recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kirishish** (toʻqimachilikda) — gazlamalarni saqlash, hoʻllash, kiyim-kechaklarni kiyib yurish, yuvish va kimyoviy tozalash jarayonida turli omillar (mas, nam, kimyoviy eritmalar) taʼsirida ularning boʻyiga yoki eniga qisqarishi. Gazlamalarning asosiy xossalaridan biri. K. darajasi tanda va arqoq iplarining qanday tolalardan tayyorlanganligiga, xossalariga, toʻqimaning toʻzilishi (zichligi) va pardozlash xillariga bogʻliq. Ip-gazlamalarning K. darajasi (kirishuvchanligi) jun va ipak tolalaridan toʻqilgan gazlamalarnikiga qaraganda, keyingilariniki esa sunʼiy tolalardan tuqilgan gazlamalarnikiga nisbatan yuqoriroq boʻladi. Agar tanda va arqoq iplarining K. darajasi bir xil boʻlsa, gazlama boʻyiga ham, eniga ham birday, agar qar xil boʻlsa — har xil kirishadi. Umuman, gazlamalar va ulardan tikilgan kiyim-boshlarning K. darajasi tanda boʻyicha 1,5—5%, arqoq boʻyicha 1,5—3,5% ni tashkil etadi. Shuning uchun ayrim kirishuvchan gazlamalardan biror narsa tikishdan oldin ularni yuvib yoki kimyoviy ishlov berib "kirishtirib" olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sport tibbiyoti** - tibbiyotning jismoniy mashkdar va sportning odam organizmi, uning ayrim sistemalari va aʼzolariga taʼsirini oʻrganadigan sohasi. Asosiy vazifasi jismoniy mashkdarning organizmga salomatlikni mustahkamlaydigan, mehnat qobiliyatini oshiradigan va umrni uzaytiradigan omil sifatidagi taʼsirini oʻrganish hamda jismoniy mashkdar va sport mashgʻulotlarining ratsional usullarini ishlab chiqishdan iborat. Sport tibbiyoti tibbiyotning mustaqil sohasi sifatida rivojlanadi. U oʻzining oʻrganish usuliga (xususan, organizm va uning ayrim sistemalari hamda aʼzolarning funksional imkoniyatlarini aniklash sohasida), ilmiy muassasalari va fizkultura hamda sport sohasidagi mutaxassis vrachlarga ega. Sport tibbiyoti koʻpgina klinik va nazariy tibbiyot fanlari bilan bevosita bogʻliq. St. asosan, muskul, suyak va boshqa sistemalarda, shuningdek, ayrim aʼzolarda jismoniy mashklar va sport bilan shugʻullanish natijasida paydo boʻladigan morfologik oʻzgarishlarni oʻrganadigan funksional dinamik anatomiya, turli aʼzolar va sistemalar faoliyatida har xil sport yuklama (nagruzka)lari chogʻida paydo boʻladigan oʻzgarishlarni oʻrganadigan fizkultura va sport fiziologiyasi; sportchining salomatligiga va mehnat qobiliyatiga taʼsir qiladigan murakkab biokimyoviy jarayonlarga aloqador maʼlumotlarni qayd qiladigan va umumlashtiradigan sport biokimyosi; turli harakterdagi gigiyenik omillar (kiyimbosh, poyabzal gigiyenasi, mashkdar oʻtkaziladigan joy, sport inshootlari qurilishlari, sanitariya meʼyorlari va boshqalar)ni oʻrganadigan fizkultura va sport gigiyenasi: fizkultura va sport mashgʻulotlari bilan bogʻliq shikastlanishlarning oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqadigan sport travmatologiyasi; turli dori vositalarining organizmga taʼsirini oʻrganadigan sport farmakologiyasi va boshkalar bilan shugʻullanadi. Sport tibbiyoti sport mashqlari bilan noratsional shugʻullanish natijasida paydo boʻlishi mumkin boʻlgan patologik oʻzgarishlarni oʻrganadi va ularning oldini olish choralarini ishlab chiqadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qulf** — 1) eshik, darvoza, sandiq, javon va boshqalarni qulflash uchun moʻljallangan, kalit bilan ochilib-yopiladigan moslama. Asosan, metalldan yasaladi. Dastlab, Ossuriya, Bobil va Misrda taxminan miloddan avvalgi 2- ming yillikda yaratilgan. Q. tuzilishi va mexanizmining ishlashiga qarab, turli shakldagi quzgʻaluvchan plastinalar majmuidan iborat suvaldali, suvalda-siz, silindrik, maxfiy xillarga boʻlinadi. Suvaldali Q. da kalit tilining chiqiqlari maʼlum pla-stinalar qirralari bilan mos kelgandagina buraladi va Q. ochiladi yoki yopiladi. Maxfiy Q. larda odatdagi Q. mexanizmlari ele-mentlaridan tashqari ularni kalit bilan yoki kalitsiz ochishga imkon beradigan harfli yoki raqamli shifr boʻladi. Maxsus Q. turlari (mas, zargarlik buyumlarida qoʻlla-niladigan Q.lar) ham bor; 2) meʼ-morlikda — gumbaz, ravoq tepasidagi oʻrta qism.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quljuqtov** — Navoiy viloyatidagi togʻ. Qizilqumdagi qoldiq togʻlardan biri, Janubiy Qizilqumning chekka qismida. q. nisbatan past togʻ boʻlib, eng baland joyi 785 m. Geologik jihatdan Quljuqtov paleozoy davrining ordovik vulkanogen terrigen va qisman, karbonat jinslaridan hamda silur, devon, quyi karbon davrlarining karbonatli, oʻrta va yuqori karbonning vulkanogen-terrigen yotqiziqlaridan tashkil topgan. Yuza qismi paleozoy davrining granit, alevrolit kabi jinslari bilan qoplangan. Iqlimi keskin kontinental. q. quruq va issiq iqlim sharoitida ekzogen jarayonlarga koʻproq duch kelgan, natijada yemi-rilib pasayib qolgan. Uning shimoliy yon bagʻri qiya va koʻplab quruq oʻzanlar bilan kesilgan. Bahorda bu oʻzandan qisqa muddat suv oqadi. Iyulda eng yuqori temperatura 48°, yanvarda eng past temperatura —28,5°. Yillik oʻrtacha temperatura 15,2°. Yillik yogʻin 104 mm. Foydali qazilmalardan oltin, grafit, volfram va boshqa bor. Togʻ etaklarida qumloq tuproq va mustahkamlangan qum uyumlari mavjud. Shuvoq, boyalich, soy etaklarida esa yulgʻun uch-raydi. Hayvonlardan qoʻshoyoq, tulki, chiyaboʻri, kaltakesak, toshbaqa, charx ilon, koʻzoynakli ilon, togʻ etaklarida yumronqoziq yashaydi. q. va uning etagidagi yerlardan chorvachilik uchun yaylov sifatida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Braxmanizm** — qad. xind dini. Nomi vedalar tarkibidagi ilohiy traktatlar — braxmanlardan kelib chiqqan. *Veda dini asosida mil. avv. 1 — ming yillikning 1 — yarmida vujudga kelgan. Braxmanizm Braxman xudosining mavjudligi, unga eʼtiqod tamoyillarini eʼtirof etish va amal qilishni targʻib etgan diniy oqim. Xindlarning qadim eposlari Mahabxarata va Ramayanalarda, muqaddas kitoblar sanalmish Upanishadlart, Aranyakilarda braxman xaqida taʼlimotlar keltiriladi.* Braxman shaxssiz, nojismiy, sifatsiz mohiyat boʻlib, xamma narsaning asosida yotadi, deb taʼkidlashgan. Braxmanizm davlati bu — Xudoning yerdagi makoni. Uni inson qiyofasidagi xudolar boshqaradi.*Braxmanizmda jamiyat tabaqalarga boʻlinadi, deb koʻrsatiladi. Braxmanizmda qadim vedaviylik Xudolari — Indra, Agni, Varuna, Surya oʻz ahamiyatini yoʻqotgan. Uning oʻrniga birinchi oʻringa Braxma, Shiva va Vishnu xudolari quyiladi.* Braxmanizm Hindistonda mil.avv. V-IV asrlarga qadar mavjud boʻlgan, keyinchalik uning oʻrniga buddizm dini yuzaga keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Anosmiya** (yun. an — inkor qoʻshimchasi va osme — hidlov, hid bi-lish) — hid bilmaslik; koʻpincha burun boʻshligʻi toʻqimalarining oʻtkir va su-runkali yalligʻlanishi, shuningdek hid bilish nervining zararlanishi, mar-kaziy nerv sistemasi faoliyatining buzilishi va boshqa sabab boʻladi. Burun yoʻllarining berkilib qolishi sababli hidli moddalarning dimoqqa kirolmas-ligi natijasida respirator A. hidlov analizatorining zararlanishi natijasida nevrogen A. hidlov hujayralarining atrofiyasi oqibatida qarilikdagi A. kelib chikadi. Tuta A. ham bor. Taʼm bi-lishda hidlovning ahamiyati katta, shuning uchun A.da taʼm bilish sezgisi ham juda pasayadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arab pishlogʻi** (arabcha: ) — ***Jibne Arabiya*** nomi bilan ham tanilgan, butun Yaqin Sharqda keng tarqalgan yumshoq oq pishloq. Bu ayniqsa Misr va Fors koʻrfazi davlatlarida mashhur. Pishloq fetaga oʻxshash yumshoq taʼmga ega, ammo shoʻrligi past. Kelib chiqishi Isroil va Yaqin Sharqqa taqaladi. Badaviylar uni birinchi boʻlib echki yoki qoʻy sutidan tayyorlashgan, hozir sigir sutidan ham foydalaniladi.

