**Turkiya geografiyasi** Turkiyaning relyef shakllari, iqlimi, aholisi, dini, dehqonchilik, chorvachilik va iqtisodiyotining mintaqalar va mintaqalar bo'yicha taqsimlanishini o'z ichiga oladi.

Turkiya hududi 36-42° shimoliy kenglik va 26-45° sharqiy uzunlik oralig'ida joylashgan. Sharq va g'arb o'rtasida 76 daqiqa vaqt farqi bor. Uning shakli taxminan to'rtburchakka o'xshaydi va kengligi 1660 kilometrni tashkil qiladi. Ko'llar va orollarni hisobga olgan holda, uning haqiqiy maydoni 814,578 km², proyeksiya maydoni esa 783,562 km². Turkiyaning bu ikki sirt maydoni qiymati o'rtasidagi farq tog'li yerlar bilan bog'liq.

### Daryolar va ko'llar

 Qizilirmoq
Uzunligi 1355 kilometr bo'lgan Qizilirmoq. Eng katta tabiiy ko'l Van ko'li bo'lib, 3713 km² maydonni egallaydi. 817 km² maydonda joylashgan Otaturk to'g'on ko'li mamlakatdagi eng katta sun'iy ko'ldir. Turkiyaning eng katta oroli Gökçeadaning maydoni 279 km².

Davlat Gidrotexnika Ishlari Bosh boshqarmasi ( DSI ) tomonidan qurilgan va poydevori 2013-yil 26-fevralda qoʻyilgan Yusufeli toʻgʻoni ; U Qoradengiz mintaqasidagi Artvin shahridan 70 kilometr janubi-g'arbda joylashgan Choruh daryosida qurilgan.. Shu bilan birga, ob'ekt foydalanishga topshirilgach, u qo'shaloq egri beton ark toifasi bo'yicha dunyoda 3-o'rinni egallaydi va umumiy toifa bo'yicha dunyoda 7-o'rinni egallaydi.

Iqlim
-----

Turkiyaning uchta asosiy iqlimi - kontinental iqlim, O'rta yer dengizi iqlimi va Qora dengiz iqlimi .

Kontinental iqlimda yoz issiq va quruq, qishi esa sovuq va yomg'irli. Turkiyaning katta qismi ( Markaziy Anadolu, Sharqiy Anadolu, Janubi-Sharqiy Anadolu ) kontinental iqlimga ega. O'rta yer dengizi iqlimida yoz issiq va quruq, qishi esa issiq va yomg'irli. O'rta yer dengizi mintaqasi, Egey mintaqasi va Marmaraning bir qismi bu iqlimda yashaydi. Qora dengiz iqlimida ko'pchilik mavsumlar yomg'irli. Butun Qora dengiz mintaqasida bu iqlim hukmronlik qiladi.

Turkiyadagi harorat va yog'ingarchilik sharoitlari quyidagi jadvalda keltirilgan.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | o'rtacha harorat | Yuqori harorat | past harorat | O'rtacha namlik | yog'ingarchilik o'rtacha |
| Marmara viloyati | 13,5 °C | 56,3 °F | 44,6 °C | 112,3 °F | -27,8 ° S | -18,0 °F | 71.2 % | 564.3 mm  |  22.2 ning |
| Egey mintaqasi | 15,4 °C | 59,7 °F | 48,5 °C | 119,3 °F | -45,6 °C | -50,1 °F | 60.9 % | 706,0 mm  |  27.8 ning |
| O'rta er dengizi mintaqasi | 16,4 °C | 61,5 °F | 45,6 °C | 114,1 °F | -33,5 ° S | -28,3 °F | 63.9 % | 706,0 mm  |  27.8 ning |
| qora dengiz mintaqasi | 12,3 °C | 54,1 °F | 44,2 ° S | 111,6 °F | -32,8 °C | -27,0 °F | 70.9 % | 828.5 mm  |  32.6 ning |
| Markaziy Anadolu | 10,6 °C | 51,1 °F | 41,8 °C | 107,2 °F | -36,2 ° S | -33,2 °F | 62.6 % | 392,0 mm  |  15.4 ning |
| Sharqiy Anadolu | 9,7 °C | 49,5 °F | 44,4 °C | 111,9 °F | -45,6 °C | -50,1 °F | 60.9 % | 569,0 mm  |  22.4 ning |
| Janubi-Sharqiy Anadolu | 16,5 °C | 61,7 °F | 48,4 °C | 119,1 °F | -24,3 ° S | -11,7 °F | 53.4 % | 584,5 mm  |  23.0 ning |

Manba
-----

1. ↑  „Karasal İklim Nedir, Nerelerde Görülür? Karasal İkliminin Özellikleri Nelerdir?" (Türkçe). *Milliyet*. 12 temmuz 2020da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17 ocak 2022.
2. ↑  „Akdeniz bölgesi illeri nelerdir? Akdeniz özellikleri, iklimi, dağları, ovaları ve bitki örtüsü" (Türkçe). *www.hurriyet.com.tr*. 8 haziran 2020da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17 ocak 2022.
3. ↑  „Karadeniz iklimi nedir, nerelerde görülür?". 18 ocak 2022da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17 ocak 2022.