recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buzoqboshilar** (Gryllotalpidae) -toʻgʻri qanotlilar turkumiga mansub hasharotlar oilasi. Buzoqboshilar ekinlarining juda koʻp turlari zararkunandasi. Uzunchoq tanasi 35–50 mm, usti qoʻngʻir, qorin tomoni sargʻishqoʻngʻir tusda; ustqanoti kalta; orqa qanotlari yaxshi rivojlangan; keng, yoʻgʻon oldingi oyoqlari yer qazishga moslashgan. B. asosan yer tagida yashaydi, yer ustiga juda kam chiqadi. Tuproqda gorizontal yoʻllar qaziydi va 10—20 sm chuqurlikda tuxum qoʻyish uchun uya quradi. Qoʻngʻiz, nimfa hamda lichinka holida qishlaydi; tuxumdan 10—12 kunda lichinkalar chiqib, tuproqsa hayot kechira boshlaydi va qishlab, kelasi yili yozda rivojlanishini tugatadi. B. asosan nam yerlarda koʻproq uchraydi. Sugʻoriladigan dehqonchilik mintaqalarida sharq B. (Gryllotalpa africana P.), bir tikanli B. (G. unispina Sauss) va oddiy B. (G. gryllotalpa L.) tarqalgan. B. poliz hamda parniklardagi ekinlar ildizi, baʼzan poyalarini kemirib, zarar yetkazadi, shuningdek qazigan yoʻllari tuprokdagi namning tez buglanib ketishiga sabab boʻladi. Baʼzan gʻoʻza, oqjoʻxori, makkajoʻxori, arpa va boshqa ekinlarni ham (sholidan tashqari) shikastlaydi. Kurash choralari: zaharli xoʻraklardan foydalanish; tuproqni kuzda dixloretan bilan fumigatsiyalash.

Najmiddin Mahmudxoʻjayev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Axilles va toshbaqa
Zenon harakatga oid falsafiy fikrini qat’iy himoya qilgan. Uning bu aqidasi «Chopqir Axilles» deb nom olgan. «Axilles qay darajada chopqir bo‘lmasin va oraliqdagi masofa qancha bo‘lishidan qat’i nazar, u hech qachon toshbaqani quvib yetolmaydi, — deydi Zenon. — Chunki bizning harakat xususidagi tasavvurlarimiz yolg‘ondir.
Isbot: Axilles toshbaqagacha bo‘lgan masofani bosib o‘tarkan, bu vaqtda toshbaqa ham yurishdan to‘xtamaydi. Bu holat cheksiz davom etishi mumkinligini inobatga olsak, cheksiz masofani bosib o‘tish uchun chegarasiz vaqt kerak bo‘ladi. Shunday ekan, harakat haqida so‘zlashga o‘rin qoladimi?
Bundan tashqari, tabiiyki, Axilles va toshbaqa o‘rtasida bir necha gaz va chaqirimlik «masofa» mavjud. Ana shu oraliq masofa Axilles va toshbaqani bir-biridan ajratib turadi. Agar Axilles quvib yetib olsa-yu, toshbaqa bilan uning orasidagi masofa atigi bir necha mikronga yoxud molekulalar uzunligidagi o‘lchamga teng bo‘lib qolsa, buni masofa, deb atash mumkinmi?
Zenon bu borada shunday farazni ilgari suradi: «Tasavvur qiling: harakatdagi jism olg‘a borarkan, qarshisidagi havoni ham oldinga itaradi. Demakki, u xuddi tiqin (porshen) kabi ro‘parasida uchragan barcha buyumlarni ham ilgari surib ketaveradi. Bundan ko‘rinib turibdiki, Axilles ham toshbaqaga yaqinlasha borib, uni ozgina bo‘lsa-da, oldinga itaradi. Axilles qanchalar tez yugursa, toshbaqaga shuncha kuchli ta’sir etadi. Natijada toshbaqa hamma vaqt Axillesdan ilgarida ketaveradi. Xo‘sh, bu qanday harakat bo‘ldiki, chopqir Axilles loaqal imillagan toshbaqani ham quvib yetolmasa?»

|  |  |
| --- | --- |
| Arastu va Aflotun | *Falsafaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Buzilmas devor** — bu, odatda, Xudoning onasining Orantasi tasvirlariga berilgan maxsus epitet; Xudoning onasining akafistidan olingan (*"Xursand boʻling, shohlikning buzilmas devori"* — ikos XII). Tasvir moʻjizaviy hisoblanib hurmat qilinadi, pravoslav cherkovida bayram Barcha avliyolar haftasida (Muqaddas Uch Birlik kunidan keyingi birinchi yakshanba) boʻlib oʻtadi.

Kiyevdagi Avliyo Sofiya soborida, yuqori qismining gumbazi ostida „Buzilmas devor" nomini olgan Bibi Maryamning mozaik tasviri mavjud. Xudoning onasi oltin toʻrtburchak tosh ustida, qoʻllarini koʻtargan holda tasvirlangan. Yarim gumbaznig yoyida qora mozaikada yunoncha yozuvda: "ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς καὶ οὐ σαλευθήσεται· βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωΐ πρωΐ. — Бог посреди ея и не подвижется: поможет ей Бог утро заутра. „Xudo uning oʻrtasida va qimirlamaydi: Xudo unga ertalab yordam beradi." (Zab. 45:6) deb yozilgan. Ikonaning nomi, ehtimol, 800-yildan ortiq vaqt davomida soborning qolgan qismidan farqli oʻlaroq, bu mozaikali devor hech qachon buzilmaganligi bilan bogʻliq.

Ikonaning sharafiga 2001-yilda Apsheronsk shahrida ayollar monastiri tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Гладышева Е. В.*, *Нерсесян Л. В.* Нерушимая Стена. Словарь-указатель имен и понятий по древнерусскому искусству, 1991 год.". 31-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Протоиерей Иоанн Бухарев. Нерушимая Стена.". 3-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „Икона Богородицы «Нерушимая Стена».". 31-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2021-yil.
4. ↑  Jenskiy monastir ikoni Bojey Materi „Nerushimaya stena" v g. Apsheronske.

Yana qarang
-----------

* Pravoslav epithets
**Sheʼriy nutq** — badiiy nutqning nasriy (sochma) va sheʼriy (tizma) tarzidagi ikki shaklidan biri boʻlib, tilning muayyan ichki oʻlchamga solingan, maʼno koʻchishiga asoslangan, hissiyotga toʻyingan alohida koʻrinishi.

SH.n. sheʼrning yaratilishi uchun eng muhim birlamchi vosita boʻlib, kelib chiqishiga koʻra nasriy nutqdan qadimiydir. U inson tamaddunining dastlabki paytida uzoq vaqtgacha badiiy nutqning yagona shakli boʻlgan. Chunki Sheʼriy nutq qurilishidagi tartiblilik, musiqiylik, hissiylik, oʻlchovlilik uni kundalik qora soʻzdan farqlagan, u orqali ifodalanayotgan axborotning sanʼatga tegishliligini koʻrsatib turgan.

SH.n. muayyan oʻlchov asosida takrorlanib turadigan tartibli zarb (ritm) ga qurilgan, inson sezimlarini uygʻotishga yoʻnaltirilgan, hissiyotga toʻyingan koʻtarinki nutqdir. Uning oʻziga xosligini ritmik boʻlak va ritmik vositalar taʼmin etadi. Butun borliq harakati zarblarning izchil takroriga asoslangani kabi Sheʼriy nutq ham qatiy ritmga tayanadi. Tabiatdagi tartibli takrorlar kun va tun hamda fasllar almashinishini taʼminlagani, inson tanasining ritmikasi yurak urishi, nafas olishi maromini tashkil etgani kabi boʻgʻin, turoq, rukn, misra va band shaklidagi ritmik boʻlaklar takrori Sheʼriy nutqning taʼsirli va yashovchan boʻlishiga olib keladi. Uni shakllantirishda pauza, qofiya va qofiya tizimi singari ritmik vositalar ham muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Sheʼriy nutqni yuzaga keltirishda poetik sintaksisning inversiya, sintaktik parallelizm kabi koʻrinishlari, fonetik vositalarning vokal va konsonans alliteratsiya, anafora, epifora, gradatsiya singari turlari ham katta samara beradi.

Qozoqboy Yoʻldoshev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Soyiliy** (arabcha: مولانا صويلي — Mavlono Soyiliy (XV asrda yashagan)) — xattot va shoir.

Hayoti
------

Mavlono Soyiliy XV asrning 2-yarmida Qarshida tugʻilib, ijod qilgan xattot va shoir. U Hirotga borib, muqim boʻlib qolgan.

U haqida
--------

Alisher Navoiy "Majolisu-n-nafois" asarida Mavlono Soyiliy haqda shunday yozgan: "Aningdek sariʼu-l-qalam kotib oʻz zamonida yoʻqtur. Har kunda 500 bayt osonlik bila bitar. Turkvash soda yigit koʻrunur. Ammo koʻrungandek emas. Bu yaqinda devon dogʻi tartibi huruf bila tuzatti…"

Alisher Navoiy shoirning quyidagi forsiy baytini keltirib oʻtgan:

```
Na bar zaxmash dilam paykoni on abroʻkamon dorad,
Ki baxri zaxmi digar obi hasrat dar dahon dorad.
```

**Mazmuni:** Uning qoshlari kamonidan otilgan oʻq dilimda yara ochdi, u esa yangi yara uchun ogʻzida hasrat suvini tutib turibdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 610.
2. ↑  Muhammadiev N. Nasaf va Kesh allomalari. — B. 67.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zemniyeks** (latishcha: *Zemnieks* — „dehqon", „*zeme*" — „yer" soʻzidan) — latviyalik butparastlik mifologiyasida uyning mifologik egasi va homiysi sanalgan arvoh. Oilaning normal hayotini, unumdorligini, odamlar, slavyan xalqlari orasidagi domovoy kabi hayvonlar sogʻligʻini taʼminlaydi. Zemniyeksni Pukis bilan adashtirmaslik kerak (latishcha: *Pūķis*). U ham latishlar orasida uy homiysi hisoblanadi. Qadimda Latviyaning butparast xalqlari kuzda anʼanaviy ravishda Zemniyeksga hurmat bajo keltirish bayramini nishonlashgan. Zemniyeks sharafiga oʻtkazilgan bayramlarda unga chorva mollari qurbonlik qilingan. Dastlab, Zemniyeks qishloq xoʻjaligining homiysi edi va u, aftidan, yer bilan bogʻliq boʻlgan.

Sivilizatsiya boshlarida qishloq xoʻjaligiga bagʻishlangan butparast madaniyatlar dehqonlar uchun katta ahamiyatga ega boʻlgan, masalan, Qadimgi Rimdagi Saturn inonchi. Ammo keyinchalik qishloq ahamiyatining pasayishi va shaharlarning roli ortib borishi tufayli qadimgi qishloq xoʻjaligi inonchlari oʻz ahamiyatini yoʻqotdi va ruhlar hamda xudolar panteondagi maqsadi va rolini oʻzgartirib, Yevropada nasroniylik toʻliq oʻrnatilgandan keyin ham dehqonlar xurofotlarida muhim oʻrin egalladi.

Yana qarang
-----------

* Zemes-do'st
* Zhemepatis
* Brownie

Manbalar
--------

1. ↑  Кирилл Королев*. «Энциклопедия сверхъестественных существ»*. Мидгард: «Эксмо», 2005.
**Sheytlik** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII-VIII asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Beruniy tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Doʻstlik" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Mavlono Yaqiniy** — (XVI asr) — alloma va avliyo.
Hazrat Mavlono Yaqiniy Xoja Mironshoh Jo‘yboriyning o‘g‘illari hisoblanadi. Bu zoti sharif darveshlikda umrlarini o‘tkazgan, „Yaqiniy" taxallusi bilan gʻazallar bitgan. „Muzakkiri ahbob"da yozilishicha, „mashhur salosili arbaʼ" (to‘rt silsila)ni nazm libosiga burkab, ushbu qitani ham unda imlo qilgan. Qitʼa: *Baʼd az on chor mazhabi barhaq, Ki boshad dar shariati g‘arro. Hast dar jahon chor tariq, Behtarini tariqi rahi Xudo. Naqshbandiyu Jahriyavu Zayniy, Hast chorum tariqati Kubro*. Mazmuni: shariatdagi to‘rtta barhaq bo‘lgan mazhabdan so‘ng yana to‘rtta to‘g‘ri tariqat bor. Bular: naqshbandiya, jahriya, zayniya va kubraviya hisoblanadi. Mavlono Yaqiniyning ushbu ruboiylari ham ajib voqe bo‘lgandir: *Az bodi sabo bo‘yi tu meyobad dil, Dar gud asari ro‘yi tu meyobad dil. Bui ki na hadi mushku anbar boshad, Az xoki sari ko‘yi tu meyobad dil*. Mazmuni: Tonggi sabodan sening hidingi ko‘ngul topar, gulda sening yuzingni ko‘ngul ko‘rar. Shunday hidga tenglashmoqqa na mushku anbar hadi siqqay, uni faqat ko‘chang tuprog‘idan topar dil. Hazrat Mavlono Yaqiniy XVI asrda yashab faoliyat ko‘rsatgan edi. Yuqorida nomlari zikr etilgan to‘rtta tariqatdan ham bahramand bo‘lgan edilar. Mavlono Yaqiniyning ushbu ruboiylari ham ajib voqe bo‘lgandir: Az bodi sabo bo‘yi tu meyobad dil, Dar gud asari ro‘yi tu meyobad dil. Bui ki na hadi mushku anbar boshad, Az xoki sari ko‘yi tu meyobad dil. Mazmuni: Tonggi sabodan sening hidingi ko‘ngul topar, gulda sening yuzingni ko‘ngul ko‘rar. Shunday hidga tenglashmoqqa na mushku anbar hadi siqqay, uni faqat ko‘chang tuprog‘idan topar dil. Hazrat Mavlono Yaqiniy XVI asrda yashab faoliyat ko‘rsatgan edilar. Yuqorida nomlari zikr etilgan To‘rtta tariqatdan ham bahramand bo‘lgan edilar. U toʻgʻrisida maʼlumotlar aniq saqlanmagan. U oʻz zamonasining mashhur allomalaridan biri boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Yoʻldoshev N*. Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1993 — 143 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Abdulgʻofur Razzoq al-Buxoriy** (arabcha: عبد الغفور رزاق البخاري — (1950, Buxoro) — Islomshunos, tasavvufshunos olim, xattot.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Hoji Abdulg‘ofur Razzoq al-Buxoriy dastlab Buxoro Mir Arab madrasasini, so‘ng Toshkentdagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutini (1975-yil) tugatgan. Mir Arab madrasasida hadis, fiqh, tasavvuf fanlaridan saboq berib keladi. Shuningdek, u taniqli xattot, xalq tabobati va mumtoz Sharq adabiyoti bilimdonlaridandir.

Buxoro, Navoiy, Samarqand, Termiz va Qarshi shaharlaridagi ko‘plab tarixiy, islomiy-meʼmoriy obidalar, qabrtoshlarni taʼmirlash va arab (kufiy xati) yozuvlarni tiklashda qatnashgan.

Ko‘plab shogirdlar tayyorlagan. Abdulkarim as-Sam’oniyning „*Al-Ansāb*" („Nasabnoma") asarini hammualliflikda o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Buxoro: O‘zbekiston obidalaridagi bitiklar. — T.: „UZBEKISTAN TODAY", 2016. 1-qism.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gustav Theodor Hans Hermann Hupfeld** (1905-yil 28-noyabr — 1942-yil 11-noyabr) — gamma nurlarining tarqalishi haqidagi ishlari bilan mashhur boʻlgan nemis fizigi.

Erta kariyera
-------------

Hans-Hermann Hupfeld ota-onasining Klein-Varchow fermasida, Mecklenburg, Germaniyada tugʻilgan. U fizika boʻyicha diplom oldi va Berlin Dahlemdagi Kayzer Vilgelm Institutida 1929-yildan 1932-yilgacha professor Otto Xan va professor Liza Meitner bilan birga ishladi. Uning oʻsha vaqtdagi tadqiqotlari Meitner-Xupfeld effekti deb ataladigan kashfiyotga olib keldi.

Meitner-Hupfeld effekti — ogʻir elementlar tomonidan gamma nurlarining anomal darajada katta tarqalishi. Keyinchalik Meitner-Hupfeld effekti keng nazariya bilan izohlandi, undan standart model, atom yadrosining tuzilishini tushuntirish nazariyasi paydo boʻldi. Gamma-nurlarining anomal harakati oxir-oqibat elektron-pozitron juftligini ishlab chiqarish va yoʻq qilish bilan bogʻliq edi.

Professor Meytner oʻz ishi uchun tan olingan boʻlsa-da, Hupfeld odatda eʼtiborga olinmaydi va uning hayoti haqida hech qanday maʼlumot yoʻq yoki juda kam. 30-yillar boshidagi nashrlarda uning ismi Hans-Hermann Hupfeld oʻrniga Heinz Hupfeld deb notoʻgʻri yozilgan.

Keyingi kariyera
----------------

Tan olishning yoʻqligidan norozi boʻlgan Hupfeld 1932-yilda Berlindagi Kaiser Wilhelm Institutini (hozirgi Maks Plank Jamiyati deb ataladi) tark etdi va oʻsha paytda Germaniyaning yomon iqtisodiy ahvoli tufayli barqaror tuproq texnologiyasidan foydalangan holda binolarni qurishda yordam berish uchun ketdi. „Dunne loam loaf" texnikasi sifatida tanilgan, pastor Gustav von Bodelschwingh tomonidan Yevropada kashshof boʻlgan, Ruhrgebiet, Germaniya. U yerdan u yaqinda tashkil etilgan „Freiwilliger Arbeitsdienst" (FAD) ga bordi, shuningdek, v. Bodelschwingh tomonidan yaratilgan, lekin toʻsatdan natsistlar rejimi tomonidan Schloss Simmenau, High Silesia va Oppeln / OS da „Reichsarbeitsdienst" (RAD) ga qoʻshildi (Ikkinchi jahon urushidan keyin, Opole nomi bilan tanilgan, Polsha). U yerdan u Rossiya Kavkazidagi Ikkinchi Jahon urushi paytida 36 yoshida vafot etguniga qadar zaxiradagi ofitser sifatida xizmat qilish uchun joʻnab ketdi. Nemis armiyasining beva xotiniga yuborgan xatlariga koʻra, u 1942-yil 11-noyabrda Shimoliy Osetiya, Kavkazning Nisch Ssaniba shahrida oʻldirilgan.

Uning hayotida fizikadagi muhim voqealar bilan bir qator qiziq tasodiflar mavjud: Annus Mirabilis Papers va uning tavalludining 100 yilligi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Butunjahon fizika yiliga toʻgʻri keldi.

Hupfeldning rafiqasi va uch qizi qoldi, ular keyinchalik Braziliyaga koʻchib oʻtishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hans-Hermann Hupfeld". *www.worldcat.org*. Qaraldi: 27-iyul 2022-yil.
2. ↑  Brown LM, Moyer DF (1984). „Lady or tiger?—The Meitner–Hupfeld effect and Heisenberg's neutron theory". *American Journal of Physics*. 52-jild, № 2. 130–136-bet. Bibcode:1984AmJPh..52..130B. doi:10.1119/1.13920.
3. ↑  See "Building with Earth: Design and Technology of a Sustainable Architecture, by Gernot Minke, page 74
**Kachimsimon yetmak**, yoki **kachimsimon tikanak** ( lotincha: *Allochrusa gypsophiloides*) — chinnigullar (*Caryophyllaceae*) oilasiga mansub kamyob o‘simlik, soni jihatidan juda kamaygan.

Tarqalishi
----------

Pomir-Oloy va G'arbiy Tyan-Shanning endemiki. Qozog‘istonning Janubiy Qozog‘iston va Jambil viloyatlarining tog‘ oldi va tog‘larida uchraydi.

Dengiz sathidan 400–1400 m balandlikda toshli va shag‘alli yonbag‘irlarda va ba’zan tashlandiq yerlarda o‘sadi.

Toshkent, Namangan, Jizzax, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari: Qurama, Chotqol, Molguzar, Nurota, Hisor, Ko‘hitang tizmalarida tarqalgan.

Tavsifi
-------

Oq mayda gullari, deyarli sharsimon poyada poyaning tepasida yoyiq ro‘vaksimon to‘pgul hosil qiladi.

Turning uzoq umr ko‘rish muddati (200 yilgacha) va og‘irligi 2-3 kg gacha bo‘lgan kuchli ildiz ildizi bilan ajralib turadi.

O‘simlilar soni va arealining o‘zgarish sabablari
-------------------------------------------------

Mahalliy aholi tomonidan sanoat xomashyosi va dorivor o‘simlik sifatida ko‘plab yig‘ib olinadi. Yetmakdan to‘qimachilik, mo‘ynachilik, qandolatchilik sanoatida, tabobatda va kundalik hayotda keng qo‘llaniladi. Shu bois ham bu o‘simlik kamayib ketmoqda.

Himoya choralari
----------------

Surxon, Kitob, Chotqol qo‘riqxonalari va Ugom-Chotqol milliy bog‘ida muhofaza etiladi. Sanoat ehtiyoji uchun ekiladigan maydonlarni kengaytirish kerak. Tabiatda yetmakzorlar tiklanganidan so‘ng ham uni mas’ul idoralar ijozati bilan yig‘ish lozim.

Manbalar
--------

1. 1 2  Редкие растения РК
2. ↑  „КАЧИМСИМОН ЕТМАК (БЕХ)". 20-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.

Adabiyot
--------

* А. А. Иващенко*. Сокровища растительного мира Казахстана*. Алматы: Алматыкітап, 2007. ISBN 9965-24-884-2.
* П. А. Кьосев*. Лекарственные растения. Самый полный справочник*, 8000 экз, Народная медицина от А до Я, М: Эксмо, 2011. ISBN 978-5-699-46789-1.  Архивная копия от 2 апреля 2017 на Wayback Machine
**Rentgen nurlari difraksiyasi** — rentgen nurlarining kristallarda yoki suyuk/shk va gaz molekulalarida sochilishi natijasida ekranda hosil boʻladigan difraksion manzara. Rentgen nurlarining toʻlqin tabiatini nemis olimlari M. Laue, V. Fridrix va P. Knippinglar kashf etgan (1912).

Rentgen nurlarining toʻlqin uzunligi bilan kristall panjaralar doimiysining bir-biriga yaqinligi rentgen nurlarining kristallardagi difraksiyasini kuzatishga imkon beradi. Rentgen nurlari kristallar orqali oʻtganda koʻp oʻlchamli panjaralar difraksiyasi sodir boʻladi. Difraksion maksimumlarni linzasiz kuzata olish uchun rentgen nurlari dastasi gʻoyat ingichka qilib olinadi. Kristall panjaradagi maʼlum toʻlqin uzunligiga tegishli maksimumlarni hisoblash usulini rus fizik kristallografi G. V. Vulf va U. L. Bregg bir-biridan mustaqil ravishda taklif etganlar (1913). Bu usul Bregg—Vulf sharti deb ataladi.

Rentgen nurlari difraksiyasi d.dan kristall panjara tipini va uning doimiysini aniqlashda kristall panjara tipi va doimiysi maʼlum boʻlsa, rentgen nurlarining toʻlqin uzunliklarini aniqlashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaddish (muqaddas)** — yahudiylikda Xudoning ismi va qudratining ulug‘ligini madh qilish ibodati. Kaddish oromiy tilda tuzilgan bo‘lib, yakunlovchi ibora ivrit tilidadir. Kaddish atamasi ilk bor Mishnada uchraydi. Dastlab Kaddish Tavrotni o‘qib bo‘lgach yoki daʼvatdan so‘ng o‘qilgan. Mishna davriga kelib esa, u sinagogadagi ibodatlarning muhim qismiga aylangan. Uni minyan hozir bo‘lgandagina Quddusga yuzlangan holda o‘qiladi. yahudiylikda motam marosimi, yaʼni vafot etgan shaxs haqiga qilinadigan ibodat. Mazkur ibodatni vaziyat, holatga ko‘ra bir necha turlari mavjud. Ushbu ibodat duolari va uni bajarish to‘g‘risidagi ko‘rsatmalarning aksariyati oromiy tilida yozilgan. Kaddishning to‘rtta turi mavjud bo‘lib, ular: yarim kaddish (xasi kaddish) deb atalib, o‘zida Tavrotni o‘qish, liturgiyaning ayrim bo‘limlarining kirish yoki xotima vazifasini bajarib, ibodatni boshqarib borayotgan kishi tomonidan o‘qiladi; xotirlash marosimi (kaddish yatom) — yaqin qarindosh vafot etganda 11 oy davomida hamda yorsayt (yil marosimim)da o‘qiladi. Ushbu kaddish dastlab kantortomonidan 7 kunlik azada o‘qilgan. Xotirlash kaddishini yaqin qarindoshlar tomonidan o‘qilishi amaliyoti, mutaxassislarning fikriga ko‘ra, XIII asrda Germaniyada paydo bo‘lganini ko‘rish mumkin. Ota yoki onasi vafot etgan o‘g‘il farzand 11 oy davomida sinagogada kunlik ibodat vaqtida, so‘ng yil marosimida xotirlash kaddishini o‘qishi lozim. Qiz farzandlar uchun kaddishni o‘qishlik majbur hisoblanmaydi. Agar vaft etgan kishining o‘gli bo‘lmasa, jamoadan biror kishidan Kadishni o‘qishlik iltimos qilinadi; to‘liq yoki jamoaviy kaddish (kaddish shalem) ibodatni boshqarib borayotgan kishi tomonidan Amidani ovoz chiqarib takrorlashdan yoki baʼzi qo‘shimcha duolar qilgandan so‘ng o‘qiladi; donishmandlar xotirjamligi uchun kaddish (kaddish de-rabbanan) bo‘lib, Shaxaritda ikki marotaba xotirlash kaddishini o‘qiganlar tomonidan galaxik va akkadik qismdan so‘ng o‘qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 240. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)
**"Dangasalik"** (lotincha: *Desidia*) — Gollandiyalik rassom va grafik rassom Piter Breygel Katta tomonidan 1557-yilda yaratilgan, "Oʻlimga olib boruvchi yetti gunoh "yettita oʻyma surat sikli uchun qalam bilan chizilgan rasm.

Tarixi
------

Oʻyma surat, turli ustalar andaza sifatida foydalangan, qalam bilan 1557-yilda Breyghel tomonidan yaratilgan. 1558-yilda nashriyotchi Ieronim Kok Breygelning ushbu chizmasi asosida oʻyma suratlar chop etishni boshlagan.

Tavsif
------

Asar kulrang-jigarrang siyoh yordamida qogʻozga ottisk tushirilgan. Oʻyma surat oʻlchamlari 214×296 mm. Mualliflik pastki chap burchakda koʻrsatilgan — „P. brueghel. Inuentor", ottisk sanasi va nashriyot nomi pastki oʻng burchakda — „H. Cock. excude. cum gratia et priuilegio. 1558".

Boshqa ottisklar, jumladan, koʻzguli shakllari ham bor.

Belgilar
--------

Oʻyma surat kompozitsiyasi shunchaki dangasalik ramzlari bilan toʻla — uxlab yotgan tanballar, asta-sekin emaklab yuruvchi hayvonlar, shilliqqurtlar, chayonlar, molyuskalar, shaytonlar va ximeralar.

Kompozitsiyaning markazida eshak ustida yotgan ayol, uning ostida „dangasalik" imzosi (lotincha: *Desidia*), yaʼni bu illatning timsoli. Ayolga yostiqni iblis tutib turibdi va bu Gollandiya maqolining ramzi hisoblanadi „Dangasalik — shaytonning yostigʻidir".

Strelkalari yoʻq soat yonida, suv tegirmonini hojatxona sifatida ishlatayotgan gigant bor — bu „U hojatxonaga borishga ham dangasalik qiladi" degan odobsiz gapning misolidir. Qovoqxonadagi soqqa tikib oʻynaladigan oʻyinlar vaqtni behuda sarflaydigan mashgʻulot hisoblanadi, strelkasiz soatlar ham dangasalikni eslatadi — qolgan belgilar sirliligacha qolgan.

Oʻyma suratning pastki qismida ikkita ibratli yozuv mavjud:

* Lotin tilidagisi — lotincha: *segnities robvr frangit longa ocia nervos*, yaʼni — „Sekinlik kuchni oladi, uzoq vaqt bekor qolib ketish, qatʼiyatni yoʻq qiladi" (Katonning baytlaridan).
* undan ham pastroqda Flamand tilidagi yozuv — niderlandcha: *Traecheyt maeckt machteloos en verdroocht die senuwen dat de mensch nieuwers toe en doocht*, yaʼni — „Dangasalik (odamni), odam hech narsaga yaramaydigan boʻlmaguncha, kuchsiz qiladi va ruhiy kuchidan ham mahrum qiladi".

Adabiyotlar
-----------

* *Alpatov M.* Pieter Brueghel Mujitskiy. — M. 1939 yil;
* *Klimov P.* Pieter Brueghel. — M. 1959 yil;
* *Gershenzon-Chegodaeva N. M.* Bruegel. — M. 1983 yil;
* *Qirolicha A.* *YU.* XV-XVII asrlarda Gollandiyaning buyuk rassomlari. — M. : „OLMA-PRESS Taʼlim", 2005 yil.
**Rentgen optikasi** amaliy optikaning rentgen nurlarining muhitda tarqalish jarayonlarini o'rganuvchi, shuningdek rentgen apparatlari uchun elementlarni ishlab chiqadigan bo'limidir. Rentgen optikasi, an'anaviy optikadan farqli o'laroq, elektromagnit to'lqinlar to'lqin uzunligi Rentgen 10−4 dan 100 [gacha bo'lgan diapazonda aks ettirish va sindirishni ko'rib chiqadi. [Angstrom|Å ]] (10−14 dan 10−8 m) va Gamma < 10 − 4 Å.

Umumiy tushuncha
----------------

Rentgen optikasi rivojlanishining sabablaridan biri bu optikaning ravshanligini oshirish orqali ajoyib darajada kichik jismlarning Rentgen mikroskoplari qisqaroq to'lqin uzunliklaridan foydalanadigan tizimlar tasvirlarini olish qobiliyatidir. Rentgen optikasi Rentgen lazerlari va Rentgen teleskoplarida ham qo'llaniladi.
An'anaviy optikada qo'llaniladigan materiallar barcha moddalar uchun rentgen nurlarining birligiga  sindirish ko'rsatkichi yaqinligi sababli rentgen optikasida qo'llanilmaydi. Boshqacha qilib aytganda, rentgen nurlari materiyadan deyarli yo'nalishini o'zgartirmasdan o'tadi. Bundan tashqari, rentgen nurlari fotoelektrik effekt va Kompton effekti tufayli moddalarda kuchli yutiladi va tarqaladi.
Rentgen optikasi an'anaviy optikaga nisbatan xususiyatlarga ega, masalan, 1 sm qalinlikdagi havo qatlami yumshoq rentgen nurlari uchun deyarli butunlay shaffof emas. Shuning uchun yumshoq rentgen diapazonidagi rentgen-optik tizimlarining ishlashi uchun vakuum va rentgen teleskoplari kosmosga chiqarilgan zarur.

Tarixi
------

Rentgen optikasi 1895 yilda Vilgelm Konrad Rentgen rentgen nurlarining kashf etilishidan kelib chiqqan.
Kashfiyotdan so'ng rentgen diapazonidagi to'lqinlarning optik xususiyatlarini o'rganish boshlandi, bu uning tibbiyot va texnologiyada amaliy qo'llanilishiga olib keldi.
1901yilda kashfiyoti uchun Rentgen birinchi Nobel mukofotini oldi.
1912Maks Laue, Valter Fridrix Paul Knippingda rentgen nurlarining toʻlqin tabiatini aniqladi. X-nurlari kristallar bilan o'zaro ta'sirlashganda, interferentsiya naqshlari qayd etilgan. Laue kristallar tomonidan rentgen nurlanishini kashf etgani uchun 1914 yilda Nobel mukofoti bilan taqdirlangan.
Ayni paytda Uilyam Genri Bragg va uning o'g'li Uilyam Lourens Bragg Lids universitetida ishlagan va 1913-yilda rentgen nurlari bilan shug'ullanishgan. nurlarning materiya bilan o'zaro ta'siri, ularning nomi bilan atalgan qonunini yaratdi.
Natijada, moddaning atom tuzilishini o'rganishning yangi usuli - Rentgen nurlanishini tahlil qilish paydo bo'ldi.

{\displaystyle 2d\sin \theta =n\lambda },
Bu yerda {\displaystyle \theta } sirpanish burchagi — tushish burchagiga toʻldiruvchi burchak, l — toʻlqin uzunligi, n (n = 1,2…) *diffraktsiya tartibi* deb ataladigan butun son.

Manbalar
--------

1. *Пинскер З. Г.* Рентгеновская кристаллооптика. М.: Наука, 1982.
2. *Высоцкий В. И. Воронцов В. И. Кузьмин Р. Н. и др.* Опыт Саньяка на рентгеновском излучении // Успехи физ. наук. 1994. Т. 164, № 3. С. 309—324.
3. *Бушуев В. А. Кузьмин Р. Н.* Вторичные процессы в рентгеновской оптике. М.: Изд-во МГУ, 1990.
ʻʻʻKacho e pepeʼʻʻ (italyancha: ʻʻCacio e Pepe)ʻʻ Rim oshxonasining mashhur taomidir, bu asosan tayyorlash osonligi bilan bogʻliq. Makaron retsepti XX-asrning oʻrtalarida paydo boʻldi (karbonara kabi).

Ingrediyentlar
--------------

Eng oddiy italyan makaronli taomlaridan biri. Spagettiga qoʻshimcha ravishda (original retseptda — tonarelli) faqat ikkita masalliq mavjud: nomidan sezilib turibdiki, bu pishloq va qalampir (taomning boshqa ruscha nomi — pishloq va qora qalampirli spagetti). Pekorino romano qoʻyning qattiq pishlogʻi (parmijan bilan almashtirish mumkin) va qora murch ingrediyentlarga sezilar-sezilmas uygʻunlik baxsh etadi, bu taomning ajoyib taʼmini taʼminlaydi. Taom Italiyadagi kabi butun dunyoda ham mashhurdir.

Tayyorlanishi
-------------

Ingrediyentlari kamligiga qaramasdan makaron tayyorlash tartibi boʻyicha tavsiyalar sezilarli darajada farq qiladi. Klassik retseptda shoʻr suvda qaynatilgan makaron pishloq va qalampir qorishmasi bilan aralashtiriladi. Biroq hozir boshqa usuli keng tarqalgan: qora murch chuqur tovada yoki soteynikda qovuriladi, shundan soʻng zaytun moyi (zamonaviy versiyada — qaymoq bilan birgalikda). Al dente holatidagi tayyor spagetti, ozroq spagetti qaynatiladigan suv va nihoyat, pishloq qoʻshiladi. Shundan soʻng, taom mayin va muloyim chiqishi uchun tovadagilar birmuncha vaqt jadal ravishda aralashtiriladi. Harakatlar ketma-ketligining boshqa variantlari ham bor.

Dasturxonga tortishda taomga qoʻshimcha ravishda pishloq va qalampir qoʻshish odati bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Спагетти Качо-э-Пепе — прекрасное сочетание сыра пармезан и перца, так просто, но неописуемо вкусно" (ru). *2spaghetti.ru* (16-aprel 2018-yil). 21-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
2. ↑  „Spaghetti cacio e pepe — Спагетти с сыром и чёрным перцем — пошаговый рецепт с фото на Готовим дома". *gotovim-doma.ru*. 28-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Качо-э-пепе. Видеорецепт" (ru). *Еда.ру*. 21-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Spaghetti Cacio e Pepe Ricetta Originale Romana" (it). *thefoodellers.com*. 14-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
5. ↑  „Спагетти Cacio e Pepe • Guilty Food" (ru). *Guilty Food* (2-oktabr 2017-yil). 20-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
6. ↑  „Спагетти cacio e pepe". *Кулинарные заметки Алексея Онегина* (10-yanvar 2017-yil). 20-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
**Renta shartnomasi** — fuqarolik-huquqiy shartnomalaridan biri, unga koʻra bir tomon (renta oluvchi) boshqa tomon (renta toʻlovchi)ga mulkni beradi, renta toʻlovchi esa olingan mulk oʻrniga renta oluvchiga muayyan pul mablagʻi shaklida renta toʻlab turish yoki uni taʼminlash uchun boshqa shaklda mablag' berish tarzida renta toʻlash majburiyatini oladi. Renta shartnomasi boʻyicha rentani muddatsiz (doimiy renta) yoki renta oluvchining umri davomida (umrbod renta) toʻlash majburiyatini belgilash mumkin. Renta shartnomasi notarial tasdiqlanishi, koʻchmas mol-mulkni renta toʻlash sharti bilan boshqa shaxsga berishni nazarda tutuvchi shartnoma esa bundan tashqari davlat roʻyxatidan ham oʻtkazilishi kerak. Renta munosabatlarini tartibga soluvchi huquqiy holatlar Oʻzbekiston Respublikasi FK (32bob)da bayon qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yekaterinburgdagi Front ortida mehnat qilgan bolalar uchun yodgorlik** — Yekaterinburgdagi Ulugʻ Vatan urushi yillarida front ortida mehnat qilgan bolalarga oʻrnatilgan monument.

Yodgorlik „Mashinostroiteli" metro bekati yonidagi parkda Kosmonavtlar xiyoboni va Frontoviye Brigada koʻchasi kesishmasi yaqinida joylashgan. 2014-yil noyabr oyida ochilgan. Uning mualliflari haykaltarosh Konstantin Grunberg va arxitektor Yuriy Doroshin „Akademik Belyankin arxitektura ustaxonasi" va „Quyma zavod" quyish ustaxonasi xodimlaridir.

Front ortida mehnat qilgan bolalar uchun yodgorlik, front brigadalari va Ulugʻ Vatan urushi bolalarining jasoratiga bagʻishlangan yodgorlikning ajralmas qismidir. Yodgorlik uchun joy tasodifan tanlanmagan — Sverdlovskning Orjonikidzevskiy tumanida (shahar urush yillarida shunday nomlangan) front uchun mahsulot ishlab chiqaradigan eng yirik zavodlar joylashgan edi.

3,5 metr boʻlgan yodgorlik majmuasining markaziy haykalida ramziy xoch koʻtarib yurgan bolalar tasvirlangan. Uning orqasida oʻn uch metr uzunlikdagi choʻyan barelyef joylashgan boʻlib, u front ortidagi ish kunlarining alohida lahzalarini aks ettiradi. Kulrang marmar plitalar bilan qoplangan poydevorda boʻrtma harflar bilan quyidagilar yozilgan: *"Va biz yashaymiz!* *Va biz eslaymiz!"*.

Taxminlarga koʻra, keyinchalik yodgorlik joyiga urush yillarida mamlakat mudofaasi uchun ishlagan barcha Sverdlovsk korxonalarining tarixiy nomlari yozilgan yodgorlik yodgorlik peshtaxtalari joylashtiriladi.

Shuningdek, Yekaterinburg maʼmuriyati va shaharning faxriy tashkilotlari Ural poytaxtida front mehnatkashlari uchun muzey-yodgorlik ochishni rejalashtirmoqda, uning maqsadi shahar aholisi va kelajak avlodlarga sverdlovskliklarning Buyuk Gʻalabaga qoʻshgan hissasi haqida aytib berishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник «Детям — труженикам тыла» (Екатеринбург)". 1-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
2. 1 2  „Памятник труженикам тыла". 11-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Константин Грюнберг — автор целого ряда знаковых монументов Екатеринбурга". 23-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
4. ↑  „Люди труда — героям труда". 13-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
5. ↑  „На Уралмаше открыли памятник детям Великой Отечественной войны". 26-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
6. ↑  „Городские власти и ветераны намерены увековечить подвиг тружеников тыла". 26-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* В Екатеринбурге открыт памятник Детям войны-труженикам тыла
* НЕОБЫЧНЫЕ ПАМЯТНИКИ (ДЕТЯМ ВОЙНЫ)
**„IELTS 14: Academic with Answers"** („IELTS 14: Akademik. Javoblar bilan"), toʻliq nomi **„IELTS 14: Academic with Answers with Audio"** („IELTS 14: Akademik. Javoblar va audio bilan") — IELTS testiga hozirlanish boʻyicha qoʻllanma. 2019-yil Cambridge universiteti nashriyotida „IELTS 14: Genera Training with Answers" qoʻllanmasi bilan bir qatorda chop etilgan. Ushbu ikkala kitob „Cambridge IELTS" qoʻllanmalari seriyasidagi 14-kitoblardir.

Qoʻllanmagaga *Aademic* moduli boʻyicha 4 ta toʻliq mashq testi kiritilgan. Kitob „Official IELTS Practice Materials 1" va „Official IELTS Practice Materials 2" qoʻllanmalari bilan bir qatorda IELTS testini uyushtiruvchi University of Cambridge ESOL Examinations, British Council hamda IDP Education Australia tashkilotlari tomonidan hozirlangan sanoqli rasmiy test materiallari safiga kiradi.

Yana qarang
-----------

* IELTS 14: General Training with Answers

Havolalar
---------

* „IELTS 14" Cambridge universiteti nashriyoti saytida (ingl.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sheʼr (maʼnolari).

**„Sheʼrlar"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2016-yil Toshkent shahrida Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyotida kirill yozuvida chop etilgan. Sheʼriy toʻplam elektron kitob oʻlaroq ham sotuvga chiqarilgan.

„Sheʼrlar" toʻplamnini „Shoir kutubxonasi" turkumi uchun Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, shoir Mirpoʻlat Mirzo tuzgan. Toʻplam boshida Vohidovning qisqa biografiyasi keltirilgan.

Toʻplam juda kichik boʻlib, unga Vohidov yozgan 31 sheʼr, jumladan, „Sevgi", „Bit tomchi yosh", „Tong lavhasi", „Kamtarlik haqida", „Shoir umri", „Yoʻq, halovat istamayman..", „Oy fonusin koʻtardi oqshom", „Toʻy oqshomida", „Uchi tuguk dastroʻmol", „Oʻzbegim", „Arslon oʻrgatuvchi", „Tandir kiygan matmusa", „Bizlar arra tortmoqdamiz", „Qalb shunday ummonki", „Devona haqgoʻy" va „Yosh shoirga" sheʼrlari kiritilgan.

Havolalar
---------

* „Sheʼrlar" toʻplami Kitobxon saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
2008-yilning 25-avgust kuni ukrainalik astronomlar tomonidan kashf etilgan 274301 sonli asteroid „Vikipediya" sharafiga nomlandi. Bu haqdagi qayd „Kichik sayyoralar sirkulyari" ga 27-yanvar kuni kiritilgan (467-sahifa).

274301 sonli asteroid Ukrainaning Jitomir viloyatida joylashgan Andrushev astronomik observatoriyasida kashf etilgan edi. Fazoviy jism Quyosh atrofida taxminan 2,3 astronomik birlik masofada (taxminan 344 million kilometr) aylanadi, bitta toʻliq aylanib chiqishi uchun esa 3,68 yil kerak boʻladi.

Asteroidga nom berilgani toʻgʻrisidagi qaydnomada „Vikipediya" ochiq onlayn-ensiklopediya ekanligi, undagi maʼlumotlar jamoaviy tarzda butun dunyodagi mualliflar tomonidan toʻldirib borilishi yozilgan.

Asteroidni „Vikipediya" sharafiga nomlash taklifi „Vikimedia Ukraina" jamoat tashkiloti boshqaruvi aʼzosi Andrey Maxukidan chiqqan. Vikipediya asteroidining nimadan tashkil topgani tugal aniq emas, biroq, taxminlarga koʻra bu metall va toshlardan tarkib topgan asteroiddir.

Manbalar
--------

1. ↑  *Астероидни «Википедия» шарафига номлашди*, 2013-09-28da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-02-01
2. ↑  Астероид назвали в честь «Википедии»

Havolalar
---------

* „Kichik sayyoralar sirkulyari"

  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yekaterina II yodgorligi** — Mark Antokolskiy tomonidan Buyuk imperator Yekaterinaga bagʻishlangan, ammo saqlanib qolmagan vilna yodgorligi.

Yodgorlik qurish gʻoyasi Hamdoʻstlikning boʻlinishi natijasida Shimoliy-Gʻarbiy hududning Rossiya imperiyasiga qoʻshilishining yuz yillik yubileyi munosabati bilan paydo boʻldi. Maxsus qoʻmita tuzildi, unga Vilna shahrida tugʻilgan taniqli haykaltarosh Antokolskiy taklif qilindi, u 1900-yilda yodgorlikni barpo etishga rozi boʻldi. 1902-yilda oʻlimidan oldin ham Antokolskiy yodgorlik va bronza bezaklarini yasashga muvaffaq boʻldi, ular juda maʼqullandi. 1903-yil bahorida yodgorlik Vilnaga yetkazildi.

Yodgorlik juda nafis boʻlib, isteʼdodli haykaltaroshning eng yaxshi asarlaridan biri edi. Tik turgan imperator sharqqa qaragan holda, chap qoʻlida sharcha, oʻng tomonida esa hokimiyatning ramziy belgisi bor edi. Oyoq taxtasi bilan tanasining balandligi taxminan 3 metr, butun yodgorlikning balandligi esa 8 metr edi. Haykalning ogʻirligi 22 tonnani, shu jumladan poydevori — 33 tonnani tashkil etgan. Poydevorning old tomonida oltin harflar bilan „Empress Ketrin Ikkinchi", qarama-qarshi tomonda mashhur "Rad etilgan qaytish "shiori oʻyib yozib qoʻyilgan.

Yodgorlik mahalliy savdogar A. M. Pimonov hisobidan poydevorni barqarorlashtirish boʻyicha qimmat ishlar olib borilgandan soʻng, sobor maydonida oʻrnatildi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1904-yil 10-sentabrda boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning ochilish marosimida Shimoliy-Gʻarbiy hududning barcha taniqli odamlari yigʻildi, Nikolay II ning ukasi Buyuk Gertsog Mixail Aleksandrovich ham bor edi. Yodgorlik oʻrnatilishi munosabati bilan avval qarovsiz qolgan maydonda ham umumiy obodonlashtirish ishlari olib borildi, maydon barpo etildi.

Yodgorlik uzoq vaqt turmadi: 1915-yilda nemis qoʻshinlari yaqinlashganda, u demontaj qilingan va Rossiyaga evakuatsiya qilingan. Fuqarolar urushi paytida uning izlari yoʻqolgan.

Yana qarang
-----------

* Mixail Muravyov haykali

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Arxivnaya kopiya imperator Ketrin
* S. M. Arxivnaya kopiya rangli fotosuratlari Gorskiy -
* Jekaterinos II paminklo statybos Vilniaus Katedros aikštėje yodgorlikning poydevor ishlari haqida maʼlumot va fotosuratlar (lit. )
**Etyud** (frans. — aynan mashq, oʻrganish) — 1) tasviriy sanʼa tda borliq (natura)dan uni oʻrganish maqsadida yaratilgan asar. Ijodkor badiiy asar (rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika) yaratish jarayonida E.dan yordamchi manba sifatida foydalanadi. Tugal asar E. majmuasi sifatida oʻzini namoyon qiladi. Realistik tasviriy sanʼat asarlarini yaratish E.dan kartinaga oʻtish jarayonida amalga oshadi. 19-asr oʻrtalaridan E.ga munosabat oʻzgardi, E.ni badiiy qiymatga ega boʻlgan asar darajasiga qoʻtarish, ijodkorning gʻoyaviy estetik qarashlarini ifodalashga intilish quchaydi. Yirik ijodkorlarning E.lari koʻpincha badiiy qiymatga va mustaqil ahamiyatga ega; 2) musiqada — cholgʻu ijrochiligining muayyan texnik usulini qoʻllashga asoslangan va sozandaning malakasini oshirishga moʻljallangan pyesa. 19-asrda musiqa cholgʻoʻlari takomillashuvi hamda virtuoz ijrochiligining yuksalishi natijasida rivoj topdi (fortepiano uchun I.Kramer, M.Klementi, K.Cherni, skripka uchun R.Kreyser, P.Rode, violonchel uchun D.Popper E.lari va boshqalar). Musiqiy romantizm vakillari (N.Paganini, F.List, F.Shopen, A.Skryabin, S.Raxmaninov va boshqalar) ijodida E. yuksak badiiy konsert asari darajasiga koʻtarildi. Oʻzbekiston kompozitorlaridan G.Mushel, B.Giyenko, Sayfi Jalil (fortepiano uchun), T.Qurbonov (organ uchun) va boshqalar E. yaratgan; 3) teatr pedagogikasida aktyorlik mahoratini rivojlantirish va mukammallashtirishga xizmat qiladigan mashq. Oʻqituvchi oldindan ishlab chiqqan yoki badiha yoʻsinida yaratgan turli sahna harakatlaridan tashkil topadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Maxsus qoʻsh choynak *choydanlik* (turkcha: *çaydanlık*) turk choyini tayyorlash uchun
**Turk choyi** (turkcha: *çay*) — turkiy mamlakatlarda mashhur qora choy turi.

Ishlab chiqarish
----------------

Turkiyada ishlab chiqariladigan choyning katta qismi sharqiy Qoradengiz sohilidagi Rize viloyatining Rize viloyati boʻlib, u yogʻingarchilik koʻp, unumdor tuproqli yumshoq iqlimga ega. Bunday choy odatda oddiy qora choy bilan bir xil ishlov berishdan oʻtadi, garchi u maxsus quyuq qizil rangga ega.

Milliy turk choyi yetishtirish 1928-yilda prezident Kemal Ataturk tashabbusi bilan boshlangan va u mamlakatga qoʻshni Gruziyadan urugʻ va koʻchat olib kelishni buyurgan. 1938-yildan choy Turkiyada sanoat miqyosida yetishtirilgan.

2004-yilda Turkiya 205,5 ming tonna choy ishlab chiqardi (jahondagi umumiy choy ishlab chiqarishning 6,4 %), bu uni dunyodagi eng yirik choy yetkazib beruvchilardan biriga aylantirdi. Turkiyaning oʻzida yiliga taxminan 120 ming tonna choy isteʼmol qilinadi, qolgani eksport qilinadi. Choy yetishtirish boʻyicha Turkiya dunyoda Xitoy, Hindiston, Keniya va Shri-Lankadan keyin Vyetnam, Indoneziya va Yaponiya kabi davlatlarni quvib oʻtib, 5-oʻrinda turadi.

2004-yilda Turkiya aholi jon boshiga choy isteʼmoli boʻyicha dunyoda 1-oʻrinni egalladi, bu kishi boshiga 2,5 kg.

Tayyorlash jarayoni
-------------------

Turk choyi odatda maxsus qoʻsh choynak yordamida tayyorlanadi (turkcha: çaydanlık). Katta pastki choynakda suv qaynatiladi. Keyin qaynoq suvning bir qismi kichikroq yuqori choynakda bir necha qoshiq maydalangan choy barglarini tayyorlash uchun ishlatiladi. Qolgan choyni suyultirish uchun individual imtiyozlarga qarab ishlatiladi: yoki kuchli choy (turkcha: *koyu* — „qorongʻi"), yoki zaif (tur turkcha: *açık* — „yorugʻlik"). Turk choyi anʼanaviy tarzda lolalar shaklidagi kichik shisha idishlarda xizmat qiladi (turkcha: *ince belli*) shakar kublari bilan.

Yana qarang
-----------

* Ayran
* Boʻza

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Ergener, Reşit.*. About Turkey : geography, economy, politics, religion, and culture*. Boulder, CO: Pilgrims' Process, 2002. ISBN 0-9710609-6-7, 978-0-9710609-6-8.
3. ↑
4. ↑  „World tea production reaches new highs". *www.fao.org*. 28-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2020-yil.
5. ↑  9 samix znachimix stran-proizvoditeley chaya na planete // Expertology.ru.
6. ↑
7. ↑  qoʻsh choynak
8. ↑
**Rentabellik** (nem. rentabel — daromadli, foydali) — korxona yoki tadbirkorlikning daromaddorligi, samaradorligi; mikroiqtisodiy miqyosdagi iqtisodiy faoliyatning samaradorligi. R. korxona yoki tadbirkorlik faoliyatining moliyaviy natijalarini baholashda qoʻllaniladigan asosiy koʻrsatkich. R. foyda olib ishlashning qiyosiy, yaʼni sarf-xarajatlarga nisbatan aniqlanadigan koʻrsatkichi boʻlib foizlarda ifodalanadi. Uzoq muddatli va joriy xarajatlar (mashinauskuna, binolar, inshootlar, xom ashyo, yoqilgʻi, materiallar, butlovchi qismlar, ish kuchi va boshqa sotib olish) mazmunan har xil boʻlganidan ular qanday natija berganligini bilish uchun R.ning 4 ta asosiy koʻrsatkichlari qoʻllaniladi.

Bozor iqtisodiyoti sharoitlarida iqtisodiy oʻsishning intensiv omillarini kuchaytirish asosida R.ni oshirishga, foydani maksimumlashtirishga zarur shart-sharoitlar yaratiladi. Bozor talab qilgan xaridorgir tovarlarni ishlab chiqarish, i.ch.ni modernizatsiyalash, xom ashyo va materiallar sarfini qisqartirish, resurslarni tejab-tergab ishlatish asosida joriy harajatlarni kamaytirish, mehnat unumdorligini muttasil oshirib borish, kapital tarkibini shakllantirish (aylanma kapital), mehnat motivatsiyasini kuchaytirish (ishchi-xizmatchilar mehnatini ragʻbatlantirish mehnat unumdorligini oshirishga, tejamkorlikni taʼminlashga intilishni paydo etadi) R.ni oʻstirishning asosiy omillaridir. Bu omillarni qoʻllash korxona darajasida boshqarib boriladi. Shu maqsadda R. monitoringga yuritiladi.

Ahmadjon Oʻlmasov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |