recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xurmo palmasi.

**Xurmo** (Diospyros) — xurmodoshlar oilasiga mansub subtropik daraxt yoki butalar turkumi, ekiladigan meva daraxti. Tropik va subtropik mintaqalarda 500 ga yaqin turi uchraydi. Xitoy, Yaponiya, Oʻrta dengiz boʻyi mamlakatlari, Avstraliya, AQSH, Kavkaz, Oʻrta Osiyoda ekiladi. Mevasi uchun, asosan, sharq X. sovuqqa chidamli virginiya X.si (D. virginiana), shuningdek, Kavkaz X.si (D. lotus) oʻstiriladi. Oʻzbekistonda ekiladigan sharq X.si (*D. kaki* Tpip.)ning vatani — Xitoy. Daraxti 8–12 m, chiroyli, shoxshabbasi dumaloq yoki piramidasimon. 100 —400 yil, baʼzan undan ham koʻproq yashaydi, lekin 50— 60 yilgacha yaxshi meva beradi. X. —15, —20° gacha sovuqqa chidaydi, yorugʻsevar oʻsimlik. Bargi yirik tuxumsimon, usti toʻq yashil, orqasi tukli, ketmaket joylashgan, toʻkilish oldidan qizgʻish rangga kiradi.

Guli bir, baʼzan ikki jinsli. Aprel — mayda gullaydi, oktabr —noyabrda pishadi. Mevasi turli shakdda (500 g gacha). X. tarkibida qand, S vitamini, protein, temir tuzlari, oqsil, oshlovchi moddalar va boshqa bor. Mevasi 2 —3 oy saqlanadi, yangiligida hamda quritilgan holda isteʼmol kilinadi, qandolatchilik sanoatida ishlatiladi, likyor, vino, jem tayyorlanadi. X. asosan, payvandlash yoʻli bilan koʻpaytiriladi. Koʻchati kuzda yoki bahorda 8x6 va 6x6 m sxemada ekiladi. Kumli, shagʻalli shoʻr yerlarni yoktirmaydi. 3—4yili hosilga kiradi, 10—12 yoshida toʻliq hosil bera boshlaydi. Bir tup daraxti 250 kg gacha hosil beradi. Oʻsuv davrida yer sharoitiga qarab 10 —12 marta sugoriladi; oʻgʻitlanadi, atrofi yumshatib turiladi. X.NING Oʻzbekistonda tarkalgan va Surxondaryo, shuningdek, Navoiy, Namangan, Samarqand viloyatlari uchun oʻrnlashtirilgan asosiy navlari — Vaxsh, Xiakume, Zendjimaru, Tojikiston va boshqa

Adabiyotlar
-----------

* Kulkov O. P. Muxamedzyanov Sh. 3. Oʻzbekistonning subtropik oʻsimliklari,T. 1968
* Jivotinskaya S. Vostochnaya xurma v Uzbekistane, T. 1989.

Rixsivoy Joʻrayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tilash Xoʻjamberdiyev** (1938.10.5, Boʻstonliq tumani Sijjak qishlogʻi — 2001.7.9, Toshkent) — sozanda (chang), bastakor. Oʻzbekiston xalq artisti (1998). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1964). Oʻzteleradiokompaniyasida Doni Zokirov nomidagi xalq cholgʻulari orkestri sozandasi (1961-yildan), xalq cholgʻu ansambli rahbari (1974-yildan). Repertuaridan oʻzbek xalq ("Kurd", "Ilgʻor" va boshqalar) va bastakorlar (F. Sodiqovning "Ishq" kabi) kuylari, oʻzbek (T. Azimovning "Goʻzal diyorim", F. Xarratovning "Yoshlar valsi", T. Toshmatovning "Bahor armugʻoni") va chet el kompozitorlari (U. Hojibekovning "Koʻr oʻgʻli" operasidan raqs, uvertyura va boshqalar) asarlari urin olgan. "Chang taronalari", "Sabolar aytdi", "Shodiyona", "Sarvigul", "Navroʻz navosi", "Gulchexra kiz oʻynasin" kabi chang uchun asarlar yaratgan. X. viloyatlarda xam turli ansambllar (mas, Fargʻona viloyatidagi "Rayhon" ashula va raqs ansambli va boshqalar) tashkil etgan. Belarus, Rossiya, Estoniya, Qozogʻiston, Tojikiston kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Devillin** - CaCu 4 (SO 4 ) 2 (OH) 6 •3H 2 O kimyoviy formulasiga ega sulfat minerali. Bu nom fransuz kimyogari Anri Etyen Sent-Kler Devil (1818-1881) nomidan kelib chiqqan.

Devillin monoklinik tizimda kristallanadi. Kristallografik jihatdan u teng bo'lmagan uzunlikdagi uchta vektorni o'z ichiga oladi va ikki juft vektor perpendikulyar, boshqa juftlik esa 90 ° dan boshqa burchak hosil qiladi. Devillin prizmatik bo'lib, 2/m kristall sinfiga tegishli. Bu mineral P 2 1 /c kosmik guruhiga kiradi. Devillin - anizotrop mineral, ya'ni mineral turli yo'nalishlarda turli xil xususiyatlarga ega. Optik jihatdan, bu mineral ikki eksenli salbiy, ya'ni u ikkita optik o'qni o'z ichiga oladi. Devilline mo''tadil mineral relyefga ega. Mineral relyef mineralning qutblangan yorug'lik ostida ko'rilganda ajralib turishini anglatadi va u mineralning sinish ko'rsatkichiga bog'liq.

Devilline mis sulfidli ruda konlarining oksidlangan qismlarida topilgan noyob va noodatiy ikkilamchi mineraldir. Devillin bunday oksidlanish zonalarida paydo bo'lganligi sababli, bu mineral ko'pincha kondan keyin kelib chiqadi. Devilline butun dunyo bo'ylab konlarda uchraydi.

