recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rangli bosma** — qogʻoz, mato yoki boshqa materialga koʻp rangli tasvirlar (rangli fotosuratlar, rangtasvir asarlari, rangli matnlar va boshqalar) ni bosish usuli. Maxsus bosma qolip (forma)lar yordamida amalga oshiriladi. Bosma qoliplar soni boʻyoqlar soni (ikki, toʻrt va boshqalar)ga bogʻliq boʻladi. Rangli bosmada asosan, ofset bosma, chuqur bosma va tekis bosma usullaridan ham foydalanish mumkin. Rangli bosma 19-asr oxirida paydo boʻlgan.

Har xil rangli original (asl nusxa)dan koʻplab nusxa koʻchirishda har qaysi rang uchun ayrimayrim klishe (3 yoki 4 klishe) tayyorlab olinadi. Buning uchun fotografik usulda original ranglarni uch asosiy rangga ajratib, negativ olish va har bir negativdan bittadan klishe tayyorlash kerak. Original ranglarini xillarga ajratish yorugʻlik filtridan foydalanib bajariladi. Shundan keyin qolip va zarur boʻyoqlar tayyorlab olinadi. Uch asosiy rang (sariq, kizil va koʻk)ni turli nisbatda aralashtirib, istalgan rangni olish mumkin. Och rang hosil qilish uchun belila ham ishlatiladi. Mas, toʻrt rangli tasvirni bosishda oldin sariq rang, keyin kizil va koʻk ranglar, oxirida kulrang (ton) bosiladi. Rangli bosmada 2,4 va 10 rangni bir yoʻla bosadigan rangli bosma mashinalari qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**TITO (Broz Tito) (Broz Tito) Iosip** (1892.25.5, Kumrovets, Xorvatiya — 1980. 4.5) — Yugoslaviya prezidenti (1953 yildan), YUSFR Prezidiumi raisi (1971 yildan), marshal (1943). 1915 yil harbiy asir sifatida Rossiyada boʻlgan. 1920 yil vataniga qaytib Yugoslaviya kompartiyasi (YUKP)ga aʼzo boʻlib kirgan. 1934 yildan YUKP rahbariyatida. 1935—36 yillarda Moskvada, Kominternda ishlagan. 1937 yil dekabrdan Yugoslaviyada YUKPni boshqargan; Yugoslaviya Kommunistlar soyuzi (YUKS) raisi (1966 yildan; 1940—66 yillarda bosh kotib). Yugoslaviyadagi xalq ozodlik urushi davri (1941 — 45)da Yugoslaviya xalq ozodlik armiyasi bosh qoʻmondoni. 1945 yil Yugoslaviya hukumati boshligʻi. 1948 yil SSSR va Yugoslaviya oʻrtasida davlatlararo va partiyalararo munosabatlar uzilgandan soʻng, T. oʻzining sotsialistik jamiyat qurish modelini ilgari surgan. Qarshilik koʻrsatish harakati rahbarlaridan biri boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Yugoslaviya Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Ivan Ribar
* Josip Broz Tito
* Lazar Koliševski
* Cvijetin Mijatović
* Sergej Kraigher
* Petar Stambolić
* Mika Špiljak
* Veselin Đuranović
* Radovan Vlajković
* Sinan Hasani
* Lazar Mojsov
* Raif Dizdarević
* Janez Drnovšek
* Borisav Jović
* Sejdo Bajramović (v.b.)
* Stjepan Mesić
* Branko Kostić (v.b.)
 |

 |
**Sinxrofazotron** (yun. synchronos — bir vaqtdagi va fazotron), protonlar sinxrotroni — oʻzgarmas radiusli orbita boʻyicha harakatlanuvchi protonlarning siklik rezonans tezlatkichi. S.ning vakuum kamerasi halqasimon, uning magnit tizimi halqa boʻylab koʻyilgan 4 yoki undan ortiq magnit seksiyalardan iborat. Tezlatilayotgan protonlar S.ga kiritilishidan oldin maxsus tezlatkichlarda 50—100 mln. eV gacha tezlatib olinadi, chunki shu energiyada protonlarning tezligi nisbatan tez usadi. Bunday energiyagacha tezlatib beruvchi tezlatkichlar injektorlar deb ataladi. Koʻpincha, injektorlar sifatida chizikli rezonans tezlatkichlardan foydalaniladi. S.lar kucheiz va kuchli fokuslash asosida ishlaydi. Hozirgi S.lar faqat kuchli fokuslash asosida ishlaydi. S.da tezlatiladigan protonlarning maksimal energiyasi 500 GeV gacha (qarang Tezlatkichlar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sinxron generator** (yun. synchrenos — bir vaqtli va generator) — generator rejimida ishlaydigan oʻzgaruvchan tok elektr mashinasi; sinxron mashina. Odatda, sinxron mashina 3 fazali (generator, dvigatel, kompensator) boʻladi. Sanoat chastotali tok hosil kilish uchun rotorlari bugʻ turbinalari (turbogeneratorlar) yoki suv turbinalari (gidrogeneratorlar) bilan harakatlantiriladigan S. g.lar keng ishlatiladi. Shuningdek, gaz turbinasi, ichki ye’nuv dvigateli, elektr dvigatellaridan harakatlanadigan S.glar qam bor. S.g. rotorining chulgʻamlari alohida generator yoki toʻgʻrilagichdan oʻzgarmas tok bilan taʼminlanadi. Rotor aylanganda uning magnit maydoni statorda oʻzgaruvchan elektr yurituvchi kuch (e.yu.k.) hosil qiladi. Sinxron generatork. kiymati rotor chulgamidagi tokni oʻzgartirish yoʻli bilan rbstlanadi. S.g.lardan oʻzgarmas chastotali oʻzgaruvchan tok manbai sifatida foydalaniladi; ular elektr st-yalari, elektr qurilmalari va boshqalarga oʻrnatiladi. Sinxron generatorlarga o`zgarmas kuchlanishni shotka orqali beriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Markazdan qochma kuch** — moddiy nuqta (jism) ning erkin harakatini cheklab, uni egri chiziq boʻylab harakatlanishga majbur etadigan kuch. Miqdor jihatdan mv2/p ga teng (t — jism massasi, x> — jism tezligi, r — moddiy nuqtaning egrilik radi-usi) va egrilik markazidan markazga intilma kuchga qarama-qarshi yoʻnalgan. Masalan, arqonga bogʻlangan tosh (moddiy nuqta) gorizontal tekislikda aylantirilsa, markazga intilma kuch arqon tomondan toshga taʼsir etib, uni aylana boʻyicha harakatlanishga majbur etadi. Markazdan qochma kuch k. esa tosh tomondan arqonga taʼsir etib, arqonni taranglashtiradi va, hatto, uzishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Markazga intilma kuch** — moddiy nuqta (jism)ning tezlik yoʻnalishiga tik taʼsir etib, unga markaz tomon yoʻnalgan intilma tezlanish beradigan kuch. Uning taʼsirida moddiy nuqta egri chiziq boʻyicha harakatlanganida miqdor jihatdan Markazga intilma kuchga teng, lekin unga qarama-qarshi yoʻnalgan markazdan kochma kuch hosil boʻladi. Markazga intilma kuch taʼsirida markazga intilma tezlanish vujudga kelib, u egrilik markaziga yoʻnaladi va moddiy nukta tezligi yoʻnalishini belgilaydi. Markazga intilma kuch {\displaystyle F\_{c}=ma\_{c}=m{\frac {v^{2}}{r}}=m\omega ^{2}r} ga teng; {\displaystyle v} — moddiy nukta tezligi, {\displaystyle r} — moddiy nuqta trayektoriyasining egrilik radiusi, {\displaystyle a\_{c}} — markazga intilma tezlanish. Agar moddiy nukta {\displaystyle r} radiusli aylana boʻyicha harakatlansa, markazga intilma tezlanishi {\displaystyle a\_{c}=v^{2}/r} yoki {\displaystyle \omega ^{2}r} boʻladi; {\displaystyle \omega } — moddiy nuqta harakatining burchak tezligi. Moddiy nuqta toʻgʻri chiziq boʻyicha harakat qilganda Markazga intilma kuch va markazga intilma tezlanish nolga teng boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geografik tadkiqot metodlari** — geografiya fanlari predmetini bilishning uslub va usullari majmuasi. Geografik tadkiqot metodlari yordamida turli xil geografik maʼlumotlarni adabiyotlardan va bevosita dala sharoitida tadqiqot jarayonida toʻplab tahlil qilinadi hamda ulardan fanning metodologiyasini yaratish, nazariy-ilmiy va amaliy maqsadlarda foydalanish yoʻl-yoʻriqlari aniklanadi. Geografik tadkiqot metodlari ilm-fan taraqqiyotini (taʼlimot va gʻoyalarni) taʼminlaydigan, tadqiqotchining maqsad va vazifalarini maqsadli yoʻnalishda amalga oshiradigan eng muhim tadbir. Geografik tadkiqot metodlari ikki yoʻnalishda — tabiiy va yqtisodiy geografik tadqiqot metodlari bilan olib boriladi:Tabiiy geografik metodlar — tabiatda sodir boʻladigan narsa va hodisalarni, tabiat bilan jamiyat oʻrtasidagi munosabatlarni ilmiy bilishda qoʻllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: ekspeditsiya, statsionar, kuzatish, qiyoslash, haritagrafik, aerofotografik, kosmik, matematik, rayonlashtirish va h. k. Ushbu metodlar yordamida asosan geografik majmua va komponentlar hamda geografik muhit tadqik etiladi.

