**Novosibirskda oʻrnatilgan fashizmning voyaga yetmagan asirlari uchun yodgorlik** — fashistlar Germaniyasining konslagerlarida qamoqda oʻtirgan Ulugʻ Vatan urushi bolalariga bagʻishlangan janrdagi haykaltaroshlik kompozitsiyasi. Yodgorlik Novosibirskdagi Shon-sharaf yodgorligi oldidagi bogʻda joylashgan.

Tarixi
------

Yodgorlik Novosibirsk fashistlar konslagerlarining sobiq voyaga yetmagan mahbuslari ittifoqi tashabbusi bilan shahar va mintaqaviy grantlar hisobidan yaratilgan. Yodgorlikni yaratish va uni Shon-sharaf monumenti hududiga oʻrnatish boʻyicha ishlar 2014-yilda boshlangan va toʻrt yil davom etgan. Dastlab, haykaltaroshlik kompozitsiyasini qurish Gʻalabaning 70-yilligini nishonlashgacha yakunlanishi rejalashtirilgan edi; mablagʻ yigʻish eʼlon qilingan. 2015-yilda yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi viloyat va shahar hokimiyatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va loyiha shahar va viloyat grantlari doirasida amalga oshirildi: uni yaratish uchun 1,5 million rubldan ortiq mablagʻ sarflandi, shundan 746 ming rubl Novosibirsk meriyasi, qolgan 828 ming — viloyat hukumati tomonidan ajratildi.

Yodgorlik Sankt-Peterburgda har birining ogʻirligi 70-200 kilogramm boʻlgan quyma temir va bronzadan alohida bloklarga quyilgan, soʻngra qismlarga boʻlib Novosibirskga olib kelingan va u yerda arka toʻliq payvandlangan.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasining tantanali ochilishi 2017-yil 31-may kuni, Bolalar kuni arafasida boʻlib oʻtdi. Marosimda faxriylar, maktab oʻquvchilari, Novosibirsk meri Anatoliy Lokot, shahar meriyasi va viloyat hokimiyati mutasaddilari, deputatlar ishtirok etdi. Ogʻir kasallikka qaramay, loyiha muallifi, haykaltarosh Aleksandr Bortnik ham ochilishga keldi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik arka shaklida qurilgan boʻlib, uning ustida tosh zindonlar, panjaralar, ozgʻin odamlarning zoʻrgʻa ajralib turuvchi siluetlari tasvirlarini koʻrish mumkin. Old tomonda konslager mahbuslarining och qolgan bolaning zarhallangan silueti tasvirlangan. Arkaning oʻzidan bronzadan yasalgan bolalik timsollari — futbol toʻpi, tepa va ayiq bolasi zanjirlarda osilgan.

Yodgorlik tagida yodgorlik kimga bagʻishlanganligini koʻrsatuvchi lavha, shuningdek, tungi yoritgich oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Новосибирске детям — узникам фашистских концлагерей открыли памятник". *REGNUM* (31-may 2017-yil). 8-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
2. ↑  „В Новосибирске установят памятник детям-узникам фашистских концлагерей".  ТАСС (28-yanvar 2015-yil). 27-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Арку памяти детям-узникам концлагерей открыли в Новосибирске". *Сибкрай.ru* (31-may 2017-yil). 11-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
4. ↑  *Ксения Евдокимова.* „У монумента Славы появился новый памятник". *NGS.RU* (31-may 2017-yil). 6-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
5. 1 2  *Иван Мирошников.* „В Новосибирске увековечили память детей-узников фашистских концлагерей". *KP.RU* (7-iyun 2017-yil). Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.
6. ↑  „Открытие памятника малолетним узникам фашизма в Новосибирске".  Газета «Судьба» (7-iyun 2017-yil). 28-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2020-yil.