recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Belezma milliy bogʻi** **( arabcha : ạlḥyrẗ ạlwṭnyẗ blzmẗ)** — Jazoir davlatining eng muhim milliy bogʻlaridan biri. Batna viloyatida, Aures tog'larining pastki qismi bo'lgan Belezma tizmasining etagida joylashgan.

Tavsif
------

1984-yilda yaratilgan bo'lib, u 262,5 kvadrat kilometr maydonni egallasa, iqlimi salqin subnam iqlimdan quruq yarim qurg'oqchil iqlimgacha o'zgarib turadi, u o'simlik dunyosining 447 turini (milliy jami 14%) va faunaning 309 turini o'z ichiga oladi, ulardan 59 tasi esa qo'riqlanadigan tur hisoblanadi.

Park hududida joylashgan tog 'tizmasining asosiy cho'qqilari balandligi 2136 m Djebel Tichaou va 2178 m balandlikdagi Djebel Refaa Belezma tizmasining eng baland cho'qqisi hisoblanadi.

Biosfera yaylovlar, oʻrmonlar, oʻtloqlar, chakalakzorlar, togʻ etaklari, daryolar va shaxtalar kabi boy mozaik yashash joylaridan iboratdir. Biosfera rezervati shuningdek, qadimgi sivilizatsiyalar izlarini ifodalovchi bir qancha tarixiy joylar, g‘orlar va qabrlarni ham o‘z ichiga oladi. Belezma Atlas sadrining (Cedrus atlantica) eng katta yashash joyi bo'lib, ko'p asrlik sehrli daraxt hisoblanadi va u uy hunarmandchiligida qo'llaniladi.

Xususiyatlari
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Park hududidagi tog'lardan birining ko'rinishi. |  Belezma milliy bog'ining geologik xaritasi. |  Belezma milliy bog'ining zonalari. |

Yana qarang
-----------

* Belezma tizmasi
* Aures tog'lari

Manbalar
--------

1. ↑  Belezma National Park - Travel to Algeria
2. ↑  *Atlas des parcs nationaux algériens* (March 2006)
3. ↑  „Belezma | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". *www.unesco.org*. Qaraldi: 7-sentabr 2020-yil.

Havolalar
---------

Park data on UNEP-WPMC at the Wayback Machine (archived September 29, 2007)Andoza:National Parks of Algeria
**Palmas** ( portugalcha: *Palmas* Braziliyaning Tocantins shtatida joylashgan kommunadir. Sharqiy Tokantinlar mezoregionining tarkibiy qismi. Porto Nasiunal iqtisodiy-statistik mikroregioniga kiritilgan. Aholisi 2010-yilda 228 332 kishi. U 2218,943 km² maydonni egallaydi. Aholi zichligi – 102,90 kishi. /km².

Hikoya
------

Tokantins shtati Goias shtatidan ajratilganidan bir yil o'tgach ( 1988-yil Braziliya Konstitutsiyasiga ko'ra) Palmas qurilishi boshlandi. 1989-yil 10-yanvarda Mirasema do Tokantins shahri yangi shtatning vaqtinchalik poytaxti etib tayinlandi. 12-fevralda viloyat hokimi poytaxt qurilishi uchun ajratilgan yerlarni olib qo‘yish vakolatini oladi, 6-martda esa barcha qurilish ishlarini tartibga solish bo‘yicha komissiya tuziladi. 1989-yil 20-mayda 10 mingga yaqin kishi ishtirok etgan tantanali yig'ilishda Prasa dos Jirasua o'rnida Palmas shahrining poydevoriga birinchi tosh qo'yildi. Xuddi shu kuni, Tokantinsning birinchi gubernatori janob Siqueira Kampos, tuproq qazish mashinasini boshqarib, 2009-yilda yangi nom olgan birinchi prospektning qurilishini ochdi - *Avenida Gubernador Siqueira Campos*. Palmas uchun munitsipalitet tashkil etish va Palmasga poytaxt vazifalarini berish qonuni nihoyat 1989-yil 1-avgustda tasdiqlangan. 1990-yil 1-yanvardan Palmas shtat poytaxti bo'lib xizmat qildi, garchi dastlab mintaqaviy hukumat tuzilmalarining ko'plab xodimlari vaqtinchalik poytaxtda (Palmasdan 74 km uzoqlikda) ishlashgan, chunki yangi poytaxtda zarur binolar etarli emas edi. Shahar tez sur'atlar bilan o'sib bordi, uning aholisi 1991-yilda 25 ming kishini tashkil etdi.

Tokantins poytaxti San João da Palma (hozirgi Paranan munitsipalitetiga to'g'ri keladi) posyolkasi sharafiga nomlangan bo'lib, u 1809-yilda mintaqani Goyasdan ajratish uchun birinchi harakatning markazi bo'lgan va keyinchalik unga katta ta'sir ko'rsatgan. mintaqaning palma daraxtlari bilan to'yinganligi. Birinchi rejalashtirish qarorlari arxitektorlar *Luiz Fernando Cruvinel Teixeira* va *Walfredo Antunes de Oliveyra Filho* tomonidan qabul qilingan.

Demografiya
-----------

2010-yilgi aholini ro'yxatga olish paytida to'plangan ma'lumotlarga ko'ra Milliy geografiya va statistika instituti (IBGE), munitsipalitet aholisi:

2016-yilgi hisob-kitoblarga ko'ra, munitsipalitet aholisi 272 726 kishini tashkil qiladi.

Statistika
----------

* 2000-yil uchun *yalpi ichki mahsulot* 1,733,265,000,00 R $ (ma'lumotlar: Braziliya Geografiya va Statistika Instituti ).
* 2005-yil uchun *aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot* 8326,00 real (ma'lumotlar: Braziliya Geografiya va statistika instituti ).
* 2000-yil *uchun inson taraqqiyoti indeksi* 0,809 (ma'lumotlar: Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi ).

Geografiya
----------

Tokantins daryosida joylashgan. Hududning iqlimi tropikdir.

Sport
-----

Tokantins futbol klubi shaharda joylashgan.
**Sari-roza** yoki **Sar** **Havza** (pushtu: sr hwzh, forscha: ولسوالی سرروضه) — Afgʻonistonning Paktika viloyatidagi tumanlardan biri.

Sar Havza Paktikaning asosiy tumanlaridan biri boʻlib, uch mingdan ortiq uy mavjud. Aholisi 36236 nafar. Sar Havza aholisi, asosan, biznes bilan shugʻullanadi.  Bir necha Sar Hawzewal (Sar Havza aholisi) Karachi, Saudiya Arabistoni, Dubay, Buyuk Britaniya, AQSh va boshqa Yevropa mamlakatlarida oʻz biznesiga ega.