Iqtisodiy geografik metodlar — jamiyatda sodir boʻladigan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy oʻzgarishlarni namoyon qilishda qoʻllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: statistik maʼlumotlar tahlili, haritagrafik, konstruktiv, modellashtirish, majmua, kuzatish va h. k.

Mazkur metodlar yordamida xoʻjalik tarmoqlarini oqilona hududiy tashkil etish va ularni joylashtirish, kishilarning qulay yashash sharoitlarini barpo etish, ishlab chiqarish sohasida iqtisodiy samaradorlikni oshirish chora va tadbirlarini taklif etish kabi masala (muammo)lar yechiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Geodezik uzoqlik oʻlchagich** - masofani oʻlchaydigan optik asbob. U bilan masofani oʻlchash tarzi teng tomonli uchburchak ABC (rayem) balandligi S bilan asosi (AS) qarshisida f burchakning oʻzaro bogʻlanishi formulasiga asoslanadi. Oʻzgarmas bazisli optik asboblar orasida geodeziyada qoʻsh tasvirli asboblar keng qoʻllaniladi. Bular geodezik asboblar (teodolit, kipregel)ning kuzatish trubasiga kiydirib ishlatiladi. Ular orqali reykabazaga qaralganda bir-biriga nisbatan maʼlum oraliqqa siljigan qoʻsh tasvir koʻrinadi. Ana shu siljish kattaligi asbobdan reykagacha boʻlgan masofaga bogʻliq; uni oʻlchab zarur masofani aniklash mumkin. Ipli G. u oʻ. engsodda asbob boʻlib, geodezik asboblarning kuzatish trubasidagi iplar toʻriga parallel qilib bir xil oralikda oʻtkazilgan ikkita gorizontal yoki vertikal chiziqdan iborat

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kichik Chimyon** - Toshkent viloyatidagi togʻ, Chatqol togʻining shim.da. Chatqol togʻ tizmasi tarkibiga kiradi. Gʻarbdan Chimyonsoy vodiysi, jan-gʻarbdan Katta Chimyon togʻi va sharkdan Qoʻylisoy bilan oʻralgan. Katta Chimyon togʻidan Gulik dovoni orqali ajralib turadi. Eng baland joyi 2098 m. Paleozoy togʻ hosil boʻlish davrida burmalangan, ohaktoshlardan tarkib topgan. Keyinchalik nurab, ayrim joylarida granit jinslari ochilib qolgan. Yon bagʻirlari ancha qiya. Qoʻngʻir oʻrmon va jigarrang tuproqlar tarqalgan. Quyi qismida mevali daraxtlar, yuqorida archazor, yongʻoqzorlar va boshqa oʻsimliklar bor. Eng yuqori qismi toshloq, daraxt kam. Chimyonsoyda kurort ("Chimyon"), sanatoriy va bolalar orom-goxlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Карточка на Геокаре: исправить
Категория:Кратеры по алфавиту
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
Kichik krater (lat. Malyy) - oyning narigi tomonidagi Shimoliy yarim sharda katta qadimiy zarba krateri. Bu nom sovet raketa olimi Aleksandr Lvovich Maly (1907-1961) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi.

Kraterning tavsifi
------------------

Maly kraterining eng yaqin qo'shnilari G'arbda Jevulskiy krateri; Shimoliy-shimoli-g'arbda Artamon krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Deych krateri; janubda-janubi-Sharqda Fleming krateri va Janubi-g'arbda Popov va Mobius kraterlari. Maly kraterining shimolida Artamonov kraterlari zanjiri joylashgan; janubi-g'arbiy qismida - Jevulskiy kraterlari zanjiri. Krater markazining selenografik koordinatalari 22°02' n 105°34 ' n 22,03° n 105,56° N g, diametri 41,3 km, chuqurligi 2,2 km. 

Kichik krater dumaloq shaklga ega va uzoq vaqt davomida sezilarli darajada yo'q qilingan. Mil tekislangan, milning Sharqiy qismi turli o'lchamdagi ko'plab kraterlar bilan qoplangan va deyarli butunlay vayron qilingan. Atrofdagi milning balandligi 1040 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1265 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi kesishadi, turli o'lchamdagi ko'plab kraterlar bilan belgilanadi.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-46 xaritasining fragmenti.

| Kichik | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| G | 21°43′N 107°07′E﻿ / ﻿21.72°N 107.11°E﻿ / 21.72; 107.11﻿ (Малый G)GO | 29.2 |
| K | 19°44′N 107°16′E﻿ / ﻿19.73°N 107.26°E﻿ / 19.73; 107.26﻿ (Малый K)GO | 14.8 |
| L | 20°01′N 106°23′E﻿ / ﻿20.01°N 106.39°E﻿ / 20.01; 106.39﻿ (Малый L)GO | 13.4 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

1. Andoza:Lunar Impact Crater Database

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 30-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.



* Andersson, LE va EA Uitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
**SARS-CoV-2 koronavirusining gamma shtammi**, boshqa nomlari P.1 liniyasi, 20J/501Y.V3, 202101/02  
– **Brazilcha shtamm** — COVID-19 shtammi.

B.1.1.248 liniyasi 2021-yil 6-yanvarda Tokioda Infeksion kasalliklar milliy instituti (NIID) tomonidan aniqlangan. U Braziliyaning Amazonas shtatidan Tokioga kelgan 4 kishida aniqlangan. Braziliyadagi Oswaldo Cruz Foundation tashkiloti xabar berishicha, bu shtamm Amazon tropik oʻrmonlarida tarqalgan. Bu shtamm boshoq oqsilning 12 mutatsiyasiga egadir, bular orasida N501Y va E484K ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  *Public Health England* „Variants: distribution of cases data" (en) (oʻlik havola — *tarix* ). *GOV.UK* (27-fevral 2021-yil). Qaraldi: 27-fevral 2021-yil.
2. ↑  „Covid-19: Brazil virus already in UK 'not variant of concern', scientist says". *www.bbc.com* (15-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „COVID-19: Virologist says Brazilian coronavirus variant detected in UK is not the one 'of concern'". *news.sky.com* (15-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2021-yil.
**S&P 500**, AQSHdagi Standard and Poor's 500 ning qisqartmasi boʻlib, 500ta mahalliy kompaniyalarning aksiyalaridan iborat fond bozori indeksidir. Koʻplab investorlar buni amerika fond bozorining eng yaxshi koʻrsatkichi deb hisoblaydilar. Indeks oʻz ichiga 500 yetakchi kompaniyani oladi va bozorda kaptalizatsiya qilish mumkin boʻlgan mablagʻning 80%ga yaqinini qoplaydi. Amalda 500 listing kompaniyalarining koʻplari indeks sur’atiga faqat cheklanan ta’siriga egalar. S&P 500dagi oʻnta yirik fond aksiyalarining 2021-yil iyuni oxirida indeksdagi umumiy salmogʻi 26,6%ga yaqinni tashkil qiladi.

S&P 500 indeksi 1957-yilda yaratilgan va asos aksiyalarning oʻrtacha solishtirma narxidan foydalanaib hisoblanadi, shu sababli bozor reytingi yuqori boʻlgan aksiyalar indeksining umumiy narxiga katta ta’sirga ega. 2005-yildan indeks erkin muomaladagi aksiyalar sonini hisobga oladi.

Kompaniyalarni tanlashning asosiy mezoni bozor kapitalizatsiyasi hisoblanadi, lekin kompaniyaning aksiyalari likvidligi, oʻsish sur’ati, faoliyat turi hisobga olinadi. Moliyaviy sektor, axborot texnologiylari va energetika sektorlari aksiyalari indeks narxining deyarli yarmini tashkil qiladi. Agar kompaniya yuqorida koʻrsatilgan talablarga toʻgʻri kelmasa, bu kechiktirmay chiqarib tashlanishiga olib kelmaydi. Indeksdan chiqarishning asosiy sababi sotib yuborish yoki qoʻshilib ketishdir.
2003-yildan S&P 500 EWI indeksi mavjud boʻlib, unda barcha 500 qatnashchi teng 2% salmoqqa ega. Indeksga har chorakda tuzatishlar kiritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „S&P 500". *britannica.com*. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Top 10 S&P 500 Stocks by Index Weight". *investopedia.com*. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Key dates and milestones in the S&P 500's history". *reuters.com*. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
4. ↑  „How to invest S&P 500 Guide 2021". *comparebrokers.co*. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
5. ↑  „Towards the Declassification of S&P 500 Boards". *papers.ssrn.com*. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
6. ↑  „S&P 500 Changes". *sandp500changes.whw1.com*. 23-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
7. ↑  „S&P; 500 Equal Weight Index". *us.spindices.com*. 22-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2021-yil.
**Skiniya** — xudoning koʻchma ibodatxonasi. Yahudiylar xudoning irodasiga binoan Misrdan chiqqanlaridan so‘ng sahroda yurganlarida o‘zlari uchun skiniya barpo etishgan. Bibliyada skiniya atamasi maʼnosini anglatish uchun mishkan (turar joy), mishkan Yaxve (Yaxvening makoni), mishkan xa edut (shahodat manzilgohi), oxel (chodir), oxel moed (to‘planish chodiri), mishkan oxel moed (to‘planish manzilgohi), mikdash (ibodatxona) va xa kodesh (muqaddas joy) kabi atamalar ishlatilgan. Skiniya va uning zarur anjomlari, ruhoniylarning liboslari xalq tomonidan ixtiyoriy ravishda hadya etilgan oltin, kumush, mis, qimmatbaho toshlar, akatsiya daraxti yog‘ochi, matolar, teri kabi turli materiallardan ishlangan. Eng muqaddas anjomlar qimmatbaho materiallardan yasalgan. Skiniya to‘g‘ri burchak shaklga ega inshoot bo‘lib, teri va yog‘ochdan yasalgan chodir bo‘lgan. Skiniyaning ichi teng bo‘lmagan ikki bo‘lmaga ajratilgan. Skiniya to‘rida joylashgan kichikroq bo‘lma kadesh xa kodashim (muqaddaslarning muqaddasi) deb nomlangan. Skiniya atrofidagi 50x25 metr toʻgʻri burchakli maydon barpo etilgan, ushbu maydon tashqi olamdan pardalar vositasida toʻsilgan. Skiniyada saqlanadigan eng muqaddas predmet Axd qutisi bo‘lib, u „Muqaddaslarning muqaddasi" deb nomlangan bo‘lmaga joylashtirilgan. Skiniyaning ikkinchi bo‘lmasida esa yetti ustunli tilla shamdon — menora va mehrob saqlangan. Bibliya taʼlimotiga ko‘ra, skiniya va uning anjomlari Besalel nomli usta tomonidan yasalgan. Unga Oxoliav nomli va boshqa mohir ustalar yordamlashishgan. Ruhoniylarning liboslarini ham ular tayyorlashgan. Skiniya yahudiylar Misrdan chiqqanlaridan keyingi ikkinchi yilning ikkinchi oyida qurib bitkazilgan. Skiniya ilk qurilgan davrdan boshlab yahudiylar hayotida muhim o‘rin tutib kelgan. Bibliyaga koʻra, skiniyaning vazifalarini uch qismga bo‘lish mumkin: 1) Skiniya Xudoning yahudiylar orasidagi manzilgohi va uning timsoli sifatida eʼtirof etiladi; 2) Skiniya kundalik ibodatlar va qurbonliklar amalga oshiriladigan diniy markaz sifatida ko‘riladi; 3) Skiniya Xudo o‘zining mavjudligini kuzatadigan va Muso bilan gaplashadigan joy deb eʼtirof etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 348. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Xoja fazlulloh**, Xoja Jamoluddin Fazlulloh Abullaysiy (15-asr) — samarqandlik shoir, mudarris. Alisher Navoiynnnt ustozi. Falsafa, fiqh fanlarini, fors va arab tillarini yaxshi bilgan. Fiqh ilmi borasida "Ikkinchi Abu Hanifa" (qarang Mazhab) laqabini olgan. Alisher Navoiy Samarqandda oʻqib yurgan chogʻlarida (1465—69), X. F. xonadonida yashagan, taʼlim olgan. Navoiy keyinchalik "Majolis unnafois" tazkirasining 2majlisida u haqsa: "Faqih Abdullays avlodidandir. Fiqhda ani Abu Hanifai Soniy derlar edi va arabiyat (arab filologiyasi)da Ibn Hojib (arab tili grammatikasi boʻyicha "alKofiya" nomli mukammal darslik muallifi) kaffasida tutarlar erdi", deb yozadi. X.F. madrasada dars berish huquqini ustozi, buyuk tilshunos olim Sayid Sharifdan olgan.

X.F. katta tilshunos boʻlish bilan birga ijodiy ishlar bilan ham shugʻullangan. Uning sheʼrlari, xususan, muammolari oʻz davrida mashhur boʻlgan. X.F. 15-asr ilmiy va adabiy muhitida, maʼnaviy hayotida katta oʻrin tutgan.

Ad..Abdullayev V. Tanlanganasarlar, 1j. T. 2002; Valixoʻjayev B. Mumtoz siymolar, 1j. T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Zumrasha"** (ruscha: *Кузнечик*) — rus yozuvchisi Oleg Tixomirov qalamiga mansub qissa. Asarni Muborak Boboyeva oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Qissada 1917-yilgi Oktabr inqilobi janglarida halok boʻlgan 15 yoshli Alyosha Kuznetsov ismli oʻsmir haqida soʻz yuritiladi. „Zumrasha" 1985-yil ingliz tilida *Grasshopper: The Little Soldier* nomi bilan „Raduga" nashriyotida chop etilgan.

Syujet
------

Qissada yosh inqilobchi Alyosha Kuznetsov haqida hikoya qilinadi. 1917-yilgi oktabr voqealari davomida Alyosha Moskvada boʻladi. Alyosha opasi bilan barrikadalarda proletar inqilobi ishini himoya qiladi. Jangchilar Alyoshani Zumrasha deb atay boshlaydilar. Zumrasha bir necha marta zaraur paytda jangda ishtirok etayotgan drujinachilarga oʻq-dori yetkazib beradi. Endi 15 yoshga toʻlgan Alyosha dushman oʻqidan halok boʻladi.

Qahramonlar
-----------

* Alyosha Kuznetsov – yosh inqlobchi
* Mixey Mixeich – etikdoʻz
* Fyodor – etikdoʻzning shogirdi
* Kostya – talaba
* Lena – Alyoshaning opasi

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni ruschadan oʻzbekchaga Muborak Boboyeva 1974-yil Moskvada „Molodaya gvardiya" nashriyotida chop etilgan ikkinchi nashridan tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1978-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Shomirzayev – muharrir, N. Kirillova – rassom, Q. Aliyev – rasmlar muharriri, G. Ahmadjonova – texnik muharrir, M. Nabiyeva – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Zumrasha" asosida tayyorlangan diafilm (rus.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Berilliy qotishmalari** -berilliynmsh turli metallar bilan hosil qilgan qotishmalari. Odatda, Berilliy qotishmalari tarkibida boshqa metallar koʻproq boʻladi, lekin berilliy (Be) ularda baʼzi muhim xossalar paydo qiladi. Masalan, misning 2—2,5% Be bilan hosil qilgan qotishmalari (berilliy bronzalari) eng koʻp tarqalgan. Ular juda mustahkam va qayishqoq boʻladi; Alyuminiy ning Be bilan hosil qilgan qotishmalari rentgen nurlarini yaxshi oʻtkazadi.

Magniy qotishmalariga ozgina Be qoʻshilsa, ularning korroziyaga chidamliligi sezilarli darajada ortadi. Baʼzipoʻlat vachoʻyanlarga Be qoʻshilgasha ular ancha pishiklashadi. Berilliy qotishmalari metallurgiyada, muhim prujinalar, elektr kontaktlari, soat mexanizmlari, kompas dstallari, yuqori temperatura va bosimda ishlaydigan shesternya, vtulka va podshipniklar tayerlashda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Berill** — halqasimon silikatlar kenja sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi AI2Be3(Si60ll(). Kristachlari olti qirrali prizmalar shaklida. Shishasimon yaltiroq. Rangi yashil, sargʻishoq.. kulrang. Qattiqligi 7,5—8; s. ogʻ. 2,6—2,7. B. pnevmatolitgidrotermal konlarda, pegmatit, greyzenlar bilan birga, kvarsli yertomirlar va boshqa joylarda uchraydi. Tarkibida xrom boʻlgan tinik, yashil B. zumrad. rangsizi, pushtisi vorobyevit; zangori moviy turi akvamarin, tillarangsargʻishi geliodor deyiladi.

B.ning zumrad va akvamarin, geliodor kabi turlari qimmatbaho tosh sifatida zargarlikda, rudalari metallurgiyada berilliy olish da, tuzlari sapoatning boshqa tarmoqlarida va tibbiyotda ishlatiladi. Oʻzbekiston, AQSH, Kolumbiya, Madagaskar, Ukrainada konlari topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lyudvig Feyerbax (1804-1872 yy.)** — nemis mumtoz falsafasining yana bir vakili.

Asarlari
--------

«Gegel falsafasining tanqidiga doir», «Xristianlikning mohiyati», «Falsafani izoh qilish bo‘yicha dastlabki tezislar»,«Kelajak falsafasining asosiy qoidalari».

Hayoti
------

Feyerbax taniqli adliya xodimi oilasida tug‘ilgan. Dastlab u diniy yo‘lni tanlagan va shu yo‘nalish bo'yicha o‘qishga kirgan. Biroq bir yildan keyin o‘qishni tashlagan va Berlinga borib, u yerdagi universitetga o‘qishga kirgan. Bu yerda Feyerbax anchagina obro'-e'tiborga ega bo'lgan Gegel ma'ruzalarini eshitgan va uning izidan borib gegelchilarga qo'shilgan.

Falsafiy taʼlimot va qarashlari
-------------------------------

  

Feyerbax ilk falsafiy asarlaridayoq Gegel taʼlimotiga shubha bilan qaraydi va asta-sekin undan uzoqlasha boradi. Feyerbax XIX asrning 30-yillari oxirida yozgan „Gegel falsafasining tanqidiga doir" asarida tabiatni, materiyani gʻoyaviylik asosida yotuvchi reallik sifatida talqin qiladi. 40-yillarda nashr etgan kitoblarida „Xristianlikning mohiyati" (1841-yil), „Falsafani izoh qilish bo‘yicha dastlabki tezislar" (1842-yil). „Kelajak falsafasining asosiy qoidalari" (1843-yil). Feyerbax idealistik va diniy qarashlarni qattiq tanqid qiladi. Feyerbax fikricha, tafakkurning borliqqa munosabati falsafaning bosh masalasi ekan, demak, falsafa inson mohiyati to‘g‘risidagi taʼlimot boʻlishi kerak, chunki insondan boshqa fikrlovchi bironta jonzot yoʻq. Tafakkurning borliqqa munosabati masalasi esa faqat inson faoliyati jarayonida hal qilinadi. Feyerbax falsafasi insonga qaratilgan, shu bois u antropologik falsafa deyiladi. „Inson borliq va tafakkur birligining subyekti, asosi qilib olingandagina, bu birlikni haqiqiy deyish mumkin",-deb yozgan Feyerbax. Maʼlumki, Gegel insondan tashqaridagi mutlaq g‘oya — dunyoviy aql to‘g‘risida taʼlimot yaratgan edi. Feyerbax insondan tashqarida mavjud aql to‘g‘risidagi qarashlarni, demak, Gegel va uning izdoshlarini tahqid qilgan. Tabiatning mahsuli boʻlgan inson aqliy faoliyatning real subyekti, degan g‘oyaga tayangan Feyerbax olamni yaratuvchi, hamma insonni sezguvchi va bilguvchi ilohiy kuch — Xudoning mavjudligini inkor qilgan. Din, uning fikricha, insonni o‘limidan keyin qutqarishga qaratilgan, yaʼni insonning narigi dunyosi to‘g‘risidagi taʼlimot, falsafa esa, undan farqli o‘laroq, insonning yashab turgan dunyosini, insonning yerdagi mohiyatini o‘rganadigan ilmiy yo‘nalishdir, chunki narigi dunyoning o‘zi yo‘q. Shu fikrdan kelib chiqqan Feyerbax falsafa din bilan emas, balki tabiat to‘g‘risidagi fanlar bilan yaqin aloqada bo‘lishi kerak, deb hisoblagan.

Adabiyotlar
-----------

Gʻarb falsafasi tarixi Toshkent 2018
**Lyuksemburgdagi hindlar** mamlakatda kichik ozchilik etnik guruhinni tashkil qiladi. 2007-yil holatiga ko'ra, Lyuksemburgda 300 ga yaqin hindistonlik odamlar yashaydi.

Migratsiya tarixi
-----------------

1980-yillardan boshlab hindlar Lyuksemburgga mamlakatda IT-sanoatning o‘sishi va Hindistonning ArcelorMittal kompaniyasining bosh ofisi shu yerda joylashgani sababli kela boshlagan. Bugungi kunda Buyuk Gertsoglikda 1000 ga yaqin hind oilalari yashaydi. Lyuksemburgdagi hindlarning aksariyati bugungi kunda moliya sohasida yoki mehmonxona boshqaruvida ishlaydi.

Til va din
----------

Lyuksemburgdagi hindlar hind, panjabi, tamil va telugu kabi hind tillarida, shuningdek, nemis, fransuz va lyuksemburg kabi mahalliy tillarda gaplashadi. Xristianlik, hinduizm, islom va sikxizm hind jamoatchiligi tomonidan amal qiladi va Rojdestvo, Divali va Hayit kabi bayramlar nishonlanadi.

Tashkilotlar
------------

1) Hindistonning Lyuksemburg uyushmasi (IAL) 1991-yilda tadbirkor Ambi Venkataraman tomonidan tuzilgan. Assotsiatsiya 13 ta asoschi a'zolar yordamida tug'ilgan va u hind merosiga ega bo'lgan bolalar o'zlarining madaniy tarixini, shu jumladan diniy bayramlarni tushunishlarini ta'minlashda ta'lim rolini o'ynaydi. 2011-yil noyabr oyida Hindistonning Lyuksemburg uyushmasi o'zining 20 yilligini nishonladi.

2) Lyuksemburgdagi hindlar orasida tamil tilida so'zlashuvchi aholining ko'pchiligini hisobga olgan holda, IALning sobiq Kengashi a'zolari Lyuksemburgda o'sib borayotgan jamiyatni qo'llab-quvvatlashni yanada kengaytirish uchun 2017-yilda Tamil Sangam Luxembourgga (TSL -  ) asos solgan. TSL har yili bir nechta madaniy tadbirlarni (Divali, Pongal, Tamil Yangi yili va boshqalar) o'tkazadi. TSL Bharatha Natyam (Klassik hind raqsi), Tamil tili, Yoga va san'at darajasi uchun haftalik muntazam mashg'ulotlar o'tkazadi. TSL 200 ga yaqin oiladan iborat aʼzolik bazasiga ega va ona Hindistonning ildizlari va anʼanalarini asrab-avaylashga va uni farzandlarimizning keyingi avlodiga yetkazishga intiladi.

Taniqli odamlar
---------------

* Nixarika Raizada, aktrisa
* Ranga Yogeshvar, fizik

Manbalar
--------

1. ↑  "Indian spirit spices up Luxembourg", *Daily News and Analysis*, 21 January 2020
**Jaap Haartsen** (talaffuzi: *Yap Xartsen*; 13-fevral, 1963) «Bluetooth» qurilmasini ixtiro qilgan muhandis.

Biografiya
----------

Eriksson zavodida mehnat qiladigan Yaap Xartsenni blyutusning otasi, deb atashadi. Aynan Xartsen uni ixtiro qilgan. Ilk marta blyutus 1994-yili paydo bo’ldi. Yangilik tez sur’atlar bilan ishlab chiqarishga joriy etildi. Bugungi kunda avtomobil, kompyuter, smartfonlarni blyutussiz tasavvur qilish qiyin. Ma’lumotlarga ko’ra, ikki yil avval butun jahonda blyutus o’rnatilgan 2 milliardga yaqin qurilma sotilgan. Har yili ushbu mahsulotlarni sotish miqdori 35 foizga ortishini qo’shimcha qilish joiz. Ixtiro qilinganidan buyon uning ko’rinishi va o’lchamlari takomillashib bordi. Bu o’rinda «Vay-fay» tizimi undan nimasi bilan farq qiladi, degan savol ham vujudga kelishi tabiiy. Ta’biri joiz bo’lsa, ular yaqin qarindosh hisoblanadi. Garchi vay-fay va blyutus bir xil spektrga ega bo’lgan to’lqin tarqatgichdan foydalansa ham ular bir-biri bilan munosabatga kirisha olmaydilar. Noutbuk, smartfonlarga blyutus ham, «Vay-fay» tizimi ham o’rnatiladi. Lekin ular turli jabhada qo’llaniladi. «Vay-fay» internet tarmog’iga ulanish, ma’lumotlarni qidirish uchun xizmat qiladi. Blyutus esa klaviatura, musiqani tinglash kabi vazifalarni bajaradi. Blyutus nomi qiziq tarixga ega. X asrda Daniya qiroli bo’lgan Harald I «Garold ko’k tish» laqabiga ega edi. Ushbu qirol butun Skandinaviyani birlashtirishga muvaffaq bo’lgandi. Ayni paytda esa blyutus ko’plab elektron qurilmalarni o’zaro bog’lash imkoniyatiga egadir. Boz ustiga foydalanuvchilar uning yordamida ma’lumotlar ham almashadilar. 49 yoshli Yaap Xartsen esa muhandis ma’lumotiga ega bo’lib, butun umrini elektronika sohasiga bag’ishlagan. Uning nomzodi Evropada yilning eng yaxshi ixtirochisi tanloviga qo’yilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Haartsen, Jacobus Cornelis* „Programmable surface acoustic wave detection in silicon: design of programmable filters" (PDF).  TU Delft. 18-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2010-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Ahmedov.

**Mahmudjon Ahmedovich Ahmedov** (1926.27.12. Qashqadaryo viloyati Kitob tumani) — jarroh, Oʻzbekistonda xiz-mat koʻrsatgan fan arbobi (1990), tib-biyot fanlari doktori (1971), professor (1973). SamMI fakultet jarrohpigi kafedrasi assistenta (1956 — 63), dotsenti (1964 — 70); bolalar jarrohligi kafedrasi mudiri (1970-yildan). A.ning asosiy ilmiy ishlari bolalardagi yiringli septik kasalliklar: oʻtkir va surunkali osteomiyelit, siydik ajratish sistemasi va siydik toshi kasalligi anomaliyalarini tuza-tish, shuningdek bolalar jarrohdigida lazerni qoʻllash va boshqalarga oid.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yoʻldoshev Mahmudjon** (8-yanvar 1953-yil, Izboskan tumani) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (2000). Kuchli, keng diapozonli ovoz sohibi. T. Jalilov nomidagi Andijon musiqa bilim yurtini tugatgan (1973). Ashulachilik sanʼati sirlarini dastlab X. Rahimov, keyinchalik F. Mamadaliyev, F. Hojiqulov, Oʻ. Nuraliyevlardan oʻrgangan. Andijon musiqa maktabi oʻqituvchisi (1973—78), Andijon filarmoniyasi (1979—86), "Maqom" ansamblit (1987 y.dan) xonanda. Repertuaridan makom yoʻllari ("Nasrulloyi", "Nasri Uz zol, "Chapandozi Iroq"), katta ashula ("Oʻzbekiston", "Soz etgali keldik"), bastakorlar asarlari ("Qoshi yosunmu deyin", "Xalqimiz", "Qalandar ishqi", O. Xotamov; "Qadimgi Ushshoq" turkumi, F. Mamadaliyev; "Yorimga ayting", "Qaydasan", "Muhabbat laylosi", A. Ismoilov) va b. oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mixail Mixaylovich Kotsyubinskiy** [1864.5(17). 9, Vinnitsa - 1913. 12 (25), 4, Chernigov] — ukrain yozuvchisi. Ukrain adabiyotida realizm asoschisi. Dastlabki hikoyalarida xalqning farovon hayotga intilishlari aks etgan ("Archacha", 1891; "Insoniylik", "Ishonch", 1892; "Oʻch oldi", 1894; "Qora shohning elchisi", 1897 va boshqalar). "Fata morgana" ("Qonli tong") qissasi (1— 2-qism, 1904—10)da qishloqdagi tabaqalanish, dehqonlar bilan mulkdorlar oʻrtasidagi munosabatlar ifodalangan. "Minorlar ostida" (1905), "Kulgi", "Tush" (1906), "Hayot kitobida nimalar yozilgan" (1911), "Unutilgan ajdodlarning arvoxlari" (1912) kabi asarlar muallifi. Chuqur lirizm, qahramonlar obrazlarini romantiklashtirish, oʻtkir ruhiyat K. ijodiga xos xususiyat. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Remont" hajviy hikoyasi, 1976 va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Vladimirovich Kuznetsov** (ruscha: *Михаил Владимирович Кузнецов*; 1988-yil 6-iyul) — rossiyalik figurali uchuvchi. Sobiq sherigi Yekaterina Sheremetiyeva bilan juftlikda 2007-yilgi ISU Junior Grand Prix musobaqasining kumush medali sohibi. Yana bir jufti Tatyana Novik bilan 2010-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallagan va 2010-yilda Nice xalqaro kubogida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Faoliyati
---------

Kuznetsov 2003-yilda Yekaterina Sheremetiyeva bilan juftlik hosil qilgan.

Sheremetiyeva 2006-yilda oyogʻini sindirib olgan va natijada juftlik 2006—2007-yilgi mavsumdagi musobaqalarning koʻp qismini oʻtkazib yuborgan. Ular bir necha turnirlarda qatnashib, faqat uchinchi oʻrinni egallagan boʻlsalar ham, 2007—2008-yilgi ISU Junior Grand Prix finalida Vera Bazarova / Yuriy Larionov juftligining qon tahlilida ijobiy doping namunasi borligi sababli, retroaktiv diskvalifikatsiya qilinganidan keyin ularning oʻrniga Sheremetiyeva / Kuznetsov juftligi kumush medal bilan taqdirlangan. Sheremetiyeva / Kuznetsov 2008-yilda Nebelhorn Trophy musobaqasida 5-oʻrinni egallagan holda katta xalqaro debyutini oʻtkazgan. Ular jarohat tufayli 2008—2009-yilgi mavsumning bir qismini oʻtkazib yuborishgan. Juftlikning hamkorligi oʻsha mavsumdan keyin tugatilgan.

Kuznetsov Tatyana Novik bilan 2009-yil bahoridan sheriklik qilishni boshlagan. Ular 2010-yilgi Rossiya oʻsmirlar chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan va 2010-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 4-oʻrinni egallagan. Ularga Moskvada Nina Mozer murabbiylik qilgan va 2010—2011-yilgi mavsum oxirida juftlik hamkorligi tugatilgan.

Dasturlari
----------

### Novik bilan

| Mavsum | Qisqa dastur | Erkin dastur |
| --- | --- | --- |
| 2010-2011  | * Somewhere in Time John Barry
 | * West Side Story  Leonard Bernstein
 |
| 2009-2010 | * The Barber of Seville Gioachino Rossini
 | * Dolanʼs Cadillac
 |

### Sheremetiyeva bilan

| Mavsum | Qisqa dastur | Erkin dastur |
| --- | --- | --- |
| 2008-2009  | * Wild Dances Ruslana
 | * Nostradamus Maksim Mrvica
 |
| 2007-2008  | * Winter  Antonio Vivaldi
 | * Nostradamus Maksim Mrvica
 |

Natijalari
----------

### Novik bilan

| **Xalqaro** |
| --- |
| Musobqa | 2009-10 | 2010-11 |
| Rossiya GP kubogi |  | 8 |
| Nice kubogi |  | 3 |
| **Xalqaro: Oʻsmirlar** |
| Oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempioni | 4 |  |
| JGP finali | 4 |  |
| JGP Germaniya | 5 |  |
| JGP Polsha | 2 |  |
| **Milliy** |
| Rossiya chempionati | 5 |  |
| Rossiya oʻsmirlar chempionati | 2 |  |
| GP = Gran-pri; JGP = oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri |

### Sheremetiyeva bilan

| **Xalqaro** |
| --- |
| Musobaqa | 2005-06 | 2006-07 | 2007-08 | 2008-09 |
| Nebelhorn Trophy |  |  |  | 5 |
| **Xalqaro: Oʻsmirlar** |
| Oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati. |  |  | 4 | 5 |
| JGP finali |  |  | 2 |  |
| JGP Kanada | 2 |  |  |  |
| JGP Xorvatiya | 4 |  |  |  |
| JGP Estoniya |  |  | 1-chi |  |
| JGP Meksika |  |  |  | 2 |
| JGP Birlashgan Qirollik |  |  | 4 |  |
| **Milliy** |
| Rossiya chempionati |  | 8 |  |  |
| Rossiya oʻsmirlar chempionati | 7 |  | 4 | 2 |
| JGP = oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Mixail Ivanovich Glinka** (1804-yil 20-may [1-iyun], Novospasskoye qishlogʻi, Smolensk guberniya — 1857-yil 3-fevral [15-fevral], Berlin; Sankt-Peterburgda dafn etilgan) — kompozitor, rus mumtoz musikasining boshlovchisi. 1817-yildan Sankt-Peterburgda yashab, musiqa ijrochiligidan sabok, olgan. 1820-yillarda pianinochi va xonanda sifatida tanilgan. Kompozitsiya boʻyicha Berlinda 3. Den taʼlimini olgan (1833-34). Bir necha marta chet el (Italiya shaharlari, Berlin, Parij, Varshava, Ispaniya va boshqalar)da boʻlib, turli xalq kuylari va professional musiqa madaniyati bilan tanishgan.

Glinka ijodida xalq (rus, italyan, ispan va boshqalar) musiqasi boyliklari bilan kompozitorlik uslubi yutuqlari uygʻunlashgan. Shakli mukammal, kuylari aniq va nafis, garmoniyasi hamda orkestr boʻyoqlari shirador va yorqin boʻlgan Glinka asarlari hayotbaxsh, quvonch ruhi bilan sugʻorilgan.

Glinkaning vatanparvarlik mavzuidagi „Ivan Susanin" (aslida „Podsho uchun jon fido", 1836) hamda „Ruslan va Lyudmila" (1842) asarlari rus operasida 2 oqim — xalq musiqali dramasi va ertak doston operasini boshlab berdi.

Shuningdek, „Vals-fantaziya" (1845), „Kamarinskaya" (1848) kabi simfonik asarlari bilan rus simfonizmiga asos soldi. Glinka romanslari rus vokal lirikasi tarixida yangi davr ochgan. Ularning bir qismi oʻzbek tilida nashr etilgan. Glinkaning opera, simfonik va kamer asarlari Oʻzbekistonda muntazam ijro etiladi. 1960-yildan Glinka nomidagi opera xonandalar tanlovi taʼsis etilgan. Tanlov gʻoliblari orasida oʻzbek xonandalari (mas, I. Jalilov) ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  "Mixail Glinka" *OʻzME*. G-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mixail Vasilevich Isakovskiy** (1900-yil 7-yanvar — 1973-yil 20-iyul) — rus sovet shoiri, qoʻshiq yozuvchisi, nosir, tarjimon. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1970). Birinchi darajali ikki karra Stalin mukofoti laureati (1943, 1949).

 Isakovskiyning birinchi chop etilgan sheʼri

Biografiyasi
------------

Mixail Vasilevich Isakovskiy 1900-yil 7-yanvarda Smolensk viloyati, Elninskiy tumani, Glotovka qishlogʻida (hozirgi Smolensk viloyatidagi Urganskiy tumani) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan.

U oʻzini-oʻzi oʻqishga oʻrgatdi, savodli boʻldi, oʻqish va yozishni oʻrgandi. 1911-yil kuzidan boshlab u maktabga bordi va uni 1913-yil bahorida barcha fanlardan „5" olib tugatdi. 1915-yilda Smolenskdagi Voronin xususiy gimnaziyasida oʻqishni davom ettirdi. Gimnaziyani tashlashga majbur boʻldi chunki oila juda muhtoj edi. Talabaning sheʼrlaridan biri — „Prosba soldata" — 1914-yilda „Noyabr" umumrossiya gazetasida nashr etilgan. 1918-yildan RCP(b) aʼzosi boʻldi. 1921—1931 yillarda Smolensk gazetalarida („Rabochiy put" va boshqalar) ishlagan. 1931-yilda u Moskvaga koʻchib oʻtdi.

Isakovskiyning koʻplab sheʼrlari musiqaga qoʻyilgan. Eng mashhurlari „Katyusha" va „Vragi sojgli rodnuyu xatu" (M. I. Blanter musiqasi), „ V lesu prifrontovom", „Letyat perelyotniye ptitsi", „Odinokaya garmon", „Pod zvezdami balkanskimi" va boshqalar.

1927-yilda Isakovskiyning birinchi sheʼrlar to‘plami „Provoda v solome" nashr etildi.

1930-yilda „Provintsiya", 1931-yilda „Mastera zemli" sheʼriy toʻplamlari nashr etildi. Shoir „Kolxoznik" jurnaliga muharrir etib tayinlandi.

V. G. Zaxarov bilan hamkorlik natijasida xor repertuarida Isakovskiy sheʼrlariga qoʻshiqlar paydo boʻldi. Ulardan eng mashhurlari: „Vdol derevni", „Provojanye", „I kto yego znayet". Xorning hozirgi direktori Aleksandra Permyakova bu qoʻshiqlar xorni mashhur qilganligini taʼkidlagan. 1934—1946 yillarda yozilgan „Skazka o pravde" sheʼri faqat 1987-yilda nashr etilgan.

> 
>

Xotirasi
--------

* 1979-yilda Moskvaning Strogino tumanidagi koʻchaga uning nomi berildi. Isakovskiy nomi Sanʼat institutiga va Smolenskdagi koʻchaga berilgan. Shuningdek, Donetskdagi (Ukraina) bir qator shoir nomi bilan atalgan.
* 2000-yilda shoir M.Isakovskiy tavalludining 100 yilligi nishonlandi. Sh kuni unutilmas kechalar boʻlib oʻtdi va „Odinokaya brodit garmon… Stixi stavshiye pesniyami" sheʼrlar toʻplami nashr etildi, yuz yillik yubileyni nishonlash, sheʼriy toʻplam chiqarish va tuzish gʻoyasi Irkutskdagi shoir Gennadiy Gaidedan chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Новые книги, новые встречи, Валентина СЕМЕНОВА, заведующая бюро пропаганды Иркутской организации Союза писателей России". 1-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2011-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Osetrov Ye. I.* Chelovek-pesnya. — M. 1979.
* Leksikon russkoy literaturi XX veka = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / V. Kazak; [per. s nem.]. — M. : RIK „Kultura", 1996. — XVIII, 491, [1] s. — 5000 ekz. — ISBN 5-8334-0019-8.
* *Isakovskiy Mixail*. Na Yelninskoy zemle: Avtobiograficheskie stranitsi. — Moskva: Sovetskiy pisatel, 1975. — 576 s.
**Mixail Illarionovich Kutuzov** (Toleʼnishchev — Kutuzov) (1745.5.9, Peterburg — 1813.16.4, Bunslau) — general-feldmarshal, rus sarkardasi. A. V. Suvorovning shogirdi. 1784-yil dan general-mayor. 1785-yilda Bug yeger korpusini tuzib, 1787—89 yillardagi rus-turk urushida qatnashgan. 1790-yilda turklarning Izmail qalʼasini shturm qilishda ishtirok etib, A. V. Suvorovning aloqida tahsiniga sazovor boʻlgan.

1801—02 yillarda Peterburgning harbiy gubernatori. 1805-yilda Avstriyadagi rus qoʻshinlaridan biriga qoʻmondon qilib tayinlangan. Austerlits jangi (1805) dan soʻng podsho Kutuzovga adovat bilan qarab, uni qoʻmondonlikdan chetlashtirib, Kiyev harbiy gubernatori qilib tayinlagan (1806). Napoleon bilan urush xavfi yaqinlashgach hamda choʻzilib ketgan rus-turk urushini yakunlash maqsadida Aleksandr I Kutuzovni Moldaviyadagi rus armiyasi bosh qoʻmondoni etib tayinlashga majbur boʻlgan (1811-yil 7-mart). Bosh qoʻmondon sifatida 1811-yil 22-iyun Rushchuk jangida turklarga zarba berib, Turkiya bilan Rossiya oʻrtasida Buharest sulhi (1812) ni Rossiya foydasiga imzolashga erishdi. 8-avgust Napoleon Bovapart qoʻshinlariga qarshi kurashayotgan rus armiyasiga bosh qoʻmondon etib tayinlangan. Borodino jangidz. Vapoleon armiyasiga qarshi mohirona jang qilgan. Fransuz qoʻshinlariga bir qancha janglarda (Tarutino, Maloyaroslavets, Vyazma, Berezina daryosi boʻyida va boshqalar) jiddiy zarbalar bergan, natijada Vapoleon qolgan-qutgan qoʻshini bilan Rossiyani tark etishga majbur boʻlgan. 1813-yil yanvarda Kutuzov armiyasi Gʻarbiy Yevropa hududiga kirgan. Kutuzov sarkardalik salohiyati va harbiy layoqati evaziga graf hamda Smolensk knyazi unvoniga sazovor boʻlgan. Polshaning Bunslau (qoz. Boleslavets) shaharchasida vafot etgan, Peterburgdagi Qozon soboriga dafn etilgan.

Adabiyot
--------

* Bryagin M. G. Kutuzov [izd. 3-ye], M. 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |