**İskender posho masjidi** (turkcha: *İskender Paşa Cami*) yoki **Terkim Masjidi** (turkcha: *Terkim Mescidi*) — Turkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumanida joylashgan tarixiy masjid. 

Masjid Fotih tumani, İskenderpaşa mahallasi, Sarıgüzel koʻchasida joylashgan boʻlib, 1505–1506-yillarda Mehmed II Fatih (1432–1481) davrida yashagan va Boyazid II (hukmronligi: 1481–1512-yillar) vaziri boʻlib xizmat qilgan İskender posho tomonidan vaqf qilingan. Vizening Çakallı qishlog'ida tavallud topgan Iskender Posho 1507-yilda vafot etgan, shunga ko'ra masjid XV asr oxiri yoki XVI asr boshlarida qurilgan deb taxmin qilinadi. Masjid oʻzining "Terkim masjidi" nomini oʻtmishda shu yaqin atrofda joylashgan Yangicharlar kazarmasi nomidan olgan. 

Masjid 1756, 1887, 1945 va 1956-yillarda bir necha bor taʼmirlangan va qayta tiklangan. 1989-yilda 360 m2 (3,900 kv. ft) sonli ikki qavatli qo'shimcha bino namoz xonasini kattalashtirish uchun qurilgan. 1999-yilgi İzmit zilzilasi minora shpilining asosiy gumbaz ustiga qulashiga, natijada gumbazning katta zarar ko'rishiga olib kelgan. 2006-yilda masjidda kapital taʼmirlash va qayta tiklash ishlari olib borilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid hovlisiga shimol va janub tomonda joylashgan ikkita darvoza orqali kiriladi. Hovli atrofida dars xonalari joylashgan. Uning markazida esa yangi qurilgan marmar shodirvon mavjud. 

4.25 m (13.9 ft) o'lchamli portiklardan iborat ayvon bir vaqtlar shisha derazalar bilan o'ralgan yopiq joy bo'lgan. Ayvonning chap tomonida mehrob joylashgan. Masjidning kirish eshigi to‘rtburchak ramka bilan o‘ralgan, tepa qismi esa marmar muqarnas bilan bezatilgan. 

Masjid 10.90 m × 10.90 m (35.8 ft × 35.8 ft) oʻlchamli kvadrat rejaga ega bo'lib, gumbaz bilan qoplangan. Devorlarini qurishda toshdan foydalanilgan. 

Masjidning ikki tomonida birin-ketin joylashgan ikki qator derazalar mavjud. Ikkala tomonda joylashgan ikkita pastki derazalar to'rtburchak shaklda. Har ikki tomondagi uchta ustki derazalar biroz kemerli. Barcha derazalar qo'lda ishlangan bezaklar bilan bezatilgan bo'lib, dastlab ko'k rangga, keyinchalik uning ustidan oq rangga bo'yalgan. 

Mehrob yumshoq ohaktoshdan yasalgan bo'lib, muqarnas bilan bezatilgan. Masjid minbari esa marmardan qurilgan. Gumbaz shiftining markaziy qismiga Qur'on oyatlari bitilgan, uning atrofiga esa qo'lda ishlangan bezaklar bilan ishlov berilgan. 

Masjid minorasi ayvon devorining o'ng tomoniga tutashgan bo'lib, u yerga ayvon ichida joylashgan eshik orqali kiriladi. Minoraning ostki qismida muqarnasli bitta balkon joylashgan. Oradan bir qancha vaqt o'tgach, minoraning tepa qismi qayta tiklangan.

Naqshbandiya tariqati markazi
-----------------------------

Mehmet Zahit Kotku (1897–1980), naqshbandiya tariqatining taniqli shayxi, tasavvufning asosiy ahl as-Sunna val-Jamoa maʼnaviy yoʻnalishga e'tiqod qilgan, masjid imomi boʻlib xizmat qilgan. Mehmet Zahit Kotku o'z davrida masjidni va uning atrofini xalq orasida "Iskandarposho jamoati" (turkcha: *İskenderpaşa Cemaati*) vakillari to'planishi mumkin bo'lgan joyga aylantirgan.

Kotku izdoshlari orasida Recai Kutan (1930-yilda tug'ilgan), Necmettin Erbakan (1926–2011), Turgut Özal (1927–1993), Süleyman Demirel (1924–2015) va Recep Tayyip Erdoğan (1954-yilda tug'ilgan) kabi bosh vazir va prezident sifatida xizmat qilgan taniqli siyosiy partiya rahbarlari, islomiy siyosatchilar bor edi. Kotku Necmettin Erbakanni 1969-yilda Milliy tartib partiyasi (MNP) (turkcha: *Milli Nizam Partisi*) asoschisi sifatida qo'llab-quvvatlagan. Kotku rahbarligida naqshbandiya tariqati turk siyosiy hayotida muhim oʻrin tutgan. 1971-yilgi Turkiya harbiy memorandumidan so'ng, MNP Turkiya Konstitutsiyasining dunyoviylik bilan bog'liq moddalarini buzganligi sababli taqiqlangan edi. Partiya tarafdorlari keyinchalik 1972-yilda Milliy Najot partiyasini (MSP) (turkcha: *Millî Selâmet Partisi*) tuzganlar, 1974-yilda partiya parlament tarkibiga kirgan, ammo 1980-yilgi Turkiya davlat toʻntarishidan keyin yopilib ketgan. 

1980-yilda Kotku vafot etgach, tariqatning markaziy tuzilmasi yemirilib, siyosatdagi kuchini yoʻqota boshlagan boʻlsa ham, masjid Naqshbandiya tariqati markazi sifatidagi mavqeini hamon saqlab kelmoqda. 

Maʼlum qilinishicha, yuqori oʻrta tabaqadagi dindorlar jamoat namozlarida doimiy qatnashish va tariqat yo'nalishi jamoatiga aʼzo boʻlish uchun oʻz mazhabiga mos masjidlarga yaqin joyda istiqomat qilishni maʼqul koʻradilar. Ular bunday joylarga sarmoya kiritadilar va shu sababli ham İskender posho masjidi mahallasidagi uylarning ijara va ularni sotish narxlari juda yuqori hisoblanadi.

Manbalar
--------