Bu tumanda Paktika provinsiyasi boʻylab turli operatsiyalarni qoʻllash maqsadida AQSh harbiylari uchun operatsiya punkti (OP) joylashgan edi. 2009-yilda Sar Havza AQSh va Tolibon kuchlari oʻrtasidagi otishma markazi boʻlgan. Otishma natijasida Tolibon qoʻmondoni qoʻlga olingan.

Ularning Karachi, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Dubay, Buyuk Britaniya va AQShda qoʻmitalari bor. Saudiya qoʻmitasi Sar Havza aholisiga haj vaqtida xizmat koʻrsatadi.

Tumanda Ghilji pashtunlarining Haroti qabilasining aholi punktlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Paktika provincial profile, June 2004, profile compiled by the National Area-Based Development Programme (NABDP) of the Ministry of Rural Rehabilitation and Development (MRRD)
2. ↑  Afghan Taliban Commander Is Captured in Raid
  (2007)
3. ↑  Paktika Province Tribal Map (Page 11). Naval Postgraduate School.
4. ↑  Paktika Personalities: An Examination of the Tribes and the Significant People of a Traditional Pashtun Province — Timothy S. Timmons and Rashid Hassanpoor (2007)
Tubu guruhlarining taxminiy taqsimoti
**Tubu** (tibbu, teda; arab tilidan tarjima qilingan — „tosh odam") — Markaziy Sahroi Kabirda yashovchi xalq (asosan Chad Respublikasida, kichik guruhlar — Niger va Liviyada). Ularning soni 350 ming kishidan oshadi. Ular ikkita asosiy guruhga boʻlingan: *Teda* (shimolda) va *Daza* (janubda), Teda va Daza tillarida soʻzlashuvchi, Sahroi Kabir oilasiga (Nilo-Saxara makrofamiliyasi) tegishli. Ular Islomga diniga amal qiladilar.

Tubular chorvachilik (tuyalar ted, qoramollar daza) bilan dehqonchilikni (vodiylarda bugʻdoy, arpa, tariq, tamaki, paxta, anjir ekiladi, sugʻorish uchun vaqtinchalik oqimlardan foydalanadigan) yarim koʻchmanchilardir. Yovvoyi mevalarni yigʻish va ov qilish keng tarqalgan. Ular palma barglari bilan qoplangan yogʻoch kulbalarda (ferring) istiqomat qiladilar.

Tuareglar singari, tubuda ham qoʻshiqchilar va raqqosalar kabi alohida oʻrin egallagan temirchilar (assa) kastasi mavjud.

Chadning koʻplab siyosiy rahbarlari (masalan, sobiq prezidentlar Hisseni Xabre va Goukouni Oueddey) tubudan keladi. Tuba vakillari Habré armiyasining asosini tashkil etdi — Shimoliy Qurolli Kuchlar. DDS maxsus xizmatining birinchi direktori Solih Yunus ushbu millatga mansub edi.

Britaniyalik genetik Mark Xaber tubalarda neandertal genlari borligini aniqladi. Yevrosiyoliklar 2% neandertal genlariga ega boʻlsa, markaziy afrikaliklar 0,5% neandertal genlariga ega. Xaberning taʼkidlashicha, neandertal DNKsini tashuvchi afrikaliklar Yevroosiyoliklardan genlar oqimini koʻrsatadi, chunki afrikaliklarda topilgan neandertal DNK Y-xromosomali R1b gaplogrupiga ega boʻlgan afrikaliklar orasida topilgan. Xabar maʼlumotlariga koʻra, R1b haplogroup Markaziy Afrikaga ikkita migratsiya orqali kirgan — 6000-yil oldin va taxminan 3000-yil oldin. Afrikaliklar oʻrtasida Yevrosiyo „aralashmasi" ning topilishi Mota (Efiopiya) dan kelgan odamning qoldiqlarini oʻrgangan maqola mualliflarining gʻarbiy va markaziy Afrika aholisining ajdodlarining 6-7% „yevroosiyolik" degan asl fikrini tasdiqlaydi".

Manbalar
--------

1. ↑  Народы мира. Люди, культуры, образы жизни. „пер. с немецкого Л.Кайсарова",*. «Die Volker der Erde»*. ISBN 978-5-17-059220-3.
2. ↑  The Widespread Appearance of Neanderthal DNA: Africans Have It Too, 28 AUGUST, 2017

Adabiyotlar
-----------

* Те́да (тибу) // Татары — Топрик. — М. : Советская энциклопедия, 1956. — С. 99. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 42).
**Palmer** (talaffuzi: *Palmer*) — AQShning Massachusetts shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 12 448 kishini tashkil qilgan. Palmer 2004-yilda kengash-menejer boshqaruv shakli bilan uy boshqaruvi nizomini qabul qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, Palmerning umumiy maydoni 32,0 kvadrat milya (82,9 km²), shundan 31,5 kvadrat milya (81,7 km²) quruqlik va 0,5 kvadrat milya (1,3 km²) suvdan iborat. Shahar janubi-gʻarbda Ludlow va Wilbraham, shimoli-gʻarbda Belchertown, shimoli-sharqda Ware, sharqda Warren, janubi-sharqda Brimfield va janubda Monson bilan chegaradosh.

Demografiyasi
-------------

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 12 497 kishi, 5 078 xonadon va 3 331 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat milga 2 nafar kishi (153/km²) ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 96,82% oq tanli, 0,75% qora yoki afro-amerikalik, 0,23% tubjoy amerikalik, 0,56% osiyolik, 0,44% boshqa irqlardan va 1,19% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,23% ni tashkil etadi.

Shaharda 5 078 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 31,6% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 48,5% er-xotinlar birga yashaydilar, 12,3% eri boʻlmagan ayollar, 34,4% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 13 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 25,2% 18 yoshgacha, 6,8% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 30,5% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 15,5% 65 yoshdan kattalardir. Aholining oʻrtacha yoshi 38 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 93,5 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 88,9 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi bir xonadonning oʻrtacha daromadi 41 443 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 49 358 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 35 748 dollarni, ayollarniki esa 26 256 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 18 664 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 5,8 foizi va aholining 7,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 10,3 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 9,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „CIS: Massachusetts City and Town Incorporation and Settlement Dates". *www.sec.state.ma.us*. Qaraldi: 6-aprel 2018-yil.
2. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
**Saqmon**, saqmol — qoʻzilarining yoshi va rivojlanishi bir xil boʻlgan emizikli ona qoʻylar guruhi. S.lar, odatda, yangi qoʻzilarni but saqlash, parvarishlash masqadida tuziladi. Qoʻzilarning yoshiga, yaʼni tugʻilgan kuniga koʻra kichik, oʻrta va katta S.larga boʻlinadi. 1 —10 kunlik qoʻzisi boʻlgan ona qoʻylar guruhi kichik, qoʻzisi 11—20 kunliklari oʻrta; qoʻzisi 21 — 30 kunliklari katta S.ga kiradi. Har bir Sga choʻpon vazifasini bajaruvchi "saqmonchi" tayinlanadi. Qoʻzilarning chiniqishi, rivojlanishi va boshqa belgilariga qarab toʻl mavsumi davrida qoʻzili qoʻylar kichik Sdan katta Sga koʻchiriladi. Tul mavsumi tugagach, S.lar yagona suruvga biriktiriladi va qoʻzilar oʻz onalari bilan 4—5 oygacha birga parvarishlanadi.

Abdusattor Achirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Impuls reaktor** — impuls rejimida ishlaydigan yadro reaktori. I.r.da qisqa muddatli quvvat impulslari va shunga muvofiq neytronlar va gamma-nurlar oqimi generatsiyalanadi (hosil boʻladi). Impulslar davomiyligi — bir necha mks dan bir necha s gacha. I. r. qisqa vaqt oraligʻida katta quvvat va intensiv neytronlar oqimi olishga imkon beradi. I. r.da zanjirli yadro reaksiyasining jadal rivojlanishi hisobiga quvvat impulsi paydo boʻladi. Buning uchun I. r.ga ortiqcha miqdorda yadro yonilgisi kiritiladi yoki neytronlarni yutgichlar olib tashlanadi. Impulslarni "soʻndirish" uchun "ortiqcha" yadro yonilgʻisi I. r.dan olinadi.

I. r. bir karrali va davriy xillarga boʻlinadi. Baʼzi ilmiy tadqiqot ishlari va tajribalarda I. r. qoʻllaniladi, unda yadro reaktorlariga ishlatiladigan materi-allar sinaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Yapı Kredi madaniyat markazidagi „Oʻrta yer dengizi" haykali
**Oʻrta yer dengizi** (turkcha: *Akdeniz*) — turk haykaltaroshi Ilhan Komanning monumental haykali boʻlib, dastlab 1980-yilda Levent tumanidagi (Istanbul, Turkiya) Buyukdere xiyobonida oʻrnatilgan. Endi u Istiqlol koʻchasidagi Yapı Kredi madaniyat markazi hududida joylashgan.

Haykaltaroshning oʻziga koʻra sevgining quchoqlash kabi koʻrinishlari haqida eshitganida, uning oldida Oʻrta yer dengizi tasviri paydo boʻlgan. Bu taassurot uning ijodi uchun ilhom manbai boʻldi. Qogʻozni kesish va yigʻish texnikasini aks ettiruvchi haykaltarosh kompozitsiyaning ogʻirligi 4,5 tonnani tashkil etadi. 1981-yilda Ilhan Koman ushbu asari uchun Sedat Simavi Tasviriy sanʼat fondi mukofotiga sazovor boʻldi.

Istanbuldagi eng mashhur haykallardan biri boʻlgan „Oʻrtayer dengizi"ning qalinligi 12 mm qalinlikdagi metall lavhadan bir tekisda joylashgan 112 ta chiziqdan tashkil topgan qoʻllarini choʻzgan ayol qiyofasi hisoblanadi.

*Halk Sigorta* sugʻurta kompaniyasi (keyinchalik nomini *Yapı Kredi Sigorta* deb oʻzgartirdi) tomonidan buyurtma qilingan haykal dastlab Istanbulning Levent tumanidagi Buyukdere xiyobonidagi shtab-kvartirasi oldida oʻrnatilgan. 2005-yilda Ilhan Koman koʻrgazmasida ishtirok etish uchun vaqtincha Galatasaroy maydoniga koʻchirildi va bir muncha vaqt oʻtgach, *Halk Sigorta* *Yapı Kredi Sigorta* tarkibiga kirgach, haykal Leventdagi *Yapı Kredi* Bank shtab kvartirasi oldida oʻrnatildi. 2014-yilda Isroilning Gʻazo sektoriga bostirib kirishiga qarshi namoyishchilar oʻrtasidagi mojaroda Isroilning Leventdagi konsulligi yonida joylashgan haykalga zarar yetkazgan. Ushbu voqealardan soʻng Edirne aholisi haykalni oʻz shaharlariga koʻchirishni talab qilib, ariza berishdi. Shu bilan birga Antaliyaning Muratpasha tumani hokimligi ham Koman ishini qabul qilish istagini bildirgan. Natijada haykal taʼmirlandi va 2017-yilda Istiqlol koʻchasidagi Yapı Kredi madaniyat markazi binosiga koʻchdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yapı Kredi Culture Centre: About Us". Qaraldi: 6 июля 2021.
**Sekretsiyalar** (lot. secretio — bulinish) (geologiyada) — togʻ jinslaridagi bushliklarning kristall va kolloid moddalar bilan toʻlishi natijasida hosil boʻladigan mineral agregatlar. Alohida qavatlari rangi va tarkibiga koʻra birbiridan farq kiladi. Odatda, S. uchun mineral moddalarning boʻshliqlar devorlaridan markazga tomon konsentrik kavatlanish ketma-ketligi xos. Bunda druzalar hosil boʻladi. Baʼzan S. oʻrtasida turli minerallardan hosil boʻlgan kovak qoladi. Diametri 10 mm gacha boʻlgan S. bodomtoshlar, undan kattalari jeodalar deyiladi. Asosan, S. gidrotermal yoki gipergen jarayonlarda xreil boʻladi. Sdan koʻpincha muzeylar uchun yuqori baholi kolleksiya sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Lodigin krateri (lat. Lodygin) - oyning narigi tomonidagi Janubiy yarim sharda katta qadimiy zarba krateri. Bu nom rus elektrotexnika mutaxassisi Aleksandr Nikolaevich Lodigin (1847-1923) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi.

Kraterning tavsifi
------------------

 Lunar Orbiter - V zond tasviri (shimoliy o'ngda).
Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbiy-shimoli-g'arbiy qismida ulkan Galois krateri; Shimoliy-shimoli-g'arbiy qismida Mechnikov krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Pashen krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Sternfeld krateri va Janubi-g'arbda Vilzing krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 17°25' s 146°47 ' s 17,42° s 146,78° s g, diametri 56,1 km, chuqurligi 2,7 km. 

Lodygin krateri ko'pburchak shaklga ega va uzoq vaqt davomida sezilarli darajada yo'q qilingan. Milning g'arbiy va Shimoliy qismi bir nechta kichik kraterlar bilan qoplangan, juda vayron qilingan va atrofdagi erlardan ajralib turish qiyin, milning Sharqiy qismi eng yaxshi saqlanib qolgan. Idishning pastki qismi nisbatan tekis, idishning Shimoliy qismida kichik krater joylashgan bo'lib, piyola markazidan biroz janubga siljigan past, yumaloq Markaziy cho'qqisi bor. Markaziy cho'qqining tarkibi anortozitdir.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-106 xaritasining fragmenti.

| Lodygin | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| C | 15°58′S 145°08′W﻿ / ﻿15.97°S 145.13°W﻿ / -15.97; -145.13﻿ (Лодыгин C)GO | 27.9 |
| F | 17°45′S 143°28′W﻿ / ﻿17.75°S 143.47°W﻿ / -17.75; -143.47﻿ (Лодыгин F)GO | 47,0 |
| J | 18°36′S 145°30′W﻿ / ﻿18.6°S 145.5°W﻿ / -18.6; -145.5﻿ (Лодыгин J)GO | 24.5 |
| L | 22°40′S 145°43′W﻿ / ﻿22.66°S 145.72°W﻿ / -22.66; -145.72﻿ (Лодыгин L)GO | 22.4 |
| M | 19°20′S 146°39′W﻿ / ﻿19.33°S 146.65°W﻿ / -19.33; -146.65﻿ (Лодыгин M)GO | 14.0 |
| R | 18°25′S 149°35′W﻿ / ﻿18.41°S 149.59°W﻿ / -18.41; -149.59﻿ (Лодыгин R)GO | 30.9 |

* Lodygin G sun'iy yo'ldosh krateri 1991 yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan Sternfeld krateri nomini o'zgartirdi.

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi.
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki." (en). 31-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
**Oʻta yangi yulduzlar** —yorqinligi keskin oʻzgaruvchi (chaqnovchi) yulduzlar. Ularning chaqnashi portlash hisobiga yuz beradi. Portlash tufayli bunday yulduzlar ravshanligi bir necha kun davomida oʻnlab mln. marta ortadi. Portlash yuz bergandan keyin 2—3 hafta oʻtgach, yulduzlar oʻz ravshanligining maksimumiga erishganda ularning mutlaq yulduz kattaligi 11 dan to 19 gacha yetadi, soʻngra bir necha oy davomida yorqinligi 25—30-marta kamayadi. Chaqnash davomida Oʻta yangi yulduzlaryu. umumiy nurlanish energiyasi =1048— 104’ erg boʻladi. Fan nuqtai nazaridan yulduzlarning portlashi ular evolyutsiyasining oxirgi bosqichida vujudga keladigan muvozanatsizlikning oqibati deb qaraladi.

Galaktikada Oʻta yangi yulduzlaryu.ning chaqnashi bir necha yuz yilda 1—2-marta kuzatilishi mumkin. Astronomlar tomonidan Galaktikamizda ham bir necha Oʻta yangi yulduzlaryu.ning chaqnashi kuzatilgan. Bular ichida Savr yulduz turkumida 1054-yildan Xitoy astronomlari tomonidan kuzatilgan portlash eng quvvatli hisoblanadi. Bu yulduz bir necha kun davomida, hatto kunduzi ham koʻrinib turgan. 1572-yilda boshqa Oʻta yangi yulduzlaryu. daniyalik astronom Tixo Brage tomonidan Kassiopeya yulduz turkumida, 1604-yilda esa Kepler tomonidan Ilon Eltuvchi yulduz turkumida kuzatilgan.

Oʻta yangi yulduzlaryu. ravshanliklarining vaqt boʻyicha oʻzgarish tabiati va spektriga koʻra ikki turga boʻlinadi. Oʻta yangi yulduzlaryu.ning 1turi 2turiga nisbatan 5—10-marta ravshan boʻlib, ravshanlikning maksimumiga tez erishadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bariy azid** formulaga ega noorganik azoddir. Bu gidrazoy kislotasining bariy tuzidir. Koʻpgina azidlar singari, u portlovchi hisoblanadi. Qoʻrgʻoshin azidiga qaraganda mexanik zarbalarga nisbatan kamroq sezgir.

Tayyorgarlik
------------

Bariy azodni natriy azodni eruvchan bariy tuzi bilan reaksiyaga kiritish orqali tayyorlash mumkin. Eritmada katta kristallar paydo boʻlishining oldini olish uchun ehtiyot boʻlish kerak, chunki bariy azid kristallari ishqalanish zarba taʼsirida yoki toʻliq quritilganda portlaydi. Mahsulot etanolga botirilgan holda saqlanishi kerak.

Foyda
-----

Bariy azoddan magniy, natriy, kaliy, litiy, rubidiy va sinkning tegishli sulfatlari bilan azodlar olish uchun foydalanish mumkin.

Ba(N3)2 + Li2SO4 → 2 LiN3 + BaSO4
Bundan tashqari, isitish orqali yuqori toza azot manbai sifatida ham foydalanish mumkin:

Ba(N3)2 → Ba + 3 N2
Ushbu reaksiya vakuumli dasturlarda oluvchi sifatida ishlatiladigan metall bariyni chiqaradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Physics and Chemistry of the Inorganic Azides*, Energetic Materials H. D. Fair:. New York and London: Plenum Press, 1977. ISBN 9781489950093.
**Oʻtamish hoji Mavlono Muhammad Doʻst oʻgʻli** (16-asr) — tarixchi olim. Xiva xoni Elbarsxon saroyida mirzalik qilgan. U Xorazm va Oltin Oʻrdaning jan. hududlarida (Kaspiy dengizi va Quyi Volga boʻylari) koʻp marta sayohatda boʻlgan va tarixiy asar yozish uchun materiallar toʻplagan.

Oʻtamish hoji Mavlono Muhammad Doʻst oʻgʻli "Chingiznoma" asarini shayboniylardai Esh Sulton (1558-yilv.e.)ga bagʻishlagan boʻlib, bu asar 16-asr Xiva xonligida (turkiy tilda) yozilgan yagona adabiytarixiy yodgorlik hisoblanadi. Asar muqaddima va 9 bobdan iborat boʻlib, Chingizxon va chingiziylar (xususan, xoʻja avlodlari) tarixiga oid koʻplab tarixiy rivoyatlarni oʻzida toʻplaganligi hamda Oltin Oʻrda xonlari va oʻgʻlonlar (xonzodalar) faoliyati haqida nodir maʼlumotlar berishi bilan qimmatlidir. "Chingiznoma" asari qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti (^ 1552) da saqlanadi. Asar sharqshunos V.P.Yudin (1928— 83) tomonidan rus tiliga tarjima qilingan va keyinchalik u faksimilesi hamda tegishli izohlar bilan chop etilgan (Olmaota, 1992).

Manbalar
--------

* Chingizname (faksimile, perevod, transkripsiya, tekstologicheskiye primechaniya, issledovaniye V.P.Yudina), AlmaAta, 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bariy xlorid**, VaS12 - tuz; odatdagi sharoitda uchraydigani — digidrat VaS12-2N2O rangsiz kristall modda boʻlib, os-(925° gacha turgʻun) va R-(925° dan 961° gacha turgʻun) modifikatsiyalari maʼlum. Suyuqlanish temperaturasi 961°, qaynash temperaturasi 2047°, zichligi 3856 kg/m3. 100° gacha qizdirilganda suvini yoʻqotadi. Suvda yaxshi (20° da 100 g N2O da 35,7 g), spirtda oz eriydi. Bariy xlorid 900 — 1000° da barit konsentratiga koks va kalsiy xlorid, BaS ga xlorid kislota taʼsir ettirib va boshqa usullar bilan olinadi. Bariyning boshqa tuzlarini olishda, sulfat ionini ochish va choʻktirishda, koʻnchilikda, sopol buyumlar tayyorlashda, qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻt pigmentlari** — gemoglobinning parchalanishida hosil boʻladigan azotli rangdor moddalar. Odam va hayvon organizmida, asosan, jigarda hosil boʻladi, bilirubin, biliverdin va boshqalar koʻrinishida oʻt bilan ajraladi. Odam organizmida sutkasiga taxminan 280 mg Oʻt pigmentlari hosil boʻladi. Oʻt pigmentlari kislotali xususiyatga ega, metall bilan tuz (baʼzan erimaydigan) hosil qiladi. Shunga koʻra, Oʻt pigmentlari oʻt toshi (qarang Oʻttosh kasalligi) hosil boʻlishida ahamiyatli. Oʻt pigmentlari najas, qisman siydik bilan chiqariladi, shuning uchun ulardan qator kasalliklarni aniqlashda foydalaniladi. Qonda Oʻt pigmentlari miqdori oshganda badan sargʻayadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Barit
**Barit** (yun. bans — ogʻir) — ogʻir shpat, sulfatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi BaSO4. Rombik singoniyada kristallanadi. Rangsiz yoki oq, bir oz yashil yoki qizil rang aralashgan boʻladi. Qattiqligi 3,5 — 3,8, moʻrt. Barit 4,5. Odatda yirik kristalli massa hamda zich donador agregatlar koʻrinishida uchraydi. Shishasimon yaltiroq. Baritning yirik konlari Gruziya, Qozogʻiston, Turkmaniston, - shuningdek Rossiya (Ural, Oltoy), Ukraina (Zakarpatye, Donbass)da bor. Oʻzbekistonning Nurota, Chatqol-Qurama togʻlarida topilgan. Barit parmalash ishlari, tibbiyot, rezina va qogʻoz ishlab chiqarish, pirotexnika, koʻnchilikda, oziq-ovqat sanoati, kulolchilik, oq boʻyoq tayyorlashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bariy sulfat**, BaSO4 - tuz, rangsiz kristall modda. a-(1150° gacha turgʻun) va E-(1150° dan 1580° gacha turgʻun) modifikatsiyalari maʼlum. Zichligi 4500 kg/m3. Suyuqlanish temperaturasi 1580°. Suvda juda oz (18° da 1 l da 2 mg), konsentrlangan sulfat kislotada esa yaxshi eriydi. Tabiatda barit minerali holida uchraydi. Yelim, rezina, linoleum, qogʻoz, fotoqogʻoz ishlab chiqarishda, qogʻozni oqartirishda, litopon (oq boʻyoq) olishda, neft quduqlarini burgʻilashda qoʻllaniladigan ogʻir suyuqlik tarkibida va boshqalarda ishlatiladi. Bariy sulfat rentgen nurlarini yaxshi yutadi, shuning uchun meʼda-ichaklarni rentgen apparatida tekshirihdan oldin bemorlarga Bariy sulfat ichiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kim So-hui** (koreyscha: *김소희*; tugʻ. 1994-yil 29-yanvar, Jecheon, Koreya Respublikasi) — koreyalik taekvondochi, 46 kg gacha vazn toifasida, Koreya Respublikasi terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, ikki karra Jahon chempioni, Osiyo oʻyinlari chempioni.

Sport karyerasi
---------------

Kim So Xining xalqaro maydondagi birinchi muvaffaqiyati 2011-yilda, Koreya Respublikasining Gyeongju shahrida oʻrta maktab oʻquvchisi boʻlganida, 1/8 final bosqichida chap qoʻlining halqa barmogʻidan olgan jarohatiga qaramay erishgan, taekvondo boʻyicha 46 kg gacha vaznda Jahon chempioni. Ikki yil oʻtgach, Puebla shahrida (Meksika) taekvondo boʻyicha Jahon chempionatida u final jangida rossiyalik Anastasiya Valuevani magʻlub etib, chempionlik unvonini himoya qildi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Kim So-hui ishtirok etdi. Turnirning dastlabki bosqichida super yengil vazn toifasida (49 kg) u perulik Julissa Diez Canseco ishonchli tarzda magʻlub etdi; chorak finalda koreyalik tailandlik Panipak Wongpattanakitga yutqazdi, ammo jang tugashiga toʻrt soniya qolganida u uch ochkoni saqlab qoldi va keyingi bosqichga yoʻl oldi. Yarim finalning fransiyalik Yasmina Aziez bilan boʻlgan uchrashuvi golsiz durang bilan yakunlandi va qoʻshimcha boʻlimlarda Kim oʻz ochkosini qoʻlga kiritdi va buning evaziga Olimpiadaning hal qiluvchi bahsiga yoʻl oldi. Finalda serbiyalik Tijana Bogdanovićga qarshi kechgan bahsda koreyalik bir ochko oldinda edi, serbiyalik final sirenasi bilan tanaga zarba berdi. Video koʻrib chiqishdan soʻng hakamlar bu hujumni hisoblamadilar va shu tariqa Kim So-huini Olimpiada chempioni deb eʼlon qilishdi.

Medal natijalari
----------------

### Yozgi Olimpiada oʻyinlari

| Olimpiada | Intizom | Oʻrin |
| --- | --- | --- |
| BraziliyaRio-de-Janeyro 2016-yil | taekvondo, 49 kg gacha, ayollar | 2 Oltin |

### Osiyo chempionati

| Taekvondo boʻyicha Osiyo chempionati | Intizom | Oʻrin |
| --- | --- | --- |
| Janubiy Koreya2014-yilda Inchxon | taekvondo, 46 kg gacha, ayollar | 2 Oltin |
| Vyetnam2012-yilda Xoshimin | taekvondo, 46 kg gacha, ayollar | 2 Bronza |

Manbalar
--------

1. ↑  „High schooler wins first gold for S. Korea at taekwondo world championships" (en). *Yonhap News Agency* (5-may 2011-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
2. ↑  „Koreans strike gold on 1st day" (en). *The Korea Times* (16-iyul 2013-yil). 28-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Korean Kim So-hui wins taekwondo gold" (en). *The Korea Herald* (18-avgust 2016-yil). 18-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
4. ↑  „Рио-2016. Южнокорейская тхэквондистка Ким Со Хви взяла золото в весе до 49 килограммов".  Матч ТВ (18-avgust 2016-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
**Oʻtloq**, oʻtzor — turli oʻt, koʻp yillik, tabiiy oʻsimlik aralashmalari, asosan, mezofil oʻtlar oʻsadigan maydonlar. Oʻ.lardan pichanzor va yaylovlar sifatida foydalaniladi. Oʻ.lar nam yerlarda, oʻtlar oʻsishi uchun qulay va boshqalar oʻsimlik turlari (daraxt va butalar) uchun noqulay boʻlgan sharoitda vujudga keladi. Oʻlarni inson faoliyati natijasida, mas, choʻllarni oʻzlashtirib (sugʻorib) ham barpo etish mumkin. Ular kelib chiqishi, yoshi, fitotseno. zi, oʻsimliklarning oʻsish sharoiti, hosili boʻyicha turlicha boʻladi. Maysazor va chim hosil boʻlish barcha Oʻ.larga xos. Materik, qayir hamda togʻ Oʻ.lari farqlanadi. Materik Oʻ.lar tekisliklarda joylashgan boʻlib, suvsiz (tekislik va qiyaliklarda faqat yogʻin suvlari hisobiga oʻsadigan) hamda yer osti suvi yuza boʻlgan pastlik Oʻ.larga ajraladi. Qayir Oʻ.lar tundradan choʻlgacha; oʻrmon va oʻrmonchoʻl zonalarida tarqalgan. Materik Oʻ.larga nisbatan turlituman va serhosil. T o gʻ Oʻ.lari nam va issiq iqlimli togʻli rayonlarda hamda oʻrmon mintaqasida (subalp va alp Oʻ.lari) tarqalgan. Subalp Oʻ. laridan serhosil pichanzor va yaylov sifatida foydalaniladi.

Oʻ.larning jahondagi umumiy maydoni taxminan 150—200 mln.ga. Oʻ.li katta maydonlar Shimoliy yarim sharning moʻʼtadil mintaqasi (asosan, Rossiya va Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari)da, shuningdek, Yangi Zelandiyada joylashgan. Oʻ.lardan tobora koʻproq foydalanilmoqda: ekma Oʻ.lar maydoni kengaytirilmoqda (oʻgʻitlar solinib, sugʻurilmoqda), bir oʻrimli Oʻ.lar ikki va koʻp oʻrimli Oʻ.larga va madaniy yayyaovlarga aylantirilmoqda.

Halima Otaboyeva.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„The Scout"** („Razvedkachi") — amerikalik iqtisodchi va professor Steven Plaut qalamiga mansub roman. 2002-yil Quddus shahrida „Gefen" nashriyotida chop etilgan. Asar real voqealarga asoslangan boʻlib, unda muallifning saraton kasaliga chalinib shifoxonada ogʻir kasallikka chalingan Salim Saadi (talaffuzi: *Salim Saadiy*) ismli badaviy bilan boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi. „The Scout" kitobida hodisalar qisqa-qisqa hikoyalar yordamida hikoya qilinadi.

Syujet
------

Steven Plaut (talaffuzi: *Stiven Plaut*) va badaviy izquvar Salim Saadi (talaffuzi: *Salim Saadiy*) ogʻir kasallikka chalinadi va bir boʻlmada davolanadi. Har ikki qahramon oʻz hayotida sodir boʻlgan hodisalarni hikoya qilib beradi. Xususan, Saadi badaviylarning boy tarixi va urf-odatlari haqida soʻzlab beradi. 

Asarda Islom va Yahudiylik dinlari hamda Isroilda yashovchi yahudiylar bilan badaviylar oʻrtasidagi munosabat koʻrib chiqiladi. Bundan tashqari, unda xalq ijodi misollari ham keltirilgan.

Qahramonlar
-----------

* Steven Plaut (talaffuzi: *Stiven Plaut*) – bosh qahramon, amerikalik-isroillik iqtisod professori
* Salim Saadi (talaffuzi: *Salim Saadiy*) – badaviy razvedkachi

Havolalar
---------

* „The Scout" „Gefen" nashriyoti rasmiy saytida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻtkinchi baliqlar** — baliqlarning ekologik guruhi; uvildiriq tashlashi davrida dengizlardan daryolarga (anadrom migratsiya) yoki daryolardan dengizlarga (katadrom migratsiya) koʻchib oʻtadi.

Anadrom migratsiya seldsimonlar, losossimonlar, osyotrsimonlar va boshqalar baliklar uchun xos. Bu balikdarning bir qismi kuzda jinsiy hujayralari yetilmasdan oldin daryolarga oʻtib, bahorda koʻpayishga kirishadi (qishki irqlar); boshqa qismi bahorda jinsiy hujayrasi yetilish oldidan daryolarga oʻtadi va tezda koʻpayishga kirishadi (bahorgi irklar).

Katadrom migratsiya ayrim buqabaliqlar, daryo ilon baligʻi (ugor) va tropik laqqa baliqlar uchun xos. Oʻ.6. odatda, suv shoʻrlanishining keng miqyosda oʻzgarishiga moslashish xususiyatiga ega. Koʻplab har xil toʻsiqlar (kuchli oqim, sharsharalar, sayozliklar)ni oʻtishi uchun juda kup energiya sarflanishi sababidan Oʻtkinchi baliqlar migratsiya oldidan zaxira oziq (asosan, yogʻ) toʻplaydi. Oʻtkinchi baliqlar uvildiriq tashlaydigan joylar muhofaza qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kim Sung Vu** Janubiy Koreyaning faxriy shoiri va jurnalisti.

Hayoti:
-------

U 1934 -yilda Janubiy Kareyaning Yokjido   shahrida tug‘ilgan va Seul Milliy Universitetini siyosat bo‘yicha tamomlagan. U Hankook Ilbo nashriga qo'shildi va Parijdagi muxbir, boshqaruvchi muharrir va doimiy maslahatchi bo'lib ishladi. U 44 yil gazetalarda xizmat qilgan jurnalist.

U she'r o'qish harakatlarini ommalashtirgani uchun Koreyaning birinchi Faxriy shoirlari ( Koreys shoirlari jamiyati ) bo'ldi. Shuningdek, u Koreyaning yagona Faxriy aktyori (Koreya Milliy Teatr Assotsiatsiyasi Inc.). Hozirda u JEI Madaniyat jamg'armasining doimiy ijrochi direktori lavozimida ishlamoqda.

Mukofotlari:
------------

1991 yil Seulda Madaniyat mukofoti

1992 yil Koreya madaniyati va san'ati mukofotlari

1996 yil Fransiyaga xizmatlari uchun ordeni

1997 yil Samsung Press mukofotlari

2010 Tongyeong Culture mukofotlari

2016-yil Koreya Madaniyat va turizm vazirligining "Madaniyat xizmatlari uchun Bogvan" ordeni

1. ↑  „Kim Sung Vu".
**Bariy ftorid**, Ba/2 - ftorid kislotaning bariyli tuzi, rangsiz kristall modda. 970° gacha a-faza holida turgʻun; zichligi 4893 kg/m3. 970° da R-fazaga, 1207° da esa u-fazaga oʻtadi. Suyuqlanish temperaturasi 1368°, qaynash temperaturasi 2250° atrofida. Suvda yomon, ftorid kislotaning suvli eritmalarida yaxshi eriydi, organik erituvchilarda erimaydi. 500° dan yuqori temperaturada suv bugʻida gidrolizlanadi. Ftorid kislota bilan beqaror gidroftoridlar hosil qiladi. Bariy ftorid tabiatda kamyob mineral — frankdiksonit holida uchraydi. Bariy karbonatga ftorid kislota yoki uning suvdagi eritmalarini taʼsir ettirib olinadi. Bariy ftorid shisha, emal va flyuslar hamda metallarni muhofaza qiluvchi qoplamalarning komponentlari, infraqizil optika va lazer uchun material, U/6 ni tozalashda sorbent sifatida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**The Speyside** (ruscha: *Спе́йсайд*) — Spey daryosi nomi bilan atalgan xuddi shu nomdagi viski ishlab chiqaruvchi mintaqada joylashgan *Speyside spirtli ichimliklar zavodida* ishlab chiqariladigan shotland viskilaridan birining markasi. Spirtli ichimliklar zavodi Drumguish (inglizcha: *Drumguish*) qishlogʻi yaqinida joylashgan boʻlib, u maʼmuriy jihatdan Xaylend mintaqasiga tegishli.

Tarixi
------

Spirtli ichimliklar zavodi 1962-yilda tadbirkor Jorj Kristi (inglizcha: *George Christie*) tomonidan tashkil etilgan, ammo qurilish faqat 1987-yilga kelib yakunlandi. U 1895-yildan 1910-yilgacha yaqin atrofda mavjud boʻlgan xuddi shu nomdagi ishlab chiqarish sharafiga nomlangan.

Spirtli ichimliklar zavodi oʻz brendi ostida 10-yildan ortiq ushlab turilgan viskilarni chiqaradi. Yoshroq viski Drumguish markasi ostida chiqariladi. Bochkadagi viski Scottʼs Selection brendi ostida quyiladi. Yillik ishlab chiqarish 600 000 litr (130 000 gallon).

Havolalar
---------

1. Официальный сайт(ingl.)
2. Обзор Speyside

Manbalar
--------

1. ↑  „The Speyside Single Highland Malt" (deadlink). 23-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
2. ↑  „Drumguish Single Highland Malt" (deadlink). 8-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
3. ↑  Scott`s Selection Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-03-01).
**Turoperator** – litsenziya asosida ommaviy va individual iste 'mol talabiga mo' ljallangan turistik mahsulotni ishlab chiqish va ilgari surishni, shuningdek uni sayyohlik agentliklari va turistlarga sotishni amalga oshiruvchi tadbirkorlik faoliyati subyekti.

Rossiyada turoperator faoliyati
-------------------------------

Rossiyada turoperator firmalar Rossiya federatsiyasi turizm federal agentligining turoperatorlarining yagona Federal reestriga kiritiladi va turoperatorning faoliyat turiga (xalqaro yoki ichki turizm) qarab kod bilan boshlanadigan noyob raqamni oladi.

Turoperatorlik faoliyatini amalga oshirish uchun sayyohlik agentligi turoperatorning javobgarligini sug'urtalash yoki bank kafolati shaklida moliyaviy ta'minotga ega bo'lishi kerak.

2012-yil 3-maydan boshlab sayyor turizm sohasida faoliyat yuritayotgan barcha turoperatorlar turoperatorlar uyushmasiga a'zo bo'lishi va kompensatsiya fondiga majburiy yillik badallar kiritishi shart[1]. Ushbu uyushma turistik yordam deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Федеральный закон Российской Федерации от 3 мая 2012 г. N 47-ФЗ "О внесении изменений в Федеральный закон "Об основах туристской деятельности в Российской Федерации& …". 29-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2012-yil.
**Elko** (talaffuzi: *Elko*) — AQShning Nevada shtatidagi shahar hisoblanadi. 2020-yilda 20 564 aholiga ega boʻlgan Elko hozirda yiliga 0,31% ga oʻsmoqda va 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon uning aholisi 11,86% ga koʻpaygan, bu esa 18 297 kishini tashkil etgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 17.6 kvadrat mil (45.7 km2) ni tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 16 708 kishi, 6 200 xonadon va 4 216 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1 153,3 nafar kishi (445,2/km²). Shaharning irqiy tarkibi 83,16% oq tanli, 0,37% qora tanli, 2,66% tubjoy amerikaliklar, 1,12% osiyoliklar, 0,12% Tinch okeani orollari, 9,63% boshqa irqlardan va 2,94% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 21,12% ni tashkil etadi.

Shaharda 6 200 ta uy xoʻjaliklari boʻlib, ulardan 39,2% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari, 53,5% er-xotinlar, 9,1% turmush oʻrtogʻi boʻlmaganlar, 32%ioilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 24,5 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 6,3 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 30,3% 18 yoshgacha, 9,8% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 31,2% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 21,0% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 7,6% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 32 yosh edi. Har 100 ayolga 104,6 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 105,3 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 48 608 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 52 754 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 43 397 dollarni, ayollarniki esa 27 366 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 20 101 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 6,1 foizi va aholining 8,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 8,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,4 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Beverly Crum & Jon P. Dayley, *Shoshoni Texts* (1997, Boise State University), pg. 167
2. ↑  Beverly Crum & Jon P. Dayley, *Shoshoni Texts* (1997, Boise State University), pg. 167
3. ↑  
„Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Elko city, Nevada".  U.S. Census Bureau, American Factfinder. Qaraldi: 16-fevral 2016-yil.
4. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
**Abdulloh ibn Utba** (arabcha: عبد الله بن عتبة — Abu Ubaydulloh Abdulloh ibn Utba ibn Mas’ud al-Huzaliy al-Madaniy al-Kufiy,? — 74/693, Kufa) — sahoba, faqih, muhaddis.

Hayoti
------

Mashhur sahoba Abdulloh ibn Mas’udning jiyani Abdulloh ibn Utba Payg‘ambarning vafotlari vaqtida juda kichik yoshda bo‘lgani manbalarda zikr qilingan. Baʼzi olimlar tomonidan tobeʼin deb hisoblangan Abdulloh ibn Utba Kufaning peshvo olimlaridan bo‘lgan.

Hadislari
---------

Undan ko‘p­lab hadis va fatvolar naql qilingan. Hadis rivoyatida siqa bo‘lgani xususida maʼlumotlar bor. Rasulullohdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri rivoyati bo‘lmagan Abdulloh ibn Utba, ko‘proq amakisi Ibn Mas’ud, Umar, Ammor va Abu Hurayralardan hadis rivoyat qilgan. Undan esa Madinaning mashhur yetti faqihidan (*fuqahoi sab’a*) biri bo‘lgan o‘g‘li Ubaydulloh, Omir ash-Sha’biy, Abu Ishoq as-Sabiiy va Muhammad ibn Siriynlar hadis rivoyat qilganlar.

Vafoti
------

Abdulloh ibn Utba Umarning xalifaligi davrida Madinada bozor nazoratchisi etib tayinlangan. U 66/685-yilda Kufada isyon chiqarib shaharni qo‘lga kiritgan Muxtor as-Saqafiy tomonidan Shurayhning o‘rniga qozi etib ta­yinlangan. Biroq qisqa vaqtdan so‘ng xastaligi sababli vazifadan ozod qilingan. Mus’ab ibn Zubayrning hokimligi davrida ham ikki yil (686-687-yillar) Kufada qozilik qilgan Abdulloh
ibn Utba o‘sha yerda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: 1968. V, 58-59;
2. At-Tabariy. Tarӣx. — Qohira: 1960-70. VI, 35, 118, 139;
3. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 305-306;
4. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 340;
5. Ibn Hajar. Al-Isāba. Tahzӣb at-tahzӣb. V, 311;
6. Vecdi Akyüz. „Abdullah b. Utbe". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 139.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Watford** (toʻliq nomi **Watford futbol klubi inglizcha: *Watford Football Club*** — Inglizcha talaffuzi: ˈwɒtfərd 'futbɔ:l klʌb
) — Angliyaning professional futbol klubi boʻlb, klub Sharqiy Angliyada joylashgan. U 1881-yilda „Watford Rovers" sifatida tashkil etilgan.

Angliya futbol ligasi tizimidagi ikkinchi eng muhim divizion boʻlgan chempionatda oʻynaydi.

Klubning eng yuqori yutuqlari — 1982/83-yilgi mavsumda Angliya oliy divizionida 2-oʻrin va 1983/84 va 2018/2019-yilgi mavsumlarda Angliya kubogi finali qatnashchisi.

Watfordning uy maydoni 1922-yildan beri „Vicarage Road" hisoblanadi.

Tarixi
------

„Watford Rovers"ga 1881-yil jamoada himoyachi sifatida oʻynagan Genri Groverand tomonidan asos solingan. Dastlab havaskor futbolchilardan tashkil topgan jamoaning o‘z stadioni bo‘lmagan va Watfordning turli joylarida o‘ynagan. Klub birinchi marta 1886/87-yilgi mavsumda Angliya kubogida ishtirok etgan va 1889-yilda jamoa Xertfordshir kubogidagi gʻalabani nishonlagan. Jamoa 1890-yilda „West Hertfordshire Athletic Club"ning futbol boʻlimiga aylanadi va „Cassio Road"ga koʻchib oʻtadi. Klub 1893-yilda „West Xertfordshir" deb oʻzgartirildi. „Rovers" 1896-yilda Janubiy ligaga qoʻshiladi va 1897-yildan boshlab oʻyinchilarga maosh toʻlashni boshlaydi va professional klubga aylanadi. „West Xertfordshir" 1898-yilda mahalliy raqibi „Watford Sent-Meri" bilan birlashdi, birlashgan jamoa „Watford" nomi bilan mashhur boʻldi.

„Luton Town" bilan qarama-qarshilik
-----------------------------------

„Watford" muxlislarining asosiy raqibi qoʻshni Bedfordshirda joylashgan „Luton Town" futbol klubidir. Jamoalar muntazam ravishda Janubiy ligada 1900-yildan 1920-yilgacha oʻynashgan va 1937-yilgacha, „Luton" Janubiy uchinchi divizionga koʻtarilgunga qadar Futbol Ligasida davom etishgan. 1963 yilga qadar „Watford" raqiblariga qaraganda quyi divizionda boʻlgan.

Libosi
------

Quyida 2011-yilgi Watford klubi liboslari keltirilgan.

#### Uyda

|  |  |
| --- | --- |
| 

forma




 | 

forma




 |
| 

forma




 |

#### Mehmonda

|  |  |
| --- | --- |
| 

forma




 | 

forma




 |
| 

forma




 |

#### Zaxirada

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

forma




 | 

forma




 | 

forma




 |

Manbalar
--------

1. ↑  „They shaped the club".  Watford Football Club (29-may 2008-yil). 3-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2009-yil.
2. ↑  Jones 1998, pp. 27-63.
3. ↑  „Watford - Historical Football Kits". *www.historicalkits.co.uk*. Qaraldi: 5-sentabr 2022-yil.