**Robert James Fitzsimmons** (talaffuzi: "Robert Jeyms Fitssimmons", 1863-yil 26-may — 1917-yil 22-oktabr) — britaniyalik professional bokschi, sportning uch divizioni boʻyicha birinchi jahon chempioni boʻlgan. U, shuningdek, janob Jim Corbettni (Jon L. Sallivanni magʻlub etgan odam) magʻlub etgani uchun shon-shuhratga erishdi va u unvonni qoʻlga kiritganida atigi 165 funt ogʻirlikdagi eng yengil vaznda chempion sifatida *Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan*. **Ruby Robert** va **The Freckled Wonder laqabli** u chandiqlari yoʻqligidan gʻururlanib tanasi va oyoqlari oʻrtasidagi nomutanosiblikni yashirish uchun ringga ogʻir ichki kiyim kiyib chiqdi.

Boks tarixidagi eng qiyin zarba beruvchilardan biri hisoblangan Fitzsimmons *The Ring* jurnalining barcha davrlarning 100 ta eng zoʻr zarbalari roʻyxatida 8-oʻrinni egallagan.

Yoshligi
--------

 Bob Fitzsimmonsning tugʻilgan joyi Xelston, Kornuoll
Robert James Fitzsimmons 1863-yil 26-mayda Angliyaning Kornuoll shtatidagi Xelston shahrida tug‘ilgan, James va Jane (qizlik familyasi: *Strongman*) oilasida yetti o‘g‘il va besh qizning eng kichigi bo‘lgan. Uning tugʻilishidan koʻp oʻtmay, otasi politsiyachi boʻlib ish topish uchun Kornuollga koʻchib oʻtishgan. Fitzsimmons ilk taʼlimni Xelstondagi Milliy maktabda olgan. 1873-yilda oila yana koʻchib oʻtdi, James, Jane va ularning eng kichik farzandi *Adamantda* Yangi Zelandiyaning Littelton shahriga 93 kunlik sayohat uchun suzib ketishdi.

Ular Timaru shahrida joylashgan 147-kmida joylashgan janubi-gʻarbiy qismida asosan Kornish immigrantlari yashaydigan bir kichik shaharda temirchilik ustaxonasini tashkil qildi. Fitzsimmons Timaru asosiy maktabida oʻqishni tugatgandan soʻng bir qator ishlarni oldi. U *Izabella Ridli* ekipajiga qoʻshilishni va dengizchi boʻlib xizmat qilishni xohladi, bu uning boksdagi karerasini kuchaytiradi deb umid qildi, ammo kema hali ham Timaruga qoʻyilganda boʻronlar tufayli jiddiy shikastlangandi. Buning oʻrniga u bir qator ishlarni oldi, goʻsht yetkazib beruvchi, vagon rassomi, temir quyish zavodida ishchi va bezakchi sifatida ham ishladi. Bu ishlarni akasi Jarret bilan oilasining temirchilik ustaxonasida shogird boʻlishdan oldin qilgan. Uning temirchilik ustaxonasida ishlagan vaqti baland tanasini, ayniqsa qoʻllari va yelkalarini rivojlantirishga yordam berdi. Temirchi ustaxonasida ishlagan vaqtida Fitzsimmons janjalkor, koʻpincha mast boʻlgan mijozlar bilan kurashishi haqida hikoyalar bor va bu hatto biznesni kuchaytirgan, chunki mijozlar janjal koʻrish umidida ustaxonaga kelishgan.

Havaskor karyerasi
------------------

1880-yillarning boshlarida ingliz bokschisi Jem Mace Yangi Zelandiyaga sayohat qildi va oʻzining boks maktabini va Yangi Zelandiyada boʻlib oʻtgan birinchi boks chempionatini oʻtkazdi. Fitzsimmons turnirga kirdi va musobaqada gʻalaba qozonish yoʻlida toʻrtta raqibini nokautga uchratdi. Keyingi musobaqada u oʻz unvonini muvaffaqiyatli himoya qildi. Ushbu turnirlardan birida Fitzsimmons Mace bilan gastrol safarida boʻlgan professional ogʻir vaznli bokschi Gerbert Slideni magʻlub etishini soʻrashadi, ammo Slide 1883-yilda magʻlubiyatga uchramagan deb eʼlon qilingan va ehtimol shunday boʻlishi mumkin. Fitzsimmons Slidening ukasi edi. Ushbu turnirlardan soʻng, Fitzsimmons Yangi Zelandiyada kamida olti marta boks bilan shugʻullangan.

Professional martabasi
----------------------

Boks boʻyicha rekordlar kitobida koʻrsatilishicha, Fitzsimmons rasman professional boksni 1883-yilda Avstraliyada boshlagan. U oʻsha yerda Jim Kroufordni uch raundda nokautga uchratib magʻlub etdi. Fitzsimmons oʻzining birinchi professional jangini Avstraliyada oʻtkazdi, u yerda oʻrta vazn toifasidagi avstraliyalik chempionlik unvonini Mik Duliga yutqazdi. Jangda ham nokaut evaziga gʻalaba qozondi: Edward Starlight Robins Fitzsimmonsni maydonga tushiradi va toʻqqizinchi raundda u ham qoʻlini sindirdi, natijada davom eta olmadi, shuning uchun hakam Fitzsimmonsni nokaut bilan gʻolib deb eʼlon qildi.

Ushbu bosqichda Fitzsimmons oʻz uslubini yaratdi. Mace Fitzsimmonsni temirchilikdan olgan ulkan quvvatidan kelib chiqib, zarba berish texnikasini rivojlantirishga undadi. Fitzsimmons qisqa, aniq va vaqti-vaqti bilan yakuniy zarbalar berdi. Tez orada u boksdagi eng qiyin zarba beruvchi sifatida obroʻ qozondi.

### Engil ogʻir vazn toifasida chempionlik unvoni

1903-yil noyabr oyida Fitzsimmons yengil vazn toifasida jahon chempioni George Gardinerni (shuningdek, Gardner nomi bilan ham tanilgan) 20 raundda magʻlub etib va uchta vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan birinchi bokschi boʻlib tarixga kirdi.

Koʻp oʻtmay, u ogʻir vazn toifasiga qaytdi va u yerda 1914-yilgacha kurashni davom ettirdi va aralash natijalarga erishdi. 1907-yilda 44 yoshida Fitzsimmons ancha yoshroq Jack Johnson bilan jang qildi, bu davrda amaldagi chempion James J. Jeffris Johnson bilan jang qilishdan bosh tortdi. Johnson va Fitzsimmons oʻrtasidagi jang ikkinchi raundda Johnsonning nokautli gʻalabasi bilan yakunlandi.

### Isteʼfo

Garchi Fitzsimmons oʻrta vazn toifasida, yengil vaznda va ogʻir vaznda jahon chempioni boʻlgan boʻlsa-da, tarixchilar uni yengil vaznda jahon chempioni boʻlgan birinchi jahon chempioni deb *hisoblamaydilar*, chunki u yengil vazn toifasidagi kamarni qoʻlga kiritishdan oldin ogʻir vazn toifasida chempion boʻlgan. Michael Spinks yengil vazn toifasida birinchi boʻlib ogʻir vazn toifasida chempionlik kamarini qoʻlga kiritgan. Biroq, Fitzsimmons ogʻir vazn toifasida chempion boʻlgan birinchi oʻrta vazn chempioni va yengil vazn toifasida chempion boʻlgan yagona ogʻir vazn chempioni boʻldi. Fitzsimmons va keyinchalik Genri Armstrong uchta turli vazn toifalarida soʻzsiz jahon chempionatlarida gʻolib chiqqan yagona erkaklar edi.

Fitzsimmons 66 ta gʻalabadan iborat yakuniy professional rekordga ega edi. Bular: 59 ta nokaut, 8 ta magʻlubiyat, 4 ta durang, 19 ta musobaqa va 2 ta qarorsiz (Gazeta qarorlari: 2-0-0).

Manbalar
--------

1. ↑  „The Lineal Boxing World Champions".  The Cyber Boxing Zone Encyclopedia.
2. 1 2  "Robert Fitzsimmons". *Encyclopædia Britannica*.. "British boxer, the first fighter to hold the world boxing championship in three weight divisions."
3. ↑  McWhirter, Norris. *The Guinness Book of World Records 1997*. p.467. "Lightest heavyweight champion Robert James „Bob" Fitzsimmons of Great Britain, weighed 165 pounds when he won the title by knocking out James J. Corbett". Random House Publishing Group, 1997
4. ↑  Physical Freak Flattened Men „Like Texas Cyclone", *The Barrier Miner*, (Thursday, 25 November 1954), p.7.
5. ↑  Ingram 2012, p. 37.
6. ↑
7. ↑  *Brett.* „White Wings (volume I)".  The Brett Printing Company Limited (1924).
8. ↑  Nicholson 2011, p. 45.
9. ↑
10. ↑  Nicholson 2011, p. 46.
11. ↑  *Romanos.* „Boxing and wrestling – Professional boxing". *Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand*.  Ministry for Culture and Heritage (5-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2017-yil.
12. ↑  „The Mace Combination Company". *Timaru Herald* (10-iyun 1882-yil), s. 2. Qaraldi: 21-dekabr 2021-yil. „A feature of the entertainments given by the troupe is that amateurs are invited to contest in boxing and wrestling matches for silver medals".
13. ↑  Pollack, Adam*. John L. Sullivan: The Career of the First Gloved Heavyweight Champion*. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company Inc, 2006 — 65 bet. ISBN 978-0-7864-2558-7.
14. ↑  „Box rec.com. boxer: Bob Fitzsimmons". 3-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2009-yil.
15. ↑  „The Lineal Light Heavyweight Champions".  The Cyber Boxing Zone Encyclopedia.
16. ↑  Ken Burns, *Unforgivable Blackness*


1. ↑  Most modern sources list these tournaments as happening a year apart, in 1880 and 1881. However, contemporary reports in the *Timaru Herald* suggest that they took place a few months apart in 1882.