Turlari
-------

*Birlashgan* Arab Amirliklarida *jibne arabiye* — sigir sutidan tayyorlangan yarim qattiq pishloqdir. Pishloq qattiq, ochiq tuzilishga ega va uning taʼmi juda mayin. U oʻzi ham, turli sabzavotlar va tuzlangan zaytun bilan birgalikda ham isteʼmol qilinadi. *Jibne Arabiyaga,* koʻpincha, tuxum qoʻshib tovada qovuriladi.

Taom sifatida qoʻllanilishi
---------------------------

*Jibne arabiye* ovqat pishirishda yoki oddiygina oshxona pishlogʻi sifatida ishlatiladi. Bundan tashqari, knafe kabi pishloq solinadigan pishiriqlarning tarkibiy qismidir.

Yana qarang
-----------

* Shanklish
* Feta
* Nabulsiy

Manbalar
--------

1. ↑  „Jibneh Arabieh - Cheese.com". *cheese.com*. 2-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2021-yil.
2. ↑  „Jibneh Arabieh | Local Cheese From United Arab Emirates". *www.tasteatlas.com*. 6-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „Galilee Dairy Uses 13th Century Recipe to Make Labane and Jibni". *Haaretz*. Qaraldi: 2-noyabr 2021-yil.
**Anormal psixologiya jurnali** (*Journal of Abnormal Psychology*) - bu psixopatologiya, g'ayritabiiy psixologiya, g'ayritabiiy his-tuyg'ular haqida tadqiqot loyihalariga yo'naltirilgan ilmiy jurnal. Ushbu jurnal Jurnal 110 yildan ortiq vaqtdan beri nashr etilmoqda shuningdek psixopatologiya va g'ayritabiiy psixologiya bo'yicha eng yaxshi jurnal hisoblanadi.

Nomlanishi
----------

"G'ayritabiiy psixologiya jurnali" 1906-yil aprel oyida chop etilishini boshladi,so'ng 1921-yilda "**Anormal psixologiya va ijtimoiy psixologiya jurnali** "( *Journal of anormal psixologiya va ijtimoiy psixologiya* ) deb o'zgartirildi va 1925-yilda "**Anormal** **psixologiya va ijtimoiy psixologiya jurnali"**( *G'ayritabiiy va ijtimoiy psixologiya jurnali* ) nomini soddalashtirdi.**1965-yilgacha 40 yil davomida ishlatilgan, keyin u asl "** *Anormal* psixologiya jurnali" ga qayta o'zgartirilgan.  2022-yilda *Psixopatologiya* **va Klinik fanlar** jurnali deb nomlanadi.

Havolalar
---------

1. ↑  „Journal of Abnormal Psychology".  American Psychological Association (10-yanvar 2013-yil). 16-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2013-yil.
2. ↑  „APA Journal of Abnormal Psychology".  亞萊恩國際大學 (10-yanvar 2013-yil). 22-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2013-yil.
3. ↑  „The Online Books Page".  University of Pennsylvania (10-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 10-yanvar 2013-yil.
4. ↑  MacDonald, Angus W.; Goodman, Sherryl H.; Watson, David (2021-02-22). "The Journal of Psychopathology and Clinical Science Is the Future of the Journal of Abnormal Psychology: An Editorial". *Journal of Abnormal Psychology* (American Psychological Association) **130** (1): 1–2. doi:10.1037/abn0000665. PMID 33444041.. Qaraldi: 2021-02-22. Anormal psixologiya jurnali]]
**Anov madaniyati** — Ashxo-bod yaqinidagi Anov qishlogʻi atrofida joylashgan ilk eneolit va soʻnggi jez davrlariga oid qadimgi dehqonchilik manzilgohlari va shahar harobalari. Eneolit va jez davri manzilgohlari saqlanib qolgan shimoliy va jan. Anov te-paliklari ayniqsa dunyoga mashhur. Anov madaniyati ni dastlab amerikalik geolog R. Pompel-li va angliyalik arxeolog Shmidt tekshir-gan. Anov madaniyati qatlamlaridan xom gʻishtdan qurilgan binolar qoldiqlari, turli mis buyum va zeb-ziynatlar, tosh yorgʻuchoqlar, sirtiga rang-barang naqshlar ishlangan sopol idishlar hamda jamiki borliqni vujudga keltiruvchi qudrat timsoli hisoblangan ayol haykalchalari topil-gan. Arxeologik qazishlar va aerofoto-suratlar eneolit davridayoq Oʻrta Osiyo hududida eng ilk sugʻorish inshootlari barpo boʻlganligini koʻrsatadi. Eneo-litdan jez davriga oʻtish bosqichida so-pol buyumlarga naqsh ishlash bilan birga inson va hayvonlar shaklini ham chizish keng tus olgan. Anov madaniyati yodgorliklarini boshqa mintaqa topilmalari bilan qiyosiy oʻrganilishi natijasida jez davrida, mil. av. 3-2 ming yillik oxirida Oʻrta Osiyo janubida ilk shahar madaniyati, qadimgi Sharq tipidagi mahalliy madaniyat vu-judga kelgan deb hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cheung Wing-sing** (1897 — 1960) Wing Chun ustasi Ip Manning rafiqasi edi.

Biografiya
----------

Cheungning tugʻilishi va bolalik hayoti haqida juda kam narsa maʼlum, faqat u Qing sulolasi rasmiysi Zhang Yinhuan 張蔭桓 qarindoshi boʻlgan. (1837-1900), u 1898-yilda Yuz kunlik islohot harakatida qatnashgan va u Foshanda oʻqimishli ota-onada tugʻilgan.

1916-yilda u Foshanda 葉準 Yip Manga turmushga chiqdi va ularning toʻrt farzandi bor edi: oʻgʻillari Yip Chun va Yip Ching (葉正) va qizlari Yip Nga-sum (葉雅心) va Yip Nga-vun (葉雅媛).

O‘g‘li Yip Chunning so‘zlariga ko‘ra, u bilan Yip hech qachon janjallashmagan. Cheungning oʻzi erini tantanali, qoʻllab-quvvatlovchi va bagʻrikeng boʻlgan anʼanaviy xitoylik ayol edi.

Fuqarolar urushidagi kommunistik gʻalabadan soʻng, Cheung, uning eri Yip va ularning katta qizi Nga-sum 1950-yilda Foshandan Gonkongga ketishdi. Makao orqali Gonkongga yetib borganlaridan koʻp oʻtmay, Cheung va uning oʻgʻli oʻzlarining shaxsiy guvohnomalarini olish uchun Foshanga qaytib kelishdi. Biroq, Xitoy va Gonkong oʻrtasidagi chegaralar 1951-yilda yopilgan va Cheung turmush oʻrtogʻidan butunlay ajralgan. Gonkongga borolmadi, u 1960-yilda saraton kasalligidan vafot etgan Foshanda qoldi, farzandlari esa 1960-yillarda Gonkongda otalari bilan uchrashishdi.

Qizlari oxir-oqibat turmushga chiqadilar; biri Ng familiyasi boʻlgan eriga (伍), boshqasi Ng familiyasi bilan eriga (吳), lekin boshqa talaffuz bilan.

Ommaviy madaniyatda
-------------------

U birinchi marta *Ip Man* film seriyasining birinchi uchta qismida tasvirlangan — *Ip Man* (2008), *Ip Man 2* (2010) va *Ip Man 3* (2015) — Lynn Hung tomonidan.

2010-yilda *"The Legend is Born (Afsona tugʻildi): Ip Man*" filmida u Huang Yi tomonidan tasvirlangan.

2013-yilgi *"Grandmaster"* filmida u Song Hye Kyo tomonidan tasvirlangan.

2013-yilgi *Ip Man* teleserialida u Han Xue tomonidan tasvirlangan.

2013-yilgi *Ip Man: The Final Fight*" filmida u Anita Yuen tomonidan tasvirlangan.

2019-yilgi „*Ip Man: Kung Fu Master*" filmida u Chang Qinyuan tomonidan tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „明報讀書網 - 好書共賞::焦點話題". *reading.mingpao.com*. 3-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „娛樂話題/批《葉問2》背離事實 葉準：母親處處遷就父親｜電影焦點｜中時娛樂｜中時電子報" (18-dekabr 2013-yil). 18-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2019-yil.
3. ↑  „Ip Man (2008)".
**Jagʻ** — 1) hayvonlarda oziqni tutib turish va maydalash funksiyasini bajaradigan aʼzo. Boʻgʻimoyoqlilarda J. funksiyasini shaklan oʻzgargan bosh oʻsimtalari: oyoqjagʻlar, mandibulalar, maksillalar, xemitseralar, pedipalpalar (oyoqpaypaslagichlar) bajaradi. 2) Jagʻogʻizli hayvonlar va odamda — yuz skeletining bir qismi. J. evolyusiya jarayonida dastlab baliqlarda hosil boʻlgan. Togʻayli baliqlarning togʻaydan iborat birlamchi J.i plakoid tangachalardan vujudga keladi. Suyakli balikdar, suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar hamda qushlarda yuqori va pastki J.ning keyingi qismida ikkilamchi J. hosil boʻladi. Suyakli baliqlardan boshlab yuqori J. ikkilamchi hisoblanadi. Birlamchi yuqori J. bosh skeletining tanglay qismiga siljiydi; sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilarda tishlarini yoʻqotadi. Ayrim hayvonlar J.ida tishlar boʻlmaydi; ular oʻrniga muguz tumshuq hosil boʻladi (qushlar). Odamda yuz skeletidagi eng yirik suyak. Yuqori va pastki J.larga boʻlinadi. Yuqori J.ning alveolyar oʻsigʻida va pastki J. tanasining tepa qirralarida tishlar turadigan katakchalar bor. Yuqori J. (bir juft) murakkab tuzilgan burun, koʻz kosasi va ogʻiz boʻshliqlarini hosil qilishda faol qatnashadi. Uning tanasi va 4 ta oʻsigʻi bor, chakka osti va qanottanglay chuqurlarining tuzilishida ishtirok etib, yuzning hamma suyaklari bilan birlashadi.

