recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yakov Moiseyevich Lents** (1890-yil 25-dekabr (1891-yil 6-yanvar), Perm – 1975-yil 9-yanvar, Moskva) – yahudiy va sovet teatr hamda kino aktyori, teatr rejissyori.

Hayoti
------

Yakov Moiseyevich Lents 1890-yil 25-dekabrda (1891-yil 6-yanvar) Permda tugʻilgan.

1911-yildan boshlab Toshkentdagi adabiy-musiqiy jamiyatda ishlagan. Inqilobdan oldin u Toshkent va Irkutsk teatrlarida aktyor boʻlgan. 1923-yildan kinolarda ham rol oʻynashni boshlagan. 1920-yilda Moskva teatrlarida aktyor boʻlib ishlagan. 1937–1939-yillarda Noginsk drama teatrining direktori boʻlgan. 1950-yilning ikkinchi yarmida kinoga qaytgan.

Yakov Moiseyevich Lents 1975-yil 9-yanvarda 85 yoshida vafot etgan. Donskoye qabristoniga dafn etilgan va 1993-yilda Xovanskoye qabristonga, rafiqasinong qabri yoniga oʻtkazilgan.

Filmlari
--------

1927-yil – Meri Pikfordni oʻpish – Mehribon eksperimentator.

1927-yil – Bir piyola choy – Buikin.

1929-yil – Relslar gʻoʻngʻilladi – Veniamin Veniaminovich.

1957-yil – Penkovda – Buxgalter.

1958-yil – Yurak xotirasi – Maktab direktori.

1958-yil – Yer sayyorasidan kelgan odam – Eski xizmatkor.

1959-yil – Vasiliy Surikov – Yakov Mixaylovich, sanʼat oʻqituvchisi.

1959-yil – Koʻprikdagi odamlar – Kassir.

1962-yil – High Road – Intellektual.

1963-yil – Yoz ketdi – Pochta boshligʻi / Koʻprik ishchisi.

1963-yil – Ular osmonni zabt etishdi – Harbiy shifokor.

1963-yil – Cheka xodimi – Hibsga olingan shifokor.

1964-yil – Hozir qayerdasiz, Maksim? – Potapovlarning qoʻshnisi.

1964-yil – Menga shikoyat kitobini bering – Pensioner.

1964-yil – Xokkeychilar – Kioskdagi bobo.

1965-yil – Oʻgʻlingiz va ukangiz – Keksa farmatsevt.

1966-yil – Avtomobildan saqlaning – Sigaret sotuvchisi.

1966-yil – Ha va yoʻq – epizod.

1967-yil – Pansi yoʻli – epizod.

1967-yil – Jahannam portlatilgan – epizod.

1967-yil – Choʻkayotgan odamni qutqaring – Andreyning bobosi.

1967-yil – Plyushchixadagi uchta terak – Kinoga navbatda turgan keksa odam.

1968-yil – Dushanbagacha yashaymiz – Eski oʻqituvchi.

1968-yil – Yuras Bratchikning hayoti va koʻtarilishi – epizod.

1968-yil – Yetti chol va bir qiz – Ziyofatdagi chol.

1969-yil – Choʻlning oq quyoshi – Chol.

1971-yil – Oʻn ikki stul – Restorandagi gul sotuvchisi.

1971-yil – Ilf va Petrov – Keksa odam, kafe mehmoni.

1971-yil – Rossiya imperiyasining toji yoki qayta tutib boʻlmaydigan – Hamma narsani biladigan chol.

1973-yil – Dengizdan bir tomchi – Gazetasi bor chol.

1974-yil – Mavjud boʻlmagan shahardagi sarguzashtlar – epizod.

1974-yil – Starling va Lyra – Flickendorff.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЯКОВ ЛЕНЦ". *www.kino-teatr.ru*. Qaraldi: 7-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Могилы знаменитостей. Некрополи Москвы. Хованское кладбище. Ленц Яков Моисеевич (1890-1975)". *www.m-necropol.ru*. 6-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2021-yil.
3. ↑  „Яков Ленц". *www.kinopoisk.ru*. Qaraldi: 7-noyabr 2023-yil.
4. ↑  „Яков Ленц". *www.kinopoisk.ru*. Qaraldi: 7-noyabr 2023-yil.
5. ↑  „Яков Ленц". *www.kinopoisk.ru*. Qaraldi: 7-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Яков Ленц в Авторском проекте Алексея Тремасова
*
**Aleksey Viktorovich Fateyev** (1974-yil 1-dekabrda tugʻilgan, Kupiansk-Vuzlovyi, Xarkov viloyati) – rus teatr va kino aktyori.

Biografiyasi
------------

Aleksey Fateyev 1974-yil 1-dekabrda Ukraina SSR Xarkov viloyati, Kupiansk Vuzlovyida tugʻilgan.

Oʻrta maktabni tugatgach, u Xarkov temir yoʻl transporti muhandislari institutida sirtdan oʻqigan. Keyin Xarkov madaniyat kollejini xor dirijyori mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Maktabda talaba sifatida u I. P. Kotlyarevskiy nomidagi Xarkov sanʼat instituti rejissyorlik boʻlimining bitiruv spektakllarida qatnashgan. 1995-yilda Alekseyning oʻzi ushbu institutning aktyorlik boʻlimi talabasi boʻlgan (E. V. Lisenko kursi), 1999-yilda esa uni bitirgan.

Ikkinchi kursdayoq talaba Fateev A. S. Pushkin nomidagi Xarkov akademik rus drama teatriga taklif qilingan, u yerda toʻqqiz yillik faoliyati davomida (1997–2006) koʻplab qiziqarli rollarni, shu jumladan „Maskarad" filmidagi *Arbenin* rolini va *Jorj Pigdenning* „13-raqam" filmlarida rol ijro etgan, buning uchun u I. A. Maryanenko nomidagi shahar mukofoti bilan taqdirlangan (2003). A. S. Pushkin teatrida faoliyat olib borgan vaqtlarida Xarkov „Yangi bosqich" teatrida ham (2001–2006) oʻynagan.

Bugungi kunga qadar Alekseyning oʻnlab teatr asarlari bor. Vladimir Mayakovskiy nomidagi Moskva akademik teatrining hozirgi repertuaridan u sakkizta spektaklda ishtirok etgan va navbatdagi teatr mavsumida premyerasi tomoshabinlarni kutayotgan yana bir spektaklni mashq qilmoqda. U yettita spektaklda bosh rollarni ijro etgan.

Aleksey kinoda ham muvaffaqiyatli ishlagan. 2012-yilda televideniyeda uning ishtirokida birdaniga ikkita premyera namoyish etilgan: 16-aprel kuni „Rossiya 1" telekanalida Elyor Ishmuhamedovning „M. U. R." va 11-iyun kuni „Omadli chipta" ning birinchi epizodi (rejissyor Vitaliy Moskalenko) Rossiyaning „Birinchi kanali"da (rejissyor Vitaliy Moskalenko) chiqqan, unda aktyor bosh rol – *Ilya Dronov* ni oʻynagan.

### Shaxsiy hayoti

Aleksey Fateev Xarkovlik Alina bilan turmush qurgan. 2005-yil 13-sentyabrda ularning qizi Mariya tugʻilgan. Er-xotin Moskvada ajrashishgan. 2017-yilda aktyor davlat xizmatchisi Alyonaga uylangan va er-xotin aktyorning birinchi turmushidagi xotinining oʻgʻlini tarbiyalamoqda.

Mukofotlari
-----------

* 2003-yil *"13-raqam" spektaklidagi Jorj Pigden roli uchun*. I. A. Maryanenko nomidagi shahar mukofoti laureati boʻlgan.
* 2013-yil *"Odamlar sevgisi" spektaklidagi Sergey roli uchun „MK" teatr mukofoti „Eng yaxshi aktyor" nominatsiyasini olgan.*

Manbalar
--------

1. ↑  „Алексей Фатеев поздравил дочь с днем рождения" (русский).
2. ↑  „Алексей Фатеев: «Я понял, что не смог бы жить один»". *www.womanhit.ru*. 2021-yil 28-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 3-avgust.
**Fyodor Ivanovich Shmit,** (*Fedor Karl Ernest Shmidt***,** 1877-yil 3-may, Sankt-Peterburg - 1937-yil 3-dekabr, Toshkent) - sovet va rus Vizantiyashunos olimi, arxeolog, muzeyshunos, san'atshunos, san'at nazariyotchisi. Ukraina SSR Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi (1921-yildan).

Hayoti
------

Fyodor Shmit 1877-yil 3-mayda ruslashgan nemislar oilasida tug'ilgan. Otasi amaldagi davlat maslahatchisi Karl Iogann Adolf Ernestovich Shmidt va onasi Mariya Karlovna bo'lgan.

Nemis klassik gimnaziyasida tahsil olgan (1886-1894).

1894-yilda u Sankt-Peterburg imperatorlik universitetining tarix va filologiya fakultetiga o'qishga kirdi. Shu bilan birga o'qish, uy-joy va oziq-ovqat uchun pul topish maqsadida repetitorlik qildi. U A.V.Praxov bilan tahsil oldi, uning ma'ruzalari Shmitning asosiy ilmiy ishlarini yaratishga turtki bo'ldi. Universitetni tugatgach, u kafedrada qoldi, keyin bir muncha vaqt Rossiyaning Italiyadagi elchisi A.I.Nelidovning o'g'liga repetitorlik qildi.

Fyodor Shmit Nelidov tomonidan Konstantinopoldagi Rossiya arxeologiya instituti boshlig'i Vizantiyashunos F.I.Uspenskiy bilan magistraturaga kirish uchun tavsiya etilgan .

1901-1904 yillarda. F.I.Uspenskiy bilan birgalikda Kariye masjidining mozaikalari haqida kitob yozgan.

1904-1908-yillarda imperator Aleksandr II nomidagi Sankt-Peterburg gimnaziyasida qadimgi tillardan dars bergan.

1909-yilda Kariye masjidi mozaikalari boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1908-1912-yillarda Rossiya arxeologiya institutida ilmiy kotib lavozimida ishlagan  .

U koʻplab davlatlarga sayohat qilgan. Italiya, Germaniya, Gretsiya va Bolqon mamlakatlari sanʼat yodgorliklarini oʻrgangan va eskizlaridan nusxa koʻchirgan. Afinada boʻlib oʻtgan sharqshunoslarning kongressida (1912) qatnashgan.

1912-yildan Xarkov universitetining san'at nazariyasi va tarixi kafedrasi mudiri, Ukraina SSR Xalq Maorif Komissarligining qadimiy yodgorliklarni himoya qilish Butun Ukraina qo'mitasining muzey bo'limi boshlig'i (1919-1920). bo'lgan

1921-yildan 1924-yilgacha Arxeologik komissiya raisi bo'lgan va Kiyevdagi Ukraina milliy fanlar akademiyasida ishlagan.

1924-yil oxiridan Leningrad davlat universiteti professori va Davlat san'at tarixi instituti direktori bo'lgan.

1935-yilda F.I.Shmit Toshkentga koʻchirilib, u yerda Oʻzbekiston SSR Davlat sanʼat muzeyiga rus va Yevropa sanʼati boʻyicha ilmiy maslahatchi sifatida qabul qilingan va Oʻrta Osiyo badiiy madaniyatini oʻrgangan.

Toshkentda Shmit ilmiy maqolalar yozgan, badiiy koʻrgazmalar tashkil etish va oʻtkazishda ishtirok etgan. Samarqandga borishga ruxsat olgan, Registon meʼmoriy ansambli va Go'ri Amir maqbarasi gumbazini oʻrgangan. U ishtiyoq bilan Toshkentdagi san’at muzeyining hech qachon nashr etilmagan katalogini tuzishga kirishadi.

1937-yil 10-noyabrda (Rossiya Federatsiyasi IIV maʼlumotlariga koʻra) yoki 1937-yil 3-dekabrda (Oʻzbekiston SSR KGB maʼlumotlariga koʻra) Toshkentda otib oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Сыченкова—1 2013. sfn error: no target: CITEREFСыченкова—12013 (help)
2. ↑  Володимир Іванович Вернадський і Україна. Т. 1, кн. 2: Володимир Іванович Вернадський.
**Aleksey Ivanovich Terenojkin** (1907-yil 26-noyabr, Nikolayevsk - 1981-yil 19-may, Kiyev) – sovet arxeologi, tarix fanlari doktori (1959), professor (1967), Ukraina SSR Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti temir davri arxeologiyasi boʻlimi mudiri, Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1977).

Biografiyasi
------------

Savdogarlar oilasida tugʻilgan. 11 yoshida daryo boʻyida qadimiy kulolchilik buyumlarini yigʻib, muzeyga olib bora boshlagan. 14 yoshida (1921-yilda) birinchi marta arxeologik ishlarda – mahalliy Butunjahon ilmiy jamiyati tomonidan oʻtkazilgan tepaliklar ustida tadqiqotda qatnashgan. 1926-yilda Samara oʻlkashunoslik jamiyati oliy kurslarining arxeologiya va etnologiya boʻlimiga, soʻngra Moskva davlat universitetining etnologiya fakultetiga oʻqishga kirgan. Oʻqishning soʻnggi yilida „ijtimoiy kelib chiqishini yashirgani uchun" haydalgan. Davlat tarix muzeyi, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti va boshqa joylarda ishlagan, Oʻrta Osiyo, Rossiya va Ukrainada olib borilgan qazishmalarda qatnashgan.

1941-yildan – Stalingraddan Venaga yurishda qatnashgan. Qizil Yulduz ordeni va beshta medal bilan taqdirlangan.

1948-yilda Oʻzbekistonda olib borilgan Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tadqiqotlari natijasi asosida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Xuddi shu yili Kiyevga koʻchib oʻtgan va Ukraina SSR Fanlar akademiyasining Arxeologiya institutida ish boshlagan. 1958-yilda „Dnepr oʻrmon-dasht oʻng qirgʻogʻida skiflargacha boʻlgan davr" mavzusida tarix fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Aleksey Ivanovich Terenojkin – Ukrainada ilk temir davri madaniyatlarini rivojlantirish konsepsiyasining asoschisi. Ukrainaning oʻrmon-dasht va dasht zonalarida arxeologik qazishmalar olib borgan. Koʻpgina ilmiy ishlar muallifi, jumladan „Dnepr oʻrmon-dasht oʻng qirgʻogʻida skiflargacha boʻlgan davr", „Ukraina RSR arxeologiyasi" monografiyalarining hammuallifi.

Oilasi
------

* Akasi – Vasiliy Ivanovich Terenojkin, fizik.
* Akasi – Ivan Ivanovich Terenojkin, botanik.
* Xotini: Yelizaveta Yakovlyevna Terenojkina, shifokor
* Xotini – Varvara Ilyinskaya, sovet arxeologi (Ukraina SSR), skiflar tarixi boʻyicha mutaxassis.
* Qizi – Rannu Yelena Alekseyevna, tarixchi.
* Oʻgʻli – Dmitriy Alekseyevich Terenojkin
* Oʻgʻli – Ilyinskiy Andrey Alekseyevich, kulolchilik naqqoshi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Мозолевський Б. М. Черненко Є. В.* Олексій Іванович Тереножкін (до 70-річчя від дня народження) // Археологія. — 1978. — № 25. — С. 112—114.
2. ↑  „Память народа". 2018-yil 17-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-avgust.
3. ↑  Алексей Иванович Тереножкин // Советская археология. — 1982. — № 3. — С. 297—299.
Koordinatalari: 41°17′40.99″N 69°17′23.21″E﻿ / ﻿41.2947194°N 69.2897806°E﻿ / 41.2947194; 69.2897806GO

**Toshkent temir yoʻllar texnikasi muzeyi** "Oʻzbekiston temir yoʻllari" aksiyadorlik jamiyati  Markaziy temir yoʻlchilar madaniyat saroyida 1989-yil 4-avgustda tashkil etilgan.

Muzey tarixi
------------

Toshkent temir yoʻllar texnikasi muzeyi temir yoʻl sohasi texnik muzeylari uyushmasi tarkibiy qismiga kiradi va Osiyodagi muzeylar orasida eng yirigi sanaladi. Uning barpo etilishi  80-90-yillarga borib taqaladi.

Ushbu muzey  Markaziy Osiyoda temir yoʻlning 100 yilligini munosabati bilan barpo etilgan.

Poytaxtimizning Markaziy vokzalida ilgari ishlatilgan qismlar va  lokomotivlar majmuasi namoyish etiladi.

Shahar maʼmuriyati aholi tomonidan kelib tushgan murojaatlarni inobatga olib, koʻrgazmani oʻz oʻrnida qoldirib doimiy faoliyatini yoʻlga qoʻydi. Shunday qilib, 1989-yil 4 avgustda Temiryoʻlchilar kuni munosabat bilan muzey tantanali ravishda sayyohlar va tashrifchilar uchun  oʻz eshiklarini ochdi.

Ochiq osmon muzeyida 13 paravoz, 17 teplovoz, 3 elektrovoz, 10 vagon hamda XX asrlarga oid taʼmirlash va qurilish texnikalarini koʻrish mumkin.

Uchta vagonda temir yoʻl paydo boʻlishi haqida soʻzlab beruvchi muzey ekspozisiyalari, aloqa va havfsizlik vositalari, shuningdek jasurlik nishonlarini hamda ishchilar kiyimlarini koʻrish mumkin.

Muzeyda tor temir yoʻl (750 mm) yoʻlagi, ikkita poyezd, TU7a lokomotivlari, sharqona uslubda bezatilgan ikkita yozgi vagon va uchta PV38 vagonlari mavjud. Ekskursiya jarayonida temir yoʻllar tarixi, parovozlar va boshqa temir yoʻl texnikalarining qurilishi bilan tanishish imkonini beruvchi diqqatga sazovor joylarga sayohatlar oʻtkaziladi.

Eksponatlar
-----------

Eng qadimgi eksponatlardan biri 1914-yilda ishlab chiqarilgan Ov parovozidir. O‘zbekistonning 1999-yilda chiqarilgan pochta markasida aks ettirilgan. Turli manbalarga ko'ra, lokomotiv 3-7 ta filmda suratga olingan, shu jumladan "To‘xyatib bo‘lmaydigan qasoskorlar", ammo bu ma'lumotni tasdiqlashning iloji bo'lmadi, chunki bir nechta O seriyali lokomotivlar ko‘plab filmlarda ishlatilgan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Yana q.
-------

* Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi
* Oʻzbekiston Davlat Sanʼat muzeyi
* Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyi

Manbalar
--------

1. ↑  Железнодорожный музей в Ташкенте>



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Osminoglar** (Octopoda), sakkizoyoqlilar — boshoyoqli mollyuskalar turkumi. Uzunligi 1 sm dan 60 sm gacha, qoʻllari bilan birga 3—5 m gacha, vazni 50 kg va undan koʻproq. Gavdasi oval, xaltasimon, boshi tanasidan sal ajralib turadi. Ogʻzi atrofida soʻrgʻichlar bilan qoplangan 8 ta qoʻli joylashgan. 200 turi maʼlum. 11 oilaga boʻlinadi. Deyarli barcha dengizlarda uchraydi. Urgʻochisi bir necha ming tuxumini suv tubiga yoki uyasi tomiga osib koʻyadi, baʼzan qoʻlida, argonavt chigʻanogʻida olib yuradi. Urgʻochisi tuxumlarini qoʻriklaydi va tozalab turadi. Bu davrda ular hech narsa yemasdan juda ozib ketadi va koʻpincha halok boʻladi. Inkubatsiya davri bir necha sutkadan 1 yil-gacha, 2 turi tirik tugʻadi. Suv tubida, suv qaʼrida yoki planktonda yashaydi. Zooplankton, baliklar, krablar, krevetkalar, mollyuskalar, baʼzan chuvalchanglar va ignaterililar bilan oziqlanadi. Ayrim turlari doimo inida yashaydi. Koʻpchilik O.ning oʻz joyini tanish xususiyati yaxshi rivojlangan; xilma-xil va murakkab shartli reflekslar hosil qiladi; qoʻlga oson oʻrganadi. Tajribalarda O. qisqichbaqa solingan banka krpqogʻini ochishni bilgan; gʻovvos koʻlidan balikni bemalol olgan. O. goʻshti uchun sanoat miqyosida ovlanadi. Ayrim joylarda O. soni tez kamayib ketmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Alik Saxarov** (inglizcha: *, 1959-yil 17-may, Toshkent, SSSR) – asli oʻzbek boʻlgan amerikalik kinorejissyor, operator.*

Biografiya
----------

Alik Saxarov 1959-yil 17-mayda Toshkentda tavallud topgan. U sakkiz yoshida, 1966-yilgi zilziladan soʻng, oilasi Moskvaga koʻchib oʻtgan. Alik maktab yillarida Moskva madaniyat uylaridan birida fotografiya toʻgaragiga qatnashgan. Fotosuratga boʻlgan ishtiyoq bugungi kungacha davom etmoqda. Kinoga boʻlgan qiziqishi Andrey Tarkovskiyning „Koʻzgu" filmini tomosha qilgandan keyin paydo boʻldi.

Alik Saxarov 1991-yilda Gollivud ssenariynavis va rejissyori Jon Raffo uchun operator sifatida oʻzining birinchi „Big and Mean" qisqa metrajli filmini suratga oldi. 1992-yil uning „Pauza" qisqa metrajli filmi dunyo yuzini koʻrdi. Alikning oʻzi buni vizual meditatsiya deb ataydi va uni sevimli rejissyori Andrey Tarkovskiyga bagʻishlaydi. Alik Saxarov ijodiga katta taʼsir koʻrsatgan operatorlar – Aleksandr Dovjenko bilan suratga tushgan sovet operatorlari Daniil Demutskiy va Sergey Urusevskiyni, shuningdek, amerikalik operator Gordon Uillis.

Alik Saxarov 2008-yildan beri rejissyor sifatida ham faoliyat olib borgan. U „Taxtlar oʻyini"ning birinchi mavsumining toʻrtta epizodida kinematograf boʻldi. Soʻng ikkinchi mavsum suratga olish maydonida rejissyor boʻldi va shundan beri oʻzini butunlay rejissyorlikka bagʻishladi.

Mukofotlari va nominatsiyalari
------------------------------

2004-yil ASC mukofoti nominatsiyasi („The Sopranos" teleseriali, „Long Term Parking" epizodi) sohibi boʻldi.

2007-yil *„Eng yaxshi kinematograf"* nominatsiyasida Primetime Emmy mukofoti sovrindori („Rim" teleseriali, „Pasxa" epizodi) boʻldi.

2013-yilda teleserialdagi eng yaxshi rejissyor („Taxtlar oʻyini" teleseriali) deya OFTA mukofotini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Alik Sakharov". *Internet Encyclopedia of Cinematographers*. 2012-yil 5-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 19-aprel.
2. 1 2  „«Я заключил сделку — четыре эпизода оператором в обмен на режиссёрское кресло». Алик Сахаров о том, как он был часовщиком на Колхозной, а стал режиссёром на HBO".  Коммерсантъ (2014-yil 4-aprel). 2019-yil 22-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-noyabr.
3. ↑  „PAUSA (1992) trailer". *Vimeo* (2011-yil 19-aprel). 2012-yil 5-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 21-aprel.
4. ↑  „Past ASC Awards". *The American Society of Cinematographers*. 2012-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 19-aprel.
5. ↑  „59th Annual Primetime Emmy Awards".  Academy of Television Arts and Sciences (2008-yil 8-sentyabr). 2012-yil 5-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 19-aprel.
6. ↑  „2012-13 Online Film & Television Association". 2014-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 6-fevral.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Toʻrgʻay.

**Toʻrgʻaylar** (Alaudidae) — chumchuqsimonlar turkumi oilasi. 15 urugʻga mansub 78 turi maʼlum. Asosan, Afrika, Osiyo, Yevropada tarqalgan. Amerikada 1 turi va Avstraliyada 2 turi uchraydi. Ayrim turlari iqlimlashtirilgan. Tanasining uz. 110–230 mm, ogʻirligi 1570 g. T. ochiq yerlarda —dala, choʻl, sahro, baʼzan oʻrmon va yalangliklarda yashaydi. Uyasini yerga qoʻyadi. Odatda, 4—6 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini faqat modasi 12—16 kun bosadi. Ikkala jins 10—11 kun bolalarini uyasida, 8—10 kun uyadan tashqarida oziklantiradi. Oʻsimlik urugʻlari va hasharotlarni yeydi. Koʻpayish davri tamom boʻlgandan soʻng guruhlarga birlashadi. Shimolida yashovchi T. qishda jan. ga, togʻdagilari vodiyga koʻchib oʻtadi. Oʻzbekistonda dala toʻrgʻayi, soʻfitoʻrgʻay, qoraqosh T. kichik T. hind toʻrgʻayi, joʻr va boshqa uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Valeri Tixonenko** (ruscha: *Валерий Алексеевич Тихоненко*, 1964-yil 19-avgustda tugʻilgan) – nafaqadagi sovet va rus professional basketbolchisi, sport murabbiyi. Oʻzining futbolchilik faoliyati davomida kichik hujumchi va kuchli hujumchi pozitsiyalarida oʻynadi. Asosiy pozitsiyasi esa hujumchi boʻlgan. U terma jamoa musobaqalarida Sovet Ittifoqi va Rossiyani himoya qilgan. Sovet Ittifoqi bilan 1988-yildagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Faoliyati
---------

Tixonenko Atlanta Xouks tomonidan 1986-yildagi NBA loyihasining 7-raundida 157-chi tanlov bilan tanlangan. U pro-klubdagi faoliyati davomida Moskvaning CSKA jamoasi bilan uchta Rossiya chempionligini qoʻlga kiritadi (1998, 1999, 2000).

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Tixonenko Sovet Ittifoqining katta terma jamoasi bilan 1984-yilgi Doʻstlik oʻyinlarida (1984-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarining muqobil turniri) va 1985-yildagi EuroBasketda oltin medalni, 1986-yilgi FIBA Jahon kubogida kumush medalni qoʻlga kiritgan. 1987-yilgi EuroBasket, 1988-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida oltin medal, 1989-yilgi EuroBasketda bronza medalini va 1990-yilgi FIBA Jahon kubogida kumush medalni qoʻlga kiritadi. 1992-yildagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ham Yagona jamoa aʼzosi sifatida oʻynagan.

Rossiya terma jamoasi aʼzosi sifatida 1998-yilgi FIBA Jahon chempionatida va 1999 yilgi EuroBasketda oʻynab, kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Valeri 2011-yilda Qozogʻiston ligasining „Astana" klubining bosh menejeri boʻladi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Tixonenko Rossiya armiyasida podpolkovnik boʻlgan.

Mukofatlari
-----------

* SSSR „Buyuk mehnati uchun" medali
* SSSR Xalqlar doʻstligi ordeni
* SSSR „Shon-sharaf belgisi" ordeni
* SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1988)
* Rossiyaning „Doʻstlik" ordeni

Manbalar
--------

1. ↑  „Valery Tikhonenko Biography and Olympic Results".  Olympics at Sports-Reference.com. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2012-yil.
2. ↑  Valeri Tikhonenko (RUS).

Havolalar
---------

* FIBA profili
* FIBA Yevropa profili
* Sports-Reference.com profili
* Basketball-Reference.com profili
* Ispaniya ligasi profili (ispancha)
* Ispaniya ligasi arxivi profili (ispancha)
* EuroLeague murabbiy profili
* Tixonenko (ruscha)
**Kosmetika** (yun. kosmetike — pardoz qilish, bezash sanʼati) — kishilar qiyofasini xushroʻylashtirish choratadbirlari hamda vositalari majmui.

K. juda uzoq, tarixga ega. Miloddan 200 yil avval Misrda pardoz uchun har xil materiallar va dori-darmonlardan foydalanishgan.

Pardoz vositalari tayyorlash sirasrorlarini faqat tabiblar bilgan. K. 19-asrga kelib ilmiy jihatdan rivoj topdi va bora-bora tibbiyot xodimlari qoʻliga oʻtib, teri, soch va tirnoqlar parvarishi, badandagi tugʻma va keyin paydo boʻlgan har xil kamchiliklarni yoʻqotish bilan tibbiyotning maxsus boʻlimi — kosmetologiya shugʻullanadigan boʻldi. K. shartli ravishda gigiyenik, vrachlik va pardoz K.siga boʻlinadi. Gigiyenik K. odamningtabiiy goʻzalligini saqlab qolish, teri kasalliklarining oldini olish va unda yuzaga keladigan nuqsonlarni bartaraf etish mulojalarini amalga oshiradi. Yuz terisini toʻgʻri parvarish kilish (yuz terisini vaqtida tozalab turish, massaj qilish va h. k.), kosmetik vositalar (upa, yogʻupa va boshqalar)dan bilib foydalanish, unga turli ajinlar tushib, barvaqt soʻlishi, shuningdek, husnbuzar, sepkil toshishi, har xil dogʻlar tushishi kabi noxushliklarning oldini oladi. Yuz terisini tozalash zarurligi yoki bunga hojat yoʻqligini faqat kosmetolog vrach hal qiladi.

Vrachlik yoki davo K.si terini parvarish qilish, uning turli nuqsonlarini yoʻqotish, soch, ogʻiz boʻshligi, tirnoqlarni parvarishlashning gigiyenik va davo tadbirlarini oʻz ichiga oladi. Teri barvaqt soʻlishining oldini olish va davolash uchun kosmetolog vrach maslahati bilan massaj, maska, losonlar, oziklantiruvchi kremlar, fizioterapevtik usullar qoʻllash tavsiya etiladi. Teri juda boʻshashib, osilib qolgan va koʻp ajin tushgan boʻlsa, jarrohlik usuli qoʻllanadi. Vrachlik K.si juda quruq yoki yogʻli teri, sepkil, soch kasalliklari (qarang Soch), husnbuzar, seboreyani davolash, xunuk xol, chandiq va tatuirovkalarni, yuzdagi tugʻma va shikastlanish natijasida hosil boʻlgan nuqsonlarni yoʻqotish choralarini ham koʻradi.

Pardoz K.si yordamida nuqsonlar (chandiq, xunuk xol) berkitiladi. Kosmetik vositalardan toʻgʻri foydalanib, lab, koʻz, quloq koʻrinishlarini xushroʻy qilish mumkin. K.dan xabarsiz kishilar maslahati bilan har xil krem, loson va boshqa pardoz buyumlarini bilar-bilmas ishlataverish yaramaydi. Bu vaqtidan ilgari ajin tushishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun kosmetolog vrach maslahatlariga qatʼiy amal qilish kerak.

Adabiyot
--------

* Agafonov A. V. Kosmetika s gryadok i poley, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jazira**, Al-Jazira — Iroq, Suriya, Turkiyadagi plato, Mesopotamiya pasttekisligining shim. qismi. Shim. va sharqsan Tavr va Zagros togʻ tizmalari bilan chegaralangan, gʻarb va jan.-gʻarbda Suriya choʻli va Arabiston yarim orol platosiga tutashgan, jan.-sharqsa Mesopotamiyaning past jan. qismidan tik yon bagʻir bilan ajralgan. Balandligi shim.-gʻarbda 450 m, jan.sharqda 200 m. Tekislik Dajla va Furot daryolarining terrasalashgan vodiylari bilan kesilgan. J. boʻr va miotsen davrlarining qumtosh va ohaktoshlaridan, allyuviy va bazalt maydonlaridan tashkil topgan. Shim.da yirik neft konlari (Kirkuk va b.) topilgan. Iklimi issiq, quruq yoz va nam bahorli subtropik, oʻrta dengiz iklimi. Chala choʻl, choʻl va toʻqay oʻsimliklari oʻsadi. Voha dehqonchiligi bilan shugʻullaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tolib Sodiqov** (1907.12.3 Toshkent – 1957.5.9) – kompozitor, dirijyor va jamoat arbobi. Oʻzbekiston xalq artisti (1939). Samarqandnddagi Oʻzbek musiqa va xoreografiya instituti (1928—32), Moskva konservatoriyasining Oʻzbek opera studiyasi (1939— 41)da taʼlim olgan. Oʻzbek davlat drama teatrining musika (rahbari (193032), Oʻzbek davlat musikali teatri (1938—39) va Navoiy teatri (1941—54)ning bosh dirijyori, Oʻzbekiston kompozitorlari uyushmasining birinchi raisi (1939—48). Oʻzbekiston radiokoʻmitasi badiiy raxbari (1951—54). Kompozitorlik faoliyatini 1930-yilda „Bogbon qiz" (S. Abdulla pyesasi)ga musika yaratishdan boshlagan. „Layli va Majnun" (N. Mironov bilan hamkorlikda, 1933), „Davron ota" (A. Kozlovskiy bilan, 1941) va boshqa musiqali dramalari, R. Glier bilan hamkorlikda yaratgan „Layli va Majnun" (1940), „Gulsara" (1949) operalari bilan oʻzbek musikali teatri rivojiga katta hissa qushgan. S. B. Zeydman bilan hamkorlikda boshlagan soʻnggi operasi – „Zaynab va Omon"ni Yu. Rajabiy, D. Zokirovlar nihoyasiga yetkazishgan. Shuningdek, u „Alisher Navoiy" (R. Glier bilan), „Kinokonsert" (B. Brovsin bilan) filmlariga yozilgan musikalar, simfonik, xor va boshqa asarlar muallifi. Uning oʻzbekona va umumsharqiy ohanglardagi „Bahor", „Sarvi gul", „Bulbul", „Alla", „XUR Vatan", „Jonon koʻrinur" kabi qoʻshiq va romanslari ommaviylashgan. Toshkentdagi 1bolalar musiqa maktabi, xalq filarmoniyasi va koʻchaga S. nomi berilgan. S. nomidagi Xalqaro musiqiy xayriya jamgarmasi tashkil etilgan (1998). Davlat mukofoti laureati (1951). "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

Havolalar
---------

* Nekrolog

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Choʻrtansimonlar** (Esocidae) -losossimonlar turkumiga mansub baliklar oilasi. 1 uruqqa mansub 5 turi maʼlum. Yer yuzida keng tarqalgan. Qora, Azov, Kaspiy, Orol, Boltiq, Oq, Barens va Oxota dengizlarida ham uchraydi. Boshi katta, tumshugʻi choʻziq, yassi. Ogʻiz boʻshligʻidagi suyaklar va tili mayda tishlar bilan qoplangan. Tangachalari mayda. Tipik vakili odsiy choʻrtan baliq gavdasi 1,5 m gacha, ogʻirligi 35 kg dan ortiq. Usti kulrangyashil, kulrangsargʻish yoki qoʻngʻir boʻlib, qorni oq. Koʻndalangiga va uzunasiga oʻtgan yoʻllari va qoramtir xollari bor. Yelka, anal va dum suzgich qanoti qora xolli qoʻngʻir, koʻkrak hamda qorin suzgichi — sargʻishqizil. Koʻllarda, daryolarning tinch oqar va oʻsimlikka boy joylarida yakka yashaydi. Oʻzbekistonda Amu va Sirdaryoda, Aydarkoʻlda uchraydi. 175—215 ming uvildiriq tashlaydi. Erkagi 3—4, urgʻochisi 5 yoshda voyaga yetadi. Yirtkich. Baliq, baqa, suv qushlari va boshqa bilan ozik,lanadi. Soni keskin kamayib ketgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rahima Mazohidova** (1930.8.3, Qoʻqon) — xonanda va aktrisa. Oʻzbekiston xalq artisti (1976). Ijodiy faoliyatini M. Qoʻldoshev raxbarligidagi badiiy havaskorlik toʻgaragida boshlagan (1948-54). Qoʻqon musiqali drama teatrida ishlagan (1954 — 94). Qoʻqon shahar 1-madaniyat uyi qoshida "Omon yor" ayollar folklor ansambli tashkilotchisi va badiiy rahbari (1981-yildan). Teatrda Zebo (U. Hojibekov, "Arshin mol olon"), Tojiniso (S. Abdulla, "Muqimiy"), Nursuluv (K. Shangitboyev, K. Boyseitov, A. Muqamedov, "Jon qizlar"), Mastura satang, Rahima xola (Hamza, "Xolisxon", "Boy ili xizmatchi"), Raʼno (M. Nazarov, "Do'st nidosi") kabi bir qancha obrazlar yaratdi. Ular chaqqon va chechan, xajviy va grotesk xususiyatlarga hamda lirik-dramatik, fojiaviy va falsafiy qarashlarga boydir. M. doira jo'rligida toʻy marosim qoʻshiupari ("Yor-yor", "Kelin salom" va boshqalar), xalq lapar va yallalari ("Deydi-yo", "Bugmacha bilagim", "Omon yor", "Yalli-yali", "Qarinavo" va boshqalar), ayrim mumtoz asar ("Feruz", "Qoʻqon Ushshogi", "Guluzorim", "Mujgonlarim", "Fargʻona tong otguncha", "Bir kelib ketsun" va boshqalar)larga o'zgacha talqin bergan. "Oʻzbekfilm" studiyasining "Oʻtgan kunlar" (1969), "Zulmatni tark etib" (1973), "Ota vasiyati" (1979) filmlarida suratga tushgan. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan taqdirlangan (1997).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Salor (maʼnolari).

**Salor** – Toshkent viloyatidagi kanal. Qibray tumani hududida Boʻzsuv kanalidan suv oladi. Salorning bosh qismi Salor GESning quyi chiqarish oʻzanida joylashgan. Toshkent sh. xududidan oʻtadi. Zangiota tumanining janubidan oʻtib, Yangiyoʻl tumanida tugaydi. Umumiy uz. 60 km. Kanalning kengligi 10– 15 m, chuq. 1–2 m. Bosh suv olish inshooti 20 m³/sek suv oʻtkazishga moʻljallangan. Kanaldan Dam va Polvon kanallari suv oladi. Toshkent shahrining bir nechta sanoat korxonalari, jumladan, Toshkent issiqlik elektr markazining suv taʼminoati uchun foydalaniladi. S. qadimda Boʻzsuvning chap soxilidan, hozirgi Salor GESning quyirogʻidan qazilgan. S.ga Boʻrjar, Qorasuv oqovalari ham kelib qoʻshilgan. Natijada S.ning suvi birmuncha koʻpayib, undan Kurkuldak va Niyozboshi ariqlari chiqarilgan. S, Kurkuldak va Niyozboshi boʻylarida mil. av. 1ming yillik oʻrtalari va mil. av. 1asrlarda vujudga kelgan qadimgi dehqonchilik madaniyati yodgorliklari kup uchraydi. Bu davrda S. va uning shoxobchalari boʻylarida turli istehkomlar (Qovunchitepa, Kuygantepa, Niyozboshtepa va boshqalar) paydo boʻlgan. 4—11asrlarda S. boʻyida Mingoʻrik, Toshkentning qadimiy markazi – Binkat, shuningdek, Danfi ganket, Shuturkent va boshqa shaharlar vu judga kelgan. 11 – 12-asrlarda S. birmuncha kengaytirilgan, suvi koʻpaygan; lekin 13-asrda moʻgʻullar hujumidan keyin qarovsiz qolgan. Keyinchalik (19-asr) kanal oʻzani yangidan qazilgan.

Salor (keyinda) va uning oxirgi shoxobchalari – Kurkuldak, Niyozbosh, Qorasuv (yoki Salorning davomi)Soʻnggi yillarda kanal oʻzanining aksariyati taʼmirlanib, ayrim kismlari qayta qurilmoqda. Kanalning Toshkent shahrida Pushkin koʻchasi bilan temir yoʻl bekati koʻprigigacha boʻlgan qismi toʻliq qayta taʼmirlandi, obodonlashtirildi va istirohat bogʻlari tashkil etiddi. Kanalning suv oʻtkazish qobiliyatini oshirish (50 m³/s gacha yetkazish), oʻzanini betonlash ishlari olib borilmoqda. S. suvi bilan Zangiota va Yangiyoʻl tumanlarida 3,5 ming ga yer sugʻoriladi.

Ziyomiddin Artukmetov, Bahodir Soliyev.

Tarixiy maʼlumotlar
-------------------

Salorning Niyozbosh va Qorakoʻlduq sohillarida miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalarida vujudga kelgan koʻplab qadimgi dehqonchilik madaniyati yodgorliklari joylashgan. Bu vaqtda Salor va uning yon atroflarida bir qator qishloqlar paydo boʻlgan. Qovunchintepa, Niyozbosh va boshqa manzilgohlar barpo etilgan. IV—XI asrlarda Salor boʻyida markaziy Shasha shahri joylashgan boʻlib, uning xarobalari Minguruk manzilgohi nomi bilan mashhur, shuningdek, bir qancha kichikroq aholi punktlari mavjud. Masalan: Danfeganket, Shuturkent, Beshkent.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  *Salor* – Andoza:Книга:НЭУ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Salor*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Andrey Andreyevich Piontkovskiy** (1898-1973) – sovet huquqshunosi, jinoyat huquqi va kriminologiya, huquq fanlari falsafasi va metodologiyasi sohasidagi mutaxassis, yuridik fanlar doktori, professor, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1968), RSFSRda xizmat ko'rsatgan fan arbobi. Xalqaro jinoyat huquqi assotsiatsiyasi vitse-prezidenti, Varshava universitetining faxriy doktori.

Hayoti
------

Andrey Andreyevich Piontkovskiy 1898-yil 8-avgustda Yaroslavlda tugʻilgan. Mashhur rus huquqshunos olimi Andrey Antonovich Piontkovskiyning oʻgʻli. Akasi tarixchi Sergey Andreyevich Piontkovskiy.

1918-yilda Qozon universitetining yuridik fakultetini tamomlagan.

1921-yilda [[Toshkentga koʻchib kelgan va Turkiston universitetida dars bergan. Keyinchalik 1923-yildan Moskva universitetida, 1931-yildan Moskva yuridik institutida, 1950-yildan Butunittifoq kriminalistika institutida, 1955-yildan SSSR Davlat va huquq institutida dars bergan. Sovet jinoyat huquqining umumiy va maxsus qismlari boʻyicha darsliklar muallifi.

1946—1951-yillarda SSSR Oliy sudi aʼzosi boʻlgan.

1973-yil 9-noyabrda vafot etgan. U Moskvada Novodevichy qabristonining kolumbariysiga dafn qilindi.

Oʻgʻli matematik, siyosatshunos va jamoat arbobi Andrey Andreyevich Piontkovskiy (1940-yilda tugʻilgan).

Asosiy ishlar
-------------

Andrey Piontkovskiy „Kant, A.Feyerbax va Fixtening jinoiy-huquqiy qarashlari" (1940), „Gegelning huquq va davlat haqidagi taʼlimoti bilan bogʻliq jinoyat-huquqiy nazariyasi" (1948), „Sovet jinoyat huquqida jinoyat toʻgʻrisidagi taʼlimot" (1961), „Gegelning huquq va davlat haqidagi taʼlimoti va uning jinoyat huquqi nazariyasi. 2-qism" (1963), „Gegelning huquq falsafasi va marksizm" (1973-yil), „Kantning huquq va davlat nazariyasi. Kant falsafasi va zamonaviylik" (1974-yil) asarlari muallifi hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* Пионтковский Андрей Андреевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пионтковский Андрей Андреевич". *www.bigenc.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „ПИОНТКОВСКИЙ Андрей Андреевич". *www.izak.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
SKANDERBEG (Scanderbeg, Skenderbeu) Georg Kastrioti (Kastrioti) (taxminan 1405—1468.17.1) — alban xalqining usmonli turklar asoratiga qarshi ozodlik kurashi raxbari, Albaniyaning milliy qahramoni. Knyaz Kastrioti xonadoniga mansub boʻlgan. Goʻdakligida turk sultoni Murod II ga garovomonat qilib berilgan, keyinchalik uning qoʻshinida xizmat qilgan. Sarkardalik iqtidori tufayli bey unvonini va Iskandar Makduniy sharafiga Iskandar (Iskandarbey yoxud buzilgan shaklda — S.) nomini olgan. Sultonga qarshi kurashish uchun yashirin suratda tayyorgarlik koʻrgan, uning ichki va tashqi dushmanlari bilan aloqa oʻrnatgan, Ya. Xunyadi bilan muzokaralar olib borgan. Nish yaqinidagi jangda (1443-yil 3 noyabr) venger qoʻshinlari sulton qoʻshini ustidan gʻalaba qozongandan soʻng, S. 300 suvoriy bilan turklar qarorgohini tark etib Dibruga kelgan va ozod dehqonlarni turk mustamlakachilariga karshi ozodlik kurashi ga daʼvat etgan. Petrelya, Petralba, Stelyushi, Torchan, Svetigrad qalʼalaridan turk garnizonlarini kuvib yuborgan. Alban mulkdorlarini birlashtirishga harakat qilgan, koʻngilli xalq lashkarlarini asosini dehqonlar tashkil etgan muntazam armiyaga aylantirgan. S. rahbarligida alban xalqi 24 yil mobaynida usmoniylarga qarshilik koʻrsatgan. S. Lej shahrida vafot etgan. Albaniyada uning nomida orden taʼsis etilgan. Tiranadagi markaziy maydon S. nomi bilan ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pufakoyoqlilar** (Physopoda), po-pukli qanotlilar (Thysa-noptera), tripelar — hasharotlar turkumi. Uzunligi 0,5—2 (baʼzan 14) mm. Qanotlari ingichka, 2 juft, baʼzan boʻlmaydi. Qanotlarining qirrasi boʻylab mayda tuklardan iborat popuklari joylashgan. Ogʻiz organlari sanchib soʻruvchi. 2 mingdan ortiqturi bor. Oʻsimliklarning guli, bargi, mevasida, moxlar va daraxtlar poʻstlogʻida yashaydi. Oʻsimlik shirasi bilan ozikla-nadi, baʼzi turlari yirtqich. Murak-kab metamorfoz (gipermetamorfoz) orqali rivojlanadi. Oʻsimlik toʻqimalari, gullari, barglari, qoʻltigʻiga tuxum qoʻyadi. Rivojlanishi 2—3 oy davom etadi. Bir qancha turlari qishloq xoʻjaligi ekinlariga zarar yetkazadi; ayrim turlari viruslar va zamburugʻ kasalliklarini oʻsimliklarga yuqtiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Foruq Tojiyevich Sodiqov** (1946.31.12, Toshkent) — dirijyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1999). Toshkent konservatoriyasini xalq cholgʻulari ijrochiligi (1970) va operasimfonik dirijyorligi (1976) ixtisosliklari boʻyicha tugatgan. Mukimiy teatrida sozanda (1966—68), Toshkent konservatoriyasida pedagog (1969—91), T. Jalilov nomidagi Oʻzbekiston davlat akademik xalqcholgʻulari orkestrining badiiy raxbari va bosh dirijyori (1976-yildan), ayni paytda, Toshkent konservatoriyasi (1985-yildan) va Madaniyat institutida dotsent (1997-yildan), professor (2000-yildan). Dirijyor repertuaridan oʻzbek kompozitorlari (M. Ashrafiy, S. Yudakov, M. Leviyev, T. Qurbonov, M. Tojiyev va boshqalar) asarlari, xalq cholgʻulari orkestriga moslashtirilgan jahon (J. Bize, P. Sarasate, M. Glinka, P. Chaykovskiy, A. Borodin va boshqalarning) hamda oʻzbek mumtoz ("Girya", "Chuli Iroq", "Yovvoyi Chorgoh", "Beboqcha" kabi) asarlari urin olgan. S. rahbarligidagi orkestr ijrolari Oʻzbekiston, Tojikiston va boshqa mamlakatlar radio fonojamgʻarmalariga, 18 ta grammplastinkaga yozilgan. Sodiqov chet el (Rossiya, Qozogʻiston, Tojikiston va boshqalar) orkestrlariga dirijyorlik qilgan. Markaziy Osiyo davlatlari, Koreya, Fransiya va boshqa mamlakatlarda gastrolda boʻlgan. Sodiqov hayoti va ijodiga bagishlangan "Musiqiy palitra" (1983, "Oʻzbektelefilm" studiyasi) filmi suratga olingan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Soʻkchak** — tut ipak qurtlarini bokish va oziqlantirish uchun qoʻllaniladigan maxsus qurilma, qurtlar uchun oziqlanish maydoni. Slar mahalliy sharoitlarda turli mahalliy materiallar (qamish, terak, tol va tut)larning yoʻgʻon novdalaridan tayyorlanadi. Sanoatbop ipak qurtlarini bokishda metalldan yasalgan Slar ishlatiladi. Iqtisodiy jihatdan samarador boʻlgan koʻp qavatli uz. 2 m. eni 1 m va boʻyi 1,8 m etajerkalar qoʻllaniladi. Qurtlarning kichik (1, 2 va 3) yoshlari uchun 5 qator ozuqa maydoniga ega boʻlgan (katorlar orasi 30—35 sm) S.lardan, katta yoshlarida (4 va 5 yoshlar) esa oralaridan bitta qator olinib 3 ta qatori qoldirilgan (qator oraligʻi 60—70 sm) Slardan foydalaniladi. Har bir quti qurtlar uchun kichik yoshlarda (1—3) 12 m2, katta yoshlarda (4—5) 60—70 m2 ozuqa maydoni ajratiladi. Koʻp hollarda ozuqa maydoniga qarab meʼyor boʻyicha qurtlar bir xonada kupi bilan 2 qatorli soʻkchaklarda joylashtiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teng qanotlilar** (Homoptera) -soʻruvchi hasharotlar turkumi. 30 mingdan ortiq turi maʼlum. Ogʻiz apparati soʻruvchi. Oʻsimlik shirasi bilan oziqdanadi. Koʻzlari, odatda, murakkab; kam harakatlanuvchi va oʻtroq yashovchi turlarida yaxshi rivojlanmagan yoki yoʻq. 2 juft tiniq toʻrsimon qanotlari bor; baʼzi turlarida oddingi juft qanotlari qalinlashgan. Oldingi qanotlari juda yaxshi rivojlangan, ayrim turlarida orqa qanotlar yoʻq boʻlib ketgan. Ichki urugʻlanadi. Talaygina Teng qanotlilarda partenogenez kuzatilgan. Teng qanotlilar sikadalar, oʻsimlik bitlari, koksidlar va boshqa kenja turkumlarga boʻlinadi. Ayrim turlari qishloq xoʻjaligi. ekmnlari va daraxtlarga ziyon yetkazadi; oʻsimliklarda virus kasalligi qoʻzgʻatuvchisini tarqatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Robiya Bobojonova** (ruscha : Робия Бабаджанова) - tibbiyot fanlar nomzodi, dotsent.

Hayoti
------

Robiya Bobojonova 1955-yilning 27-mayida Urganch shahrida tavallud topgan. 1978-yilda Toshkent tibbiyot institutining sanitariya-gigiyena fakultetini tamomlagan.

Mehnat faoliyati
----------------

Robiya Bobojonova 1978-yldan oʻz mexnat faoliyatini Urganch shahridagi sanepidemstansiyaning shifokorligidan boshlagan.

1979-198-yillarda pedagogika institutida fuqarolar mudofaasi va tibbiy tayyorgarlik kursi raxbari, Xorazm viloyati sanepidemstantsiya laboratoriyasining shifokori, Urganch shahri Sogʻliqni saqlash boʻlimining shifokor-inspektori, 1986—1991-yillarda Urganch shahri, Xorazm viloyati hokimiyatlarida mas’ul lavozimlarda ishladi.

1991-yildan esa Toshkent tibbiyot akademiyasi Urganch filialida umumiy va tibbiy psixologiya kursining mudiri, marketing xizmati boʻlimining boshligʻi, umumiy gigiyena kafedrasi dotsenti, „Ichki nazorat va monitoring" boʻlimi boshligʻi vazifalarida faoliyat koʻrsatadi.

2004-yildan Qashqadaryo viloyatidagi tibbiyot kollejida „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi"ning bajarilishini oʻrganish komissiyasi raisi, Urganch Davlat universitetida „Taʼlim haqida", „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" qonunlarining amalda tadbiq etilishini tahlil etuvchi komissiya raisi vazifalarini ham bajargan.

Olima Xorazm viloyati „Olima ayollar" nodavlat-notijorat tashkilotida „Salomatlik sektori" boshligʻi, filialda ilmiy kengash, markaziy-uslubiy hay’atning davolash fakulteti kengashining, shuningdek, xotin-qizlar kengashining aʼzosidir.

Robiya Bobojonova hozirda Toshkent Tibbiyot akademiyasi Urganch filiali „Ichki nazorat va monitoring" boʻlimi boshligʻidir.

Ilmiy faoliyati
---------------

Robiya Qurbonovna 2002-yilda gigiyena mutaxassisligi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli yoqlab, tibbiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi.

Bugungi kunga keli olima 17 ta ilmiy maqola, 3 ta uslubiy qoʻllanma muallifi. Olima 2005-yilda oʻzi rahbarlik qilayotgan boʻlim faoliyati bilan bogʻliq katta hajmdagi uslubiy qoʻllanma tayyorlab, oʻquv-tarbiya jarayoniga tatbiq etadi.

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4 5  „akademiklar.uz/bobojonova-robiya haqida".
2. ↑  „https://www.urgfiltma.uz/biz-haqimizda/reyting".
**Oq mushak kasalligi** - chorva mollari, parrandalarda uchraydigan kasallik. Moddalar almashinuvining buzilishi, miokard-yurak mushagi va skelet mushaklaridagi funksional hamda morfologik oʻzgarishlari bilan kechadi. Koʻproq buzoklar va qoʻzilarda, kamroq choʻchqa bolalarida, moʻynali hayvonlarda, joʻjalar va boshqalarda kuzatiladi. Ozuqa tarkibida oqsil, fosfor, mikroelementlar va vitaminlar yetishmaganda, qayvonlar va parrandalar surunkali bir xil va toʻyimsiz ozuqa bilan oziqlantirilganda yuzaga keladi.

Buzoklar va qoʻzilarda kasallikning boshlanishida holsizlik, koʻp yotish; skelet mushaklari zararlanganda — harakat muvozanatining buzilishi, paralich, miokard zararlanganda — yurak urishi ritmining buzilishi, taxikardiya, nafas olishning tezlashishi kuzatiladi. Kasallik rivoj olsa, oyoklar, koʻkraklarda, krrinda shish paydo boʻladi. Siydikda shakar, atseton tanalari paydo boʻladi. Kasallik oʻtkir va yarim oʻtkir, baʼzan surunkali kechadi. Kasallik klinik belgilari paydo boʻlgandan keyin, odatda, 3—7 kun davom etadi, ayrim hollarda kasallik belgilari namoyon boʻlgandan keyin hayvon bir necha soat ichida nobud boʻladi.

Davolash. Hayvonlarni yaxshi sharoitlarda saqlash va toʻyimli ozuqalar bilan boqish. Teri ostiga natriy selenit tuzining 0,5% eritmasi (1 kg tana massasiga 0,1—0,15 mg quruq modda yuboriladi), vitamin Ye beriladi. Asorat paydo boʻlsa antibiotiklar qoʻllaniladi.

Oldini olish. Oq mushak kasalligik. boʻyicha nosogʻlom xujaliklarda x.ayvonlarni bogʻlab boqish paytida ratsionga silos, beda, suyak uni, mikroelementlar qoʻshiladi. Boʻgʻoz mollarga (tugʻishgacha 20—30 kun qolganda) va yangi tugʻilgan buzoq va qoʻzilarga natriy selenitlarning 0,5% eritmasidan teri ostiga yuborish tavsiya etiladi. Joʻjalarga I kg ozuqaga 1 mg selen qoʻshib, 5—7 kun davomida beriladi.

Hoshim Nurmamatov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |