**Ninotsminda** ( gruzincha: *ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი* , *Ninots'mindis munitsip'alit'et'i* ) — Jorjiya janubidagi Samtsxe -Javaxeti mintaqasida joylashgan munisipalitet, 1,354 km2 (523 mi²) hududga ega va 18944 kishi istiqomat qiladi(2021 ). Uning asosiy shahri va ma'muriy markazi Ninotsminda bo'lib, u 1983-yilda shahar maqomini olgan. 1917-yilgacha okrug hududi Tbilisi (Gruziya) Axalkalaki mazrasi, 1917-1930 yillarda Axalkalaki Mazrasi tarkibiga kirgan. 1930-yildan Bogdanovka nomi bilan alohida tuman boʻlgan. 1991-yilda u Ninotsminda nomini oldi. Ninotsminda aholisining 95 foizi arman millatiga mansub, bu Gruziya munitsipalitetidagi eng yuqori ko'rsatkich.

Geografiya
----------

Ninotsminda tumanining maydoni 1354 km2. Gruziya janubida, Javaxeti vulqon platosida, Axalkalaki platosining o'ta janubi-sharqiy qismida, Xanchal ko'lining sharqida, dengiz sathidan 1950-2200 m balandlikda joylashgan. Munitsipalitetning eng past nuqtasi dengiz sathidan 1750 metr balandlikda, Kulalisi qishlog'i yaqinida, eng baland joyi Godorebi tog'ida (3189 metr), Didi Abuli tog'idan bir necha kilometr shimoli-sharqda, Samsari tizmasining eng baland tog'idir. Bu diapazon Axalkalaki va Tsalka bilan munitsipalitetning shimoli-g'arbiy geografik chegarasini shakllantiradi, Javaxeti tizmasi esa Dmanisi munitsipaliteti bilan sharqiy chegarani shakllantiradi. Mintaqaning janubi-g'arbiy chegarasi Gruziya va Turkiyaning davlat chegarasi hisoblanadi. Janub chegarasi Armaniston bilan chegaradosh Nialiskuri tizmasidan o'tadi. Munitsipalitet relefi toshga aylangan vulqonlar va balandliklar bilan ajralib turadi. Tuman 7-8 balli seysmik zonada joylashgan.

Bu hudud Gruziyadagi eng katta ko'llar bilan ham ajralib turadi. Paravani ko'li - Gruziyaning eng katta ko'li, dengiz sathidan 2074 metr balandlikda. Javaxeti milliy bog'i, Xanchali boshqariladigan qo'riqxonasi va Madatapa qo'riqxonasi kabi turli xil qo'riqxonalar mavjud. Ninotsminda okrugining markazi Ninotsmindada joylashgan boʻlib, u Axalsixedan 91 km, Tbilisidan Tsalka orqali 161 km va Axalsixe orqali 320 km uzoqlikda joylashgan.

Iqlimi
------

Ninotsminda mintaqasi kontinental tog'li iqlimga ega, qishi qorli sovuq va yozi salqin. Yanvarning o'rtacha harorati -10,6 ° C, avgustda 13,1 ° S. Qishda harorat -38 ° S ga yetishi mumkin.

Ma'muriy bo'linmalar
--------------------

Ninotsminda munitsipaliteti maʼmuriy jihatdan bir shaharga (shahar markazi Ninotsminda ) va 31 qishloqdan (სოფელი, sopeli) iborat 9 jamoaga (თემი, temi) boʻlingan.

Siyosat
-------

 Paravani daryosi
**Ninotsminda munitsipal assambleyasi** ( gruz. ნინოწმინდის საკრებულო, *Ninotsminda Sakrebulo* ) — har to‘rt yilda bir necha yil bo‘lgan vakillik organi. Oxirgi saylov 2021 yil oktyabr oyida bo'lib o'tdi. "Gruzin orzusi" partiyasi vakili Anivard Mosoyan mer etib saylandi.

| Partiya | 2017 | 2021 | Joriy shahar assambleyasi |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Gruziya orzusi | **24** | **27** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Birlashgan milliy harakat |  | **1** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Gruziya uchun |  | **1** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Yevropa Gruziyasi | **1** | **1** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Patriotlar ittifoqi | **1** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Jami | 26 | 30 |  |

Aholisi
-------

2021-yil boshiga kelib munitsipalitet aholisi 18 944 kishini tashkil qildi, bu 2014-yilgi aholini ro'yxatga olish bilan solishtirganda deyarli 23% ga kamaydi. Ninotsminda shahri aholisi xuddi shu davrda aholisining 13% dan ko'prog'ini yo'qotdi. Munitsipalitetning aholi zichligi 14 inhabitants per square kilometre (36/sq mi). 2014-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholining 79% qishloq aholi punktlarida istiqomat qiladi.

Ninotsminda aholisining katta qismi (95%) armanlar bo'lib, u barcha Gruziya munitsipalitetlaridagi armanlarning eng yuqori qismini tashkil qiladi. Qolgan 5% asosan gruzinlar (4,2%) va ruslar (0,8%). Diniy nuqtai nazardan aholining 81 foizini arman apostol cherkovi tarafdorlari, ikkinchi oʻrinda katoliklar (12 foiz), gruzin pravoslav cherkovi (3,6 foiz), islomiy gruzinlar (2,2 foiz) tashkil etadi. Bundan tashqari, Yahovaning Shohidlari va yahudiylarning soni kam.

| Aholisi Ninotsminda munitsipaliteti |
| --- |
|  | 1886 yil | 1923 yil | 1939 yil | 1959 yil | 1970 yil | 1979 yil | 1989 yil | 2002 | 2014 yil | 2021 yil |
| Ninotsminda munitsipaliteti | 28 569 | - | </img> 34 575 | Decrease</img> 32 064 | </img> 37 267 | Decrease</img> 36 268 | </img> 38 935 | Decrease</img> 34 305 | Decrease</img> 24 491 | Decrease</img> 18 944 |
| Ninotsminda shahri | - | 383 | </img> 964 | </img> 1658 | </img> 2824 | </img> 3826 | </img> 7285 | Decrease</img> 6287 | Decrease</img> 5,144 | Decrease</img> 4470 |
| Ma'lumotlar: Aholi statistikasi Gruziya 1897 yildan hozirgi kungacha. Eslatma:  2-eslatma: 1991 yilgacha Ninotsminda Bogdanovka nomiga ega edi. |

Yana qarang
-----------

* Gruziyadagi munitsipalitetlar ro'yxati (mamlakat)

Havolalar
---------

* Ninotsminda munitsipaliteti veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-08-05).

Manbalar
--------

1. 1 2  „Population and Demography - Population by cities and boroughs (daba), as of 1 January" (en). *National Statistics Office of Georgia, Geostat* (1-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 3-yanvar 2022-yil.
2. 1 2  „Main Results of the 2014 Census (Publication)" (ka). *Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat)* 309-312 (28-aprel 2016-yil). 13-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „Interactive results 2021 municipal elections" (en). *Agenda.ge*. Qaraldi: 2-yanvar 2021-yil.
4. ↑  „Protocol elected municipal council members and mayors 2017" (ka).  CESKO Central Election Commission. Qaraldi: 6-yanvar 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  „Protocol elected municipal council members and mayors 2021" (ka).  CESKO Central Election Commission. Qaraldi: 6-yanvar 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Population divisions of Georgia" (en). *Population Statistics Eastern Europe and former USSR*. Qaraldi: 18-yanvar 2022-yil.
7. ↑  „Population cities & towns of Georgia" (en). *Population Statistics Eastern Europe and former USSR*. Qaraldi: 18-yanvar 2022-yil.
8. ↑  „1939 census" (ru). *Ethno Kavkaz*. Qaraldi: 23-fevral 2022-yil.
9. ↑  „Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data" (en). *National Statistics Office of Georgia, Geostat* (29-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2022-yil.
10. ↑  The 2014 census found an inexplicable gap with the data from the national statistical office Geostat. UN-assisted research has found the 2002 census was inflated by about 8-9 percent. See, "1. Introduction", Page 1.