recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xayri Izomov** (1922.30.12, Buxoro) — kompozitor, dirijyor, sozanda (gʻijjak). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1974). Toshkent konser-vatoriyasini (1952) tugatgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1942—45). Oʻzbekiston radiosida musiqa tahririyati mudiri, oʻzbek xalq cholgʻu asboblari orkestrida dirijyor (1950—55), Oʻzbekiston televideniyesi va radiosida bosh badiiy rahbar (1955—64), oʻzbek xalq cholgʻu asboblari orkestri diri-jyori (1966-yildan). Afgʻoniston radiosida musiqa maslahatchisi (1964—66). Ijodida qoʻshiq janri asosiy oʻrin tutadi. "Toshkent osmoni", "Shonli elim", "Yangi Toshkent haqida qoʻshiq" kabi qoʻshiklari zamonaviy intonatsiya bilan boyitilgan. "Kim oʻzi", "Kimga aytay", "Koʻzi xumor" va h. k. lirik qoʻshiklari tanilgan. "Oʻzbekcha syuita" (1953), "Oʻzbekiston poemasi" (1953), "Oʻzbekiston quyoshi ostida" xoreogra-fik syuitasi (1962), "Oʻzbekiston paxtasi" syuitasi (1961), dramatik spektakl, bolalar, qoʻgʻirchoq teatrlari spektakllariga musiqa, "Tokkata", "Noktyurn", "Musika javoni" kabi fortepiano asarlari muallifi. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (2000).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tenes** (Tenn, Ten, Teney, qadimgi yunoncha: *Τένης*, Τέννης) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Oʻgʻli Kikna va Prokliya (baʼzi taxminlarga koʻra, Apollonning oʻgʻli). U oʻgay onasi Filonomaning yolgʻon ayblovi bilan otasi tomonidan haydalgan. Singlisi bilan qutiga qamab, Levkofria oroliga tashlanadi, oʻzi uni Tenedos (hozirgi Bozdjaada) deb nomlaydi. U Tenedosga shoh boʻladi. Otasi bilan birga u troyaliklarga yordam berish uchun Troya urushiga joʻnaydi. U Axey flotining kirishiga toʻsqinlik qiladi, ammo Axilles tomonidan oʻldiriladi. Boshqa taxminlarga koʻra, koʻchmanchilarni yigʻib, u kimsasiz Levkofris orolini egallab olgan. Yerni qur’a boʻyicha boʻlib, shaharga asos solib, orolga Tenedos deb nom bergan. Uning sharafiga ziyoratgoh qurilgan va xudo sifatida hurmat qilina boshlangan. Ziyoratgohda Axilles ismini aytish taqiqlangan.

Fetida oʻzi Apollonning qoʻlida oʻlmasligi uchun, Axilles Tenesni oʻldirishidan ehtiyot boʻlib, oʻgʻliga buni eslatish uchun qul tayinladi. Hikoyaga koʻra, Axilles singlisini zoʻrlamoqchi boʻlgan va Tenn uning yoʻlini toʻsib, oʻldirilgan, ammo singlisi qochib ketgan. Axilles qulni ham oʻldirgan. Delfida Tenn boltasi Apollonga bagʻishlangan. Kritiyning „Tenn" tragediyasidagi bosh qahramon.

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.368
2. ↑  *Страбон*. Geografiya XIII 1, 46 (str.604)
3. ↑  Likofron. Aleksandra 232 komm.
4. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi X 14, 4
5. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 83, 1-3
6. ↑  Cycnus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885. — С. 363.
7. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 23-26; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 83, 4-5
8. ↑   Plutarx. Grecheskie voprosi 28; Likofron. Aleksandra 232
9. ↑   Primechaniya G. Ch. Guseynova, N. V. Kotreleva v kn. Esxil. Tragedii. M. 1989. S.576
Qaja Juma masjid
**Xazar tumani** - Absheron yarimorolining shimoli-sharqida joylashgan Xazar tumanining hududi qadimgi turarjoylardan hisoblanadi. Bugungi kungacha yetib kelgan qoyatosh suratlari, eramizdan avvalgi qabristonlar, tarixiy va arxitektura yodgorliklari, qal’alar, binolar, maqbaralarlar va masjidlar hududning qadim madaniyatga ega ekanligini koʻrsatadi. Yolgʻiz „Qal’a" davlat tarixiy-etnografik jamgʻarmasi hududida taxminan 234 hovli, masjid va vannalar mavjud. Xazar tumani neft tumani sifatida ham tanilgan.

2010-yil 24-mayda Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining buyrugʻi bilan va aholining koʻp sonli istaklari nazarga olinib, Azizboyev tumani Xazar tumani deb nomlandi. Tumanda 7 ta madaniyat uyi, 2 ta klub, 3 ta musiqa maktabi, 7 ta kutubxona, 3 ta muzey va 11 ta madaniyat va istirohat bogʻlari mavjud. Tumanda 4 mehmonxona bor.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Khazar rayonu: History".  xazar-ih.gov.az. Qaraldi: 26 sentyabr 2017.
2. ↑  „Mədəniyyət".  xazar-ih.gov.az. Qaraldi: 26 sentyabr 2017.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Boku tumanlari |
| --- |
|  |
| 
* Xazar tumani
* Binaqadi tumani
* Qoradogʻ tumani
* Xatoiy tumani
* Narimonov tumani
* Nasimiy tumani
* Nizomiy tumani
* Pirallahi tumani
* Saboil tumani
* Sabunchi tumani
* Suraxani tumani
* Yasamal tumani
 | 
 |

 |
Beshbarmoq
**Qirgʻiz oshxonasi** Qirgʻizistonga xos taom tayyorlash uslubidir. Qirgʻiz oshxonasi koʻp jihatdan oʻziga qoʻshni boʻlgan xalqarning oshxonasiga oʻxshaydi.

Anʼanaviy qirgʻiz taomlari qoʻy goʻshti, mol goʻshti va ot goʻshti, shuningdek turli xil sut mahsulotlaridan iborat. Tayyorlash uslubi va asosiga qirgʻiz xalqining tarixan koʻchmanchilikka asoslangan turmush tarzi kuchli taʼsir koʻrsatgan. Shuning uchun pishirishning koʻplab usullari ovqatni uzoq vaqt davomida saqlashga moʻljallangan. Qoʻy va mol goʻshti eng sevimli isteʼmol qilinadigan goʻsht turi hisoblanadi, ammo hozirgi zamonda koʻpchilik qirgʻizlar ularni muntazam ravishda sotib olishga iqtisodiy imkoniyati yoʻq.

Qirgʻizistonda turli millatlar va ularga xos boʻlgan turli xil oshxona madaniyati mavjud. Bishkek, Oʻsh, Jalolobod va Qorakoʻl kabi yirik shaharlarda turli milliy va xalqaro taomlarni uchratish mumkin. Qirgʻiz xalqiga oid boʻlmagan oshxona, xususan, Qirgʻizistonda keng tarqalgan va mashhur boʻlgan taomlar qatoriga mamlakatda yashovchi oʻzbek, uygʻur, dungan va rus xalqlarining milliy taomlarini ham kiritish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kyrgyztan (sic) Cuisine". *Kyrgyzstan.net.my*. 14 ağustos 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 ağustos 2021.

Havolalar
---------

* Kyrgyz national cuisine

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vrotslav - Ostrow Tumski
Vrotslav
**Vrotslav** — Polshaning janubigʻarbidagi shahar. Vrotslav voyevodaligining maʼmuriy markazi. Odra daryosi boʻyidagi port. Aholisi 640 mingdan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). Vrotslav yilnomalarda dastlab 980 yilda Breslavl nomi bilan tilga olingan. Bir necha asr nemislar qoʻl ostida (1945-yilgacha) Sileziyaning bosh shahri (Breslau) boʻlgan. Vrotslav yirik sanoat shahri va muhim temir yoʻl tuguni. Transport mashinasozligi, stanoksozlik, priborsozlik, elektrotexnika, oʻlchov asboblari, kimyo, toʻqimachilik, tikuvchilik, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Vrotslavda universitet, ilmiy tadqiqot va politexnika institutlari, yirik ilmiy kutubxona, opera teatri, muzeylar, botanika va hayvonot bogʻlari bor. Shaharda meʼmoriy yodgorliklar koʻp: bir necha cherkov, ratusha binosi (14—16-asrlar) va boshqa saqlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Neogegelchilik** (neo... va gegelchilik) — falsafiy okim. 19-asroxiri va 20-asr boshlarida Germaniyada shakllanib, keyin boshqa mamlakatlarga tarqalgan. Neogegelchilar Gegel taʼlimotini yangicha izoxlab, shu asosda bir butun dunyoqarashni yaratishga urindilar. N. markazida tarix va madaniyat, davlat, huquq falsafasi masalalari yotadi; dialektik metod tafovutlarning eklektik sintezi, qarama-qarshiliklarni murosaga keltiruvchi omil sifatida talqin etiladi. N. turli mamla-katlarda turlicha shaklda namoyon boʻldi. N.ning namoyandalari: J. X. Stirling, E. Kerd, F. Bredli, B. Bozanket, J. E. MakTaggart, R. Kollingvud (Buyuk Britaniya), G. Bolland (Niderlandiya), B. Kroche, J. Jentile (Italiya), V. Dil-tey, R. Kroner (Germaniya), I. A. Ilin (Rossiya), J. Val, A. Kojev (Fransiya). Xalqaro "Gegelchilar ittifoqi" tuzilib (1930; markazi Niderlandiya), Gaagada (1930), Berlinda (1931), Rimda (1934) kongresslari boʻlgan. 1930-yillar oʻrtasida mustaqil falsafiy oqim sifatida barham topdi. Ikkinchi jahon urushidan keyin "Gegelchilar ittifoqi"ni qayta tiklashga urinishlar hech qanday samara bermadi. Ammo N.ning baʼzi gʻoyalari hozirgi zamon faylasuflarining qarashlarida baʼzan koʻzga tashlanib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neoimpressionizm** (neo... va impressionizm) — 19-asr 2-yarmida Yevropa tasviriy sanʼati (rangtasvir) da yuzaga kelgan oqim. Dastlab Fransiya (1885)da paydo bulgan. 19-asr oxiri —20-asr boshlarida Belgiya, Italiya va boshqa mamlakatlarga tarqalgan. N. namoyandalari (J. Sera, P. Sinyak va boshqalar) impressionizmnnng subyektiv anʼanalarini rivojlantirdilar, optika sohasidagi zamonaviy kashfiyotlarni qoʻllagan holda uni ilmiy asoslashga urindilar: murakkab rang tuslanishlarini bos-qichmabosqich sof ranglarga ajratish usullari (boʻyoqlarni toʻrtburchak yoki dumaloq nuqtalar shaklidagi rang surt-malari tarzida yuzaga — xolstga yonma-yon joylashtirish)ga uslubiy xususiyatlar baxsh etib, yangi murakkab rang tuslanishlarini hosil qilishga hara-kat qildilar. N. asarlari mozaikani eslatadi, badiiy obrazni hayotiy vo-qealarga qarama-qarshi qoʻyib, hayotiy lavhalarning jonli tasviridan voz kechdilar, natijada asarlar hayotiy aniklik va nafislikdan mahrum boʻldi. N.ning rang borasidagi izlanishlari keyingi davr sanʼati (jumladan, fo-vmzlg)ning shakllanishida oʻz ifodasini topdi. N. uslubini rangtasvirning hajmli — fazoviy yechimi bilan uygʻunlashtirishga urinishlarni Belgiya (T. van Reyselberge) va Italiya (J. Segan-tini) rangtasvirida koʻrish mumkin. 19-asr oxirida Sharq mamlakatlariga ham bu oqim belgilari kirib kelgan. Oʻzbekistonda Oʻ. Tansiqboyevning ilk ijodida ("Karvon", 1920), A. Mirsoatov asarlarida bu xususiyatlar koʻzga tashlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Geliy atomi
**Femtometr** (belgisi **fm)** Daniya va Norvegiya soʻzidan olingan boʻlib, 'oʻn besh', (qadimgi yunoncha: *μέτρον*) SI sistemasida 10−15 metrga teng uzunlik birligi boʻlib. **fm b**ir metrning kvadriliondan bir qismini bildiradi. Bu masofa baʼzan **fermi** deb ataladi va Italyan-Amerikalik fizigi Enriko Fermi sharafiga shunday nomlangan, chunki u yadro fizikasining odatiy uzunlik shkalasi hisoblanadi.

Taʼrif va ekvivalentlar
-----------------------

1000000 zeptometrlar = 1 **femtometr** = 1**fermi** = 0,000001 nanometr = 6985100000000000000♠10−15 metres

7012100000000000000♠1000000000000 femtometres = 1 millimetre.

Masalan, protonning zaryad radiusi taxminan 0,831 femtometr, oltin yadrosining radiusi esa taxminan 8,45 femtometr.

1 barn = 100 fm 2

Tarixi
------

**Femtometr atamasi „***Générale des Poids et Mesures*" 11-konferensiyasi tomonidan qabul qilingan. 1964-yilda Daniyacha „15" va *fermi* soʻzlarining imloviy oʻxshashligidan foydalangan holda SIga qoʻshilgan.

Fermi yadro fizikasi asoschilaridan biri, Italyan fizigi Enrico Fermi (1901-1954) sharafiga nomlangan. Bu atama Robert Hofstadter tomonidan 1956-yilda "*Review of Modern Physics* "jurnalida chop etilgan „Elektronlarning tarqalishi va yadroviy tuzilish" nomli maqolasida kiritilgan. Bu atama yadro va zarrachalar fizikasida keng qoʻllaniladi. Hofstadter 1961-yil fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan va oʻshandagi „Elektron sochilish usuli va uning yadrolar va nuklonlar tuzilishiga qoʻllanilishi" maʼruzasida **fm** atamasini ishlatgan (1961-yil 11-dekabr).

Manbalar
--------

1. ↑  „Units: F".  Unc.edu. 9-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2015-yil.
2. ↑  „Nuclear Size and Shape". 25-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „The Case of the Shrinking Proton | Perimeter Institute".  Perimeterinstitute.ca (23-avgust 2013-yil). 23-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2015-yil.
4. ↑  Blatt, John M.; Weisskopf, Victor F. (1952), Theoretical Nuclear Physics, New York: Wiley, pp. 14-16.
5. ↑  Hofstadter, Robert, Department of Physics, Stanford University, Stanford, California, "Electron Scattering and Nuclear Structure, "Rev. Mod. Phys. 28, 214-254 (1956) © 1956 The American Physical Society
6. ↑  Hofstadter, Robert, "The electron-scattering method and its application to the structure of nuclei and nucleons, "Nobel Lecture (December 11, 1961)
**German tillari** - hind-yevropa tillari oilasiga mansub tillar guruhi. Gʻarbiy Yevropadagi *Buyuk Britaniya, Germaniya, Avstriya, Niderlandiya, Belgiya, Shveytsariya, Lyuksemburg, Shvestiya, Daniya, Norvegiya, Islandiya mamlakatlarida, Shim. Amerikada (AQSH, Kanada), JAR, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Osiyoda (Hindiston, Pokiston* va b.) keng tarqalgan. G. t.da 550 mln.ga yaqin kishi soʻzlashadi (1990-yillar oʻrtalari). G. t. 3 kichik guruhga boʻlinadi: shim. (shved, dan, norveg , island, farer tillari); gʻarbiy (ingliz, nemis, niderland, Lyuksemburg , afrikaans, friz, idish) va sharqiy (got, burgund, vandal, gepid, gerul kabi "oʻlik tillar"). Milliy G. t. qabila shevalaridan tashkil topgan. German qabilalari dastlab Skandinaviya ya. o. janubida. Yutlandiya ya. o. va Shlezvig-Golshteyn hududida joylashadi. Qad. german shevalari shim. va jan. guruxlarga boʻlingan. Mil. av. 2—1-asrlarda german qabilalarining bir qismi Skandinaviyadan Boltiq boʻyidagi hududlarga koʻchib, sharqiy german guruhini tashkil etgan. Sharqiy Skandinaviya shevalari asosida keyinchalik shved va dan tillari, Gʻarbiy Skandinaviya shevalari asosida esa norveg tili vujudga keldi. 19—20-asrlarda Islandiya va Farer o.lariga Norvegiyadan koʻchmanchilar kelishlari natijasida norveg tili va farer tili yuzaga keldi. Hind-yevropa tillarining keyinchalik yuzaga kelgan vakili — idish tili 10—14-asrlarda yuqori nemis shevalarining semit va keyinchalik slavyan tillarita xos ayrim unsurlardan tashkil topadi. Afrikaans tili esa niderland shevalarining ingliz, nemis, fransuz tillari hamda baʼzi afrika, malay-portugal tillari bilan qoʻshilishi natijasida paydo boʻldi.

G.t.ning tarixiy rivojlanishi shartli ravishda 3 davrga boʻlinadi: 1) qad. (yozuv paydo boʻlgandan to 11-asrgacha); 2) oʻrta (12—15-asr; yozuvning rivojlanishi va bu tillarning keng ijtimoiy qoʻllanishi); 3) yangi (16-asrdan hozirgigacha; milliy tillarning tashkil topishi va takomillashuvi).

German milliy-adabiy tillari 16-asrda Skandinaviya mamlakatlarida, 16— 17-asrda Angliyada va 18-asrda Germaniyada shakllangan. Hoz. Norvegiyada adabiy tilning 2 shakli mavjud: riksmol (1929-yildan bukmol) va lansmol (1929-yildan nyunor). Ingliz tilining Angliyadan tashqarida tarqalishi uning AKSH, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya, JAR variantlarini keltirib chikardi. Nemis tili oʻzining Avstriya variantiga, Shveysariyada yana ikki varianti — shveysar shevasi va adabiy tiliga ega. 1984-yilda Lyuksemburg tili milliy til mavqeiga ega boʻldi.

G. t. boshqa hind-yevropa tillaridan quyidagicha farqlanadi: kuchli dinamik urgʻu birinchi (oʻzak) boʻgʻinda boʻladi; urgʻusiz boʻgʻinlar reduksiyaga uchraydi; unlilar assimilyativ oʻzgaradi; abluat hodisasi morfologik xususiyat kasb etadi; sifatlar kuchli va kuchsiz turlanadi va h. k.

G. t. grammatik xususiyati analitizmi turli darajada boʻlishi, kelishiklarning soni va turlanishi turlicha ekanligi, feʼllardagi turli alomatlar bilan belgilanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Germaniya birligi kuni** (nemischa:) — 1990-yildan buyon zamonaviy Germaniya Federativ Respublikasining milliy bayrami (FRG, Germaniya), Germaniyani birlashtirish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq 3-oktabrda GDR GFRga qoʻshilgan kuni nishonlanadi.

*Germaniya birligi kuni* dam olish kuni va Germaniyadagi yagona davlat bayramidir.

Bayram tarixi
-------------

Bugungi kunda 3-oktabr Germaniyada federal darajada oʻrnatilgan yagona davlat bayramidir. Boshqa barcha bayramlar Germaniya yerlari (shtatlari) tomonidan tartibga solinadi. 3-oktabr sanasi Germaniyani birlashtirish toʻgʻrisidagi shartnomaning 2-moddasida 1990-yil 31-avgustda „Germaniya birligi kuni" ni nishonlashning yangi sanasi sifatida mustahkamlangan (nemischa:, endi bosh harfi *D*).

