**Ivan Maksimovich Poddubniy** (ruscha: *Ива́н Максимович Подду́бный*; ukraincha: *Іва́н Максимович Підду́бний*; (1871-yil 26-sentyabr (8-oktyabr) - 1949-yil 8-avgust) - Rossiya imperiyasi va Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi professional kurashchisi.

Biografiyasi
------------

Ivan Poddubniy 1871-yilning Yuhanno kunida Rossiya imperiyasi Poltava gubernatorligining Zolotonoshskiy okrugidagi (uezd) Krasenivka qishlog'ida Zaporojye kazaklari oilasida dunyoga kelgan (hozirgi Ukraina, Cherkassi viloyati, Zolotonoshskiy tumani). Poddubniylar oilasi katta oilalardan biri bo'lib, kattalarga oilaning barcha a'zolarini boqish qiyinchilik tug'dirardi, shu sababli Ivan 20 yoshida ota uyini tark etishga majbur bo'lgan. U yoshligida Sevastopol va Feodosiya portlarida 7 yil slesar bo‘lib ishlagan va Buyuk Ivan laqabini olgan. Feodosiyada Ivan ba'zi kurash musobaqalarida qatnashgan. Taxminan 1897-1898-yillarda u sirk gastrollari bilan sayohat qilishni boshlagan va dastlab Sevastopolda, keyinroq Kiyev arenalarida chiqish qilgan.

1903-yilda Poddubniy Sankt-Peterburg atletik klubiga qo'shilgan va ushbu klub bilan birgalikda Moskva va Parijdagi jahon chempionatlarida ishtirok etgan. 1905-yilda Parijda o'tkazilgan kurash bo'yicha Jahon chempionatida, keyinchalik Italiya, Jazoir, Belgiya, Berlinda gastrol safarlarida bo'lgan, shuningdek, Niceda bo'lib o'tgan chempionatda g'oliblikni qo'lga kiritgan. 1906-yilda sportchi Parij va Milanda o'tkazilgan yana ikkita Jahon kubogida g'olib chiqqan.

1907-yilda Georg Hackenschmidt 4 nafar kuchli kurashchilarni tanlab oladi, ular Constant Le Marin, Stanislaus Zbyszko, Ivan Poddubniy va Joe Rogerslar edi. Ularning to'rttalasi mohir kurashchilar bo'lib, Hackenschmidt ular orasidan eng kuchlisini e'lon qilishi kerak edi. Bu esa turnir g'olibini aniqlashga xizmat qiladi. Angliyada u Zbyszko va Poddubniy o'rtasida bo'lib o'tgan o'yinga tashrif buyurgan, ushbu o'yinda Zbyszko raqibining diskvalifikatsiya qilinishi orqali g'alaba qozongan.

1910-yilda Krasenivkadagi uyiga qaytishdan oldin Poddubniy Vena, Parij va Frankfurtmaynda yana bir nechta jahon chempionatlarida g'olib chiqqan.

Ivan bir necha bor yunon-rum kurashi bo'yicha professionallar o'rtasida Jahon kubogini qo'lga kiritgan, shu jumladan, ular orasidagi eng nufuzlilari Parijda o'tkazilgan musobaqalar edi (1905-1908). Sportchi, shuningdek, 1925–1927-yillarda Germaniya va AQSHda o'tkazilgan musobaqada ham ishtirok etgan.

Krasenivka muzeyidagi Poddubniy haqida berilgan ma'lumotlarga ko'ra, sportchi musobaqalardan topgan pulini behuda sarflamagan. U uyiga qaytib kelganida 200 ha (22,000,000 kv. ft) maydonga ega yer, qo'shni Bohoduxivka qishlog'idagi ikkita uy, kichik do'kon, chorvachilik do'koni, ikkita tegirmon sotib olgan, ushbu tegirmonlardan biri Orjitsiyada (hozirgi Poltava viloyatidagi shahar) joylashgan. Taxminan o'sha yillari Poddubniy birinchi turmushini qurgan. 1913-yilda Poddubniy Moskvada bo'lib o'tgan Jahon kubogida ishtirok etgan va musobaqada 2-o'rinni egallagan. O'shanda Poddubniyning xotini uning erining oltin medallarini olib, uni tashlab ketgan.

Rostovdagi gastrol safari chog'ida Ivan ikkinchi turmushini uchratgan va u bilan 1923-yilda oila qurgan. 1920-yillarda Poddubniy Nyu-York, Los-Anjeles, Filadelfiya, Chikago, San-Franciscoga tashriflari chog'ida mag'lubiyatsiz o'yin olib borgan va Qo'shma Shtatlar bo'ylab sayohat qilgan.

1926-yil 2-fevralda Nyu-York shahrida Poddubniy kurash bo'yicha og'ir vazn toifasida jahon chempioni Joe Stecherga qarshi o'yinda mag'lubiyatga uchragan, bu esa Poddubniyning 25 yillik sport faoliyati davomidagi ilk mag'lubiyati hisoblangan. 16-iyun kuni Los-Anjelesdagi Olimpiya auditoriyasida 10 000 tomoshabin oldida Stecher Poddubniyni yana bir bor mag'lub etgan.

Qo'shma Shtatlardagi gastrol safari chog'ida Poddubniy raqibi bilan erkin kurash bo'yicha o'yinga tushishga majbur bo'lgan. 56 yoshida sportchi Amerika Qo'shma Shtatlarida o'tkazilgan erkaklar o'rtasidagi musobaqada eng kelishgan kurashchi sifatida g'oliblikni qo'lga kiritgan. Keyinchalik Ivan 70 yoshida nafaqaga chiqqan holda rus sirklarida chiqish qilishda davom etgan. Faoliyati davomidagi so'nggi chiqishi 1941-yilda Tula shahar sirkida boʻlgan. Nafaqaga chiqqanidan so'ng sportchi rafiqasi bilan Yeyskning Kuban shaharidan ikki qavatli, bo'gga ega uy sotib olib, o'sha yerda hayotini davom ettirgan.

1939-yilning noyabr oyida Ivan Poddubniyga RSFSRda xizmat ko'rsatgan artist, 1945-yilda esa xizmat ko'rsatgan sport ustasi unvoni berilgan.

Fashistlar Germaniyasi istilosi vaqtida Ivan Poddubniy nemis kurashchilariga sport saboqlarini o'rgatishdan, va Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqini tark etishdan bosh tortgan.

Sportchining oxirgi jangi 70 yoshida bo'lgan. Keyinchalik faoliyatini tugatganidan so'ng, Poddubniy Azov dengiziga ko'chib o'tgan va vafotiga qadar o'sha yerda istiqomat qilgan. Ivan Poddubniy sportchi Stanislaus Zbyszko bilan faoliyatining so'ngi yillariga qadar professional raqobatini davom ettirib kelgan. 1949-yil 8-avgustda 77 yoshda Janubiy federal okrugining Kuban viloyati Yeysk shahrida yurak xurujidan vafot etgan va shahar tashqarisidagi bog'da dafn etilgan Uning qabri tepasida "Bu erda rus bahodiri yotibdi" deb yozilgan yodgorlik o'rnatilgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Ivan Poddubniyning birinchi xotini Antonina uni aldab, sportchining oltin medallarini o'g'irlagan holda boshqasi bilan qochib ketgan. Keyinchalik Antonina o'z qilmishidan pushaymon bo'lib, erining yoniga qaytishga uringan, lekin Poddubniy uni kechirmagan.

Krasenivka muzeyi direktorining so'zlariga ko'ra, Ivan Poddubniyning Motrona, Marina va Yevdokiya ismli uchta singlisi va Omelian, Mikita va Mitrofan ismli uchta ukasi bo'lgan. Omelyan va Mikitaning taqdiri qanday kechgani noma'lum, Mitrofan esa Krasenivkada yashashni davom ettirgan va shu yerda 1966-yilda vafot etgan. Ivan Poddubniyning Krasenivkada yashagan oxirgi qarindoshi uning nabirasi Hanna Zaxarovna bo'lib, u 2011-yildan oldinroq vafot etgan. Singillari Motrona va Marinaning uch nafardan farzandlari bo'lgan, lekin Ivan ko'proq o'z singlisi Yevdokiya va uning qizi Mariya bilan yaqin aloqada bo'lgan. Keyinchalik, Yevdokiya qo'shni Bohoduxivka qishlog'iga, undan keyin Zolotonoshaga ko'chib o'tgan.

Ivan Poddubniyning otasi Maksim Ivanovich Poddubniy edi. Krasenivka muzeyi taqdim etgan ma'lumotlarga ko'ra, sportchining bo'yi 180 cm (71 in), vazni 118 kg (260 lb), bitseps aylanasi 44 cm (17 in) va bo'yni 60 cm (24 in) bo'lgan.

Poddubniyning do'stlari orasida Dniproda (Yekaterinoslav) yashagan Dmitriy Yavornitskiy ham bor edi.

 Poddubniy tasviri tushirilgan Ukraina markasi

Chempionatlar, yutuqlar va mukofotlar
-------------------------------------

* 1905–1909-yillarda yunon-rum kurashi boʻyicha 6 karra ketma-ket chempion boʻlgan ilk kurashchi
* Faxriy legion ordeni (1911)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1939)
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1939)
* SSSRda xizmat ko‘rsatgan sport ustasi (1945)

Merosi
------

Poddubniyning ona qishlog'i Krasenivkada unga bag'ishlb b unyod etilgan yodgorlik bor. Shuningdek, Petro Dusheyko (Chornobay tumani sobiq gubernatori) boshchiligidagi Ivan Poddubniy jamg'armasi ham mavjud. Jamg'arma 1998-yildan buyon har yili o'tkazib kelinayotgan bahodirlar festivaliga homiylik qiladi. 10 000 kishini o'zida jamlagan ushbu festivalgd bir marotaba Qozog'istondan Ivan Poddubniyning nabirasi va katta nabirasi tashrif buyurgan.

* Sobiq Respublika Jismoniy tarbiya oliy maktabi (Kiyev) 2015 yilda Poddubniy Olimpiya kollejiga o'zgartirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Абсолютная сила Ивана. vokrugsveta.ru
2. ↑  ИВАН ПОДДУБНЫЙ (Ivan Poddubny). history.vn.ua
3. ↑  „Иван Поддубный в Екатеринославе позировал и дрался". 2012-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 2-sentyabr.
4. ↑  Nikolai Sukhomlin (16 March 2009) Богатырь Иван ПОДДУБНЫЙ: из грузчиков в чемпионы. h.ua
5. ↑  Иван Поддубный (Ivan Poddubny). ote4estvo.ru. 6 July 2011
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30  Nikitenko, T. *Bogatyr from Krasenivka*. Ukrayina Moloda. 7 October 2011
7. ↑  George, Hackenschmidt*. The Path to Strength and Health* (Ru). Moscow: Popov Brothers, 1911 — 102 bet.
8. ↑  „Ludington Daily News - Поиск в архиве Google Новостей". *news.google.com*. Qaraldi: 2022-yil 17-oktyabr.
9. ↑  „ED "STRANGLER" LEWIS. Facts within a Myth". *Los Angeles Herald* (1926-yil 17-iyul).
10. ↑  Сильный мира сего: почему от Ивана Поддубного сбежала жена, и зачем борец работал вышибалой в баре. Argumenty i Fakty
11. ↑
12. ↑  „Иван Максимович Поддубный -наш великий земляк (Ivan Maksimovich Piddubny – Our Great Countryman)".  Tourism Website "My Eisk". Qaraldi: 2014-yil 9-sentyabr.
13. ↑  „3 россиянина, награждённые орденом Почётного легиона за необычные заслуги (3 Russians Awarded Légion d'honneur for Unusual Merits)".  Russian Daily "Sobesednik" (2013-yil 16-avgust). Qaraldi: 2014-yil 9-sentyabr.

Havolalar
---------

* Ivan Maksimovich Poddubnyy / Ivan Poddubniy: Gamburgskiy schet Ivana Poddubnono, peoples.ru saytida (ruscha)
* Ivan Poddubniyning tarjimai holi (ruscha)
* Ivan Piddubniyning tarjimai holi
* *Ivan Piddubniy: ukrainalik Gerkules, kuchli sportchi va sodiq vatanparvar.* Archived .</link> Ukraina haftaligida