recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Snaryadlar**, artilleriya snaryadlari (rus. snaryad — asbob) — toʻplar, minomyotlar, reaktiv artilleriya qurollaridan otishga muljallangan oʻqdori turi. S, asosan, tana (korpus), trasser (iz qoldiruvchi) va portlatgichdan iborat; faolreaktiv va reaktiv S.da qattiq yoqilgʻili dvigatel ham boʻladi; ayrim artilleriya Siga stabilizator (yoʻnalishni toʻgʻrilovchi) ham qoʻyiladi. Artilleriya Si kalibriga koʻra, kichik kalibrli (20–76 mm), oʻrta kalibrli (76–152 mm) va yirik kalibrli (152 mm dan yuqori) turlarga, qoʻllanilishiga koʻra, asosiy, maxsus va yordamchi guruhlarga boʻlinadi. Asosiy guruhsagi S.ga fugasli, oskolkali, fugasoskolkali, kumulyativ (portlash taʼsiri bir yoʻnalishda jamlangan), zirhteshar, betonteshar S. kiradi. Ular dushmanning jonli kuchlari, jangovar texnikasi, mudofaa inshootlarini shikastlash uchun otiladi. S.ning maxsus turlari (yorituvchi, tutun tarqatuvchi va aktatsion S.) jangovar vazifalarni bajarishni taʼminlash uchun muljallangan. S.ning yordamchi guruxlaridan esa poligonsinov va oʻk^v mashqlarida foydalaniladi. S.ning ichki qismi portlovchi modda (zaryad), fugas, fugasoskolka, kumulyativ, tutun hosil qiluvchi moddalar va boshqa bilan toʻldiriladi. S.ning quvvati zaryadining turi va massasiga bogʻliqboʻladi. Quvvat snaryadning toʻlalik koeffitsiyenti (portlovchi modda portlash zaryadi massasining toʻliq zaryadlangan snaryad massasiga nisbati) bilan aniklanadi. Bu koeffitsiyent fugasli S. uchun 25%, fugasoskolkali va kumulyativ S. uchun 15%, zirhteshar S. uchun 2,5% gachani tashkil qiladi. Oskolkali S.ning quvvati shikastlovchi oskolkalarning soni va shikastlash zonasi radiusi bilan ham ifodalanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorakoʻl (maʼnolari).

**Qorakoʻl**, qorakoʻl terilari — qorakoʻl qoʻy zotita mansub 1—3 kunlik qoʻzilardan olinadigan teri turi (moʻyna mahsuloti). Noyob xom ashyo. Q. xususiyati turli shakl va oʻlchamdagi zich jingalaklar (mas, loviyasimon, qalami va h.k.) hosil qiluvchi qalin, elastik, ipaksimon, yaltiroq jun qoplamidir. Eng qimmatlisi qalami gullilari hisoblanib, gullari paral-lelkonsentrik, toʻgʻri qatorli joylashgan boʻladi. Yelka va dumgaza qis-mi, asosan qalami va dona gullardan iborat boʻlib, boshqa qismlari unchalik qimmatli boʻlmagan jingalaklar — gullar bilan qoplangan. Q. terilarining qimmati jingalak qatlamining tekisligi, yaltiroqligi, ipaksimonligi, junining yengil, mayin, chidamliligi bilan belgilanadi. Oqva qora tolalarning nisbatiga qarab qora, och koʻk (sutsimon, poʻlatrang); oʻrta koʻk (havorang, kumushrang, marvaridrang, qoʻrgʻoshinrang); toʻq koʻk (oqishrang, sadafrang); qora koʻk (qora sherozi); sur (Buxoro suri. tillarang. kumushrang, olmosrang, och binafsharang); Qora-qalpoq suri (poʻlatrang, oʻrikgul, shamchiroq, qambar); Surxondaryo suri (bronzarang, oq oltinrang. qahraborang, toshkoʻmirrang) va jun qopla-mining rangiga qarab guligaz, qambar, zarmalla (toʻq sariq); oq. shuturi, qoʻngʻir, oq tushgan qora kabi terilar ham bor.

Hamma turdagi q. terilarining gullari uzunligi va eniga qarab quyidagicha boʻlinadi. Eni boʻyicha: maydagul — 4 mm gacha; oʻrtagul — 4 mm dan 8 mm gacha; kattagul — 8 mm va undan ziyod. Uz. boʻyicha: kaltagul — 20 mm gacha; oʻrtacha uzunlikdagi gul — 20 mm dan 40 mm gacha va uzun gul — 40 mm va undan uzun. Har bir rang ichida gullarining va jun tola qoplamining sifatiga qarab 3 navga ajratiladi.

Shuningdek, qorakoʻlcha (biror sabab bilan muddatidan oldin tugʻilgan (120—140 kunlik) yoki soʻyilgan ona qoʻyning qornidagi 134—145 kunlik homiladan olingan qorakoʻl terisi) ham Q.ning bir turi hisoblanadi. Uning gullari tekis, nozik boʻlganligi sababli yuqori qadrlanadi. Jaketlar, yoqalar, bosh kiyimlar va boshqa mahsulotlar tayyorlashda ishlatiladi.

Q. terilari Xelsinki, Kopengagen, Sankt-Peterburg, London, Nyu-York va boshqa xalqaro jahon bozorlarida sotiladi.

Surʼat Yusupov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jarroh vitse-admiral (general- leytenant) **Punita Arora** PVSM, SM, VSM — Hindiston dengiz floti va Hindiston armiyasining sobiq bayroq xodimi. Arora Hindiston Qurolli Kuchlarida uch yulduzli darajaga koʻtarilgan birinchi ayol edi. U Hindiston armiyasida general-leytenant va Hindiston dengiz flotida jarroh vitse-admiral unvonlarini egallagan.

Yoshligi
--------

Punita Lahordagi panjob oilasida tugʻilgan. U atigi bir yoshga toʻlganida, uning oilasi boʻlinish paytida Hindistonga koʻchib oʻtdi va Uttar-Pradesh shtatining Saharanpur shahrida joylashdi.

Taʼlimi
-------

U 8-sinfgacha Saharanpurdagi Sofiya maktabida oʻqigan. Shundan soʻng u Guru Nanak Qizlar Kollejiga koʻchib oʻtdi. Punita 1963-yilda Punadagi Qurolli Kuchlar tibbiyot kollejiga qoʻshildi, bu AFMCning ikkinchi partiyasi edi va u keyinroq ushbu partiyaning yetakchisi boʻlib chiqdi.

Faoliyati
---------

Punita Arora 1968-yil yanvar oyida ish faoliyatini boshladi. Hindiston dengiz flotining jarroh vitse-admirali boʻlishdan oldin u AFMC komendanti edi. U 2004-yil 1-sentyabrda Qurolli Kuchlar tibbiyot kolleji komendanti lavozimini egalladi va shundan soʻng tibbiyot kollejiga qoʻmondonlik qilgan birinchi ayol ofitser boʻldi. Bundan oldin u Qurolli Kuchlar Tibbiyot xizmati (Tibbiy tadqiqotlar) qoʻshimcha bosh direktori sifatida armiya shtab-kvartirasida qurolli kuchlarning tibbiy tadqiqotlarini muvofiqlashtirgan. U armiyadan dengiz flotiga ishga oʻtdi, chunki AFMS umumiy bazaga ega boʻlib, zobitlarga talabga qarab bir xizmatdan boshqasiga koʻchib oʻtishga imkon berardi.

Mukofotlar va medallar
----------------------

U Hindiston Qurolli Kuchlaridagi 36 yillik faoliyati davomida 15 ta medal bilan taqdirlangan.





|  |
| --- |
|  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Param Vishisht Seva medali | Sena medali (2006) | Vishisht Seva medali (2002) |
| Maxsus xizmat medali | Sangram medali | Sainya Seva medali | Mustaqillikning 50 yilligi medali |
| Mustaqillikning 25 yilligi medali | 30 yillik xizmatlari uchun medali | 20 yillik xizmatlari uchun medali | 9 yillik xizmatlari uchun medali |

Kaluchak qirgʻini qurbonlariga samarali va oʻz vaqtida yordam koʻrsatganligi uchun Vishisht Seva medali ni ham qoʻlga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „The General in Sari". *Specials.rediff.com*.
2. ↑  „Navy gets its 1st lady vice-admiral". *The Times of India* (16-iyun 2005-yil).
3. ↑  „rediff.com: The General in a Sari - A Slide Show". *Specials.rediff.com*. Qaraldi: 15-mart 2017-yil.
4. 1 2  „Stars & Stripes". 26-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „Archived copy". 14-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2019-yil.
6. 1 2  „A Doctor Who Looks After An Army". *The Financial Express* (8-sentabr 2004-yil). Qaraldi: 26-mart 2019-yil.
7. ↑  „Heera Mandi then and now". *Tribuneindia.com*. Qaraldi: 26-mart 2019-yil.
8. ↑  „Exclusive varsities for PIOs on the cards: Tytler". *Tribuneindia.com*. Qaraldi: 26-mart 2019-yil.
9. ↑  „Lieutenant General Of Indian Army Was A Sikh!!!". *TrendPunjabi.com*. Qaraldi: 10-mart 2021-yil.
Snou, shuningdek, **Maly Yaroslavets** (inglizcha: *Snow Island*) — Yernig janubiy yarim sharida joylashgan Antarktida materigiga qarashli Janubiy Shetland orollaridagi orol hisoblanadi.

 Janubiy Shetland orollarining g'arbiy qismining topografik xaritasi
Snou oroli Livingston orolidan taxminan 6 km janubi-g'arbda joylashgan bo'lib, undan Moreton bo'g'ozi bilan ajratilgan (inglizcha: *Morton Strait*). Snou orolining janubi-g'arbida Smit oroli joylashgan bo'lib, u o'z navbatida Boyd Sound bilan ajralib turadi (inglizcha: *Boyd Strait*). Snou orolning umumiy uzunligi taxminan 16 km va kengligi 8 kmni tashkil etadi. Maydoni 120,4 km² bo'lib Shetland orollar tarkibida kichik orollardan biri hisoblanadi. Dengiz sathidan maksimal balandligi 310 m ga yetadi; qirg'oq chizig'i uzunligi — 58 kmni tashkiletadi. Snou oroli butunlay muzlik bilan qoplangan, shuning uchun u o'z nomini oldi yani qor oroli nomini olgan.

1819-yil 19-fevralda ingliz dengizchisi Uilyam Smit tomonidan kashf etilgan orol hsoblanadi. Orolning janubiy qirg'og'i 1821-yil fevralda birinchi rus Antarktika ekspeditsiyasi F. Bellingshauzen, unga Maloyaroslavets yaqinidagi jang sharafiga *Maly Yaroslavets* nomini bergan .

Manbalar
--------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4
2. 1 2  William James Mills*. Exploring polar frontiers : a historical encyclopedia*. ABC-CLIO, Inc, 2003 — 618-619 bet. ISBN 1-57607-422-6.
**Poliakrilonitril tolalar** — poliakrilonitril eritmasidan yoki tarkibida 85% akrilonitril boʻlgan sopolimerlardan tayyorlanadigan sintetik tolalar. Metilakrilat, metilme-takrilat, vinilatsetat, metakrilamid, 2-vinilpiridin, 2-metil-5vinilpiridin, vinilpirrolidon, itakon kislota va boshqa sopolimer uchun komponent sifatida ishlatiladi. Bu komponentlar Poliakrilonitril tolalarga turli xil rang berish, ka-yishqoq qilish imkonini beradi. Poliakrilonitril tolalar trikotaj mahsulotlari, dekorativ va texnik gazlamalar tayyorlashda ishlatiladi. Koʻpgina davlatlarda quyidagi nomda ishlab chiqariladi: nitron (MDH mamlakatlari); orlon, amrilon, kreslon (AQSH); krilor (Fransiya), vol-pryula, redon, dolan (GFR), kurtel (Angliya), kashmilan (Yaponiya) va h.k.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoraqalpoq Milliy raqsi** 
Qoraqalpoqlarning raqs san’ati o’ziga xos xususiyatlarga ega. Qoraqalpoq raqs harakatlari kayfiyat va hissiyot orqali ifodalanadi. U titroq tana harakatlari, shuningdek, mohirona oyoq harakatlari, nafis va murakkab sharqona qo’l harakatlari va o’ziga xos yelka va bosh harakatlari orqali namoyon bo’ladi. 

Misol uchun, "Kigiz bezagi" raqsida butun kigizni bezatish jarayoni aks etgan. garchi raqs, haqiqiy mehnat jarayonining deyarli butunlay takrorlanadigan "mehnat" harakatlariga asoslangan bo'lsa-da, u she'riy shaklga ega bo'ldi.

 "Ayqulash"  raqsi, ilk sevgi hissi uyg’onadigan, oydin kechagi yoshlarning xalq sayllarini o’zida aks ettiradi.

tarixi
------

XIX asrda Xiva xonligiga tashrif buyurgan fors diplomati Rizo-quli Mirza xonlik xalqini ta’riflab, qoraqalpoqlarning, ayniqsa, erkaklar bayramlar kunlarida raqs tushishni yaxshi ko'rishlarini ta'kidladi. Erkak raqslaridan tomoshabinlar quvvat olishadi; erkaklarning "hu" va "ha" tovushlarining kuchi nafaqat raqqoslarni ruhlantiradi, balki tomoshabinlarni ham hayajonga solib, yurak urishini tezlashtiradi va yashashga turtki beradi.

XX asrda qoraqalpoq xalq raqslari professional darajaga chiqib, sahnalarda namoyish etila boshlandi. Ko’plab xoreografik namoyishlar, shu jumladan, "Ayqulash" (Oydin kecha), "Shagala" (Baliqchi qush), "Aral jigitleri" (Orollik yigitlar), "Shopanlar" (Cho’ponlar), "Qarauy" (Yurta), "Kiyiz basu" (Kigiz bezagi), "Suo’gabargan qiz" (Suv olish uchun kelgan qiz) va boshqalar. oddiy qoraqalpoq xalqining etnografik motivlari, ana’nalari, urf-odatlari bilan bog’liq.
**Poliamidlar** — makromolekula-sining asosiy zanjirida takrorlanadigan — SO—NH— guruhi tutgan sintetik polimerlar. Kimyoviy tuzilishiga koʻra karbozanjirli va geterozanjirli boʻladi. Karbozanjirli P. makromolekulasining asosiy zanjiri fa-kat uglerod atomlaridan tuzilgan, amid guruxlari esa tarmoklarda joylashganligi sababli (mas, poliakril-amid) ularni, odatda, P.ga taalluq-li deb hisoblanmaydi. Geterozanjirli P. da CONH guruhi makromolekulaning asosiy zanjirida joylashgan boʻladi. Geterozanjirli P. muhim ahamiyatga ega. Ular polikondenslanshi yoki polimerlanish usullari bilan olinadi. Kimyoviy tuzilishiga koʻra, oqsillar va peptidlar ham P. ammo tuzilishi va xossalari "odatdagi" sintetik P.dan keskin farq qilganligi uchun ularni alohida sinfga ajratiladi.

P. oq yoki oqish-qizgʻish rangli shoxsimon qattiq moddalar Suyuqlanish temperaturasi 150 dan 430° gacha. Baʼzi P. qovu-shoq suyuqliklar (smolalar). Mustahkamligi, qattiqligi, elastikligi, yeyilishga, issiqqa, kimyoviy reagentlar taʼsiriga barkaror.

P. sintetik tolalar, plyonkalar, loklar, sunʼiy charm olishda, fotografiya emulsiyalari tayyorlashda, mashinasozlikda, elektr-radio qurilmalari, antifriksion va boshqa turli detallar tayyorlashda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Pumari Kish** (choʻqqisi 11; Urducha pmạry̰ Ćsẖ) (7492 m) – Qorakorumdagi Gispar Muztogʻ tizmasining choʻqqisi hisoblanadi. Dunyoda 53 -o'rinda va Pokistonda 19-o'rinda. U Gispar muzligidan shimolda, Kuniang Kish massivida (7852 m), asosiy choʻqqidan 4 km sharqda joylashgan hisoblanadi.

Toqqa chiqish tarixi
--------------------

Pumari-Kish cho'qqisiga chiqish uchun birinchi urinish 1974 yilda Avstriya ekspeditsiyasi tomonidan Yazgil muzligidan shimoliy devor bo'ylab qilingan, ammo muvaffaqiyatsiz bo'lgan edi.

1979 yilda Xokkaydo alpinistlik assotsiatsiyasining yapon ekspeditsiyasi Kuniang muzligidan cho'qqining g'arbiy qismidan uzoq yo'lni bosib o'tgan edi. Ekspeditsiya ham birinchi bo‘lib Yazgil muzligining yuqori oqimiga chiqish uchun baland dovondan o‘tib, u yerdan cho‘qqining shimoliy tizmasining boshiga yetib kelgan edi.

Himolay jurnaliga ko'ra, Pumari Kishning boshqa muvaffaqiyatli ko'tarilishlari qayd etilmagan hisoblanadi.

Janubiy cho'qqining zabt etilishi
---------------------------------

Asosiy cho'qqidan bir kilometr janubi-sharqda Pumari-Kish janubi (7350 m) . 1999 va 2000 yillarda Julia-Anna Klima va Rojer Peynning cho'qqiga chiqishga ikki marta muvaffaqiyatsiz urinishlaridan so'ng, 2007 yil 12 iyunda cho'qqini Yannik Gratsiani va Kristian Trommsdorf zabt etgan edi. 2700 metrga pasayish bilan ko'tarilish texnik jihatdan juda qiyin bo'lib, olti kun ichida sof alp uslubida yakunlangan edi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Kunyang Chhish East (7400 м) и Pumari Chhish South (7350 м)". 30-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2012-yil.

Manbalar
--------

* Pumari Chhish 7492 m
**Zayniddin Vosifiy** (taxallusi; asl ismi Zayniddin Mahmud ibn Abduljamil) (1485/86, Hirot - 1551 yoki 1566, Toshkent) — adib. Munshiy oilasida tugʻilgan. V. arab tili, adabiyot, fiqh va b. bilimlarni puxta egallagan. Hirotda Shoxrux madrasasida tahsil koʻrgan (1511 y.gacha). Husayn Boyqaroning oʻgʻli Faridun Husaynga kotiblik, boshqa oʻgʻillariga muallimlik qilgan. 16 yoshida Navoiy bilan tanishgan. Ijodini Hirotda, Navoiy adabiy maktabida boshlagan. Shoh Ismoil taʼqibidan qochib, Movarounnahrga ketgan. Samarqand, Buxoroda yashagan (1512—15), soʻng Farqat (hoz. Parkent), Toshkent, Shahrisabzga sayohat qilgan. 1518 yilda Keldi Muhammadxon (Sulton Muhammad) tomonidan Shohruxiyaga chaqirilgan, 1525 yildan umrining soʻnggi yillarigacha Toshkentda yashagan.

V. Keldi Muhammadxonning Xurosonga yurishlarida qatnashgan (1528—29). 1540 yildan Baroqxon saroyida davlat hujjatlarini tuzgan.

V.ning ijodiy faoliyati 12—13 yoshidayoq boshlangan. Nasrning koʻpgina turlarida (maktub, ariza, hikoya kabi), badiiy, sajʼ uslubida yaxshi ijod qilgan. Rang-barang tashbehlar ishlatishdagi, ayniqsa muammo sanʼatidagi mahoratiga Alisher Navoiy yuqori baho bergan. V.ning bir qancha sheʼriy va nasriy asarlarini oʻz ichiga olgan "Badoyeʼ ul-vaqoe" ("Nodir voqealar", 1-qism, 1517—18; 2-qism, 1539) kitobida Xuroson, Movarounnahr, Turkiston va Erondagi 1532 y.gacha boʻlgan davrdagi ilmiy, adabiy, tarixiy va madaniy hayot aks ettirilgan. Ibn Sino, Jomiy, Navoiy, shuningdek Qosim Ali Qonuniy, Chaqar, Changiy, Us tod Hasan Udiy, Hofiz Basir, Us tod Shayxi Noyi kabi musiqashunoslar, ayrim davlat arboblari haqida muhim maʼlumotlar keltirilgan. Kitob Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi va madaniyati haqida muhim manba hisoblanadi. Akad. B.L.Dorn, V.V. Bartold, prof. Yakubovskiy, Bertels, Ayniy va b. oʻz ilmiy tadqiqotlarida undan foydalanganlar. Mazkur asarda Toshkent va uning viloyatidagi siyosiy voqealar, adabiy muhit, xususan unda shoirlar, adiblar toʻplanishib mushoiralar oʻtkazgan Kaykovus chorbogʻi haqida qiziqarli voqealar bayon kilingan. Chorbogʻ shahar qoʻrgʻonidan tashqarida boʻlib, V. u yerda xon va sultonlar uchun shifoxona boʻlganligini ham yozgan. Toshkent va uning atrofida yashab ijod ettan shoirlar, rassomlar, xatgotlar va b. mashhur kishilar haqida, viloyat hududida foydalanib turilgan temir va feruza konlari toʻgʻrisida maʼlumotlar berilgan.

"Badoyeʼ ul-vaqoe"ning 83 baytdan iborat masnaviysida Toshkentning goʻzalligi, bogʻ-rogʻlari, havosi va zilol suvlari madh etilgan.

V. imom Qaffol Shoshiy maqbarasi eshigidan kiraverishda oʻng tomonga dafn etilgan.

As.: Badoyeʼ ul-vaqoe (Nodir voqealar; tarjimon N. Norkulov), T. 1979.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Polidor** (qadimgi yunoncha: *Πολύδωρος*) — yunon mifologiyasida Troya shahzodasi. Afsona Yevripidning „Gekuba" tragediyasi va Ovidiyning "Metamorfoz" larida ishlab chiqilgan.

Priam va Gekabaning (yoki Laofoi) oʻgʻli. „Iliada"da yozilishicha, u Laofoining oʻgʻli, Axilles bilan jangda halok boʻlgan.

Yevripid va Vergiliyning soʻzlariga koʻra, u Priam tomonidan Troya xazinalari bilan singlisi bilan turmush qurgan Xersones Frakiya shohiPolymestor huzuriga joʻnatilgan. Troyaning magʻlubiyatini bilib, xazinaga egalik qilmoqchi boʻlgan Polimestor Polidorni oʻldirgan va uning jasadini dengizga tashlagan. Yevripidning soʻzlariga koʻra, oʻz oʻgʻlining jasadini topib olgan Gekuba, uning bolalarini oʻldirish va uning oʻzini koʻr qilish orqali Polimestordan oʻch olgan.

Vergiliy „Eneida"ning uchinchi qoʻshigʻida biroz boshqacha voqeani hikoya qiladi: avval troyalik qochqinlar frakiyaliklar yerlariga yetib kelishadi va Eney oʻzining birinchi shahriga poydevor qoʻyadi va uni „Eneada" deb ataydi. U qurbonlik uchun tok novdasini kesmoqchi boʻladi, lekin uning poyalaridan qon oqadi va buta unga inson ovozi bilan gapiradi. Bu shahzodaning dafn qilingan joyi boʻlib chiqadi. Dahshat ichida Eney oʻz xalqini yigʻadi, ular bu yerda dafn marosimini oʻtkazadilar va keyin Eneada shahrini tark etib, suzib ketishadi.

Qandaydir fojia tufayli u Frakiya qiroli Polimestor va Ilionaning oʻgʻli sifatida tarbiyalangan, Delfiga joʻnagan va u yerdan qaytgach, Priamning oʻgʻli ekanligini bilib, Polimestorni koʻr qilib oʻldiradi. Polidorning soyasi Yevripidning „Gekuba" tragediyasida namoyon boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.318, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.121
2. ↑  Полидор // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXIV. — С. 285.
3. ↑  Любкер Ф. Polydorus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1076.
4. ↑   Gigin. Mifi 90
5. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 5
6. ↑   Strabon. Geografiya XIII 1, 7 (str.585)
7. ↑   Gomer. Iliada XX 507
8. ↑   Yevripid. Gekaba 1-30; Vergiliy. Eneida III 49-57
9. ↑   Yevripid. Gekaba 681—688
10. ↑   Gigin. Mifi 109
11. ↑   Гекуба // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VIII. — С. 267.

Havolalar
---------

* Полидор
**Puna** — Hindistondagi shahar, Ma-harashtra shtatida. Dekan yassitogʻligining shim.-gʻarbiy qismida, Mutha va Mula daryolarining qoʻshilish yerida joylashgan. Aholisi 3,1 mln. kishi (2001). Gʻarbiy Gat togʻining Borgxat dovonidan oʻtgan magistraldagi muhim transport yoʻllari tuguni. P. Mumbay bilan iqtisodiy jihatdan bogʻliq boʻlgan, tez oʻsib borayotgan savdosanoat markazi. Mashinasozlik, toʻqimachilik, koʻn-poyabzal, qogʻoz, kimyo, farmatsevtika sanoati korxonalari; universitet (1949) bor. M. qadimda, marathlar shahri boʻlgan. 17-asrda Marath sultonligi poytaxti. Meʼmoriy obidalaridan oʻrta asrlarda qurilgan Shanvar-Petx qalʼasi qoldiqlari saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zayniddinbobo**, Shayx Zay niddin bobo Koʻhi Orifon Toshkandiy (1164—1259, Toshkent) — shayx. Otasi Shayx Shahobiddin Abu Hafs Umar Suhravardiy Bagʻdodning katta mutasavviflaridan boʻlgan, suxravardiya tariqatini yaratgan. Oʻgʻli Zayniddinni Shosh (Toshkent)ga yuborgan. 3. hozirgi Koʻkcha dahasida hayot kechirgan va tasavvuf ilmi bilan shugʻullangan. Tarixiy manbalarda 3. "sayyidlarning ulugʻi va sharif kishilarning karomatlisi va buyugi", "oriflarning qutbi va ishonchli rahnamosi" deb taʼriflanadi. Amir Temur 1391—92 va 1402 yillar 3. maqbarasini ziyorat qilgan va taʼmir ettirgan.

3. avlodlari "Shayx Zayniddin buva" qabristoni deb ataluvchi ziyoratgoh maskan yaqinida yashab keladi. Shoir Hislat, akademik Jorulla Fayzullayev, yozuvchi Najibbulo Habibullayev, navoiyshunos olim Hamid Sulaymon va b. ushbu shajara vakillaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Poliefirlar** — geterozanjirli yukrri molekulyar birikmalar. Oddiy va murakkab P.ga boʻlinadi. Oddiy P. — asosiy zanjirida oddiy efir boglarini tutgan makromolekulalar. Turli kislotali agentlar, spirtlar, al-degidlar, izotsianatlar va boshqa bilan reak-siyaga kirishadi. Yuqori temperaturada destruk-siyalanadi. Oddiy P. alkilenlarning beqaror oksidlarini yoki aldegidlarni polimerlab, kup atomli spirtlarni suvsizlantirib, aldegidlar bilan 2 atomli spirtlarni reaksiyaga kiritib va boshqa usullar yordamida hosil qilinadi. Oddiy P.ga mansub polioksimetilen, penton, epoksid smolalar muhim ahamiyatga ega. Ular konstruksion materiallar, napda hosil qiluvchi moddalar, emulgatorlar, dielektriklar va boshqalar ishlab chiqarishda qoʻllanadi. Murakkab P.—umumiy formulasi [—ORO OR’CO—]pboʻlgan polimerlar, bu yerda R va R’ — 2 valentli radikallar. Nuklein kislotalar, dammar, shellak, akaroid, kahrabo kabi tabiiy birikmalar ham murakkab P.dir. Murakkab P. murakkab efir bogʻlarini hosil qilishga moyil birikmalarni polikondensatlash, siklik efirlarni gidrolitik polimerlash va toʻyinmagan efirlarni radikal mexanizm boʻyicha polimerlash usullari bilan olinadi. Eng muhim sintetik murakkab P.ga alkid smolalar, polieti-lentereftalat, poliakrilatlar, poli-karbonatlar, toʻyinmagan P. vab. kiradi. P. sanoatning turli sohalarida keng qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shandun** (山东) — Xitoyning sharqiy qismidagi provinsiya. Shandun orol va qisman Buyuk Xitoy tekisligida, Xuanxe daryosining quyi qismida joylashgan. Sariq dengiz va uning Boxayvan qoʻltigʻi suvlari urab turadi. Maydoni 153 ming km². Aholisi 88,4 mln. kishi (1999). Maʼmuriy markazi — Szinan sh. Iklimi moʻʼtadil, mussonli iqlim. Daryo koʻp, asosiy daryolari — Xuanxe, Veyxe. Koʻllardan Dunpinxu va Dushanxu Buyuk kanal bilan bogʻlangan. Shandun — mamlakatning iqtisodiy jihatdan rivojlangan, muqim industrial rayoni. Konchilik rivojlangan: toshkoʻmir, neft, temir rudasi, boksit, grafit, tuz qazib olinadi. Neftni qayta ishlash — yetakchi sanoat tarmogʻi. Szinan va Sindao sh. larida yirik kora metallurgiya zdlari, Sindaoda alyuminiy zdi bor. Mashinasozlik koʻp tarmokli: elektr jihozlari, vagonlar, toʻqimachilik va qishloq xoʻjaligi mashinalari ishlab chiqarish, kemasozlik va boshqa rivojlangan. Kime, qogʻozsellyuloza, ip gazlama, oziqovqat sanoati korxonalari mavjud.

Shandun — mamlakatning muhim qishloq xoʻjaligi rayoni. Asosiy ekini — bugdoy, shuningdek, dukkaklilar, tariq, sholi, gaolyan, makkajoʻxori, batat, texnika ekinlaridan paxta, yer yongʻoq, tamaki, kanop ekiladi. Mevali bogʻ va tokzorlar bor. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, eshak, qoʻy va echki, yilqi boqiladi. Parrandachilik rivojlangan. Dengizdan baliq va dengiz hayvonlari ovlanadi. Xuanxe, Syaotsinxe daryolarida, Buyuk kanalda kema qatnaydi. Yirik portlari: Sindao, Yantay, Veyxay, Lunkou va Shidao. Sindao dengiz kurorti bor.

Shandun hududida Lunshan neolit davri madaniyati buyumlari topilgan. Mil. av. 8—3-asrlarda hudud Si va Lu podshohliklari tarkibida boʻlgan. Sh. — xitoylik faylasuflar Konfutsiy va Menszining vatani. 17-asrning oʻrtalaridan Xitoyning Sh. provinsiyasi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trapp** (shvedcha trappa — zina) — trappli oblastlar deb ataladigan, pogʻonali koʻrinishga ega katta maydonlarni egallaydigan (diabaz, gabbrodiabaz, gabbro, dolerit) asosli magmatik tog jinslari guruxining nomi. T. qatlamlari tarkibida: monoklinli piroksen, olivin, asosiy plagioklaz, magnetit, apatit, ozroq rombli piroksen va biotit; koʻpgina ikkilamchi minerallar: iddingeit, palagonit, xlorit, seolit, prenit va boshqa uchraydi. T. uchun ofitli, baʼzan mikrolitli struktura xos. T. Yer poʻstining platformali oblastlarida: Sharkiy Sibir (2 mln. km² chamasi), Hindiston, Janubiy Afrika va Janubiy Amerikada juda katta maydonlarni egallagan. Uning kalinliga 2 km ga yetadi. T. foydali kazilmalarning juda koʻp turi ni oʻz ichiga oladi. T.ning choʻkindi jinslar ichiga kirib borishi neft va gaz uyumlarini buzib yuboradi. T. taʼsirida togʻ jinslarining kollektorlik xususiyatlari yaxshilanishi ham kuzatiladi. Ular neft va gaz qopqogʻi boʻlishi xam mumkin. T. hosil boʻladigan magmaning differensiatsiyalashgan jarayoni bilan sulʼfidli misnikelʼ konlari (mas. Norilsk rudali rni), platina va temir rudasi konlari (Janubiy Afrika) va boshqa bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balzam**, balzamlar (yun. balsamon — xushboʻy smola) — efir moylari va ularda erigan smolalar, xushboʻy birikmalar, aldegidlar, ketonlar, murakkab efirlar va boshqa moddalardan tarkib topgan tabiiy moddalar. Odatda B. xushboʻy shiraga uxshash, taʼmi oʻtkir, quyuq suyuqliklardan iborat boʻlib, suvda deyarli erimaydi, ammo spirt, efir, xloroform, benzin va boshqa organik erituvchilarda eriydi. Aksarisi oʻsimliklarda normal moddalar almashinuvi mahsuloti sifatida hosil boʻlib, poʻstloq yoʻllarida yoki hujayralararo kamtaklarda yigʻiladi; boshqalari oʻsimliklarda boʻlmay, poʻstlogʻi shikastlanganda vujudga keladi. Igna bargli daraxtlar (Mas. qaragʻay, oqqaragʻay) tanasi shikastlanganda chiqadigan shirani ham B. deb atashadi. Bulardan Kanada balzami optikada va mikroskopik preparatlarni montaj qilishda, oq qaragʻay balzami optikada ishlatiladi. B. tarkibiga qarab antiseptik, balgʻam koʻchiruvchi, siydik haydovchi va mahalliy taʼsir koʻrsatuvchi xususiyatlarga ega. B.dan tibbiyotda dori vositasi sifatida foydalaniladi. Terpentin moyi, skipidar mazlari va linimentlari mahalliy taʼsir koʻrsatuvchi dori; skipidar bugʻlari havoni ozon bilan boyitib, oʻpka kasalliklariga davo boʻladi; Kopay balzami dezinfeksiyalovchi dori boʻlib, qovuq yalligʻlanishi, ekzema, soʻzakni davolashda qoʻllaniladi. Vinilin jarohatga va yalligʻlangan teriga qoʻyiladi, meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi boʻlgan bemorlarga ichiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poliartrit** (poli... va artrit) — bir necha boʻgʻimlarning bir vaqtda yoki ketma-ket yalligʻlanishi. Mustaqil kasallik (infeksion nospetsifik — revmatoid P.) tarzida paydo boʻladi, shuningdek, revmatizm, sepsis, podagra, baʼzan brutsellyoz, sil, zaxm kabi yuqumli kasalliklar oqibatida roʻy beradi. Kasallikning turiga, organizmning reaksiyasiga, jarayonning ogʻir-yengilligiga koʻra, zardobli, yiringli, nekrotik P. farq qilinadi. Oʻtkir va surunkali boʻladi.

Oʻtkir P. 2 ga boʻlinadi: revmatik P. — bunda boʻgʻimlarning yalligʻlanishi koʻpincha zardobli, fibrinli boʻlib, yalligʻlanish bir boʻgʻimdan ikkinchi boʻgʻimga oʻtadi va mayda boʻgʻimlarga tarqaladi; epidemik P.— bunda bemor isitmalaydi, quvvatsizlanadi, boʻgʻimlar ogʻriydi, shishadi, terisi qizaradi, oyoq-qoʻl barmoklariga suv chechakdagiga oʻxshash toshmalar toshadi, harakati chegaralanadi.

Surunkali P.ga organizmda moddalar almashinuvining buzilishi, ichki sekretsiya bezlari funksiyasining oʻzgarishi, murtaklarning yalligʻlanishi sabab boʻladi. P.ga sabab boʻlgan asosiy kasallik davolanadi, antibiotiklar, antigistamin preparatlar beriladi, ogʻriq qoldiruvchi vositalar va fizioterapiya qoʻllanadi (yana qarang Artrit).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Piter Sersi** Kentukki shtatining Luisvill shahridan kelgan musiqachi.

Spin jurnali Skott Irvin va Amanda Green Searcyning qoʻshiq yozish uslubi va ovozini Pol Vesterberg bilan solishtirgan. „Oʻzgartirishlar" ning Pol Vesterberg singari, Searcy ham qattiq sahnaning faxriysi boʻlgan. Searcy 1980-yillarda Louisville qattiq pank guruhi Squirrel Baitning solisti edi. Squirrel Bait tarqatib yuborilgach, Searcy (Squirrel Bait barabanchisi Ben Daughtrey bilan birga) Fanci Pantz nomli funk-rok guruhini tuzdi. Fanci Pantz koʻp maqtov va katta yorliq eʼtiborini qozondi, lekin ular albom yozishdan oldin ajralishdi. Fanci Pantz vafotidan soʻng, Searcy 1989-yilda Big Wheel guruhiga qoʻshildi va 1993-yilda ajralishdan oldin uchta albom chiqardi ikkitasi (Mammoth Records). Uning navbatdagi guruhi Starbilly faqat bitta albom chiqardi, shundan soʻng Searcy yakkaxon chiqishni boshladi. U 2000-yilda Time Bomb Recordings -da Tim Patalan tomonidan ishlab chiqarilgan „Iltimos va rahmat" nomli bitta albomini chiqardi. Uning uslubi Sanoq qargʻalar va The Wallflowers uslubi bilan taqqoslanadi. Albomdan keyin 2004-yilda Initial Records -da oʻz-oʻzidan chiqarilgan EP va ikkinchi toʻliq metrajli albom, keyin *Spark*, hozir Label X & Toucan Cove Entertainment-da.

Piter litsenziyalangan koʻchmas mulk agenti.

Diskografiyasi
--------------

* *Iltimos va rahmat* (Vaqtli bomba yozuvlari, 2000)
* *Divan qoʻshiqlari* (Dastlabki yozuvlar, 2004)
* *Trust Falls* (Oʻz-oʻzidan chiqarilgan, 2004)
* *Spark* (Toucan Cove / Universal, 2007)
* *Fire Escape Promise EP* (sonaBLAST! Yozuvlar, 2011)
* *Hammasini u yerda qoldiring* (Eastwood Records, 2017).

Manbalar
--------

1. 1 2  *Irwin, Scott*. CD REVIEWS; Rocker goes rustic to record. *Star-News (Wilmington, NC)*. New York Times Company (11-fevral 2000-yil), s. 8.D–8D.
2. 1 2  *Green, Amanda*. CD REVIEWS. *Star-News (Wilmington, NC)*. New York Times Company (21-iyul 2000-yil), s. 10.
3. ↑  *Kula, Chris*. For singer-songwriter Peter Searcy, a lower-tech sound is the goal. *The Grand Rapids Press* (31-may 2000-yil), s. B6.
4. ↑  „Peter Searcy on Eastwood Records".

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Peter Searcy diskografiyasi Discogsda

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* MusicBrainz: 52b1ea1e-34de-4fca-aae9-35144e885d7d

 |
**Jonatan Archer** (inglizcha: *Jonathan Archer*) — „ Star Trek: Enterprise "ilmiy-fantastik teleserialidagi qahramon. Uning rolini amerikalik aktyor Skott Bakula ijro etgan.

Tavsif
------

Kuchli, qiziquvchan va jasur odam jozibasi va aql-zakovati bilan ajralib turadi, produser Rik Berman xarakterni shunday tasvirlagan. Jonatan Archer Yulduzli yoʻl olamining beshinchi kapitaniga aylandi. Qahramonning prototipi yoʻq edi, lekin Skott Bakkula intervyuda aytganidek, Uilyam Shatnerning xarakteri unga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. Serial syujetiga koʻra, Archer 2151-yildan 2161-yilgacha boʻlgan davrda Enterprise NX-01 yulduz kemasining kapitani boʻlib, Warp-5 dvigateliga ega birinchi yulduz kemasidir. Va keyinchalik 2184-yildan 2192-yilgacha Birlashgan sayyoralar federatsiyasining prezidenti boʻldi. Sevimli sport turi — suv polosi. Uning Porthos ismli iti ham bor edi. Korxona javonida qattiq muqovali kitoblar, jumladan, Viktor Gyugoning „Rad etilganlar" va H. G. Uellsning „Vaqt mashinasi" kitoblari saqlangan.

„Yulduzli yoʻl" filmida keksa Archer allaqachon admiral ekanligi va uning sevimli itini yosh Montgomeri Skott tajriba uchun nomaʼlum joyga teleportatsiya qilgani va buning uchun u Delta muz sayyorasiga surgun qilinganligi aytiladi. Vega "Qorongʻu oynada" epizodidagi kompyuterga koʻra, tarixchi Jon Gill Archerni „XXII-asrning eng buyuk tadqiqotchisi" deb hisoblagan. Xuddi shu kompyuterga koʻra, ikkita sayyora Archer sharafiga nomlangan: Archer IV va Archer’s Planet.

Yana qarang
-----------

* Star Trek: Enterprise (televidenie)
* Star Trek: Enterprise (qismlar)
* Yulduz floti qoʻmondonlari

Manbalar
--------

1. ↑  Star Trek 'superfans' in London
2. ↑  Now thatʼs logical! William Shatner and Patrick Stewart join historic reunion of all five of Star Trek’s captains
3. 1 2 3  Scott Bakula takes Star Trek helm
4. ↑  Star Trek convention will bring all five captains together for first time
5. ↑  Star Trek captains boldly go to London convention
6. ↑  Oh Boys! Scott Bakula Autographs John Barrowmanʼs Ass
7. ↑  To hold-ly go… Star Trek captains get together for first time ever at convention
8. 1 2 3  Scott Bakula answers your questions
9. ↑  Scott Bakulaʼs 'Star Trek' Preview

Havolalar
---------

* Джонатан Арчер в Мемори Альфа
* Джонатан Арчер в Мемори Альфа(ingl.)
* Арчер на официальном сайте сериала Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-05-06).
* Арчер на сайте ST-Ent Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-08-14).
**Balzamlash**, mumiyolash — murda yoki uning ayrim aʼzolari va toʻqimalarini chiritmaydigan qilib uzoq saqlash usuli. Buning uchun jasadga chirituvchi mikroblarni oʻldiradigan maxsus antiseptik moddalar shimdiriladi. Odatda tibbiyot oʻquv yurti talabalariga koʻrsatish, ilmiy tadqiqot olib borish, murdani uzoq, masofaga yetkazib berish zaruriyati tugʻilganda, shuningdek mashhur kishilar jasadi balzamlanadi. B. qadimdan maʼlum, dastlab Misrda qoʻllanilgan; ular B. vositalariga xushboʻy modda — balzam ham qoʻshib ishlatganlar (balzamlash nomi shundan olingan). Ilgari murdaning boshi, koʻkrak, qorin boʻshliqlarini turli tuz eritmalari bilan toʻldirganlar. 16 — 17-asrlarda Yevropada har xil kimyoviy moddalar aralashgan eritmalar keng qoʻllanilgan. B. uchun koʻproq formalin (formaldegidning 40%li eritmasi), etil spirti, sirka kislota va boshqa qoʻllaniladi. Tomirga formalin yuborib, murda yoki aʼzo ana shu eritmaga solib qoʻyilsa, uzoq turadi (formalin toʻqimalarni mustahkam tutib, bakteriyalarning rivojlanishiga yoʻl qoʻymaydi). Sud tibbiyotida B. uchun koʻpincha barobar miqdordagi spirt va formalin eritmasi ishlatiladi.

B.ning ancha mukammal usullari ham bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Abu-l Fazl „Akbar-noma"ni Akbarga taqdim etmoqda
**"Akbarnoma"**, **"Tarixi Akbarshohiy"** („Akbarshoh tarixi"), **"Tarixi Akbariy"** („Akbar tarixi") — tarixiy asar; boburiylardan Akbar topshirigʻiga koʻra uning vaziri va yaqin safdoshi Abulfazl Allomiy tomonidan 1589-1601-yillarda yozilgan. „Akbarnoma" 3 jilddan iborat. Birinchi jildida Akbarning tugʻilishi, uning shajarasi hikoya qilinadi, Bobur, Humoyun davrida Afgʻoniston va Shimoliy Hindistonda yuz bergan siyosiy vaziyat tasvirlanadi. Bulardan tashqari Akbar hukmronligining ilk 17 yili (1556-72)da roʻy bergan voqealar bayon etiladi. Ikkinchi jild Hindiston va Shimoliy Afgʻoniston tarixini (1573-1601/02 yil), uchinchi jild esa Akbar shaxsi, uning saroyi, boburiylar saltanatining tuzilishi, mamlakatning maʼmuriy boʻlinishi, soliq va boshqadan keladigan tushumlar, dinlar, hindlarning dunyoqarashi va boshqa haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Uchinchi jild „Oyini Akbariy" („Akbar qonunlari") nomi bilan mustaqil asar sifatida ham mashhur. Muallif vafotidan soʻng Akbar hukmronligining soʻnggi davrlari yozilmay qolgan. Ammo, keyinchalik bu davrlar „Akbarnoma" asosi (tartibi)da yoritiladi (unda voqealar yilma-yil bayon etiladi) va u „Taqmilaiy Akbarnoma" nomi bialn tarixga kiradi. „Akbarnoma"ga qoʻshimcha qilingan soʻnggi qismlari muallifi aniq maʼlum emas. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u lahorlik yozuvchi va tarixchi Inoyatullo ibn Muhibb Ali deyilsa, boshqa maʼlumotlarda Shoh Jahonning mashhur tarixchisi Muhammad Solih Kambo („Shoh Jahonnoma"ning muallifi) deyiladi, uchinchi bir maʼlumotda esa Abulfazl Allomiy maktublarini toʻplagan jiyani tomonidan yozilgan deb koʻrsatiladi. „Akbarnoma"da tarixiy voqealar yilma-yil tadrijiy suratda bayon etiladi. Maʼlumotlar esa rasmiy hujjatlardan olinadi va sodir boʻlgan voqealarning bevosita ishtirokchisi, guvohi boʻlganlarning yozishmalari va xotiralariga asoslaniladi. Shunga koʻra „Akbarnoma" qimmatli va ishonchli tarixiy asar hisoblanadi. „Akbarnoma" nusxalari Angliya, Fransiya, Hindiston, Rossiya va boshqa mamlakatlarda saqlanmoqda. 19-asrda „Akbarnoma" Beverij, Elliot va Dousonlar (I-II jild), shuningdek Glodvin, Bloshman, Jarretlar (III jild) tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Axmedov B. A. Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI-XVIII vv. T. 1985.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tajval** — Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatidagi Abbotobod tumanidagi 51 kasaba uyushma kengashlaridan biri hisoblanadi.

Joylashuvi
----------

Tajval tumanning janubida joylashgan va Havelian Tehsilning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, u quyidagi kasaba uyushmalari kengashlari bilan chegaralangan:shimolda Nathia Gali, sharqda Palak, janubda Seer Gharbi va Nara, shuningdek gʻarbda Dewal Manal va Nara.

Vodiy hududida Tajval Murridan Abbotobodga ketayotgan Changla Gali yaqinida joylashgan. Murridan Nathiagaligacha boʻlgan kichik bekat hisoblanadi. Ushbu bekatda jamoat transporti uchun Tajval, Jip, Texi va Toyota Hicega olib boradigan aloqa yoʻli boʻlib erkak va ayollar ushbu transportda sayohat qilishadi. Bu qishloqda suv, elektr, maktab va yo‘l kabi asosiy ehtiyojlar barpo etilgan. Nadi Aro — bu qishloqni Bagandan ajratib turadigan kichik daryo. Madaniyat va diniy omil bu qishloqlarda umumiy element hisoblanadi. Bu hududning asosiy qabilasi Karlaldir .

Boʻlimlar
---------

Tajvol ittifoqi kengashi quyidagi hududlarga boʻlingan: Novshera, Pirkot, Tajval va Topla.

Manbalar
--------

1. ↑  Tajwal Union Council[*sayt ishlamaydi*]
**Xotinrabot** — kushonlar davriga oid shahar xarobasi (mil. 1—4-asrlar — mil. 11—12-asrlar). Surxondaryo viloyati Termiz tumani hududida joylashgan. 16 xonadan iborat xunarmand kulol uyi (21x18 m) va ustaxonasi xarobalari qazib ochilgan. Zal yaxshi bezatilgan. Ohaktoshli ustun asoslari, sopol idishlar, haykalchalar va sopol pishiriladigan xumdonlar topilgan. Markaziy tepaning shim. qismida mil. 11—12-asrlarda hayot qisman tiklangan. Markaziy tepadan 200 m sharqda mil. 16—17-asrlarga oid savdo toqi qoldiqlari ochilgan. Toqning tarhi asosida 8 qirrali zal va uning atrofida 8 xoʻjalik xonalari boʻlib, zal tuzilishiga koʻra gumbaz bilan yopilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qutlugʻ Basharov** (1925.31.12, hozirgi Olmaota viloyati Malaaksu qishlogʻi) — grafik rassom, Oʻzbekiston xalq rassomi (1975). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy aʼzosi (1997). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtida taʼlim olgan (1952 — 56), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1982). Asosan linogravyura, litografiya, akvarel usuli da ishlangan dastgoh va kitob grafikasi asarlari bilan tanilgan. B. asarlarida bezatilayotgan asar, badiiy asar harakternoʻy ochib berishga institutiladi, obrazlar ruhiyatini chuqur sritadi. Dastgoh grafikasiga mansub triptixlari, avtolitografiya turkumlari flomaster bilan qogʻozga ish-lagan "Oʻzbekiston musiqasi va raqslari" turkumi (1973), portretlar ("Alisher Navoiy", 1968; "Abu Rayhon Beruniy", 1972; "Akmal Ikromov" va boshqalar), rangli gravyura turkumlari ("Insonga tinchlik kerak", 1983; "Sharq ayollari", 1984)bor. Rangtasvirda ham samarali ijod qildi: "Navoiyning hayoti va ijodi (1995), Amir Temur 660 yilligiga moybuyoq asarlari turkumlari ("Amir Temur lashkarboshi", "Amir Temur portreti" va boshqa, 1996) va boshqa Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1979). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Takao Doi** (yaponcha: *土井 隆雄* *Doi Takao*?, 1954-yil 18-sentabrda tug'ilgan) — yapon astronavti, muhandisi va NASA kosmik kemasining ikkita missiyasi faxriysi.

Doi Tokio universitetida aerokosmik muhandislik boʻyicha doktorlik darajasini olgan va harakat tizimlari va mikrogravitatsiya texnologiyasi sohalarida oʻqigan va nashr etgan. U Koinot va Astronavtika Institutida tadqiqot olib bordi va 1985-yilda NASDA tomonidan Yaponiya boshchiligidagi kosmik dastur, shuningdek, NASAning AQShdagi Lyuis tadqiqot markazi va Boulderdagi Kolorado universiteti uchun astronavt nomzodi sifatida tanlandi. Doi 1997-yilda STS-87 bortida missiya mutaxassisi sifatida uchgan va shu vaqt ichida u kosmik sayohatni amalga oshirgan birinchi yapon astronavti boʻlgan.

U fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. U fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1983-yilda Tokio universitetida va 2004-yilda Rays universitetida astronomiya boʻyicha tahsil olgan.

Takao Doi 2008-yilning mart oyida STS-123 ekipaji aʼzosi sifatida Xalqaro kosmik stansiyaga tashrif buyurgan edi. STS-123 yapon laboratoriyasining birinchi moduli Kibō va kanadalik robot Dekstreni kosmik stansiyaga yetkazdi. Ushbu missiya davomida u kosmik parvoz paytida mikrogravitatsiyada foydalanish uchun maxsus ishlab chiqilgan bumerangni koinotga uchirgan birinchi odam boʻldi.

2009-yil sentyabrida Doi kosmonavt sifatida nafaqaga chiqdi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Koinot ishlari boʻyicha boshqarmasining kosmik ilovalar boʻlimi rahbari boʻldi.

2016-yil aprel oyida u Kioto universitetining Koinotni sinergetika boʻyicha tadqiqotlar boʻlimida, soʻngra 2020-yil aprel oyida Insonning omon qolish qobiliyati boʻyicha ilgʻor integratsiyalashgan tadqiqotlar oliy maktabida (GSAIS) professor boʻlib faoliyat olib bordi.

Qiziqarli havaskor astronom sifatida u SN 2002gw va SN 2007aa super-yangi yulduzlarini kashf etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Takao Doi (Ph.D.) JAXA Astronaut (Former) Biography on the NASA website".  NASA. 6-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Boomerangs in Space". Qaraldi: 19-yanvar 2011-yil.
3. ↑  „Veteran Japanese astronaut Takao Doi to take up UN job".  The Mainichi Daily News (6-iyun 2009-yil). 8-iyun 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2009-yil.
4. ↑  „IAUC 7995" (17-oktabr 2002-yil). 21-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2014-yil.
5. ↑  „Supernova 2007aa in NGC 4030". Qaraldi: 27-mart 2014-yil.

Havolalar
---------

* „DOI Takao biography".  JAXA. Qaraldi: 25-iyul 2021-yil.



* Spacefacts biography of Takao Doi