**McKinsey & Company** – 1926-yilda Chikago universiteti professori James O. McKinsey tomonidan asos solingan, korporatsiyalar, hukumatlar va boshqa tashkilotlarga professional xizmatlarni taklif qiluvchi global boshqaruv konsalting kompaniyasi. McKinsey "Katta uchlik" boshqaruv konsalting kompaniyasining (MBB) eng qadimgi va eng kattasi boʻlib, daromadlari boʻyicha dunyodagi eng yirik uchta strategiya konsalting firmasidir. Kompaniya asosan oʻz mijozlarining moliyaviy va operatsiyalariga eʼtibor qaratadi.

Marvin Bower boshchiligida McKinsey 1940 va 1950-yillarda Yevropaga tarqaldi. 1960-yillarda McKinseyʼs Fred Gluck – Boston Consulting Groupdan Bruce Henderson, Bain & Companydagi Bill Bain va Garvard Biznes maktabi Micheal Porter bilan birgalikda – korporativ madaniyatga aylandi. McKinseyʼs John L. Neuman tomonidan 1975-yilda nashr etilgan nashrda "qoʻshimcha qiymat tahlili" biznes amaliyoti joriy etildi, bu esa oʻrta boshqaruvdagi koʻplab ish oʻrinlarini yoʻq qilgan qisqarish tendensiyasiga yordam berdi.

McKinsey ishga yollash jarayonining raqobatbardoshligi bilan mashhur va u dunyodagi eng yaxshi ish beruvchilardan biri sifatida koʻriladi. McKinsey asosan dunyoning eng yaxshi biznes maktablaridan yollaydi va ilgʻor ilmiy darajaga ega boʻlgan cheklangan miqdordagi nomzodlarni yollagan birinchi boshqaruv maslahatchilaridan biri edi (masalan, PhD, MD) va chuqur soha tajribasi, shuningdek, ishbilarmonlik va tahliliy koʻnikmalarni namoyish etganlar McKinsey *McKinsey Quarterly* biznes jurnalini nashr etadi.

Firma 2001-yilda Enronning qulashi, 2007–2008 yillardagi moliyaviy inqiroz va Janubiy Afrikada davlatni bosib olishga yordam berish kabi bir qator eʼtiborga molik janjallar bilan bogʻlangan. Shuningdek, u Purdue Pharma AQSh immigratsiya va bojxona nazorati va avtoritar rejimlar bilan aloqadorligi uchun tortishuvlarga sabab boʻldi. 2021-yil fevral oyida McKinsey OxyContin savdosini rag‘batlantirish va kattaroq opioid epidemiyasini kuchaytirishdagi roliga oid tergovlarni hal qilish uchun 600 million dollar to‘ladi.

Tarixi
------

### Erta tarixi

 James O. McKinsey (1889–1937) kompaniya asoschisi
McKinsey & Company Chikagoda Jeyms O. McKinsey & Company nomi ostida 1926-yilda Chikago universitetining buxgalteriya hisobi professori James O. McKinsey tomonidan tashkil etilgan. U bu gʻoyani Amerika Qoʻshma Shtatlari Armiya Qurolli Kuchlar Departamentida ishlayotgan paytda harbiy yetkazib beruvchilarning samarasizligiga guvoh boʻlganidan keyin oʻylab topdi. Firma oʻzini "buxgalteriya hisobi va boshqaruv firmasi" deb atadi va boshqaruv vositasi sifatida buxgalteriya hisobi tamoyillaridan foydalanish boʻyicha maslahatlar berishni boshladi. McKinseyning birinchi hamkorlari 1929-yilda yollangan Tom Kirni va 1933-yilda yollangan Marvin Bouer edi.

 Marvin Bower, zamonaviy McKinsey va uning korporativ madaniyati asoschisi
Marvin Bower 1937-yilda oʻzining advokatlik tajribasiga asoslanib, McKinseyning qadriyatlari va tamoyillarini oʻrnatgan. Firma "up or out" siyosatini ishlab chiqdi, unda koʻtarilmagan maslahatchilar ketishlari soʻraladi. 1937-yilda Bower bir qator qoidalarni oʻrnatdi: maslahatchilar mijozlar manfaatlarini McKinsey daromadlaridan ustun qoʻyishlari, mijozlar ishlarini muhokama qilmasliklari, mijozning fikriga qarshi chiqsa ham haqiqatni aytishlari va faqat shunday ishlarni bajarishlari kerak. Bower firmaning faqat bosh direktorlar bilan ishlash tamoyilini yaratdi, keyinchalik u shoʻba va boʻlinmalarning bosh direktorlarigacha kengaytirildi. U, shuningdek, McKinsey kompaniyasining faqat mijozlar bilan ishlash tamoyilini yaratdi va kompaniya uning tavsiyalariga amal qiladi. Bower firmaning tilini ham oʻrnatdi.

1937-yilda Jeyms O. McKinsey pnevmoniyadan vafot etdi. Bu 1939-yilda McKinsey, Wellington & Company kompaniyasining boʻlinishiga olib keldi. Buxgalteriya amaliyoti Scovell, Wellington & Company kompaniyasiga qaytdi, boshqaruv muhandisligi amaliyoti esa McKinsey & Company va McKinsey, Kearney & Companyga boʻlingan. Bower yangi McKinsey & Company kompaniyasiga sarmoya kiritgan va boshqaruvchi hamkor boʻlgan Skovell Vellingtonlik Guy Crockett bilan hamkorlik qilgan, Marvin Bower esa uning oʻrinbosari sifatida firma tamoyillari va strategiyasini asos solgan. Nyu-Yorkdagi ofis 1946-yilda McKinsey nomiga eksklyuziv huquqlarni sotib oldi

### Oʻsish yillari

McKinsey & Company 1940 va 50-yillarda, ayniqsa Yevropada tez rivojlandi. 1951-yilda 88 nafar va 1960-yillarda 200 dan ortiq, jumladan, 1966-yilda Londonda 37 nafar xodim bor edi Xuddi shu yili McKinsey AQShning San-Fransisko, Klivlend, Los-Anjeles va Vashington kabi yirik shaharlarida oltita, shuningdek, chet elda oltita ofisiga ega edi. Bu xorijiy idoralar, birinchi navbatda, Yevropada, masalan, London, Parij, Amsterdam, shuningdek, Melburnda edi. Bu vaqtga kelib kompaniya daromadlarining uchdan bir qismi Yevropadagi ofislaridan kelib tushgan. 1959-yilda Guy Crockett boshqaruvchi direktor lavozimini tark etdi va uning oʻrniga Marvin Bower saylandi. McKinsey kompaniyasining foydani taqsimlash, ijroiya va rejalashtirish qoʻmitalari 1951-yilda tuzilgan. Tashkilotning mijozlar bazasi Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda ayniqsa, hukumatlar, mudofaa pudratchilari, bluechip kompaniyalari va harbiy tashkilotlar orasida kengaydi. McKinsey 1956-yilda faqat McKinsey xodimlariga tegishli boʻlgan aksiyalarga ega xususiy korporatsiyaga aylandi.

2003-yilda London ofisining rahbari Ian Davis boshqaruvchi direktor lavozimiga saylandi. Davis firma shiddat bilan kengaygan davrdan keyin kompaniyaning asosiy qadriyatlariga qaytishni vaʼda qildi, baʼzi McKinsey maslahatchilari buni kompaniya merosidan voz kechish deb bilishdi. Shuningdek, 2003-yilda firma Shanxayda Osiyo-Tinch okeani mintaqasi uchun shtab-kvartirasini tashkil etdi. 2004-yilga kelib, McKinsey daromadlarining 60 foizdan ortigʻi AQShdan tashqarida ishlab chiqarilgan. Kompaniya 2008-yilda Ijtimoiy Sektor Ofisini (SSO) ochdi, u uchta amaliyotga boʻlingan: Global sogʻliqni saqlash, Iqtisodiy rivojlanish va Imkoniyatlar yaratish (EDHOC) va Xayriya. McKinsey oʻzining koʻp qismini SSO orqali amalga oshiradi, 1997-yilda tashkil etilgan Biznes Texnologiyalari Ofisi (BTO) texnologiya strategiyasi boʻyicha maslahat beradi.

2009-yilga kelib firma 400 direktordan (katta hamkorlardan) iborat boʻlib, 1993-yilda bu koʻrsatkich 151 ta edi. Dominic Barton boshqaruvchi direktor etib saylandi, u 2012 va 2015-yillarda bu lavozimga qayta saylandi.

### Yaqin tarix

Rajat Gupta va boshqa McKinsey rahbari Anil Kumar Galleon Group hedjirlash fondi egasi Raj Rajaratnam bilan ichki maʼlumot almashgani uchun insayder savdosi boʻyicha hukumat tergovida hukm qilinganlar orasida edi. Garchi McKinsey hech qanday qonunbuzarlikda ayblanmagan boʻlsa-da, sudlanganlik firma uchun noqulay edi, chunki u halollik va mijozlarning maxfiyligi bilan faxrlanardi. McKinsey endi hech qanday katta sherik bilan munosabatlarni saqlamaslikka qaror qildi. McKinsey 2021-yilda investitsiya banki boʻyicha maslahat boʻlimi faoliyatini toʻxtatdi va bunga "kadrlar masalalari" sabab boʻldi.

2021-yil dekabr oyida McKinsey sherigi Puneet Dikshit insayder savdosida aybdor deb topdi. Dikshit Goldman Sachsga GreenSky, fintech kompaniyasini sotib olish haqida maslahat berdi va bu maxfiy maʼlumotlardan koll opsion savdosi uchun foydalandi. 2022-yil 1-iyun kuni McKinsey maʼlumotlar muhandisligi boʻyicha Caserta kompaniyasini sotib olganini eʼlon qildi.

Tashkilot va xizmatlar
----------------------

### Tuzilishi

 Buxarestdagi McKinsey ofisi, Ruminiya
McKinsey & Company 1956-yilda uning sheriklariga tegishli ulushlarga ega boʻlgan xususiy korporatsiya sifatida qonuniy ravishda qayta tuzilishidan oldin hamkorlik sifatida tashkil etilgan. U sheriklik tuzilmasini taqlid qiladi va xodimlar "sheriklar" deb ataladi. Kompaniya tekis ierarxiyaga ega va har bir aʼzoga murabbiy tayinlangan. 1960-yillardan boshlab, McKinsey boshqaruvchi direktori katta direktorlar ovozi bilan uch, uch yillik muddatga yoki 60 yoshga toʻlgunga qadar xizmat qilish uchun saylanadi Firma shuningdek, har birining oʻz masʼuliyat sohasiga ega boʻlgan bir qator qoʻmitalar tomonidan boshqariladi.

2013-yilga kelib, McKinsey markazlashtirilmagan tuzilmaga ega deb taʼriflandi, bunda turli ofislar oʻxshash, lekin mustaqil ishlaydi. Kompaniyaning byudjeti markazlashtirilgan, ammo individual maslahatchilarga katta darajadagi avtonomiyalar berilgan. Haqiqiy global firma sifatida McKinsey anʼanaviy "shtab-kvartirasi"ga ega emas, lekin u odatda hozirgi boshqaruvchi hamkorning uy ofisi hisoblanadi.

#### Global boshqaruvchi hamkorlar roʻyxati

1. James O. McKinsey (1926–1935), Chikagodagi ofisi
2. Guy Crockett (1939-1950)
3. Marvin Bower (1950–1967), Nyu-Yorkdagi ofis
4. Gil Clee (1967–1968)
5. Chester Walton (1968-1976)
6. Alonzo L. McDonald (1973–1976)
7. Ron Daniel (1976–1988)
8. Frederick Gluck (1988-1994), Nyu-Yorkdagi ofis
9. Rajat Gupta (1994–2003), Nyu-Yorkdagi ofis
10. Ian Davis (2003–2009), Londondagi ofis
11. Dominic Barton (2009–2018), Londondagi ofis
12. Kevin Sneader (2018–2021), Gonkongdagi ofisi
13. Bob Sternfels (2021– ), San-Fransiskodagi ofis

### Konsalting xizmatlari

McKinsey & Company 2013-yilda chop *etilgan "Firm"* kitobiga koʻra, sotib olish boʻyicha maslahatlar berish, savdo kuchini qayta qurish rejasini ishlab chiqish, yangi biznes strategiyasini yaratish yoki xodimlarni qisqartirish boʻyicha maslahatlar berish kabi strategiya va boshqaruv konsalting xizmatlarini taqdim etadi. 1999-yilda chop *etilgan "The McKinsey Way"* kitobida aytilishicha, McKinsey maslahatchilari farazlarni sinab koʻrish uchun maʼlumotlar va intervyulardan foydalangan holda boshqaruv qarorlarini baholash uchun tadqiqotlar ishlab chiqdilar va amalga oshirdilar. Ular yuqori boshqaruvga, odatda PowerPoint taqdimoti va buklet shaklida taqdim etildi.

McKinsey & Company anʼanaviy ravishda raqobatchilarga qaraganda taxminan 25 foizga koʻproq haq soʻraydi.

Oddiy McKinsey kelishuvi ikki oydan oʻn ikki oygacha davom etishi mumkin va uchdan oltitagacha McKinsey maslahatchisini oʻz ichiga oladi. Shartnoma odatda mijozning shtab-kvartirasi joylashgan hududni qamrab oluvchi generalist va sanoat yoki funksional tajribaga ega boʻlgan mutaxassislar tomonidan boshqariladi. Baʼzi raqobatdosh konsalting firmalaridan farqli oʻlaroq, McKinsey bir nechta raqobatchi kompaniyalarda ishlashga qarshi siyosat yuritmaydi (garchi individual maslahatchilarga buni qilish taqiqlangan boʻlsa ham).

### Ishga qabul qilish

McKinsey & Company 1953-yilda bu ishni boshlaganida tajribali biznes menejerlari oʻrniga yaqinda bitirganlarni yollagan birinchi boshqaruv konsalting firmasi boʻldi.

Koʻpgina ishga qabul qilinganlar MBA darajalariga ega boʻlsa-da, 2009-yilga kelib, firmaning ishga qabul qilinganlarning yarmidan kamrogʻi biznes yoʻnalishlari boʻlgan; 1999-yilga kelib, ishga qabul qilinganlar fan, tibbiyot, muhandislik yoki huquq boʻyicha yuqori darajaga ega boʻlishdi.

### Madaniyat

1993-yil 1-noyabrda *Fortune* jurnalidagi profil hikoyasida aytilishicha, McKinsey & Company "yer yuzidagi eng taniqli, eng sirli, eng yuqori baholi, eng obroʻli, eng muvaffaqiyatli, eng hasad qilingan, eng ishonchli va eng yoqmaydigan boshqaruv konsalting kompaniyasidir". Maqolada McKinsey oʻz maslahatchilari pul bilan motivatsiya qilinmagani va sheriklar bir-birlari bilan "shaxsiy mehr va hayrat tuygʻusi" bilan gaplashgani haqida daʼvo qilingan. Maqolada 1990-yillarning boshida sodir boʻlgan madaniy toʻqnashuv tasvirlangan, bu 254 ICG xodimidan 151 nafarining ishdan ketishiga olib kelgan.

Taʼsiri
-------

McKinseyning koʻplab sobiq xodimlari yirik korporatsiyalarning bosh direktori boʻlishadi yoki muhim davlat lavozimlarini egallaydilar. Shunday qilib, ular boshqa tashkilotga McKinseyning qadriyatlari va madaniyati bilan taʼsir qiladi. McKinseyʼs sobiq xodimlari bosh direktorlar yoki yuqori darajadagi rahbarlar etib tayinlangan.

### Tadqiqot va nashriyot

McKinsey & Company maslahatchilari biznes va menejmentga oid kitoblar, tadqiqotlar va maqolalarni muntazam nashr etadi. Firma tadqiqotga yiliga 50-100 million dollar sarflaydi. 1955-yilda Menejment tadqiqotlari jamgʻarmasiga asos solganida, menejment boʻyicha tadqiqotlarni moliyalashtirgan birinchi tashkilotlardan biri edi. Firma 1964-yilda *The McKinsey Quarterly* biznes jurnalini nashr eta boshladi. U 1990-yilda tashkil etilgan va global iqtisodiy tendensiyalarni oʻrganuvchi McKinsey Global institutini moliyalashtiradi. Shuningdek, u 2020-yilda butun dunyo boʻylab inklyuziv oʻsish va irqiy tenglikni rivojlantirishga qaratilgan tadqiqotlarni moliyalashtirish uchun McKinsey qora tanli iqtisodiy mobillik institutini ishga tushirdi. Koʻpgina maslahatchilar Garvard Business Reviewʼga hissa qoʻshadilar. McKinsey maslahatchilari 1960-yildan 1980-yilgacha atigi ikkita kitob, keyin esa 1980-yildan 1996-yilgacha 50 dan ortiq kitob chop etishdi. McKinsey nashrlari va tadqiqotlari firmaga "kvazi-akademik" imidj beradi.

2011-yil fevral oyida McKinsey AQShning 1300 xususiy sektor ish beruvchilari orasida "Affordable Care Act" (ACA) ga kutilayotgan munosabati yuzasidan soʻrov oʻtkazdi. Respondentlarning 30 foizi ACA 2014-yilda kuchga kirgandan soʻng, ish beruvchi homiyligidagi sogʻliqni saqlash sugʻurtasini taklif qilishni toʻxtatib qoʻyishlarini taxmin qilishgan. 2011-yil iyun oyida McKinsey e-Quarterly jurnalida chop etilgan ushbu natijalar TIME jurnalidagi maqolaga koʻra, "AKA tanqidchilari uchun foydali vosita va qonun himoyachilari uchun chuqur bezovtalik" boʻldi. Sogʻliqni saqlash islohoti tarafdorlari soʻrov Kongressning Byudjet byurosi hisob-kitoblaridan ancha oshib ketganini taʼkidlab, McKinsey tadqiqot metodologiyasini oshkor etishini taʼkidladi. Soʻrov natijalarini eʼlon qilganidan ikki hafta oʻtgach, McKinsey soʻrovnoma mazmunini, jumladan, soʻrovnoma va 206 sahifalik soʻrov maʼlumotlarini eʼlon qildi. McKinsey oʻzining qoʻshimcha bayonotida, u prognoz qilish emas, balki maʼlum bir vaqtning oʻzida ish beruvchilarning munosabatini qoʻlga kiritish uchun moʻljallanganligini aytdi.

#### Atrof-muhit boʻyicha maslahat

Marjinal kamaytirish xarajatlari egri chiziqlari mintaqadagi ifloslanishni kamaytirishning turli xil variantlari moliyaviy xarajatlarini solishtirishga harakat qiladi va emissiya savdosi, siyosat muhokamalari va ragʻbatlantirish dasturlarida qoʻllaniladi. McKinsey & Company 2007-yilning fevralida issiqxona gazlari emissiyasi boʻyicha oʻzining birinchi marginal pasaytirish qiymati (MAC) egri chizigʻini chiqardi, u 2009-yil yanvarida ikkinchi versiyaga yangilandi. McKinsey & Company kompaniyasining MAC egri chizigʻi eng koʻp qoʻllaniladigan boʻldi va McKinseyʼning iqlim oʻzgarishi va barqarorlik boʻyicha maslahatlari uchun asos boʻldi.

McKinsey egri chizigʻi iqtisodchilar oʻrtasida bahsli boʻlgan salbiy xarajatlarni kamaytirish strategiyasini bashorat qiladi. Xalqaro Energiya Iqtisodiyoti Assotsiatsiyasi *The Energy Journal jurnalida* ta'kidlaganidek, McKinseyning tannarx egri chizigʻi siyosatchilar orasida mashhur boʻlgan, chunki bu ular "jamiyatga xarajat qilmasdan energiya samaradorligini oshirish boʻyicha dadil harakat qilishlari" mumkinligini koʻrsatadi.

### Muhim konsalting loyihalari

McKinsey & Company asoschisi James O. McKinsey 1922-yilda oʻzining beshinchi kitobida – "*Budjet nazorati"da* byudjetni rejalashtirish tushunchasini boshqaruv asosi sifatida kiritgan. Firmaning birinchi mijozi Armor &amp; Company gʻaznachisi boʻlib, u McKinseyning boshqa dastlabki mijozlari bilan birga "*Budjet nazorati"*ni oʻqigan edi. 1931-yilda McKinsey 1924-yilda "*Biznes boshqaruvi"* kitobida kiritilgan gʻoyalar asosida tashkil etilgan General Survey Outline (GSO) deb nomlangan kompaniyani tahlil qilish metodologiyasini yaratdi. U Bankirlar Soʻrovi sifatida ham tanilgan, chunki 1930-yillarda undan foydalangan McKinsey mijozlari asosan banklar edi. 1935-yilda Vagner qonuni xodimlarga kasaba uyushmalariga birlashish uchun maʼlum huquqlarni berganidan soʻng, McKinsey korporatsiyalarga xodimlar bilan munosabatlar boʻyicha maslahat berishni boshladi. Keyinchalik 1950-yillarda McKinsey maslahatchisining kompensatsiya boʻyicha ishi "boshqaruv maoshining osmonga koʻtarilishi"ga taʼsir koʻrsatdi. Bu, shuningdek, Heinz, IBM va Hoover kabi koʻplab kompaniyalarning Yevropaga kengayishiga yordam berdi.

1940-yillarda McKinsey koʻplab korporatsiyalarga Ikkinchi Jahon urushi uchun urush davridagi ishlab chiqarishga oʻtishga yordam berdi. Shuningdek, u 1958-yilda NASAni pudratchilarga tayanadigan tashkilotga aylantirishga yordam berdi. McKinsey 1953-yilda Duayt D. Eyzenxauer uchun hukumat tayinlashlarini boshqarishda foydalanilgan hisobotni yaratdi. 1973-yilda McKinsey & Company shtrix kodini yaratish uchun yagona oziq-ovqat mahsuloti kodeksi boʻyicha AQSh Supermarketlari Ad Hoc qoʻmitasi tomonidan taqdim etilgan oziq-ovqat zanjirlari konsorsiumi loyihasini boshqargan. "*Biznes tadqiqot usullari"* kitobiga koʻra, shtrix kod McKinsey tomonidan oʻtkazilgan tadqiqot Krogerni uni qabul qilishga koʻndirganidan keyin odatiy holga aylandi.

Allstatega qarshi daʼvoning bir qismi sifatida 13 000 ta McKinsey hujjatlari eʼlon qilindi, bu McKinsey kompaniyasiga kam hisob-kitoblarni taklif qilish orqali sugʻurta daʼvogarlariga toʻlovlarni kamaytirishni, daʼvogarlarning eskirishi uchun ishlov berishni kechiktirishni va sudda norozilik bildirgan mijozlarga qarshi kurashishni tavsiya qilganligini koʻrsatdi. Allstate foydasi McKinsey strategiyasini qabul qilganidan keyin oʻn yil ichida ikki baravar koʻpaydi, biroq bu, shuningdek, ular daʼvogarlarni qonuniy sugʻurta daʼvolaridan aldaganliklari haqidagi daʼvolarga olib keldi.

Bahslar
-------

### 2008-yilgi moliyaviy inqiroz

Aytilishicha, McKinsey 2008-yildagi moliyaviy inqirozda ipoteka aktivlarini sekyuritizatsiya qilishni ragʻbatlantirish va banklarni oʻz balanslarini qarzlar bilan moliyalashtirishga undagan, bu esa "jahon moliya tizimini zaharlagan va 2008-yilda kredit inqirozini keltirib chiqargan xavfni oshirgan". Bundan tashqari, McKinsey Allstate Insurance kompaniyasiga daʼvogarlarga ataylab past takliflar berishni maslahat berdi. *Huffington Post gazetasining* maʼlum qilishicha, strategiya "shunchalik qimmat va koʻp vaqt talab qiladigan daʼvolarni ilgari surishdan iborat boʻlib, advokatlar mijozlarga yordam berishdan bosh tortishadi". Bundan tashqari, 2016-yilda McKinsey sherigi Navdeep Arora Davlat fermasi xodimi bilan hamkorlikda 8 yil davomida 500 000 dollardan ortiq mablagʻni noqonuniy ravishda yoʻqotganligi uchun sudlangan.

### Valeant

2015-yilda SEC tomonidan tekshirilgan Kanada farmasevtika kompaniyasi Valeant notoʻgʻri hisobda ayblangan va u oʻsishni kuchaytirish uchun juda yuqori narxlarini yana oshirgan. *Financial Times* taʼkidlashicha, "Valeantning qulashi aynan McKinseyning aybi emas, balki uning barmoq izlari hamma joyda bor". Oltita yuqori lavozimli rahbardan uchtasi yaqinda McKinsey kompaniyasining sobiq xodimlari, shuningdek, "Isteʼdod va kompensatsiya" qoʻmitasining raisi edi.

#### Avtoritar rejimlarni qoʻllab-quvvatlash

McKinseyʼning avtoritar rejimlarni biznesi va siyosatini qo‘llab-quvvatlashi 2018-yil dekabr oyida Xitoyda minglab uyg‘urlar sababsiz hibsga olingan Xitoy hukumati internirlash lagerlari yonida joylashgan shirkatning dabdabali chekinishi ortidan ko‘rib chiqildi. 2021-yil dekabr oyida NBC News McKinseyning Uyg‘ur genotsidiga yordam berishda ishtirok etganlikda ayblanib, Amerika Qo‘shma Shtatlari Moliya vazirligi tomonidan sanksiyalangan dron ishlab chiqaruvchi DJI kompaniyasiga tegishli ishlab chiqarish korxonasi bilan bog‘langani haqida xabar berdi. Oldingi bir necha yil ichida McKinsey mijozlari orasida Saudiya Arabistonining mutlaq monarxiyasi, Turkiyaning avtokratik rahbari Recep Tayyip Erdoğan, Ukrainaning sobiq prezidenti Viktor Yanukovich va sanksiyalar ostidagi bir qancha Xitoy va Rossiya kompaniyalari bor edi.

### Janubiy Afrikadagi korruptsiya mojarosi

*The Economist* 2019-yil noyabr oyida xabar berishicha, McKinseyning 2016-yildagi Janubiy Afrikadagi mojarosi va uning 12,7 milliard dollarlik sarmoyaviy filiali McKinsey Investment Office (MIO) bilan bog‘liq bo‘lgan manfaatlar to‘qnashuvi kabi janjallari uning uzoq tarixi nuqtai nazaridan nisbatan yaqinda sodir bo‘lgan. Maqolada aytilishicha, McKinsey kompaniyasining yangi global boshqaruvchi hamkori Kevin Sneader oldida turgan huquqiy muammolar kompaniyaning 2009-yilga nisbatan 2200 ta hamkorga koʻpayishi bilan tez surʼatlar bilan oʻsishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Xuddi shu vaqt oraligʻida butun dunyo boʻylab xodimlar soni 17 000 dan 30 000 gacha koʻtarildi.

2020-yilda McKinsey vakillari Zondo shtatini qoʻlga olish boʻyicha tergov komissiyasiga guvohlik berib, firmaning korrupsiya janjaliga aloqadorlikda aybdorligini McKinseyning sobiq hamkori Vikas Sagarga qoʻydi. 2021-yil davomida McKinsey & Co korruptsiya ayblovlari bilan bogʻliq shartnomalardan uzoqlashishga intilib, Janubiy Afrika davlat logistika kompaniyasi Transnet SOC Ltd.ga 870 million R (63 million AQSh dollari) toʻlovlarni qaytarishga rozi boʻldi. 2022-yil aprel oyida Zondo komissiyasi Eskomning asosiy rahbarlariga McKinsey & Company kompaniyasiga konsalting shartnomalarini notoʻgʻri topshirganliklari uchun jinoiy tergov qilishni tavsiya qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Four McKinsey & Company partners relocate to Paris office". consultancy.eu (2021-yil 30-iyun). 2021-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 30-iyun.
2. 1 2  „McKinsey & Company". *Forbes*. 2021-yil 4-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 3-sentyabr.
3. ↑  Kiechel, Walter*. The Lords of Strategy: The Secret Intellectual History of the New Corporate World*. Harvard Business Press, 2010 — 347 bet. ISBN 978-1-4221-5731-2. OCLC 259247279. 2020-yil 16-iyunda qaraldi.
4. ↑  „Synopsis of The Lords of Strategy by Walter Kiechel". *Financial Times*. 2020-yil 3-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 16-iyun.
5. ↑  Deal, Terrence E*. The new corporate cultures: revitalizing the workplace after downsizing, mergers, and reengineering*. Reading, Mass.: Perseus Books, 1999. ISBN 978-0-7382-0069-9.
6. ↑  „McKinsey is the Most Difficult Company to Interview with". *Business Insider*. 2021-yil 13-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 13-aprel.
7. ↑  „The 25 Companies That Give the Most Difficult Job Interviews". *Forbes*. 2021-yil 30-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 8-aprel.
8. ↑  „Rethinking McKinsey". *The Economist* (2019-yil 21-noyabr). 2019-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-noyabr.
9. ↑  „How to land a job at McKinsey". *CNBC* (2018-yil 6-iyun). 2021-yil 21-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 9-aprel.
10. ↑  *Nugent.* „Bain, BCG, McKinsey Announce 2021 MBA Hiring Plans".  mba.com (2021-yil 16-fevral). 2021-yil 29-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 11-fevral.
11. ↑  „The top MBA programs for getting a job at McKinsey, Bain and BCG" (2018-yil 28-noyabr). 2021-yil 7-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 9-aprel.
12. ↑  „How Goldman Sachs and McKinsey keep a steady flow of Ivy League recruits". 2021-yil 3-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 8-aprel.
13. ↑  „MAKING IT AT MCKINSEY: Your guide to getting hired, promoted, and paid at consulting giant McKinsey & Company". *Business Insider*. 2021-yil 3-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 8-aprel.
14. 1 2 3  Chu, Ben. „McKinsey: How does it always get away with it?". *The Independent* (2014-yil 7-fevral). 2019-yil 15-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
15. ↑  Bogdanich, Walt; Forsythe, Michael. „How McKinsey Lost Its Way in South Africa" (en-US). *The New York Times* (2018-yil 26-iyun). Qaraldi: 2022-yil 29-aprel.
16. ↑  Bogdanich, Walt; Forsythe, Michael. „McKinsey Proposed Paying Pharmacy Companies Rebates for OxyContin Overdoses" (en-US). *The New York Times* (2020-yil 27-noyabr). 2020-yil 27-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-noyabr.
17. ↑  MacDougall, Ian. „How McKinsey Helped the Trump Administration Carry Out Its Immigration Policies" (en-US). *The New York Times* (2019-yil 3-dekabr). 2019-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 4-dekabr.
18. 1 2 3  Bogdanich, Walt; Forsythe, Michael. „How McKinsey Has Helped Raise the Stature of Authoritarian Governments" (en). *The New York Times* (2018-yil 15-dekabr). 2019-yil 24-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
19. 1 2  Benner, Katie; Mazzetti, Mark; Hubbard, Ben; Isaac, Mike. „Saudis' Image Makers: A Troll Army and a Twitter Insider" (en). *The New York Times* (2018-yil 20-oktyabr). 2019-yil 15-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
20. ↑  Forsythe, Michael; Bogdanich, Walt. „McKinsey Settles for Nearly $600 Million Over Role in Opioid Crisis". *The New York Times* (2021-yil 4-fevral). 2021-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 4-fevral.
21. ↑  Walter Kiechel*. The Lords of Strategy: The Secret Intellectual History of the New Corporate World*. Harvard Business Press, December 30, 2013 — 347 bet. ISBN 978-1-4221-5731-2. OCLC 259247279. 2020-yil 16-iyunda qaraldi.
22. ↑  David Snider*. Money Makers: Inside the New World of Finance and Business*. Palgrave Macmillan, February 16, 2010 — 152 bet. ISBN 978-0-230-61401-7.
23. 1 2 3 4 5  Larry Greiner*. Contemporary consultant casebook: educating today's consultants*. Thomson/South-Western, June 25, 2004. ISBN 978-0-324-29019-6. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
24. 1 2 3  Elizabeth Haas Edersheim*. McKinsey's Marvin Bower: Vision, Leadership, and the Creation of Management Consulting*. John Wiley & Sons, 13 December 2010. ISBN 978-1-118-04014-0. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
25. 1 2  Charles-Edouard Bouée*. Light Footprint Management: Leadership in Times of Change*. A&C Black, January 2, 2014 — 10 bet. ISBN 978-1-4729-0385-3. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
26. ↑  John Cunningham Wood; Michael C. Wood*. F. W. Taylor: Critical Evaluations in Business and Management*. Taylor & Francis, 2002 — 282 bet. ISBN 978-0-415-27666-5.
27. ↑  *Consulting Magazine*. Kennedy Information, 2004. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
28. ↑  Anthony J. Mayo*. Paths to Power: How Insiders and Outsiders Shaped American Business Leadership*. Harvard Business Press, January 1, 2007 — 133 bet. ISBN 978-1-4221-0198-8. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
29. 1 2 3 4  *Vault Employer Profile: McKinsey & Company*. Vault, 2004. ISBN 9781581313352. 2012-yil 8-iyulda qaraldi.
30. 1 2 3 4  Caulkin, Dimon. Management: The Firm that means McJobs for the Boys. *The Observer* (1997-yil 29-iyun).
31. 1 2 3 4 5 6 7  Huey, John. „How McKinsey Does It". *Fortune* (1993-yil 1-noyabr). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 20-may.
32. 1 2 3 4 5 6 7 8  McDonald, Duff*. The Firm: The Story of McKinsey and its Secret Influence on American Business*. Simon & Schuster, September 10, 2013. ISBN 978-1439190975.
33. 1 2 3  O'Shea, James*. Dangerous Company*. Random House, 1997. ISBN 978-0-8129-2634-7.
34. 1 2 3 4 5 6  Bhide, Amar. „Building the Professional Firm: McKinsey & Co.: 1939–1968" (1996-yil mart). 2021-yil 1-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-aprel.
35. ↑  Anthony J. Mayo*. Paths to Power: How Insiders and Outsiders Shaped American Business Leadership*. Harvard Business Press, 2006 — 134 bet. ISBN 978-1-4221-0198-8.
36. 1 2 3 4 5  Barry Curnow*. International Guide to Management Consultancy: Evolution Practice and Structure*. Kogan Page Publishers, December 3, 2005 — 25 bet. ISBN 978-0-7494-4699-4. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
37. ↑  Bartlett, Christopher. „McKinsey & Company: Managing Knowledge and Learning". Harvard Business School (2000-yil 4-yanvar). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 19-avgust.
38. 1 2  Christopher D. McKenna*. The World's Newest Profession: Management Consulting in the Twentieth Century*. Cambridge University Press, June 19, 2006 — 48– bet. ISBN 978-0-521-81039-5. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
39. ↑  Thurm, Scott. „McKinsey Partners Pick Barton to Lead Firm". *Wall Street Journal* (2009-yil 23-fevral). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-may.
40. 1 2  Glater, Jonathan D.. „British Manager Is Chosen To Lead Consulting Firm". *The New York Times* (2003-yil 7-mart). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 23-may.
41. 1 2 3 4  *The Wetfeet Insider Guide to McKinsey & Company*, Insider guide (WetFeet (Firm). San Francisco, CA: Wetfeet, 2009. ISBN 978-1-58207-872-4. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
42. ↑  *The Wetfeet Insider Guide to McKinsey & Company*, Reissue, San Francisco, CA: Wetfeet, August 2002. ISBN 978-1-58207-260-9.
43. ↑  *The Wetfeet Insider Guide to McKinsey & Company* (PDF) (Reissue-nashr), San Francisco, CA: Wetfeet, 2004, June 15, 2020da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: June 15, 2020
44. 1 2  Stern, Stefan. „McKinsey turns to its Asia chief Barton for top job". *Financial Times* (2009-yil 23-fevral).
45. ↑  Lattman, Peter. „Ex-Goldman Director Accused of Passing Illegal Tips". *The New York Times* (2011-yil 1-mart). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-mart.
46. ↑  McDonald, Duff. „Galleon scandal's executive conundrum". *CNN* (2009-yil 23-oktyabr). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 3-avgust.
47. ↑  „Rajat Gupta sues US regulator over Galleon case". *IBN Live* (2011-yil 19-mart). 2011-yil 21-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 3-aprel.
48. ↑  McCool, Grant. „Money for inside information ended up in Bermuda, says Kumar". *The Royal Gazette* (2011-yil 14-mart). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 3-aprel.
49. ↑  McDonald, Duff. „Galleon scandal's executive conundrum". *CNN Money* (2009-yil 23-oktyabr). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 3-aprel.
50. ↑  Rushe, Dominic. „McKinsey Jettisons Troubled Star Kumar". *The Sunday Times* (2009-yil 6-dekabr). 2022-yil 11-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 17-may.
51. ↑  McCool, Grant; Aubin, Dena. „McKinsey in uncomfortable Rajaratnam trial glare". Reuters (2011-yil 30-mart). 2016-yil 8-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 2-may.
52. ↑  Edgecliffe-Johnson, Andrew; Noonan, Laura; Morris, Stephen. „McKinsey fires investment bank researchers after policy breaches". *Financial Times* (2021-yil 3-fevral). 2021-yil 4-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 4-fevral.
53. ↑  „Former Mckinsey Partner Sentenced To 24 Months In Prison For Insider Trading Scheme" (en). *www.justice.gov* (2022-yil 6-aprel). Qaraldi: 2022-yil 10-iyul.
54. ↑  *Son.* „McKinsey partner is charged with insider trading tied to Goldman Sachs' acquisition of GreenSky" (en). *CNBC* (2021-yil 10-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 10-iyul.
55. ↑  „McKinsey strengthens data capabilities with Caserta acquisition" (en). *www.consulting.us* (2022-yil 2-iyun). Qaraldi: 2022-yil 6-iyul.
56. 1 2  Empson, Laura*. Managing the Modern Law Firm : New Challenges, New Perspectives: New Challenges, New Perspectives*. OUP Oxford, January 18, 2007 — 30 bet. ISBN 978-0-19-929674-3. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
57. ↑  Charles D. Ellis*. What It Takes: Seven Secrets of Success from the World's Greatest Professional Firms*. John Wiley & Sons, January 25, 2013 — 116 bet. ISBN 978-1-118-56049-5. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
58. 1 2 3 4 5 6  Rasiel, Ethan*. The McKinsey Way*. McGraw-Hill, 1999. ISBN 978-0-07-053448-3.
59. ↑  Yeming Gong*. Global Operations Strategy: Fundamentals and Practice*. Springer Science & Business Media, July 1, 2013 — 278 bet. ISBN 978-3-642-36708-3. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
60. ↑  Doward, Jamie. „The firm that built the house of Enron" (2002-yil 23-mart). 2019-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 10-sentyabr.
61. ↑  „McKinsey Fact Sheet" (2019-yil 11-dekabr). 2021-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-dekabr.
62. 1 2 3  Birchall, Martin. Consultancy pioneer is still setting the pace. *The Sunday Times* (2006-yil 8-iyun), s. 7. „It was also the first firm to hire MBA graduates from the top business schools to staff its projects, rather than relying on older industry personnel.".
63. ↑  Thomas J. Schaeper*. Rhodes Scholars, Oxford, and the Creation of an American Elite*. Berghahn Books, 2004 — 299– bet. ISBN 978-1-57181-683-2. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
64. ↑  Lemann, Nicholas. „The World of Business: The Kids in the Conference Room". *The New Yorker* (1999-yil 10-oktyabr). 2014-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
65. 1 2 3  O'Shea, James; Madigan, Charles. The Firm's Grip. *The Sunday Times* (1997-yil 7-sentyabr).
66. ↑  Kim, James. McKinsey: CEO factory. Money. *USA Today* (1993-yil 19-may), s. 1B.
67. 1 2 3 4  John Micklethwait*. The Witch Doctors: What the Management Gurus are Saying, why it Matters and how to Make Sense of it*. Mandarin, 1997. ISBN 978-0-7493-2670-8. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
68. ↑  Antonio Nieto-Rodriguez*. The Focused Organization: Less Is More in Portfolio Management and Project Delivery*. Gower Publishing, Ltd. May 1, 2012 — 55 bet. ISBN 978-1-4094-2566-3. 2012-yil 16-dekabrda qaraldi.
69. ↑  „Introducing the McKinsey Institute for Black Economic Mobility | McKinsey & Company" (en). *www.mckinsey.com*. 2021-yil 11-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 24-iyun.
70. 1 2  Shubharn Singhal; Jeris Stueland; Drew Ungerman. „How US health care reform will affect employee benefits". McKinsey Quarterly (2011-yil iyun). 2013-yil 5-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-oktyabr.
71. ↑  „1 in 3 Employers Will Drop Health Benefits After ObamaCare Kicks In, Survey Finds". Fox News (2011-yil 7-iyun). 2015-yil 5-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-oktyabr.
72. ↑  „Many US Employers to Drop Health Benefits: McKinsey". Reuters (2011-yil 7-iyun). 2016-yil 8-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-oktyabr.
73. ↑  Farnham, Alan. „Health Care Survey: Employers May Cut Plans After 2014". ABC News (2011-yil 9-iyun). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-oktyabr.
74. 1 2  Pickert, Kate. „McKinsey Comes Clean About Its Controversial Insurance Study". *TIME Magazine* (2011-yil 20-iyun). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-oktyabr.
75. ↑  Freudenheim, Milt. „Health Law in a Swirl of Forecasts". *The New York Times* (2011-yil 20-iyun). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-oktyabr.
76. ↑  Pecquet, Julian. „Baucus demands methodology behind healthcare reform study". *The Hill* (2011-yil 16-may). 2014-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-oktyabr.
77. ↑  Rovner, Julie. „McKinsey Health Insurance Survey Raises Ruckus, Questions". NPR (2011-yil 17-iyun). 2015-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 1-oktyabr.
78. ↑  Schwab, Dwight. After lengthy debt-ceiling crisis, Obamacare looms (2011-yil 28-iyul).
79. ↑  „Details regarding the survey methodology". McKinsey (2011-yil 20-iyun). 2015-yil 26-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-oktyabr.
80. ↑  Baker, Sam. McKinsey stands by healthcare survey. *The Hill* (2011-yil 20-iyun).
81. ↑  Cevallos, Marissa. „McKinsey Releases Insurance-Survey Data; More Controversy Ensues". *Los Angeles Times* (2011-yil 20-iyun). 2014-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-dekabr.
82. ↑  Kesicki, Fabian (November 2011), *Marginal abatement cost curves for policy making* (PDF), University College London Energy Institute, November 23, 2018da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: December 10, 2012
83. ↑  „Greenhouse gas abatement cost curves", *Sustainability and Resource Productivity*, McKinsey & Company, December 22, 2015da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: December 16, 2012
84. ↑  Jerker Rosander, Per-Anders Enkvist; Tomas Nauclér (February 2007), *A cost curve for greenhouse gas reduction*, McKinsey & Company, January 20, 2016da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: December 10, 2012
85. ↑  Paul Ekins, Fabian Kesicki, Andrew Z.P. Smith (April 2011), *Marginal Abatement Cost Curves: A call for caution* (PDF), University College London Energy Institute, March 6, 2016da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: December 10, 2012, „the most well known and widely used of which have been compiled by McKinsey and Company"`{{citation}}`: CS1 maint: multiple names: authors list ()
86. ↑  „Green redemption". *The Economist* (2009-yil 24-noyabr). 2016-yil 11-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-dekabr. „McKinsey has become known as a climate-change consultant, thanks to its greenhouse gas "cost abatement curve". This clever little chart shows the relative opportunity costs of different abatement activities. McKinsey's curve and expertise on climate change have opened the doors and pockets of ministries and industries around the globe.".
87. ↑  Frank Ackerman; Ramon Bueno (January 25, 2011), *Use of McKinsey abatement cost curves for climate economics modeling* (PDF), Stockholm Environment Institute, August 9, 2017da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: December 10, 2012
88. ↑  Huntington, Hillard (2011). "The Policy Implications of Energy-Efficiency Cost Curves". *The Energy Journal* **32** (1). doi:10.5547/ISSN0195-6574-EJ-Vol32-SI1. ISSN 0195-6574.
89. ↑  Flesher, Dale; Flesher, Tonya (1996), „McKinsey, James O. (1889–1937)", *History of Accounting: An International Encyclopedia*, Garland Publishing, **24** (1): 184–186, JSTOR 40698463
90. ↑  Christopher D. McKenna*. The World's Newest Profession: Management Consulting in the Twentieth Century*. Cambridge University Press, 2000. ISBN 978-1-139-45553-4. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
91. ↑  „The McKinsey Report" (1953-yil 12-yanvar). Qaraldi: 2014-yil 3-iyul.
92. ↑  IDG Enterprise (31 May 1999). "Computerworld". *Computerworld: The Newsweekly of Information Systems Management* (IDG Enterprise): 42. ISSN 0010-4841. Archived from the original on 20 May 2016.. Qaraldi: 15 November 2015. McKinsey & Company]]
93. ↑  James B. Ayers*. Retail Supply Chain Management*. Taylor &Francis, 26 November 2007 — 269 bet. ISBN 978-1-4200-1375-7. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
94. ↑  Donald Cooper*. Business Research Methods: 12th Edition*. McGraw-Hill Higher Education, February 1, 2013. ISBN 978-0-07-777443-1. 2015-yil 15-noyabrda qaraldi.
95. ↑  Dietz, David; Darrell Preston. „Home Insurers' Secret Tactics Cheat Fire Victims, Hike Profits". Bloomberg L.P. (2007-yil 3-avgust). 2011-yil 5-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 2-sentyabr.
96. ↑  Griffin, Drew; Kathleen Johnston. „Auto insurers play hardball in minor-crash claims". CNN (2007-yil 9-fevral). 2012-yil 10-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 2-sentyabr.
97. ↑  „Insurance Industry Reaps Massive Profits From Delay" (2011-yil 13-dekabr). 2018-yil 14-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 4-fevral.
98. ↑  Janssen, Kim. „McKinsey and State Farm consultants bilked $900,000, feds say". *Chicago Tribune* (2016-yil 5-yanvar). 2019-yil 1-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
99. ↑  *Gandel.* „What Caused Valeant's Epic 90% Plunge". *Fortune* (2016-yil 20-mart). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 4-fevral.
100. 1 2  Gapper, John. „McKinsey's fingerprints are all over Valeant". *Financial Times* (2016-yil 23-mart). 2019-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 27-may.
101. ↑  Premack, Rachel. „McKinsey held a lavish corporate retreat in Kashgar miles from where the Chinese government is imprisoning thousands of ethnic Uighurs". *Business Insider* (2018-yil 15-dekabr). 2018-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-dekabr.
102. ↑  De Luce, Dan; Salam, Yasmine. „McKinsey worked with Chinese government despite assurances to senator, document indicates". *NBC News* (2021-yil 17-dekabr). 2021-yil 17-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 18-dekabr.
103. ↑  Holman, Jordyn. „Elizabeth Warren Asks McKinsey to Provide Information on Work for Saudis". Bloomberg (2018-yil 23-oktyabr). 2018-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-dekabr.
104. ↑  Kolhatkar, Sheelah. „McKinsey's Work for Saudi Arabia Highlights its History of Unsavory Entanglements". *The New Yorker* (2018-yil 1-noyabr). 2018-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-dekabr.
105. 1 2  „Rethinking McKinsey". *The Economist* (2019-yil 21-noyabr). 2019-yil 27-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 27-noyabr.
106. ↑  *Bezuidenhout.* „Daily Maverick 168: The Days of Zondo – now starring a cast you couldn't make up" (en). *Daily Maverick* (2020-yil 19-dekabr). 2020-yil 19-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 20-dekabr.
107. ↑  Sguazzin, Antony. „McKinsey to Repay $63 Million to South Africa's Transnet". *Bloomberg* (2021-yil 21-may). 2022-yil 22-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 22-yanvar.
108. ↑  *Bezuidenhout.* „DAYS OF ZONDO, PART FOUR: No dodging the State Capture hangover for McKinsey and Trillian" (en). *Daily Maverick* (2022-yil 29-aprel). Qaraldi: 2022-yil 29-aprel.

1. ↑  Some sources say he was hired in 1930, instead of 1929.