Devillin guruhi
---------------

Devillin guruhi minerallari monoklinik sulfatlardir.

| Mineral | Kimyoviy formulalar | Kristal tizimi |
| --- | --- | --- |
| Kampigliaite | Cu 4 Mn 2+ (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·4H 2 O | Monoklinik |
| Iblis | CaCu 4 (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·3H 2 O | Monoklinik |
| Kobyashevite | Cu 5 (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·4H 2 O | Triklinik |
| Ktenazit | Zn(Cu,Zn) 4 (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·6H 2 O | Monoklinik |
| Lautentalit | PbCu 4 (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·3H 2 O | Monoklinik |
| Serpierit | Ca(Cu,Zn) 4 (SO 4 ) 2 (OH) 6 ·3H 2 O | Monoklinik |

Manbalar
--------

1. ↑  Back, M. and Mandrine, J. (2008) Fleischer's Glossary of Mineral Species 2008. 58 p.
2. ↑  *Anthony.* „Devilline". *Handbook of Mineralogy*.  Mineral Data Publishing (2005). Qaraldi: 28-dekabr 2021-yil.
3. ↑  Back, Malcolm E.*. Fleischer's Glossary of Mineral Species*, 11, Tucson AZ: Mineralogical Record Inc. 2014 — 434 bet.
**Xurmoy**, Qizil xurmoy — oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Vatani — Oʻzbekiston. Sharkiy ekologikgeografik navlar guruhiga mansub. X. koʻproq Oʻzbekistonda oʻstiriladi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha, dumaloq, guli ikki jinsli. Uzum boshi oʻrtacha (200 —300 g), shakli silindrsimon, oʻrtacha zich. Gʻujumi yirik, uzunchoqovalsimon, toʻq qizil, binafsha rang, yupqa nim gʻubor bilan qoplangan. Pusti qalin etdor.

Hosili faol harorat yigʻindisi 2700° da oʻrtacha 150 kunda yetiladi. Novdalari yaxshi pishadi. Kasalliklarga oʻrtacha chidamli. Hosildorligi 160-200 s/ga. Yangiligida yeyiladi, Kjnura sakdanadi. Uzoq joylarga yuborishga chidamli.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xurrak**, xurrak otish — nafas yoʻlidan oʻtayotgan havo oqimi taʼsirida hosil boʻladigan tovush. Bunga kichik tilchaning havo oʻtayotganda tebranishi, yaʼni vibratsiyasi sabab boʻladi. Ogʻizni ochib (baʼzan ogʻiz yumuq boʻlganda ham) va chalqancha yotib uxlaganda kishi X. otadi, chunki bunda yumshoq tanglayning oʻta boʻshashishi uchun sharoit yaratiladi.

Burunhalqum tuzilishidagi oʻziga xos tugʻma xususiyatlar yoki surunkali yalligʻlanish kasalliklari: shumov, gaymorit, tonzillit, pnevmoniya, astma, shuningdek, burun poliplari va adenoidlar ham X. otishga sabab boʻladi. Baʼzi kasalliklarda, mas, difteriyadan soʻng paydo boʻlgan yumshoq tanglay falajida, miyaga qon quyilganda, miya ezilganda ham bemor X. otishi mumkin. Koʻp X. otadigan odam yonboshlab yotishga, yostigʻi iloji boricha baland boʻlishiga harakat qilishi lozim; mexanik mikromassaj, issiq qilish, ultratovush, lazer kabi muolajalar yaxshi naf beradi. Burundan normal nafas olishni tiklash maqsadida baʼzan xirurgik operatsiya qoʻllanadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xurmoyi** — oʻrtapishar jaydari oʻrik navi. Bovdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot intining Samarqand filialida Xurmoyi navi klonidan ajratib olingan. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Daraxti katta, 100 yilgacha yashaydi, shoxshabbalarining qalinligi oʻrtacha, bal. 7 —7,5 m, kengligi 8 —8,5 m. Chetdan changlanadi, iyun —iyulda pishadi. Mevasi keng tuxumsimon, zargʻaldoq, xushboʻi, shirali. Tarkibida qand miqdori 14 —16%, nordonligi 0,3%. Danagi etidan oson ajraladi. Koʻchati oʻtqazilgach, 4—5 yilda hosilga kiradi. Tupidan 200 kg gacha hosil olinadi. Mevasi yangiligida yeyiladi, konserva qilinadi va qoqi solinadi. 1959-yildan Davlat reyestriga kiritilgan. Toshkent, Andijon, Fargʻona, Namangan, Sirdaryo, Xorazm viloyatlarida rnlashtirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻafurbekov Toʻxtasin Botirovich** (1939.7.5. Fargʻona) — musiqashunos olggm. Oʻzbskisgonla xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989), sanʼatshunoslik fanlari doktori (1990), professor (1989). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1969). Sanatshunoslik institu-nitl ilmiy xodim (1967-73), dnrektor (1992— 98). bosh ilmny xodpx, (1998 i. dan). aini paytda Oʻzbekiston konservatoriyasida konsertmeiyeter (1961 —69), oʻqituvchi (1966-yildan), kafedra (1983-90 va 2003-yildan). gor (1989 — 92). Ilmiy faoliyagi oʻzbek mil.tni musiqa sanʼatgg hamda Gʻarb kompozntorlpk ijodnyoti, jumladan. musiqiy orggentalizm masalalariga bagishlangan. Bastakorlik nazariyasiga katta hissa qoʻshgan. Maxsus darslpk (mas, "Oʻzbek muspqasgg garggxi". T. 1981 va boshqa.). oʻquv qoʻllanmalari, lugʻatlarnn nashrga tanyorlagan. Bir necha xalqaro ig\chgy anjuman qatnash-chism va tapichpletchilarggdan. Tadqi-qot.tarp Gʻvropa va Osiyo mamlakatlarida nashr etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kallamozor svitasi** - Oʻzbekiston jan. va jan.-gʻarbidagi oʻrta alb yotqiziqlari tarkibidagi stratigrafik birlik, oʻzbek olimlari O. M. Akram-xoʻjayev, O. Egamberdiyev va H. H. Mirkamolovlar tomonidan alohida svita qilib ajratilgan (1971). K.s. Sherobod yaqinidagi Kallamozor qishlogʻi nomi bilan atalgan, umumiy qalinligi 60— 68 m li alevrolit, qumtosh, giltosh va chigʻanoqli ohaktoshlardan tarkib topgan. Yotqiziklarda uchraydigan fauna qoldikdari (ammonitlar, peletsipodalar, foraminiferalar) K. s. oʻrta alb yoshiga taalluqli ekanidan dalolat beradi. Shim.ga tomon giltoshlar oʻrnini alevrolit va qumtoshlar egallab boradi. Bobotogʻ va Qarshitogʻ atroflarida qizil qumtosh va kvars gravelitlar bor. Muhim stratigrafik va litologik ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Varshava shartnomasi** (nemischa:) — Germaniya Federativ Respublikasi (Gʻarbiy Germaniya) va Polsha Xalq Respublikasi oʻrtasidagi shartnoma. 1970-yil 7-dekabrda Varshavadagi Prezident saroyida Germaniya kansleri Villi Brandt va Polsha Bosh vaziri Yuzef Tsirankevich tomonidan imzolangan va 1972-yil 17-mayda Germaniya Bundestagi tomonidan tasdiqlangan.

Shartnomada ikkala tomon ham zoʻravonlik qilmaslik majburiyatini olgan va 1945-yil avgustida Potsdam konferentsiyasida Ittifoqchi kuchlar tomonidan oʻrnatilgan Oder-Neyse boʻylab mavjud chegarani tan olgan. Germaniya bilan chegara masalasi Polsha uchun juda nozik mavzu edi, chunki ular Germaniya hukumati tomonidan sobiq Sharqiy hududlarning bir qismini qaytarib olishga harakat qilishi mumkinligidan xavotirda boʻlgan. Polsha nuqtai nazaridan, bu hududlarni oʻtkazish 1939-yilda Sovet Ittifoqiga qoʻshilgan Kerzon (Kresi) chizigʻidan sharqda joylashgan sobiq Polsha hududlari uchun kompensatsiya hisoblangan.

Germaniyada Brandt oʻz siyosatini milliy manfaatlarga xiyonat sifatida tavsiflagan muxolifatdagi konservativ XDS / XSS bloki tomonidan qattiq tanqid qilingan. Imzolanish vaqtida shartnoma Polshaning GFR bilan chegaralarini belgilash masalasida yakuniy nuqta hisoblanmagan, chunki ushbu shartnomaning IV moddasida ushbu shartnoma avvalgi kelishuvlar qoidalarini, xususan, Potsdam kelishuvi, bekor qilmasligi aytilgan edi. Shunday qilib, ushbu Shartnoma qoidalari Potsdam kelishuvida koʻrsatilganidek, Ikkinchi Jahon urushida Germaniya va ittifoqchilar oʻrtasidagi yakuniy tinchlik shartnomasi asosida oʻzgartirilishi mumkin edi.

Varshava shartnomasi Brandt tomonidan ilgari surilgan va Germaniyaning hukmron Sotsial-demokratik partiyasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan „sharqiy siyosat" ning muhim elementi boʻlgan. 1990-yilda Germaniyaga nisbatan yakuniy kelishuv toʻgʻrisidagi shartnoma va oʻsha yilning 14-noyabrida Germaniya-Polsha chegara shartnomasi imzolangandan soʻng, qayta birlashtirilgan Germaniya va Polsha oʻrtasidagi chegaralar haqidagi barcha savollar olib tashlangan.

Yana qarang
-----------

* Zgorzelek shartnomasi
* Villi Brandt maydoni

Manbalar
--------

1. ↑   Johnson, Edward Elwyn. International law aspects of the German refunification alternative answers to the German question Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-10-09).. Page 18 and footnote 35 that cites Ludwig Gelberg, *The Warsaw Treaty of 1970 and the Western Boundary of Poland*, at 125—127; Jochen Abr. Frowein, *The Reunification of Germany*, 86 Am. J. Intʼl L. 152, 156 (1992), at 156.

Havolalar
---------

* Shartnoma matni (PDF fayl,(olm.) ))
**Kalliopi "Kelly" Arauzou** (1991-yil 6-martda tugʻilgan) - yunon suzuvchisi. U ochiq suvmusobaqalarida qatnashadi.

Sportdagi faoliyati
-------------------

Kalliopi Araouzou 1991-yil 6-martda Gretsiyaning Marousi shahrida tugʻilgan

2010-yilda Kalliopi Araouzou jamoadoshlari Spyridon Gianniotis va Antonios Fokaidis bilan birga Balatonfuredda boʻlib oʻtgan Yevropa ochiq suv chempionatida jamoaviy hisobda oltin medalni qoʻlga kiritdi. U xuddi shu turnirda ayollar oʻrtasida 5 km masofaga suzish bahslarida Yekaterina Seliverstovadan ortda qolib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Kalliopi Araouzou 2011-yilda Setubalda boʻlib oʻtgan Jahon kubogi musobaqasida 10 km masofaga suzishbahsda bronza medaliga sazovor boʻldi. Yana ikkita kumush medalini 2012-yilda Piombinoda boʻlib oʻtgan Yevropa ochiq suv chempionatida 5 km individual va jamoaviy suzish musobaqalarida Marios Kalafatis va Georgios Arniakos bilan birga qoʻlga kiritildi.

Kalliopi Jahon chempionatidagi birinchi medalini 2013-yilda Barselonada boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha Jahon chempionatida jamoaviy hisobdagi natijalarga koʻra qoʻlga kiritgan. Bu safargi oʻyinlarda ham jamoadoshlari Spiridon Janniotis va Antonios Fokaydis bilan birga kumush medal sohibi boʻladi.

2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Kalliopi Araouzou ayollar oʻrtasida ochiq suvda 10 km masofaga suzish bahslarida qatnashgan. U 1:57:31,6 natija bilan 11-oʻrinni zabt etgan.

2019-yilda Janubiy Koreyaning Kvanju shahrida boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha ayollar oʻrtasida 5 km va 10 km masofaga suzish musobaqalarida ishtirok etdi. 5 km musobaqasida u 19-oʻrin va 10 km lik bahslarda 37-oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Swimming - European Open Water Championships 2010 Team event
2. ↑  Swimming - European Open Water Championships 2010 Women's 5km Open water
3. ↑  Swimming - Marathon Swimming World Cup Setubal 2011
4. ↑  Swimming - European Open Water Championships 2012 Women's 5km Open Water
5. ↑  Swimming - European Open Water Championships 2012 Team event
6. ↑  2013 FINA World Aquatics Championships Open Water Team Event
7. ↑  „Rio 2016". *Rio 2016*. 26-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2016-yil.
8. 1 2  „Women's 5 km". *2019 World Aquatics Championships*. 30-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2020-yil.
9. 1 2  „Women's 10 km". *2019 World Aquatics Championships*. 30-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2020-yil.
**Lindsay Catherine Massengale** (1976-yil 6-oktyabrda tugʻilgan) — amerikalik futbol himoyachisi, u Ayollar professional futbol assotsiatsiyasida FC Gold Pride of Womenʼs Professional Soccer va Boston Breakers jamoalarida oʻynagan.

Karyera
-------

### Jamoaviy karyera

Massengale Klemson universitetida toʻrt yillik boshlovchi boʻlib, u yerda 2000-yilda sogʻliqni saqlash fanlari boʻyicha bakalavr darajasini oldi. U 1997-yilda All-ACC ikkinchi jamoasi saralashi boʻlgan va oʻz faoliyatini beshta gol va 10 golli uzatma bilan yakunlagan, jami 20 ochko. Klemson oʻynagan toʻrt yil davomida NCAA turniriga yoʻl oldi va 1997-yilda NCAA final sakkizligiga yoʻl oldi.

### Professional karyera

Massengale 2001-yildan 2003-yilgacha Qoʻshma Shtatlardagi birinchi ayollar professional futbol ligasi boʻlgan Ayollar Birlashgan Futbol Assotsiatsiyasida Boston Breakers jamoasida oʻynagan.

U 2009-yilda ayollar professional futbol (WPS) ligasida FC Gold Pride jamoasida oʻynagan.

2012-yilda u Ayollar Premer-Ligasi Elitasida Boston Breakers jamoasida oʻynadi.

### Murabbiylik karyerasi

Massengale I divizion ayollar futboli darajasida 10 yildan ortiq murabbiylik tajribasiga ega, jumladan, Aydaho shtat universiteti va Shimoli-sharqiy universitetda bir necha yil yordamchi murabbiy sifatida.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lindsay Massengale bio".  Boston Breakers. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-noyabr 2012-yil.
2. ↑  „2009 FC Gold Pride Roster".  Prosoccer.com. 3-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-noyabr 2012-yil.
3. ↑  „Lindsay Massengale assistant coach bio".  Northeastern University. Qaraldi: 12-noyabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* FC Gold Pride oʻyinchi profili
* Aydaho shtati murabbiylik profili
* Shimoli-sharqiy murabbiylik profili
**Dan moy** (Vetnam. đàn môi, đàn-asbob, môi-lablar) — bir necha Vetnam xalqlarining musiqasida ishlatiladigan plastinka vargan. Đan môi soʻzlari soʻzma-soʻz „lab tor asbobi" deb tarjima qilinadi, chunki u tishlarga emas, balki lablariga biriktirilgan bir nechta varganlardan biridir. Hmong tilida u „rab", ycha (Ư tra) yoki „ncas tooj"  deb ataladi; Tho-dabak aholisi orasida — „Hưn Toóng" (hyntoong), Muongda — „Páng Tơ" (pangto), Ede tilida — „Gốc" (gok), Ktu orasida — „Ângkro" va hokazo.

Hmong dan moy „ncas tooj" jezdan („rab" — bambukdan) ishlab chiqariladi va biserlar bilan bezatilgan gʻiloflarda saqlanadi. Lan moy va fleytalarda yosh Hmong erkaklari oʻz sevgililari uchun oʻynashadi.

Fransiya professori NZNI Chan Quang Khai[fr] tadqiqotiga koʻra, dunyoda 50 ta vargan turlari mavjud boʻlib, ulardan 10 tasi Vetnam hududida ishlatiladi. Dan moy dunyodagi 25 ta mamlakatlarda topilgan.

2006-yilda jahon vargan eng yirik festivali Jahon Jew’s harp Kongressida birinchi marta Vyetnam musiqachi Nguyen DUK Minh (Nguynn Đcc Minh)ishtirok etdi.

Dan moy ham qatlamli, ham yoyli boladi. Ushbu asboblarning eng mashhurlari standart qatlamli dan moy.

Uning uzunligi taxminan 10 sm va ogʻirligi taxminan 2,5 gramm. Ushbu dan moy musiqachilarga tovush effektlarini yaratish uchun keng imkoniyatlarni taqdim etadi, chunki ogʻiz boʻshligʻi va til  yoy shaklidagi varganlarda oʻynashdan koʻra koʻproq erkinlikka ega. Va shuning uchun standart dan moyni koʻpincha boshlangʻich varganlarga oʻqitish uchun mutaxassislar tomonidan tavsiya etiladi.

Standart vargandan tashqari, dan moy bilan bir qatorda, Bass dan moy ham mashhur boʻlib, u past ovozli va boy, chuqurroq ohanglarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Solos and ensembles of Vietnamese folk music instruments 3
2. 1 2  Heimbach 1979, s. 144. sfn error: no target: CITEREFHeimbach1979 (help)
3. ↑  „Đàn môi — nhạc cụ độc đáo của Việt Nam và thế giới" (deadlink). 14-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2014-yil.
4. ↑  Miller 2008, s. 314. sfn error: no target: CITEREFMiller2008 (help)
5. ↑  „Đàn môi — nhạc cụ độc đáo của Việt Nam và thế giới" (deadlink). 14-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2014-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Ưng Quái - Họ tự thân vang" (vi).  Институт музыки Вьетнама. 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2014-yil.



* Miller T.E. Williams S.*. The Garland Handbook of Southeast Asian Music*. Routledge, 2008. ISBN 9780415960755.
* Lee G.Y. Tapp N.*. Culture and Customs of the Hmong*, Cultures and Customs of the World. ABC-CLIO, 2010. ISBN 9780313345272.
* Heimbach E.E.*. White Hmong-English Dictionary*, Data paper. Southeast Asia Program, Cornell University, 1979. ISBN 9780877270751.
* Thao Y.J.*. The Mong Oral Tradition: Cultural Memory in the Absence of Written Language*. McFarland, 2006. ISBN 9780786481996.
* *Vũ Hoàng.* „GS-TS Trần Quang Hải và nghệ thuật đàn môi" (vi).  Radio Free Asia (8-sentabr 2013-yil). 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2014-yil.
DANA (Dena) Jeyms (1813.12.2, Yutika, Nyu-York shtati — 1895.14.4, Nyu-Xeyven, Konnektikut shtati) — amerikalik geolog va mineralog. NyuXeyven universitetining prof. (1855—92). 1837 yilda minerallarning kimyoviy tarkibiga asoslangan tasnifni ishlab chiqqan. 1873 yilda D. "geosinklinal" va "geoantiklinal" terminlarini taklif etdi. D. Yer poʻstidagi yirik bukilmalar va burmalar Yerning sovishi natijasida Yer poʻstining qisqarishidan hosil boʻladi deb hisoblagan. Organik dunyoning tadrijiy rivojlanishida empirik prinsipni ilgari surdi. Bunday tushunchalar hozirgi faqat fan tarixi uchungina ahamiyatli.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Maza bilish**, taʼm bilish — turli eriydigan moddalarning taʼm bilish retseptorlariga, asosan, tilga (umurtqalilarda) taʼsir etishi natijasida paydo boʻladigan sezgi. Maza bilish retseptorlari tilda, halqumning orqa devorida, yumshoq tanglayda, murtaklarda joylashgan. Til uchi, chetlari va orqa qismida retseptorlar ayniqsa koʻp; til oʻrtasida va uning ostki yuzasida Maza bilish retseptorlari yoʻq.

Shirin, nordon, achchiq, chuchuk va shoʻr sezadigan Maza bilish sezgilari farq qilinadi. Bu sezgi maʼlum moddalarning oʻziga mos keluvchi Maza bilish retseptorlarini qoʻzgʻatishi natijasida namoyon boʻladi. Maza bilish uchun traning (issiq yoki sovuq ovqat maza sezgisini susaytiradi), shuningdek, hidning ahamiyati muhim (kishi tumov boʻlib, hidni yaxshi sezmaganda ovqat mazasini bilmaydi).

Til va ogʻiz boʻshligʻi turli qismlarining sezuvchanligi bir xil emas, mas, til uchi shirinni, oʻzagi achchiqni, chetlari esa nordon va shoʻr mazani sezadi. Turli mazaga ega boʻlgan mahsulotlar bir vaqtda yoki ketma-ket isteʼmol kilinganda Maza bilish kontrasta ovqat taʼmini almashtirib yuborishi mumkin.

Maza bilish retseptorlari taʼsirlanib, KOʻzgʻalganda bu qoʻzgʻalish markazlarga intiluvchi nerv tolalari orqali uzunchok miyaga boradi, u yerdan boshqa markazga oʻtadi, natijada bir qancha reflektor hodisalar kuzatiladi (soʻlak oqishi, meʼdadan shira chiqishi va h. k.), ayni vaqtda qoʻzgʻalish bosh miya poʻstlogʻiga yetib boradi, uning muayyan qismi qoʻzgʻalib, maza sezgisi kelib chikadi. Maza bilish kishi hayotida katta ahami-yatga ega, zararli moddalar ogʻizga olinganda refleks yoʻli bilan tuflab tashlanadi. Maza bilish organizmning fiziologik holatiga bogʻliq boʻlib, ishtaha va ovqat hazm kilishga taʼsiri bor. Ayrim kasalliklarda Maza bilish ayniydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qanotsimon jabralilar**, patjabralilar — ikkilamchi ogʻizlilarga mansub chalaxordali hayvonlar sinfi. Dengizlarda, odatda, oʻtroq, koʻpincha koloniya boʻlib yashaydi. Ichki organlarining tuzilishi va rivojlanishi bosqichlari bilan ichakdan nafas oluvchilarga oʻxshaydi. Tanasi kalta (bir necha sm gacha), oʻzi hosil qiladigan uycha (yoki naycha) ichida joylashgan; uycha sirtiga chiqib, siljib harakatlanishi ham mumkin. Gavdasi xartumcha, yoqa va tanadan iborat. Yoqasida kipriklar bilan qoplangan, qanotsimon 1 —6 juft paypaslagichlari bor (nomi shundan). Qorin qismida ogʻzi joylashgan. Kengaygan bezli bosh qalqoni sirpanib harakatlanish va uycha qurishi uchun kerak boʻladigan modda ishlab chiqarish vazifasini bajaradi. Patsimon paypaslagichlari yordamida nafas oladi va suvdan oziqzarrachalariniyigʻadi. Oʻtroqhayotga moslanish natijasida ichagi halqasimon buralgan; orqa chiqaruv teshigi tanasining orqa tomoniga oʻtgan; qorin tomonida poyachasi hayvonni uychaga yopishtirib turadi. Ayrim Qanotsimon jabralilarda jabra yoriqlari boʻlmaydi. Jinssiz kurtaklanib va jinsiy koʻpayadi. Koloniyasi kurtaklanish orqali hosil boʻladi. Uch urugʻga mansub 22 turi maʼlum.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Eldegiziylar 1175
**Eldegiziylar** — Ozarbayjon va Shim. Iroqda hukmronlik qilgan sulola (1136—1225). Asoschisi — Shamsiddin Eldegiz (1136—74). Shamsiddinning kelib chikishi gʻulom(qul)lardan boʻlib, keyinchalik saljuqiylardan Arslonshohning otabegi boʻlgan. 1136-yildan mustaqil hokimlik qila boshlagan. U parchalanib ketayotgan saljuqiylar davlatining boshqa hududlari hokimlari bilan kurash asnosida Ozarbayjonning jan. va shim.ning bir qismini hamda Eronning shim.gʻarbiy qismini oʻz hukmronligi ostiga birlashtirgan. Uning oʻgʻli Muhammad Jahon Pahlavon davrida (1174—86) davlatning poytaxti Hamadon shahri boʻlgan. Ozarbayjonni uning ukasi Qizil Arslon boshqarib, u saljuqiylar, Gruziya va Shirvon bilan muvaffaqiyatli kurash olib borgan. Mamlakat ichkarisida u oʻz vakolatlarini oshirishni talab qilib chiqayotgan viloyat hokimlari bilan kurashib mana shu kurash jarayonida halok boʻlgan (1191). E. davlati moʻgʻullar istilosi davrida (1220—22) qattiq larzaga kelgan, soʻngra xorazmshoh Jaloliddin Manguberdning zarbalari ostida barham topgan (1225).

Adabiyot
--------

* Al i zade A.A. Sotsialnoekonomicheskaya i politicheskaya istoriya Azerbaydjana XIII-XIV vv. Baku, 1956.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qanot (maʼnolari).

**Qanot** (aviatsiyada) — uchish apparati (samolyot, planyor, qanotli raketa va boshqalar)ning havo yordamida koʻtarish kuchi hosil qiladigan qismi. Uch proyeksiyasi boʻyicha: plan boʻyicha (toʻgʻri toʻrtburchak, uchburchak, trapetsiyasimon va boshqalar), yon tomonidan (qavariqbotiq, qoʻsh qavariqnosimmetrik, qoʻsh qavariqsimmetrik, 8simon, linzasimon, romb shaklli, ponasimon va boshqalar) va oldindan (V, \U, Msimon, qayrilma uchli, egri chiziqli va boshqalar) koʻrinishi boʻyicha farqlanadi. Q. "oʻzining" vazifasidan tashqari qoʻshimcha vazifalarni ham bajaradi. Mas, samolyot Q.i ichiga yonilgʻi baki, shassi gʻildiraklari, qoʻzgʻaluvchan aerodinamik sirtlarni ochibyopish simlari, salonni isitish va sovitish tizimlari, baʼzan esa dvigatellar va qurolyarogʻlar joylashtiriladi. Uchish apparatining parvozi va qoʻnishi paytida Q. istalgan yoʻnalishdagi havo va inersiya kuchlarini qabul qiladigan ichi boʻsh balka sifatida ishlaydi.

Tovushdan sekin uchadigan apparatlarning Q.i dyuralyuminiy, mustahkam poʻlat, magnit va berilliyli qotishmalar, armaturalangan plastik materiallar va boshqalardan, yengil samolyotlar va planyorlarning Q.i, asosan, yogʻoch, fanera va mato (polotno) dan yasaladi. Tovushdan tez uchadigan samolyotlar va kosmik apparatlarning Q.i vanadiy, tantal, volfram qotishmalari va boshqalar qiyin eriydigan issiqbardosh materiallardan tayyorlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**David Robert** Joseph Beckham David Robert Alan Bekxem va Sandra Jorjina uchun, London, Angliya Leytonstone sohasida, 2-may 1975 tugʻilgan.Devid Robert Jozef Bekxem sobiq ingliz professional futbolchisi. Oʻyin kunlarida u eng taniqli klublardagi muvaffaqiyatli oʻyinlari va shuningdek, yarim himoyachi sifatida mahorati tufayli uni koʻplab zamondoshlaridan ustun qoʻyganligi sababli dunyodagi eng taniqli futbolchilardan biriga aylandi. Bekxem Londondagi uyida futbolchi sifatida ish boshlagan va Manchester Yunayteddagi yosh futbolchilar uchun mashgʻulot sxemasiga kirishdan oldin baʼzi mahalliy klublarda oʻynagan. Klub oʻrta va kech 1990s. He orqali misli koʻrilmagan gʻalabali olam ketdi Manchester Yunayted, David Beckham muvaffaqiyat tatib Manchester Yunayted bilan coveted 'trebleʼ qoʻlga kiritdi va Real Madrid uchun oʻynash uchun borishdan oldin, ularning eng mashhur futbolchilaridan biri boʻldi, AC Milan, Parij Saint-Germain va yirik Amerika qoʻshma Shtatlarida ligasi futbol jamoasi La Galaxy. Devid Bekxem, shuningdek, taxmin qilingan „ Oltin avlod 'ning ajralmas qismi edi Angliya futbol terma jamoasi va kariyerasining asosiy qismida jamoani boshqargan; ammo jamoa kutilgan muvaffaqiyatni tatib koʻrmadi. Bekxem ham tasdiqlash sohasida eng katta yuzlari biri boʻldi va izchil faoliyati davomida dunyoning eng boy futbolchilari qatoridan qilindi.

  

**Laqabi:**

Oltin Toʻplar
**Shuningdek, Taniqli:**

David Robert Joseph Beckham
**Yosh:**

47 Yosh,
**Oila:**

Turmush Oʻrtogʻi / SobiqViktoriya Bekxem (M. 1999)
**Otasi**:

Devid Edvard Alan
**Onasi**:

Sandra Jorjina
**Ukalari**:

Joanne Luiza Beckham, Lynne Jorjina Beckham
**Bolalar**:

Bruklin Bekxem, Kruz Devid Bekxem, Xarper Bekxem, Romeo Bekxem
Tugʻilgan Mamlakat**:**

Angliya
**Balandligi:**

5’11" (180 sm), 5 '11" erkak

**Shaxsiy hayoti**
------------------

Otasi texnika taʼmirchisi, onasi esa sartarosh boʻlib ishlagan. Bekxem ikki singlisi bilan birga oʻsgan.
Devid Bekxem bolaligida Chase Lane boshlangʻich maktabida oʻqigan va keyin Chingford County High School-da oʻqishga kirgan. Biroq, bolaligida Bekxem futbolga koʻproq qiziqqan va Ridjyuey Rovers nomi bilan tanilgan mahalliy jamoada oʻynagan.
Devid Bekxem Tottenxem Hotspur futbol klubida mukammallik maktabiga borishdan oldin Norvich Siti va Leyton Orient kabi bir nechta klublarda sinovlarga bordi. U Brimsdaun Rovers jamoasida ham oʻynagan va u erda ishlagan paytida ustun boʻlgan. Biroq, 1991 yilda Manchester Yunaytedda yoshlarni tayyorlash sxemasiga qabul qilinganda uning hayoti haqiqatan ham oʻzgardi.

**Manbalar**
------------

1. 
2. 
3. avid Beckham Biography — Facts, Childhood, Family Life & Achievements
**Devona Husomiy** — (XV asrning oxiri—XVI asrning boshi) — forsigoʼy shoir, alloma va muhaddis.
Devona Husomiyning tug‘ilgan yeri Xiva (Xorazmdir). Darvesh, qalandar bo’lgan. "Muzakkiri ahbob"da yozilganki, Devona Xusomiy haj safariga borayotganda bir viloyatning hukmdori: "Ey, Devona Husomiy, ne hohishingiz bo‘lsa, mendan tilang!" - deb iltimos qilibdi. Devona unga: "Mening bir iltimosim bor, pashshalarga buyuring, menga ozor bermasinlar!". Hukmdor deydi: "Pashshalarga mening hukmim o‘tmaydi!" Devona deydi: "Arzimas pashshaga hukmi o‘tmaydigan odamdan men neni tilashim mumkin?". Hokim bu javobdan mulzam bo‘lgan ekan, Devona esa hech narsa so‘ramay ketgan ekanlar. Devona Husomiy Buxoroyi sharifda ham yashagan va g‘azallar ham yozgan: Chashmi purxuni Husomiy manqali pur otash ast, Har taraf mujgon, bar o‘ sixi kabob az jigar ast.
Darveshali Changiyning "Tuhfat us surur" nomli musiqaga doir asari bor. U bu asarini Buxoro hukmdori Imomqulixonga atab 1611-yilda yozgan. Sanʼatshunoslik fanlari nomzodi Dilbar Rashidiy "Tuhfat us surur" dan bir necha parchalarni gazetada eʼlon qilgan.
Mazkur parchalarda Devona Husomiy bilan Hazrat Xoja Ahror Valiy oralarida bo‘lib o‘tgan voqealar bayon qilingan. Devona Husomiy Hazrat Ahrorga murid bo‘lgan. Mazkur asarda naql etilishicha, Devona Husomiy Qorako‘ldan Samarqandga boradi. Ittifoqo Ramazon oyi bo‘lgan ekan. Devona esa Xoja Muhammad Dashtiy Qatag‘on rahmatullohi alayh mozorlarida peshin payti non tanovul qila boshlaydi. Olomon uning ustiga yopirilib keladi va narsa yemoqlikni man etadi. U esa tanbeh beruvchilar gapiga parvo qilmay, yeyaveradi. Bu gap Hazrat Xoja Ahror Valiyga borib yetganda, Hazrat oyoq yalang ulovga minib Devonaning yoniga keladilar va unga: "Ey, devona, sen musulmonmi?" -deydilar. U "Alhamdulillah!" - deydi. Hazrat: "Musulmonlik binosi nechtadir?" - deydilar. U aytadiki: "Bitta!" Hazrat Xoja Ahror bu javobdan tabassum qilib deydilar. "Qanday?" U deydi: "Chunki qolgan ikkitasi, yaʼni zakotu hajini siz yegansiz qolgan ikkitasi, yaʼni namozu ro‘zasini men yeganman. Shu bois bittasi, yaʼni lo iloha illolloh qolgan". Ushbu javob Hazrat Xoja Ahror Valiyga bag‘oyat xush keldi va Devonani o‘zlari bilan birga olib bordilar. Devona Xusomiy XV asrning oxiri — XVI asrning boshida yashab o‘tgan. U kishining qabri Qorako‘ldadir.

Alisher Navoiy uni "Majolis un-nafois"ning 3-majlisida qayd etib, quyidagi matlasini keltirib oʼtadi:

> Figʼon, ey doʼston, k-on laʼli shirin az havas moro
> 
> 
> Bikushtu hech kas bar sar nayomad juz magas moro.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Ey doʼstlar, figʼonkim, ul shirin lab yor havas yuzasidan bizni oʼldirdi-yu, pashshadan oʼzga hech kim (xabar olish uchun) boshimizga kelmadi).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Yoʻldoshev N*. Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1993 — 143 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
3. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at"*.
4. ↑  *"Majolis un-nafois"*.
**Delta** — daryoning dengiz yoki koʻlga quyilish joyida suvda oqib kelgan jinslardan hosil boʻlgan tekislik. D. nomi yunon alfavitidagi D (delta) ning bosh harfidan olingan. Nil daryosining uchburchak deltasi shaklan ana shu harfga oʻxshash boʻlganidan qadimda shunday nom olgan. D.da daryo suvi pan-ja shaklida koʻpdan-koʻp tarmoklarga boʻlinib oqadi. Vaqt oʻtishi bilan D. kengayib, dengiz ichkarisiga kirib boraveradi. Daryo oqizigʻi koʻp va yirik boʻlsa yoki dengiz, koʻl suvi sathi pasayib borayotgan yoki sayoz boʻlsa, D.ning shakllanishi tezlashadi. Yiliga bir necha metrdan bir necha yuz metrgacha kengayib boradi. D.ning shakli va maydoni turlicha: Amazonka D.si — 100 ming km², Amudaryo D.si — 19 ming km², Volga D.si — 19 ming km². D. tuprogʻi unumdor.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qanot Muginovich Axmetov** (1957-yil 26-sentyabrda tugʻilgan, Qaragʻanda) — qozoq trombonchisi, dirijyor, bastakor va musiqa oʻqituvchisi. Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim.

Hayoti
------

Katta ishchilar oilasida tugʻilgan.Moskva konservatoriyasini trombon va Qozoq milliy konservatoriyasini tamomlagan.Qurmangʻozi opera va simfoniya dirijyorligi sinfida.1970-yillarning oxirida u bir nechta Moskva orkestrlarida oʻynadi.

1982-yildan beri Olma-Ota Qurmangazi konservatoriyasida dars beradi.1990-yilda konservatoriya talabalari yordamida Qozogʻiston Respublikasi davlat cholgʻu orkestrini tashkil etgan va shu kungacha uning bosh dirijyori hisoblanadi.Tez orada bu orkestr xalqaro miqyosda eʼtirofga sazovor boʻldi va Fransiya va Ispaniyada, shuningdek,Germaniya,Angliyada boʻlib oʻtgan festivallarda sovrinli oʻrinlarni oldi. U AQSh, Norvegiya, Shvetsiya, Turkiya, Rossiya, Ukraina, Janubiy Koreya, Xitoy va boshqalarda mehmon dirijyor sifatida chiqish qilgan.

1996-yildan beri Axmetov katta harbiy dirijyor-Qozogʻiston Mudofaa vazirligi Markaziy harbiy orkestrining badiiy rahbari (2008-yildan - nafaqada) boʻlib ishlagan. Podpolkovnik harbiy unvoniga ega.

1994—1997-yillar – Qozogʻiston Respublikasi Davlat simfonik orkestri dirijyori.

1997—2000-yillarda - Qaragʻanda simfonik orkestri bosh dirijyori, 2000—2003-yillarda Abay nomidagi Opera va balet teatri dirijyori.

2008—2011-yillarda Qanot Axmetov Ostona davlat filarmoniyasi simfonik orkestrining bosh dirijyori boʻlgan. Faol dirijyorlik faoliyatiga qaramay, cholgʻu ijrosini ham tark etmaydi. Orkestrni boshqarayotganda trombonda baʼzi asarlarni ijro etadi.

Guruch va trombon uchun bir nechta kompozitsiyalar (Avstriya,Fransiya,Germaniyada nashr etilgan), shuningdek, bir qator gazeta va jurnal maqolalari muallifi. 2002-yilda u sanʼat tarixi professori unvonini oldi. 2007-yilda Buyuk Pyotr ordeni bilan taqdirlangan.

Uylangan, farzandlari va nevaralari bor. Islomga amal qiladi. Qozoq tilidan tashqari rus, ingliz va nemis tillarini biladi.Rus va qozoq adabiyotini sevadi.

Mukofotlar
----------

* Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim
* 2011-yil - „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil" medali
* 2011-yil - „Qozogʻiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga 20 yil" medali
* „Buyuk xizmatlari uchun" medali (Qozogʻiston)
* 2016-yil - „Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil" medali
* Qozogʻiston Respublikasi ta’lim a’lochisi

Havolalar
---------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
* [*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)

Manbalar
--------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы „Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
**Qapagʻon xoqon** (? 716) - Turk xoqonligi hukmdori (691—716). Uning ismi Oʻrxun bitiktoshlarida Qapagʻan, Xitoy yilnomalarida esa Mochjo shaklida uchraydi.

U Ikkinchi Turk xoqonligining asoschisi boʻlmish akasi Eltarish xoqon vafot etgach, 691 yilda xoqonlik taxtiga oʻtirgan. Qishloq xoʻjaligi davrida xoqonlik yana Markaziy Osiyoning eng yirik davlatiga aylangan. Qishloq xoʻjaligi dastlabki faoliyatini Tabgʻach (Xitoy)ga hujum uyushtirish bilan boshlagan. U 693—706 yillar oraligʻida Eltarish xoqonning oʻgʻillari — Bilga xoqon va Kultegin bilan birgalikda Xitoydagi Xuanxe daryosi havzalari hamda Shanʼdun (Xitoyning shim.sharqi) oʻlkasiga yurish qilib, 23 ta shaharni qoʻlga kiritganligi qadimiy turkiy bitiktoshlarda qaydetilgan. 699 yilda bir qism xoqonlik qoʻshinlari jan.gʻarbga, Temir qapigʻgacha yetib kelgan, 710 yilda esa Buxoro, Sugʻd, Toxariston oʻlkalariga istilochilik yurishlari uyushtirayotgan arablar bilan toʻqnash kelgan. Qishloq xoʻjaligi 700 yilda Bilga xoqon rahbarligida Tangut oʻlkasiga (Shim.Gʻarbiy Xitoy — Tibetning shim.) qoʻshin yuboradi va boʻysundiradi. 701 yilda xoqonlik qoʻshinlari Xitoyning shim.gʻarbidagi Olti Chub Sugʻdaq oʻlkasiga yurish qiladi va OʻngTutuq rahbarligidagi 50 ming kishilik Xitoy qoʻshinini magʻlub etadi. Qishloq xoʻjaligi davrida yirik turkiy qabilalardan 699 yilda turgashlar, 703 yilda basmillar, 705— 706 yillarda bayirqular, 709 yilda chik va azlar, 710 yilda qirgʻizlar va turgashlarga qarshi qoʻshin tortilib ular qaytadan Turk xoqonligi tarkibiga qoʻshib olinadi. Qishloq xoʻjaligi hukmronligi da7 vomida xoqonlik va Markaziy Osiyoda katta nufuzga ega boʻlgan bir qancha yirik qabilalar orasida toʻqnashuvlar yuz bergan. Bitiktoshlarda 711 yilda turgash, 711—714 yillarda qarluq, 714 yilda az, 715 yilda izgil, 715—716 yillarda oʻgʻuz va toʻqqiz tatar singari qabilalar bilan jang olib borilgani hikoya qilinadi.

Xitoy yilnomalarida qayd etilishicha, 716 yilda Qishloq xoʻjaligi Toʻgʻla (Tola) daryosi boʻyida bayirqu urugʻi ustidan gʻalaba qozonib, poytaxt Oʻtukanga qaytayotganda yoʻdda yetarli xavfsizlik chorasi koʻrilmagani bois pistirmaga duch keladi va mazkur qabilaga mansub jangchi tomonidan oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Klyashtornyy S. G. Savinov D. G. Stepnyye imperii drevney Yevrazii. Sankt-Peterburg: Filologicheskiy fakul'tet SPbGU, 2005

Adabiyotlar
-----------

* Gumilev L.N. Drevniye tyurki, M. 1967;
* Nasimxon Rahmon, Turk xoqonligi, T. 1993.
* Klyashtornyy S. G. Savinov D. G. Stepnyye imperii drevney Yevrazii. Sankt-Peterburg: Filologicheskiy fakul'tet SPbGU, 2005.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pnevmatoliz**, pnevmatolit (yun. pneumatos — yengil shabada va lysis — ajralish, erish) — magmadan ajralib chiqqan rudali elementlar, gazlar va suv bugʻlariga boy suyukdiklarning togʻ jinslari bilan oʻzaro reaksiyaga kirishib, turli minerallar hosil boʻlishi. Suyuqlik tarkibida qalay, fosfor, oltingugurt, xlor, ftor, margi-mush, volfram, berilliy, litiy, molibden va boshqa elementlar boʻladi. Magmaning keyinchalik sovishi natijasida suv buglari va gazlar suyuqlikka aylanib, gidrotermal jarayon yuzaga keladi. P. natijasida pnevmatolit konlar shakllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bryant** (talaffuzi: *Byran*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 471 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Bryant shahri44°35′24″N 97°27′59″W﻿ / ﻿44.59000°N 97.46639°W﻿ / 44.59000; -97.46639GO (44,589916, −97,466401) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.52 kvadrat mil (1.35 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 172 |  | — |
| **1900** | 405 |  | 1 355% |
| **1910** | 645 |  | 593% |
| **1920** | 651 |  | 09% |
| **1930** | 656 |  | 08% |
| **1940** | 658 |  | 03% |
| **1950** | 624 |  | −52% |
| **1960** | 522 |  | −163% |
| **1970** | 502 |  | −38% |
| **1980** | 388 |  | −227% |
| **1990** | 374 |  | −36% |
| **2000** | 396 |  | 59% |
| **2010** | 456 |  | 152% |
| **2020** | 471 |  | 33% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2000-yilgi aholini roʻyxatga olishda shaharda 172 xonadonda 396 kishi, shu jumladan 94 oila bor edi. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 749,7 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 99,75% oq tanlilar va 0,25% afroamerikaliklar edi. 2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 23,5% nemis, 21,3% norveg, 16,8% amerikalik, 12,8% fin, 7,9% irland va 5,2% ingliz ajdodlari edi. 172 ta xonadonning 26,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 47,1 foizi er-xotinlar, 6,4 foizida turmush oʻrtogʻi boʻlmaganlar, 44,8 foizi oilasizlar edi.

Yosh taqsimoti 27,5% 18 yoshgacha, 9,1% 18 dan 24 gacha, 21,7% 25 dan 44 gacha, 15,4% 45 dan 64 gacha, 26,3% 65 va undan kattadir. Aholining oʻrtacha yoshi 40 yosh edi. Har 100 ayolga 91,3 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 88,8 erkak toʻgʻri keladi.

Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 21 719 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 33 393 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 25 208 dollarni, ayollarniki esa 21 250 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 13 989 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 5,7 foizi va aholining 9,4 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 8,8 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 8,7 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Bryant city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 2-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.