recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**PyGame** – kompyuter o‘yinlari hamda multimedia dasturlarini yozishga mo‘ljallangan Python dasturlash tilining modullari to‘plami.

Dasturchilarning aksariyati dasturlash sohasiga dastlab o‘yin dasturlarini tuzish maqsadida kirib keladi. Hamma ham professional darajada o‘yin dasturi yaratuvchisi bo‘la olmaydi. Ammo o‘ta qiziqqanligi hamda tirishqoqligi sababli o‘z shaxsiy o‘yin dasturini tuzishi mumkin.

Python dasturlash tilida o‘yin dasturlarini yaratish uchun maxsus PyGame kutubxonasidan foydalaniladi. 

**PyGame** – 2 o‘lchamli (2D) o‘yin dasturlarini yaratishga mo‘ljallangan Python modul kutubxonasi. PyGame kutubxonasi ilk bor 2000-yilda taqdim etilgan. Uning yordamida yozilgan dasturlar Android qurilmalari hamda kompyuterlarda muammosiz ishlay oladi. PyGame kutubxonasi yordamida yozilgan bitta dastur kodi orqali turli qurilmalarda ishlovchi o‘yin dasturlarini yaratish imkoniyatini qo‘lga kiritish mumkin.

**Modullar**
------------

PyGame paketining imkoniyatlaridan foydalanish uchun modullar:

* pygame.cursors – kursor ko‘rinishlarini yuklash.
* pygame.display – displey bilan ishlash.
* pygame.draw – figura, chiziq va nuqtalarni chizish.
* pygame.event – tashqi hodisalarni boshqarish.
* pygame.font – tizim shriftlaridan foydalanish.
* pygame.image – rasmlarni yuklash va saqlash.
* pygame.joystick – joystik va analog qurilmalar bilan ishlash.
* pygame.key – klaviatura bilan ishlash.
* pygame.mouse – sichqoncha bilan ishlash.
* pygame.sprite – harakatlanuvchi rasmlar bilan sihlash.
* pygame.music – ovoz va musiqalar bilan ishlash.
* pygame.time – vaqt va kadr chastotalari bilan ishlash.

**Funksiyalar**
---------------

O‘yin oynasini yaratib olish o‘yin dasturlarini yaratishda ilk bosqich hisoblanadi. Aynan ushbu oyna o‘yin uchun maydon vazifasini bajaradi. PyGame displey oynasi va ekranni boshqaruvchi tayyor "pygame.display" moduliga ega bo‘lib, uning funksiyalari quyidagi jadvalda keltirilgan:

* pygame.display.init – displey modulini ishga tushirish.
* pygame.display.quit – displey modulini ishga tushirish.
* pygame.display.flip – displey yuzasini butunlay yangilash.
* pygame.display.set\_mode – o‘yin oynasini ishga tushirish.
* pygame.display.get\_surface q– joriy o‘rnatilgan o‘yin oynasi havolasini qabul qilish.
* pygame.display.toggle\_fullscreen – o‘yin oynasi rejimlarini almashtirish (to‘liq va noto‘liq ekran).
* pygame.display.set\_caption – o‘yin oynasi sarlavhasi qiymatini berish.
* pygame.display.get\_caption q– o‘yin oynasi joriy sarlavhasi qiymatini qaytarish.
**Ilmiy jamiyat** (**oʻquv jamiyati** yoki **ilmiy birlashma**) — bu oʻquv intizomi yoki kasbining yoki bir-biriga bogʻliq boʻlgan fanlar yoki kasblar guruhining rivojlanishi va tarqalishiga koʻmaklashish uchun mavjud boʻlgan tashkilot. Ilmiy jamiyatlarga aʼzolik hamma uchun ochiq va cheklangan boʻlishi mumkin. Bir qator ilmiy jamiyatlarda aʼzolikni faqat saylovlar orqali olish mumkin.

Tavsif
------

Oʻrganilgan jamiyatlarning aksariyati notijorat tashkilotlardir. Ularning faoliyati odatda yangi tadqiqot natijalari va nashrlarini taqdim etish va muhokama qilish yoki maʼlum bir ilmiy fan boʻyicha ilmiy jurnallarga homiylik qilish uchun muntazam konferentsiyalar oʻtkazishni oʻz ichiga oladi. Ulardan baʼzilari davlat yoki jamoaviy (davlatlararo) manfaatlar yoʻlida oʻz aʼzolarining faoliyatini tartibga soluvchi kasbiy organlar vazifasini ham bajaradi. Ilmiy akademiyalardan farqli oʻlaroq, ilmiy jamiyatlar shifokorlar, yozuvchilar va boshqa koʻplab insonparvarlik kasblari vakillarini birlashtirgan fan ommaboplarining birlashmalari edi.

Eng qadimgi ilmli jamiyatlar, xususan, Sodalitas Litterarum Vistulana (taxminan 1488-yilda asos solingan); Academia National dei Lincei (1603-yilda tashkil etilgan), Fransiya akademiyasi (1635-yilda tashkil etilgan), Leopoldina (1652-yilda tashkil etilgan), London Qirollik jamiyati (1660-yilda tashkil etilgan).

Ilmiy jamiyatlar juda umumiy boʻlishi mumkin, masalan , Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi, zamonaviy tillar assotsiatsiyasi kabi maʼlum bir fanga xos yoki London Qirollik Entomologiya Jamiyati kabi maʼlum bir tadqiqot sohasiga xosdir.

Baʼzi jamiyatlar, aʼzolik badalini toʻlash sharti bilan, maʼlum bir mavzu yoki fanga qiziquvchilarga aʼzolikni taklif qilishadi.

Yana qarang
-----------

* Ilmiy hamjamiyat

Manbalar
--------

1. ↑  „The Environmental Studies Association of Canada - What is a Learned Society?". 29-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2013-yil.
2. ↑  „Learned societies & academies". 3-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2013-yil.
3. ↑  Большая советская энциклопедия
|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Krenar Alimehmeti** (1966-yil 17-avgustda tugʻilgan) — albaniyalik nafaqadagi futbolchi va hozirgi murabbiy. Koʻpchilik muxlislar uni *Krenar Jubi* sifatida bilishadi.

Oʻyin karyerasi
---------------

### Klub

Oʻyinchi sifatida u ilgari 17 Nëntori Tirana nomi bilan mashhur boʻlgan KF Tirana vakili boʻlib, u bilan 6 ta liga chempionligini qoʻlga kiritgan. 

### Xalqaro

U 1988-yilda Polshaga qarshi jahon chempionati saralashida Albaniya terma jamoasini himoya qilgan. U oʻsha oʻyinni boshladi va toʻliq 90 daqiqa oʻynadi, lekin Albaniya uchun boshqa hech qachon maydonga tushmadi.

Menejerlik martabasi
--------------------

U 2007-2008-yilgi mavsum boshlanishidan oldin K.S. Elbasanining murabbiyi etib tayinlangan. U bir mavsumdan keyin klubni tark etgan. 2011-yilda Alimehmeti Tirana direktorlar kengashi raisining oʻrinbosari etib tayinlandi.

Manbalar
--------


1. ↑  National cap
2. ↑  Manager of Elbasani
3. ↑  „Albania - Championship Winning Teams".  RSSSF.com. Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
4. ↑  International Career
**Ilohiy Onaning Vizantiya ikonasi —** pravoslav cherkovida hurmatga sazovor boʻlgan Xudo onasining ikonasidir. Bayram 7-aprel va 1-may kunlari boʻlib oʻtadi (Yulian kalendariga koʻra).

Afsonaga koʻra ikona 732-yil 7-aprelda ochilgan. Uning tarixi nomaʼlum, u Rimdan Rossiyaga olib kelingan va Pyotr I Poltava jangidagi gʻalabaga minnatdorchilik uchun uning oldida ibodat qildi.

Grigoriy Tepchegorskiy tomonidan yaratilgan Vizantiya ikonasining oʻyilgan tasviri 1715-1716-yillarda tuzilgan moʻjizaviy piktogramma toʻplamiga kiritilgan. XVIII asr oxiri piktogrammalarida Vizantiya ikonasi tasvirlangan belgilar maʼlum (masalan, „Bokira qizning namoyon boʻlgan piktogrammalari", XVIII asr oxiri — XIX asr boshlari, Cherepovets muzey uyushmasi).

  

Vizantiya ikonasi Odigitriya ikonkali rasm turiga tegishli. Xudoning onasi avlodlar boʻylab tasvirlangan, uning chap qoʻlida chaqaloq Iso tasvirlangan. Uning boshi Bokira qizdan oʻngga buriladi, oʻng qoʻli duo qiladi va chap tomoni bilan Bokira qizga tegadi. Bokira Maryamning qoʻlida, ilohiy chaqaloqni quchoqlab, tayoq va shar ushlaydi. Maryam va Isoning boshlari toj kiygan. Nikodim Kondakovning soʻzlariga koʻra bu ikonografiya Italiya sanʼatining yunon rasmiga taʼsir qiladi va uni XVI asrga tegishli boʻlishi mumkin. Rus tasvir usulida Xudo onasining qoʻlidagi qirollik regaliyasi XVII asrdagi ikonalarda paydo boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* Vizantiyskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M. 2004. — T. VIII : „Verouchenie — Vladimiro-Volinskaya eparxiya". — S. 125. — 752 s. — 39 000 ekz. — ISBN 5-89572-014-5.
* Кондаков Н. П.*. Иконография Богоматери*, Петроград, 1915 — 275 bet.
**Shuturkat**, Ushturkat - Choch (Toshkent) viloyati hududida qad koʻtargan oʻrta asrlar (6—8, 9—13-asrlar boshlari)ga mansub savdo shahri xarobalari va arxeologiya yodgorligi. Sh. xarobalari Eski Toshkentda Chirchiq daryosining oʻng sohilida "Paxta" temir yoʻl bekati yaqinida yastangan. Maydoni ilk oʻrta (6—8) asrlarda taxminan 20 ga, 9— 13-asr boshlarida esa qariyb 200 ga ga teng boʻlgan. Xarobaning bir qismini Chirchiq daryosi va Kurkulduk suvi yuvib ketgan. Sh. yodgorligi 1934-yilda G.V. Grigoryev tomonidan oʻrganilgan.

SH. toponimi "Tuyadek katta", "Tuya karvoni choʻkadigan ulkan shahar" maʼnolarini anglatgan. 10-asr arab geografi Ibn Havqalning yozishicha, Sh. Shosh viloyatida uning poytaxti Binkatdan keyin 3-oʻrinni egallagan. Ayrim maʼlumotlarga qaraganda uning xarobalari Chirchiq daryosining oʻng sohilida daryo kechuvidan yuqoriroqda joylashgan. Uning hududi sohil boʻylab qariyb 8 chaqirim (1 chaqirim — 1,06 km) gʻarbga, dasht tomon 2—3 chaqirimga choʻzilgan. Muqaddasiyning taʼriflashicha, shahar istehkomli boʻlib, unda usti tim shaklida yopilgan bozori boʻlgan. Sh. bilan Binkat oraligʻi bir kunlik yoʻl boʻlib, bu oraligʻda Danfagʻon — 2 farsax, Bonukat (Xudaynkat) — 3 farsax, Bonukatdan Binkatgacha — 2 farsax, shu masofada Zaldikat kabi shaharlar oʻrin olgan. shahridan quyiroqda esa Jinojjat (Chinochkat) shahri qad koʻtargan. Sugʻd va Choch karvon yoʻli ustida barpo etilgan Sh. bu 2 mintaqalararo savdoda karvonlar toʻxtaladigan yirik savdo maskani sifatida muhim ahamiyatga ega tuyakashlar shahri hisoblangan.

Unda koʻplab sopol, shisha idishlar, pishiqgʻishtlar (aksariyati 10—12-asrlarga mansub) va boshqalar buyumlar topilgan.

Abdulahad Muhammadjonov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Guzmics Richard** (veng.: *Guzmics Richárd*) 1987-yil 16-aprelda Vengriyada tugʻilgan. Vengriyalik futbolchi „Yanbian Fude" klubi va Vengriya terma jamoasi himoyachisi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

 Guzmich Haladás klubi tarkibida
Guzmics Richard faoliyatini „Haladás" klubida boshlagan. 2005-yilda Vengriya chempionatida debyut qilgan. „Haladás" uchun Richard toʻqqiz mavsum oʻynadi va 247 oʻyin bilan klub rekordchilaridan biri hisoblanadi. 2014-yilning yozida Guzmics Richard „Wisła Kraków"ga koʻchib oʻtdi. 28-sentabr kuni „Krakoviya"ga qarshi oʻyinda u Polsha Ekstraklasasida debyut qildi. 2016-yilning 1-oktabr kuni „Visla Plok"ga qarshi kechgan bahsda Richard jamoadagi ilk golini urdi.

2017-yil boshida Guzmics Richard Xitoyning „Yanbian fude"ga koʻchib oʻtdi. 5-mart kuni u Xitoy Superligasidagi debyutini „Chongsin Lifan"ga qarshi o‘tkazdi. 10-sentabr kuni „Pekin Guoan"ga qarshi bahsda Richard oʻzining birinchi golini „Yanbian Fude" darvozasiga kiritdi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

2012-yil 14-noyabrda Norvegiyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Guzmics Richard Vengriya terma jamoasi safida debyut qildi. 2015-yilning 7-sentabrida Shimoliy Irlandiyaga qarshi 2016-yilgi Yevropa chempionati saralashida Richard terma jamoadagi ilk golini urdi.

Guzmics Vengriyaning Euro-2016 terma jamoasiga tanlangan. 2016-yil 14-iyun kuni Guzmics UEFA Euro-2016 F guruhidagi Fransiyada Avstriya ustidan 2:0 hisobida g‘alaba qozongan birinchi guruh o‘yinida maydonga tushdi. Uch kundan soʻng, 2016-yil 18-iyunda u Marseldagi „Stade Velodrom" stadionida Islandiyaga qarshi 1:1 hisobida durang oʻynadi. Shuningdek, u 2016-yil 22-iyun kuni Liondagi „Parc Olympique Lion" stadionida Portugaliya bilan 3:3 hisobida durang o‘ynagan guruhdagi so‘nggi o‘yinda maydonga tushdi.

Statistika
----------

| № | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2015-yil 7-sentabr | Windsor Park, Belfast, Shimoliy Irlandiya | Irlandiya Shimoliy Irlandiya | 0: **1** | 1: **1** | Yevropa chempionati-2016 saralash |
| 2. | 2017-yil 7-oktabr | Sent-Yakob parki, Bazel,Shveytsariya | Shveysariya Shveysariya | 4: **1** | 5: **2** | JCh-2018 saralashi |

Manbalar
--------

1. ↑  Richárd Guzmics // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  „Légiósok: Guzmics aláírt a Wisla Kraków-hoz - hivatalos".  Nemzeti Sport (10-sentabr 2014-yil). 12-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-yanvar 2016-yil.
3. ↑  „Краковия VS. Висла Краков 1:0" (en). soccerway.com (2014—09—28). Qaraldi: 15-yanvar 2016-yil.
4. ↑  „Висла Плоцк VS. Висла Краков 2:3" (en). soccerway.com (2016—10—01). Qaraldi: 29-mart 2018-yil.
5. ↑  „Чунцин Лифань VS. Яньбянь Фуде 0:0" (en). soccerway.com (2017—03—05). Qaraldi: 29-mart 2018-yil.
6. ↑  „Бэйцзин Гоань VS. Яньбянь Фуде 4:4" (en). soccerway.com (2017—09—10). Qaraldi: 29-mart 2018-yil.
7. ↑  „Венгрия VS. Норвегия 0:2" (en). soccerway.com (2012—11—14). Qaraldi: 15-yanvar 2016-yil.
8. ↑  „Северная Ирландия VS. Венгрия 1:1" (en). soccerway.com (2015—09—07). Qaraldi: 15-yanvar 2016-yil.
**Guychjou** — Xitoyning jan.gʻarbidagi provinsiya. Mayd. 176,3 ming km2. Aholisi 36,5 mln. kishi (1998). Asosan xitoylar, oz qismi mayda millatlar. Maʼmuriy markazi — Guyyan sh.

Guychjou Yunnan-Guychjou togʻligida joylashgan, ohaktosh va slaneslardan tuzilgan. Togʻlik sharqdan gʻarbga 700 m dan 2872 m gacha balandlashib boradi.

Karst keng tarqalgan. Eng katta daryosi — Utszyan. Iqlimi sernam, subtropik iqlim. Yillik yogʻin 800–1300 mm, yogʻinning koʻp qismi yozda yogʻadi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 4—8°, iyulniki 22— 26°. Tuprogʻi unumdor (laterit, qizil vasariqtuproqlar). Oʻrmonlar, asosan, togʻ yon bagʻirlarida; qimmatbaho yogʻoch beradigan va b. daraxtlar (dub, qaragʻay, choy daraxtlari) oʻsadi.

Guychjou iqtisodiyotining yetakchi tarmogʻi — qishloq xoʻjaligi Mayd.ning 11% dan koʻprogʻi ishlanadi, shundan yarmi sugʻoriladi. Asosiy ekinlari: sholi (ekin mayd. ning 40% i), makkajoʻxori, bugʻdoy, indov, tamaki va b. Mevachilik rivojlangan. Chorvachilik yordamchi ahamiyatga ega; choʻchqa boqiladi, qoramoldan, asosan, ish hayvoni sifatida foydalaniladi. Tung va kamfora moyi ishlab chiqariladi, lak daraxti plantatsiyalari bor, dorivor oʻsimliklar teriladi. Guychjou simob qazib olishda mamlakatda yetakchi oʻrinda (Tunjen); mis (Veynin), marganes rudasi (Szuni), surma (Dushan, Sandu), koʻmir, temir rudasi qazib chiqariladi. Oziq-ovqat, tamaki, toʻqimachilik, kimyo, mashinasozlik (konchilik sanoati uchun mashinalar, transport mashinalari, qishloq xoʻjaligi texnikasi va b. ishlab chiqariladi), qurilish materiallari sanoati, qogʻoz va yogʻochsozlik korxonalari bor. Asosiy sanoat markazlari — Guyyan, Tunjen.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Guvohning advokati** — belgilangan tartibda guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish hamda unga zarur yuridik yordam koʻrsatish vakolatiga ega boʻlgan shaxs. Jinoyat ishida taraflar manfaatlarini himoya qilayotgan shaxs mazkur ish boʻyicha Guvohning advokati boʻlishi mumkin emas.
Guvohning advokati ishda ishtirok etishga u advokatlik guvoxnomasini koʻrsatganidan va orderni taqdim etganidan soʻng, guvoh chaqirilgan paytdan eʼtiboran quyiladi. Guvohning advokati:

* huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilayotgan shaxsning qaysi jinoyat ishi boʻyicha chaqirilganligini bilish;
* guvohning soʻroq qilinishida, shuningdek u ishtiroki bn oʻtkazilayotgan boshqa tergov harakatlarida ishtirok etish;
* unga qisqa maslahatlar berish;
* soʻroq qilayotgan shaxsning ruxsati bn guvohga savollar berish;
* guvohni soʻroq qilishda ishtirok etayotgan tarjimonni rad qilish haqida qonunda belgilangan tartibda arz qilish;

soʻroq tugaganidan soʻng guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi toʻgʻrisidagi, soʻroq bayonnomasiga kiritilishi lozim boʻlgan arzlarini bayon etish huquqiga ega.
*Guvohning advokati guvohga zarur yuridik yordam koʻrsatishi, dalillarni yoʻq qilish, soxtalashtirish, guvohlarni koʻndirishga urinish va b. qonunga xilof harakatlar orqali xaqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilmasligi; ishni tergov qilishda va sud majlisi vaqtida tartibga rioya qilishi shart (OʻzR JPKning 66¹ — m.si).*
Yana qarang: Advokat.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Suvora** (fors. — otliq) — 1) Shashmaqomning Buzruk maqomi asosida yaratilgan kuy va ashulalar. S.ning ashula yoʻli oddiy 2/4 takt oʻlchovidagi doira usulida ijro etiladi. S.ning yana 3 xili (S.1, 2, 3) mashhur cholgʻu kuylaridir. S.1 Buxoro Irogʻidagi soqiynomanutt varianti boʻlib, unda "Zebo pari" avji tushirib qoldirilgan. Uning 2 va 3kismlari 6/8 va 3/4 oʻlchovlaridagi usullar joʻrligida ijro etiladi. 2 va 3 S.lar surnay yoʻllaridandir; 2) Xorazmda mashhur boʻlgan maqom ashula yoʻllari va mumtoz ashulalar turkumi. Maqomlarda asosiy shoʻʼbalardan keyin oʻrin olgan S.lar 13/4 oʻlchovidagi murakkab usullarga asoslangan. Shuningdek, oddiyroq (6/8, 3/4, 3/8) takt oʻlchovidagi (keksa ustozlar aytishicha — otning yoʻrgʻa yurishidan hosil boʻlgan ritmik tuzilmaga asoslangan) murakkab shaklli S. ashula yoʻllari ham xalq orasida keng tarqalgan. Ular 7 ta yirik ashula turkumlariga birlashgan boʻlib, har bittasida 2 tadan Savt va Ufarlar mavjud: "S." ("Tani" yoki "Ona S"), "Chapandozi S." ("Tojik S"), "Yakparda S", "Xushparda S", "Qajhang S", K. Otaniyozov yaratgan "VI—S." va H. Boltayev ijodiga mansub "Qorchmoniy S."lar. S.lar sheʼriy matnida koʻproq tasavvuf mavzuidagi muhammaslar qoʻllanilgan. Xorazmda xonandalarning ijodiy musobaqa (diyralishma)lari S. ijrosiga asoslangan. Polvon Duzchi, Sheroziy, H. Boltayev, K. Otaniyozov, J.Sultanov, R. Jumaniyozov, F. Davletov va boshqa Slarning moxir ijrochilaridir. S. yoʻllaridan M. Yusupov, A. Otajonov, S. Hayitboyev kabi kompozitorlar foydalanishgan.