Gʻarbiy va Sharqiy Germaniya birlashgandan soʻng, 1990-yilda birlashgan mamlakatning milliy bayrami birinchi navbatda 9-noyabrga Berlin devori qulagan kunga koʻchirilishi kerak edi. Biroq, bu kun Germaniya tarixidagi qorongʻu davrlar (1923-yildagi pivo va 1938-yil noyabr pogromlari) bilan bogʻliq boʻlganligi sababli, yangi davlat bayrami uchun boshqa sana — 1990-yil 3-oktabr — ikki Germaniya davlati yakuniy birlashish kuni tanlangan.

Germaniya Federativ Respublikasida „Germaniya birligi kuni" (nemischa:, kichik harf bilan *d*) 1954-yilda GDRda 1953-yil 17-iyundagi voqealarni xotirlash uchun kiritilgan va 1954-yildan 1990-yilgacha 17-iyunda nishonlangan.

Yana qarang
-----------

* Germaniyaning yangi erlari
* Germaniyaga nisbatan yakuniy kelishuv shartnomasi
* Respublika kuni (GDR)
* 17-iyun koʻchasi

Manbalar
--------

1. ↑  Иногда также употребляется вариант перевода «День немецкого единства»
2. ↑  Германский вопрос 1945–90 // Восьмеричный путь — Германцы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 755—756. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 6). — ISBN 5-85270-335-4.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Germaniya birligi kuni** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* День единства Германии на *germany-info.org*
**Anthea Alley** (1927—1993) britaniyalik haykaltarosh va rassom.

Anthea Alley 1927-yilda Malayada tugʻilgan va Ikkinchi Jahon urushi paytida Avstraliya, Janubiy Afrikada yashagan. 1944-yilda u oilasi bilan Londonga koʻchib oʻtadi va Regent Street Polytechnicda rassomchilik boʻyicha tahsil oldi. Chelsea College va Royal College of Art.. 1957-yildan u haykaltaroshlik sanʼati bilan shugʻullanib, montaj rasmlari bilan bir qatorda payvandlangan buyumlar ishlab chiqardi. 1960-yilda Alley Molton galereyasida oʻzining birinchi bir kishilik namoyishini oʻtkazdi va 1961-yilda John Moores Painting Prize..

U turmushga chiqqan edi Ronald Alley, Londondagi Teyt galereyasidagi zamonaviy kollektsiya qoʻriqchisi edi .

Uning ishiga misollar Teyt galereyasi, Badiiy kengash va Birmingem sanʼat galereyasining doimiy toʻplamida .

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Frances Spalding*. 20th Century Painters and Sculptors*. Antique Collectors' Club, 1990.
2. 1 2  Foster, Alicia*. Tate women artists*. London: Tate, 2004 — 66 bet. ISBN 9781854373113.
3. 1 2 3  arnolfini.org.uk: Anthea Alley — Arnolfini Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-09-19). accessdate: 23/08/2014
Germaniya va BAA davlatlarining xaritada joylashuvi. Yashil rangda Germaniya, sariq rangda BAA koʻrsatilgan.
**Germaniya — BAA munosabatlari** Germaniya va Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir.

Tarixi
------

 Birlashgan Arab Amirliklarining Berlindagi elchixonasi.
1972-yil may oyida Germaniya Federativ Respublikasi va Birlashgan Arab Amirliklari oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan. 2004-yil aprel oyida mamlakatlar strategik sheriklik oʻrnatilganligini eʼlon qildilar. 2009-yil yanvar oyida Germaniya va BAA tashqi ishlar vazirliklari ishtirokida muntazam siyosiy maslahatlashuvlar oʻtkazishni boshlashga kelishib oldilar.

2015-yil avgust oyida BAA tashqi ishlar vaziri Abdulla bin Zoid Ol Nahayon Germaniyaga tashrif buyurdi. 2017-yilning iyul oyi boshida Germaniya tashqi ishlar vaziri Zigmar Gabriel Abu-Dabiga keldi. 2017-yil may oyida Germaniya kansleri Angela Merkel 2016-yil may oyida Berlinga rasmiy tashrif bilan kelgan Abu-Dabi valiahd shahzodasi Muhammad bin Zoid Al Nahayon bilan muzokaralar o‘tkazish uchun BAAga tashrif buyurgan.

Savdo aloqalari
---------------

2008-yilda Germaniyaning BAAga eksporti 5,84 milliard yevroni tashkil etgan. Nemis kompaniyalari BAAdagi infratuzilma loyihalariga katta hissa qo‘shmoqda va mamlakatda muqobil energetikani rivojlantirishda yetakchi rol o‘ynamoqda.

2016-yilda Germaniyaning BAAga eksporti taxminan 14,5 milliard yevroni tashkil etdi va bu BAAni (Saudiya Arabistoni bilan birga) Germaniyaning butun Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika mintaqasidagi eng yirik eksport bozoriga aylantirdi. BAAdan Germaniyaga mahsulot eksporti 0,9 milliard yevroni tashkil etadi. Germaniyaning BAAga eksporti: samolyotlar, avtomobillar, mashinalar, elektrotexnika va kimyo mahsulotlari. BAAning Germaniyaga eksporti: alyuminiy mahsulotlari va kimyo mahsulotlari .

BAAda 900 ga yaqin nemis kompaniyalari, ularning aksariyati Dubay (600 ga yaqin) va Abu-Dabida, qolganlari esa beshta shimoliy mintaqalarida tashkil etilgan. BAAda 14500 ga yaqin nemis fuqarolari istiqomat qiladi, ularning aksariyati Dubayda joylashgan. Mamlakatlar havo transporti toʻgʻrisidagi bitim, investitsiyalarni himoya qilish toʻgʻrisidagi bitimlarni imzolagan.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Germaniyaning Abu Dabida elchixonasi va Dubayda bosh konsulligi mavjud.
* BAA Berlinda elchixonasiga ega.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „United Arab Emirates — Federal Foreign Office". 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
2. ↑  Saudi Gazette, „UAE, Germany to cooperate in averting financial mayhem" „Archived copy". 16-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
3. ↑  „German Missions in the United Arab Emirates — Federal Foreign Office". 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „Berlin". 28-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
**Ijtimoiy nafaqa** - muayyan sa bablarga koʻra, mehnat qilish imkoniya-tiga ega boʻlmagan va doimiy ravishda yordam ga muhtoj fuqarolarga davlat tomonidan beriladigan nafaqa. Birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasida I.n. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 24-iyundagi qarori bilan joriy qilingan (1990—94 yillarda ijtimoiy pensiyalar).

I.n. 16 yoshgacha nogiron bolalar, 1-va 2-guruh bolalikdan nogironlar hamda pensiya tayinlash uchun mehnat stajiga ega boʻlmagan va ularni boqishga majbur boʻlgan qarindoshlari boʻlmagan 65 yoshga toʻlgan erkaklar, 60 yoshga toʻlgan ayollarga, 1- va 2-guruh nogironlariga tayinlanadi.

I.n. miqdori pensiyadan farqli ravishda qatʼiy miqdorda belgilanadi. Respublikada bolalikdan nogironlarga beriladigan I.n. oyiga 8970 soʻm, zarur mehnat stajiga ega boʻlmagan keksa yoshdagi hamda mehnatga layoqatsiz fuqarolarga beriladigan I.n. oyiga 5435 soʻm (2002, 1 avgust). 2002-yil 1-yanvar holatiga koʻra Oʻzbekistonda I.n. oluvchilar 258,8 ming kishini tashkil etadi va ularning asosiy qismini bolalikdan nogiron boʻlganlar (229,9 ming kishi) tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"**Kanz al-ummol fi sunan al-aqvol val-af’ol**" (arab. كنز العمال في سنن الأقوال والأفعال) - islom olimi Ali ibn Abdulmalik al-Hindiy (1472 - 1567) tomonidan jamlangan hadislar toʻplami.

Tavsif
------

"Kanz al-ummol" Jaloliddin Suyutiy yozgan "Jomi’ al-kabir" asarining tartiblangan shaklidir. Kitobda 46000 ga yaqin hadis mavjud boʻlib, ularning ishonchliligi turlicha. Unda uchraydigan hadislar toʻliq zanjirsiz keltirilgan va asarda toʻqib chiqarilgan hadislar ham boʻlishi mumkin.

Nashrlari
---------

- Birinchi marta Haydaroboddagi "Doirat al-Maorif" tomonidan nashr etilgan va Jomea Nizomiya olimlari tomonidan tahrirlangan.   

- "Dor al-Kutub al-Ilmiyya" tomonidan nashr etilgan, Livan, 1998, Mahmud Umar ad-Dimyotiy tahririda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Meah, Jameah* „Are Hadiths in Kanz al Ummal Authentic?". *SeekersGuidance* (27-iyul 2017-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „Kanz ul Amal - AUSTRALIAN ISLAMIC LIBRARY". *Australian Islamic Library*. Qaraldi: 20-noyabr 2019-yil.
3. ↑  *Abasoomar, Muhammad; Abasoomar, Haroon* „A lengthy discussion between Rasulullah (sallallahu'alayhi wasallam) and a Bedouin". *Hadith Answers* (19-mart 2015-yil). Qaraldi: 11-iyun 2020-yil.
**Ijtimoiy struktura** - ijtimoiy tuzum tarkibiy qismlari oʻrtasidagi barqaror va tartiblashgan aloqalar tarmogʻi. Ijtimoiy guruhlar munosabatlari, mehnat taqsimoti, ijtimoiy tartibotlar (davlat va b.) xususiyati bilan belgilanadi. Aholining I.s.si, shuningdek, uning kasbhunar, milliy, jins, yosh, madaniy va b. belgilari boʻyicha boʻlinishini ham oʻz ichiga oladi. I.s. ijtimoiy hayot xususiyatini oʻzida ifoda etib, jamiyatni tashkil etuvchi elementlar oʻrtasidagi munosabatlarni aks ettiradi. 19-asr da yashagan ijtimoiy fanlar tadqiqotchilari (ingliz olimi Radkliff-Braun va b.) jamiyatni muayyan qonuniyatlar asosida ishlovchi mashina yoxud jonli organizmga taqqoslab oʻrganganlar. I.s. nimalardan iborat, degan masalada turli ilmiy qarashlar mavjud. Baʼzilar bu tushunchani odamlar guruhlarining oʻzaro umumiy munosabatlari majmui bilan bogʻlasa, boshqalar jamiyatdagi turli ijtimoiy tartibotlarni na-zarda tutganlar. Ayrim sotsiologlar I.s. ga muayyan ijtimoiy voqelikdagi oʻzgarishlarni tavsiflash imkoniyati sifatida karaydilar. I.s. real ifodala-nuvchi voqelik tarzida emas, u mavhum formula shaklida namoyon boʻladi. Shuning uchun I.s. ni muayyan shakllarga solib oʻrganishga urinish notoʻgʻridir. Ix. mazmuni oʻzgarayotgan zamon va makon mohiyatiga muvofiq ravishda moslashib, mutanosiblashib boradi.

Mansur Bekmurodov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shpinellar** (nem.), shpinelidlar — murakkab oksidlar sinfiga mansub minerallar guruhi. Umumiy formulasi AV204yoki A(A, V)04. Bunda A—M§, 2p, Mp, Gʻe2+, So, N1; VA1, Gʻe3+, Sg, Mp, T14+, U3+. Tarkibidagi kationlarga koʻra quyidagi guruhlarga boʻlinadi: alyumoshpinellar, ferrishpinellar, xromshpinelidlar, titanoshpinellar va vanadiyshpinellar. Kub singoniyada kristallanadi. Turlicha qizil, yashil, havo rang, qora, rangsiz xillari bor. Shishadek yaltiroq. Qattiqligi 5—8, zichligi 3,6—4,1g/sm3. Sh. uchun hosil boʻlish sharoitining yuqori traliligi xos; nurashga chidamli, sochmalarda uchraydi. Magnezialkarbonat jinslarning regional metamorfizmida hosil boʻladi. Koʻpgina Sh. xrom, marganets, temir, titan, ruxning muhim rudasi hisoblanadi. Sh. Ural, Pomir, Baykal orti, AQSH, Italiya, Myanma, Tailand, Afgʻoniston va Shri Lankada mavjud. Shaffof turlaridan qimmatbaho tosh sifatida, sunʼiy shahridan olovbardosh materiallar, sopol, boʻyoq ishlab chiqarishda hamda asbobsozlik va radiotexnikada foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andorra pasporti** Andorra fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi.

Andorra fuqarolari Yevropa Ittifoqi fuqarolari boʻlmasalar ham, ular Shengen hududining tashqi chegaralarini kesib oʻtishda uchinchi davlat fuqarolari uchun stollardan foydalanish oʻrniga Yevropa Ittifoqi va EFTA fuqarolari uchun yoʻllardan foydalanishlari mumkin.

Viza talablari
--------------

Andorra fuqarolari uchun viza talablari  Andorra  Vizasiz  Kirishda viza  eVisa  Viza kelganda ham, onlaynda ham mavjud  Viza talab qilinadi
Andorra fuqarolari uchun viza talablari boshqa davlatlar hokimiyati tomonidan kiritilgan maʼmuriy kirish cheklovlaridir. 2017-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, Andorra fuqarolari 155 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo‘lishlari mumkin bo‘lib, Andorra pasporti Henley viza cheklovlari indeksiga ko‘ra sayohat erkinligi bo‘yicha (San-Marino pasporti bilan bog‘langan) 19-o‘rinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". *www.exteriors.ad*. 1-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Global Ranking - Visa Restriction Index 2017".  Henley & Partners. 13-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2017-yil.

