**Zaytuna kolleji** /zaɪˈtuːnə/ - Kaliforniyaning Berkli shahridagi xususiy liberal san'at kolleji. Bu Qo'shma Shtatlardagi birinchi akkreditatsiyadan o'tgan musulmon bakalavriat kollejidir. U 1996-yilda Hamza Yusuf va Hesham Alalusiy tomonidan asos solingan taʼlim muassasasi negizida qurilgan. Zaytuna instituti kunduzgi talabalarning tajriba guruhini tugatgandan so'ng, 2009-yilda o'z nomini Zaytuna kollejiga o'zgartirilgan.

Zaytuna kolleji klassik liberal san'atdagi umumiy ildizlariga tayangan holda Amerika liberal san'at kolleji va an'anaviy islom ta'lim muassasalarini birlashtirishga intiladi. 2014–2015 oʻquv yilida Zaytuna kollejida 50 ga yaqin talaba bakalavriat talabalari o'qishga qabul qilingan, ularning aksariyati kampusda yashagan.

Zaytuna kolleji liberal san'at va islomshunoslik bo'yicha bakalavr darajasidagi va islom matnlari bo'yicha magistr darajasidagi o'qish kurslarini taklif qiladi. Kurslar arab grammatikasi va islom huquqshunosligidan tortib, Amerika tarixi va antik adabiyotgacha dasturlarnio'zida qamrab oladi.

Tarixi
------

1996-yilda Zaytuna instituti Hamza Yusuf va Hesham Alalusiy tomonidan tashkil etilgan va Kaliforniyada notijorat ta'lim instituti sifatida birlashtirilgan.

Ular muassasa nomini Qur'onda foydasi uchun zikr qilingan o'simlik zaytun daraxti (Ar: zytwnẗ *zaytūnah*) sharafigashunday nomlashgan. Xeyvordga asoslangan institutning mandati arab tili va islomshunoslik kurslarini o'rgatish, shuningdek, jamoat ishlari va targ'ibot ishlari bilan shug'ullanishdan iborat edi. Ushbu yarim kunlik kurslar mahalliy miqyosda ham, yozib olingan shaklda ham mashhur bo'lgan, ammo to'liq kunlik variant talab qilingan. 2004-yilda Zaid Shokir va boshqa o'qituvchilar to'rt yillik pilot seminariya loyihasini o'tkazganlar, uni besh nafar talaba bitirgan. Ushbu tajriba bilan Zaytuna Berkliga ko'chib o'tishni ko'rib chiqqan. Jumladan, Berkleydagi Kaliforniya universiteti va Bitiruvchilar teologik ittifoqi kabi muassasalar bilan hamkorlik qilish masalalari ko'rib chiqilgan.

2008-yilda seminariya sinfini tamomlagandan so'ng, Zaytuna instituti 2009-yilda o'z nomini Zaytuna kollejiga o'zgartirgan. Tajriba dasturi va yozgi arab tili intensiv kursining muvaffaqiyatli yakunlanishi 2010-yilda sakkiz nafar ayol va yetti nafar erkak talabadan iborat bakalavriat darajasining birinchi kohortasiga olib kelgan.

Berkliga ko'chirib o'tkazilganidan so'ng, Zaytuna kolleji G'arbdagi Amerika Baptistlar Seminariyasidan (ABSW) joy ijaraga olgan. 2012-yil iyul oyida Zaytuna Berklidagi "Muqaddas tepalik"da o'zining kampusiga ega bo'lgan, bu joy bir qator ilohiyot kollejlari va seminariyalarga mezbonlik qilgani uchun shunday nomlangan. 2017-yilda Zaytuna yaqin atrofdagi "Yuqori kampus" deb nomlanuvchi ikkinchi, kattaroq joyga ham ega bo‘lgan.

Kollej ilk marta 2015-yilda akkreditatsiya qilinganida, u Amerika musulmon kollejlari orasida bu darajaga erishgan birinchi ta'lim muassasasi bo'lgan. U dastlab G'arbiy maktablar va kollejlar assotsiatsiyasi tomonidan liberal san'at va islomshunoslik bo'yicha bakalavr darajasi va unchalik yuqori darajaga ega bo'lmagan yozgi arab tili intensiv dasturi uchun akkreditatsiyadan o'tgan, keyinchalik BA dasturi bilan birlashtirilgan. Zaytuna 2018-yilda magistratura dasturi uchun keyingi akkreditatsiyani olgan.

O'qitish dasturi
----------------

Konfessional liberal san'at kolleji sifatida Zaytuna kolleji liberal san'atga Klassik kitoblar yondashuvini an'anaviy musulmon seminariyasi ta'limi elementlari bilan birlashtiradi. Oksforddagi tarixiy Buyuklar darajasiga musulmon analogi bo'lgan yagona bakalavriat yo'nalishi mavjud. Bakalavr darajasi o'rta asrlar xristian olami va islomda ta'lim uchun umumiy bo'lgan *trivium* (grammatika, ritorika va mantiq) klassik modeliga, jumladan Porfiriy *Isagoge* kabi qadimiy matnlarga asoslanadi. Barcha talabalar arab tilini o'rganishlari shart, shunda ular musulmon an'analaridan birlamchi manbalarni asl shaklida o'qiy olishadi. Ba'zi talabalar qiziqishlari va tadqiqot ehtiyojlariga ko'ra boshqa tillar, jumladan, fors, yunon va ibroniy tillarini ham o'rganadilar. Talabalar fikrlash va til ko'nikmalariga ega bo'lishdan tashqari, ilohiyot, falsafa, huquq, tarix va konstitutsiyaviy huquq kabi kurslarda ham ta'lim oladilar.

Kollejning islom matnlari boʻyicha magistratura dasturi musulmon matnlarini asl tillarida sinchkovlik bilan oʻqish va ilgʻor tadqiqot koʻnikmalarini oʻrgatish asosida qurilgan. Magistratura talabalari falsafaga yo'naltirilgan qoida yoki qonunga yo'naltirilgan kurslarni tanlashlari kerak. Keyin ular o'zlari tanlagan mavzular bo'yicha original tadqiqotlar ishlab chiqarishlari mumkin bo'ladi. Ushbu matnga asoslangan yondashuv bilan magistratura dasturidagi talabalar to'g'ridan-to'g'ri matnni o'rgangan o'qituvchidan muallifga qaytib keladigan zanjirda an'anaviy musulmon ta'lim tizimiga amal qiladilar. Hozircha mazkur muassasa bu usulni o'z ichiga olgan yagona Amerika magistratura dasturiga ega. Zaytuna fakultetida turli ma’lumotga ega bo‘lgan musulmon va g‘ayrimusulmon olimlari faoliyat yuritadi.

Kollej WASC katta kolleji va universitet komissiyasi tomonidan akkreditatsiyadan o'tgan. 

Zaytuna kolleji an'anaviy musulmon va sxolastik tizimlar hamda XX asrda AQShda John Erskine, Mortimer Adler va Charles Van Doren tomonidan tashkil etilgan Klassik Kitoblar kursi ta'sirida klassik liberal san'at o'quv dasturi asosida qurilgan. Adler muassasa asoschisi Hamza Yusufga falsafa va ta'lim nazariyasidan saboq bergan.

Ushbu sintez orqali u musulmon an'analari asosida ta'lim olgan va zamonaviy dunyoga moslashgan talabalarni yetishtirishni maqsad qilgan. Muassasa oʻzini musulmon odob-axloqiga ega boʻlgan Amerika mazhabidagi liberal sanʼat kollejining tiklanishi deb hisoblaydi.

Yana qarang
-----------

* Islom ta'lim muassasalari ro'yxati

Koordinatalari: 37°53′50.8″N 122°15′33.6″W﻿ / ﻿37.897444°N 122.259333°W﻿ / 37.897444; -122.259333GO

1. 1 2  Zoll, Rachel. „US scholars planning Islamic college". *The Guardian* (2008-yil 23-yanvar). 2013-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
2. 1 2  Frost, Aja. „Zaytuna becomes first accredited Muslim college in the U.S.". *USA Today* (2015-yil 4-may). Qaraldi: 2015-yil 4-may.
3. ↑  „Academics". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
4. ↑  „College Catalog 2022-2023". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
5. 1 2 3  *Kamal.* „Seeds of Change: Zaytuna Shakes Its Roots".  Illume Magazine online (2012-yil 1-yanvar). 2012-yil 19-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-dekabr.
6. ↑  „Affiliates: Zaytuna College".  Berkeley Law School online. 2011-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 10-aprel.
7. ↑  Brown, Steven E. F.. „Muslim school Zaytuna College moving to Berkeley's 'Holy Hill'". *San Francisco Business* (2012-yil 30-may). 2023-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-yanvar.
8. ↑  *Shimron.* „First Muslim college in U.S. buys Lutheran seminary campus in Berkeley" (en-US). *USA Today*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
9. ↑  Song, Jason. „Muslim college gains accreditation". *Los Angeles Times* (2015-yil 11-mart). Qaraldi: 2015-yil 12-mart.
10. 1 2 3  „Zaytuna College - WSCUC" (en-US). *WSCUC*. Qaraldi: 2023-yil 10-may.
11. 1 2 3 4 5 6  *Religious liberty and education : a case study of yeshivas vs. New York*, Jason Bedrick, Jay P. Greene, Matthew H. Lee, Lanham, 2020. ISBN 978-1-4758-5439-8. OCLC 1139891820.
12. 1 2 3  „Master's Degree: Islamic Texts". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
13. ↑  „BA Courses - Year 3". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
14. ↑  „Faculty Directory". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.
15. ↑  „Hamza Yusuf". *Zaytuna College*. Qaraldi: 2023-yil 4-fevral.