**Toni Markus Nieminen** — (1975-yil 31-mayda tugʻilgan) finlandiyalik chang'ida sakrash yoʻnalishidagi sobiq sportchi. Toni 1991-yildan 2004-yilgacha musobaqalarda qatnashgan. 2016-yilda qisqa muddatga qaytgan. U Finlandiyadagi eng muvaffaqiyatli zamonaviy changʻichilardan biri boʻlib, 1992-yilda Jahon kubogi va „ Toʻrt tepalik" turnirida gʻalaba qozongan va 1992-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida uchta medalni qoʻlga kiritgan. Markus 16 yoshu 261 kunligida qishki Olimpiya oʻyinlari tarixidagi eng yosh oltin medal sohibi boʻlib tarixda qolgan. Bundan tashqari, u 200 metr (660 ft) sakrashni amalga oshirgan birinchi erkak changʻichi sifatida tanilgan. Toni 1994-yilda 203 m (666 ft) masofaga uchib jahon rekordi erishgan. Bu rekord Planikadagi changʻi uchadigan tepalikda amalga oshirilgan.

Faoliyati
---------

Nieminenning eng katta muvaffaqiyati 1991—1992-yilgi jahon chempionatidagi birinchi mavsumida qayd etilgan. Oʻsha paytda parallel uslubdan V uslubiga oʻtish sodir boʻlgan va Nieminen birinchilardan boʻlib yangi texnikani oʻzlashtirgan.

Nieminen 1991-yil dekabr oyida Thunder Bayda jahon chempionatidagi birinchi gʻalabasini qoʻlga kiritgan. Keyinchalik 3 ta gʻalaba va bitta 2-oʻrin bilan Toʻrt tepalik turnirida gʻolib boʻlgan. 1992-yilda Albertvilda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida Nieminen oddiy tepalikda uchinchi oʻrinni egallab, katta tepalik va jamoaviy katta tepalikda yuqori oʻrinlarni qoʻlga kiritgan. Jahon chempionatida Nieminen jami 8 ta gʻalabaga erishib, umumiy gʻoliblikni ham qoʻlga kiritgan. Bundan tashqari, Nieminen shaxsiy va jamoaviy musobaqalarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gʻolib boʻlgan. Nieminen 1992-yilda Finlandiyaning eng yaxshi sport shaxsi sifatida tanlangan.

Keyingi mavsumlarda Nieminen oʻzining ajoyib isteʼdodini koʻrsatgan. 1994-yilda Planikada 200 metrlik toʻsiqni 203 m balandlikda bosib oʻtgan birinchi changʻichi boʻlgan. Uning jami 9 ta shaxsiy jahon chempionatlaridan faqat bittasi 1991—1992-yilgi mavsumdan keyin, 1995-yilgi Kuopioda erishgan. Jahon kubogining „Vilach 2001" musobaqasida jamoaviy bahslarida Nieminen bitta gʻalaba bilan kifoyalangan.

2004-yilda changʻida sakrash boʻyicha faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Nieminen Finlandiya MTV3 telekanalida sport sharhlovchisi boʻlib ishlagan. U poygasida haydovchi sifatida ham qatnashgan.

Nieminen 2016-yilning 30-yanvarida oddiy tepalik musobaqalarida Finlandiya chempionatida 17-oʻrinni egallab katta bahslarga qaytgan. Nieminenning aytishicha, uning maqsadi jahon chempionatiga qaytish.

### Yutuqlari

| Tartib raqami | Mavsum | Sana | Manzil | Tepalik | Hajmi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1991—1992-yil | 1991-yil 1-dekabr  | Kanada Thunder Bay | Katta momaqaldiroq K90 | NH |
| 2 | 1991-yil 29-dekabr  | Germaniya Oberstdorf | Schattenbergschanze K115 | LH |
| 3 | 1992-yil 4-yanvar  | Avstriya Innsbruck | Bergiselschanze K109 | LH |
| 4 | 1992-yil 6-yanvar  | Avstriya Bischofshofen | Pol-Ausserleitner-Schanze K120 | LH |
| 5 | 1992-yil 29-fevral  | Finlandiya Lahti | Salpausselkä K90 | NH |
| 6 | 1992-yil 1-mart  | Finlandiya Lahti | Salpausselkä K114 | LH |
| 7 | 1992-yil 11-mart  | Norvegiya Trondheim | Granåsen K120 | LH |
| 8 | 1992-yil 15-mart  | Norvegiya Oslo | Holmenkollbakken K110 | LH |
| 9 | 1994—1995-yil | 1995-yil 1-fevral  | Finlandiya Kuopio | Puijo K90 (tungi) | NH |

Changʻidan sakrash boʻyicha jahon rekordi
-----------------------------------------

Tarixda birinchi marta 200 metrga tik sakrash.

| Sana | Tepalik | Manzil | Metr | Ballar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1994-yil 17-mart  | Velikanka bratov Gorišek K185 | Planitsa, Sloveniya | 203 | 666 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Toni Nieminen — Youngest Winter Olympic Champion". Olympic Games. Retrieved 19 June 2017.
2. ↑  „ADAC GT Masters — Driver biography — Sven Hannawald". 28-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2022-yil.