**Cendant korporatsiyasi** — koʻchmas mulk va sayohat industriyasida biznes va maishiy xizmatlar koʻrsatuvchi  Amerika provayderi. 2005 va 2006-yillarda u tarqalib ketdi va oʻzining tarkibiy korxonalarini sotdi. U New York shahrida joylashgan boʻlsa-da, uning shtab-kvartirasi xodimlarining aksariyati Nyu-Jersi shtatidagi *Parsippany-Troy Hills* shahrida ishlar edi.

Uning oxirgi bosh direktori **Henry Silverman** boʻlgan.

Tarixi
------

### Tashkil etilishi

**Hospitality Franchise Systems Inc.** (HFS) *Blackstone Group* xususiy sarmoya firmasining filiali sifatida mehmonxona franchayzalarini sotib olish vositasi sifatida yaratilgan. Uni Blackstone sherigi va *Days Inn* kompaniyasining sobiq bosh direktori **Henry Silverman** boshqargan. U 1990-yilda Howard Jonson va AQSHning Ramada brendiga boʻlgan huquqlarini **Prime Motor Inns**dan 170 million dollarga sotib olishdan boshlangan. 1992-yilda HFS *Days Inn* franshizasini bankrotlik holatidan foydalanib 290 million dollarga sotib oldi. Bu xarid HFSni dunyodagi eng yirik mehmonxona franchayzeriga aylantirdi, uning brendlari 2300 ta mehmonxonaga litsenziyalangan.

Blackstone 1992-yil dekabr oyida IPOda Hospitality Franchise Systems kompaniyasini ommaga taqdim etdi. HFS 1990-yillarda oʻzining eng tez oʻsib borayotgan kompaniyalaridan biri edi va kompaniyaning aktsiyalari IPO narxi har bir aksiya uchun 4 dollardan 1998-yilda 77 dollargacha koʻtarildi.

1993-yilda HFS 1000 ta mehmonxonaga franchayzing berilgan Super 8 brendini 125 million dollarga sotib oldi va 61 mehmonxonadan iborat *Park Inn* brendini sotib oldi. Kompaniya qisqa vaqt ichida kazino industriyasiga qadam qoʻydi, lekin keyin 1994-yilning noyabrida bu biznesni oʻyin sifatida toʻxtatdi. 1995-yilda HFS *Wingate Inn* nomli yangi mehmonxona brendini ishga tushirdi.

Kompaniya rahbariyati mehmonxona industriyasida istalgan sotib olish maqsadlari maydonini asosan tugatganliklarini aniqlagandan soʻng, **Hospitality Franchise Systems** koʻchmas mulk biznesiga aylandi. Silverman HFSning franchayzing boshqaruvidagi koʻnikmalari mehmondoʻstlikdan tashqari sohalarda muvaffaqiyat keltirishiga umid qilgan. 1995-yilning avgustida u *MetLife*dan franchayzing boʻlgan Century 21 brokerlik tarmogʻini 200 million dollarga sotib oldi. Kompaniya oʻzining kengaygan doirasini aks ettirish uchun oʻsha oyda oʻz nomini **HFS Inc.**ga oʻzgartirdi. Bu keyingi yili 37 million dollarga Electronic Realty Associates va Coldwell Bankerni 740 million dollarga sotib olish bilan kuzatildi, bu esa HFSni AQShdagi eng yirik koʻchmas mulk brokerlik franchayzeriga aylantirdi.

1996-yilda HFS **Avis** avtomobil ijarasi kompaniyasini 793 million dollarga sotib oldi. HFSning birinchi navbatda franchayzer boʻlish strategiyasiga muvofiq, u Avis brendi va bron qilish tizimiga egalik qildi, shu bilan birga Avisning korporativ egalik qiladigan joylarini yangi kompaniya, Avis Rent a Car, Inc. sifatida sotdi. HFS, shuningdek, 825 million dollargacha boʻlgan vaqtli almashuv xizmati *Resort Condominiums International*ni sotib oldi.

1997-yilda HFS *PHH Corp.*ni 1,8 milliard dollarga sotib oldi. PHHning ipoteka brokerligi, koʻchirish xizmatlari va parklarni boshqarish boʻyicha bizneslari HFSning koʻchmas mulk va avtomobil ijarasi biznesi bilan sinergiyalashishi kutilgan edi.