Pastki J. (toq) — juda qattiq va yoʻgʻon suyak. U chakka suyagi bilan boʻgʻim tuzib birlashadi, ogʻizni ochib-yumish va yon tomonga harakat shu boʻgʻimda bajariladi. Pastki J. suyagi bagʻrida kanal boʻlib, undan tomir va nervlar oʻtadi. Yuqori J. kasalliklaridan gaymorit, pastki J.da esa osteomiyelit va suyak sinishi koʻproq uchraydi (yana q. Tish).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Allellar koʻpligi** (nem Allele multiple) — bir xromosoma lokusidagi bitta gendan mutatsiya natijasida vujudga kelgan allellar guruhi. Allellar koʻpligi organizmning muayyan xususiyatlarini belgilab beradi. Allellar koʻpligi ni ifodalovchi belgilar quyidagilardan iborat: 1) doimo muayyan genlar bilan bogʻlangan boʻlishi, yaʼni ular bilan genlar oʻrtasidagi krossingoverning har doim bir xilda turishi takrorlanadi; 2) ikkita allel birga zigotada duch kelganida ham ular bilan bogʻliq boʻlgan irsiy effekt kuchaymasligi, yaʼni allel taʼsirining oʻrtacha boʻlishi; 3) birinchi boʻgʻin gametalarida ularning ajralib ketishi, yaʼni bir genning ikki allelini egallagan geterozigotadan allellarning boʻlinayotgan gametalarga borishi. Mutatsiya natijasida oʻzgargan genlarning maʼlum bir allellar guruhiga mansubligi quyidagi hollarda maʼlum boʻladi: a) oʻzgargan genlardan kelib chiqqan feno-tiplar oʻxshash boʻlganida; b) oʻzgargan genning bir juft allelini egallagan geterozigota fenotipi ikki alleldan biriga oʻxshaganda yoki oʻrtacha boʻlganda; v) struktura jihatidan mustahkam tuzilish bilan bogʻliq boʻlmagan allellar turli gametalar boʻyicha boʻlinib turganda. Genotipik muhit Allellar koʻpligi faoliyatiga kuchli taʼsir qiladi. Bu taʼsir baʼzi bir allellar faoliyatiga xos boʻlishi ham mumkin. Allellar koʻpligi guruhida dominantlik da-rajasi mutatsiyaning chekka resessiv tipidan boshlab ortib boradi; boshqa guruhlarda dominantlik turlicha roʻy be-radi. Shu sababdan har bir gomozigotali va geterozigotali genotip boshqa feno-tipni belgilashi ham mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dadli Park -** Janubiy Avstraliyaning Adelaida shahri chekka qismi bo'lib, CBDdan taxminan 3 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan. Shahar chekkasi Regency Road (shimolda), Simpson prospekti (janubiy), Adelaida-Gawler temir yo'l liniyasi (sharqda) va to'g'ridan-to'g'ri shimoli-janubiy Xarrison yo'li - Simpson prospekti chorrahasidan Regency Road (g'arbiy)gacha bo'lgan yo'l bilan chegaradosh.

Dadli Park qabristoni Simpson avenyusi va Exeter terasining burchagida, shahar atrofida joylashgan.

Tarix
-----

Yigirmanchi asrning oxiriga kelib, Dadli Park hududi **Islington** nomi bilan tanilgan. Bu nom hozirgi Islington temir yo'l stantsiyasi bo'lib saqlanib qolgan va 1881-yildan 1966-yilgacha Islington kanalizatsiya fermasi (hozirgi Regency Park ) uchun ishlatilgan.

1909-yil oktyabr oyida Dadli Park bo'linmasi yaratildi va 1908-yildan 1911-yilgacha Avstraliya general-gubernatori bo'lgan va o'sha yilning boshida Janubiy Avstraliyaga tashrif buyurgan Dadlining 2-grafi Uilyam Humble Uord sharafiga nomlangan.

1940-yilda Becker Pty. Ltd. tomonidan Dadli bog'idagi Pim ko'chasida 40 akr (16 ga) maydonda kofein, teobromin va boshqa dorilar ishlab chiqarish uchun yangi zavod tashkil etildi. Bu zarurat bo'lib qoldi, chunki kofeinning asosiy global manbai Ikkinchi Jahon urushi boshida Germaniya tomonidan bosib olingan Niderlandiya, kofein ishlab chiqarish uchun esa asosiy xom ashyo Avstraliyaning boshqa shtatlaridan olib kelingan kakao chiqindilari edi. Zavod barpo etilayotganda, shtat hukumati yangi avtomobil va temir yo'l kesishmasini qurishda yordam berdi va shahar kanalizatsiyasini hududga uzaytirdi. 1942-yilda kimyoviy zavodda sodir bo'lgan portlash ikki ishchining o'limiga olib keldi. Ushbu zavodning eng mashhur mahsuloti Bex Powders edi. Zavod va ma'muriyat binosining jabhasi mahalliy meros muhofazasiga ega.

Hukumat
-------

Dadli Park Port Adelaida Enfildning mahalliy hukumat hududida Kroydon shtat saylov okrugi va Adelaida federal bo'limida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *2003 Adelaide Street Directory, 41st Edition*. UBD (A Division of Universal Press Pty Ltd), 2003. ISBN 0-7319-1441-4.
2. ↑  *Manning.* „Place Names of South Australia – D, Dudley Park".  State Library of South Australia. Qaraldi: 3-dekabr 2015-yil.
3. 1 2  „Search result for "Dudley Park" (SUB) (Record id no. SA0020937)".  Land Services, Department of Planning, Transport and Infrastructure. 12-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2015-yil.
4. ↑  „NEW INDUSTRY IN ADELAIDE". *The Advertiser* (15-iyul 1944-yil), s. 4. Qaraldi: 26-yanvar 2018-yil.
5. ↑  „NEW CHEMICAL WORKS TO PRODUCE SOON". *The News* (3-oktabr 1940-yil), s. 12. Qaraldi: 25-yanvar 2018-yil.
6. ↑  „Visiting Businessman Says.. Important Drugs to Be Made in Australia". *Sunday Times (Perth)* (19-yanvar 1941-yil), s. 3. Qaraldi: 25-yanvar 2018-yil.
7. ↑  „Funeral of Explosion Victims". *The News* (20-aprel 1942-yil), s. 6. Qaraldi: 26-yanvar 2018-yil.
8. ↑  „Factory & Administration building (formerly Beckers)". *SA Heritage Places Database*.  Government of South Australia (4-may 2000-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2019-yil.
**Gretsiya — Litva munosabatlari.** Gretsiya va Litva oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar boʻlib, har ikki davlat Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti, Yevropa Ittifoqi va NATOning toʻlaqonli aʼzosi hisoblanadi.

Tarixi
------

Gretsiya 1922-yilda Litva davlatini tan oldi va ikki davlat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar faqat 1992-yilda tiklandi. Gretsiya Boltiqboʻyi davlatlarining SSSR tomonidan qoʻshib olinishini rasman tan olmadi. Litvada 1997-yildan beri Afinada elchixonasi va Salonikida faxriy konsulligi faoliyat ko‘rsatmoqda, Gretsiya esa faqat 2005-yildan beri Vilnyusda o‘z elchixonasiga ega sanaladi.

Ikki tomonlama shartnomalar
---------------------------

Ikki davlat quyidagi qator shartnomalarga hisoblanadi.

Investitsiyalarni himoya qilish shartnomasi ikkala mamlakatda oʻzaro kapital ayirboshlash evaziga yoʻlga qoʻyilgan eng yirik kelishuv shartnomalardan biri sanaladi.

Madaniy, turizm, iqtisodiy, sanoat va texnologik hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim boʻlib ikkala mamlakat oʻrtasidagi viza rejimi shuningdek savdo aloqalarda muhim sanalagan.

Avtomobil va dengiz transporti boʻyicha shartnoma tovar mahsulotlar ekport import aloqalari uchun muhim hisoblangan.

Oʻzaro vizani bekor qilish toʻgʻrisidagi bitim boʻlib asosan Gretsiya va Litva fuqorolari oʻzaro erkin harakat qilish uchun moʻljallangan bitim sanaladi.

Shaxslarni readmissiya qilish toʻgʻrisidagi shartnoma va maxfiy maʼlumotlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi shartnomalar amalga oshirilga.

Savdo
-----

2020-yilda Gretsiya va Litva oʻrtasidagi savdo aylanmasi 98 million yevroga yetdi va Gretsiya Litvaning 42-yirik savdo hamkor mamlakati sanaladi. Savdo balansida Gretsiyadan Litvaga eksport ustunlik qiladi. Importning oʻzi esa 45,2 million yevroni tashkil etadi, eng katta importi oziq-ovqat mahsulotlari va yongʻoqlar (19%), efir moylari (7%), reaktorlar, qozonlar va ularning qismlari (6%) tamaki va uning oʻrnini bosuvchi mahsulotlar (5%) egallagan.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Gretsiya Litvada oʻz manfaatlarini Vilnyusdagi elchixonasi orqali himoya qiladi.
* Litva Gretsiyadagi manfaatlarini Afinadagi elchixonasi hamda Saloniki va Irakliondagi ikkita faxriy konsulliklari orqali ifodalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Литвы. Соглашения с Грецией" (lt). 27-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Греция." (lt). 18-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Посольство Литвы в Афинах" (lt). 23-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.
**Kreatsionizm** (lotincha: *kreatio* - yaratish) — turlarning oʻzgarmasligi, organizmlarning muayyan maqsadda xilma-xil qilib yaratilganligi toʻgʻrisidagi gʻayriilmiy taʼlimot. Kreatsionizm tarafdorlari fikricha, turlarning tashqi yoki ichki omillar taʼsirida oʻzgarishi cheklangan; ular yaratuvchi tomonidan qancha yaratilgan boʻlsa, shuncha saqlanib qolgan. Kreatsionizm taʼlimotini paleontologiya asoschisi Georges Cuvier, oʻsimlik va hayvonlar sistematikasini ishlab chiqqan olim Karl Linney kabi olimlar ham quvvatlashgan. Kreatsionizm tarafdorlari qadimgi geologik davrdagi va hozirgi turlar oʻrtasidagi farqni tushuntirish uchun halokatlar gʻoyasini ilgari surgan. Bu taʼlimot asoschisi Cuvier fikricha, Yer yuzidagi oʻsimlik va hayvonlar bir necha marta qirilib ketib, qaytadan vujudga kelgan va har gal avvalgisiga nisbatan murakkabroq formalar paydo boʻlgan. Charles Darwin evolutsion taʼlimoti yaratilgandan soʻng kreatsionizm oʻz mavqeini yoʻqotdi. Darwindan keyingi davrda evolutsiya kechishini isbotlovchi dalillar topilganidan soʻng ayrim kreatsionizm tarafdorlari oʻz dunyoqarashini oʻzgartirishga majbur boʻlishdi va teistik evolutsiya degan taʼlimot yaratishdi. Teistik evolutsiya tarafdorlari turlarning oʻzgarishi va odamning paydo boʻlishi toʻgʻrisidagi evolutsion vazariyani inkor qilishmaydi, lekin insonga aql-idrok va ruhiy faoliyatni yaratganning oʻzi bergan deb tushuntirishadi. „Ilmiy kreatsionizm" tarafdorlari (asosan, AQShda) evolutsion taʼlimotni organik dunyoning mavjudligi toʻgʻrisidagi ashyoviy dalillarga ega boʻlmagan tushunchalardan biri sifatida diniy dunyoqarashlar bilan bir qatorga qoʻyishga harakat qilishmoqda.

Yana qarang
-----------

* Darvinizm
* Lamarkizm

Manbalar
--------

1. ↑  „Statements from Scientific and Scholarly Organizations".  National Center for Science Education. Qaraldi: 28-avgust 2008-yil.
2. ↑  *Greg Neyman.* „Theistic Evolution".  Answers in Creation (2011). 24-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2012-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-24).
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gretsiya — Kanada munosabatlari** Gretsiya va Kanada oʻrtasidagi ikki tomonlama tashqi aloqalardir. Har ikki davlat 1942-yilda birinchi marta elchi almashgan. Davlatlar BMT, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti, NATO ga aʼzo. Gretsiyaning Ottavada elchixonasi, shuningdek Monreal, Toronto va Vankuverda 3 ta bosh konsullik bor. Kanadaning Afinada konsullik boʻlimiga ega elchixonasi, shuningdek Salonikidagi faxriy konsulligi bor. Kanadada katta yunon jamiyati mavjud.

Tarixi
------

Kanadaga yunon immigratsiyasi 1843-yilda yunon muhojirlari Monrealga kelib joylasha boshlaganida boshlangan. 1941-yilga kelib Kanadada 5000 dan ortiq yunon muhojirlari istiqomat qilishgan. Ikkinchi jahon urushi paytida ikkala xalq ham Italiya kampaniyasi paytida yonma-yon kurashgan. 1942-yilda Kanada Gretsiya hukumati bilan diplomatik aloqalar oʻrnatgan. Oradan koʻp oʻtmay, har ikki davlat bir-birining poytaxtlarida mos ravishda diplomatik vakolatxonalarini ochdilar.

Bugungi kunda 243 000 dan ortiq kanadaliklar yunon kelib chiqishiga daʼvo qilmoqda. [4] 2012-yilda har ikki xalq oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 70 yilligini nishonladi.

Ikki tomonlama shartnomalar va bitimlar roʻyxati
------------------------------------------------

 Saskatoon, Kanadadagi yunon uygʻonish arxitekturasi
Yuk tashish kompaniyalarini soliqqa tortish toʻgʻrisidagi shartnoma (1929)

Ijtimoiy himoya shartnomasi (1981)

Rejalashtirilgan havo qatnovi shartnomasi (1987)

Qayta koʻrib chiqilgan rejalashtirilgan havo qatnovi shartnomasi

Ikki tomonlama soliq shartnomasi

 Rojdestvoda Toronto yunon kvartali

Savdo aloqalari
---------------

Gretsiya Kanadaga konserva, alyuminiy, yogʻlar, oʻgʻitlar eksport qiladi. Kanadaning Gretsiyaga asosiy eksporti qogʻoz, moʻyna, asbob-uskunalar, sabzavotlar, aviatsiya mahsulotlari va farmatsevtika. 1996-yilda Kanada va Gretsiyada faoliyat yurituvchi kanada kompaniyalari bilan ishlovchi yunon biznes vakillari Gretsiya Kanada Savdo-sanoat palatasini tuzdilar. Palataning vazifasi savdo, moliya xizmat koʻrsatish va investitsiyalar sohalarida ikki mamlakat oʻrtasidagi ishbilarmonlik aloqalarini rivojlantirishga koʻmaklashishdan iborat. .

2011-yilda Gretsiya va Kanada oʻrtasidagi oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi 256,3 million dollarga yetdi. Asosan oziq-ovqat mahsulotlari, yogʻlar (qayta ishlanmagan), shuningdek, temir va poʻlatdan iborat boʻlgan Gretsiya eksporti 2011-yilda 168,2 million AQSh dollarini tashkil etdi. Kanadaning Gretsiyaga eksporti 88,1 million AQSh dollariga yetgan, bunda asosan moʻyna, sabzavotlar va farmatsevtika mahsulotlari asosiy oʻrinni egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Historica Canada: Greeks
2. ↑  70th anniversary of Greek-Canadian diplomatic relations
3. ↑  „Canada-Greece Relations". 17-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-aprel 2017-yil.
**Aqliy tarbiya** — shaxsning har tomonlama taraqqiyoti, uni turmush va mehnatga tayyorlashning muhim tarkibiy qismi. Aqliy tarbiya bilimlarni toʻplash, biror narsani tahlil va sintez qilish, narsa va hodisalarni taqqoslash hamda tasnif-lash, umumlashtirish, mavhumlashtirish, ularni bir tizimga solishni nazarda tutadi. Aqliy tarbiya vazifasi intellektu-al koʻnikmalar, yaʼni har qanday fanni oʻrganishda qoʻllaniladigan umumiy oʻquv 854koʻnikmalari -oʻqish, tinglash, oʻz fi-krini ogʻzaki bayon etish, yozish, manba bilan ishlash, mustaqil ishlash malakalarini shuningdek biror fanni egallash boʻyicha zarur boʻlgan maxsus koʻnikmalar (chizma, haritalarni oʻqiy bilish, ularning na-tijalarini chiqara olish)ni egallashdan iborat. Ilmiy dunyoqarashni shakllanti-rish, yaʼni bolalarga olam ilmiy manza-rasi, tabiat va jamiyat taraqqiyotining asosiy qonunlarini tushuntirish ham Aqliy tarbiyaning muhim vazifasidan biridir. Bunda bolalar hayotining dastlabki yilidayoq atrofni oʻrab turgan barcha narsalar bilan tanishtirib borish muhim ahamiyatga ega. Aqliy tarbiya taʼlim, oʻyin, mehnat jarayonida, hayotiy vaziyatlarni hal etish, kattalar va tengdoshlar bilan boʻlgan muloqotda, ommaviy axborot vositalari orqali olinadigan axborotlarni qabul qilish va oʻzlashtirishda roʻy beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"KRAYSLER-DAYMLER" - avtomobil ishlab chiqaradigan eng yirik korporatsiya. 1998-yil AQSH va Germaniya hukumatlarining roziligi bilan AQShning "Kraysler" va Germaniyaning eng yirik industrial guruhi boʻlgan "DaymlerBens" kompaniyasining qoʻshilishidan paydo boʻldi. AQShda, Michigan shtatining Auburn Xilles shahrida joylashgan. Korporatsiyaning yillik tovar aylanmasi 162 mlrd. yevroni tashkil qildi. Korporatsiya xodimlarining soni 500 ming vafardan ortiq. Uning tarkibiga jahonning 200 mamlakatida tashqil qilingan ishlab chiqarish korxonalari, avtomobillarni yigʻadigan, ularga servis xizmatlari koʻrsatadigan firmalar, kompaniyalar kiradi (2000). Korporatsiya tarkibiga kiruvchi Germaniyaning "MersedesBens" va "Daymler-Bens" kompaniyalari jahon avtomobil sanoatining yetakchi, zavonaviy texnika va texnologiya bilan jixrzlangan avtomobillar chiqaradigan kompaniyalaridan hisoblanadi. Bu kompaniyalarning faoliyat boshlaganiga 100 yildan oshib ketgan.

Korporatsiya sotilgan avtomobillarning hajmi boʻyicha AKShda "Jeneral Motors" va "Ford Motors" kompaniyalaridan keyin 3-oʻrinni egallaydi (2002). Yaponiya "Mitsubisi korporeyshn" kompaniyasining 37%, Janubiy Koreya "Xunday" kompaniyasining 11 % aksiyalariga egalik qiladi (2002) va Yevropa, Amerika va Osiyo avtomobil bozorlarini qoʻliga olish uchun puxta zamin yaratgan.

Sadir Salimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mytkiv** ( ukraincha: *Митків*  ; rumincha: *Mitcău* ) — Ukrainadagi kommuna ( selsovet ), Chernovtsi viloyati, Chernovtsi tumanidagi kommuna. U Ukrainaning hududiy bo'linmalaridan biri bo'lgan Vikno qishloq xo'jaligiga tegishli.