Adabiyot
--------

* Harratov M. Xorazm musiqiy tarixchasi (2 nashri), T. 1998; Matyoqub o v O. Maqomot, T. 2004.

Bopgir Mashyoqubov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suxumi** (gruzincha: *სოხუმი*) — Gruziyadagi shahar. Abxaziya poytaxti. Qora dengizdagi port, temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 120 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Mil. av. 6-asrda yunon savdogarlari Suxumi oʻrnida Dioskuriada shahriga asos soldilar. 1-asr boshlarida Vizantiyaga qarashli, Gruziya solnomalarida dastlab 736 yilda Sxum nomi bilan tilga olinadi. 12-asr dan Genuya faktoriyasi, 1724—1810-yillarda turklarning SuxumQalʼa istehkomi. 1864-yildan Suxum harbiy boʻlimi markazi. Shaharda yengil (shu jumladan, koʻnpoyabzal), oziqovqat (goʻsht, sut, konserva, baliq, tamaki, vino korxonalari), mashinasozlik va metallsozlik sanoatlari (priborsozlik, eksperimental gaz apparaturalari zavodlari), Suxumi GES (Gumista daryosida) ishlab turibdi. 2 institut (shu jumladan, Abxaz instituti), Eksperimental patologiya va terapiya instituti (maymunlar pitomnigi bilan birga), Suxumi botanika bogʻi, 3 teatr, D.I. Gulia adabiymemorial muzeyi, N. A. Lakoba uy-muzeyi bor.

Suxumi iqlimiybalneologik kurort. Yozi issiq (iyulning oʻrtacha temperaturasi 24°), qishi iliq (yanvarning oʻrtacha temperaturasi 6°); yillik yogʻin 1460 mm. Davolash vositalari: iqlimiy terapiya, dengizda choʻmilish, mineral suvlar (asosan, vannasiga tushiladi).

Suxumi Kavkaz va Qora dengiz boʻyidagi muhim turizm markazlaridan biri. Sanatoriy, dam olish uylari, pansionatlar, turbazalar bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Osiyo poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abu-Dabi **·**  Amman **·**  Anqara **·**  Ostona **·**  Ashxobod **·**  Bagʻdod **·**  Boku **·**  Bandar-Seri-Begavan **·**  Bangkok **·**  Bayrut **·**  Bishkek **·**  Ventyan **·**  Dakka **·**  Damashq **·**  Dili **·**  Doʻha **·**  Dushanbe **·**  Jakarta **·**  Yerevan **·**  Quddus **·**  Islomobod **·**  Qobul **·**  Katmandu **·**  Kuala Lumpur **·**  Male **·**  Manama **·**  Manila **·**  Maskat **·**  Moskva **·**  Neypido **·**  Nikosiya **·**  Nyu-Dehli **·**  Pekin **·**  Pnompen **·**  Putrajaya **·**  Pxenyan **·**  Sano **·**  Seul **·**  Singapur **·**  Toshkent **·**  Tbilisi **·**  Thimphu **·**  Tehron **·**  Tokio **·**  Ulan-Bator **·**  Xanoy **·**  Shri-Jayavardenepura-Kotte **·**  Al-Quvayt **·**  Ar-RiyodMustaqilligi tan olinmagan mamlakatlar:
Ramalla **·**  Stepanakert **·**  Suxumi **·**  Taypey **·**  Sxinvali |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bozorboy O‘rinboyev** — taniqli tilshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor. 1936-yil 3-iyunda Samarqand viloyati, Jomboy tumani, G‘azira qishlog‘ida tug‘ilgan. Samarqand tojik pedagogika instituti va Samarqand Davlat Universitetining o‘zbek filologiyasi fakultetida tahsil olgan. Mehnat faoliyatini Jomboy tumani maktablarida o‘qituvchilikdan boshlagan. Keyinchalik ilmiy bo‘lim mudiri, direktor bo‘lib ishlagan.

Samarqand davlat universiteti aspiranturasida tahsil olgach, katta laborant, Qarshi pedagogika instituti (hozirgi Qarshi davlat universiteti) dotsenti, Samarqand pedagogika instituti (1992-yildan keyin Samarqand Davlat Universiteti) dotsenti, kafedra mudiri, dekan, prorektor va rektor lavozimlarida ishladi.
1974-yildan Jizzax davlat pedagogika instituti (hozirgi Jizzax davlat pedagogika universiteti) rektori sifatida ish boshladi va u yerdagi faoliyatini yakunlab, 1992-yilda Samarqandga qaytdi va Samarqand Davlat Universiteti, Samarqand kooperativ instituti (hozirda Samarqand iqtisodiyot va servis instituti), Samarqand davlat chet tillar instituti kabi muassasalarda kafedra mudiri bo‘lib ishladi hamda ushbu davrlarda O'zbek tili rivojiga katta hissa qo‘shdi.

Olim, O‘zbekiston va SSSR xalq ta’limi a’lochisi Bozorboy O‘rinboyev 2014-yilda vafot etgan.
**Te rangixayeata** (Te Rangihaeata) -maorilarning ngatitaya qabilasi sardori (Yangi Zelandiya). Maorilarning ingliz mustamlakachilariga qarshi kurashiga (1843-yildan) rahbarlik qilgan. 1843-yil T.R. qabilaning boshqa bir sardori bilan birga qabilaga tegishli boʻlgan hududda ingliz manzilgohlarini yoʻq qilinishini talab qilgan. Mustamlaka maʼmuriyati ushbu talabilani rad etgach, T.R. va uning qabiladoshlari mustamlakachilar tomonidan oʻrnatilgan chegara yer belgilarini olib tashlab, ularning turar joylariga oʻt qoʻyganlar. Maorilar qoʻzgʻoloni bostirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shuvaran**, sassiqkapa — karamdoshlarga mansub qishlovchi bir yillik begona oʻt. Poyasi tik oʻsadi, sershox, tukli, boʻyi 30—80 sm. Barglari navbatmanavbat joylashgan, bandsiz, ikki marta patsimon kesilgan, sertuk. Gullari och sariq qalqoncha toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi qoʻp urugʻli qoʻzoqcha. Ildizi sertomir oʻqildiz. May—avgustda gullaydi, iyun—sentabrda mevalaidi. Urugʻidan koʻpayadi. Bir tupi 850 ming urugʻ beradi. Urugʻlari ariq suvlari orqali tarqaladi. Urugʻining unuvchanligi 5 yilgacha saqlanadi. Beda va sugʻoriladigan don ekinlarini ifloslaydi, chopiq qilinadigan ekinlar orasida, uzumzorlarda, bogʻlarda, turar joylar yaqinida, ariq yoqalarida oʻsadi.

Kurash choralari: aprelning birinchi yarmidan gullagungacha ekinlar oʻtoq qilinadi; pichanga ekilgan beda erta muddatlarda, begona oʻt mevalari yetilguncha oʻriladi, gʻalla ekinlariga gerbitsidlar purkaladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Aksolotl (Axolotl) - ambistomlarning ayrim turlarining neotenik lichinkalari kaudat tartibining ambistomlar oilasidan boʻlgan amfibiyalar.

Aksolotlning oʻziga xos xususiyati shundaki, u metamorfozga uchramasdan, katta boʻlmasdan yoshligidanoq koʻpayish xususiyatiga ega boʻladi. Bu lichinkalarda qalqonsimon bez yaxshi rivojlangan, lekin u odatda metamorfozni qoʻzgʻatuvchi tiroksin gormonini yetarlicha ishlab chiqarmaydi. Biroq, agar aksolotl quruqroq va salqinroq muhitga oʻtkazilsa yoki uyda boqish vaqtida suv sathi tushirilsa u katta ambistomaga aylanadi. Aksolotlning ambistomaga aylanishini tiroksin gormonining inʼyeksiyasi deb ham atash mumkin. Transformatsiya bir necha hafta ichida sodir boʻlishi mumkin. Aksolotlning tashqi jabralari yoʻqoladi, tananing rangi va shakli oʻzgaradi. Ammo aksolotlni mutaxassisning yordamisiz metamorfozga kiritish hayvonning hayoti uchun xavflidir. Ma'lumot oʻrnida aytish kerakki, uyda aksolotlni ambistomaga aylantirishga urinishlar koʻp hollarda hayvonning oʻlimi bilan yakunlanadi. 

Koʻpincha "aksolotl" nomi Meksika ambistomasining lichinkasi (laboratoriyada yoki uyda saqlanadigan aksolotllarning aksariyati ushbu turga tegishli) yoki yoʻlbars ambistomasi bilan bogʻliq holda ishlatiladi, ammo buni har qanday ambistomaning lichinkasi deb atash mumkin.

Nomlanishi
----------

Aksolotl (klassik naguat tilida atl - suv, xolotl - it) "suv iti", "suv yirtqich hayvoni".
**Ixtilofli rivoyatlar talqini**" yoki **"Hadis tafovutlari haqida risola**" (arabcha: Ta’vil muxtalif al-hadis) - oltin asrning taniqli islom ulamosi Ibn Qutayba (828 – 885 milodiy / 213 – 276 hijriy) tomonidan yozilgan kitob bo‘lib, unda u mo‘taziliylar va qur’onchilar qarama-qarshi yoki mantiqsiz deb rad etgan hadislarni himoya qiladi va murosaga keltiradi.

Nasroniy muallif **Bulus ibn Raja’** o‘zining **"Kitob al-vazih bil-haq**q" kitobida hadislarning ziddiyatlarini ko‘rsatish uchun taxminan 1010-yilda mazkur kitobdan iqtibos keltirgan. Asar Jerar Lekomte tomonidan "Le traité des divergences du hadit d'Ibn Qutayba" nomi bilan tarjima va tahrir qilingan (Damashq: Institut Français du Damas, 1962, xlviii, 460 p. 25 sm.).

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

1. ↑  A.C. Brown, Jonathan*. Hadith: Muhammad's Legacy in the Medieval and Modern World *(Foundations of Islam series)**. Oneworld Publications, 2009 — 166 bet. ISBN 978-1851686636.
2. ↑  Bertaina, David*. Būluṣ ibn Rajāʾ: The Fatimid Egyptian Convert Who Shaped Christian Views of Islam*. Brill, 2021 — 433–435 bet.
Andoza:Sunni hadith literature  Andoza:Islam-book-stub
**Bozoy** (qozoqcha: *Бозой*) — Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Shalqar tumanida joyllashgan qishloq. Bozoy qishloq okrugi mamuriy markazi hisoblanadi. Viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgan Shalqar shahridan taxminan 187 km janubi-janubi-gʻarbda, Oʻzbekiston bilan chegara nuqtasida joylashgan. KATO kodi - 156437100.

Qishloq yaqinida 1960-yillar boshida qurilgan Buxoro-Ural gaz quvurining 10-sonli kompressor stansiyasi (KS-10) joylashgan. Qishloqdan 1 km janubi-g'arbda vertolyotlar va yengil samolyotlar qo'nish joyi mavjud.

Qishloq atrofidan 2010-2015-yillarda qurilgan "Beyneu-Bo‘zoy-Chimkent gaz quvuri" magistral gaz quvurining yo‘nalishi o‘tadi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 2530 kishi (1259 erkak va 1271 ayol)ni tashkil etgan. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 2349 kishi (1220 erkak va 1129 ayol) istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Казахстан. Общегеографическая карта (масштаб 1:3 000 000). — Роскартография, 2011
2. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 7-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2013-yil.
3. ↑  „Магистральный газопровод Бейнеу-Бозой-Шымкент введен в эксплуатацию". 8-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2015-yil.
4. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Shuʼba** (arab. — qism, tarmoq) — 1) Oʻrta asr Oʻn ikki maqom tizimida parda tuzilmalarining muayyan tarmogʻi. Sh.lar asosiy maqomlarga aloqador boʻlgan quyi tabaqadagi parda tuzilmalaridir. Sharq musiqa nazariyasiga oid adabiyotlarga koʻra, jami 24 Sh. boʻlib, tovushqatori 2 dan 10 pogʻonagacha yetgan. Ular, asosan, Dugoh, Segoh, Chorgoh, Panjgoh, Ashiran, Navroʻzi Arab, Mohur, Navroʻzi Xoro, Navroʻzi Bayotiy, Hisor, Nuhuft, Uz zol, Avj, Nayriz, Mubarqaʼ, Rakb, Sabo (Navroʻzi Sabo), Humoyun, Zovuliy, Isfahonak yoki Roʻyi Iroq, Bastai Nigor, Nihovand, Javziy, Muxayyar deb nomlanadi. Baʼzi manbalarda Nishoburak, Magʻlub, Ajam (Navroʻzi Ajam) kabi Sh. nomlari ham keltirilgan; 2) Shashmaqomda jamlangan mukammal ashula yoʻllari. Sh. namunalari oʻzaro farqli 2 guruhga taqsimlangan boʻlib, birinchisini saraxbor, talkin, nasr va yakunlovchi ufar, ikkinchisini esa, asosan, savt va moʻgʻulcha (tarkibiy shoxobchalari bilan) kabilar tashkil etadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yosh (maʼnolari).

**Yosh** (biologiyada) — organizmning tugʻilganidan boshlab uning oʻsishi, rivojlanishi, voyaga yetishi va qarishidan iborat hayoti tavsifi.

Odamlar Yo. i. O dam da kalendar Yo. (tugʻilgandan boshlab muayyan vaqtgacha oʻtgan davr) va biologik Yo. boʻladi. Biologik Yo. organizmdagi moddalar almashinuvi holati va bu jarayonlarning muayyan populyasiya uchun mos kelishiga qarab belgilanadi.

Umrning uzayishi va akseleratsiyaning rivojlanishi bilan Yo. chegarasi toʻgʻrisidagi tasavvur ham oʻzgarib boradi. Odam uchun Yo.ning eng yukrri chegarasi 115—125 yil hisoblanadi. Agar biologik Yo. kalendar Yo.dan ilgarilab ketsa, u holda vaqtidan oldin qarish deyiladi. Odam Yo.iga ijtimoiy va iqtisodiy sharoit ham taʼsir koʻrsatadi. Hayvonlar Yo. i. Yovvoyi hayvonlar Yo.i ularni tutqinlikda (mas, hayvonot bogʻida) kuzatish yoki halqalash, qishloq xoʻjaligi hayvonlari Yo.i ular tugʻilgan vaqtni qayd qilib qoʻyish yoki ularni nishonlash orqali, koʻpchilik sut emizuvchilar Yo.i tishlarining yedirilishi yoki shoxlarining holatiga, baliqlar Yo.i tangachalariga, qushlar Yo.i patlariga qarab aniqlanadi. Oʻsimliklar Yo.i urugʻning unib chiqishi yoki niholning rivojlana boshlashidan Yo. hisobga olinadigan davrgacha oʻtgan vaqt bilan oʻlchanadi. Oʻsimliklar umri oʻsimlik turiga va u oʻsayotgan sharoitga bogʻliq. Oʻsimliklar orasida bir necha haftadan (mas, bahor erofilasi, efemerlar) bir necha ming yilgacha umr koʻradigan turlari (mas, avstraliya mikrozaliyasi) bor. Koʻpchilik daraxtlar uzoq yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yosh (maʼnolari).

**Yosh** (huquqda) — qonunchilikda hisobga olinadigan omil. Qonun muayyan huquqiy oqibatlar boshlanishida odamning yoshini nazarda tutadi. Chunonchi, shaxe maʼlum yoshdan muomalaga layoqashlilik, harbiy xizmatni oʻtash, pensiyalar tayinlanish va sh. k. bilan bogʻliq huquklarga ega boʻladi. Balogʻat yoshi, yaʼni 18 yoshga toʻlgan shaxe siyosiy huquq va erkinliklar (vakolatli organlarga saylash va saylanish huquqi va h. k.)dan foydalanadi. Yo.ning boshqa huquqiy munosabatlar uchun ham ahamiyati bor. Chunonchi, nikoh yoshi Oʻzbekiston Respublikasida erkaklar uchun 18 yosh, ayollar uchun 17 yosh etib belgilangan. Mehnatga oid huquqiy munosabatlarda voyaga yetmaganlar mehnati bilan bogʻliq masalalar hisobga olinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksida yoshlar uchun qoʻshimcha kafolatlar belgilangan. 18 yoshga toʻlmagan shaxslarning mehnat huquqlari, ular mehnatidan foydalanish taqiqlanadigan ishlar, ular uchun qisqartirilgan ish vaqtining muddati, mehnat taʼtili berish va sh. k. belgilab qoʻyilgan. Oʻzbekiston Respublikasi JK ga koʻra, sodir etilgan jinoyat uchun 16 yoshga toʻlgan jismoniy shaxslar, javobgarlikni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirganlik uchun — 13 yoshga toʻlgan shaxslar javobgarlikka tortiladi. Odamning necha Yo.daligini fuqarolik holatlari hujjatlarini qayd etish idoralari bergan guvohnoma tasdiqlaydi. Agar bunday hujjat yoʻq takdirda, amaldagi qonunchilikda boshqa tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, Yo. toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan koʻrib chiqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yosh qahramonlar haykali** *(Bora Gayday, Van Satskiy va Tolya Butsenko* yodgorligi) — Ukrainaning Lubniy shahridagi Ulugʻ Vatan urushida ishtirok etgan pionerlar yodgorlikgi.

Tarixi
------

Ulug 'Vatan urushi paytida fashistlar qoʻshinlari 1941-yil sentabr oyida Lubniy shahrini egallab olishgan. Shahar va ona yurt vatanparvarlari ularga qahramonona javob qaytardilar. Shunday qilib, yosh pionerlarning ismlari — Boris Gayday, Ivan Satskiy va Anatoliy Butsenko — abadiy oʻlmas boʻlib qolgan. Mahalliy temir yoʻl deposida ishlayotganda, 1943-yil 27-yanvarda ular xizmat koʻrsatadigan nemis parovozini boshqarilmaydigan burilish stoliga joʻnatishadi va lokomotiv chuqurga tushib ketadi. Natijada taʼmirlangan oʻn ikkita lokomotiv yoʻlga chiqmaydi, yana taʼmirga muhtoj boʻlgan oʻntasi esa singan aylanuvchi patnis oldida qoladi. Lubenskiy deposi uzoq vaqt davomida ishdan chiqadi. Bosqinchilar pionerlarni tutib, qattiq qiynoqlardan keyin qatl qildilar.

Tavsif
------

Yodgorlik 1959-yilda Donchenko nomidagi shahar bogʻida oʻrnatilgan. Haykaltarosh E. E. Gorban , meʼmor S. K. Kilesso.

Bu oltingugurtli granitdan yasalgan poydevor boʻlib, jami balandligi 4,83 метра, boʻlgan bronza asosda yosh qahramonlarning uchta bronza figurasi (balandligi 2 metr, eni 1,8 m) boʻlib, mustahkam granit bloki yonida oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida shunday soʻzlar oʻyilgan: *"Yosh qahramonlar Bori Gayday, Vani Satskiy, Toli Butsenkoga, fashist gvardiyalariga qarshi kurashda halok boʻlgan".* Poydevorning yon tomonida shunday yozilgan: *"Bizning Batkivshchina sharafi va mustaqilligi uchun janglarda halok boʻlgan qahramonlarga shon-sharaflar"*.

Xotira
------

* SSSR-da ukrainalik rassom Efim Kudey (ukraincha: *Юхим Кудь*; Kiev, 1985).
* Shuningdek, 1988-yilda ularning sharafiga SSSR pochta konverti chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник юным героям Б. Гайдаю, И. Сацкому и А. Буценко". 20-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Памятник юным героям Б. Гайдаю, И. Сацкому и А. Буценко (Лубны)". 6-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2020-yil.
3. ↑  „ПИОНЕРСКИЙ САЛЮТ (Борис Гайдай, Иван Сацкий, Анатолий Буценко)". 5-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
4. ↑  „Лубны. Памятник юным героям Боре Гайдаю, Ване Сацкому и Толе Буценко". 5-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
5. ↑  „Парк им. Донченко (Лубны)". 6-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
6. ↑  „Советские пионеры-герои на открытках Юхима Кудя". 5-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
7. ↑  „ПАМЯТНИК ЮНЫМ ГЕРОЯМ 1988 ХМК КЦ29 конверт". 6-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Памятник юным героям Б. Гайдаю, И. Сацкому и А. Буценко (Лубны)
* Памятники пионерам-героям Великой Отечественной войны
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shamsiyabonu.

**Shamsiyabonu** — ashtarxoniylar oʻzbek sulolasi malikasi. Din Muhammadxonning xotini. Buxoro xonligining hukmdorlari — Imomqulixon va Nadr Muhammadxonlarning onasi hamda Mangʻitlar oʻzbek sulolasi vakillarining amir Haydardan (1800—1826) boshlab barcha Buxoro amirligi hukmdorlarining bibikalonidir.

Shamsiyabonu taxminan XVI asrning 2-yarmida Mashhadda, Safaviylar davlatida tugʻilgan. Ota tomondan eronlik sayyidlar naslidan edi. Uning nasabnomasi quyadgicha boʻlgan: Shamsiyabonu binti Mirzo Badiuzzamon ibn Mirzo Muhammad Amin Mashhadiy ibn Mirzo Muhammad Safar ibn Mirzo Muhammad Muhsin ibn Mirzo Ali Rizo ibn Mirzo Muhammad Taqi ibn Mirzo Sayyid Abu Solih ibn Mir Sayyid Muhammad Muʼin ibn Mirzo Hidoyatulloh ibn Mirzo Sayyid Nuriddin Muhammad ibn Mir Jaloliddin Muhammad ibn Mir Sayyid Abu Muhammad ibn Imom Muhammad Askariy ibn Imom Ali Naqi ibn Imom Muhammad Taqi ibn Imom Muso Ali ibn Rizo ibn Imom Muhammad Kozim ibn Imom Muhammad Jaʼfar Sodiq ibn Imom Muhammad Boqir ibn Imom Zaynulobidin ibn Imom Muhammad Husayn ibn amir al-moʻminin Ali ibn Abu Tolib.

Shaxzoda Abdulmoʻminxon tomonidan Mashhad shahri qoʻlga olinganidan soʻng koʻpchilik shahar aholisi qoʻlga olinib qul sifatida Movarounnahrga yuboriladi. Ular orasida Shamsiyabonu ham bor edi. Qizni koʻrgan Din Muhammadxon uni oʻz nikohiga oladi. Ulardan Imomqulixon va Nadr Muhammadxonlar dunyoga keladi.

Malikaning tarix oldidagi xizmatlari hali yetarli tadqiq etilmagan. Uning oʻgʻli Nadr Muhammadxon sayyidlar avlodidan boʻlgan Joʻyboriylarning avlodi Podshoh oyimga uylanadi. Sayyidlar avlodidan boʻlgan Shamsiyabonuning Din Muhammadxonga va Podshoh oyimning Nadr Muhammadxonga turmushga chiqishi sababdan muarrixlar Ashtarxoniylar va Mangʻit hukmdorlarini ham Chingiziy, ham sayyidlar naslidan deb qarashadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Jumanazar 2017. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2017 (help)
2. ↑  Алексеев 2006. sfn error: no target: CITEREFАлексеев2006 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A. K.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.
* Алексеев А. К.*. Политическая история Тукай-Тимуридов: По материалам персидского исторического сочинения Бахр ал-асрар*. СПб: Из-во С.-Петерб. ун-та, 2006 — 229 bet. ISBN 5-288-03987-9.
**Andijon okrugi** — Oʻzbekiston SSR tarkibida 1926—1930 -yillarda mavjud boʻlgan maʼmuriy-hududiy birlik.

Tarixi
------

Andijon okrugi 1926-yilda tashkil topgan boʻlib, Andijon shahri okrug markazi etib belgilangan. 1929-yilga kelib, okrug tarkibida 12 ta tumanga boʻlgan: Andijon, Aravon, Asaka, Baliqchi, Jalolquduq, Izboskent, Kosonsoy, Qoʻrgʻontepa, Norin, Shahrixon, Shoʻrqoʻrgʻon, Yangiqoʻrgʻon.

1930-yil 30-iyulda SSSRning aksariyat okruglari singari Andijon okrugi ham tugatildi. Uning tumanlari bevosita Oʻzbekiston SSR boʻysunuviga oʻtkazildi.

Aholisi
-------

Okrug aholisi 1926-yilda 794,3 ming kishi boʻlgan. Shundan o‘zbeklar 593 140 nafar, qirg‘izlar 46 274 nafar, qipchoqlar 27 857 nafar, turklar 18 437 nafar, ruslar 15 884 nafar, qoraqalpoqlar 14 043 nafar, tatarlar 2476 nafar, tojiklar 28 249 nafarni tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Аdministrativnoye deleniye Soyuza SSR* (rus tilida), Moskva, 1929.
2. ↑  „Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1926 goda. Natsionalniy sostav naseleniya po regionam respublik SSSR". 8-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2016-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston SSR okruglari |
| --- |
|  |
| 1926—1930-yillardagi okruglar | 
* Andijon okrugi
* Buxoro okrugi
* Zarafshon okrugi
* Qashqadaryo okrugi
* Samarqand okrugi
* Surxondaryo okrugi
* Toshkent okrugi
* Fargʻona okrugi
* Xoʻjand okrugi (1929-yilgacha)
* Xorazm okrugi
 | 
 |
|  |
| 1935—1941-yillardagi okruglar | 
* Qashqadaryo okrugi (1935—1938)
* Surxondaryo okrugi (1935—1941)
* Xorazm okrugi (1932—1938)
 |

 |
**Oy ritsari** (inglizcha: *Moon Knight*), haqiqiy ismi - **Mark Spektor** (inglizcha: *Marc Spector*) Marvel Comics komikslarida paydo bo'lgan Marc Spektor - super qahramon va sobiq yoʻllanma askar. Qahramon Marvel olamida mavjud va rassom Doug Moench va yozuvchi Don Perlin tomonidan yaratilgan. Oy ritsari personaji birinchi marta (1975-yil avgust) "Kurt boʻri" filmida 32-qismida paydo boʻldi. Qahramon jamoatchilik tomonidan iliq kutib olindi va tez orada oʻzining hikoyalarini, keyinroq esa oʻzining komikslar seriyasini oldi.

Nashr tarixi
------------

Qahramon birinchi marta *Doug Moench* yozgan va *Don Perlin* tomonidan chizilgan "Tungi boʻri" komiksi 32 hikoyasida (1975-yil avgust) bosh qahramonning dushmani sifatida paydo boʻlgan; uning ishtirokidagi hikoya davom etdi va 33-sonda tugaydi. Oy ritsari kitobxonlar orasida bir zumda mashhur boʻldi va oʻzining maxsus 28-29 hikoyalarida "Marvel Spotlight" jurnalida (1976-yil) yana qayta namoyish qilindi yozuvchi yana Doug Moench, rassom esa Don Perlin.

### Televideniya

* "Buyuk oʻrgimchak odam" animatsion serialida 4-mavsumda, 24-qismda paydo boʻlgan

### Video o`yinlar

* "Spider-Man: Web of Shadows" oʻyinida paydo boʻldi.
* "Lego Marvel Super Heroes" oʻyinida "Shocking Spending" darajasida uning belgisini topgandan keyin ochish mumkin.
* Mobil oʻyinlarda oʻynaladigan qahramon sifatida paydo boʻladi: Marvel Contest of Champions, Marvel Future revolution
* "Marvel Ultimate Alliance Gold Edition"da oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Lego Marvel Avengers" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Marvel Heroes" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.
* "Lego Marvel Super Heroes 2" filmidagi oʻynash mumkin boʻlgan qahramon.

Havolalar
---------

* Marvel.com saytida Moon Knight
* Marvel.wikia.com saytida Moon Knight
* Comicvine.com saytida Moon Knight


1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
Категория:Карточка на Геокаре: исправить
Категория:Кратеры по алфавиту
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
Duglas krateri (lat. Duglas), Marsdagi Duglas krateri bilan adashtirmaslik kerak, oyning narigi tomonidagi Shimoliy yarim sharda katta qadimiy zarba krateri. Bu nom amerikalik astronom Endryu Ellikot Duglas (1867-1962) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan. krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi

Kraterning tavsifi
------------------

 Lunar Orbiter - V zond tasviri (shimoliy o'ngda).
Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbda Charlier krateri; shimolda-shimoli-g'arbda Perrain krateri; shimolda-shimoli-Sharqda ulkan Landau krateri; shimoli-Sharqda Frost krateri; janubi-Sharqda Leucippus krateri; janubda Xatanaka krateri va Janubi-g'arbda Kovalevskaya krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 35°30' n 122°43 ' n 35,5° n 122,72° N g, diametri 51 km, chuqurligi 2,3 km. 

Krater ko'pburchak shaklga ega va uning mavjudligi davomida sezilarli darajada yo'q qilingan. Mil tekislanib, Janubiy, Shimoliy va shimoli-g'arbiy qismlarida sezilarli kraterlar bilan qoplangan. Milning shimoli-Sharqiy qismida Duglas C sun'iy yo'ldosh krateri joylashgan (pastga qarang). Milning Shimoliy qismi biroz ajralib turadi. Atrofdagi milning balandligi 1120 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1910 km 3 ni tashkil qiladi. Krater kosasining pastki qismi tekis, Janubiy va shimoli-sharqiy qismida yuqorida aytib o'tilgan kraterlar milni to'sib qo'ygan.

sun'iy yo'ldosh kraterlar
-------------------------

 LAC-35 xaritasining fragmenti.

| Duglas | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| C | 36°17′N 121°16′W﻿ / ﻿36.29°N 121.27°W﻿ / 36.29; -121.27﻿ (Дуглас C)GO | 28.5 |
| X | 38°03′N 124°05′W﻿ / ﻿38.05°N 124.09°W﻿ / 38.05; -124.09﻿ (Дуглас X)GO | 24.2 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

1. Andoza:Lunar Impact Crater Database

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi. -da Архивная копия
* „Описаник кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 31-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Архивная копия
**Shamsulaimma Zarangariy** — (?—1119) — buxorolik alloma va muhaddis.
Hazrat Shamsulaimma Zarangariyning toʻliq ismi Abul Fazl ibn Muhammad az-Zarangariydir. U Buxoro viloyati, G‘ijduvon tumanidagi Zarangari qishlog‘ida tavallud topgan. Hazrat Zarangariy toʻgʻrisida juda ko‘p manbalarda, jumladan, As Samʼoniyning „Al Ansob" („Nasabnoma"), Nosiriddin To‘raning „Tuhfat az-zoirin", Abdulhakim Sharʼiy Juzjoniyning „Islom huquqshunosligi" asarlarida maʼlumotlar berilgan. U buyuk faqih, muhaddis, valiyulloh, ulug‘ tarbiyachi bo‘lgan. Hazrat Shamsulaimma Zarangariy ustozlari quyidagilardir: Shamsulaimma Abdulaziz ibn Muhammad al Halvoiy al Buxoriy, Abu Sahl Ahmad ibn Ali ad Abivardiy, Abu Hafs Umar ibn Mansur al Hofiz, Ahmad ibn Muhammad al Bujaliy al Hofiz, Maymun ibn Ali al Maymaniy, Muhammad ibn Sulaymon al Qoxushtuvoniy, Ahmad ibn Abdulloh al Xayroxayriy. Shamsulaimma Zarangariyning shogirdlari quyidagilardir: Abdulkarim as Samʼoniy, Abu Hafs Umar ibn Muhammad al Fargoniy, Abu Jaʼfar Ahmad ibn Muhammad al Halimiy, Abul Fazl Muhammad ibn Ali al Zamiy, Abu Muhammad Abdulhalim ibn Muhammad al Barroniy. Zarangariyni „Shamsulaimma", yaʼni imomlar quyoshi deb atagan. Bu ham ulug‘ unvon hisoblanadi. Chunki tarixida barmoq bilan sanarli allomalarga bunday unvon nasib etgan. Hazrat Shamsulaimma Zarangariy Samarqand, Balx, Koson va boshqa shaharlarda bo‘lib, u yerdagilarga ilm o‘rgatgan. U 1119-yil Buxoroda vafot etgan. Qabri Buxoro shahridagi Gulobod qabristonidadir. Ushbu kishi toʻgʻrisida maʼlumotlar Atoqli oʻzbek adibi Sadriddin Salim Buxoriy kitoblarida mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Andijon qora uzumi**, Qora andijoniy, Qora — xalq seleksiyasida chiqarilgan oʻrtapishar xoʻraki va may-izbop uzum navi. Tupi kuchli oʻsadi. Bar-gi toʻgarak, besh boʻlmali, kertikli, toʻq yashil, orqa tomoni tuksiz. Guli ikki jin-sli. Uzum boshi choʻziq, 250-300 g, shingillari tigʻizligi oʻrtacha. Gʻujumi yirik, dumaloq, rangi tim qora, poʻsti yupqa, tarang, eti shirali, tarkibida 25-27% qand moddasi bor. Hosili faol harorat 2700-2750° boʻlganda 128-140 kunda pi-shib yetiladi (avgust oxiri). Hosildorligi 150-200 s/ga. Zamburugʻli kasalliklar va zararkunandalarga chidami oʻrtacha, sovuqqa chidamsiz. Fargʻona va Andijon viloyatlarida keng tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |