**Rossiya davlat kutubxonasi** ( ruscha: *Российская государственная библиотека*) - Moskvada joylashgan Rossiyaning uchta yirik milliy kutubxonalaridan biri. Bu nafaqat mamlakatdagi, balki Yevropadagi va butun dunyodagi eng katta kutubxonalardan biri hisoblanadi. Uning hajmi 2020-yil hisobiga koʻra, 47,7millionni tashkil etadi.  Bu federal kutubxona  Madaniyat vazirligi, shu jumladan uning fiksal yurisdiktsiyasi tomonidan ham nazorat qilinadi.

Ushbu kutubxonaning loyihasiga 1862-yilda Moskvada Moskva jamoat muzeyi va "Rumyantsev" muzeyining ochilishida asos solingan. Muzey bir qator to'plamlardan, xususan, graf Nikolay Rumyantsevning  kutubxonasi va tarixiy kolleksiyasidan rivojlangan. Kutubxona 1924-yilda Lenin nomi bilan atalgan, xalq orasida "Lenin" kutubxonasi yoki "Leninka" nomi bilan mashhur bo‘lib, hozirgi nomi 1992-yilda qabul qilingan.

Kutubxonada turli me'moriy uslubdagi bir nechta binolar mavjud. 2012-yilda kutubxona 275 dan ortiq kitob  javonlarni, shu jumladan, 17 milliondan ortiq  kitob va seriya jildlari, 13 million jurnal, 370 mingta musiqa va ovoz yozuvlari, 150 000 xarita va boshqalarni oʻzida saqlagan. Bu yerda dunyoning 247 tilidagi buyumlar mavjud bo'lib, xorijiy qismi butun to'plamning qariyb 29 foizini tashkil qiladi. 2017-yilda xoldinglar 360 dan ortiq tillarni qamrab oldi.

Tarixi
------

### Rumyantsev kutubxonasi

 Pashkov uyi, Rossiya davlat kutubxonasining eski binosi. Eng o'ng tomonda yangi tuzilmalar ko'rinadi.
Kutubxona 1862-yil 1-iyulda Moskvadagi birinchi bepul ommaviy kutubxona sifatida va Moskva jamoat muzeyi ,Rumyantsev muzeyi yoki qisqa qilib aytganda, Rumyantsev kutubxonasining bir qismi sifatida tashkil etilgan.

Majmuaning Rumyantsev muzeyi qismida rus xalqiga berilgan va Sankt-Peterburgdan Moskvaga ko'chirilgan graf Nikolay Petrovich Rumyantsevning tarixiy kolleksiyasi joylashgan edi.  Uning sovgʻasi barcha kitoblar va qoʻlyozmalarni, shuningdek, keng numizmatik va etnografik kolleksiyani qamrab oladi. Bularni, shuningdek, Sankt-Peterburgdagi Ermitaj muzeyi kolleksiyasidan tanlab olingan 200 ga yaqin rasm va 20 000 dan ortiq nashrlarni Pashkovlar uyida (1784—1787 yillarda tashkil etilgan saroy) koʻrish mumkin edi. Kreml yaqinida). Rossiya podshosi Aleksandr II muzey ochilishiga A.A.Ivanovning "*Xalq oldidagi Masihning koʻrinishi"* kartinasini sovgʻa qildi.

Grafning xayrixohligidan chuqur taassurot qoldirgan Moskva fuqarolari yangi muzeyga uning asoschisi nomini berishdi hamda muzeyning kirish qismiga "Graf Rumyantsevdan yaxshi ma'rifat uchun" degan yozuv o'yib yozildi.  Keyingi yillarda muzey kollektsiyasi buyumlar va pullarning koʻplab xayriyalari hisobiga koʻpaydi, shuning uchun tez orada muzeyda Gʻarbiy Yevropa rasmlarining yanada muhim kolleksiyasi, keng qadimiy toʻplam va katta kolleksiya joylashdi. Darhaqiqat, kollektsiya shunchalik ko'paydiki, tez orada Pashkov uyining binolari yetarli bo'lmay qoldi, shu sababli 20-asr oxiridan ko'p o'tmay muzey yonida, xususan, rasmlarni joylashtirish uchun ikkinchi bino qurildi.

  

### Lenin kutubxonasi

 Kutubxonaning asosiy binosi, oldida Statue of Dostoevsky [ru]
Oktyabr inqilobidan so'ng tarkib yana keskin o'sdi, bo'sh joy yetishmasligi dolzarb muammoga aylandi. O'tkir moliyaviy muammolar ham yuzaga keldi, chunki muzeyni moliyalashtirish uchun pulning katta qismi bir necha yil oldin qurib bitkazilgan va Rumyantsev muzeyi rolini o'z zimmasiga olgan Pushkin muzeyiga tushdi. Shuning uchun 1925-yilda Rumyantsev muzeyini tarqatib yuborish hamda uning kolleksiyalarini mamlakatdagi boshqa muzey,muassasalarga tarqatish to'g'risida qaror qabul qilindi. To'plamlarning bir qismi, xususan, G'arbiy Yevropa san'ati shuningdek, antiqa buyumlar ham Pushkin muzeyiga topshirildi. Pashkov uyi ( Moxovaya ko'chasi, 3-uyda ) Rossiya davlat kutubxonasining eski binosi deb o'zgartirildi. Moxovaya va Vozdvijenka ko‘chalari burchagidagi eski davlat arxivi binosi buzib tashlandi, o‘rniga esa yangi binolar qurildi. 1925-yilda kutubxona **SSSR VI Lenin nomidagi Davlat kutubxonasi** deb o'zgartirildi. Shu tariqa u "Leninka" laqabini oldi.

 Yangi kutubxona binosining birinchi qismi qurib bitkazilganligini bildiruvchi 1939 yil pochta markasi; 1600 ta chop etilgan
Lenin kutubxonasining yangi binolarini loyihalash 1927-yil, dekabr oyida e'lon qilingan tanlov orqali hal qilinishi kerak edi.  Tanlov ochiq tarkibga ega bo'lib, boshqa me'morlar taklifnoma orqali taklif qilindi.   Birinchi turda bir jamoa g'alaba qozongan bo'lsa, Vladimir Shchuko va Vladimir Gelfreyxdan iborat jamoaning boshqa dizayni tanlandi.   Ushbu maxsus dizayn yanada katta darajada o'zgartirildi.  Birinchi bosqichning qurilishi uchun 1929-yilda ruxsat berilgan va oradan bir yil oʻtib-1930-yilda boshlangan.  Mashhur haykaltaroshlar orasida Matvey Manizer ham bor edi. Birinchi bosqich 1941-yilda yakunlandi Bu jarayonda bino 1927-1928 yillardagi qat'iy modernizmdan kelib chiqib, Sovetlar Saroyining *zamonaviylashtirilgan neoklassitsizm* tashqi ko'rinishiga ega bo'ldi (Shchuko va Gelfreyx tomonidan loyihalashtirilgan).  Shchuko rejasining oxirgi komponenti, 250 oʻrinli oʻqish zali 1945-yilda ochilgan; keyingi qoʻshimchalar 1960-yilgacha davom etdi. Bu davrda kutubxona "ommaviy kutubxona" sifatida belgilandi.   Lenin kutubxonasi markaziy kutubxona, milliy ombor, kutubxonalar bilan bogʻliq boʻlgan sohalar boʻyicha ilmiy-tadqiqot muassasasi va bibliografiyalar yigʻish bilan shugʻullanuvchi markaz edi.  Haykallari esa uni "SSSRda kommunizm rivojlanishiga hissa qo'shadigan" muassasa sifatida ham belgilab qo'ygan.  Uning kunlik ishtirokchilari taxminan 5000 dan 6000 gacha edi.

 Uchinchi o'qish xonasi, eng kattasi. Eng oxirida Lenin haykali. Devor bo'ylab büstlar.
 Kichikroq o'qish xonalaridan biri
Sovet Ittifoqidagi barcha bosma nashrlarning nusxalari 10ga yaqin muassasaga yuborilgan. Lenin kutubxonasi uchta nusxani oldi, kutubxona ulardan kitob almashish yoki boshqa kutubxonalarga tarqatish uchun foydalanishi mumkin edi. Lenin kutubxonasi 1955-yilgacha Xalqaro kitob almashinuvida ishtirok etishga ruxsat berilgan ikki muassasadan biri edi.   Bu davrda kutubxonaga kelgan xalqaro kitoblar soni 40 000 dan oshdi, asosiy qismini esa fanga oid kitoblar tashkil etdi.  1950-yillarning oʻrtalarida kutubxona 60 ta davlat bilan almashuv olib bordi.  Kutubxona, shuningdek, mahalliy va xorijiy kutubxonalardan kitoblarni qarzga olib, oʻzlashtirgan. 

Lenin kutubxonasi boshqa uchta muassasa bilan birgalikda 1707-1957-yillar katalogi bo'yicha hamkorlik qildi.   1961-yilda kutubxonada 22ta oʻquv zali mavjud edi; 1976- yilda 22 o'quv zalida kuniga 8000 kishi tashrif buyurgan.  Ma'lumotnomalar va bibliografiya bo'limi kitobxonlarga kitob topishda yordam bergan.  Kutubxona boshqa kutubxonalarga ham kitob tanlashda yordam berdi. Bu tavsiyalar uch yuzdan ortiq sahifaga yetishi mumkin.  Kutubxona xodimlari 1961-yilda 1750 kutubxonachi, 400 texnik xodimlar, uy xoʻjaligi va yordamchi xodimlardan iborat edi. 

Kutubxona fondi yiliga ikki marta tozalandi va yil davomida kuzatildi. Muammolar ko'rsatilgan kitoblar saqlash bo'limiga yuborildi. Bu bo'lim bir yilda 380 000 sahifaga tashrif buyurdi. Mikrofilmni saqlashga maxsus kinematografiya instituti yordam berdi.  1961-yilgacha faqat Lenin kutubxonasi yetarli miqdordagi mikrofilmlarni qayta ishlash va nusxalash uchun yaxshi jihozlangan edi.  Yevgeniy Pauer kutubxonada "o'n ikkita kamerali mikrofilm laboratoriyasi, ulardan oltitasi Eastman Kodak Microfile boshi, ustuni va ob'ektividan foydalangan holda gibrid dizayndagi mikrofilm laboratoriyasi; nemis dizayni asosidagi nusxa ko'chirish taxtasi va chiroqlar hamda kitob beshigi" borligini aytdi. 

1968-yilda bino o'z quvvatiga erishdi va kutubxona Ximki shahrida gazetalar, ilmiy ishlar va asosiy omborlardan talab past bo'lgan kitoblarni saqlash uchun mo'ljallangan yangi depozitariy qurilishini boshladi. Ximki kutubxonasining birinchi bosqichi 1975-yilda qurib bitkazildi. 1922-yildan 1991-yilgacha SSSRda nashr etilgan har bir kitobning kamida bitta nusxasi kutubxonaga topshirildi, bu amaliyot bugungi kunda ham xuddi shunday usulda davom etmoqda, kutubxona qonun bilan qonuniy depozit kutubxonasi sifatida belgilangan. 

  

### Rossiya davlat kutubxonasi

1992-yilda Prezident Boris Yeltsin tomonidan kutubxona Rossiya Davlat kutubxonasi deb o'zgartirildi. Milliy kutubxona sifatida uning qonuniy vakolati 1994-yilda qabul qilingan "Kutubxona ishi toʻgʻrisida"gi federal qonunga muvofiq etib belgilandi. Kutubxonaning milliy roli shundan iboratki, u davlat hujjatlari, chet el hujjatlari uchun depozitariy, qurolli kuchlar kutubxonasi va kutubxonalararo tizimning markazidir. Rossiya Davlat kutubxonasi rasmiy ravishda milliy kutubxonaga aylanishidan oldin ham, Rossiya Milliy kutubxonasining oldingi versiyasi bo'lgan Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasining M.Y.Saltikov-Shchedrin nomidagi davlat ommaviy kutubxonasi bilan ma'lum darajada hamkorlik qilgan. 1795-yildan milliy kutubxona Rossiya Davlat kutubxonasi ham milliy kutubxonaga aylangandan so'ng, ikki milliy kutubxona 1996-yilda qonuniy omonatlarni saqlash va takroriy nusxalarni bartaraf etish kabi funktsiyalar bo'yicha hamkorlik asoslarini yaratdi.

"Leninka" o'quv zallari mavzu va format bo'yicha tashkil etilgan. Kitobxonlar tegishli ma'lumotga ega bo'lishlari kerak edi. Elita ham, olimlar ham ulardan foydalangan. "Madaniyat" milliy loyihasi doirasida Rossiya davlat kutubxonasi butun mamlakat bo'ylab kutubxonalarni rivojlantirishga protsessual yordam ko'rsatadi. Kutubxona o‘z fondidagi "kubok" buyumlarini aniqlash va hujjatlashtirishni ham o‘z zimmasiga oldi. Pashkov uyini ta'mirlash 2007-yilda yakunlandi. So'nggi paytlarda asosiy ko'rgazma maydonlaridan biri bu- Ivanovo zali. Doimiy eksponat kitob muzeyi shaklida mavjud. Kutubxona koʻplab tadbirlar ham o'tkazadi; Masalan, 2019-yil may oyida Noize MC eng katta o'quv zalida ma'ruza o'qidi va undan keyin kutubxonaning kiraverishidagi Marmar zinapoya oldida boshqa rep san'atkorlari chiqish qilishdi.

Xoldinglar
----------

Kutubxona graf Nikolay Petrovich Rumyantsevning shaxsiy kutubxonasi va tarixiy kolleksiyasidan kelib chiqqan.  1826- yilda vafot etganida, u taxminan 28 000–29 000 kitobdan iborat edi. 1899-yilga kelib, Moskva jamoat hamda Rumyantsev muzeyi kutubxonasi yarim million jildga o'sdi, shuningdek, keyingi yigirma yil ichida birinchi o'rinni egalladi.  To'plam sotib olish, ekspropriatsiya orqali sezilarli darajada kengaytirildi. 1951-yilda Lenin kutubxonasi dunyodagi eng katta kitoblar to'plamiga ega edi, u kamida 1973-yilgacha eng ulkan bo'lib qoladi. 1959-yilda Lenin kutubxonasining to'plamlari 20milliondan oshdi . 1961-yilda nodir nashrlar soni 250 mingni tashkil etdi. 11—15-asrlarga oid qoʻlyozmalar soni 30 000 tani tashkil etgan. Tarixiy ashyolar soni 600 000 dan iborat edi.  Lenin kutubxonasida kitob boshqa mezonlar bilan birga besh yoki undan ortiq sahifali nashr sifatida belgilangan.  1994-yilda xoldinglar soni 40milliondan oshdi 

 19 qavatli depozitariyni fonda ko'rish mumkin, dan Moxovaya ko'chasi
 Depozitariy Starovagankovskiy ko'chasidan, Shchusev arxitektura muzeyi yaqinida ko'rinib turibdi
2000-yilda fondlar tirik va o'lik tillardagi kitoblardan iborat 42 million buyumni tashkil etdi. O'sha yili kutubxonaga 357 000 ming nusxadan ortiq hujjatlar, shu jumladan xorijiy adabiyotlar kelib tushdi. Xoldinglar VI asrga oid qoʻlyozmalar toʻplami, oilaviy va mulk arxivlari, shu jumladan sanoat va yerga egalik qiluvchi sulolalar arxivlari, turli spektrdagi taniqli shaxslarning shaxsiy hujjatlari va avtograflar toʻplamini oʻz ichiga oladi.  To'plamga Gutenberg Injil, Ivan Fedorovning "Havoriylar "(1564) va Nikolay Kopernik, Charlz Darvin va Isaak Nyuton asarlarining birinchi nashrlari kiradi.  Birlashgan Millatlar Tashkilotining hujjatlari soni 250 000 dan ortiq. Xoldinglar xaritalar, harbiy adabiyotlar, musiqa va tovush to'plamlari, sharq adabiyoti, gazetalar va dissertatsiyalarni o'z ichiga oladi. 2017-yilda xoldinglar 360 tilda 47 milliondan oshib ketdi.

Elektron kutubxona boʻlimi 1990-yillarning oʻrtalarida tashkil etilgan. Uning birinchi to'plamiga rus tilidagi 900 000 tezis kiritilgan. Birlashgan Millatlar Tashkilotining "Jahon xotirasi" dasturi Arxangelsk Xushxabari (1092 yil) va eski rus gazetalari, xaritalari, plakatlari kabi raqamlashtirilgan narsalar bilan ishtirok etdi. Elektron kutubxonaning dastlabki kolleksiyasini raqamlashtirish AQSh Kongress kutubxonasi, Yevropa Ittifoqi bilan amalga oshirilgan loyihalar orqali ham kengaytirildi. Musiqa bilan bog'liq holda, eski bosma musiqani raqamlashtirish uni saqlab qolish hamda oson tarqatish , shuningdek qiziquvchilarga, jumladan, tadqiqotchilarga kirish imkonini beradi; raqamlashtirish, shuningdek, badiiy tabiatni, muqovalardagi san'atni,egalarining belgilarini va boshqalarni qo'lga kiritishga harakat qiladi. Raqamli dissertatsiyalar kutubxonasi 2003- yilda tashkil etilgan. Yillik qo'shimchalar bilan uning hajmi o'sib borar ekan, Raqamli dissertatsiya kutubxonasining virtual o'qish zallari soni, shu jumladan, boshqa mamlakatlarda ham ko'paydi.

Tadqiqotlar va nashrlar
-----------------------

Kutubxona kutubxonashunoslik va unga aloqador sohalarda tadqiqot olib boradigan muassasadir. Lenin nomidagi kutubxona, shu jumladan kutubxonaga rahbarlik qilish va tadqiqot byurosi ko'plab nashrlarga ega edi – to'plamlar, qo'llanmalar va kataloglar, kitoblar targ'ibotlari, bibliografik ro'yxatlar, ijtimoiy-siyosiy mavzulardagi ishlar, texnik nashrlar va san'atga oid nashrlar *va shu kabilar.*  Bibliotekovedenie (Russian Journal of Library Science) [ru] 1952-yilda tashkil etilgan va hozirgi nomini 1993-yilda olgan. Observatory of Culture [ru] jurnali 2004-yilda tashkil etilgan "Vostochnaya kollektsiya" jurnali 1999-2015-yillarda nashr etilgan, shu davrda 61 ta soni 1200 dan ortiq maqolalar bilan chop etilgan. Pashkov Dom nashriyoti 1998-yilda tashkil etilgan va kutubxonaning nashriyotchisi sifatida faoliyat yuritadi.

Kutubxona haqidagi kitoblar orasida S.V.Jitomirskayaning *"Prosto jizn"* va V.V.Fedorovning "*Rossiiskaia gosudarstvennaia biblioteka" asarlari ham mavjud*

Manbalar
--------

1. ↑  The nine libraries with federal status have included the All-Russia State Library for Foreign Literature, the Russian Children's Library, the Young Adults' Library, the Russian State Library for the Blind among others
2. ↑  Also spelt *Rumiantsev*

1. ↑  "Director's Office". *Russian State Library*. Archived from the original on 8 March 2022. Retrieved 19 August 2022.
2. ↑  „Libraries in Russian Federation". *IFLA Library Map of the World*.  International Federation of Library Associations and Institutions. Qaraldi: 18-avgust 2022-yil.
3. ↑  *Preservation Challenges in a Changing Political Climate: A Report from Russia*. The Commission of Preservation and Access, September 1996 — 3 bet.
4. ↑  Sukhotina, Milena L. (2017). "Contribution of the Federal Libraries of the Ministry of Culture of the Russian Federation to the Continuing Professional Education of Library Staff" (Russian). *Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]* **66** (4): 465–472. doi:10.25281/0869-608X-2017-66-4-465-472. ISSN 0869-608X. .
5. ↑  Kislovskaye, Galina (1999). "Ten Years of Change in Russia and its Effect on Libraries". *LIBER Quarterly: The Journal of the Association of European Research Libraries* **9** (3): 268. doi:10.18352/lq.7543. ISSN 2213-056X. .
6. ↑  Grimsted 2015, s. 669. sfn error: no target: CITEREFGrimsted2015 (help)
7. ↑  „Information". *RSL Official website*.  Russian State Library. 16-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-avgust 2022-yil.
8. 1 2 3  Segbert, Monika; Vislyi, Alexander (2000). "Creating an Information System for the Russian State Library. A Pilot Project Challenging IT". 66th IFLA Council and General Conference, Jerusalem, Israel, 13-18 August. International Federation of Library Associations and Institutions. Archived from the original on 1 September 2022. .
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Horecky 1959. sfn error: no target: CITEREFHorecky1959 (help)
10. ↑  „Russian State Library". *RSL Official website* (2010). 27-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2010-yil.
11. 1 2  „НАСТОЯЩЕЕ / Интересные факты в цифрах / Краткая статистическая справка (по состоянию на 01.01.2012)" (ru). *leninka.ru* (1-yanvar 2012-yil). — „Состав действующих фондов (по видам изданий): книги и брошюры — 17,8 млн экз.". 28-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.
12. 1 2 3 4 5 6  *Годовой отчёт 2019*. Moscow: Russian State Library, 2020.
13. 1 2 3  „Collections". *RSL official site*. Qaraldi: 2-sentabr 2022-yil.
14. 1 2  „Russian State Library". *www.gpntb.ru*.  Russian National Public Library for Science and Technology. 13-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-avgust 2022-yil.
15. ↑  Stuart 1994. sfn error: no target: CITEREFStuart1994 (help)
16. ↑  *Kislykh.* „The history of collecting prints of German School". *germanprints.ru*.  The Pushkin State Museum of Fine Arts. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
17. ↑  Semenova, Natalya „4",*. The Collector: The Story of Sergei Shchukin and His Lost Masterpieces* (en). Yale University Press, 2018. ISBN 978-0-300-24107-5.
18. ↑  „Ленинке — 160! «На благое просвещение»" (ru). *www.rsl.ru*.  Official site of the Russian State Library. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
19. ↑  Briskman 2019. sfn error: no target: CITEREFBriskman2019 (help)
20. ↑  „Russian State Library". *RSL Official website* (2014). 28-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-aprel 2014-yil.
21. ↑  Eberhart, George M. (1982). "Biblio-Philately: Libraries and Librarians on World Postage Stamps". *American Libraries* **13** (6): 382–386. ISSN 0002-9769.. "the stamp recognized the first completed part of a new library building"
22. ↑  „Architecture. USSR (Soviet Union) and Russia Postage - Stamps. 1918 - 2000. Sets, souvenir sheets, single stamps". *Stamp Russia*.
23. 1 2 3  Udovički-Selb 2009. sfn error: no target: CITEREFUdovički-Selb2009 (help)
24. 1 2 3 4 5  Cheredina & Rybakova 2021. sfn error: no target: CITEREFCheredinaRybakova2021 (help)
25. ↑  „History of the Russian State Library (in Russian). 1917–1941, p. 4". *RSL Official website*. 9-fevral 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2008-yil.
26. ↑  Berton, Kathleen*. Moscow: An Architectural History*. St. Martin's Press, 1977 — 228 bet. ISBN 0-312-54888-5.
27. ↑  *Раппапорт.* „Библиотека Ленина" (ru). *Архи Ру* (1-yanvar 2006-yil).
28. ↑  Ikonnikov, A. V.*. Architecture of Moscow, 20th Century. [Arkhitektura Moskvy. XX vek]* (ru). Moskovsky Rabochy, 1984 — 98–99 bet.
29. 1 2  „History of the Russian State Library (in Russian). 1945–1992, p. 1". *RSL Official website*. 24-fevral 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2008-yil.
30. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Ruggles & Swank 1962. sfn error: no target: CITEREFRugglesSwank1962 (help)
31. ↑  Delougaz, Nathalie P.; Martin, Susan K.; Wedgeworth, Robert (1977). "Libraries and Information Services in U.S.S.R.". *Special Libraries* **68** (7/8): 254. ISSN 0038-6723. .
32. ↑  Sakharov, N. A. (2018-12-07). "Legal Deposit System in Russia: Stages of Development and Contemporary State". *Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]* **67** (5): 487–499. doi:10.25281/0869-608X-2018-67-5-487-499. ISSN 2587-7372. .
33. ↑  Stuart, Mary (April 1994). "Creating a National Library for the Workers' State: The Public Library in Petrograd and the Rumiantsev Library under Bolshevik Rule". *The Slavonic and East European Review* **72** (2): 233–258.
34. ↑  „РОССИЙСКАЯ ФЕДЕРАЦИЯ ФЕДЕРАЛЬНЫЙ ЗАКОН О БИБЛИОТЕЧНОМ ДЕЛЕ". 31-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-avgust 2022-yil.
35. ↑  Sakharov, N. A. (2014-12-28). "The Federal Law «On Librarianship»: the Results of 20 Year-Long Work". *Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]* (6): 20–28. doi:10.25281/0869-608X-2014-0-6-20-28. ISSN 2587-7372. .
36. ↑  „The Russian State Library". *Digital Dissertations Library, RSL*. Qaraldi: 2-sentabr 2022-yil.
37. 1 2 3  Kasinec, Edward (2001). "A Soviet Research Library Remembered". *Libraries & Culture* **36** (1): 16–26. ISSN 0894-8631. .
38. 1 2  Zaitsev, Vladimir „Problems of Russian Libraries in an Age of Social Change",*. Books, Bricks and Bytes: Libraries in the Twenty-first Century* Graubard:. Transaction Publishers, 1998 — 296 bet. ISBN 1-56000-986-1.
39. ↑  „Culture (project Culture)". *Next Generation Library*.  Department of Model Libraries, Russian State Library. Ministry of Culture, Russian Federation.. Qaraldi: 4-sentabr 2022-yil.
40. ↑  „The Russian State Library: Model Libraries".  The Conference of European National Librarians (CENL) (24-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 4-sentabr 2022-yil.
41. ↑  Grirnsted, Patricia Kennedy (2002). "Twice Plundered, but Still Not Home from the War: The Fate of Three Slavic Libraries Confiscated by the Nazis from Paris". *Solanus* **16**: 66. ISSN 0038-0903.
42. ↑  "Russian Federation, Country Report". 22nd Conference of European National Librarians (CENL), Zagreb, Croatia. 24-27 September 2008. .
43. ↑  *Kishkovsky, Sophia*. „A Treasure Is Restored, With Culture Its Bounty" (en-US). *The New York Times* (8-may 2008-yil).
44. ↑  „Russian State Library". *Peoples' Friendship University of Russia*. Qaraldi: 5-sentabr 2022-yil.
45. ↑  Zolotova, M. B. (2014). "Museum of Book at the Russian State Library: Development of Idea and Contemporary Cultural-Informational Challenges". *Bibliotekovedenie* (5): 8–12. doi:10.25281/0869-608X-2014-0-5-8-12. ISSN 2587-7372. .
46. 1 2  Grimsted 2015. sfn error: no target: CITEREFGrimsted2015 (help)
47. ↑  FitzLyon, Kyril*. The Companion Guide to St Petersburg* (en). Companion Guides, 2003. ISBN 978-1-900639-40-8.
48. ↑  Solovjeva, Tatiana*. To The Piers of the English Embankment*, Along «The Main Street» of St. Petersburg. Vol 6. (Russian, English). ICAR (ИКАР) Publishers, 1998 — 137 bet. ISBN 5-85902-102-X.
49. 1 2  Harris, Michael H.*. History of Libraries of the Western World*. Scarecrow Press, 1999 — 210 bet. ISBN 978-0-8108-7715-3.
50. ↑  Kazakevich, Vladimir D. (September 1951). "World's Biggest Library". *New World Review* **19** (7): 50–52. .
51. ↑  Showers, Victor*. The World in Figures*. John Wiley & Sons, 1973 — 184, 186 bet. ISBN 0-471-78859-7.
52. ↑  „Russian State Library in 2000. Annual Report. To the Conference of European National Librarians.". *CENL*.
53. ↑  Hetzer, Armin (1996). Translated from German and Russian by Gregory Walker. "'The Return from the States of the Former Soviet Union of Cultural Property Removed in the 1940s' as a Bibliographical Undertaking". *Solanus* **10**. ISSN 0038-0903.. "The 'trophy' books fulfilled a threefold function. A part of them consisted of trophies in the stricter sense, for example the Gutenberg Bible now held in the Russian State Library (formerly the Lenin Library). Such books are not put to use for practical purposes: they are simply objects of beauty. Another part was ... [p. 17]"
54. ↑  *Fedorov.* „The changing role of the Dag Hammarskjöld Library: Bridging the Information Gap between the developed and developing countries". *UN* (2002). Qaraldi: 2-sentabr 2022-yil.
55. 1 2 3  Davydova, Nadezhda R. (2019-05-27). "Electronic Library of the RSL: Development Stages and Features of Formation of Digital Collections". *Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]* **68** (2): 144–154. doi:10.25281/0869-608X-2019-68-2-144-154. ISSN 2587-7372. .
56. ↑  „Digital library". *elibrary.rsl.ru*.  Russian State Library. Qaraldi: 4-sentabr 2022-yil.
57. ↑  *Memory of the World*. Collins. UNESCO, 2012. ISBN 9789231042379.
58. ↑  „About this collection, Meeting of Frontiers". Qaraldi: 4-sentabr 2022-yil.
59. ↑  Hattery, Maxine, ed (2000). "Abazas to Yukagirs: Russia in a database, library and digital collection". *Information Retrieval and Library Automation* **35** (9): 1–3. .
60. ↑  Semenyuk, Alla (2007). "The digital collection of Russian music of the first half of the nineteenth century (from the Russian State Library stocks)". *Fontes Artis Musicae* **54** (4): 528–530. ISSN 0015-6191. .
61. ↑  Avdeeva, Nina (June 2010). "Innovative services for libraries through the Virtual Reading Rooms of the Digital Dissertation Library, Russian State Library". *IFLA Journal* **36** (2): 138–145. doi:10.1177/0340035210369738. ISSN 0340-0352. .
62. ↑  „Russian State Library's Reading Rooms Open in Hungary". *Russikiy Mir* (8-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 7-sentabr 2022-yil.
63. ↑  „Virtual reading rooms". *Digital Dissertation Library*.  Russian State Library. Qaraldi: 7-sentabr 2022-yil.
64. ↑  Samarin, A.; Tikunova, I. (2019). "Scientific work of the Russian State Library: Its subjects and presentation of results". *Scientific and Technical Libraries* (8): 5–19. doi:10.33186/1027-3689-2019-8-5-19. ISSN 1027-3689. .
65. ↑  „История журнала". *bibliotekovedenie.rsl.ru*.  Department of Periodicals, Russian State Library. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
66. ↑  Shibaeva, Ekaterina A. (2018). "The Russian State Library International Cooperation and Communication Program for Library Professionals". IFLA WLIC 2018 – Kuala Lumpur, Malaysia – Transform Libraries, Transform Societies. .
67. ↑  Volodin, Boris (2001). "Foreign Libraries in the Mirror of Soviet Library Science during the Cold War". *Libraries & Culture* **36** (1): 204–210. ISSN 0894-8631.. "The leading Russian professional journal, Bibliotekovedenie (Library Science), generally addresses domestic issues, with essays on foreign library theory and practices only published by way of a special exception."
68. ↑  „Journals and magazines". *www.rsl.ru*.  Russian State Library. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
69. ↑  „ПЯТНАДЦАТЬ ЛЕТ СРЕДИ БИБЛИОТЕКАРЕЙ И ВОСТОКОВЕДОВ". *orient.rsl.ru*.  Russian State Library. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
70. ↑  „Журнал «Восточная коллекция» прекращает существование". *koryo-saram.site* (1-iyul 2015-yil). Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
71. ↑  „Russian State Library 2022". *Library Publishing Coalition*. 13-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
72. ↑  Kasinec, Edward; Kogan, Elena (2009). "Rossiiskaia gosudarstvennaia biblioteka [The Russian State Library: V. V. Fedorov, ed. Moscow: Red.‐izd. tsentr "Klassika," 2006. 573 pp. ISBN: 9785945250420."] (en). *Slavic & East European Information Resources* **10** (1): 102–106. doi:10.1080/15228880902774370. ISSN 1522-8886. .