**Azov harbiy flotiliyasining dengizchilari haykali** — Ukrainaning Zaporizhjya viloyati Berdyansk shahridagi yodgorlik.

1975-yil may oyida Berdyansk dengiz porti hududida oʻrnatildi.

Tarix
-----

Ulugʻ Vatan urushi davrida, 1941-yil 7-oktabrdan 1943-yil 17-sentabrgacha Osipenko shahri (hozirgi Berdyansk) Germaniya istilosi ostida edi. Shaharni ozod qilish uchun 1943-yil 17-sentabrda Azov harbiy flotiliyasining dengizchilari Osipenko dengiziga qoʻnishdi. Azov dengizi sohilidagi kam tonnajli kemalarda, dushman bosib olgan hudud boʻylab harakat qilib, Azov harbiy flotiliyasining dengizchilari asosiy kuchlarni qoʻllab-quvvatladilar va shu bilan shaharni ozod qilishga hissa qoʻshdilar.

Shaharni ozod qilish boʻyicha operatsiyalarda 369 va 384-chi alohida dengiz piyodalari batalyonlari, Azov harbiy flotiliyasining alohida kema boʻlinmasining 1-gvardiya diviziyasi ishtirok etdi. 33-yoshli kontr admiral S. G. Gorshkov flotiliyaga, keyinchalik ikki marta sovet Ittifoqi qahramoni, SSSR dengiz kuchlarining bosh qoʻmondoni qoʻmondonlik qilgan.

Uning yordami bilan Berdyanskda dengizchilarning ekspluatatsiyasi xotirasiga bagʻishlangan 123-K tipidagi „Komsomolets" deb nomlangan temir-beton poydevorga haqiqiy Torpedo kemasi oʻrnatildi.

Yodgorlikning rasmiy ochilishi 1975-yil 9-mayda boʻlib oʻtdi va Ulug ' Vatan urushi tugaganining oʻttiz yilligiga bagʻishlandi.

2015-yilda Berdyansk shahri kunida yodgorlikni kapital rekonstruktsiyasi amalga oshirildi.

TTaʼmirlash ishlari davomida oʻn olti qatlam boʻyoq olib tashlandi, zang yoʻq qilindi, korpus taʼmirlandi, ustunlar toʻliq almashtirildi, poydevor rekonstruksiya qilindi, hamma narsa boʻyalgan. Bundan tashqari, yodgorlik yoritish bilan jihozlangan. „Torpedo qayigʻi" ishlaydigan chiroqlar va uch tomonlama yoritilgan, ramziy zanjirli devor bilan oʻralgan va gulzor bilan maysazor bilan bezatilgan, shaharning asosiy bezaklaridan biriga aylandi.

Tavsif
------

 Poydevorga yodgorlik lavhalari
Yodgorlik shaharning tarixiy markazida, dengiz porti yonida, Gorkiy koʻchasidagi maydonda joylashgan.

Bu yuqori temir-beton poydevorga oʻrnatilgan „Komsomolets" turidagi „oʻtkir" Torpedo qayigʻi. Ushbu turdagi kemalarda Azov harbiy flotiliyasining dengizchilari jang qilishgan.

Poydevorga annotatsiya taxtasi yozuv bilan oʻrnatilgan: „U Buyuk Gʻalabaning 30-yilligi sharafiga qurilgan, SSSR dengiz floti bosh qoʻmondoni S. Gorshkovning faol yordami bilan Azov harbiy flotiliyasining dengizchilarining ekspluatatsiyasi xotirasiga bagʻishlangan. 1975-yil 9-may".

2009-yilda shahar jamoatchiligi, SSSR dengiz floti faxriylari va butun Ukraina marinistlar yozuvchilar uyushmasining faol yordami bilan dengiz floti boshligʻi Sergey Gorshkov sharafiga yodgorlik lavhasi paydo boʻldi.

Yoʻnalishlar
------------

Yodgorlik Gorkiy koʻchasida joylashgan. Temir yoʻl stantsiyasidan avtobuslarga borish mumkin: № 4/3, № 20, № 21. Avtovokzaldan-mikroavtobuslar: № 4/1, № 4/3, № 20.

Adabiyotlar
-----------

* P. Mixaylushkin, „Moryakam Azovskoy voennoy flotilii" / P. Mixaylushkin //Krasnoe Priazove. — 1984. — 1 avgusta

Manbalar
--------

1. ↑  Pamyatnik moryakam Azovskoy flotilii / fleetphoto.ru
2. ↑  Pamyatnik moryakam Azovskoy flotilii / fleetphoto.ru
3. ↑  V Berdyanske obnovili pamyatnik „Torpedniy kater" Andoza:Wayback 2 / „Berdyansk 24"
4. ↑  Pamyatnik „Torpedniy kater", v chest 30-letiya Velikoy Pobedi[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка / „Berdyansk — serdse Azova"
5. ↑  Pamyat o moryakax-dneprovsax silna v Priazove Andoza:Wayback 2 / jurnal „Kamerton"
6. ↑  Pamyatnik „Torpedniy kater" v gorode Berdyanske Andoza:Wayback 2 / ua.igotoworld.com

Havolalar
---------

* Torpedniy kater „Zorkiy" — pamyatnik v chest moryakov Azovskoy flotilii / Otdix v Berdyanske
* Torpedniy kater „Zorkiy" — pamyatnik v chest moryakov Azovskoy flotilii Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-02). / Domashnie kadri o Berdyanske
* Opisanie foto "Torpedniy kater „Zorkiy"" / lookmytrips.com