2020-yil 18-iyulgacha Mytkov Zastavna tumaniga tegishli bo'lgan. Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida 2020-yil iyul oyida ushbu tuman tugatilib, Chernovtsi viloyatining tumanlari soni 3 taga qisqargan. Zastavna tumani hududi Chernovtsi tumaniga birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Викнянская громада" (Russian).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
Andoza:Zastavna RaionKoordinatalari: 48°36′18″N 26°00′32″E﻿ / ﻿48.60500°N 26.00889°E﻿ / 48.60500; 26.00889GOKoordinatalari: 48°36′18″N 26°00′32″E﻿ / ﻿48.60500°N 26.00889°E﻿ / 48.60500; 26.00889GO
**Diplomatik immunitet** - chet el diplomatik vakillariga, maxsus missiyalarga, davlatlarning xalqaro x,ukumatlararo tashkilotlardagi vakilliklariga, ularning rahbarlari va xodimlariga beriladigan huquq va imtiyozlar majmui. D.i. chet el dip-lomatlari (elchi, elchixona kotiblari, attashe va b.) va ular egallagan binolarning daxlsizligi, mahalliy sud tomonidan sud qilinmasligi, oʻz hukumati bilan yashirin aloqa qilish huquqi va h.k.dan iborat. Diplomatik vakilni maʼmuriy va sud yoʻli bilan qamashga, uning shu mamlakat fuqarolari yoki ajnabiylar tomonidan haqoratlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Vakolatxona binosi, undagi ashyolar, vakillarning turar joyi, mulki daxlsiz boʻlib, ular joylashgan binolar davlat muhofazasiga olinadi. Diplomat sud immuniteti huquqiga ham ega. Diplomatik vakillar gʻayriqonuniy xatti-harakati uchun javobgarlikka tortilmasdan, balki xalqaro diplomatik tartib asosida uni vakil etib yuborgan davlat tomonidan chaqirib olinadi. Shuningdek, ular soliklardan ozod qilinadi, bojxona imtiyozlariga ega. D.i.ga ega shaxslar oʻzlari yashab turgan davlat qonunlarini hur-mat qilishga majbur, bu qonunlarni buzgan holda nomaqbul shaxs deb eʼlon qilinishi mumkin. Diplomatik munosabatlar xaqidagi 1961-yil Vena konvensiyasi, Konsullik munosabatlari haqidagi 1963-yil Vena konvensiyasi, BMT Bosh Assambleyasining Xalqaro himoyadan foydalanuvchi shaxslarga, jumladan diplomatik agentlarga qarshi qaratilgan jinoyatlar oldini olish va ular uchun jazolash toʻgʻrisidagi 1973-yil konvensiyasi va b. hujjatlarda D.i. tartib-qoidalari belgilangan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Braziliya portugal tili** (Português do Brasil, Portugalcha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[poɾtʊˈɡez dʊ bɾaˈziw]]] yoki português brasileiro, Portugalcha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[poɾtʊˈɡez bɾaziˈlejɾʊ]]] — eng koʻp soʻzlashadigan portugal tilidagi lahjalar toʻplami. Bu tilda Braziliyaning deyarli barcha 200 million aholisi so'zlashadi va hozirda boshqa mamlakatlarga hijrat qilgan ikki millionga yaqin braziliyalikdan iborat butun braziliyalik diaspora tomonidan keng tarqalgan.

Braziliya portugal tili, ayniqsa, fonologiya va prosodiyada, Portugaliya va portugal tilida so'zlashuvchi Afrika mamlakatlaridagi dialektlardan sezilarli darajada farq qiladi. Ushbu so'nggi mamlakatlarda til zamonaviy Evropa portugal tili bilan yaqinroq munosabatda bo'ladi, chunki qisman ularda Portugal mustamlakachilik hukmronligi Braziliyaga qaraganda yaqinda tugadi. Og'zaki navlar o'rtasidagi farqlarga qaramay, Braziliya portugal va Evropa portugal tillari rasmiy yozuvda bir oz farq qiladi (ko'p jihatdan Amerika va Britaniya inglizlari o'rtasidagi farqlarga o'xshash).

Til kodi
--------

`pt` portugal tilining ISO standarti bilan belgilangan til kodidir (qarang: ISO 639-1 va ISO 3166-1 alpha-2). Og'zaki yoki yozma Braziliya portugal tili uchun ISO kodi yo'q.

`bzs` ISO standarti tomonidan belgilangan Braziliya imo-ishora tilining til kodi (qarang ISO 639-3).

`pt-BR` Braziliya portugal tili uchun Internet standartlari bilan belgilangan til kodi.

Manbalar
--------

1. ↑  „IBGE divulga as estimativas populacionais dos municípios em 2011".  Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Qaraldi: 31-avgust 2011-yil.
2. ↑  Languages of Brazil - Ethnologue (ISO-3 codes)

  

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Protorenessans** (yun. protos - bi-rinchi, frans. Renaissance — uygʻonish) — Uygʻonish davri sanʼatiga zamin yaratgan Italiya madaniyatining ilk bosqichi (13—14-asr boshlari). "P." atamasi shveysariyalik tarixchi Ya. Burkhard tomonidan ilk bor qoʻllanilgan. P. erkin shaharlarning jadal rivojlanib kengayishi, ishlab chikaruvchi kuchlar va savdosotiqning oʻsishi bilan bogʻliq. Sanoat va madaniyat gurkirab taraqqiy eta boshladi, dunyoviy fanlarga qiziqish va antik merosga eʼti-bor ortdi. Bu oʻzgarishlar Florensiya, Piza, Siyena, Genuya, Milanda, ayniqsa, Venetsiyada juda sezilarli boʻldi. Yangi davr sanʼatining ilk belgilari adabiyot (Dante, Petrarka, Bokachcho), meʼmorlik (Arnolfo di Kambio va boshqalar), xaykaltaroshlik (N. Pizano va boshqalar), rassomlik (P. Kavallini, Jotto) sanʼa-tida namoyon boʻla boshladi. Jumladan, Kavallini gotika shakllariga xotir-jamlik va muvozanat kiritsa, Jotto di-niy mavzularni hayotiy aks ettira boshladi, fazoviy kenglikni oʻzlashtirib tasvirlanuvchilarning salobatli va ulugʻvor qiyofalarini yaratdi, insoniy munosabatlar — xudbinlik va olijanoblikni ishonarli aks ettirdi (Jottoning Paduyadagi del Arena kapellasiga ishlagan devoriy rasmi, 1303—1305).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dila** (pushtucha: *ډيله ولسوالۍ*) — Afgʻonistonning Paktika viloyatidagi tuman. Tumanda Ghilji pashtunlarining Sulaymonxel qabilasi mavjud.

2019-yilda tuman aholisi 47 023 kishini tashkil qilgan. Maydoni 600 km2 ga yaqin. Tuman markazi Dila qishlogʻi boʻlib, unda bir necha yuz oila istiqomat qiladi. Hududda yana bir qancha kichik qishloqlar mavjud. Ularda 3-50 oila yashaydi. Kuchi koʻchmanchilari oʻz oilalari, echki, qoʻy va tuya podalari bilan hudud boʻylab koʻchib oʻtadilar. Hududda hukmron qabilalar qatoriga Sulaymon Xel, Sulton Xel, Jalolzay va koʻp sonli qabilalar kiradi. Subgubernator (tuman rahbari) Habibulla, politsiya boshligʻi esa Iyd Gul. Ammo Iyd Gul keyinchalik Doa China tumanidaga oʻtkazilgan. Agar yigʻinlar yetarlicha katta boʻlsa, mahalliy shoʻro 100 dan ortiq oqsoqollarni jalb qilishi mumkin. Ammo shoʻro odatda 30 ga yaqin oqsoqollarni jalb qiladi.

Hududda Vazakhva va Navadan HWY 1gacha boʻlgan bir nechta yoʻnalish mavjud. Ulardan koʻpincha giyohvand moddalar savdosi va isyonchilar harakatida foydalanishadi.

Tumanda, asosan, pushtu tilida soʻzlashiladi. Tumanda oqsoqollik qiladigan mahalliy xalq vakillarining koʻpchiligi oʻqimagan.

Diladagi yerlarning katta qismi kimsasiz. Yoʻllar esa obodonlashtirilmagan. HWY 1 ga boradigan yoʻllarda avtomashina yoki mototsikl bilan 1-4 soat oraligʻida borish mumkin. Qolaversa, yoʻlda mashinalar juda koʻp silkinishiga ham toʻgʻri keladi. Yozda chang va biroz yomgʻir yogʻishi kuzatiladi. Ammo qishda Dilaga koʻp miqdorda qor tushadi. Bu esa qish oxirida yoki erta bahorda koʻp hududlarning loyli boʻlishiga olib keladi. Biroq bularning barchasi aprel oyining oxiridan may oyining boshigacha barham topadi. Bu yerda pashshalar va chivinlar keng tarqalgan. Dilaning shimoliy togʻ etaklari pasttekisliklarga qaraganda yashillikka boy boʻlsa-da, oʻsimliklari buta boʻlib qolmoqda. Daryosi mavsumga qarab koʻtarilib pasayadi. Shuning uchun mahalliy aholi yomgʻir mavsumida undan oʻtish uchun koʻprik boʻlishini xohlaydi. Mahalliy faunadan itlar, toshbaqalar, echkilar, qoʻylar, tuyalar, tovuqlar, ilonlar mavjud.

Bu yerda markaziy elektr tizimi yoʻq. Lekin baʼzi qishloq aholisi masjid karnaylarini va baʼzi shaxsiy turar-joylarni quvvatlantirish uchun ishlaydigan shaxsiy generatorlarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Paktika Province Tribal Map (Page 11). Naval Postgraduate School.
2. ↑  „Estimated Population of Afghanistan 2019-20".  Central Statistics Organization (18-noyabr 2019-yil). 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr 2022-yil.
**Dilatometr** (lot. dilato — kengaytiraman va ...metr) — issiqlik, bosim, elektr va magnit maydoni, ion-lovchi nurlanish va h. k. taʼsirida jism oʻlchamlarining oʻzgarishini oʻlchaydigan asbob. Jism oʻlchamlarining mutlaq oʻzgarishiga sezgirligi D.ning asosiy koʻrsatkichi hisoblanadi. D.ning optikmexanik, sigʻimli, induksion, rentgen, radiorezonans va b. xillari mavjud. Optik-mexanik D. yorugʻlik nuri yordamida jism oʻlchamining oʻzgarishini oʻlchaydi. Sigʻimli D.da jism oʻlchami oʻzgarishi bilan kondensator sigʻimi oʻzgaradi. Barcha D.lar oldindan kalibrlangan boʻladi. D. bilan suyuq yoki gazsimon moddalarning hajmiy oʻzgarishi ham aniqlanadi. D. kimyo sanoatida, texnika, fizika va b.da koʻp ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Dilatometr*** haqida turkum mavjud |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dilatant suyuqliklar** — soxta plastik suyuqliklarga oʻxshash boʻlib, ulardan tezlik gradiyenti ortganida oʻsib borishi bilan farqlanadi. Dilatant suyuqliklarning soxta plas­tik suyuqliklardan farqi shundaki, ularda m doimo 1 dan katta boʻladi. Dilatant suyuqliklar bingam va soxta plastik suyuqliklarga nisbatan kam ushraydi. Bundan tashqari, {\displaystyle \tau } va {\displaystyle {du \over dy}} oʻrtasidagi bogʻlanish vaqtga bogʻliq boʻlgan suyuqliklar ham tabiatda uchrab turadi. Ularning yopishqoqlik koeffisiyenti zoʻri­qish­ning qancha vaqt taʼsir qilganiga qarab oʻzgarib boradi. Bunday suyuqliklarga koʻpgina boʻyoqlar, sut mahsulotlarining koʻp turlari, turli smolalar misol boʻladi. Ular tiksotrop suyuqliklar, reopektant suyuqliklar va maksvell suyuqliklari deb ataluvchi gruppalarga boʻlinadi. Bu suyuqliklarning yana bir xususiyatlari shun­dan iboratki, ularning baʼzi turlari (maksvell suyuqliklari) qoʻyilgan zoʻriqish kuchi olinishi bilan avvalgi holatiga qisman qaytadi (yaʼni hozirgi zamon fanining tili bilan aytganda xotirlash xususiyatiga ega boʻladi).

Dilatant suyuqliklar siljish tezligi oshishi bilan tuyiluvchan qovushoqligi oʻsuvchan (siljishi siyraklashuvchan (masalan, yuqori-molekulyar polimerlar qorishmasi, bosmaxonaning 246 koʻpgina boʻyoqlari, qogʻoz quyqasi) va quyiltiriluvchan (masalan, kraxmal, kaliy silikati, yoyiluvchan qum, qirgʻoqning nam qumi, makkajoʻxori kraxmali va shakar qorishmasi, ikki oksidli titanning suvli suspenziyasi)) suyuqliklar;

To'liq suv bilan namlangan qum ham kengaytiruvchi material sifatida ishlaydi. Shu sababli, yomg'irdan keyin plyaj bo'ylab yurganingizda, oyoq bosgan joylarda quruq qumni kuzatishingiz mumkin (ho'llangan qum qatlami ostida quruq qum maydoni mavjud, chunki yomg'ir tomchilari, ho'l qumga urilib, ho'l qumning dilatant xususiyati tufayli chuqurlikka kira olmaydi)

Manbalar
--------

1. ↑  Latipov, K.Sh*. Gidravlika va gidravlik mashinalar*. Navoiy: Alisher Navoiy nomli nashriyot, 2014 — 23 bet. ISBN 978-9943-4168-0-2.
2. ↑  Umarov, A*. Gidravlika*. Toshkent: "O'zbekiston" nashriyoti, 2002. ISBN 5-640-01787-2.
3. ↑  Xudoynazarov, X.*. SUYUQLIK VA GAZ MEXANIKASI*. Samarqand: «Zarafshon» nashriyoti DK, 2017 — 245 bet. ISBN 978-9943-385-97-8.
4. ↑  „Youtube Wet Sand Science" (inglizcha). Qaraldi: 11-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* „Youtube Wet Sand Science" (inglizcha). Qaraldi: 11-iyun 2022-yil.