recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alfalah universiteti** 2011-yilda tashkil etilgan boʻlib, Afgʻonistonning Nangarhor viloyatining Jalolobod shahrida joylashgan  .ALFALAH universiteti ushbu g'oyaning amalga oshirilishi sifatida tashkil etilgan bo'lib, talabalarga mustahkam ta'lim poydevori bilan ta'minlash va ularni professional va akademik dunyo talablariga tayyorlashga bag'ishlangan. Alfalah universitetida kuchli va tajribali boshqaruv jamoasi mavjud. ALFALAH Afg'oniston sharqidagi yagona akkreditatsiyadan o'tgan universitetdir. Universitetning yuqori va o'rta darajadagi menejerlari mintaqaviy va xalqaro nufuzli universitetlarning bitiruvchilari hisoblanadi. ALFALAH universiteti Afg'onistonning sharqiy mintaqasi, ya'ni Nangarhor viloyatidagi eng yaxshi oliy ta'lim muassasalaridan biridir.

Institut tezda Afg'onistonning sharqiy mintaqasidagi mamlakatdagi eng yirik xususiy oliy ta'lim muassasalaridan biriga aylandi va 2020-yilda Oliy ta'lim vazirligi tomonidan universitet maqomiga ko'tariladi. Alfalah universiteti Operatsiyalar, Akademiklar, Strategiya va o'sish, Ro'yxatga olish idorasi va Moliyaviy menejment kabi beshta muhim ustundan iborat. Universitet bir nechta fanlar bo'yicha akkreditatsiyadan o'tgan aspirantura va bakalavriat darajalarini hamda o'zining asosiy kompusida diplom, bakalavriat va magistratura dasturlarida tahsil olayotgan talabalarni taklif etuvchi ta'lim, tadqiqot, innovatsiyalar va jamoatchilikni jalb qilish markazidir. Universitet bakalavriat bosqichida menejment fanlari, huquq, jurnalistika, iqtisod va axborot texnologiyalari, magistratura bosqichida esa biznes boshqaruvi, huquq va shariat bo‘yicha kurslarni taklif etadi.

Alfalah universiteti doimiy takomillashtirish va mukammallikka to'liq sodiqlik bilan ta'lim sohasida ko'proq marralarga erishishga e'tibor qaratmoqda.

**Bizning fikrimiz**

Sifatli ta’lim, ilmiy-tadqiqot va ta’lim, milliy qadriyatlarga ega intizomli avlodni voyaga yetkazish bo‘yicha kuchli boshqaruv tizimi bilan mamlakatimiz va mintaqalarda tan olingan oliy o‘quv yurti bo‘lish.

**Bizning vazifamiz**

Alfalah universiteti o'zining eng yaxshi islomiy, milliy va ijtimoiy xarakterlari bilan tanish bo'lgan qiymatga asoslangan bilim, ko'nikma, tadqiqot va kuchli akademik kadrlarni tayyorlash, saqlash va amaliyotda qo'llash orqali mamlakat va mintaqaga xizmat ko'rsatadi.

Fakultetlar
-----------

* Iqtisodiyot fakulteti
* Muhandislik fakulteti
* Jurnalistika fakulteti
* Shariat fakulteti
* Huquq fakulteti

Manba
-----

1. ↑  „Alfalah University الفلاح پوهنتون". *placesmap.net*.
**L Kilya** (lotincha: *L Carinae*, qisqartma. L car; HD 90264 nomi bilan ham tanilgan) — Kilya yulduz turkumidagi yulduz. U chiziqlari ikkilanganspektroskopik qoʻsh yulduz sifatida tasniflanadi.

L Kilya — koʻk-oq asosiy ketma-ketlik yulduzi boʻlib, B8V spektral tipidagi koʻrinma yulduz kattaligi +4,97m (shuning uchun oddiy koʻz bilan koʻrish mumkin). Yulduz Quyoshdan taxminan 430 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan. Chayon-Sentavr OB-assotsiatsiyasining kichik guruhi boʻlgan Yuqori Chayon (II Sco) tarqoq yulduzlar assotsiatsiyasiga kiritilgan.

Tizimning ikkala komponenti kimyoviy jihatdan oʻziga xos geliysiz yulduzlardir, massalari bir-biriga yaqin (massa nisbati 1,22). Juftlikning ogʻirroq komponenti SX Ari (geliy oʻzgaruvchisi) oʻzgaruvchan yulduzi, yengilrogʻi simob-marganes yulduzi; bu yulduzlarning birinchi maʼlum juftligi. Juftlikning aylanish davri 15,727 kun, orbitalar aylanaga yaqin (eksentrisiteti, taxminan, 0,04). Qoʻsh yulduzlar har birining aylanish davrlari ham 15-16 kunga yaqin.

Bu yulduzni HR 3884 yoki HD 84810 sifatida ham tanilgan Sefeida l Carinae (belgilashda kichik l harfi) bilan chalkashtirib yubormaslik kerak.

Adabiyotlar
-----------

* Quiroga C. Torres A. F. Cidale L. S. The chemically peculiar double-lined spectroscopic binary HD 90264 (angl.) // Astronomy and Astrophysics. — EDP Sciences, 2010. — Vol. 521. — P. A75. — ISSN 0004-6361. — doi:10.1051/0004-6361/201014521. — Bibcode: 2010A&A…521A..75Q.

Manbalar
--------

1. ↑  „View annotations on object \* L Car". 22-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-fevral 2018-yil.
**Ion radiuslar** — ion kristallarda yadrolararo masofalarni taxminan aniqlash uchun qoʻllaniladigan ionlarning shartli tavsiflari. Elementlar Ion radiuslarning qiymati ularning Mendeleyev davriy sistemasida joylashgan oʻrniga bogʻliq. Ulardan kristallar kimyosida turli birikmalar kristallarining tuzilish qonuniyatlarini aniqlash uchun, geokimyoviy jarayonlarda ionlarning almashinuv hodisalarini oʻrganish uchun keng foydalaniladi. Ion radiuslar qiymatining bir-biridan farqlanadigan bir nechta tizimi mavjud, ammo bu qiymatlar taxminan yaqin. Ilk bor Ion radiuslar 20-asrning 20-yillarida Norvegiya olimi Victor Moritz Goldschmidt tomonidan aniqlangan boʻlib, u ftor va kislorod ionlarining (0,133 va 0,132 nm) ref-raktometrda oʻlchangan qiymatlariga, amerikalik L. Poling tizimi kislorod ioni radiusining qabul qilingan qiymati (0,140 nm)ga asoslangan, rus olimlari N. V. Belov va G. B. Boki yillarning keng tarqalgan tizimiga koʻra, bu ion radiusi qiymati 0,136 nm, K. Shennon tizimida 0,12 nm ga teng deb qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy** (arabcha:  — Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz ibn Abdulmalik ibn Nasr al-Andalusiy al-Hofiz al-Umaviy) — hadis hofizi.

Andalusiyaning Qurtuba (Kordova) shahridan yeti­shib chiqqan Abu-l-Asbag‘ Abdulaziz al-Andalusiy 941-yil (hiriy 328-yil)da Andalus olimlarining suhbatida bo‘lib, ulardan hadis eshitadi.

Hadis ilmi
----------

So‘ng hadis ilmi talabida mashriq va mag‘rib yurtlariga safarga chiqib, Misr­da Yunus ibn Abdulaʼlo, Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Vahb va ularning safdoshlaridan, Shomda Hishom ibn Ammor, Muhammad ibn Aziz al-Ayliy, ularning safdoshlari va boshqa ko‘plab olimlardan taʼlim oladi. 954-yil (hijriy 341-yil)da Kufa, keyin Isfahonda bo‘lib, 954-yil (hijriy 342-yilramazon oyi) yanvar oyida Isfahondan Nishopurga keladi va u yerda 958-yil (hijriy 345-yil)ga qadar yashaydi. Keyin Marvga, undan Buxoroga kelib, u yerda Ibn Xanabdan, so‘ng Kushoniyada Ali ibn Muhtoj va Abu Yaʼlo an-Nasafiylardan tahsil oladi. Shoshga, u yerdan Isfijobga borib, olimlardan ko‘plab hadis yozib oladi. Safari yakunida olim Buxoroni vatan tutib, hayo­tining so‘nggi yillarini o‘sha yerda o‘tkazadi.

Hadislari
---------

Abu-l-Asbagʻ Abdulaziz al-­Andalusiy Makka shahrida Abu Saʼid Ahmad ibn Muhammad ibn Ziyod al-Aʼrobiy, Bag‘dodda Abu Ali Ismoil ibn Muhammad as-Saffor, Abu Sahl Ahmad ibn Muhammad al-Qatton, Isfahonda Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad al-Hofiz, Damashqda Abu-l-Hasan Xaysama ibn Sulaymon at-Tarabulusiy, Marvda Abu Ali al-Husayn ibn Muhammad as-Sag‘oniy va boshqalardan hadis eshitgan. O‘z navbatida, olimning ilmidan Ahmad ibn Abdulaziz al-Makkiy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Abdulloh al-Hofiz va Buxoro ahllari bahramand bo‘lganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya", 1962. I, 365;
2. Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 14.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz** (arabcha:  — Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz at-Toiy al-Kufiy) — kufalik faqih va muhaddis, tobeʼin.

Abu-l-Baxtariy, Saʼid ibn Feruz as­li arab millatidan bo‘lmagan Toy qabilasining asoschilaridan. Kufada yashagani uchun *al-Kufiy* nisbasi va *Ibn Abu Imron* ismi bilan ham zikr qilinadi.

Hadislari
---------

Abu Barza al-Aslamiy, Ibn Abbos, Ibn Umar, Abu Saʼid al-Xudriy kabi sahobalardan hadis rivoyat qilgan. Undan esa Amr ibn Murra, Ato ibn Soib, Habib ibn Abu Sobit, Yazid ibn Abu Ziyod kabi tobeʼinlar hadis rivoyat qilganlar.

Faoliyati
---------

Kufalik faqih va hofiz Habib ibn Abu Sobit Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz va taniqli hadis hofizi, qori va mufassir Saʼid ibn Jubayrlar o‘zaro suhbat qurganlarini zikr qila turib, ular ichida olimrog‘i va faqihi Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz ekanini naql qilgan. Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz xalifa Abdulmalik ibn Marvon davrida Kufa voliysi bo‘lgan Hajjojga qarshi isyon qilgan Ibn al-Ash’asni qo‘llab-quvvatlagan olimlardan. Ibn Siriynning maʼlum qilishicha, yaqin do‘stlari uni o‘zlariga rahbar bilib, hurmat qilishar edi.

Oʻldirilishi
------------

Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz Hajjojga qarshi bo‘lib o‘tgan Dayr al-jamojim jangida o‘ldirilgan. U Bag‘dod yaqinidagi Dujayl degan joyda o‘ldirilgani haqida ham maʼlumot mavjud.

Manbalarda Abu-l-Baxtariy Saʼid ibn Feruz qayg‘uli xabar eshitganda darrov yig‘laydigan darajada taʼsirchan va o‘ta kamtar shaxs bo‘lgani ham maʼlum qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. Imom al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. III, 506. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VI, 292-293;
2. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. IV, 54;
3. Az-Zahabiy. Siyar. IV, 279;
4. Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. III, 99;
5. Osman Eskicioğlu. „Ebü’l-Bahterî, Saîd b. Fîrûz". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 296-297.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Destruksiya** (lot. destructio — par-chalanish) — makromolekulalardagi kimyoviy boglarning uzilishi natijasida ularning polimerlanish darajasi yoki molekulyar massasining kamayishi bilan kechadigan jarayonlarning umumiy nomi. Kimyoviy bogʻlarning uzilish joyiga karab D. asosiy va yon zan-jirlar D.siga boʻlinadi. D.ga tashqi taʼsirlar (issiklik, ionlashtiruvchi radiatsiya, mexanik kuchlanish, yorugʻlik, oksidlovchi muhit, namlik va b.) sabab boʻladi. Koʻp hollarda D. bir vaqtda bir nechta tashqi taʼsir (mas, issiklik va kislorodli muxit — termooksidlovchi D.) natijasida roʻy beradi. D. jarayonida polimerlarning xossalari oʻzgaradi, ular asosida tayyorlangan maqsulotlar buziladi. Shu sababli polimerlarni stabillashtirishning turli usullari ishlab chiqilgan. Baʼzi hollarda D. jarayoni foydali hisoblanadi. Masalan, polivinilatsetatni ishqoriy gidrolizga uchratib polivinil spirt, sellyuloza va kraxmalni gidrolitik D.dan foydalanib turli qandlar olinadi. D. polimerlarning kimyoviy tuzilishini aniklashda ham qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novodevichiy monastiri** - qad. rus meʼmoriy yodgorligi. Ayollar monastiri. Smolenskning olinishi sharafiga knyaz Vasiliy III tomonidan bunyod etilgan (1524). Dastlab Moskvani jan.dan himoya qilish vazifasini oʻtaydigan qalʼa sifatida kurilgan. 16—17-asrlarda ayollar monastiri vazifasini oʻtagan. Novodevichiy monastiri turli davrlarda qurilgan kungurador devorlar (17-asr oxiri), hashamatli sobor (1524—25), oshxona, malikalar palatasi, ibodatxona (17-asrning 80-yillari) va koʻp pogʻonali kurkam qoʻngʻiroqxona minorasi (1689—90) va boshqalardan iborat. Ularning qurilish usuli va meʼmoriy bezaklarida 17-asr rus meʼmorligining oʻziga xos tomonlari yorqin aks etgan. 1922—34 yillardan muzey hududining bir qismi rus madaniyatining tanikli arboblari, davlat, jamoat va harbiy arboblari va boshqa dafn etilgan Novodevichiy kabristoniga tutash. 1994-yil boshlarida ayollar monastiri tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kembrij (maʼnolari).

Kembrij
**Kembrij** — Buyuk Britaniyadagi shahar. Kembrij grafligining maʼmuriy markazi. London shahridan shimolda, Kem daryosi sohilida joylashgan. Aholisi 113 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Kembrij qadimdan universitet shaharlaridan biri (qarang Kembrij universiteti) sifatida maʼlum. Kitob nashr qilish va kitob savdosi markazlaridan. Mashinasozlik (ilmiy apparaturalar va priborlar, radioelektronika), poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Kembrij toʻgʻrisidagi dastlabki maʼlumotlar qoʻlyozmalarda 730 yildan uchraydi. Meʼmoriy yodgorliklaridan cherkov (12-asr), ingliz gotikasi uslubida qurilgan universitet kollejlari, jumladan, Qirollik kolleji kapellasi (15—16-asrlar), Triniti-kollej kutubxonasi (17-asr), muzey va b. bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novokain** (Novocainum) — rangsiz va xidsiz kristall. Suvda va spirtda yaxshi eriydi. N. mahalliy ogʻriqsizlantirishda, novokain blokadasidz. va boshqa da qoʻllanadi. N. qonga yuborilganda orga-nizmga umumiy taʼsir koʻrsatadi: atse-tilxolin hosil boʻlishini kamaytira-di, vegetativ gangliylarga blokadalovchi taʼsir koʻrsatadi, silliq muskullar spazmini kamaytiradi, shuningdek, yurak muskuli, bosh miya poʻstlogʻining harakat sohalari qoʻzgʻaluvchanligini susaytiradi.

Organizmda N. paraaminobenzoy kislota va dietilaminoetanol hosil qilib gidrolizlanadi. Uning 5—10% li eritmasi fizioterapevtik (elektroforez) davolashda ishlatiladi. Koʻpgina antibiotiklar (Mas, penitsillin)ni eritishda ham qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Amin toʻpchiboshi madrasasi** — Buxoroda saqlanib qolmagan madrasa. Oʻzbek hukmdori Amir Shohmurod (1785—1800) davrida amirning davlatni boshqarishdagi eng yaqin kishilaridan biri va harbiy vaziri — Muhammad Amin toʻpchiboshi donatorligida Buxoro amirligi poytaxtining Quyi murgʻkush guzarida bunyod etilgan. 15 hujradan iborat edi. Madrasa 1925—1929-yillarda buzib yoʻq qilingan. Uning bizgacha S. M. Prokudin-Gorskiy tomonidan 1911-yilning taxminan may oylaridagi tushirilgan rangli va boshqa yillarda tushirilgan oq-qora fotosuratlari yetib kelgan.

Muhammad Amin toʻpchiboshi Buxoro amirligining Xurosondagi mavqeini mustahkamlashda faol qatnashadi. Ayniqsa, Marvda Bayramalixondan keyingi notinchliklarni bartaraf etishda uning xizmati katta boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Jumanazar 2017. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2017 (help)
2. ↑  „Медресе Мухаммад Амин тупчибоши". *Rusrav.uz*. Qaraldi: 29-oktabr 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.
**Bozuband**, bozband, bozvant — ziynat buyumi, ayollar taqinchogʻi. Boʻyin yoki qoʻltiqqa osib yuriladi. Shakli: ikki uchi qubba bilan yakunlangan naychasimon yoki bir-biriga tegib ketmasligi uchun ingichka jiyak bilan birlashtiriladigan ikkita (biri quti, ikkinchisi qopqoq) toʻrtburchak yoki uchburchak yupqa oltin yoki kumush plastinkadan yasalgan quticha; ikki cheti (uchburchak boʻlsa, ustki burchi)ga zanjir (2 — 5 qator), pastiga kalta sim panjara bezak yoki shokilalar oʻrnatiladi; suqma — mix boʻlakcha yordamida ochib yopiladi. B. yuzasi bosma, shabaka (panjara), sovotkori, simkori usulida nafis bezatiladi, qimmatbaho toshlar, rangdor shisha, marjonlar qadab naqshlanadi, bezak mujassamotiga yozuvlar kiritiladi. B. oʻta mehnattalab, hashamdor va nozik buyum boʻlganligi uchun gʻoyat qadrlangan, hatto qizlarning kelinlik sepiga ham kiritilgan. Toshkent, Andijon, Qoʻqon, Samarqand, Buxoro, Xiva kabi yirik shaharlarda tayyorlangan, chet mamlakatlarga ham chiqarilgan. U tumor deb ham yuritiladi. 20-asrda urfdan qolgan. Hozir oʻzbek raqqosalarining milliy kiyimlari tarkibiga kirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Waltraud** **Nowarra** (qizlik familyasi: *Schameitat*, 1940-yil 14-noyabr — 2007-yil 27-oktabr) — nemis ayol shaxmatchisi, xalqaro ayol ustasi (WIM, 1966) unvoniga ega. U Sharqiy Germaniya ayollar chempionatining yetti karra gʻolibi boʻlgan (1958, 1961, 1962, 1963, 1967, 1968, 1968).

Hayoti
------

1960-yillarda Nowarra Sharqiy Germaniyadagi yetakchi shaxmatchilardan biri edi. U Sharqiy Germaniyaning ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida yetti marta gʻoliblikka erishadi, jumladan: 1958, 1961, 1962, 1963, 1967, 1968 va 1968-yillardagi ishtiroki ahamiyatlidir. Shuningdek, Waltraud Nowarra bitta kumush (1957) va ikkita bronza (1959, 1973) medallarini qoʻlga kiritgan. 1966-yilda Waltraud Nowarra shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining mintaqaviy turnirida gʻolib boʻladi. 1967-yilda u Subotica shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidaa nomzodlar turnirida ishtirok etadi va 10-oʻrinni egallaydi. 1970-yilda Waltraud Nowarra Valentina Borisenko bilan Halle shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro ayollar shaxmat turnirida qatnashib, birinchi oʻringa nomzod boʻladi va taybrek natijasiga koʻra, Valentina Borisenko tomonidan magʻlubiyatga uchraydi. Ammo, 1972-yilda Piotrkow Trybunalski shahrida boʻlib oʻtgan xalqaro ayollar shaxmat turnirida Waltraud Nawarra birinchi oʻrinni egallaydi.

Nowarra Ayollar shaxmat olimpiadalarida Sharqiy Germaniya terma jamoasi safida bir nechta musobaqalarda ishtirok etgan. Quyida u ishtiroketgan turnirlarlar keltirib oʻtilgan:

* 1963-yilda Split shahrida oʻtkazilgan II Shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasi) ikkinchi taxtani egalladi (+6, =2, −2) va jamoaviy bronza va shaxsiy bronza medallarini qoʻlga kiritdi.
* 1966-yilda Oberxauzendagi 3-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasi) ikkinchi taxtada dona surdi (+1, =2, −3) va jamoaviy bronza medalini qoʻlga kiritdi.
* 1969-yilda Lublin shahridagi IV Shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasi) birinchi taxtani egalladi (+5, =3, −2),
* 1972-yilda Skopyedagi 5-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasi) birinchi taxtada oʻynadi (+2, =0, −4).

1966-yilda Waltraud Nowarra FIDE xalqaro ayol shaxmat ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TeleSchach / Deutsche Frauen (Damen) Schachmeisterschaften". *teleschach.com*.
2. ↑  „1967 Candidates Tournament : World Chess Championship (women)". *www.mark-weeks.com*.
3. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Waltraud Nowarra". *www.olimpbase.org*.
**Robiya sulton begim maqbarasi** — Turkiston sh. (Qozogʻiston)dagi meʼmoriy yodgorlik (15-asr) Yassaviy majmuasi tarkibida. Ulugʻbekning qizi Robiya Sulton begimga atab qurilgan.

Ulugʻbekning qizi Robiya Sulton Begim 1451-yilda oʻzbek xoni Abulxayrxonga turmushga chiqqan. U Abulxayrxonning ikki oʻgʻlli, xonlar Koʻchkunji va Suyunchxoʻjaxonning onasi boʻlib, Turkistonda yashagan va 1485-yilda vafot etgan. Maqbara Kuchkunji-xon tomonidan barpo etilgan.

Maqbara tarhi 8 qirrali, bosh tarzidagi peshtoq boʻrttirib ishlangan. Ichki qismi ham 8 qirrali, uning har bir qirrasi ravokli tokchalarga boʻlingan. Robiya Sulton begimning marmar qabr toshi turli oʻyma naqsh va yozuvlar bilan bezatilgan. 1898-yilda maqbara butunlay buzib tashlangan. 1972—75 yillarda qayta tiklash va taʼmirlash ishlari olib borilgan.

Adabiyot
--------

* Arxitekturniy kompleks Axmeda Yasavi, AlmaAta, 1988.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Amin toʻpchiboshi (Muhammad Aminbiy toʻpchiboshi)** — oʻzbek davlat arbobi. Harbiy qoʻmondon va sarkarda. Oʻzbek hukmdorlari Amir Shohmurod (1785—1810) va Amir Haydarning (1810—1825) toʻpchiboshisi — Buxoro amirligining harbiy vaziri.

Muhammad Amin toʻpchiboshi oʻzbek hukmdori Amir Shohmurodning (1785—1810) davlatni boshqarishdagi eng yaqin kishilaridan edi. U Buxoro amirligining Xurosondagi mavqeini mustahkamlashda faol qatnashadi. Ayniqsa, Marvda Bayramalixondan keyingi notinchliklarni bartaraf etishda uning xizmati katta boʻlgan.

Muhammad Amin toʻpchiboshi madrasasi. *(S. M. Prokudin-Gorskiy. 1911-yil may.)*
Muhammad Amin toʻpchiboshi donatorligida mamalakatning poytaxtida bunyod etilgan Muhammad Amin toʻpchiboshi madrasasi bizgacha yetib kelmagan. Madrasa 1925—1929-yillarda buzib yoʻq qilingan. 

Muhammad Amin toʻpchiboshining oʻgʻli Yoshi Uzoqbek ham otasi kabi saroy xizmatida boʻlgan. U Amir Nasrulloh (1827—1860) davrida mamlakat siyosiy hayotida faol ishtirok etib toʻqsabo lavozimigacha koʻtarilgan. Amirning Balxga yurishida qatnashgan. Otasi kabi poytaxt Buxoroda madrasa qurdirgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Jumanazar 2017. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2017 (help)
2. ↑  „Медресе Мухаммад Амин тупчибоши". *Rusrav.uz*. Qaraldi: 29-oktabr 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.
**Arbri Beqaj** (1998-yil 29-sentyabrda tugʻilgan) — albaniyalik professional futbolchi, KF Oriku jamoasida oʻng qanot himoyachisi sifatida o'ynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

### Flamurtari Vlorë

Flamurtari yoshlar akademiyasi bitiruvchisi Beqaj 2013-yilning 22-dekabr kuni "Partizani Tirana"ni mehmonda 1:0 hisobida magʻlub etgan holda klub safida debyut qildi. U 87-daqiqada Hair Zeqirining o'rniga maydonga tushgan.

### Teuta Durres

2017-yilning iyul oyida Beqaj Albaniya Superliga klubi KF Teuta Durresga tekinga o'tdi. U 2017-yilning 12-oktabr kuni "Partizani Tirana"ga qarshi oʻz uyida 2:1 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda klub safidagi debyutini oʻtkazdi. U 85-daqiqada Esin Xakaj o'rniga maydonga tushdi.

### Lachi

2018-yilning yanvarida Albaniya Superligasida Lachiga ko'chib o'tdi. U 2018-yilning 26-yanvarida "Kamza"ga qarshi safarda 3:1 hisobida mag'lub bo'lgan o'yinda klub safidagi debyutini o'tkazdi. U 61-daqiqada Ndrichim Shtubina o'rniga maydonga tushdi.

Xalqaro martabasi
-----------------

### Albaniya U19

Beqaj 2016-yilning 6–11-oktabr kunlarida 19 yoshgacha boʻlgan Albaniya terma jamoasiga murabbiy Arjan Bellaj tomonidan 2017-yilgi 19 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionati saralash bosqichi uchun dastlabki tarkibga chaqirilgan edi. 2016-yilning 29-fevralidan 4-martgacha boʻlib oʻtgan "Roma Kaput Mundi" oʻrtoqlik turniriga murabbiy Arjan Bellaj uni 19 yoshgacha boʻlgan Albaniya terma jamoasiga chaqirdi.

Faoliyati statistikasi
----------------------

### Klub

Klub statistikasi| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | Yevropa | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bo'lim | O'yinlar | Gollar | O'yinlar | Gollar | O'yinlar | Gollar | O'yinlar | Gollar | O'yinlar | Gollar |
| Flamurtari Vlorë | 2013–14 | Albaniya Superligasi | 1 | 0 | — | — | — | 1 | 0 |
| 2014–15 | 1 | 0 | — | — | — | 1 | 0 |
| 2015–16 | 6 | 0 | 1 | 0 | — | — | 7 | 0 |
| 2016–17 | 15 | 0 | 1 | 0 | — | — | 16 | 0 |
| Jami | 23 | 0 | 2 | 0 | — | — | 25 | 0 |
| Teuta Durres | 2017–18 | Albaniya Superligasi | 6 | 0 | 2 | 0 | — | — | 8 | 0 |
| Jami |  | 29 | 0 | 4 | 0 | — | — | 33 | 0 |

Manbalar
--------



1. ↑  „Flamurtari Vlore vs. Partizani Tirana – 22-dekabr 2013-yil – Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 25-iyul 2018-yil.
2. ↑  „Teuta Durres vs. Partizani Tirana – 12-oktabr 2017-yil – Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 25-iyul 2018-yil.
3. ↑  „Kamza vs. Laci – 26-yanvar 2018-yil – Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 25-iyul 2018-yil.
4. ↑  „Kombëtarja U-19, në turneun "Roma Caput Mundi"" (Albanian). FSHF.org (28-fevral 2016-yil). Qaraldi: 25-noyabr 2017-yil.
**Muhammad Aminboy sarrof madrasasi** Mir Do‘stim guzarida joylashgan.

Tarixi
------

Muhammad Amin ibn Muhammad Nafas hijriy 1211-yili (1796 – 1797) Poyirud hududida 16 tanob yerini mazkur o‘quv dargohi uchun vaqf qiladi. Hujjat Amir Ma'sum ibn Doniyolbiy va qozi Mirzo Fuzayl, qozi Abdullaxoja muhrlari bilan tasdiqlangan, Ikkinchi vaqf hujjatida Begimoy binti Abdurasulboy hijriy 1297-yil zulhijja oyida (1880-yil noyabr' – dekabr') o‘z istagi bilan Mir Do‘stimbiy guzaridagi Muhammad Aminboy sarrof madrasasi uchun Buxoro shahrining shimol tarafida joylashgan Korak mavzesida 9 tanob ekin yeri va mevali daraxtli bog‘ini vaqf qiladi. Mazkur madrasa sinchdan qurilgan 13 hujrali imorat bo‘lgan. Janubi masjid, shimoli ko‘cha va hovli, g‘arbi Muhammad Solihboy ibn Abdulloh uyi bilan o‘ralgan. Vaqf mulkiga shu guzardagi masjid muazzini mulla Abdukarim mutavalli etib tayinlanadi. U vafot etsa, o‘rniga shu masjid muazzini mutavalli bo‘ladi. Vaqf hosili, avvalo, imorat ehtiyojiga sarflanadi. Qolgani 10 qismga bo‘linadi. Mutavalli undan ushr oladi. Qolgani talabalarga bo‘lib beriladi. Bu dargohda haftada to‘rt kun dars o‘tilishi hujjatda ko‘rsatilgan. Hujjat qozi ul-quzzot muhri bilan tasdiqlangan. Markaziy davlat asrovxonasidagi I-323, №1194 raqamli vaqf hujjati ham unga tegishli bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 377.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muhammad Ali hoji hujralari** Iskandarxon dahasidagi Muhammad Ali hoji guzari masjidi hujralari bo‘lgan. Vaqf mulkiga ega bo‘lgan.

Tarixi
------

Uni dastlab Muhammad Ali hojining yuqorida zikr etilgan o‘sha mashhur madrasasi deb tushunilgan. Biroq ushbu o‘quv dargohi faoliyatiga oid aniqlangan hujjatlar ular mustaqil ikkita o‘quv maskani bo‘lganidan darak berdi. Bu ikki o‘quv dargohi mudarrislarining ilmiy darajalarida katta farq bor bo‘lgan. Bu ularning maoshida ham yaqqol aks etgan. Sadr rais Mir Badriddin arznomasida mulla Maʼsumxojaning Jaʼfarxoja naqib madrasasiga o‘tkazilgani va Muhammad Ali hoji guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Ibrohim kambag‘alligi tufayli uning o‘rniga tayinlanayotganini bildirgan. Unga 8 dan 10 tillagacha maosh belgilangan. Qozikalon Mir Badriddin Hammomi kappa guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Muqaddas Muhammad Ali hoji guzari masjidi hujralarida mulla Umarning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tkazilishini maʼlum qilgan. Maoshi 8 tilla.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 381.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Arbeitsdorf** (nemischa: — natsistlarning konslageri. 1942-yilda Germaniyada Fallersleben (hozirgi Volfsburg shahri) yaqinida barpo etilgan. Arbeitsdorf konslageri 1943-yildan beri qurol ishlab chiqarish uchun qurilgan ko'p sonli konslagerlari uchun ilhom manbai bo'ldi.

Tarixi
------

1936-yilda nemis avtomobil muhandisi Ferdinand Porsche barcha nemislar uchun hamyonbop avtomobil prototipini ishlab chiqdi. Gitler uning gʻoyasini maʼqulladi va KDF-Wagen nomi bilan atalgan, keyinchalik „Volkswagen" nomi bilan mashhur boʻlgan avtomobil ishlab chiqarishni buyurdi. Gitlerning roziligidan soʻng, Porsche va uning biznes sherigi Albert Speer Braunshveygdan 30 milya shimoli-sharqda joylashgan Fallersleben shahrida zavod qurdilar, ammo urush tufayli zavodning barcha mahsulotlari faqat harbiy maqsadlarda ishlatilishi kerak boʻldi va harbiy mahsulot chiqardi.

1942- yilda Porsche va Speer konslager mahbuslaridan avtomobillarni arzonroq va kengroq miqyosda ishlab chiqarish uchun qanday foydalanishlari mumkinligi rejasini ishlab chiqishga kirishdilar. Natijada, 1942-yil 8-aprelda yangi Arbeitsdorf konslageri ochildi, u yerda Neuengamme konslageridan 800 nafar asir olib kelingan. Neuengam va Arbeitsdorf lagerlari jamoalari birlashtirildi. Martin Vayss lager komendanti boʻldi. 1942-yil iyul oyining oʻrtalaridan boshlab Neuengammedagi Shutzhaft lagerining sobiq rahbari Vilgelm Shitli lager boshligʻi boʻlgan.

Lagerda oʻldirilganlarning roʻyxati va yopilishi
------------------------------------------------

1942-yil 11-oktyabrda, ochilgandan olti oy oʻtgach, avtomobil ishlab chiqarish toʻxtatildi va lager yopildi. Arbeitsdorfda kamida 6 mahbus halok boʻldi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, oʻlim sabablari oʻz joniga qasd qilish, yurak xuruji yoki baxtsiz hodisa boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  *UNITED STATES HOLOCAUST MEMORIAL MUSEUM.* „DONATE NOW: STAND AGAINST HATE AND ANTISEMITISM".
2. ↑  Website of the camp memorial Neuengamme (olmoncha)
**Choʻpondepe**, Choʻpontepa miloddan avvalgi 6-5ming yilliklar (neolit davri)ga oid arxeologik yodgorlik bo'lib, u ilk sugʻorma dehqonchilik madaniyatiga mansub (qarang Joytun madaniyati). Ch. Ashxobod viloyatining Goʻkdepe tumani markazidan 7–8 km sharkda joylashgan. 1957—1958-yillarda qayd etilib, qazishmalar oʻtkazilgan. Ch. uzunchoq shaklda boʻlib, balandligi 5 m, maydoni 2 ga dan iborat. Bir necha ming yilliklar davomida Ch.da kechgan oʻtroq hayot izlari yodgorlik sahni ostida 6 m li kalin likdagi madaniy qatlamda saqlanib qolgan. Qazish jarayonida uning yuqori va ostki qatlamlaridan turar joy xarobalari kavlab ochilgan. Murabbaʼ shakldagi uylar yirik guvala (diametri 20—25 sm, uz. 60—70 sm li)lardan somonli loy bilan bino qilingan. Xona devorlari sahni somonli loy bilan suvalgan. Xonaga torgina eshik orqali kirilib, ichkarisida guvaladan barpo etilgan ulkan oʻchoq, tashqarisida esa, hovli, xoʻjalik oʻrasi va kataklari joylashgan. Qazishmalardan 2 mingdan ortiq mikrolit tosh qurollar (qadama oʻroq, qirgʻich, oʻroqranda, teshgich, parma), qoʻlda yasalgan sopol idish (kosa, tovoq va xumchalar), turli hayvonlarning suyaklari (echki, qoʻy, buqa, jayran, it, tulki va boshqalar) va koʻmirga aylangan don qoldiqlari (asosan, arpa, bugʻdoy) topilgan. Sirti silliklangan sopol idishlarning ayrimlariga toʻq jigarrang yoki och malla rangli toʻlqinsimon yoki yarim doira shakllardagi naqshlar berilgan. Topilmalardan maʼlum boʻlishicha, Cho'pondepeliklar asosan, sugʻorma dehqonchilik va xonaki chorvachilik bilan shugʻullangan boʻlsalarda ham, ovchilik ham ular hayotida muhim oʻrin tutgan.

Adabiyot
--------

* Masson V.M. Srednyaya Aziya i Drevniy Vostok, M.L. 1964.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bir million oʻzbek dasturchilari** — Oʻzbekistonda bir million mahalliy dasturchini tayyorlash boʻyicha loyiha boʻlib, loyihada toʻrtta yoʻnalish boʻyicha bepul onlayn kurslar tashkil etilgan.
Onlayn kurslar Birlashgan Arab Amirliklari hukumati, Oʻzbekiston Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Toshkent shahridagi Inha universiteti va IT-Park qoshidagi IT-akademiya koʻmagida tashkil etilgan.

Barcha xohlovchilar unda Full-Stack Development, Android dasturlash, Front-End Development va Maʼlumotlar tahlilchisi yoʻnalishlari boʻyicha taʼlim olishlari mumkin.

Dastur ommaviy ochiq onlayn kurslarni oʻtkazadigan taʼlim platformasi hisoblanadi va oʻzbek tilida amalga oshiriladi.

Onlayn kurslar 2012-yilda Stanford universiteti informatika dasturining kengayishi natijasida tashkil etilgan „Udacity" taʼlim platformasi koʻmagida tashkillashtirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bosh vazir One Million Uzbek Coders loyihasiga start berdi".
2. ↑  „Mutlaqo bepul «Bir million oʻzbek dasturchilari» onlayn kurslariga marhamat!".
3. ↑  „Army of Coders".
4. ↑  „Узбекистан решил обучить миллион собственных программистов".

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Gemi...** (yun. hemi — yarim, nim) — qoʻshma soʻz tarkibida kelib, yarmi, teng yarim maʼnosini ifodalaydi (mas, gemiplegiya). GEMIZIGOTALIK(gelsh... va zigota) — organizmdagi bir yoki bir necha genlar oʻz allel juftlariga ega boʻlmagan holat. Geterogamet organizmlar jinsiy xromosomalaridagi genlar shunday holatga ega. Gemizigota holatida resessiv genlar gaploid hamda diploid organizmlarda namoyon boʻlishi mumkin. Shuningdek, G. xromosomalarning qayta joylanishi (translokatsiya, delesiya, notoʻgʻri krossingover va b.) natijasida ham paydo boʻladi. G.dan oʻsimliklar seleksiyasida monosom xromosomali organizmlar (monosomiklar) olish orqali xromosomalarning tarkibini aniqlashda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bir yuz sakkiz-f** (108-F) -oʻrta tolali gʻoʻza navi. Oʻzbekiston Paxtachilik ilmiy tadqiqot institutining Fargona tajriba st-yasida Kuk va 36M2 navlarini tabiiy duragaylash usuli bilan yaratilgan (L. V. Rumshevich, 1940). Oʻzbekistan, Ozarbayjon, Tojikiston, Turkmenistan, Qozogʻistonda rayonlashtirilgan (1947) va hozir ham katta maydonlarda ekiladi. Chet mamlakatlarda ham keng tarqalgan (Suriya, Xitoy, Eron, Afgoniston va boshqalar). Tupi ixcham, boʻyi 100—105 sm. Bargi oʻrtacha, asosan 5 boʻlmali. Guli oʻrtacha, gulbarglari va changi och sariq. Koʻsagi yirik, asosan 5 chanokdi. Tolasi oq. Bir dona koʻsakdagi paxta vazni 6,7— 7,0 g. 1000 dona chigiti massasi 125— 130 g. Viltga chidamli. Vegetatsiya davri 145—147 kun, 35—36% tola beradi. Bu nav asosida keyinchalik rayonlashtirilgan 20 ga yaqin "F" ("Fargʻona") indeksli gʻoʻza navlari chiqarilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gemato-ensefalik baryer** (gemato... va yun. enkephalos — bosh miya) — orqa miya suyuqligi va miya oʻrtasidagi moddalar almashinuvini tanlab boshqaradigan fiziologik tuzilma, toʻsiq. G-e.b. tarkibiga miya kapillyarlari endoteliysi, neyrogliya elementlari, miya tomirlarining chigallari, miya qobiqlari va b. kiradi. G-e.b. markaziy nerv sistemasini qonga yot moddalar (zaharlar, viruslar va h. k.), shuningdek dori moddalari (mishyak, simob birikmalari) tushishidan himoya qiladi hamda orqa miya suyuqligining tarkibi va xossalarini tartibga solib turadi. G-e.b. faoliyati vegetativ nerv sistemam va ichki sekresiya bezlari ajratgan mahsulotlar tomonidan boshqariladi. G-e.b. gistogematik baryerlar guruhiga mansub.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4007279-4
* LCCN: sh85014964
* NDL: 00575620
* NKC: ph323406

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Bir mandatli saylov okrugi** — Bir mandatli saylov okrugi (huquqi) deganda, har bir saylov okrugidan bir nomzodning saylanishiga aytiladi. Oʻzbekistonda ham ayrim davlat hokimiyati organlarining shakllantirishda bevosita aynan shu prinsip qoʻllaniladi. Ushbu prinsipga koʻra OʻzR Parlamenti — Oliy Majlis QP, mahalliy kengashlar deputatlarining saylanishini koʻrishimiz mumkin. Unga koʻra, OʻzR Konstitutsiyasining 77-moddasida quyidagi qoida oʻrnatilgan, yaʼni „Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi QP hududiy saylov okruglari boʻyicha koʻppartiyaviylik asosida saylanadigan bir yuz yigirma deputatdan iborat".
Saylov okrugiga toʻgʻri keladigan saylovchilar normasini bevosita vakolatli saylov komissiyalaru belgilab beradi. Hozirgi kunda juda koʻp mamlakatlarda bir mandatli saylov prinsiplari qoʻllaniladi. Bu haqida OʻzR Kons.ning 117-moddasida mustahkamlab qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik Ensiklopediyasi
**Nepal tili**, nepaliy, nay pali, gorkhaliy, kxaskura — hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy tillari guruhiga mansub, asosan, Nepal Qirolligida, qisman Hindiston shimoli va Butanda tarqalgan til. Soʻzlashuvchilarning umumiy miqsori 10 mln. kishidan ortiqroqdir. Tuzilishi jihatidan hindiy va sharqiy hind-oriy tillari (Mas, bengal tili) oʻrtasidadir. Dialektal tomondan markaziy (Katmandu vodiysi), gʻarbiy, sharqiy va togʻ etaklari lah-jalariga boʻlinadi. Ogʻzaki tilga qoʻshni tibet-birma tillari, xususan, nevari tili sezilarli taʼsir kursatgan. Adabiy tili Katmandu shevasi asosida shakllanmoqda, shu sababli yozma nutqda ogʻzaki til unsurlari koʻplab uchraydi. Nepal tilidagi hozirgi adabiyot 19-asrdan yaratila boshlagan; amalda devanagari yozuvidan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Isovue** brendi ostida sotiladigan **Iopamidol** (INN), Bracco Diagnostics tomonidan ishlab chiqilgan noionik, past osmolyar yodlangan kontrast moddadir.

200 dan 370 mgI / ml gacha boʻlgan turli konsentratsiyalarda mavjud.

Tibbiy maqsadlarda foydalanish
------------------------------

Iopamidol butun yurak-qon tomir tizimining angiografiyasi, shu jumladan miya va periferik arteriografiya, koronar arteriografiya va ventrikulografiya, bolalar angiokardiografiyasi, selektiv visseral arteriografiya va aortografiya, periferik venografiya (flebografiya), shuningdek, kattalar va bolalarning tomir ichiga yuborish va, pediatrik qon tomir urografiyasi uchun ishlatiladi 

Shuningdek, u kattalar neyroradiologiyasida miyelografiya (bel, torakal, bachadon bo'yni, umumiy ustunli) va kompyuter tomografik (CECT) sisternografiyasi va ventrikulografiyaning kontrastini kuchaytirish uchun intratekal yuborish uchun ham ishlatiladi. Isovue-M 200 (lopamidol inʻektsiyasi) ikki yoshdan oshgan bolalarda torako-lumbar miyelografiya uchun ishlatiladi. 

Boshqa yodlangan kontrast moddalarda boʻlgani kabi, xavfsizlik, ayniqsa buyrak funktsiyasi va allergik reaktsiyaga taʻsiri bilan bogʻliq. IV kontrastning dastlabki avlodlari sezilarli nefrotoksiklikka ega boʻlib, buyraklar faoliyatini doimiy ravishda baholashni talab qiladi. Operatsiyadan keyin kontrastning chiqarilishini osonlashtirish uchun IV va PO suyuqliklari tavsiya etiladi. Qisqichbaqasimonlar allergiyasi ilgari yod allergiyasi bilan oʻzaro bogʻliq deb oʻylashgan, bu bilan qisqichbaqasimonlar bilan ogʻrigan bemorlarda yodlangan kontrastni qoʻllashda ehtiyot boʻlish tavsiya etilgan, ammo qisqichbaqasimonlar yod tufayli emas, balki organizmlar tomonidan ishlab chiqarilgan oqsillar tufayli paydo bo'lishi koʻrsatilgan.

Manbalar
--------

ʻʻIopamidol" Drugs.com. 2020-yil 10-avgust. Olingan. 2020-yil 14-avgust.
"Gastromiro - Mahsulot xususiyatlarining qisqacha tavsifi (SmPC)". (emc). 2020-yil 14-avgustda olindi.

"Isovue-M- iopamidol in'ektsiyasi, eritma" DailyMed. 2019-yil 24-oktabr. Olingan. 14-avgust, 2020-yil.

[ "Isovue 300- iopamidol in'ektsiyasi, eritma Isovue 370 - iopamidol in'ektsiyasi, Isovue 200 eritmasi - iopamidol in'ektsiyasi, Isovue 250 eritmasi - iopamidol

Havolalar
---------

* „Iopamidol". *Drug Information Portal*.  U.S. National Library of Medicine.
Категория:Литературные произведения по алфавиту

**"Gem"** (nemischa:)- Erix Mariya Remarkning 1924-yilda yozilgan va vafotidan soʻng, 1998-yilda nashr etilgan romani. „Gem" Remarkning ilk asarlaridan biri bo‘lib, yozuvchining birinchi romani muvaffaqiyatsizlikka uchragani uchun uning hayoti davomida nashr etilmagan.

Xuddi shu nomdagi romanning bosh qahramoni Gem butun dunyo boʻylab sayohat qiladi va sevgi topish uchun Parij, Vetnam, Singapur va Al-Uqsurga sayohat qiladi. „Gem"da Remark erkin ayolning hayotiy tamoyillari hamda ustuvorliklarini, erkin va mustaqil boʻlishga harakatlari, erkaklar dunyosiga bogʻliqligini tushunishga harakat qiladi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Описание романа «Гэм» на сайте fantlab.ru". 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2015-yil.

Havolalar
---------

* Vilgelm fon Shternburg. „Kak budto vse v posledniy raz" Otrivki iz knigi o jizni i tvorchestve Erixa Marii Remarka. Perevod s nemeskogo A. Yegorsheva // Inostrannaya literatura. — 2000. — № 10. Arxivirovano 20 noyabrya 2016 goda.
**Ionosfera** (ionlar ... va yun. sphaira — shar) — atmosferaning ionlar va erkin elektronlar konsentratsiyasi koʻp boʻlgan yuqori qatlami. Yerdan 50– 80 km balandlikdan boshlanadi. Kun-duzi I. asosi 50–60 km balandlikda, kechasi 80–85 km balandlikda yotadi. I.ning yuqori chegarasi — Yer magni-tosferasining tashki qismi. I.da, asosan, kuyoshning ultrabinafsha va rentgen nurlari, kosmik nurlanishlar taʼsirida ionlar hosil boʻladi. Yer atro-fidagi kosmik fazodan atmosferaga kirayotgan zarralar oqimi Yerning magnit maydoni taʼsirida qisman oʻz yoʻnalishini vintsimon oʻzgartirib, atmosferaning atom va molekulalarini ionlashtiradi. I.da elektronlar va ionlar soni teng boʻladi. Kosmik raketa yordamida olingan maʼlumotlarga koʻra, I. chegarasi yer sathidan taxminan 18— 25 ming km balandlikkacha davom etishi aniqlandi (yana q. Atmosfera). Fakat I. tufayli radiotoʻlqinlarni uzok, masofalarga uzatish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melikkaramyan Artavazd Sarkisovich** (1898, Karki — 1970, Toshkent) — terapevt, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1968); tibbiyot fanlari doktori (1944). Oʻrta Osiyo universiteti tibbiyot fakultetini tugatgach, terapiya klinikasi ordinatori (1924—27), terapiya kafedrasi assistenti (1927—31). Onkologiya boʻlimi (1931—36), eksperi-mental onkologiya laboratoriya mudiri (1936— 43), terapiya kafedrasi mudiri (1943— 66), sanitariya fakulteti ichki kasalliklar kafedrasi mudiri (1966—69). Oʻrta Osiyo ilonlari (kobra)dan zahar—kobratoksinni ajratib olgan. Oʻpkada yiringli jarayon boʻlganda oʻpka ichiga penitsillin yuborishni tatbiq etgan. Asosiy ilmiy ishlari Oʻrta Osiyo ilonlari zaharining ayrim fiziologik va patologik jarayonlari taʼsirini oʻrganishga oid.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**San-Salvador** — El Salvador poytaxti. Mamlakatning iqtisodiy va madaniy markazi. Amakas daryosi vodiysida, SanSalvador vulkani etagida, 700 m balandlikda joylashgan. Iklimi tropik iqlim, oʻrtacha oylik tralar 22—24,6°, yillik yogʻin 1700 mm. Aholisi 423 ming kishi (shahar atrofi bilan 1,5 mln. kishi, 1990-yillaroʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziqovqat, toʻqimachilik, metallsozlik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, keramika sanoati korxonalari bor. Kimyoviy oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Hunarmandchilik rivojlangan. S.da untlar, Salvador akademiyasi, Salvador Tarix akademiyasi, texnika instituti, milliy kutubxona, muzeylar, botanika va hayvonot bogʻlari bor. Shahar 1525-yilda ispanlar tomonidan indeyslarning Kuskatlan shahri oʻrnida bunyod etilgan. 16— 19-asr boshlarida Gvatemalaning Salvador generalkapitanligi maʼmuriy markazi. 1834—39 yillarda Markaziy Amerika birlashgan provinsiyalari federatsiyasi. 1841-yildan Salvador Respublikasi poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan cherkov (1783), sobor, milliy teatr binosi, saroy (1902—07) va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Shimoliy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Baster **·**  Belmopan **·**  Brijtaun **·**  Gavana **·**  Gvatemala shahri **·**  Kingstaun **·**  Kingston **·**  Kastri **·**  Managua **·**  Mexiko shahri **·**  Nassau **·**  Ottava **·**  Panama shahri **·**  Port-of-Speyn **·**  Port-u-Prins **·**  Rozo **·**  San Salvador **·**  San Xose **·**  Santo Domingo **·**  Sent Jons **·**  Sent Jorjs **·**  Tegusigalpa **·**  Vashington |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Postindustrial jamiyat** -rivojlangan mamlakatlarda 20-asrning 2yarmidan ijtimoiy taraq-qiyotda vujudga kela boshlagan yangi bosqich. Termin oʻtgan asrning 70-yillaridan ishlatila boshlandi; boshqa nazariyalarda — texnotron jamiyat (Z.Bjezinskiy), axborot jamiyati, postkapitalistik jamiyat deb ataladi. Postindustrial jamiyatda xizmat sohalarining ahamiyati ortadi, fan va taʼlim (untlar) asosiy oʻrinni egallaydi; ijtimoiy tizimda yetakchilik mavqei olimlar va kasb mutaxasisslariga oʻtadi; nazariy bilim yangiliklar ki-ritish va siyosatni shakllantirish manbai boʻlib xizmat qiladi; axborot olish, tarqatish va undan foydalanish jamiyat faoliyatida muhim ahamiyat kasb etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |