**Jabal an-Nur** (arabcha:  ' Nur tog'i ' yoki 'Yorug'lik tepasi') Saudiya Arabistonining Hijoz mintaqasidagi Makka yaqinidagi tog'dir. Tog'da Hiro tog'i yoki g'ori joylashgan (arabcha:  ' Hira g'ori '), bu butun dunyo musulmonlari uchun juda katta ahamiyatga ega, chunki Islom payg'ambari Muhammad bu g'orda meditatsiya bilan vaqt o'tkazgani aytiladi va u o'zining birinchi beshta vahiydan iborat bo'lgan birinchi vahiyni aynan shu yerda olganlar. Jabroil farishtadan Alaq surasining oyatlari (ba'zi Qur'on qiroat maktablarida va ba'zi arab qabilalarida aytilgan; Jabroil nomi bilan ham tanilgan). Bu Makkadagi eng mashhur sayyohlik maskanlaridan biridir. Tog'ning o'zi zo'rg'a 640 metr (2,100 ft)

Shunga qaramay, g'orga mashaqqatli yurish uchun bir-ikki soat kerak bo'ladi. Tepaga 1750 ta qadam bosiladi, ular hatto sog'lom odam uchun ham yarim soatdan bir yarim soatgacha davom etishi mumkin.

Etimologiya
-----------

Aytishlaricha, Muhammad o'zining birinchi vahiysini olgan va Qur'onning birinchi oyatlarini olgan, tog'ga *Jabal an-Nur* ("Nur tog'i" yoki "Ma'rifat tog'i") unvoni berilgan. Bu tajriba ba'zan vahiy boshlanishi bilan belgilanadi; shuning uchun hozirgi ism. Birinchi nozil qilingan sana 610-yilning 10-avgustiga oʻtar kechasi yoki Ramazon oyining 21-dushanbasiga toʻgʻri kelishi aytiladi, bu 40 qamariy yil, 6 oy va 12 kunlik, yaʼni 39 qamariy yil, 3 oy va 22 kunga teng qilingan.

Tashqi ko'rinish
----------------

Jabal al-Nurni boshqa togʻ va tepaliklardan ajratib turadigan jismoniy xususiyatlardan biri uning gʻayrioddiy choʻqqisi boʻlib, u goʻyo ikki togʻ bir-birining ustida joylashgandek koʻrinadi. Togʻli choʻldagi bu togʻning choʻqqisi eng yolgʻiz joylardan biridir. Biroq, Ka'ba tarafiga qaragan ichkaridagi g'or yanada alohida qilingan. O'sha paytda hovlida turganda odamlar faqat atrofdagi qoyalarga qarashlari mumkin edi. Hozirgi vaqtda odamlar atrofdagi qoyalarni, shuningdek, yuzlab metr pastda va yuzlab metrdan ko'p kilometrgacha bo'lgan binolarni ko'rishlari mumkin. Hiro Sabirdan balanddir (ثَبِيْر),  va tojini Muhammad ba'zi hamrohlari bilan birga ko'tarilgan tik va sirpanchiq cho'qqini egallaydi.

Geologiya
---------

Tog' intruziv magmatik jinslardan tashkil topgan bo'lib, asosan prekembriy davriga oid qo'pol taneli shoxli tonalitdan iborat bo'lib, unga bo'ysunuvchi granodiyorit mavjud.

Hiro g'ori
----------

 Tog'dagi Hira g'origa kirish
Hiro g'ori islomdan oldin ahamiyatsiz bo'lgan, uning nomi *hira* (taqinchoqlar) dan olingan. *Haj* (ziyorat) paytida har kuni besh mingga yaqin ziyoratchi Muhammad alayhissalomga *Qadr kechasida* Jabroil farishta tomonidan Qur'on nozil qilingan birinchi nozil bo'lgan joyni ko'rish uchun unga chiqishadi. Aksariyat musulmonlar gʻorni ziyorat qilishni hajning ajralmas qismi deb bilishmaydi. Shunga qaramay, ko'pchilik bu yerga shaxsiy zavq va ma'naviyat uchun tashrif buyuradi va ba'zilar uni sajda qilish joyi deb hisoblashadi. G'or *as-Sirah an-Nabaviyyada* (payg'ambarlik tarjimai holi) muhim rol o'ynasa-da, u Makkadagi boshqa joylar, masalan, Al-Haram masjidi kabi muqaddas hisoblanmaydi va shuning uchun Islomning ko'pgina talqinlarida xuddi shunday mukofot. Makkadagi boshqa joylarda bo'lgani kabi bu yerda ham namoz o'qish uchun qabul qilinadi.

Muhammadning birinchi vahiy kelishidan oldin u yoqimli tushlar ko'rgan. Ularda u zotning payg'ambarlik boshlanganiga va Makkadagi toshlar unga *salom* berishlariga ishoralar bor edi

Galereya
--------

* Jabal al-Nurning ko'rinishiJabal al-Nurning ko'rinishi
* Hira g'origa kirgan odamlarHira g'origa kirgan odamlar
* Jabal an-Nurga umumiy nuqtaiJabal an-Nurga umumiy nuqtai
* Hira g'oriHira g'ori
* Jabal va NurJabal va Nur
* Makkaning 2019-yildagi surati, oldingi planda Al-Masjid al-Haram va orqa fonda Jabal an-Nur tasvirlangan. E'tibor bering, Jabal Abu Qubays masjiddan sharqda, fotosuratning o'ng tomonida joylashgan.Makkaning 2019-yildagi surati, oldingi planda *Al-Masjid al-Haram* va orqa fonda Jabal an-Nur tasvirlangan. E'tibor bering, Jabal Abu Qubays masjiddan sharqda, fotosuratning o'ng tomonida joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Injil Sinay tog'i
* Kumora
* Islomdagi eng muqaddas joylar
* Muqaddas tog'lar
* Sarat tog'lari

Manba
-----

1. ↑  „Jabal al-Nour (The Mountain Of Light) and Ghar Hira (Cave of Hira)". *16 September 2015*.
2. ↑  „In the Cave of Hira'".  Witness-Pioneer. 2008-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-aprel.
3. ↑  Weir, T.H.; Watt, W. Montgomery. "Ḥirāʾ". in Bearman. *Encyclopaedia of Islam* (2nd nashri). Brill Online.. Qaraldi: 7-oktabr 2013-yil.
4. ↑  „T̲h̲abīr", *Encyclopedia of Islam* (2-nashr), Brill, 2017, qaraldi: 2018-04-11
5. ↑  Schadler, Peter „4",*. John of Damascus and Islam: Christian Heresiology and the Intellectual Background to Earliest Christian-Muslim Relations*. Brill, 2017 — 158 bet. ISBN 978-9004356054.
6. ↑  Weir, T. H.. "Ḥirāʾ." Encyclopaedia of Islam, First Edition (1913-1936). Edited by M. Th. Houtsma, T.W. Arnold, R. Basset, R. Hartmann. Brill Online, 2013. Reference. Augustana College. 07 October 2013 <>
7. ↑  Youssef, Ahmed M.; Pradhan, Biswajeet; Al-Kathery, Mohamed; Bathrellos, George D.; Skilodimou, Hariklia D. (January 2015). „Assessment of rockfall hazard at Al-Noor Mountain, Makkah city (Saudi Arabia) using spatio-temporal remote sensing data and field investigation". *Journal of African Earth Sciences* (inglizcha). 101-jild. 309–321-bet. doi:10.1016/j.jafrearsci.2014.09.021.
8. 1 2  „Archived copy".  Saudi Tourism. 2011-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-aprel.
9. ↑  „Multiplication of reward for prayer in Makkah and Madeenah - Islamweb - Fatwas". *www.islamweb.net*. Qaraldi: 2021-yil 12-iyul.
10. ↑  Mubārakpūrī, Ṣafī R.*. When the Moon Split (A Biography of the Prophet Muhammad)*. Riyadh: Darussalam, 1998 — 32 bet.

Havolalar
---------

* Hira g'origa 3D sayohat
* Hira g'origa 360° virtual sayohat
* Suratlarda: Hajga tayyorgarlik (4 va 5-rasmlar Jabal an-Nur va Hira gʻoridan olingan)

1. ↑  A peak in the area of Mina, Saudi Arabia.