recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gumin oʻgʻitlar** - organik-mineral oʻgʻitlar; organik modda va u bilan kimyoviy yoki adsorbsion boglangan mineral birikmalardan iborat. G. oʻ. gumin kombinatalar yoki tarkibida shu kombinata boʻlgan moddalar (qoʻngʻir kumir, torf, toshkoʻmirning nuragan qoldiqlari, loyqa, chirindi va b.)ni ammiak, fosfatlarning ammiaqli eritmalari, fosfat kombinata, kaliyli tuzlar bilan ishlash yoʻli orqali olinadi. Qanday xom ashyodan foydalanilganiga koʻra suvda eriydigan nitrat va ammoniy gumatlari, nitrogumatlar, torfliammiaqli oʻgʻitlar, torfli-mineralliammiaqli oʻgʻitlar va b. boʻlishi mumkin.

Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo institutida ammoniylashgan qoʻngʻir gumin koʻmirini mochevina, ikkilangan superfosfat yoki ammofos tarkibiga qoʻshish orqali organik-mineral oʻgʻitlar olish usuli ishlab chiqilgan. Bu oʻgʻitlarda azotning miqdori bir xil boʻlib, fosforning miqdori qoʻshilayotgan gumin koʻmiriga bogʻliq holda oʻzgaradi. Bunday yul bilan tuproqqa solinadigan fosfor oʻgʻiti miqdorini istagancha kamaytirish yoki koʻpaytirish mumkin. G. u. fosforit tarkibidagi fosforning eruvchanligini, fosforli oʻgʻitlarning samaradorligini oshiradi va ekinlar hosildorligiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi.

Maruf Toshqoʻziyev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Artikulyasiya** (oʻzbekcha: *articilo*) — 1) tilshunoslikda: muayyan tovushni hosil qilishda nutq muchalarining harakati, holati, ishtiroki; 2) musiqada: asarni sozda yoki ovoz bilan ijro etish usuli. Artikulyasiyaning asosiy turlari: legato (tovushlarning oʻzaro bogʻlanishi) va stakkato (tovushlarni uzib-uzib sadolash). Ulardan tashkari portamento, glissando kabi Artikulyasiya ifodalari ham bor. Artikulyasiya ijrochining harakatlari (cholgʻuni ushlashi, qoʻli, butun vujudi va yelkalarining harakati, barmoq bosishi va boʻshatishi)ga bogʻliq. Toʻgʻri Artikulyasiya ijroning yuksak badiiy va taʼsirchan boʻlishida katta ahamiyatga ega; 3) texnika akustikasida: radio, telefon va boshqalardan tovushning aniq eshitilishi. Artikulyasiya toʻgʻri qabul qilingan tovushlarning umumiy uzatilgan tovushlarga nisbatini (foizlarda) koʻrsatadi va uzatuvchi tizimning akustik sifatini aniqlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navroʻz Joʻraqobilov Ahmadovich** (1984-yil 17-martda Qashqadaryo viloyatida tugʻilgan) — oʻzbek dzyudochisi, Oʻzbekiston chempionatlari chempioni va sovrindori, Osiyo oʻyinlari sovrindori, Osiyo va jahon chempionatlari sovrindori, 2012-yil Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Navroʻz Joʻraqobilov yengil vazn toifasida (73 kg gacha) ishtirok etadi. Oʻzbekiston chempionatlarining chempioni (2004), kumush (2010) va bronza (2014) medallari sovrindori. 2010-yilda Joʻraqobilov yakkalik bahslarida, 2014-yilda esa jamoada Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori boʻladi. 2012-yilda Toshkentda oʻtkazilgan qit’a chempionatining bronza medalini qoʻlga oladi. 2011-yilda Parijdagi jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi.

Dzyudochi Navroʻz Joʻraqobilov 2011-yilda Bokuda Gran-prini qoʻlga kiritadi va 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻl oladi. U Olimpiada naurulik Sled Dovabobo va kanadalik Nikola Trittonlarni ustidan gʻalaba qozondi, biroq tojikistonlik Rasul Bakiyevga yutqazib, medallar uchun kurashishda yengiladi.

Havolalar
---------

* Navruz Jurakobilov — judoinside.com (ingliz.)
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Jamalpur** ( bengalcha: *জামালপুর* ) — Bangladesh shimolidagi shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi tuman va Jamalpur Sadar tumanining ma'muriy markazi. Munitsipalitet 1869-yilda tashkil topgan. Shaharning maydoni - 53,28km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 116 754 kishi yashagan, ulardan erkaklar 51,06%, ayollar - mos ravishda 48,94%. Aholi zichligi – 2191 nafar kishi uchun 1km². Voyaga etganlarning savodxonlik darajasi 43,60% ni tashkil etadi (Bangladeshdagi o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Jamalpur, Banglapedia )
**Gumus** (lot. humus — tuproq), chirindi — tuproqning nisbatan barqaror, odatda, qoramtir organik birikmalari majmui; nobud boʻlgan oʻsimlik va hayvon organizmining biologik hamda biokimyoviy oʻzgarishi (chirishi va undan murakkab yangi moddalarning sintezlanishi) natijasida hosil boʻladi. G. tarkibiga organik qoldiq moddalar (oqsillar, uglevodlar, lignin, yogʻlar va boshqalar), ularning oʻzgarishi vaqtida vujudga kelgan oraliq mahsulotlar (aminokislotalar, oksikislotalar, fenollar, monosaharidlar va h. k.) va guminli moddalar kiradi. G. tuproq unumdorligini taʼminlovchi eng muhim qismdir. Unda oʻsimlikning asosiy oziq elementlari (uglerod, azot, fosfor va boshqalar) bor. Oʻsimlik krldiklarining chirishidan oddiy birikmalar vujudga keladi. Mas, mikroorganizmlar taʼsirida ulardan uglerod, karbonat angidrid, azot, fosfor va oltingugurt nitratlar hamda sulfatlar shaqlida, shuningdek, boshqa elementlar oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan birikmalar holida ajralib chiqadi. G. kalsiy, magniy va boshqa kimyoviy elementlarni singdiradi hamda tuproqda ushlab turadi, tuproqning mineral qismini bir-biri bilan biriktirib, donadorlikni vujudga keltiradi. Buning natijasida tuproqning mustahkam, suvga bardoshli tarkibi hosil boʻladi. G.ning toʻplanishi har yili tuproqqa tushadigan organik qoldiqlar (ildiz)ning miqdori, ularning biologik hamda kimyoviy oʻzgarishi va tuproq mikroflorasi harakteri (zamburugʻli, bakteriyali, anaerob yoki aerobligi) bilan belgilanadi. G. birikmalari va ularning tuproqda tarqalishi tuproq tipining muhim belgisi qisoblanadi.

Ergash Ziyamuhamedov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Osetinlar** (oʻzlarini — iron, di-goron deb ataydilar) — Rossiya Federatsiyasi (402,6 ming kishi; Shimoliy Osetiyada 335 ming kishi) va Gruziyadagi (164 ming kishi; Janubiy Osetiyada 65 ming kishi) xalq. Umumiy soni 598 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Osetin tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, pravoslavlar, sunniy musulmonlar ham bor. Etnogenezi jihatidan forsiy xalq hisoblanadi. O.ning shakllanishida skiflar, sarmatlar, alanlar hamda Shimoliy Kavkazning qad. aholisi ishtirok etgan. Alanlar O.ning eng yaqin ajdodlari hisoblanadi. O.ning aksariyati sanoatda band, shuningdek, tekisliklarda dehqonchilik va togʻli tumanlarda chorvachilik (qoʻychilik) bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jalyuzi** (frans. jalousie) — 1) xonalarni quyosh nuri, yogʻin-sochin va b.dan muhofaza qilish uchun derazalarning tashqi tomoniga oʻrnatiladigan panjarasimon moslama. Temir-beton, alyuminiy, plastmassa, yogʻoch va b. materiallardan bir-biriga parallel oʻrnatilgan plastinkalar tarzida yasaladi. J. yordamida xonaga tushadigan yorugʻlikni va kiradigan havoni bir meʼyorda tutib turish mumkin; 2) ichki yonuv dvigatelining sovitish tizimida radiator oldiga oʻrnatiladigan metall plastinkalar. Haydovchi kabinada oʻtirib J. yordamida radiatorni sovitadigan havo oqimini rostlab turishi mumkin. J. koʻpincha, radiatorning yuqori bakchasiga oʻrnatiladigan va radiatordagi sovituvchi suyuqlikning temperaturasiga qarab plastinkalarning vaziyatini oʻzgartiradigan termostat yordamida oʻz-oʻzidan boshqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"QOʻQON YOGʻ-MOY" AKSIYADORLIK JAMIYATI - oziq-ovqat sanoatining yirik korxonasi. "Yogʻ-moytamakisanoat" uyushmasi tarkibiga kiradi. Oqlangan paxta yogʻi. distillangan yogʻ kislotasi, kunjara, shulxa va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. Oʻzbekistonda paxta chigitidan moy oluvchi gidravlik pressli birinchi zavod boʻlgan korxona 1884-yilda ishga tushirilgan. 1910-yildan Vadʼyayevlar savdo uyi tarkibiga kirgan. 1917-yildagi Oktyabr toʻntarishiga qadar yiliga 6,5—7,5 ming t yogʻ ishlab chiqargan. 20-asrning 30-yillarida bir necha marta rekonstrukpiya qilinib, qayta qurildi. 1947-yildan sutkalik yogʻ ishlab chiqarish quvvati 55—60 t ga yetkazildi. 1955-yilda yogʻ ekstraksiya zavodining ishga tushirilishi bilan 1956-yildan Qoʻqon yogʻmoy kombinatiga aylantirildi. Kombinatning sutkalik yogʻ ishlab chiqarish quvvati esa 125—130 t ga yetdi. Kombinatda 1962-yilda soapstok yogʻ kislotalarini distillash, 1965-yilda donador kunjara ishlab chiqarish, 1968-yilda mitselladan gossipol ajratib olish, soʻng tozalash sexlari ishga tushirilgan. 1975-yilda kombinat qoshida oʻrik, shaf-toli danagidan, uzum, soya, anor, tarvuz, qovun. chakanda urugʻidan yogʻ ishlab chiqaruvchi zavod qurildi va 80-yillar oxiriga qadar meva-sabzavot danaklari va urugʻlaridan olinadigan keng assortimentdagi yogʻlar ishlab chiqardi. 1994-yildan ochiqturdagi akiiya-aorlik jamiyati va hozirgi nomda. 90-yillarning 2-yarmidan zamonaviy chet el texnologik liniyalari bilan jihozlandi, chet el investitsiyalari jalb qilindi. 2001-yilda korxona quvvati 850—950 t/sutka chigitni qayta ishlashga yetkazildi. Mahsulotlari ichki bozorda sotiladi, qoʻshni davlatlarga eksport qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Metin Altiok** (1940-yil 14-mart – 1993-yil 9-iyul) – asosan alaviy ziyolilaridan iborat boʻlgan 34 kishi bilan birga 1993-yil Sivas qirgʻini qurboni boʻlgan alevi diniga mansub turk shoiri.

Hayoti
------

Metin Altiok Turkiyaning Izmir viloyati Bergama shahrida tug'ilgan.

Metin Altiok Anqara universitetida falsafa tahsil olgan. Oʻqishni tugatgandan soʻng avval davlat xizmatchisi, soʻngra oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

U Onado‘lining turli shaharlarida o‘qituvchilik qilgan va Bingo‘l shahridagi diniy Imom Xotip maktabida bir necha yil dars bergan.

Oltiok 1976-yilda o'zining birinchi she'riy to'plami "*Gezgin* "ni, ikki yildan so'ng "Yerleşik yabancı" (" *O'rnashib qolgan* begona") va 1992-yilgacha sakkizta qo'shimcha to'plamini nashr etdi. Uning asarlari bir qancha adabiy mukofotlar bilan taqdirlangan. U adabiy yutuqlaridan tashqari qalam va cho‘g‘ bilan rasm chizish bilan ham shug‘ullangan.

1993-yilning 2-iyulida u Turkiyaning markaziy Sivas shahrida madaniy festivalda qatnashayotganida, bir guruh radikal salafiylar festival oʻtkazilayotgan mehmonxonaga oʻt qoʻyishi oqibatida halok boʻldi.

2003-yilda taniqli turk bastakori Fazil Say Sayning do‘sti bo‘lgan Altiokga oratoriya ( Metin Altıok uchun rekviyem ) bag‘ishlagan.

Bibliografiyasi
---------------

* 1976 yil: Gezgin
* 1978: Yerleşik ybanci
* 1981: Küçük tragedyalar
* 1987: İpek va klabtan
* 1990: Dörtlükler ve desenler
* 1991: Süveyda
* 1992: Alaturka shiirleri
* 1992: Shiirin birinchi atlasi
* 1993: Hesap ishi shiirler
* 1998: Bir acıya kiracı

Adabiy mukofotlari
------------------

* 1979: Ahmet Telli she'riyat mukofoti
* 1990: Jemal Süreya she'riyat mukofoti

Manbalar
--------

1. ↑  „Metin Altiok - Biography" (tr). *biyografya.com*. Qaraldi: 4-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Crowds return to remember 1993 Sivas massacre in Turkey" (tr). *Daily Sabah* (2-iyul 2021-yil). Qaraldi: 4-iyun 2022-yil.
3. ↑  „The Madimak hotel is to be bought by government". *ANF News* (18-iyun 2010-yil). Qaraldi: 4-iyun 2022-yil.
**Qoʻngʻirxoʻja Hojinov** (Qoʻnurxoʻja Hojikov) — (1886—1938) — ma’rifatparvar va davlat arbobi. Turkiston Milliy majlisi a’zosi.

Tarjimayi holi
--------------

Qoʻngʻirxoʻja Hojinov 1886-yil Turkiston general-gubernatorligining Sirdaryo viloyati Perovsk uyezdida ulamo oilasida tavallud topgan. Uning ajdodlari xo’jalardan bo’lgan. 
U Toshkent shahridagi Turkiston o’quvchilar seminariyasini o’qib tamomlagan. Manbalarga ko’ra, Qo’ng’irxo’ja Hojinov Andijon shaharlari, Perosvsk va Turkiston yaqinidagi Qarnoq qishlog’ida rus-tuzem maktablarini ochgan. U 1912-yilda Orenburgdagi Fotih Karimiy tipografiyasida qozoq maktablari uchun birinchi darslik- "Bukvar" kitobini nashr ettirgan. Rossiya imperiyasining Turkistondagi mustamlakachilik siyosatiga qarshi kurashlar olib borgan. Qo’ng’irxo’ja Hojinov 1908-yildan nazorat ostida yashaydi.

Faoliyati
---------

Toshkentda 1917-yil 2—5-avgust kunlari bo’lib o’tgan Turkiston qozoq-qirg’izlari syezdida u prezidiumga saylangan va Sirdaryo viloyati deputati qilib saylangan. Qo’qon shahrida 1917-yil 26-noyabr kuni bo’lib o’tgan Butunturkiston musulmonlari favqulodda IV qurultoyida Qo’ng’irxo’ja Hojinov Turkiston Miliy Majlisi a’zoligiga saylangan. 1918-yil noyabrda Toshkentda tashkil etilgan birinchi qirg’iz (qozoq) pedagogika kurslarida Qo’ng’irxo’ja Hojinov Perosvskdan kelib ta’lim bergan. U Toshkentda ochilgan Qirg’iz maorif institutining (Qozoq xalq ta’limi instituti) tashkil etilishida jonbozlik ko’rsatgan. 1921-yildan boshlab Yettisuv viloyatida Turkiston ASSSR Yer-suv ishlari xalq komissari o’rinbosari sifatida yer-suv islohotiga rahbarlik qiladi. Keyingi yillarda u Qozogʻiston ASSRda ham maorif sohasida faoliyat yuritadi. U faoliyati davomida Turkiston milliy mustaqilligi uchun kurash olib bordi. Qo’ng’irxo’ja Hojinov sovet hukumati tomonidan bir necha marotaba ta’qibga olindi. Qo’ng’irxo’ja Hojinov 1938-yilda sovet hukumati tomonidan qamoqqa olinib, qatag’on qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev R. Raximov M, Rajabov Q va boshqalar*. O’zbekiston tarixi (1917—1991) birinchi kitob*. Toshkent: O’zbekiston, 2019 — 560 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a’zolari hayoti va taqdiri*. Toshkent: Bodomzor invest, 2021 — 92 bet.
**Metionin** (Methioninum) — 2-ami-no-4-metiltiobutan kislota. Oʻziga xos qoʻlansa hidli, oq kristall modda. Almashtirib boʻlmaydigan aminokislota. Mol. m. 149,21. Sintez nuli bilan olingan. Biologik faol modda, hayvon va oʻsimliklar oqsilida ham bor. Suvda juda oz eriydi.Organizmda adrenalin, kreatin kabi moddalar sintezida ishtirok etadi, gormonlar, fermentlar, vitaminlar taʼsirini kuchaytiradi. M. yetishmaganda moddalar almashinuvi buzilib, jigarni yogʻ bosadi. Jigar sirrozida jigar toʻqimalari margimush preparatlari, xloroform, benzol va boshqa zaharli moddalardan zararlanganda beriladi. Virusli gepatitna M. tavsiya etilmaydi. Dizenteriya bilan ogʻrigan kishilarga, organizmda oqsil yetishmaganda ham baʼzan tavsiya etiladi.

Qarilarga aterosklerozning oldini olish va davolash uchun buyuriladi. Tabletkalari 0,25 va 0,5 g dan chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oleg Konstantinovich Antonov** (1906.25.1, Moskva viloyati — 1984) — rus aviakonstruktori, akademik (1961) va Ukraina Fanlar Akademiyasi akademik (1967). Dastlab planyor zavodida bosh konstruktor boʻlib ishlagan, keyinchalik Tajriba-konstruktorlik byurosini boshqargan, samolyotsozlik boʻyicha bosh konstruktorlik qilgan. A. samolyotlar va planyorlarning 60 dan ortiq turini, shu jumladan porshenli samolyotlar (An-2 va An-14), turbovint-li transport samolyotlari (An-8, An-561YUA, An-12, An-22 — „Antey", An-124 — „Ruslan" va boshqalar), yerda deyarli yugurmay parvoz qiladigan va qoʻna oladigan sa-molyot An-72 ni yaratgan. A. ilmiy-kon-struktorlik faoliyatini aviatsiya boʻyicha muhandis kadrlar tayyorlash bilan qoʻshib olib borgan.

* АН-2АН-2
* АН-124АН-124
* АН-225АН-225
* АН-70АН-70
* АН-140АН-140
* АН-148АН-148

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xavf ostida qoldirish** (huquqda) — shaxsga qarshi jinoyatlardan biri; hayoti yoki sogʻligʻi xavf ostida qolgan va oʻzini oʻzi himoya qilish imkoniyatidan mahrum boʻlgan shaxsga yordam koʻrsatmaslik. Fuqaro shaxsni Xavf ostida qoldirishq.ni shartli ravishda 2 ga boʻlish mumkin: 1) fuqaro yordamiga muhtoj shaxsga yordam berishi shart va bunday imkoniyatga ega boʻlgan hollar. Mas, onaning oʻz bolasi haqida gʻamxoʻrlik qilish majburiyati, xizmat vazifasidan kelib chiqadigan majburiyat, qutqaruvchining majburiyati va h.k.; 2) fuqaro yordamiga muhtoj shaxsga gʻamxoʻrlik qilishi shart boʻlmagan, ammo u shaxsni hayoti va sogʻligʻi uchun xavfli ahvolga tushirib qoʻygan hollar. Mas, suzishni bilmaydigan odamni suvga tashlab yuborish, avtotransport vositasi bilan bosib ketish natijasida hayoti va sogʻligʻi uchun xavfli holda qoldirish va h.k. Xavf ostida qoldirishq. natijasida shaxsni hayoti va sogʻligʻi xavfli ahvolga tushib qolishi eʼtiborga olinib, Xavf ostida qoldirishq. jinoiy norma sifatida Oʻzbekiston Respublikasi JKga kiritilgan va tegishli jazo belgilangan (117-modda).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Metrit** (yun. metra — bachadon) — bachadon muskul qavatning yalligʻlanishi; asosan, shilliq qavatining yalligʻlanishi (metroendometrit) bilan birga kechadi. Oʻtkir va surunkali M. ajratiladi. Oʻtkir M. odatda, abortdan ke-yin (ayniqsa, kasalxonadan tashqarida qilingan), tugʻish asorati, shuningdek, infeksion kasalliklar (tif, difteriya, vabo va boshqalar) oqibatida kelib chiqadi. Oʻtkir M.da gavda temperaturasi koʻtariladi, qindan yiringli, baʼzan qonli yiringli ajralma keladi, qorin pastida ogʻriq boʻladi, bachadon kattalashadi va bezillab ogʻriydi. Vaqt oʻtishi bilan oʻtkir M. surunkali shakliga oʻtadi yoki mustaqil kasallik sifatida rivojlanadi, goho yalligʻlanish jarayoni tuxumdan, Fallopiy nayi va qorin boʻshligʻita tarqalishi mumkin.

Kasallik belgilariga qarab davo qilinadi. Antibiotiklar, sulfanilamid preparatlar, ogʻriq qoldiruvchi dorilar buyuriladi; surunkali M.da fizioterapiya tavsiya etiladi.

... METRIYA (yun. metreo — oʻlchayman) — qoʻshma soʻzlar boʻlagi. Oʻlchovlar, miqdorlar oʻrtasidagi nisbatlarga aloqadorlikni bildiradi (mas, geometriya, fotometriya).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Donor-akseptor bogʻ**, koordi natsion bogʻ — kimyoviy (kovalent) bogʻning bir turi. D.-a. b. bir atom (donor)ning bir juft elektroniga boshqa atom (akseptor)ning boʻsh (toʻlmagan) elektron qavati toʻgʻri kelganda sodir boʻladi. Bu bogʻlanishda ham elektronlar ikki atom uchun umumiy boʻladi. Ammiak bilan vodorod ioni (proton) ning oʻzaro taʼsiri natijasida ammoniy ioni hosil boʻlishi bunga yaqqol misoldir. Ushbu reaksiya pirovardida toʻrtinchi kovalent bogʻ N—N hosil boʻladi. Ammoniy ionidagi barcha N—N bogʻlar oʻzaro teng kuchlidir. Bu holda ammiak molekulasi — donor, proton — akseptor (yana q. Kimyoviy bogʻ). Donor akseptor boģlanishga protonlangan suv (gidroksoniy kationi), amoniy kationi, is gazi, nitrat, qizil qon tuzi, sariq qon tuzi, berlin lazuri, trunbul kõki kiradi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oldtimer ralli** (shuningdek *klassik ralli*, *klassik avtomobil poygasi* ) — vintaj avtomobil poygasi. Ular tezlik uchun emas, balki marshrutning aniqligi uchun oʻtkaziladi. Rallida ishtirok etuvchilar haydovchi (uchuvchi) va navigatordan iborat. Faqat soniyaning aniqligi bilan emas, balki baʼzan soniyaning oʻndan bir qismi va hatto yuzdan bir qismi hisobga olinadigan qatʼiy belgilangan jadval mavjud.

Ralli yoʻnalishi oldindan maʼlum emas. Boshlanishdan yarim soat oldin chavandozlar marshrut tavsifi (afsona) bilan yoʻl kitobi beriladi. Afsona — bu vaqtni boshqarish nuqtalarini koʻrsatgan holda harakat yoʻnalishining soʻzma-soʻz tavsifi.

Navigator afsonani oʻqiy olishi, u yerdagi diqqatga sazovor joylarni aniq aniqlashi kerak. Ishtirokchilarga qoʻyiladigan eng qatʼiy talab — yoʻnalishning maʼlum bir qismida barcha transport vositalari uchun belgilangan tezlik chegarasiga va yoʻl harakati qoidalariga rioya qilishdir. Har bir vaqtni nazorat qilish punktida kechikish yoki belgilangan vaqtdan oldinroq boʻlish uchun ekipaj jarima daqiqalarini oladi. Bundan tashqari, toʻsatdan vaqt nazorati mavjud — hakamning nuqtasi marshrutning eng kutilmagan joyida boʻlishi mumkin.

Yuqorida biz navigatorning mitingi haqida gapirgan edik, qachonki musobaqaning natijasi navigator va haydovchiga teng darajada bogʻliq. Ralli trekdan oʻtish va topshiriqni bajarishning aniqligi va yuqori tezlikdagi poyga boʻyicha bosqichlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Shunga oʻxshash tadbirlar Germaniyada — Bosch Boxberg Klassikda oʻtkaziladi. Rossiyada 2012-yildan beri afsonaviy poygalarning oʻxshashi ham paydo boʻldi — Bosch Moskau Klassik — bir necha oʻnlab eski avtomobil egalarini yigʻadigan ralli.

Mashhur klassik rallilar
------------------------

Bugungi kunda va eski ralli formatida asosiy (zamonaviy) poygaga toʻgʻri kelmaydigan sanalarda oʻtkaziladigan mashhur klassik ralli musobaqalari:

* Safari
* Monte-Karlo rallisi
* Gretsiya rallisi
* Sanremo rallisi
* Korsika mitingi

Yana qarang
-----------

* 80 kun ichida dunyo bo'ylab (yo'l poygasi, 2000)

Havolalar
---------

* Belarusiyadagi birinchi „Oldtimer Rally" Arxivnaya kopiya  (rus. )
* Belarusiyadagi „Oldtimer Rally 2010" ning ikkinchi poygasi Arxivnaya kopiya -da arxivlangan (rus. )
* Belarusdagi uchinchi „Oldtimer Rally" Arxivnaya kopiya  (rus. )
* Bosch Moskau Klassik 2014 mitingi Rossiyada boʻlib oʻtdi Arxivnaya kopiya -da arxivlangan (rus. )
**Qoʻqongul** — murakkabguldoshlar oilasiga mansub ikki turkum oʻsimliklarning umumiy nomi. 200 turi maʼlum. Shimoliy va Janubiy Amerikada, Afrika, Osiyo va Yevropada keng tarqalgan. yagona turi — xitoy yoki bir yillik Q. Xitoy va Yaponiyada yovvoyi holda oʻsadi, gullari yirik, savatchaga yigʻilgan, rangi binafsha, qizil, oq, iyuldan to kuzgacha ochiladi. Bir yillik qatqat gulli va boshqa xillari manzarali Q.ning urugʻboshisi hisoblanadi. 4 mingga yaqin madaniy navi bor. Ular bir-biridan shakli, tusi, boʻyi va gullarining joyla-shishi bilan farq qiladi. Q.ning ikkinchi turkumi turlarining barglari oddiy, ketma-ket joylashgan koʻp yillik oʻtlardan tashkil topgan. Gullari, savatcha, toʻpgullarga yigʻilgan. Tundradan to oʻrmon zonasigacha boʻlgan yamlovlar, dashtlar, togʻ zonalarida oʻsadi. Urugʻidan koʻpaytiriladi. Hovli, bogʻlarda, xiyobonlarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qoʻqongul" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
21-Metin Göktepe jurnalistika mukofoti.
**Metin Göktepe Jurnalistika mukofotlari** 1998-yil aprel oyida politsiya nazorati ostida shafqatsizlarcha o'ldirilgan Evrensel gazetasining muxbiri Metin Göktepe sharafiga ta'sis etilgan. Mukofotlar bosim va toʻsiqlarga dosh berib, kasbining halolligini himoya qilgan jurnalistlarga beriladi.

Mukofotlar
----------

### 2012-yil

Hakamlar hay'ati tarkibida Belma Akçura, Nozim Alpman, Jalol Başlangich, Nail Güreli, Banu Güven, Fikret İlkiz, Kamil Tekin Sürek, Ahmet Shik, Nedim Shener, Ece Temelkuran va Ragıp Zarakolu bor edi.  
Marosimdan so'ng Metin Göktepening 44 yilligi xotirasiga tug'ilgan kun torti kesildi.

Hakamlar hay'ati faxriy mukofoti
Dicle News Agency jurnalisti Zeynep Kuray BirGünda Pozanti qamoqxonasidagi jinsiy zo'ravonlik haqida yozgan "Kadinlar Vardir, Hapiste Kadınlar" maqolasi uchun qamoqqa olingan.
Gazeta
Zeynep Kurish, Dicle axborot agentligining Mersindagi muxbiri
Televizion
Ali Burak Ersemiz, Deniz Pirinchchiler
Hakamlar hay'atining maxsus mukofoti
tomonidan ulashilgan:  
Bilge Eser, Sabah gazetasida askar Sevag Shahin Balikchining shubhali o'limi haqidagi "Silahi Çevirip Tetiğe Basti" maqolasi uchun  
Mesut Hasan Benli Radikaldagi "Aklindan Bile Geçirme "maqolasi uchun  
Elif Go'rg'u Evrensel haqidagi "Bir Bardak Su" maqolasi uchun
Mete Chubukchu Pasaport uchun: NTVda Ikkinchi Tahrir qo'zg'oloni
Fotosurat mukofoti
Hurriyet Daily Newsda "Sakın Konuşma" uchun Salahattin Sönmez.
Mahalliy OAV mukofoti
Nabiz jurnali (Rize, Turkiya)
Hacire akar (Diyarbakir, Turkiya)
### 2015-yil

Yozma jurnalistika
Zehra Dog'an IShID asirligidan qochgan yazidiy ayollar haqida qator maqolalar ustida ishlagani uchun.

Manbalar
--------

1. ↑  „Göktepe Ödülleri".  Evrensel & metingoktepe.com. 22-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-noyabr 2012-yil.
2. ↑  *Yeşilgöz.* „Göktepe Journalism Awards Given".  Bianet. Qaraldi: 11-noyabr 2012-yil.
3. ↑  *Hatice Kamer*. „Gazeteci Zehra Doğan tutuklandı" (tr). *BBC World Service* (12-iyun 2017-yil). Qaraldi: 18-mart 2018-yil.

* ↑  *Hatice Kamer*. „Gazeteci Zehra Doğan tutuklandı" (tr). *BBC World Service* (12-iyun 2017-yil). Qaraldi: 18-mart 2018-yil.
**Dontosay** (どんとy) — har yili Yaponiyaning turli shaharlarida, asosan Miyagi prefekturasida oʻtkaziladigan festival.

 Dontosay kunida Osaka Xachimangu ziyoratgohi
Dontosay festivali Senday shahrida 300-yil davomida boʻlib oʻtmoqda va Miyagi prefekturasidagi eng katta hisoblanadi. Senday shahridagi Xadaka -matsuri har yili Yaponiyada boʻlib oʻtadigan asosiy sakkizta marosimlardan biridir. Bayram kuni ibodatxonaning bosh ruhoniysi katta olov yoqadi, unda festival ishtirokchilari yangi yil qaragʻay bezaklarini, Daruma qoʻgʻirchoqlarini, eski narsalarni yoqib yuborishadi. Ushbu harakat kelgusi yilda salomatlik, farovonlik va muvaffaqiyatsizliklardan xalos boʻlish uchun ibodat bilan amalga oshiriladi.

Xadak-matsuri marosimi olovdan boshlanadi, uning ishtirokchilari faqat choyshabda kiyingan. Marosim ishtirokchilari marhamat qilib, bir shingil ichishadi, kamarini va sandallarini olovga tashlashadi, keyin esa marosim boshlanadi.

Miyagi prefekturasining koʻplab tumanlarida festival 14-yanvar kuni, Sharqiy yangi yil boshlanishidan bir kun oldin, baʼzi joylarda esa boshqa kunlarda oʻtkaziladi: 15-yanvar — Ivate prefekturasidagi Morioka Xachimangu ziyoratgohi va Fukusima prefekturasidagi Nison ziyoratgohi; 7-yanvar — Miyagi prefekturasining Ishinomaki shahrida.

Manbalar
--------

1. ↑  Gaku: Сэндай (Япония). sfn error: no target: CITEREFGaku:\_Сэндай\_(Япония) (help)
2. ↑  Discovery-russia: Донтосай. sfn error: no target: CITEREFDiscovery-russia:\_Донтосай (help)

Havolalar
---------

* „ДОНТОСАЙ, ХАДАКА-МАЙРИ". *Discovery-russia* (10-yanvar 2019-yil). 20-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2020-yil.



* „Сэндай (Япония)". *Gaku*. 16-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2020-yil.
Kuznetsjny Pereulok burchagi va Dostoyevskey ko'chasidagi Dostoevskiy muzeyi.
F.M Dostoyevskiy adabiy yogorlik muzeyi 1971-yil 12-noyabrda Sant Peturburgdagi Kuzenechny ko'chasi 5/2 da yozuvchining sobiq kvartirasida ochilgan 

Dostoyevskiy umri davomida ikkita kvartirada yashagan: dastlab 1846-yilda qisqa muddatda o‘z faoliyatining boshlanishida keyinroq 1878-yil oktyabridan 1881 yil yanvaridan vafotigacha.  Kvartirada uning eng ko'zga ko'ringan asarlari, jumladan, *"The Double'' , ,,A Peterburg Poem"* (1846) va ,,The *Brothers Karmazov" (Aka-uka Karamazovlar)* (1879–1880) kabi asarlari yozilgan.  Kvartira yozuvchining xotiralari asosida uning do'stlari va ikkinchi rafiqasi tomonidan rekonstruksiya qilingan.

Muzey xususiyatlari
-------------------

Dostoyevskiy muzeyi bir nechta qismlardan iborat:

* "Yozuvchining memorial kvartirasi" - muzeyning markaziy qismi
* Yozuvchining tarjimai holi va ijodiga bag‘ishlangan "Adabiy ko‘rgazma".
* Zamonaviy san'at ko'rgazmalari jamlangan ko'rgazma zallari
* Teatr ya'ni oq teatr o'z spektakllarini taqdim etadigan teatr, shuningdek, muzeyning hamkor teatrlari: "Puppet Formati", "Takoy Theatr" va boshqa mahalliy, milliy va xalqaro teatrlar.

Yillar davomida muzey kolleksiyasi bir necha barobar ortdi. Hozirda u grafik va katta amaliy san'at to'plamini va muhim fotosuratlar to'plamini o'z ichiga oladi.

Muzey kutubxonasida 24 000 ga yaqin jild va kichik qoʻlyozmalar toʻplami mavjud. To'plam tashrif buyuruvchilarning va Dostoevskiy olimlarining sovg'alari tufayli o'sishda davom etdi.

Har yili noyabr oyida muzeyda "Dostoyevskiy va jahon madaniyati" deb nomlangan xalqaro ilmiy konferentsiya bo'lib o'tadi va konferentsiya materiallari bilan bir xil nomdagi jurnal nashr etiladi. 

Muzey Sankt-Peterburgdagi madaniy sayohat qilinadigan joylar ro'yxatiga kiritilgan. 

* Fyodor Mixaylovich Dostoyevskiy, 1871-yil chizilgan.Fyodor Mixaylovich Dostoyevskiy, 1871-yil chizilgan.
* Yozuvchining ikkinchi rafiqasi Anna Dostoyevskaya .Yozuvchining ikkinchi rafiqasi Anna Dostoyevskaya .

Yana qarang
-----------

* Sankt-Peterburgdagi muzeylar ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  „The F.M. Dostoevsky Literary Memorial Museum". 17-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2009-yil.
2. ↑  „Dostoevsky Apartment Museum in St. Petersburg".
3. ↑  *Isaeva.* „10 key places from St. Petersburg's literary map".  Russia Beyond (11-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 6-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Музей Ф.М. Достоевского". 17-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2009-yil.
5. ↑  „The F.M. Dostoevsky Museum". 13-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2009-yil.
6. ↑  „Dostoevsky Tour - Tour of Dostoevsky's St. Petersburg".
7. ↑  „Archived copy". 19-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2017-yil.

Havolalar
---------

* Russianmuseums.info saytida FM Dostoevskiy adabiy-memorial muzeyi

Andoza:Fyodor Dostoyevsky

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0001 0745 0977
* LCCN: n82015054
* NKC: kn20040528020
* SUDOC: 153439408
* VIAF: 153622640
* en:WorldCat Identities: lccn-n82015054

 |
**Seroprofilaktika** (lot. serum zardob va profilaktika) — yuqumli kasalliklarning oldini olish maqsadida organizmga normal va immun zardoblar yuborish usuli. Bunda 1—4 hafta davom etadigan passiv immunitet hosil boʻladi. Tibbiyot amaliyotida S. uchun gammaglobulin keng qullaniladi. S. epidemik kasalliklar (mas, qizamiq, koʻkyoʻtal)ga chalingan bemorlar bilan muloqotda boʻlganlar, shikastlanganda (qoqsholning oldini olish uchun), hayvonlar tishlaganda (quturishning oldini olish uchun) va h.k.da oʻtkaziladi. Infeksion gepatitga qarshi kurashishda rejali S. olib boriladi (yana qarang Immunoprofilaktika, Immunoterapiya, Immun zardoblar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dotatsiya** (lot. dotatio — tuhfa) — 1) maʼlum harajatlarni qoplash uchun iqtisodiyotning bir subʼyekta tomonidan ikkinchisiga qaytarib bermaslik sharti bilan pul mablagʻi berilishi. Dotatsiya, odatda, davlat byudjetidan ajratiladi. Ammo firmalar, korporatsiyalar va uyushmalar oʻz tarkibiga kiruvchi turli boʻlinma va shoxobchalarga ham moliyaviy koʻmak tariqasida dotatsiya beradi. Dotatsiyadan maqsad moliyaviy koʻmakka muxtojlarning qoʻshimcha harajatlarini qoplab, ularning daromad va harajatlarini muvofiqlashtirishdir. Byudjetdan beriladigan dotatsiya aholini ijtimoiy himoyalashni ham moʻljallaydi. Bunda korxona va tashkilotlarning ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan tovar va xizmatlarni arzon narxda sotishidan kuradigan zarari qoplanadi. Oʻzbekistonda bozor islohotlarining dastlabki kezlarida barcha aholini qimmatchilikdan himoya etish uchun isteʼmol tovarlari xalqqa arzon narxda sotilib, bundan koʻrilgan zarar davlat byudjeti dotatsiyasi hisobidan qoplandi. Shuningdek, kommunal uy-joy xizmatlariga ham dotatsiya berildi. Bunday dotatsiya uchun 1988-yilda Oʻzbekistan Respublikasi byudjetidan 14,4 mlrd. soʻm, 1999-yil esa 19,3 mlrd so'm dotatsiya ajratildi;
2) muayyan fuqaro yoki alohida tashkilotlarga koʻrilgan zararni qoplash yoki belgilangan maqsadlar uchun davlat tomonidan pul mablagʻlarining ajratilishi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yukatan (maʼnolari).

**Yukatan** — Markaziy Amerikadat yarim orol, Meksika qoʻltigʻi bilan Karib dengizi oraligʻida. Asosiy qismi Meksikaga (Yukatan shtaty), jan.sharqiy qismi Gvatemala va Belizga qarashli. Mayd. 180 ming km²chamasida. Hududining katta qismi pasttekislik, jan.sharqida Mayya togʻlari (eng baland joyi 1122 m) bor. Karst keng tarqalgan. Iqlimi issiq, tropik passatli iqlim. Yillik yogʻin 500–2000 mm. Kserofit butalar, siyrak oʻrmonlar, markaziy qismi va janubida doim yashil tropik oʻrmonlar bor. Agavaxeneken, sitrus oʻsimliklar plantatsiyalari barpo qilingan, paxta, makkajoʻxori ekiladi. Qimmatbaho yogʻoch tayyorlanadi. Kampeche, Progreso portlari (Meksika) bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX459084
* GND: 4067232-3
* NKC: ge476192
* SUDOC: 028725670
* VIAF: 244988556
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 244988556

 |
**UKball** (uzb. *Yukeybol/ Britaniyabol/ Britaniyashar/ Buyukbritaniyashar*) ― Countryballs ning asosiy qahramonlaridan biridir.

Obrazi
------

UKball, koʻpincha, qalpoq va monoklda tasvirlangan. Ushbu atributlar bu mamlakatning oʻziga xos, oʻzgarmas qiyofasini koʻrsatadi. Ular, ehtimol, kantribolning maʼlum bir nafosati va yuksak madaniyatini koʻrsatish uchun moʻljallangan. Shuni qoʻshimcha qilish kerakki, bular qaysidir maʼnoda eng yuqori ijtimoiy qatlamlarga aniqlangan atributlardir va koʻpincha, „ingliz jentlmeni" stereotipi bilan birga keladi.

 Buyuk Britaniya va uning mamlakatlari
Personaj, koʻpincha, bir piyola choyni ushlab turishi mumkin (darvoqe, u choyna qattiq sevadi va koʻp ichadi) va u buyuk saltanat boʻlgan vaqtlari haqida gapiradi, qoʻldan ketgan imperiyasini qoʻmsaydi.

UKballning feʼlining yana bir oʻziga xos belgisi — bu imperializmga moyillik, garchi komikslarga qaraganda, koʻpincha, kantrbolning mustamlakachilik istagi orzular sohasida boʻlib tuyuladi. Bu, oʻz navbatida, ushbu mamlakat haqiqiy hayotdan yiroq yoki xayolparast ekanidan darak berishi mumkin.

2016-yil 23-iyunda Buyuk Britaniya fuqarolarining aksariyati Yevropa Ittifoqidan chiqish uchun ovoz berdi. Brexit miqyosidagi voqea bir qator Countryballs satirik veb-komikslarini keltirib chiqardi.

Yana qarang
-----------

* Countryballs

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Piórecka 2017. sfn error: no target: CITEREFPiórecka2017 (help)
2. ↑  Seppänen 2018. sfn error: no target: CITEREFSeppänen2018 (help)
3. ↑  Федорченко 2019. sfn error: no target: CITEREFФедорченко2019 (help)
4. ↑  „Polandball" (en).  Know Your Meme. 16-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2012-yil.
5. ↑  *Sal Hagen.* „Polandball is of Reddit: how r/polandball transcends memes through carefully curated geopolitical satire" (en).  Institute of Network Cultures (15-noyabr 2017-yil).

Adabiyotlar
-----------

* Katarzyna Piórecka (2017) (pl). *Jak społeczności wirtualne stereotypizują państwa i narody?* (Magazyn Medioznawcy nashri). pp. 10—17. .

Havolalar
---------

* + Stranitsa o personaje UKball na russkoyazichnoy viki Countryballs
	+ Stranitsa o personaje UKball na angloyazichnoy viki Countryballs
**Yuksak maʼnaviyat-yengilmas kuch** — Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti Islom Abdugʻaniyevich Karimov qalamiga mansub hujjatli adabiy asar. *Yuksak maʼnaviyat-yengilmas kuch* asari 2008-yilda Maʼnaviyat nashriyoti tomonidan 176 sahifada qattiq muqova bilan chop etilgan. Asar muqaddima va toʻrt bobdan iborat. Kitob qoraqalpoq, tojik, turkman, qirgʻiz va qozoq tillariga tarjima qilinib, chop etilgan.

Islom Karimovning prezidentlik davri mobaynida bu kitob jahon miqyosida, xususan, musulmon olamida ham qiziqish uygʻotdi va Quvayt davlatida arab tiliga,Turkiya Respublikasida turk tiliga tarjima qilindi. Misr Arab Respublikasi, Saudiya Arabistoni Podshohligi, Quvayt, Birlashgan Arab Amirliklari, Bahrayn kabi mamlakatlarda kitobning taqdimot marosimlari oʻtkazildi.

Asarda yoritilgan masalalar „haqiqatdan ham dolzarb ahamiyat kasb etib borayotgani" iddaosi bilan davlat va nodavlat tashkilotlar, taʼlim muassasalari va fuqarolar uchun qayta nashr etildi. Islom Karimov hukmronligi davrida ushbu asar propaganda vositasiga aylantirildi, har bir taʼlim dargohlarida, turli tashkilotlarda va davlatning barcha boshqaruv organlarida boʻlishi toʻliq taʼminlandi. Asar asosida darsliklar yaratilib, ayniqsa maktab oʻquvchilarga kuchli singdirildi. Butun respublika boʻylab *„Prezident asarlari bilimdoni"* tanlovlari oʻtkazilgan.

Syujet
------

Islom Karimovning ushbu kitobida maʼnaviyatning maʼno-mazmuni, uning inson, jamiyat hayotidagi oʻrni va ahamiyati, bu tushunchaning nazariy hamda amaliy tomonlari turli fikrlar, xulosalar orqali tahlil etiladi. Ushbu asar 2008-yil Maʼnaviyat nashriyoti tomonidan chop etilgan. Asar muqaddima va toʻrt bobdan iborat. Birinchi bobda „*Maʼnaviyat- insonning ulgʻaish va kuch-qudrat manbaidir*", deb nomlanadi. Ushbu bobda: „*maʼnaviyatni anglash*", „*maʼnaviyatni shakllantirishdagi asosiy mezonlar*", *maʼnaviy va moddiy hayot uygʻunligi* haqida tushunchalar berilgan. Ikkinchi bob „*Mustaqillik — maʼnaviy tiklanish va yuksalish*" deb nomlanadi. Bunda „ Milliy gʻoya va maʼnaviy hayot", „*maʼnaviyat va jamiyatning yangilanishi*", „*islohotlar va ularning maʼnaviy mezoni"* belgilangan. Uchinchi bob „*Maʼnaviyatga tahdid — oʻzligimiz va kelajagimizga tahdid*" deb nomlangan.

Bu bobda „*Globallashuv jarayonlari va maʼnaviy tahdidlar*", „*Fikrga qarshi fikr, gʻoyaga qarshi gʻoya"* lar belgilangan. Toʻrtinchi bob „*Vatanimiz taraqqiyotining mustahkam poydevor*i", „*inson qalbiga yoʻl",* „eng buyuk jasorat" va „Xotima"dan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2020-07-27da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-12-06
3. ↑
4. ↑  „Prezident asarlari bilimdonlari". *uza.uz* (10-sentabr 2019-yil). 18-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2023-yil.

Havolalar
---------

Yuksak maʼnaviyat-yengilmas kuch kitobxon saytida
**Farmakopeya** (yun. pharmakon — dori va poieo — tayyorlayman) — dori vositalarini tayyorlash, sifatini sifat miqdoriy jihatdan nazorat qilish, saqlash shart-sharoitlari va nomlanishini belgilaydigan davlat standartlari majmui. Farmakopeyada dori moddalari va dori turlarini kimyoviy, fizik, biologik va boshqa usullarda sifat hamda miqdoriy tahlil qilish usullari, zaharli va kuchli taʼsir etadigan dorilar roʻyxati, bolalar va kattalar uchun dorilarning bir ichishlik, shuningdek, kunlik miqdorlari jadvali yoritiladi. Xitoyda 502 yilda chiqarilgan "Minibelu" kitobi, Yevropada 1130-yilda chop etilgan "Antidotoriy" toʻplamlari ilk rasmiy farmakopeya hujjatlaridir. Birinchi farmakopeya 1498-yilda Florensiyada "Ricettario Fiopentino" nomi bilan bosilib chiqdi. Abu Ali Ibn Sinoning "Tib qonunlari" asari u yashagan davrda qoʻllanilgan dori vositalarini tayyorlash, ularning sifatini baholash va qoʻllanilishi haqidagi maʼlumotlari bilan oʻz zamonasining farmakopeyasi deb baholanishi mumkin. Bugungi kunda koʻpgina mamlakatlarning milliy va hududiy farmakopeyalari mavjud boʻlib, ulardan Yey.R. (Yevropada hamjamiyati farmakopeyasi), LJSP (AQSH farmakopeyasi), VR (Britaniya farmakopeyasi), GF XI (Davlat farmakopeyasining 11-nashri), DP (Germaniya farmakopeyasi) kabilar xalqaro eʼtirof etilgan farmakopeyalar hisoblanadi va koʻp hollarda dori vositalarining sifat nazorati yuqoridagilarga asosan amalga oshiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Rene jumbogʻi"** — oʻzbek yozuvchisi Hojiakbar Shayxov qalamiga mansub fantastik hikoya va ilmiy-fantastik qissalar toʻplami. 1977-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga „Nomaʼlum odamlar" hamda „Doʻstimning kashfiyoti" hikoyalari va „Olis sayyorada" hamda „Rene jumbogʻi" qissalari kiritilgan.

Asarni V. Nechiporenko rus tiliga tarjima qilgan. Ruscha nashr 1981-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Birinchi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Shomirzayev – muharrir, G. Jirnov – rassom, Q. Aliyev – rasmlar muharriri, T. Gulak – texnik muharrir, M. Toirov – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa. 2004-yil „Sharq" nashriyoti „Rene jumbogʻi"ni lotin yozuvida nashr qilgan.

Qissa va hikoyalar
------------------

*Hikoyalar*

* „Nomaʼlum odamlar"
* „Doʻstimning kashfiyoti"

*Qissalar*

* „Olis sayyorada"
* „Rene jumbogʻi"

Manbalar
--------

1. ↑  „Rene jumbogʻi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 16-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Rene jumbogʻi" hikoyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-09-16).

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Farmakognoziya** (yun. pharmakon — dori va gnosis — oʻrganish) — farmatsiyanmig bir boʻlimi. Oʻsimliklar va hayvonlardan olinadigan dorivor mahsulotlar, ularni birlamchi qayta ishlashdan hosil boʻladigan baʼzi moddalar (efir moylar, smolalar, sut shiralar, daraxt yelimlari va boshqalar)ni oʻrganadi. Asosiy vazifasi dorivor xom ashyolarni tadqiq etish, ulardagi taʼsirkor moddalarni aniklash usullarini ishlab chiqish, shuningdek, bu moddalarning oʻsimlik, hayvonlar aʼzo va toʻqimalarida joylashgan oʻrnini oʻrganishdan iborat. Bundan tashqari, yovvoyi dorivor oʻsimliklarning oʻsish joyi va zaxirasini aniqlash, ularni yigʻish, quritish, navlarga ajratish, qaytadan ishlash, saqlash va h.k. bilan ham shugʻullanadi. F. farmatsiyaning qad. sohalaridan boʻlib, yunon olimi Dioskorid unga asos solgan. Galen va Paratsels esa F.ni yangi yoʻnalishga solib yubordilar. Oʻrta asrlarda, ayniqsa, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino va Sharqning boshqa olimlari F. rivojiga ulkan hissa qoʻshdilar (qarang Tibbiyot), 18-asrda Rossiyada F. sohasida dorivor oʻsimliklarning qoʻllanishi haqida maʼlumotnoma va qoʻllanmalar paydo boʻldi. 1778-yilda birinchi rus farmakopeyasp bosilib chiqdi. Hozirgi Respublikamizda Oʻzbekiston kimyofarmatsevtika ilmiy tadqiqot instituti faoliyat koʻrsatib kelmoqda. F. ga oid tadqiqotlar farmatsevtika ilmiy tadqiqot institutlari va ftlari kafedralarida bajariladi. F. farmatsevtika taʼlimi sistemasiga kiritilib, oliy va oʻrta maxsus farmatsevtika bilim yurtlarida oʻqitiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xususiy ajrim** - sud karorining alohida turi. Jinoyat ishini qoʻzgʻatish jarayonida jinoyatning sabablari va uning sodir etilishiga imkon bergan shartsharoitlar aniqlanganidan keyin sud Xususiy ajrim chikarib, unda tegishli davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, jamoalar yoki mansabdor shaxslardan ana shu sabab va shartsharoitlarni bartaraf etish choralarini koʻrishni talab qiladi. Jinoyatning sabablarini va uning sodir etilishiga imkon bergan shartsharoitlarni bartaraf qilish toʻgʻrisidagi taqdimnoma yoki Xususiy ajrim yuborilgan tashkilot, jamoa yoki mansabdor shaxs zarur choralarni koʻrishi va ularning natijalari toʻgʻrisida kechi bilan 1 oylik muddat ichida tegishincha surishtiruvchini, tergovchi, prokuror yoki sudni xabardor qilishi shart.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |