**Viktoriya Ilyinichna Baginskaya** ( qizlik familiyasi **Gurji**; ) - sovet va rus yozuvchisi, o'qituvchisi, Qrimchak qo'shiqlari va folklorining to'plovchisi, tirik qrimchak tilining so'nggi so'zlovchilaridan biri.

Biografiyasi
------------

1921-yil ocharchilik yilida Kerchdan ( Qrim ) Krasnodarga kelgan qrimchaklar Ilya Yakovlevich va Vera Petrovna Gurja oilasida tug'ilgan.

1974-yilda "Учительскaya газеta" ning 50 yilligiga bag'ishlangan "Учитель наших дней" Butunittifoq adabiy insholar tanlovi g'olibi (1-o'rin) sifatida "Учительскaya газеta" bilan hamkorlikka taklif qilingan. "Учительскaya газеta"da V.Baginskayaning nostandart darslar, ta’lim texnikasi va metodlari, insholar, hikoyalar va boshqalar haqidagi maqolalari yaqin vaqtgacha e’lon qilingan.

Butunittifoq va viloyat davriy nashrlarida: «Литература в школе», «Уроки литературы», «Семья и школа», «Дружба народов», «Советская женщина» (keyinchalik «Мир женщины»), «Природа и человек», «Наука и жизнь» va boshqalar; markaziy gazetalarda: «Учительская газета», «Правда», «Гудок» va boshqalar. Baginskaya V.I. eng yaxshi insho uchun beshta: xalqaro (ikkita birinchi va bir uchinchi mukofotlar), Butunittifoq (birinchi va uchinchi mukofotlar) adabiy tanlovlarining laureati.

Ijtimoiy faoliyati
------------------

Qrimdan uzoqda yashagan Gurja oilasining yetti nafar a’zosi ham uyda qrimchak tilida so‘zlashar, qrimchakcha qo‘shiqlarni bilar, qrimchak maqol va matallarini, rivoyatlarini saqlagan, urf-odat va an’analarni unutmagan.

1960-yillarning boshlarida Baginskaya rus tiliga tarjima qilgan 12 ta qo'shiqni SSSR Davlat etnografiya muzeyiga yuborgan. Muzey uni muzeyning yordam kengashi a'zosi sifatida qabul qilgan.

1983-yilda "Pravda" gazetasi V. Baginskayaning "Припадаю к роднику" maqolasini nashr etgan, unda birinchi marta o'z xalqi va qrimchaklarning xalq san'atini saqlab qolish zarurligi haqida gapirgan.

Baginskaya 100 ta qo'shiq, 230 ta maqol, masal, ertak va so'zlarni to'plagan, barcha ishlarni rus tiliga tarjima qilgan, biroq uni bir necha o'n yillar davomida nashr etishning iloji bo'lmgan. 2003-yilda Baginskaya eri va o'g'illarining yordami bilan o'z mablag'lari hisobidan "Qrim xalq qo'shiqlari va maqollari" to'plamining 100 nusxasini nashr etishga muvaffaq bo'lgan. To‘plam folklor ixlosmandlariga topshirilgan. Kitob Kongress kutubxonasi tomonidan kataloglangan.

Baginskaya A. S. Pushkin va M. Yu.Lermontovning she'rlaridan saylanmalarni qrimchak tiliga tarjima qilgan.

Ijodi
-----

Viktoriya Baginskaya I.K.Ayvazovskiy rasmlarining miniatyura nusxalarini chizgan, fantast yozuvchilarning asarlarini suratlar bilan bezagan ( A.N.Tolstoy, "Aelita"; A.R.Belyaev, "Amfibiya odam "va boshqalar). Adabiy janrda ilmiy-fantastik she'rlar va qisqa hikoyalar yozib turgan ("Kontakt", "Зов" va boshqalar).

*

Manbalar
--------

1. ↑  *V. Baginskaya'nın ilk şiir seçkisi I. Varavva'nın önsözüyle "İyi Yol", "Sovyet Kuban", 23 Ocak 1965*.
2. ↑  *Baginskaya I. Victoria Baginskaya-Gurji, Kırımçak kimliği için savaşıyor. Pontus-Kafkas Çalışmaları Merkezi*.

Havolalar
---------

* She'riyat
* She'rlar, rasmlar
* Poetic Duet. Mates and show
* The publication List



1. ↑  „Виктория Багинская / Стихи.ру – национальный сервер современной поэзии". *web.archive.org* (2008-yil 16-iyun). Qaraldi: 2024-yil 26-mart.
2. ↑  „Виктория Багинская / Стихи.ру – национальный сервер современной поэзии". *web.archive.org* (2008-yil 16-iyun). Qaraldi: 2024-yil 26-mart.