**Yuqoridan inqilob** — bu ijtimoiy-siyosiy hodisa. Baʼzi manbalarga koʻra bu atama ispan yozuvchisi Xoakin Kosta tomonidan, boshqalarga koʻra Marks va Engels tomonidan kiritilgan.

Marksizmda
----------

Baʼzi sovet tadqiqotchilarining fikriga koʻra yuqoridan inqilobni islohotlarning eng radikal turiga bogʻlash kerak, boshqalari esa bu ikki umumiy sotsiologik tushunchalar yoqasida deb hisoblashadi: inqilob va islohot.

„Yuqoridan inqilob" tushunchasi marksistik-leninistik tarixshunoslikda ishlab chiqilgan.

O. Bismarkning 60-yillar va 70-yillarning boshlarida amalga oshirgan islohotlari marksizmdagi yuqoridan inqilobning klassik namunasi hisoblanadi. XIX asrda Germaniyaning milliy birlashishi va ijtimoiy inqilob muammolarini hal qilishga imkon berdi. Marksistik nuqtai nazardan XIX asrning oʻrtalarida va keyingi yigirma yil ichida Germaniyani milliy birlashtirishning ikki yoʻli obyektiv ravishda mumkin edi: birinchisi inqilobiy boʻlib, Buyuk Germaniya demokratik respublikasini yaratdi, ikkinchisi Prussiya yoki Avstriyaning „reaksion" monarxiyalari homiyligida uni birlashtirish edi.

1848-1849-yillardagi inqiloblar magʻlubiyatidan keyin Markaziy va Sharqiy Yevropa mamlakatlarida burjua-demokratik oʻzgarishlar jarayonlari bilan bogʻliq holda, Marks va Engels bu inqiloblarning inqilobiy sinflarning kuchsizligi tufayli hal etilmagan obyektiv vazifalari keyingi ikki-uch oʻn yillikda gʻoliblar — bir qator mamlakatlarning hukmron doiralari tomonidan yirik siyosiy va ijtimoiy islohotlar orqali hal qilindi deb hisoblaganlar. F. Engels, xususan, pastdan kelgan inqiloblar davri yuqoridan inqiloblar davriga toʻgʻri kelishini taʼkidladi. K. Marks va F. Engels Germaniya sotsial-demokratiyasi yetakchilari A. Bebel va V. Liebknecht inqilobiy yoʻlda qoʻllab quvvatlashdi, lekin oxir-oqibat Bismarkning islohotchi yondashuvi gʻalaba qozondi — marksizm asoschilari nuqtai nazaridan buning sababi nemis proletariatining zaifligi edi. Bunda Bismark bu muammolarni bir butun sifatida islohotchilik yoʻli bilan hal qilish uchun radikal, aslida inqilobiy vositalardan foydalangan. Engels uni „qirollik Prussiya inqilobi" deb atagan.

Adabiyotlar
-----------

* Eidelman N. Ya. „Yuqoridan inqilob" Rossiyada M. 1989-yil.
* Ijtimoiy reformizmdagi chegaralar va siljishlar. M. 1983-yil,
* Volobuev P.V. Ijtimoiy rivojlanish yoʻllarini tanlash: nazariya, tarix, zamonaviylik. — M.: Politizdat, 1987, 312 bet
* Drabkin Ya. S. Ijtimoiy inqiloblarni oʻrganishning hal etilmagan muammolari.- Tarix fani va hozirgi davrning ayrim muammolari. M "1969-yil, 222-bet;
* Agaev S. L. „Yuqoridan inqilob": genezis va rivojlanish yoʻllari. — „Falsafa muammolari", 1976, 11-son.
* Marks K. Engels F. Ikkinchi nashr. Asarlar, 17-jild, jild. 21, 22-jild, jild. 35.
* Volgin V. P. 19-asrning birinchi yarmidagi sotsialistik gʻoyalar tarixiga oid ocherklar.

Manbalar
--------

1. ↑  Stanley G. Payne, The Franco Regime, p. 10
2. ↑  Volobuev P. V. Vibor putey obщestvennogo razvitiya: teoriya, istoriya, sovremennost. — M.: Politizdat, 1987
3. ↑  Razmejevaniya i sdvigi v sotsial-reformizme. M. 1983, s. 14
4. ↑  Marks K. Engels F. Vtoroe izdanie. Soch. t. 17
5. ↑  „Энгельс Ф. РОЛЬ НАСИЛИЯ В ИСТОРИИ.". 18-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2010-yil.