Havolalar
---------

* Andorra pasporti uchun ariza shakli
* Andorra pasportlari galereyasi
| Fuchjou metropoliteni |
| --- |
| 

```
 
```
 |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Fuchjou |
| Ochilgan vaqti | 2016-yil 18-may |
| Boshqaruvchi shirkat | Fuzhou CETC Rail Transit Co. |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 55.5 km |
| Stantsiyalari soni | 43 ta |
| Yoʻllari soni | 2 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni |  |
| Yillik yoʻlovchilar soni |  |
| Sxemasi |
| Fuchjou metropoliteni |

**Fuchjou metropoliteni** — Fuchjou Metropolitan Area, Fujian viloyati, Xitoydagi tezkor tranzit tizimi. Birinchi liniya 2014-yilda ochilishi rejalashtirilgan edi. Qurilishdagi qiyinchiliklar va tasodifiy arxeologik topilmalar tufayli janubiy qismi (9,76 km (6,06 milya)) 2016-yilga, shimoliy qismi (15,13 km (9,40 milya)) 2017-yilga qoldirildi.

Fujou metrosi 2009-yil 3-iyunda qurishga qabul qilingan. Sinov xizmati 2015-yil 30-dekabrda boshlanib, uch oy davom etgan. Birinchi ekspluatatsiya liniyasi (Sanchajie stantsiyasidan Fujou janubiy temir yoʻl stantsiyasiga qadar 1-liniyaning janubiy qismi) 2016-yil 18-mayda xizmatga kirishdi. 2019-yil maygacha Fuchjou metrosi 55,52 km yoʻnalish va 42 bekatga xizmat koʻrsatishga tayyor boʻlishi rejaga kiritilgandi va reja amalga oshirildi. Qoʻshimcha 111 km tarmoq qurilishi boshlandi va 2022-yilda ochilishi kutilmoqda.

Tarixi
------

Fuchjou metropolitenining xaritasi

Yoʻllar
-------

Bekatlar
--------

Chiptalar va narxlar
--------------------

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Fuzhou Metro Group — official website Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-03-07).
* Fuzhou CETC Rail Transit Co. Ltd. — official website Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-08-18).
* UrbanRail.netʼs page on the Fuzhou Metro
**Kansi** (haqiqiy ismi Syuan Ye. (1654.4.5-1722.20.12, Pekin) - Xitoydagi manjurlarning Sin sulolasi imperatori (1662 yildan). K. xukmronligi vaqtida manjurlar tomonidan Xitoyni istilo qilish tugallangan. Qoʻshni xalklar va davlatlarga nisbatan bosqinchilik siyosati olib borgan. 1691 yilda Xalxani bosib olgan, Oyrat xonligi bilan urush olib borgan. K. davrida Tibetda manjurlar sulolasining hukmronligi mustahkamlangan, Amur daryosi boʻyidagi rus qishloklariga hujumlar uyushtirib turgan, Rossiya bilan Nerchinsk shartnomasi tuzilgan (1689). Uning buyrugʻiga binoan, Xitoyda eng toʻliq "Kansi szidyan" iyeroglif lugʻati tuzish boshlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ijtimoiy tarix** — bu ijtimoiy hayotning umumiy shakllaridagi oʻzgarishlarga aniq eʼtibor qaratiladigan tarix boʻlimi.

Tarixning umumiy kontseptsiyasida ham fan maʼnosida, ham ushbu fan tomonidan oʻrganilayotgan mavzu maʼnosida ijtimoiy tarix madaniy va siyosiy tarix tarixiga qarama-qarshidir. Ijtimoiy tarix tor maʼnoda ijtimoiy tizim tarixini, uning sinfiy (yoki sinfiy) tarkibini, alohida ijtimoiy sinflar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni, ularning jamiyat tomonidan ifodalangan umuman iqtisodiy va siyosiy mavqeini ulardagi intilishlari va harakatlarini anglatadi.

Ijtimoiy tarixning tarixshunoslikning alohida yoʻnalishiga boʻlinishi yaqinda sodir boʻldi, chunki sinfiy munosabatlar va ulardan kelib chiqadigan harakatlar faqat 19-asrning oʻrtalarida maxsus tadqiqot mavzusiga aylandi.

Olimlarni ijtimoiy tarix bilan shugʻullanishga nafaqat tarix fanining ichki rivojlanishi, balki sotsiologiyaning rivojlanishi va hayotning oʻzida ijtimoiy savolning keskinlashishi ham sabab boʻldi, bu nazariy sotsializmning oʻsishida ham namoyon boʻldi. Xususan, ijtimoiy tarixning vujudga kelishiga 18-asrning 40-yillarida boshlangan tarix fani bilan siyosiy iqtisodning oʻzaro yaqinlashuvi katta taʼsir koʻrsatdi. Oʻsha davrda madaniyat tarixining ayrim vakillari, asosan, pragmatik tarixdan farqli oʻlaroq, tarixshunoslikning yagona ilmiy shaklini faqat unda koʻrdilar, shuning uchun biroz keyinroq baʼzi tarixchilar faqat ijtimoiy tarix qatʼiy ilmiy xususiyatga ega boʻlishi mumkinligini taʼkidladilar. Xususan, ijtimoiy tarix baʼzan iqtisodiy tarix bilan belgilanadi, bu bir xil narsadan uzoqdir. Ijtimoiy tarixni bitta iqtisodchiga qisqartirish uning ufqlarini sezilarli darajada toraytiradi, hayotdagi muhim rol — madaniy va siyosiy omillarni hisobga olgan holda, ikkinchi tomondan, iqtisodiy tarixning koʻplab xususiyatlari, bunda katta ahamiyatga ega uning vakolatidan tashqarida. Shunga qaramay, ijtimoiy tarix iqtisodiy tarix bilan ayniqsa yaqin aloqada boʻlishi kerak va shu maʼnoda tarixda ijtimoiy tuzilish va sinfiy kurashga qaratilgan iqtisodiy materializm ijtimoiy tarixning rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Djeri D. Djeri Dj. Bolshoy tolkoviy sotsiologicheskiy slovar. V 2-x tomax. / Per. s angl. N. N. Marchuk. — M.: Veche, AST, 1999.

Havolalar
---------

* Amerika ijtimoiy tarixi loyihasi(ingl.) )
* Ijtimoiy tarix jamiyati (Buyuk Britaniya)(ingl.) ) .
* Raynxard Zider. Ijtimoiy tarix nima? „Ijtimoiy" rivojlanishidagi boʻshliqlar va uzluksizlik = Heistst Sozialgeschichte edi? Brüche und Kontinuitaten in der Aneignung des "Sozialen // TEZI . — 1993 yil. — 1-son . — S. 163-181 .
**Shire** (Shirey ) (inglizcha: *Shire River*, portugalcha: *Rio Chire* ) - Malavi va Mozambikdagi daryo, Nyasa ko'lidan (Malavi) oqib o'tadi va Zambeziga quyiladi, uzunligi 600km. Malavi Respublikasining asosiy daryosi.

Daryo o'z manbasini Nyasa ko'lining janubiy uchidan oladi, bu daryoning yagona chiqishi. Shahardan 8 km pastda joylashgan Mangoche Malombe ko'liga quyiladi; uni tark etgandan so'ng, u Mangoche tepaliklari va sharqdagi Zomba platosining qoyalari va g'arbdagi Chiripa platosi orasidagi botqoqli hududdan oqib o'tadi. Keyin daryo vodiysi torayadi va Matope va Chikwawa o'rtasida daryoning qirg'og'i 384 m gacha kamayib boradi, bu 80 km uzunlikdagi segment daralar, tez oqimlar va sharsharalar bilan ajralib turadi: Holombidzo, Nkula, Tedzani, Gamilton va Kapichira (sobiq Livingston).

Chikvavadan keyin daryo botqoqli dengiz pasttekisligiga kiradi va u yerda asosiy irmog'i - Malavi va Mozambik o'rtasidagi chegarani belgilovchi Ruo daryosi bilan birlashadi. Rouault bilan qo'shilgandan so'ng, Shirening o'zi Mozambik hududiga boradigan Nsanje shahriga bo'lgan segment uchun ikki mamlakat o'rtasidagi chegara bo'lib xizmat qiladi. Daryo Fil botqoqlari va Njinji botqoqlaridan o'tib, Mozambikning Sena shahridan 48 km pastda, Hind okeani sohilidagi Zambezi boshlanish joyidagi 100 km uzoqlikda joylashgan Zambezi bilan qo'shilishgacha oqib o'tadi.

Shire uzunligi 600 km, lekin agar siz Malavi ko'li va Ruhuhu ko'lini, uning manba suv oqimini qo'shsangiz, umumiy uzunligi taxminan 1200 km bo'ladi.

Daryo vodiysi Sharqiy Afrika Rift vodiysi tizimining bir qismi bo'lib hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Большая Советская Энциклопедия*, 1-е изд. Советская энциклопедия — 423 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Шире // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Шире // Шахта — Ь. — М. : Советская энциклопедия, 1933. — Стб. 423. — (Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт ; 1926—1947, т. 62).
Abu Dovud Sulaymon ibn Ash'as ibn Ishoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffoz- larning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo'lgan Sijistongadir. 

Bu zot hijratning 202-yili Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to'plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo'lib chiqdilar. 221-hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.

Ulamolar bu zotda bo'lgan sifatlarni ko'p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo'luvchi kishilardan edilar»-deb aytadilar. Muhammad ibn Sa'd Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadilar. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru'li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko'rmaganman»- deganlar.

Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to'g'risida ham ulamolar g'oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadilar: «Kitobulloh Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug' zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko'ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan»-deb aytadilar.

Imom Abu Dovud hammasi bo'lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko'plab sharh va muxtasarlar yozildi.
Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa'nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy' ibn Nofi' Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.

Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o'g'illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qiishdi.
Imom Abu Dovud hijratning 275-yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.

Manbalar
--------

1. ↑
**Sinan Aydin Aygun** (1959-yil 10-martda tugʻilgan, Anqara), turk tadbirkori va siyosatchisi, 24-davr Anqara deputati.

Boshlang'ich, o'rta va o'rta ta'limni Anqarada tamomlagan Aygün, Gazi universitetining ingliz tili va adabiyoti bo'limini tamomlagan. Keyinchalik tadbirkorlik bilan shug'ullangan Aygün bugungi kunda ham qurilish pudratchiligi va qurilish materiallari savdosi bilan shug'ullanadi. 1997-yilda saylangan 2011-yilga qadar Anqara Savdo palatasi rahbari sifatidagi vazifasini davom ettirdi. Shuningdek, 2005-2011 -yillarda Turkiya Palatalar va birjalar ittifoqi Savdo- sanoat palatalari kengashi raisi lavozimida ham ishlagan. 2011-yil 12-iyunda bo'lib o'tgan 2011-yil Turkiya umumiy saylovlari natijasida CHP Anqara deputati etib saylandi va parlamentga kirdi.

Ergenekon operatsiyalari
------------------------

2008-yil 1-iyul kuni ertalab u Anqara Xavfsizlik boshqarmasining Terrorga qarshi kurash bo'limi tomonidan Istanbul prokurori Zekeriya O'z va Mehmet Ali Pekguzelning ko'rsatmasi bilan hibsga olingan. Ergenekon tergovi. 

Sinan Aygunning uyini tintuv qilgan politsiya, keyinroq Aygün bilan birga ATO Bosh qarorgohiga keldi. U ATO shtab-kvartirasiga politsiya qoʻllari bilan kirdi. Shu lahzalarda kameralar tomonidan suratga olingan Aygün, jurnalistlar hibsga olinishi sababini so'raganida, *"Meni Otaturkni sevishda ayblashmoqda" dedi*. dedi. Aygün ATO qarorgohidagi xonasiga olib ketilgan, politsiya u yerda tintuv oʻtkazgan. Bu tintuv yakunida uydagi seyfda topilgan 2,5 million yevro sud qarori bilan ehtiyot chorasi sifatida musodara qilindi.

  

Ergenekon tergovi doirasida Beshiktosh sud binosida so'roq qilingan ATO raisi Sinan Aygün sud qarori bilan hibsga olindi.

2008-yilning 14-iyulida Sinan Aygunning advokatining hibsga olish qaroriga qarshi e'tirozi qabul qilindi va ATO prezidenti Aygün va Barbaros Oltintash ozod qilindi.

13. Istanbul, 2013-yil 5-avgust. Jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sud qarori bilan "Ergenekon" ishi boʻyicha 12 yil 6 oyga ozodlikdan mahrum etildi. 2016-yil 21-aprelda "Ergenekon" ishi protsessual va moddiy jihatdan bekor qilinganda, unga nisbatan chiqarilgan qaror kassatsiya sudi tomonidan bekor qilingan.

Siyosiy hayot
-------------

2011-yil 12-iyun kuni Anqara 2-Parlament saylovlari. Mintaqa uchun 3-darajali nomzod bo'ldi va saylovlarda g'alaba qozondi va Turkiya Buyuk Millat Majlisiga kirdi. Parlamentning Inson huquqlari boʻyicha tergov qoʻmitasi va Turkiya-Peru parlamenti doʻstlik guruhi a’zosi boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sinan Aydın Aygün".  TBMM. 7 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 mayıs 2016.
2. ↑  „İş dünyasından 12 yeni vekil".  posta.com.tr (13 haziran 2011). 15 mayıs 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 aralık 2011.
3. ↑  „Sinan Aygün ATO'ya getirildi" (Türkçe).  HaberTürk (1 temmuz 2008). 7 eylül 2009da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 haziran 2008.
4. ↑  „Sinan Aygün serbest bırakıldı" (Türkçe).  Mynet (14 temmuz 2008). 7 ağustos 2008da asl nusxadan arxivlandi.
**Epidemiya** (epi... va yun. yeto — xalq) — infeksion kasalliklarning maʼlum hududda odatdagidan koʻp tarqalishi. Endemiya epidemiyasi va pandemiya epidemiyasi farqlanadi. Infeksiya manbai (kasallik qoʻzgʻatuvchisi bilan zararlangan odam yoki hayvon), qoʻzgʻatuvchining yuqish sabablari, shuningdek, organizmning mazkur kasallikka beriluvchanligi uzoq vaqt saqlanganda epidemiya vujudga keladi va davom etadi. Bunda tez kasallik oʻchogʻini topib, atrofidagi aholining xavfsizligini taʼminlash, kasallik qoʻzgʻatuvchi mikroorganizmlarning bemorlardan sogʻlom odamlarga oʻtish yoʻllarini bartaraf etish (masalan, oʻlat epidemiyasida kemiruvchilarni yoʻqotish, bemorlarni ajratib qoʻyish) va kasallikka beriluvchan kishilarni emlash choralari koʻriladi. Bunda, albatta, dezinfeksiya, desinseksiya, bemorlarni alohidalash kabi tadbirlar ahamiyatlidir.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
1988-yildan beri Qatarga Avstraliya tovarlari eksportining oylik qiymati (million Avstraliya dollari miqdorida)
 1988-yildan beri Qatar tovarlarining Avstraliyaga eksportining oylik qiymati (million Avstraliya dollari miqdorida).
Avstraliya Hamdoʻstligi va Qatar davlati oʻrtasida ikki tomonlama aloqalar mavjud.

2012-yilda Qatar Avstraliyaning Kanberra shahrida elchixonasini ochdi. Qatarda 3000 avstraliyalik istiqomat qiladi. 2016-yilda Avstraliya Qatarning Doha shahrida elchixonasini ochdi.

Sarmoya
-------

2017-yilgacha Qatar Investment Authority investitsiya boʻlimi boʻlgan Hassad Food Avstraliyada qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan asosiy yerlarni sotib olish, 3000 kvadrat kilometrga egalik qilish uchun 500 million dollardan ortiq sarmoya kiritdi. Asosan 5 ta yoʻnalishda: beshta Yangi Janubiy Uelsda, bittasi Viktoriyada, Kvinslendda bitta, Janubiy Avstraliyada uchta va Gʻarbiy Avstraliyada uchta. Kompaniya Avstraliyaga yana 500 million dollar sarmoya kiritishni taklif qilmoqda.

2020 aeroportdagi voqea
-----------------------

2020-yil 2-oktabr kuni Dohadagi Hamad xalqaro aeroportidan Sidneyga Qatar Airways reysi boʻlgan 13 nafar avstraliyalik yoʻlovchilar parvozdan oldin uchib ketishga majbur boʻlishdi va keyinchalik ular ixtiyoriga zid ravishda tintuv qilindi va „invaziv ichki tekshiruvdan oʻtkazildi". Bunga aeroport hammomida yangi tugʻilgan chaqaloqning topilishi sabab boʻlgan. Bu Avstraliya tashqi ishlar vaziri Marise Payne bilan Avstraliya va Qatar oʻrtasidagi diplomatik hodisaga aylandi va „ ayollar rozilik berishi mumkin boʻlgan holatlardan tashqari bunday munosabat ayollarga nisbatan munosabat haqoratli, oʻta nooʻrin" degan edi.

Ommaviy axborot vositalarida holatning salbiy tarzda yoritilishidan soʻng, 28-oktyabr kuni Qatar hukumati bayonoti bilan chiqdi va afsusdaligini „keng qamrovli, shaffof tergov" oʻtkazilishiga vaʼda berdi.

FIFA 2022
---------

Avstraliya va boshqa davlatlar Qatarni ayollar, gmoseksuallar va xorijliklarga nisbatan munosabati uchun tanqid qilishdi.

Transport aloqalari
-------------------

2019-yil iyul oyidan boshlab Qatar Airways aviakompaniyasi Dohadagi Hamad xalqaro aeroportiga va Avstraliyaning beshta shahriga parvozlarni amalga oshirmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Peter Townson.* „Australian envoy sees ties growing stronger".  Gulf Times (6-may 2012-yil). 6-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  *Joseph Vargese.* „Qatar to open embassy in Australia this year: Envoy".  Qatar Tribune. 3-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  Embassy of Australia in Doha
4. ↑  *Albeck-Ripka, Livia*. „Women on Qatar Airways Flight Strip-Searched, Sparking Outrage in Australia". *The New York Times* (26-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2020-yil.
5. ↑  Women on flight from Qatar to Australia reportedly internally examined on tarmac after premature baby found in Doha airport bathroom
6. ↑  „Qatar's airport strip-searching incident shocked Australia. Here's what we know". *ABC News* (28-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 28-oktabr 2020-yil.
7. ↑
**Avstriya-Fransiya urushi** (1809) – Fransiyaning Yevro-padagi hukmronligini sindirib, oʻz mustaqilligini saqlab qolish maqsadida Avstriyaning Fransiyaga qarshi urushi. Avstriya urushdan oddin Angliya bilan ittifoq tuzdi. Avstriya armiyasining asosiy qismi 1809 i. 10-aprelda Inn daryosini kechib, Regensburg yonidagi Fransiya armiyasiga zarba berdi va Bavariyaga bostirib kirdi. Napoleon mohirlik bilan urush harakatlari maydoniga koʻp qismdan iborat armiya tashladi. 22-aprelda Ekmyul jangida Avstriya armi-yasi katta talafot koʻrib Venaga chekindi. Fransuzlar 13-mayda Venani egalladi va 5–6-iyulda Vagram yonida avstriyali-klarni yengdi. Avstriya 1809-yil 14-oktabrda Shyonbrunn sulhiga qoʻl qoʻydi va Fransiyaga qaram davlatga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Avstriya-Fransiya urushi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |