaat qiladi.

1. ↑  „'United by Emotion': Everything you need to know about the Opening Ceremony for Tokyo 2020". *Tokyo 2020 Organising Committee* (16-iyul 2021-yil). — „What does 'United by Emotion' mean?". 25-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2021-yil.
**Saidikram Parxatovich Niyazxodjayev** — oʻzbek iqtisodchisi, diplomat. Oʻzbekistonning Qozogʻistondagi elchisi. 2015—2018-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

Hayoti
------

1965-yil 9-iyunda Toshkent shahrida tugʻilgan.

1989-yilda Toshkent politexnika institutini quruvchi-muhandis mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1989-1991 — Toshkent politexnika instituti fakultet dekani yordamchisi, muovini.

1991-1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qishloq aholisini tabiiy gaz va ichimlik suvi bilan taʼminlashni yaxshilash komissiyasi kotibiyati eksperti, katta eksperti.

1995-1996 — Vazirlar Mahkamasini qurilish, qurilish materiallari sanoati va kommunal xizmat koʻrsatish boʻlimi katta eksperti.

1996-1999 — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosarining kotibiyati mudiri va yordamchisi.

1999-1999 — Vazirlar Mahkamasining Bosh vazir oʻrinbosari kotibiyati mudiri — qurilish va yoʻl-transport kommunikatsiyalarini rivojlantirish kompleksi rahbari.

1999-2000 — Vazirlar Mahkamasining Investitsion loyihalar Departamenti muhim investitsion dasturlarni amalga oshirishni muvofiqlashtirish va nazorat qilish guruhi bosh mutaxassisi.

2000-2004 — Bosh vazirning birinchi oʻrinbosari kotibiyati muhim investitsion loyihalarni amalga oshirish koordinatsiyasi va nazorat guruhi bosh mutaxassisi.

2004-2004 — Vazirlar Mahkamasining kommunal taʼminot va transport, qurilish materiallari sanoati, qurilish kompleksi kotibiyati pudrat ishlari dasturini shakllantirish guruhi rahbari.

2004-2011 — Ijtimoiy-iqtisodiy siyosat masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisi xizmati yetakchi konsultanti, bosh konsultanti.

2011-2014 — Ijtimoiy-iqtisodiy siyosatni muvofiqlashtirish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisi oʻrinbosari.

2014-2015 — Iqtisodni modernizatsiyalash, sanoat va ishlab chiqarish infratuzilmalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirining oʻrinbosari.

2015-2018 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

2018-yildan — Oʻzbekiston Respublikasining Qozogʻiston Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
2. ↑  Vazir oʻrinbosari Qozogʻistonga elchi etib tayinlandi
**Belgiya fuqaroligi to'g'risidagi qonun,** shaxsning Belgiya fuqaroligiga ega bo'lish shartlarini nazarda tutadi va *jus sanguinis* va *jus soli* tamoyillarining aralashmasiga asoslanadi.

**Belgiya fuqaroligi** - bu Belgiya fuqarosi bo'lish maqomidir. Millati va fuqaroligi sinonimdir ; ikki atama o'rtasida qonuniy farq yo'q. Belgiyaliklarning aksariyati Belgiya fuqarolari.

Tarixi
------

### 1984 yilgacha

Belgiya fuqaroligi tarixan 1932-yil 14-dekabrdagi qonun bilan tartibga solingan. Ushbu qonun 1951, 1961, 1964, 1965 va 1967-yillarda qabul qilingan boshqa qonunlar bilan o'zgartirildi.

1967 yilgacha fuqarolikka qabul qilinish nisbatan qattiqroq qoidalarga bo'ysungan, ya'ni belgiyalik onadan tug'ilgan bolalarga Belgiya fuqaroligi berilmagan. Natijada, Belgiya fuqaroligini olmagan taniqli odamlarning bir nechta e'tiborga loyiq holatlari mavjud, ular orasida Jonni Halliday, Per Arditi, Ketrin Arditi, Jak Xigelin va Patrik Modiano ham mavjud.

### 1984-yildan keyin

1980-yillarning boshida Belgiya hukumati Belgiya fuqaroligi to'g'risidagi qonunni keng qamrovli isloh qildi.  Natijada 1984-yil 28-iyunda qabul qilingan va asosan 1985-yil 1- yanvarda kuchga kirgan Belgiya fuqarolik kodeksi paydo bo'ldi. O'shandan beri kodeks bir necha bor o'zgartirilgan, jumladan 1991, 1993, 1995, 1998, 2000, 2004, 2006, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017 va 2018-yillarda. Eng so'nggi o'zgartirishlar (2018-yilda qabul qilingan) 2019-yilda kuchga kirdi .

2002-yilda Belgiya Strasburg konventsiyasini bekor qildi, bu esa fuqarolikka qabul qilingandan keyin bir nechta fuqarolikka ruxsat berish yo'lini ochdi. 2008-yilda mamlakat ko'p millatli fuqarolarni qabul qilishga to'sqinlik qilayotgan boshqa qoidalarni ham olib tashladi.

2014-yilda Belgiya 1961-yildagi Fuqaroliksizlikni qisqartirish to'g'risidagi konventsiyaga qo'shildi.

Huquqiy baza
------------

### Qonunchilik

Asosiy huquqiy matn Belgiya fuqarolik kodeksidir ( *Code de la nationalité belge (CNB) / Wetboek van de Belgische nationaliteit (WBN)* ).  Kodeks kodning bajarilishini tartibga soluvchi turli qirollik farmonlari ( *arrêtés royaux / Koninklijk Besluit* ) bilan to'ldiriladi. Kodeks va qirol farmonlari o'rtasida nomuvofiqlik bo'lgan taqdirda, qonun ustuvor hisoblanadi.

Belgiya qonunchiligiga kiritilgan barcha o'zgartirishlar Belgiyaning rasmiy jurnalida ( *Moniteur belge / Belgisch Staatsblad* ) chop etiladi.

Belgiya fuqaroligiga oid eng keng qamrovli huquqiy risola Charlz-Lui Klosset va Bernadet Renauld tomonidan *tuzilgan Traité de la nationalité en droit belge* bo‘lib, birinchi marta 1993 yilda nashr etilgan va 2004 yilda ikkinchi nashri va 2015 yilda uchinchi nashri bilan yangilangan 

1. ↑  *Revue du Notariat Belge.* „Commentary on reforms to Belgian nationality code" (sentabr 1984). 18-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Code de la nationalité belge" (28-iyun 1984-yil). 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  Closset, Charles-Louis*. Traité de la nationalité en droit belge*. Larcier, 2015.
**Belgiya** 1900-yilgi o'yinlarda birinchi marta paydo bo'lganidan keyin **Olimpiya o'yinlarining** aksariyat nashrlarida qatnashgan. Mamlakat 1920-yilda Antverpendagi yozgi Olimpiya o'yinlariga mezbonlik qilgan.

Belgiya Milliy Olimpiya qo'mitasi 1906-yilda tashkil etilgan va tan olingan.

Belgiya 1900-yilda birinchi ot sporti musobaqalarida qatnashib, beshta musobaqaning uchtasida oltin medalni qo'lga kiritdi.

Belgiyaning 1900-yilgi Olimpiadadagi debyutiga besh nafar qilichbozlik kiritildi, ulardan biri finalga chiqdi, ammo medal ololmadi.

Belgiya mezbon davlat sifatida 1920-yilda Olimpiadada debyut qilgan. Ular bronza medalini qoʻlga kiritdi. Ularning eng yaxshi natijasi 2020-yilgi oltin medal bo'ldi.

Belgiyaning 1900-yilgi Olimpiadadagi debyutiga erkaklar futbol jamoasi kirdi, u hozirda bronza medali sohibi sifatida tan olingan. Jamoaning keyingi chiqishi 1920-yilgi o'yinlar mezboni bo'lib, unda belgiyalik erkaklar oltin medalni qo'lga kiritdilar. Belgiya keyingi ikkita o'yinda (1924 va 1928) yana ishtirok etdi, ammo keyin 2008-yilgacha yana paydo bo'lmadi. O'sha yili Belgiya yarim finalga chiqdi, ammo keyin ikki marta yutqazib, to'rtinchi o'rinni egalladi.

Belgiya ayollar futboli bo'yicha Olimpiada o'yinlarida ishtirok etmadi.

Belgiyaning 1900-yilgi Olimpiadadagi debyutiga erkaklar o'rtasidagi ko'pkurashda ikkita gimnastikachi qatnashgan.

Belgiya 1900-yilda birinchi olimpiadada eshkak eshish musobaqasida qatnashgan; Nautique de Gand Royal Club erkaklar sakkizligi kumush medalni qo'lga kiritdi.
**Pemza** (lot. pumex — gʻovak) — nor-don vulkan shishasinnng sergʻovak (gʻovakligi 60—70%dan baland) turi. Tarkibida koʻpincha boshqa turli kristalli donachalar (plagioklaz, kvars, piroksen va boshqalar) qoʻshilgan boʻladi. Strukturasi kichik va katta govaklilarga, teksturasi esa tolali, uyali, koʻpikli, qavariqlilarga ajratiladi. Tarkibida FeO va Fe2O3 miqdoriga qarab rangi oq va zangoridan sariq, toʻq qizil, qoragacha oʻzgaruvchan boʻladi. Qattiqligi 5—6,5, zichligi 2000–2300 kg/m3, hajmiy ogʻirligi 400–900 kg/m3. Kimyoviy jihatdan inert, oʻtga chidamli, 1300—1400° temperaturada yumshaydi. P. yogʻoch, tosh va me-tallarga abraziv ishlov berishda, kimyo sanoatida filtr va kataliza-torlar tayyorlashda, neftni qayta ishlash sanoatida, nitroglitserinli portlovchi moddalar sezgirligini oshirish uchun qoʻshimcha sifatida, shisha va yaltiroq boʻyoqlar ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saidazizov Saidrasul** (1866 Toshkent — 1933.3.2) — maʼrifatparvar, shoir, tarjimon. Toshkentda Mahmud dasturxonchi madrasasida tahsil koʻrgan, rus-tuzem maktabini tugatgan (1900). Oʻzi oʻqigan madrasada mudarrislik qilgan, rus-tuzem maktabi, oʻqituvchilar seminariyasida "sharqiya muallimi" boʻlib ishlagan (1900-yildan). Moskva va Peterburgga sayohat qilgan (1910). Taassurotlari "Turkiston viloyatining gazeti"da bosilgan (191011). V. V. Bartold, A. N. Samoylovich, S. M. Gramenitskiy kabi rus ziyolilari bilan doʻstona munosabatda boʻlgan. A. oʻzbek, tojik va arab tillarida ijod qilgan. Gʻazal, fard, ruboiy, taʼrix va boshqa janrlardagi sheʼrlar, publitsistok maqolalar, "Ustozi avval" darsligi (1902) muallifi. Gʻazallari ishqiy mavzuda, boshqa sheʼrlarida ilm-maʼrifatli boʻlish, odob, axloqlilik ulugʻlangan. Toshkentda yangi usuddagi mahalliy maktablar ochgan, ularni rus-tuzem maktablaridagi taʼlim-tarbiya metodikasi asosida ishlangan dastur va darsliklar bilan taʼminlagan, oʻqituvchilik ham qilgan. "Tovush usuli" ("Usuli savtiya") metodidagi "Ustozi avval" darsligi 17 marta nashr etilgan. U I. A. Krilov ("Tulki bilan uzum", "Zuluk bilan ilon" va boshqalar), L.N. Tolstoy ("Qishloqi birla bolasi", "Fatonat" va boshqalar), asarlarini oʻzbek tiliga ilk bor sheʼriy tarjima qilgan.

Adabiyot
--------

* Sharipov J. Badiiy tarjimalar va mohir tarjimonlar, T. 1972; Yusupov Sh. Furqat yoʻllarida, T. 1984. Qosimov B. Dolimov U. Maʼrifat dargalari, T. 1990.

Begali Qosimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Belgiya va Germaniya davlatlarining xaritada joylashuvi. Sariq rangda Belgiya, yashil rangda esa Germaniya hududi aks etgan.
**Belgiya — Germaniya munosabatlari** Belgiya va Germaniya oʻrtasidagi davlatlararo munosabatlarga ishora qiladi. Ularning ikkalasi ham qoʻshni davlatlar boʻlib, umumiy 204 kilometr uzunlikdagi quruqlik chegarasiga ega. Ikkala davlat ham NATO, Yevropa Ittifoqi va Yevrozona aʼzolaridir.
Belgiyaning Berlinda elchixonasi, Kyolnda konsuli hamda Duysburg, Frankfurt-na-Mayn, Myunxen, Axen, Gamburg, Shtutgart va Bremenda faxriy konsulligi, Germaniya esa Bryusselda elchixonasiga ega. Ularning Lyej, Hasselt, Antverpen va Eupenda faxriy konsullari ham bor.
Federal Statistika boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, hozirda Germaniyada 56 000 ga yaqin belgiyaliklar, 2021-yilda esa Belgiyada 40 000 ga yaqin nemislar istiqomat qiladi.
Baʼzi Germaniya shaharlari (masalan, Xanau va Kyoln) Belgiya protestant diasporasining anʼanaviy markazlari boʻlgan. Nemis tili golland va fransuz tilidan tashqari Belgiyada uchinchi rasmiy til hisoblanadi. Belgiyaning nemis tilida soʻzlashuvchi jamiyati Belgiyadagi uchta siyosiy jamoaning eng kichigidir. Har ikki davlat rahbarlari nemis tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarning yillik yigʻilishida ishtirok etadilar.

Tarixi
------

Nemis qoʻshinlarining Blankenbergga kirishi. 1914-yil
Belgiyaning zamonaviy hududi Germaniya bilan birga asrlar davomida to XVIII asr oxiriga qadar Muqaddas Rim imperiyasining bir qismi boʻlgan. Belgiyaning 1830-yilda mustaqillikka erishganidan keyin birinchi qiroli Saks-Koburg va Gota aristokratik oilasidan chiqqan Leopold I edi. Bugungi kunga qadar barcha Belgiya qirollari uning nasl-nasabidan kelib chiqqan.

Hozirda Belgiyadagi nemis tilida soʻzlashuvchi jamoani tashkil etuvchi hudud, Versal shartnomasida koʻrsatilganidek, Ittifoqdosh davlatlar uchun kompensatsiya sifatida Birinchi jahon urushidan keyin Germaniyadan tortib olingan.

XX asrning boshlarida Belgiya arxitekturasi nemis rassomlari va grafik ustalari, jumladan Roland Anxoter, Luidji Kasimir va Ernst Oppler uchun motiv boʻlib xizmat qilgan.
Germaniya-Belgiya-Lyuksemburg parlament guruhi Germaniya Bundestagi va Federal parlament oʻrtasidagi aloqalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *publisher.* „Länder & Regionen - Regionales - Geografie - Statistisches Bundesamt (Destatis)". *www.destatis.de*.
2. ↑  „Addresses of Belgian Embassies and Consulates abroad" (23-mart 2016-yil).
3. ↑  „Bevölkerung in Privathaushalten nach Migrationshintergrund im weiteren Sinn nach ausgewählten Geburtsstaaten" (de). *Statistisches Bundesamt*. Qaraldi: 29-iyun 2022-yil.
4. ↑  „Belgien - Ausländer nach Staatsangehörigkeit 2020" (de). *Statista*. Qaraldi: 29-iyun 2022-yil.
**Belgiya blond eli** (inglizcha: *Belgian Blond Ale*) — juda och rang eli.

Tarixi va xususiyatlar
----------------------

Belgiya pivo ishlab chiqaruvchilari tomonidan Evropa pilsner isteʼmolchilarining eʼtiborini jalb qilish uchun ushbu nisbatan yangi kashfiyoti soʻnggi oʻn yilliklarda jahon bozorida tobora ommalashib bormoqda.

Bu kuchli dubbelga oʻxshaydi, Belgiya kuchli oltin eli va tripel xarakterga ega, lekin shirinroq.

Flandriya va Gollandiyada Blond atamasi belgilash uchun ishlatiladi, Valloniya va Fransiyada — Blonde.

Blond ele Belgiya solodidan tayyorlanadi, xushboʻy solod, suyuq shakar yoki saxaroza, murakkab spirtlar, fenollar va xushboʻylar ishlab chiqaradigan Belgiya xamirturush shtammlari, olijanob Styrian Goldings yoki East Kent Goldings hopslari ishlatiladi.

Rangi ochiqdan to quyuq oltin ranggacha oʻzgaradi, pivo juda yaxshi tiniqlikka ega va oqdan kremgacha katta zich kremli koʻpik hosil qiladi. Maltning shirinligi, yumshoq hop taʼmi va shoʻr-shirin solodning boy va achchiq hidlari bilan ajralib turadi.

Spirt tarkibi: 6,0-7,5%.

Savdo belgilari
---------------

 Brugse Zot Blond
Brend namunalari: *Leffe Blond, Affligem Blond, La Trappe Blond, Grimbergen Blond, Val-Dieu Blond, Straffe Hendrik Blond, Paten Lieven Blond Abbey Ale*.

Yana qarang
-----------

* Trappist pivosi
* Abbey pivosi

Adabiyotlar
-----------

* "Трапистките бири - само за ценители", сп.Бакхус, 2003, бр.49, с.68-70.
* Фотев, Людмил, *Езикът на бирата*, изд. Парадокс, София, 2009 г. ISBN 9789545531026
* Ейвъри, Зак, *500 бири от цял свят, които непременно трябва да опитате*, изд.Книгомания ЕООД - София, София, 2010 г. ISBN 9789549817980
* Jackson, Michael, *The Great Beers of Belgium*, Prion Books Ltd, 1997,, 328 с. 2 изд. ISBN 1-8537-5277-0
* Hieronymus, Stan, *Brew Like a Monk: Trappist, Abbey, and Strong Belgian Ales and How to Brew Them*. Boulder, САЩ, Brewers Publications, 2005, 295 с. ISBN 978-0-937381-87-8.
* Van den Steen, Jef, *Trappist - Het Bier en de Monniken*, Leuven, Uitgeverij Davidsfonds, 2003, 173 с. ISBN 90-5826-214-6.
* Van den Steen, Jef, *Les trappistes: les abbayes et leurs bières*, Editions Racine, 2003, 173 с. ISBN 2-87386-314-5.
* Van Lierde, Geert, и Wim Dalemans, *In het Spoor van de Trappisten*, De Fontein, 1993, 104 с. ISBN 90-261-0704-8.

Havolalar
---------

* Бельгийский блонд эль
**Kojartepa** — Qashqadaryo vohasidagi qad. shahar harobasi (milodiy 3—4 — 13-asr boshi). Shulluktepapyan 15 km masofada joylashgan. K. ark (90 x 80 m) va shahriston (580 x 300 m)dan iborat boʻlib, atrofi qalinligi 4 m lik mudofaa devori bilan oʻrab olingan. K. qalʼasi 3—4-asrlarda qurilib, uning atrofida qishloq vujudga kelgan. 7—8asrlarda mudofaa devori bilan oʻralgan. 9 — 12-asrlarda K. vohaning kichik savdohunarmandchilik markazlaridan sanalgan. Moʻgʻullar istilosi davrida vayron boʻlgan. Kojar qishlogʻi hozir ham mavjud.

Adabiyot
--------

* Ahmedov B. A. Istoriya Balxa, T. 1982; Kamaliddinov Sh.S. Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX - nachala XIII vv. T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Belgorod** — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Belgorod viloyati markazi. Severskiy Dones daryosi boʻyida. Yirik temir yoʻl tuguni. Aholisi 315,2 ming (1999). 1237-yildan maʼlum. Sanoatining eng muhim tarmoqlari: binokorlik materiallari ishlab chiqarish (sement zavodi, asbestotsement, boʻrohak kombinatlari), mashinasozlik (energetika, kimyo, asbobsozlik, elektrotexnika, radioelektronika sanoati). Oziq-ovqat, kimyo, mebel sanoati korxonalari, oʻlkashunoslik va badiiy muzeylar, "Kursk jangi" muzey-dioramasi, yirik issiqlik elektr markazi bor. Belgorod orqali Shebelinka — Moskva gaz quvuri oʻtadi. 3 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, telemarkaz bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saidmagʻruf Magʻrupovich A’zamxoʻjayev** (1917.5.11, Toshkent) – jarroh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1972), tibbiyot fanlari doktori (1975), professor (1976). Toshkent davlat tibbiyot instituti sanitariyagigiyena, keyin sto-matologiya fakultetida jarrohlik kasalliklari kafedrasi mudiri (1976 – 91). 1991-yildan professor-konsultant. Ilmiy ishlari asosan jarrohlik masalalari, gastro-duodenal qon oqishlar, me’da va oʻn ikki barmoq ichak yarasi teshilishi, oʻtkir ap-penditsit, xolesistit va pankreatitlar, chandiq kasalligi, "oʻtkir qorin" va boshqalarga oid. A’zamxoʻjayev portal gipertenziya va jigar sir-rozi, shuningdek oʻpka silini jarrohlik yoʻli bilan davolash usullarini ish-lab chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
"KOINOT" ILMIY ISHLAB CHIQARISH BIRLASHMASI (IICHB) -koinot sirlarini oʻrganish, uning imkoniyatlaridan foydalanish yoʻlyoʻriqlarini aniqlash uchun zarur asbob-uskunalar yaratish, ayrim telekommunikatsiya masalalarini hal qilish, mashq trenajyorlari va xalq hoʻjaligi ehtiyojlari uchun uskunalar yaratish bilan shugʻullanadigan muassasa. Toshkent umumiy mashinasozlik byurosi (1969), Toshkent mashinasozlik konstruktorlik byurosi (1980) negizida Oʻzbekiston davlat koinotni tadqiq etish agentligi qoshida 1992-yil tashkil qilingan.

Yoʻnalishlari: 1) Quyosh sistemasidagi jismlar (sayyoralar, ularning yoʻldoshlari, kometa va asteroidlar) ni oʻrganish; 2) vaznsizlik holatida moddalarni turli fazalarda yaratish va ulardan kristall, qotishma va amorf holatdagi moddalar olish; 3) koinotda ishlatiladigan uskunalar yaratish. Quyosh sistemasidagi jismlarni oʻrganish uchun "K." IICHB da LB-09 parmalash uskunasi ishlab chiqildi. Bu uskuna "Luna24" kosmik apparati tarkibida Oyga chiqarilib, Oy sirtini 2 m chuqurlikkacha parmalash, undagi jins namunasini kosmik apparatga joylash ishlarini bajardi (qarang "Luna"). Bundan tashqari, VB-01 parmalash uskunasi "Venera-13", "V.-14", "V.-15", "V.-16" apparatlari tarkibida Venera sayyorasiga chiqarilib, uning sirtini parmalash, tuproq namunalarini analiz qilish va natijalarini Yerga uzatish ishlarini bajardi (qarang "Venera"). Shunga oʻxshash Mars va uning yoʻldoshi Fobos dasturi boʻyicha MB-02, FB-01, -02 uskunalari ishlab chiqilib, sinovdan oʻtkazildi.

Dunyoda birinchi marta vaznsizlik holatida turli moddalardan kristallar oʻstirish, shisha va boshqa qotishmalar sintez qilish imkoniyatiga ega boʻlgan apparatlar ("Splav-01", "Splav-02", "Biryuza", "Analiz" va "Gavhar") yaratildi. "K." IICHB da diametri 30 m gacha boʻlgan koinotda ochiladigan parabolik antennalar, radioteleskoplar (KRT-30) yoki radioastronlar (Spektr-01); oʻzayadigan shtangalar (PB-01; -02; -03; -04;) qurilib sinovdan oʻtkazildi. PB-01, PB-02 asboblaridan yer magnetizmini oʻlchashda foydalanilmokda. Shavkat Vohidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |