**FRANS (France) Anatol** (taxallusi; asl ismsharifi Anatol Fransua Tibo) (1844.16.4, Parij — 1924.12.10, SanSirsyurLuar) — fransuz yozuvchisi. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1896). Adabiy faoliyati bibliografik kataloglarga bitiklar, ensiklopediyalarga maqola va taqrizlar yozish bilan boshlangan. 60-yillarda "Parnas" adabiy guruhi bilan yaqinlashgan va bu hol uning ilk kitobi — "A. de Vini" (1868) da, shuningdek, "Oltin dostonlar" (1873) toʻplami va "Korinf toʻyi" (1876) dramatik dostonida oʻz aksini topgan. Shundan keyin F. sheʼriyatdan uzoklashib, 1879-yilda Ch. Darvin va I.Ten singari tabiiy fan namoyandalari taʼsirida "Iokasta" va "Qiltiriq mushuk" qissalarini yozgan. Osori atiqalar shaydosi — keksa filolog olimning kundaligi tarzida yozilgan "Silvester Bonnarning jinoyati" (1881) romani F.ga shonshuhrat keltirgan. Yozuvchi "Tais" (1890) romanida falsafiy va axloqiy qarashlarini ifodalash uchun ilk xristianlik davriga murojaat etgan. F. 90-yillarda yaratgan bir necha romanlari ("Salamandra" 1892; "Janob Jerom Kuanyarning mulohazalari", 1893 va boshqalar)da donishmand va daydi abbat Kuanyar hamda boshqa qahramonlar obrazi orqali nafaqat 18-asrdagi Fransiya qirolligi, balki 3respublikadagi voqelikka ham oʻz munosabatini ifodalagan. F.ning Kuanyarga bagʻishlangan barcha asarlari falsafiy roman janrida yozilgan boʻlib, ularda syujet va voqea emas, balki falsafiy mushohadalar katta mavkega ega. F.ning "Qizil gul" (1894) romanida hissiyotga asoslangan muhabbatning moʻrt bulishi haqidagi fikr badiiy mujassamlangan. 80—90-yillarda F.ning "Valtasar" (1889), "Sadaf quticha" (1892), "Avliyo Klaraning qudugʻi" (1895), "Klio" (1900) kabi kichik hikoya toʻplamlari nashr etilgan.

F. 20-asr boshlarida sotsialistlarga yaqinlashib, 1905-yil rus inqilobini yaxshi qarshi olgan. Hatto rus xalqi va Rossiyaga qoʻshib olingan xalqlar doʻstligi jamiyatini tuzib, unga raislik qilgan (1905-yil fevral). 1905—07 yil rus inqilobining magʻlubiyatga uchrashi esa uning ruhiyati va dunyoqarashiga katta taʼsir qilgan. U hatto tarixda olgʻa harakat yoʻq, tarix bosib oʻtilgan yoʻlning takrorlanishidan iborat, shuning uchui insoniyat tarixiy taraqqiyotning bir nuqtasida depsinib turadi, degan xulosaga kelgan. F. ning "Pingvinlar oroli" (1908), "Xudolar xohishi" (1912), "Farishtalar isyoni" (1914) romanlaridagi satirik ruh qisman yozuvchi dunyoqarashidagi ana shu pessimistik holat bilan izohlanadi.

F. umrining soʻnggi yillarida bolalik va oʻsmirlik yillariga bakishlangan "Kichkina Pyotr" (1919), "Gulga burkangan hayot" (1922) singari xotiralari bilan birga falsafiy mazmun bilan yoʻgʻrilgan "Gul tagidagi suhbatlar" (1917) asarini yozgan. 2 jildli "Janna d’ Ark hayoti" (1908) tarixiy tadqiqoti, "Sokov qizga uylangan kishi hangomasi" (1912) singari pyesalar muallifi. "Janob Jerom Kuanyarning mulohazalari" asaridan olingan "Bashariyat tarixi" hikoyasi Oybek tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Nobel mukofoti laureati (1921)..

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. ↑   // *(unspecified title)*
5. ↑  *(unspecified title)*
6. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari |
| --- |
|  |
| 1901–1925 | 
* 1901 Sully Prudhomme
* 1902 Theodor Mommsen
* 1903 Bjørnstjerne Bjørnson
* 1904 Frédéric Mistral / José Echegaray
* 1905 Henryk Sienkiewicz
* 1906 Giosuè Carducci
* 1907 Rudyard Kipling
* 1908 Rudolf Christoph Eucken
* 1909 Selma Lagerlöf
* 1910 Paul Heyse
* 1911 Maurice Maeterlinck
* 1912 Gerhart Hauptmann
* 1913 Rabindranath Tagore
* 1914
* 1915 Romain Rolland
* 1916 Verner von Heidenstam
* 1917 Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan
* 1918
* 1919 Carl Spitteler
* 1920 Knut Hamsun
* 1921 Anatole France
* 1922 Jacinto Benavente
* 1923 W. B. Yeats
* 1924 Władysław Reymont
* 1925 George Bernard Shaw
 |
|  |
| 1926–1950 | 
* 1926 Grazia Deledda
* 1927 Henri Bergson
* 1928 Sigrid Undset
* 1929 Thomas Mann
* 1930 Sinclair Lewis
* 1931 Erik Axel Karlfeldt
* 1932 John Galsworthy
* 1933 Ivan Bunin
* 1934 Luigi Pirandello
* 1935
* 1936 Eugene O'Neill
* 1937 Roger Martin du Gard
* 1938 Pearl S. Buck
* 1939 Frans Eemil Sillanpää
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 Johannes V. Jensen
* 1945 Gabriela Mistral
* 1946 Hermann Hesse
* 1947 André Gide
* 1948 T. S. Eliot
* 1949 William Faulkner
* 1950 Bertrand Russell
 |
|  |
| 1951–1975 | 
* 1951 Pär Lagerkvist
* 1952 François Mauriac
* 1953 Winston Churchill
* 1954 Ernest Hemingway
* 1955 Halldór Laxness
* 1956 Juan Ramón Jiménez
* 1957 Albert Camus
* 1958 Boris Pasternak
* 1959 Salvatore Quasimodo
* 1960 Saint-John Perse
* 1961 Ivo Andrić
* 1962 John Steinbeck
* 1963 Giorgos Seferis
* 1964 Jean-Paul Sartre
* 1965 Mixail Sholoxov
* 1966 Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs
* 1967 Miguel Ángel Asturias
* 1968 Yasunari Kawabata
* 1969 Samuel Beckett
* 1970 Aleksandr Soljenitsin
* 1971 Pablo Neruda
* 1972 Heinrich Böll
* 1973 Patrick White
* 1974 Eyvind Johnson / Harry Martinson
* 1975 Eugenio Montale
 |
|  |
| 1976–2000 | 
* 1976 Saul Bellow
* 1977 Vicente Aleixandre
* 1978 Isaac Bashevis Singer
* 1979 Odysseas Elytis
* 1980 Czesław Miłosz
* 1981 Elias Canetti
* 1982 Gabriel García Márquez
* 1983 William Golding
* 1984 Jaroslav Seifert
* 1985 Claude Simon
* 1986 Wole Soyinka
* 1987 Iosif Brodskiy
* 1988 Najib Mahfuz
* 1989 Camilo José Cela
* 1990 Octavio Paz
* 1991 Nadine Gordimer
* 1992 Derek Walcott
* 1993 Toni Morrison
* 1994 Kenzaburō Ōe
* 1995 Seamus Heaney
* 1996 Wisława Szymborska
* 1997 Dario Fo
* 1998 José Saramago
* 1999 Günter Grass
* 2000 Gao Xingjian
 |
|  |
| 2001–yildan | 
* 2001 V. S. Naipaul
* 2002 Imre Kertész
* 2003 J. M. Coetzee
* 2004 Elfriede Jelinek
* 2005 Harold Pinter
* 2006 Orhan Pamuk
* 2007 Doris Lessing
* 2008 J. M. G. Le Clézio
* 2009 Herta Müller
* 2010 Mario Vargas Llosa
* 2011 Tomas Tranströmer
* 2012 Mo Yan
* 2013 Alice Munro
* 2014 Patrick Modiano
* 2015 Svetlana Aleksiyevich
* 2016 Bob Dylan
* 2017 Kazuo Ishiguro
* 2018 Olga Tokarchuk
* 2019 Peter Handke
* 2020 Louise Glück
* 2021 Abdulrazzoq Gurnah
* 2022 Annie Ernaux
 |

 |