**Ashxobod xalqaro aeroporti** (turkmancha: *Aşgabat halkara howa menzili*) (IATA: **ASB**,ICAO: **UTAA**), sobiq **Saparmurod Turkmanboshi xalqaro aeroporti**, Turkmanistondagi beshta xalqaro aeroportdan biri. Ashxobod shahri yaqinida joylashgan. Havo harakatini boshqarish minorasi va 3,700-metr-long (12,000 ft) aniqlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagi (12L-30R) boʻlgan eski aeroport 1994-yilda ochilgan va mamlakatning birinchi prezidenti Saparmurod Niyozov nomi bilan atalgan. Yangi aeroport terminali 2016-yil sentyabrida toʻliq qayta loyihalashtirildi va qayta qurilganidan soʻng hamda janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi koʻchirilib, shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagiga parallel ravishda uzaytirilgandan soʻng ochildi.

Tarixi
------

1994-yildan 2013-yilgacha xizmat qilgan eski terminal
### Sovet davri

Turkmaniston fuqaro aviatsiyasi 1927-yilda, Chorjoʻy va Toshhovuz oʻrtasida havo aloqalari bilan boshlangan, Toʻrtkoʻl va Yangi Urganch (ikkalasi Oʻzbekiston SSRda) aholi punktlari orqali uchib oʻtgan. Ushbu yoʻnalish uchun Germaniyada toʻrt yoʻlovchiga moʻljallangan Yunkers F-13 samolyoti, shuningdek, Sovet toʻrt yoʻlovchili Kalinin K-4 samolyoti sotib olindi. Ushbu avia yoʻnalishda sakkizta samolyot xizmat koʻrsatgan. Keyinchalik, 1932-yilda yoʻlovchilarni tashish uchun yangi Sovet samolyotlari sotib olindi. Kalinin K-5 samolyoti oltita, Tupolev ANT-9 samolyotida esa oʻn ikkita oʻrindiq bor edi. Turkmaniston SSR havo flotining toʻldirilishi bilan 1932-yilda Chorjoʻy aeroportidan oraliq aerodromlarsiz Chorjoʻy — Toshhovuz yoʻnalishiga bevosita xizmat koʻrsatadigan havo boʻlinmasi tashkil etildi. Sovet davrida aeroport faqat SSSR hududida parvozlarga xizmat koʻrsatish uchun ishlatilgan. Ayni paytda aeroport mahalliy aviakompaniya parkiga qarashli samolyotlardan tashqari dunyoning bir qancha xorijiy aviakompaniyalarining samolyotlariga ham yoʻlovchi, ham yuk tashish reyslarini amalga oshiradi[*manba kerak*].

### Mustaqillik davri

Birinchi zamonaviy aeroport terminali 1994-yilda ochilgan boʻlib, soatiga 1600 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. Sovet davrida aeroport faqat ichki reyslar uchun foydalanilgan[*manba kerak*].

Saparmurod Niyozovning Turkmanistonni „yangi Quvayt"ga aylantirishga intilishi doirasida u oʻziga xos aeroport qurishga harakat qildi. Bu gʻayrat tufayli boshqaruv minorasi uchish-qoʻnish yoʻlagining notoʻgʻri tomonida qurilgan. Endi „yaxshi yangi terminal" uchuvchilarga yoʻl-yoʻriq koʻrsatayotgan havo harakatini nazorat qiluvchilarning koʻrinishini toʻsib qoʻydi. Quruvchilar uni bu haqda ogohlantirgan, ammo Turkmanboshi: „Bunday koʻrinish yaxshiroq", deb javob qaytargan.

Bino 2013-yilda buzib tashlandi.

### Yangi bino (2016)

Turkmaniston hukumati 2012-yilda „O‘g‘uzxon" nomini oladigan Ashxobod aeroportini rekonstruksiya qilish bo‘yicha xalqaro tender o‘tkazishga ruxsat berdi. Turkmanistonda 1990-yillarning oxiridan beri faoliyat yuritayotgan turk qurilish kompaniyasi Polimeks tenderda g‘olib deb topildi. Yangi aeroport 2016-yil 17-sentyabr kuni oʻsha vaqtdagi Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov tomonidan ochildi. Loyiha qiymati 2,3 milliard dollar (1,7 milliard yevro) bo‘lib, terminali lochin shaklidagi juda noodatiy dizaynga ega. Yangi aeroport yiliga 14 million, soatiga 1600 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. Aeroport 350 000 m 2 maydonni egallaydi va yoʻlovchi terminali, VIP terminali yiliga 200 000 tonna yuk tashish quvvatiga ega yuk terminali, yangi havo harakatini boshqarish minorasi (ATCT), uchta tor korpusli samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish angari, yangi yoqilgʻi quyish tizimi, stansiyalar, ovqatlanish, yongʻin oʻchirish brigadasi, parvoz simulyatsiyasi, taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish binolari, 3000 avtomobil uchun toʻxtash joyi, fuqaro aviatsiyasi maktabi, shuningdek, tibbiyot markazini oʻz ichiga oladi. Aeroportda, shuningdek , Airbus A380 va Boeing 747-8 kabi keng fyuzelyajli, ikki qavatli reaktiv laynerlarga xizmat koʻrsatish uchun 3800 metr uzunlikdagi ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud.

Imkoniyatlari
-------------

Ikkita sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, ular ikkinchi toifali ILS va platforma bilan jihozlangan boʻlib, ular barcha turdagi samolyotlarni qabul qilish imkonini beradi. Aeroportning barcha xizmatlari kecha-yu kunduz ishlaydi. Aeroportda yoʻlovchilarni kutish xonalari, immigratsiya, bojxona, chegara nazorati, 24 soatlik maʼlumotnoma xizmati, VIP va CIP xonalar, biznes klub, (Turkmaniston havo yoʻllari) chiptalari kassasi, doʻkonlar, barlar, tez ovqatlanish shoxobchalari, valyuta ayirboshlash shoxobchalari, yangi yuk tashish konveyer tizimi, xalqaro telefon, ona va bola xonasi va ofislari (Star Alliance aviatashuvchilar va Turk havo yoʻllari) mavjud[*manba kerak*].

2014-yil 26-mart kuni Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov ishtirokidagi marosimda kichik yoʻlovchi terminali ochildi. Terminal 2013 koʻchasida (Kosmonavtlar bulvari) eski Turkmaniston SSR aeroportida (avtovokzal orqasida) joylashgan. Asosiy yoʻlovchi terminali qurilishi davrida vaqtinchalik terminal Ashxoboddan joʻnab ketayotgan va unga yetib kelgan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatgan. Asosiy terminal ishga tushirilgandan soʻng, bu terminal ichki yoʻnalishlar va charter reyslari uchun foydalanilmoqda.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
--------------------------------

### Yoʻlovchi tashish

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| China Southern Airlines | Urumchi, Sian (ikkalasi ham Xitoy bayrogʻi Xitoy ) |
| flydubai | Dubay-Xalqaro |
| S7 aviakompaniyasi | Moskva-Domodedovo |
| Turkish Airlines | Istanbul |
| Turkmaniston havo yoʻllari | Dehli (Hindiston bayrogʻi Hindiston ), Dubay-Xalqaro, Frankfurt (Olmoniya bayrogʻi Germaniya), Istanbul, Karki (Turkmaniston bayrogʻi Turkmaniston ), London-Stansted (Buyuk Britaniya bayrogʻi Birlashgan Qirollik), Mari (Turkmaniston bayrogʻi Turkmaniston ), Moskva-Domodedovo, Pekin—Kapital (Xitoy bayrogʻi Xitoy ),, Qozon, Toshoʻgʻuz, Turkmanboshi, Turkmanobod (hammasi Turkmaniston bayrogʻi Turkmaniston ) **Mavsumiy:** Dushanbe |

### Yuk tashish

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Cargolux, Lyuksemburg bayrogʻi Lyuksemburg | Budapesht (Vengriya bayrogʻi Vengriya ), Luksemburg (Lyuksemburg bayrogʻi Lyuksemburg ), Taypey-Taoyuan (Tayvan bayrogʻi Tayvan) |
| Turkmenistan Airlines Cargo | Dubay-Al Maktum (BAA bayrogʻi Birlashgan Arab Amirliklari ), Frankfurt (Olmoniya bayrogʻi Germaniya), Istanbul, Mari (Turkmaniston bayrogʻi Turkmaniston ), Milan (Italiya bayrogʻi Italiya), Moskva-Sheremetyevo, Seul-Inchxon, Toshoʻgʻuz, Turkmanboshi (ikkalasi ham Turkmaniston bayrogʻi Turkmaniston ), Urumchi (Xitoy bayrogʻi Xitoy ), Xanoy (Vyetnam bayrogʻi Vyetnam) |

Yer usti transporti
-------------------

Aeroport M37 avtomagistrali yaqinida joylashgan va magistralga toʻrt polosali yoʻl bilan. Aeroportda terminal toʻxtash joyi, qisqa muddatli va uzoq muddatli toʻxtash joylari mavjud.

### Avtobus yoʻnalishlari

Aeroportdan Ashxobod shahriga 1, 18, 22, 58-sonli avtobuslarda muntazam qatnov yoʻlga qoʻyilgan. Mahalliy xizmatlarning toʻliq roʻyxati bilan Ashxobod yoʻlovchi avtotransport korxonasi veb-saytida tanishish mumkin.

| Ashxobod aeroportida transport vositalari |
| --- |
| Transport vositalari | Operator | Yoʻnalish | Manzillar | Eslatmalar |
| Bus Avtobus | Ashxobod yoʻlovchi avtotransport korxonasi | 1, 18, 22, 58 | * (turkmancha: *Awtokombinat*) (1)
* (turkmancha: *Parahat*) (18 va 22)
* (turkmancha: *Köpetdag şaýoly*) (58)
 |  |
|

### Taksi

Ashxobod aeroportida xizmat koʻrsatadigan Awtomobil Ulag Hyzmaty kompaniyasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Общая информация".
2. ↑  „Turkmenistan". *aviadocs.net*. 31-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  Ghost Wars, Steve Coll; pg. 303 along with the corresponding footnote on pg. 627.
4. ↑  „The President of Turkmenistan took part in the opening of new Ashgabat International Airport".  Turkmenistan. The Golden Age (17-sentyabr 2016-yil). 18-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2016-yil.
5. ↑  „Türk firması Türkmenistan'da 2.25 milyar dolarlık ihale kazandı – Hürriyet EKONOMİ".  Hurriyet.com.tr. Qaraldi: 22-aprel 2014-yil.
6. ↑  „Golden Age".  Turkmenistan. 24-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2014-yil.
7. ↑  „Туркменистан: золотой век".  Turkmenistan.gov.tm. 12-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2014-yil.
8. ↑  „China Southern Airlines restores regular flights between Turkmenistan's Ashgabat and Chinese Urumqi".  AzerNews (4-mart 2023-yil). Qaraldi: 6-mart 2023-yil.
9. ↑  „China launches direct flights from Xi'an to Ashgabat and Dushanbe" (ru). *Xinhua News* (13-may 2023-yil). Qaraldi: 15-may 2023-yil.
10. ↑  „Стало известно расписание рейсов FlyDubai из ОАЭ в Туркменистан и обратно | Туризм".
11. ↑  „S7 Airlines flight schedule". *S7 aviakompaniyasi*. Qaraldi: 20-iyun 2023-yil.
12. ↑  „Flight direction and schedule". *Turkmaniston havo yoʻllari*. Qaraldi: 5-may 2023-yil.
13. ↑  „TURKMENISTAN AIRLINES RESUMES DELHI SERVICE IN NS23". *Aeroroutes*. Qaraldi: 3-aprel 2023-yil.
14. ↑  „Авиакомпания «Туркменистан» станет реже летать из Ашхабада во Франкфурт-на-Майне | Туризм".
15. 1 2  „Стали известны цены на рейсы «Туркменских авиалиний» в Пекин и Лондон из Ашхабада | Туризм".
16. ↑  „Turkmenistan Airlines Flight T53216 (TUA3216)–Dushanbe (DYU) to Ashgabat (ASB)". *Flightradar24*. Qaraldi: 11-may 2023-yil.
17. ↑  „Cargolux Schedule Worldwide May 2023". *Cargolux*. Qaraldi: 11-may 2023-yil.
18. ↑   (17-mart 2023-yil). „A CARGO SHIP OF "AIRBUS" COMPANY HAS ARRIVED IN TURKMENISTAN" (turkmen). Press-reliz.
19. ↑   (27-aprel 2023-yil). „WELCOME CEREMONY OF THE SECOND CARGO AIRCRAFT AIRBUS 330-200 OF THE AGENCY "TURKMENHOVAELLARY" IN ASHGABAT INTERNATIONAL AIRPORT" (ru). Press-reliz.
20. ↑  „Route | Automobile ministry of Turkmenistan".
21. ↑  „Taksi hyzmatlaryny onlaýn usulynda sargyt etmek".

Havolalar
---------

* Accident history for ASB at Aviation Safety Network
* Aeroport haqida UTAA Great Circle Mapper'da.
* Current weather for UTAA at NOAA/NWS