Biroq, oʻsha yilning oxirida Silverman HFSni *Shoppers Advantage va Travels Advantage* kabi chegirmali aʼzolik dasturlarini boshqaradigan bevosita marketing kompaniyasi CUC International bilan halokatli birlashishga olib keldi. HFS va CUC 1997-yil 18-dekabrda „tenglarning birlashuvi"da birlashib, Cendant korporatsiyasini tashkil etdi. Birlashishning bir qismi sifatida Silverman kompaniyadagi kundalik ishtirokini qisqartirishini va CUC asoschisi va bosh direktori Valter Forbes afzal koʻrgan holda kompaniya raisligini oʻz zimmasiga olishini eʼlon qildi.

1998-yil yanvar oyida Cendant 480 million dollarga Jackson Hewitt kompaniyasini sotib oldi.

### Buxgalteriyadagi nizo

Birlashgandan bir necha oy oʻtgach, 1998-yil aprel oyida Cendant CUCda buxgalteriya hisobidagi katta nosozliklarni aniqladi, bu esa 1990-yillarning eng yirik moliyaviy janjallaridan biriga olib keldi. Oʻshanda rais oʻrinbosari *E.Kirk Shelton* uch yil davomida kompaniya daromadini 500 million dollarga oshirgani xabar qilingan edi. U 1997-yilda 55,4 million dollar sof daromad olgani haqida xabar bergan edi, oʻshanda 1997-yildagi haqiqiy natija 217,2 million dollarni tashkil etgan. Cendant kitoblaridagi bu qoidabuzarliklar 1998-yil boshida aniqlanganligi sababli, Cendant direktorlar kengashi tomonidan tuzilgan taftish komissiyasi tergov boshladi va CUCning sobiq boshqaruv jamoasi, shu jumladan uning yuqori rahbarlari **Walter Forbes** va **Kirk Shelton** firibgarlik qilganligini aniqladi. Ushbu hisobot jamoatchilikka eʼlon qilinganida, kompaniyaning bozor qiymatiga yetkazilgan zarar taxminan 14 milliard dollarni tashkil etdi, ularning aksiyalari 41 dollardan qariyb 12 dollarga tushib ketdi. Oʻsha paytda bu fiasko mamlakat tarixidagi buxgalteriya hisobidagi firibgarlikning eng yirik hodisasi edi. Buxgalteriya janjali fosh etilgandan soʻng, Silverman va Cendant kengashi Forbesni isteʼfoga chiqarishga majbur qilishdi va Silverman bosh direktor lavozimini egalladi.

2001-yil mart oyida Forbes va Shelton federal katta hakamlar hayʼati tomonidan ayblandi va Qimmatli qogʻozlar va birjalar komissiyasi tomonidan sudga tortildi, u kompaniyani kompaniya va uning investorlariga milliardlab dollar zarar keltirgan yirik buxgalteriya firibgarligini yoʻnaltirishda aybladi. Shelton namunali xulq-atvori uchun muddatidan oldin ozod etilishidan oldin 10 yillik qamoq jazosining 8 tasini oʻtagan. Sobiq bosh direktor Walter Forbes 2007-yilda 12 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan.

Silverman davrida Cendant 2000-yillarning boshlarida bozorlardan ancha ustun boʻlgan buxgalteriya janjalidan qaytdi.

### Keyingi bosqich

Firibgarlik inqirozidan soʻng, Cendant oʻz qarzlarini kamaytirish va buxgalteriya mojarosidan kelib chiqqan moliyaviy zararni qoplash uchun korxonalarni sotishni boshladi. 1998-yilda kompaniya maxfiy reklama nashrlari nashriyotchisi *Hebdo Mag*ni boshqaruvni sotib olish guruhiga 450 million dollarga sotdi. 1999-yilda u oʻzining isteʼmolchi dasturiy taʼminot boʻlimi Cendant Software (Blizzard Entertainment, Davidson & Associates, Knowledge Adventure va Sierra On-Linedan iborat)  fransuz nashriyotchisi *Havas*ga 770 million dollarga sotdi.

2001-yilga kelib, Cendant yana sotib olish rejimida edi. U Avis *Rent a Car* operatsiyalarini 937 million dollarga qayta sotib oldi. U Galileo Internationalni 2,9 milliard dollarga, va 425 million dollarga arzon chiptalarni sotib olib, yirik onlayn sayohat portalini qurish sari qadam tashladi. U *Fairfield Communities*ni 690 million dollarga va *Trendwest Resorts*ni 980 million dollarga sotib olib, taymshare savdosi va boshqaruv biznesiga kirdi. 2002-yilda Cendant Budget Rent a Carni bankrotlikdan 110 million dollarga va 2,8 milliard dollar qarzga sotib oldi. Budgetning Avis bilan kombinatsiyasi Cendantni AQShdagi ikkinchi yirik avtomobil ijarasi kompaniyasiga aylantirdi.

2004-yilda Cendant oʻz biznesini soddalashtirish va asosiy eʼtiborni koʻchmas mulk va sayohat sohalariga qaratish uchun bir qator harakatlarni boshladi.

Ushbu strategiyaning bir qismi sifatida bir nechta asosiy boʻlmagan korxonalar sotildi yoki oʻchirildi. 2004-yil iyun oyida Cendant *Jackson Hewitt*ni birlamchi ommaviy taklif orqali 638 million dollarga sotdi. 2005-yil yanvar oyida Cendant PHH korporatsiyasi sifatida ipoteka va flotni boshqarish biznesini tark etdi. Keyingi oy Cendant oʻzining flot kartalari provayderi boʻlgan *Wright Express* boʻlimini birlamchi ommaviy taklif orqali 1,03 milliard dollarga sotdi. 2005-yil oktyabr oyida Cendant oʻzining marketing xizmatlari boʻlimini, jumladan aʼzolik xarid qilish dasturlarini *Apollo Management* avtomobili Affinion Groupga 1,8 milliard dollarga sotdi.

Shu bilan birga, ushbu savdodan tushgan mablagʻlar Cendantning asosiy biznesini kengaytirish uchun sotib olish uchun ishlatilgan. 2004-yilning noyabrida Cendant AQShdagi uchinchi yirik sayohat bron qilish sayti **Orbitz**ni 1,2 milliard dollarga sotib oldi. 2004-yil dekabr oyida Cendant mehmonxona brendidagi Marriott International ulushini sotib olib, **Ramada** nomi ustidan nazoratni mustahkamladi. 2005-yil fevral oyida Cendant Yevropadagi ikkinchi eng yirik sayohatlarni bron qilish sayti **Ebookers**ni 350 million dollarga sotib oldi. 2005-yil aprel oyida Cendant  britaniyalik sayohat paketlari va mehmonxona kechalari sotuvchisi Gullivers Travel Associates kompaniyasini 1,1 milliard dollarga sotib oldi. 2005-yil oktyabr oyida kompaniya *Blackstone*dan Wyndham mehmonxona brendini 111 million dollarga sotib oldi.

### Kompaniya toʻxtalishi

2005-yil 23-oktyabrda Cendantning soddalashtirish strategiyasi toʻrtta alohida kompaniyaga boʻlinishini eʼlon qilish bilan yakunlandi, ular mos ravishda mehmonxonalar, koʻchmas mulk, sayohat xizmatlari va ijaraga olingan avtomobillarga yoʻnaltirilgan. *Silverman*ning taʼkidlashicha, ajralish bozorga Cendant tarkibiy qismlarining qiymatini yaxshiroq tanib olish imkonini berib, aktsiyadorlar qiymatini yaxshilaydi.

Cendant dastlab Travelport nomli kompaniya sifatida oʻzining sayohat xizmatlari boʻlimini aktsiyadorlarga ajratishni rejalashtirgan edi, lekin 2006-yil 30-iyunda Cendant Travelportni Blackstonega 4,3 milliard dollarga sotishini eʼlon qildi.

2006-yil 31-iyulda Cendantning koʻchmas mulk va mehmonxona boʻlinmalari ajralib chiqdi va tegishli ravishda Realogy va Wyndham Worldwide nomlari ostida alohida kompaniyalarga aylandi.

Travelport-ni Blackstonega sotish 2006-yil 23-avgustda yakunlandi. Bu Cendant-ga faqat Avis, Budget Rent a Car va Budget Truck Rental kabi avtoulovlarni ijaraga berish biznesini qoldirdi. Kompaniya Cendant nomini bekor qildi va 2006-yil 1-sentyabrda oʻzini Avis Budget Group deb oʻzgartirdi.

Oldingi brendlar
----------------

### Avtomobil ijarasi

Cendant *Avis* va *Budget* lizing brendlariga ega boʻlib, ushbu mulklarni CCRG (Cendant Car Rental Group) da egallagan. Avis va Budget avtomobillarning umumiy parkini boshqaradi va bir xil "orqa tomon" tizimiga ega, lekin turli joylarda ishlaydi, turli xizmat darajalarini taklif qiladi va biroz boshqacha narxlarga ega. Cendant nomi tugatilgandan soʻng, avtomobil ijarasi segmenti **Avis Budget Group** nomi bilan tanildi va hozirda NASDAQ fond birjasida **CAR** belgisi ostida sotilmoqda.

### Mehmonxona

Ushbu brendlar **Wyndham Worldwide** kompaniyasiga aylantirildi.

* AmeriHost Inn
* Baymont Inn & Suites
* Days Inn
* Days Inn China
* Hawthorn Suites by Wyndham
* Howard Johnsonʼs|Howard Johnson
* Knights Inn
* Ramada
* Ramada Asia-Pacific
* Super 8 Worldwide
* Travelodge
* Wingate Inn
* Wyndham Hotels & Resorts

### Koʻchmas mulk sotuvi

Ushbu kompaniyalar endi **Realogy** kompaniyasiga tegishli.

* Century 21 Real Estate
* Citi-Habitats
* Coldwell Banker
* Corcoran Group
* ERA Real Estate
* NRT
* Sotheby International Realty

### Aʼzolik dasturlari

Ushbu kompaniyalar endi **Affinion Group** kompaniyasiga tegishli.

* CUC International
* Shopper Advantage
* AutoVantage
* Traveler Advantage
* Buyer Advantage
* NetMarket
* Privacy Guard

### Sayohat xizmatlari

Ushbu brendlar **Travelport** deb nomlangan yangi kompaniyaga boʻlingan.

* CheapTickets
* TripRewards
* HotelClub.com
* AoYou.com
* RatesToGo.com
* Galileo CRS
* Orbitz
* ebookers
* Lodging.com
* Asia-hotels.com
* Away.com
* travelbag.co.uk
* OctopusTravel.com
* Travelport.com
* Gta-travel.com
* Trust International

### Taymsher kompaniyalar

Ushbu kompaniyalar **Wyndham Worldwide** kompaniyasiga tegishli.

* Fairfield Resorts
* Trendwest Resorts
* Shell Vacation Club

### Dam olish tarmogʻi xizmatlari

* RCI
* Cuendet
* Landal GreenParks
* French Life
* Novasol

Shuningdek, qarang
------------------

* *Lightfoot v. Cendant Mortgage Corp.*enwiki

Manbalar
--------

1. ↑  *Iris Taylor*. „Hospitality on the move". *The Star-Ledger* (28-oktabr 1990-yil).
2. 1 2  *Iris Taylor*. „Prime Motor to sell 2 hotel franchises". *The Star-Ledger* (14-iyun 1990-yil).
3. ↑  *Joseph Woelfel*. „Hotelier braces for loss". *The Record* (3-iyul 1990-yil).
4. ↑  „Sale of Days Inns hotel chain franchise business completed". *The Gazette*. AP (2-fevral 1992-yil).
5. ↑  „Takeover of Days Inn would create world's biggest hotel franchiser". *Houston Chronicle*. Reuters (1-oktabr 1991-yil).
6. ↑  „Hospitality Franchise sells 6 million shares to public". *The New York Times* (10-dekabr 1992-yil). Qaraldi: 15-noyabr 2020-yil.
7. ↑  „Super 8 deal is done". *The Star-Ledger* (4-may 1993-yil).
8. ↑  *Marilee Loboda Braue*. „Hotel giant makes room for one more". *The Record* (17-fevral 1993-yil).
9. ↑  *Beth Fitzgerald*. „Hospitality Franchise purchases Park Inn, has plans for Days Inn-type". *The Star-Ledger* (29-iyun 1993-yil).
10. ↑  „Hospitality Franchise: Sees trading symbol of 'NAGC'" (10-noyabr 1994-yil).
11. ↑  *Stephen G. Hirsch*. „A hotel window of opportunity". *The Record* (27-aprel 1995-yil).
12. ↑  *Mark Lowery*. „HFS gobbling up the competition". *The Record* (30-iyun 1996-yil).
13. 1 2  *Edwin McDowell*. „HFS is a fast-moving company whose share price has soared". *The New York Times* (4-yanvar 1996-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
14. ↑  *David Klein*. „HFS shakes up Century 21". *The Star-Ledger* (29-sentabr 1995-yil).
15. ↑  *Donna Rosato*. „Hotel franchiser books success". *USA Today* (7-dekabr 1995-yil).
16. ↑  *Beth W. Orenstein*. „HFS buys Century 21, ERA but realtors expect little change". *The Morning Call* (18-fevral 1996-yil).
17. ↑  *Robert Keefe*. „Coldwell Banker now part of HFS". *Tampa Bay Times* (1-iyun 1996-yil).
18. ↑  *Edwin McDowell*. „HFS will acquire employee-controlled Avis for $800 million in cash and stock". *The New York Times* (2-iyul 1996-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2020-yil.
19. ↑  „HFS completes purchase of Avis". *Sun Sentinel*. Bloomberg (18-oktabr 1996-yil).
20. ↑  „Avis shares hit the Street jumping". *The Baltimore Sun*. Bloomberg (25-sentabr 1997-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2020-yil.
21. ↑  *Don Stancavish*. „Avis to join HFS fold". *The Record* (2-iyul 1996-yil).
22. ↑  *Mark Lowery*. „HFS buys time-share firm". *The Record* (8-oktabr 1996-yil).
23. ↑  „HFS acquisition". *The Star-Ledger* (13-noyabr 1996-yil).
24. ↑  *Sean Somerville*. „Sale of PHH to HFS OK'd too fast for tears". *The Baltimore Sun* (1-may 1997-yil).
25. ↑  *Sean Somerville*. „Little guy grows fast". *The Baltimore Sun* (16-fevral 1997-yil).
26. ↑  *Mark Lowery*. „260.9B 'merger of equals': HFS hooks up with CUC". *The Record* (28-may 1997-yil).
27. ↑  *Beth Fitzgerald*. „Merged partners adopt new name". *The Star-Ledger* (19-dekabr 1997-yil).
28. ↑  *John T. Ward*. „Cendant trims the fat by selling car business". *The Star-Ledger* (25-may 1999-yil).
29. 1 2   ﻿Form 10-K: Annual Report﻿ (Report). Cendant Corporation. 1-mart 2000-yil. pp. 33–34. .
30. ↑  *John T. Ward*. „Cendant showing promised restraint". *The Star-Ledger* (13-avgust 1998-yil).
31. ↑  *Melissa Pozsgay*. „Vivendi buys Torrance software unit". *Daily Breeze* (21-noyabr 1998-yil).
32. ↑  *Howard Wolinsky*. „Galileo travel company in talks to be bought". *Chicago Sun-Times* (8-iyun 2001-yil).
33. ↑  „Cendant takes off with Avis". *CNN Money* (13-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2020-yil.
34. ↑  Cendant Corporation (1-mart 2001-yil). „Cendant completes acquisition of Avis Group Holdings, Inc.". Press-reliz.
35. ↑  *Greg Griffin*. „Cendant to propel Denver's Trip.com". *The Denver Post* (24-iyun 2001-yil).
36. ↑  „Cendant completes Galileo buy". *Rocky Mountain News* (2-oktabr 2001-yil).
37. ↑  *Russ Lynch*. „Cheap Tickets exec gets new post". *Honolulu Star-Bulletin* (9-oktabr 2001-yil).
38. ↑  *Russ Lynch*. „Cendant closes offer for Cheap Tickets". *Honolulu Star-Bulletin* (8-oktabr 2001-yil).
39. ↑  „Cendant to buy No. 1 operator of timeshares". *The Baltimore Sun*. Bloomberg (3-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2020-yil.
40. ↑  *Jim Lovel*. „LR office of Fairfield set to clos". *Arkansas Democrat-Gazette* (12-aprel 2001-yil).
41. ↑   ﻿Form 10-K: Annual Report﻿ (Report). Cendant Corporation. 5-mart 2003-yil. p. 14. .
42. ↑  *Robert Burgess*. „Cendant acquiring Trendwest". *The Seattle Times*. Bloomberg (2-aprel 2002-yil).
43. 1 2  *Thomas S. Brown*. „Cendant adds Budget to fold". *The Daytona Beach News-Journal* (26-noyabr 2002-yil).
44. ↑  *Kevin G. DeMarrais*. „Cendant spinoff could yield 17B". *The Record* (24-noyabr 2004-yil).
45. ↑  *Raymond Hennessey*. „Jackson Hewitt inches up after first day on markets". *The Press of Atlantic City*. Dow Jones (23-iyun 2004-yil).
46. ↑  *Teresa M. McAleavy*. „Cendant completes its spinoff of PHH Corp.". *The Record* (2-fevral 2005-yil).
47. ↑  PHH Corporation (31-yanvar 2005-yil). „PHH Corporation completes spin-off from Cendant Corporation". Press-reliz.
48. ↑  *Matt Wickenheiser*. „Wright Express offering seen as good for Maine". *Portland Press Herald* (17-fevral 2005-yil).
49. ↑  *Rob Varnon*. „Cendant divisions to be sold". *Connecticut Post* (27-iyul 2005-yil).
50. ↑   ﻿Form 10-K: Annual Report﻿ (Report). Affinion Group. 23-mart 2007-yil. p. 40. .
51. ↑  *Kathy Bergen*. „Cendant to buy No. 3 Web travel firm". *Baltimore Sun* (30-sentabr 2004-yil). Qaraldi: 21-noyabr 2020-yil.
52. ↑  Cendant Corporation (12-noyabr 2004-yil). „Cendant Corporation completes acquisition of Orbitz, Inc.". Press-reliz.
53. ↑  *Kevin G. DeMarrais*. „Agreement would give Cendant full control over Ramada brand". *The Record* (16-sentabr 2004-yil).
54. ↑  Marriott International (10-dekabr 2004-yil). „Cendant Hotel Group completes acquisition of Ramada International". Press-reliz.
55. ↑   ﻿Form 10-K: Annual Report﻿ (Report). Cendant Corporation. 1-mart 2005-yil. p. 19. .
56. ↑  „Cendant gets British travel site". *The Star-Ledger* (3-dekabr 2004-yil).
57. ↑   ﻿Form 10-K: Annual Report﻿ (Report). Cendant Corporation. 1-mart 2006-yil. p. F-24. .
58. ↑  *Jerry W. Jackson*. „Cendant acquires Wyndham brand". *The Orlando Sentinel* (15-sentabr 2005-yil).
59. ↑  *Ellen Simon*. „Travel, real-estate giant Cendant to split into four companies". Associated Press (24-oktabr 2005-yil).
60. ↑  *Joseph R. Perone*. „Investors skeptical about Cendant spinoffs". *The Star-Ledger* (25-oktabr 2005-yil).
61. ↑  *Claudia H. Deutsch*. „Blackstone plans to acquire Cendant travel services unit". *The New York Times* (1-iyul 2006-yil). Qaraldi: 15-noyabr 2020-yil.
62. ↑  Cendant Corporation (31-iyul 2006-yil). „Cendant Corporation completes spin-offs of Realogy Corporation and Wyndham Worldwide Corporation". Press-reliz.
63. ↑  *Joseph R. Perone*. „Cendant's split into 4 firms effective today". *The Star-Ledger* (1-avgust 2006-yil).
64. ↑  The Blackstone Group (23-avgust 2006-yil). „Blackstone Group completes acquisition of Cendant's Travelport subsidiary". Press-reliz.  Qaraldi: 15-noyabr 2020-yil.
65. ↑   ﻿Form 8-K: Current Report﻿ (Report). Avis Budget Group. 5-sentabr 2006-yil. .
66. ↑  *Kaja Whitehouse*. „Cendant changes wrapped up at tense meeting". *The Star-Ledger*. Dow Jones (30-avgust 2006-yil).

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt (Wayback Machine saytida 2009-02-27 sanasida arxivlangan)