recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Azin boʻyoqlar** – urfa rangdagi (qizildan koʻkkacha) boʻyovchi sintetik moddalar, fenazin hosilalari. Ular anilin va paradiaminobenzolni birgalikda oksidlash yoʻli bilan olinadi. Azin boʻyoqlar qaytarilganda rangsiz leykobirikmalarga aylanadi va ulardan havodagi kis-lorod ta’sirida qaytadan boʻyoq hosil boʻladi. Azin boʻyoqlarning asosli va kislotali xossaga ega boʻlgan turlari ma’lum. Azin boʻyoqlar 219ip gazlama, shoyi, jun gazlama boʻyashda; ba’zilari fotografiyada desensibiliza-tor sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aziz Surakmatov** 1971-yil 22-noyabrda Bishkek shahrida tavallud topgan. U 1994-yilda Qirgʻiz arxitektra qurulish institutini injener-quruvchi mutahasisligi boʻyicha bitirgan. 1996-yili Qirgʻiz Milliy universitetidan yurist mutahasisligi boʻyicha bilim olgan. 1994-1995-yillari - "Shoola" korxonasining masteri; 1995-1996-yillari - "Qirgʻizpotrebsoyuz" Bishkek PMKsida master; 1996-1999-yillari - Bishkek bosh arxitekturasida injener; 1999-2000-yillari - "Konsaltinlik-ekspertlik" AJning direktori; 2000-2002-yillari - Bishkek shahrining meriyasida bosh mutahasis; 2002-2008-yillari - Bishkek shahri bosh arxitekturasida bosh arxitektorning oʻrinbosari; 2008-yilda - Bishkek shahri boʻyicha Davlat arxitektura-qurulish kuzatuv boshqarmasining boshligʻi; 2008-2010-yillari - Bishkek shahar kengashining raisi; 2010-yili - "Ata Jurt" siyosiy partiyasining tizmasi bilan Joʻgʻoʻrqu Kengashga deputat boʻlib saylangan. Hozirda QSDPning tizmasida 54-oʻrinda turadi. 2018-yilning 8-avgustida Bishkek shahar kengashi tomonidan Bishkek shahar meri boʻlib saylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Азиз Эмильбекович Суракматов — биография
**Mehnat resurslari** - mamlakat aholisining mehnatga layoqatli yoshdagi qismi, iqtisodiy resurslarning tarkibiy unsuri; 16 yoshdan 55 yoshgacha boʻlgan ayollar, 60 yoshgacha boʻlgan erkaklar Mehnat resurslariga kiritiladi.

Kishilar yoshining ulgʻayishiga qarab Mehnat resurslariga dastlab qoʻshiladilar, soʻngra (yoshi oʻtgach) undan chiqadilar. Koʻpchilik mamlakatlarda, shu jumladan, Oʻzbekistonda 16—59 yoshdagilar Mehnat resurslariga kiritiladi. Mehnat resurslari oʻsishi aholining koʻpayishiga bogʻliq. Aholi tarkibida yoshlar qanchalik koʻp boʻlsa, Mehnat resurslari shunchalik tez oʻsadi. 20-asr oxiri —21-asr boshlarida Oʻzbekistonda Mehnat resurslari har yili 320—350 ming kishi atrofida koʻpay-ib bordi. Ularning asosiy qismini mehnat yoshiga qadam qoʻyganlar tashkil etadi.

Mehnat resurslari soni miqdoriy ifoda boʻlsa, mehnat yoshidagilarning bilim saviyasi, malakasi, kasbiy mahorati va ishbilarmonligi uning sifatini yaratadi. Taʼlimtarbiya, malakani oshirish, sogʻliqni taʼminlash, uni mustahkamlash uchun sarflar inson kapitaliga investitsiya boʻlib, Mehnat resurslari ni takroran yaratishga xizmat qiladi. Mehnat resurslari mehnat bozori orqali taqsimlanadi. Mehnat resurslari ban-dligi — mehnat yoshidagi kishilarning ish bilan taʼminlanishi, ularning tovar va xizmatlar yaratishda ishtirok etishi. Mehnat resurslari tarkibidagi ishlashga talabgor boʻla turib ish topa olmaganlar ishsizlar (qarang Ishsizlik) hisoblanadi (qarang Bandlik).

21-asr boshlarida Oʻzbekiston Mehnat resurslari tez oʻsishi bilan tavsiflandi. 2003-yilda respublikada Mehnat resurslari 13181,0 ming kishini tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ortiqov Isroil** (1907, Qoʻqon -1938.5.10, Toshkent) — jamoat arbobi. Otasi dashnaksutyunlar tomonidan oʻldirilgan (1918). Yoshlar tashkiloti idoralarida faoliyat koʻrsatgan (1928-yildan). Oʻzbekiston komsomoli MK 1-kotibi (1931—37). O. tashabbusi bilan Toshkentda zarbdor yoshlar koʻrigi (1931-yil 12-may) boʻlib, unda yigit-qizlar Oʻzbekistondagi yirik sanoat korxonalarini qurishda faol ishtirok etishga chaqirildi. Quvasoy sement kombinati, Toshkent toʻqimachilik kombinati, Chirchiq elektrokimyo kombinati, Buxoro va Samarkand ip-yigiruv fabrikalari, Margʻilon shoyi toʻqish kombinati va boshqa inshootlar qurilishida yoshlar katta xizmat qilgan. O. maorif jabhasidagi yoshlar faoliyatini ham yoʻnaltirib turgan. 1937-yil 14-oktabrda xibsga olingan va unga Oʻzbekiston yoshlarini millatchilik ruhida tarbiyalaganlik aybi qoʻyilgan. SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasining Toshkentdagi sayyor majlisi qarori bilan "xalq dushmani" sifatida otishga hukm qilingan. O. 1956-yil 12-iyunda SSSR Oliy sudining qarori bilan toʻla oqlangan.

Ad:. Mahmudov M. Barhayot siymolar, T. 1981; Usmonov I. Qatagʻon qurbonlari, T. 1992.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anatoliy Kokush** (ukraincha: *Анатолій Акимович Кокуш*; 1951-yilda tugʻilgan, Kerch, RSFSR) — ukrainalik kino muhandisi, tadbirkor va ixtirochi. 2005-yilda u ikkita „Oscar" mukofotiga sazovor boʻldi. Mukofotlar Ilmiy va muhandislik mukofoti nominatsiyasida boʻldi: biri „Rossiya armiyasining gyro-stabillashtirilgan kamerali krani va parvoz rahbarining kontseptsiyasi va rivojlanishi uchun"; ikkinchisi „Kaskad kino kranlari kontseptsiyasi va rivojlanishi uchun" mukofotiga sazovor boʻldi. Kokush shuningdek, Ukrainaning oʻsha paytdagi birinchi xonimi Katerina Yushchenko tomonidan Ukraina kinosiga va butun dunyoga qoʻshgan hissasi uchun eʼtirof etilgan.

Kokush 1974-yilda Leningrad kino muhandislari institutini tamomlagan. Keyin Kiyevdagi Dovjenko nomidagi kinostudiyada ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Academy Awards 2006 — IMDb
2. ↑  Oscar-winning cinematographer revolutionizes film industry Article from Kyiv Post
3. ↑  The International Kyiv Film Festival nominee page 2007 Wayback Machine saytida arxivlandi (26 July 2013). (ukraincha)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Portlovchi moddalar** - tashqi taʼsirlar (zarba, issiklik va boshqalar) natijasida katta tezlik bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, koʻp issiklik va gaz ajratib chiqaradigan kimyoviy bi-rikmalar yoki moddalar aralashmasi. Bu reaksiyalar Portlovchi moddalarning qizishi, unga berilgan zarb, ishqalanish, shuning-dek, boshqa Portlovchi moddalarning portlashi yoki qandaydir tashqi taʼsir natijasida sodir boʻladi va zaryad boʻylab issiqlik tashigich (yonish) yoki zarbiy toʻlqin (detonatsiya) yordamida energiya uzatish hisobiga tarqaladi. Kondensatlangan qattiq va suyuq moddalar, gazlar, shuningdek, gazlardagi qattiq yoki suyuq moddalarning muallaq zarralari Portlovchi moddalar boʻla oladi. Detonatsiyada reaksiya shid-datli boradi va gazsimon mahsulotning temperaturasi bir necha ming gradusgacha koʻtarilib, hajmi zaryadning dastlabki hajmigacha siqiladi, bosimi bir necha yuz ming kg.kuch/sm2 gacha koʻtariladi. Siqilgan gaz tez kengayib, tevarakka kuchli zarb bilan tarqaladi — portlash yuz beradi. Portlay oladigan koʻpgina moddalardan 20—30 ga yaqini Portlovchi moddalar si-fatida ishlatiladi. Shulardan asosiylari: trinitrotoluol, tetril, geksogen, oktogen, nitroglitserin, ten (tet-ranitropentaeritrin) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehnat iqtisodiyoti** - jamiyatda mehnatni tashkil etish hamda ish kuchidan foydalanishning samaradorligini ifodalovchi ishlab chiqarish munosabatlarining oʻziga xos xususiyatlari maj-mui; mehnatning ijtimoiy tashkil etilishini hamda mehnatga haq toʻlash tizimini oʻrganuvchi fan.

Mehnat iqtisodiyotining predmeti — texnikaviy, tashkiliy, kadrlar yoki boshqa harakterdagi omillar taʼsirida qaror to-padigan ijtimoiy-iktisodiy munosabatlardir. Mehnat iqtisodiyoti — fan sifatida mehnat munosabatlari sohasidagi qonuni-yatlarni, ish bilan bandlik, mehnat unumdorligi, mehnatga haq toʻlash, uning samaradorligi, mehnatni tashkil etish va normalashtirish kabi masalalarni oʻrganadi.

Mehnat faoliyatini tashkil etish, mehnat resurslarining shakllanishi va ulardan foydalanish, mehnat bozorining shakllanishi va rivojlanishi, aholining ish bilan bandligi va ishsizlik, aholining turmush darajasi va daromadlari, xodimlarning ish haqini tashkil etish, bozor iqtisodiyoti sharoitida aholini ijtimoiy himoya qilish, mehnat unumdorligi, mehnat koʻrsatkichlarini tahlil etish Mehnat iqtisodiyotining mazmunini tashkil qiladi.

Mehnat iqtisodiyoti oʻz tadqiqotlarida statistik va matematik usullardan foydalanadi.

Mehnat iqtisodiyoti fani nisbatan yangi fanlar guruhiga kiradi. Bu fan iqtisodiyot nazariyasittg bir boʻlimini tashkil etgan boʻlib, u oʻtgan asrning 70-yillarida alohida fan sifatida shakllandi.

Oʻzbekistonda ham Mehnat iqtisodiyoti muammolarini oʻrganish oʻz tarixiga ega. 1962-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi instituti (hozirgi Toshkent iqtisodiyot universiteti)da Mehnat iqtisodiyoti boʻyicha mutaxassislar tayyorlovchi ixtisoslik ochildi.

Oʻzbekistonda Mehnat iqtisodiyoti fanining rivojlanishida Oʻzbekiston FA akad. R.A. Ubaydulyaayeva, prof.lar Q. X. Abdurahmonov, D. Rahimova, A. Sotvoldiyev, Qoraboyeva H. Jumayeva S. Sh.R. Xolmoʻminov, A. Sh. Nazarov, X. M. Hakimov, Z. Xudoyberdiyev, L. Allaxverdiyeva, L. Maksakovalarning ilmiy tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Erenberg R.X. Smit R.S. Sovremennaya ekonomika truda, M. 1996; Abdurahmonov Q.H. va boshqa, Mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi, T. 2001.

Qalandar Abdurahmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Portland sement

**Portland sement** (Inglizcha: Portland – Birlashgan Qirollikadagi yarim orol nomidan), suvga chidamli bogʻlovchi modda; qurilish materiali. Tarkibi asosan kalsiy silikatlardan iborat. Sementning eng keng tarqalgan turi hisoblanadi. Klinker va gips (3—7%) aralashmasini juda mayin tuyib olinadi. Aralashmaga maʼlum miqdorda (10—15%) faol mineral modda aralashtirilishi ham mumkin. Tarkibi, xossalari va qoʻllanish sohalariga koʻra, Portland sement oddiy, tez qotuvchan, gidrofob, sulfatga bardoshli, oq rangli, asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarishda ishlatiladigan va boshqalarga boʻlinadi. Portlandsementning tarkibi va sifati asosan klinkerning tarkibi va uning qanchalik mayin tuyilganligiga bogʻliq. Uning eng muhim xossasi suv bilan taʼsirlashganda qotish xususiyatidir. Bu xususiyati marka bilan belgilanadi, Oʻzbekistonda ishlab chiqariladigan Portland sementning markasi 300 dan 600 gacha (marka qancha yuqori boʻlsa, material shuncha sifatli hisoblanadi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anatoliy Mixaylovich Bushuy** (1939.18.4, Sevastopol) – tilshunos. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2001). Samarqand universiteti chet tillar fakulteti nemis tili boʻlimini tugatgan (1963). Shu universitetda katta oʻqituvchi, dotsent, professor, kafedra mudiri. Til-shunoslik nazariyasi, roman-german, slavyan va turkiy tilshunoslik, folklorshunoslik, lingvistik in-formatika, lingvodidaktika va tillar oʻqitish metodikasi boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borgan. Mazkur sohalar boʻyicha bir nechta asarlar muallifi: "Frazeografiyaning leksikografik tavsifi" (1982), "Frazsologiya nazariyasi asoslari" (1987). "Frazeologik lu-gʻat asoslari" (1993), "Til va jamiyat" (2002), "Umumiy va german fra-zeologiyasi asoslari" (2003), "Tilning umumiy tilshunoslik muammosi sifatidagi mohiyati" (2004) va boshqa


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kategori:Türkçe Vikipedi ile Vikiveride aynı resim olan maddeler
**Mehmet Zeki Sezer** (1957-yil 12-aprelda tugʻilgan, Eskishehir ) — turkiyalik siyosatchi, kimyo muhandisi, Demokratik soʻl partiyaning sobiq yetakchisi, sobiq deputat va sobiq davlat vaziri .

Siyosiy hayoti
--------------

1988- yilda u Demokratik chap partiyada faol siyosatga kirdi. U 1991 -yilda DSP Partiya Assambleyasining a'zosi bo'ldi. 2001-2004-yillarda DSP raisining o‘rinbosari bo‘lib ishlagan.

1999-yil Turkiyada oʻtkazilgan umumiy saylovlarda Anqara deputati etib saylangan va 57-chi boʻlib saylangan. 2002- yil 9- iyuldan 2002- yil 18- noyabrgacha Hukumatda parlament bilan aloqalar boʻyicha davlat vaziri , Din ishlari boʻyicha raislik, Turkiya toshkoʻmir muassasasi (TTK) Bosh boshqarmasi va ETİ Holding A.Ş. Bosh direktori lavozimlarida ishlagan.. [*yaxshiroq manba kerak*]

2004-yili o'tkazilgan DSP umumiy yig'ilishida Bulent Ejevitning qo'llab-quvvatlashi bilan 576 ovoz olib, rais etib saylandi.

Markazda so'l kuch birligi nomidan o'zi rahbari bo'lgan Demokratik So'l partiya 2007 yilgi Turkiya umumiy saylovlarida qatnashmadi ; Buning o'rniga DSPning 13 nomzodi Respublika Xalq partiyasi ro'yxatidan saylandi va Turkiya Buyuk Millat Majlisiga kirdi. Zeki Sezer esa parlamentga nomzodini qo'ymadi.

2009-yil 8-apreldagi matbuot anjumanida u oʻz partiyasi oʻz ovozlarini avvalgi saylovlarga nisbatan koʻpaytirganini, ammo bu koʻrsatkichni hali ham muvaffaqiyatli topmaganini va DSP rahbari lavozimidan ketishga qaror qilganini eʼlon qildi. Sezer 2009- yil 11- aprelda o'tkazgan matbuot anjumani bilan DSP Bosh Prezidentligidan iste'foga chiqdi.

Oilasi
------

U 1011 Bosh ta’mirlash zavodida ishlagan vaqtida tanishgan Ülkenur Sezer (2014-yilda tug‘ilgan) bilan turmush qurgan. Ularning farzandlari 1980-yilda tug‘ilgan Serkan Sezer va 1987-yilda tug‘ilgan Seljan Sezerdir.

Manba
-----

1. ↑  „Zeki Sezer Kimdir? | Kim Kimdir? Biyografi Bankası" (tr-TR). 27 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 haziran 2022.
Andoza:Başlangıç kutusu

|-
! Partiya siyosiy idoralari

Andoza:Sıra kutusu

|}
**Anatoliy Nikolayevich Panin** (1949.12.3, Rossiya Federatsiyasi Tula viloyati Uzlovskiy tumani) — kon ekskavatori mashinisti, Oʻzbekiston Qahramoni (1995). Mehnat faoliyatini 1967-yilda Tula viloyati Novomoskovsk shahridagi qurilish boshqarmasida ekskavator mashinisti boʻlib ishlashdan boshlagan. 1970-yildan Navoiy viloyati Uch-quduq shahridagi Shimoliy kon boshqarmasiga qarashli oltin rudalari ochiq usulda qazib olinadigan konlarda ekskavator mashinisti yordamchisi, ekskavator mashinisti, 1983-yildan shu boshqarmaga qarashli ochiq usuldagi "Sharq" konida ekskavator mashinistlari brigadiri.

P. oltin rudalarini ochiq usulda qazib olishda samarali va ilgʻor tajribalardan unumli foydalanib, ishlab chiqarishda yuksak natijalarga erishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehnat kooperatsiyasi** - mehnatni tashkil etish shakli; moddiy boyliklarni ishlab chiqarish jarayonida ayrim xodimlar yoki jamoalarning yagona mehnat jarayonida hamkorliqda ishtirok etishiga asoslanadi. Xodimlarning asosiy qismi bu jarayonning turli operatsiyalarini bajaradi. Mehnat kooperatsiyasining taraqqiyoti ishlab chiqarish kuchlarining rivojiga bogʻliq. Mehnat kooperatsiyasi ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchlaridan samarali foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish, mahsulot sifatini yuqori darajada taʼminlash maqsadida tashkil etiladi. Mehnat kooperatsiyasini 2 asosiy xilga boʻlish mumkin: oddiy kooperatsiya (mehnat jarayonida hamma xodimlar bir turdagi ishni bajaradilar), murakkab kooperatsiya (mehnat taqsimotiga asoslangan kooperatsiya). Mehnat vazi-falarini chegaralab, ularni muayyan xodimlarga (xodimlar guruhiga) biriktirib qoʻyish, ularning oʻzaro mu-nosabatlari sohasini bevosita oldindan belgilab beradi. Shu sababli keng maʼnoda mehnat taqsimoti tushunchasi undan ajralmas boʻlgan kooperatsiya tu-shunchasini ham tavsiflaydi. Oddiy Mehnat kooperatsiyasi mehnat taqsimoti rivojlanmagan davrda muhim rol oʻynadi. Ibtidoiy jamoa tuzumida jamoaning hamma aʼzolari ishlab chiqarish vositalariga egalik qilganlar va ular oddiy Mehnat kooperatsiyasida qatnashganlar.

Hozirgi zamon korxonalari mehnatning har xil turdagi murakkab kooperatsiyasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻrgan** (boshqirdcha: *Ҡурған*, ruscha: *Курган*)- Rossiya Federatsiyasidagi shahar (1782-yildan), Koʻrgan viloyati markazi. Tobol daryosi sohilida. Koʻrgan tuguni. Aholisi 368,3 ming kishi (1998). Mashinasozlik (qishloq xoʻjaligi, transport va boshqalar), kimyo, oziqovqat (goʻsht kombinati), yengil (trikotaj, tikuvchilik, poyabzal) sanoati korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. 3 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, oʻlkashunoslik va badiiy muzeylar mavjud. Ko'rgan Gʻarbiy Sibirdagi eng qad. shaharlardan biri. Ruslar Sibirni egʻallash jarayonida 1662-yilda Saryovo Gorodishche istehkomini qurgan. Shahar 1782-yil gacha Saryova Sloboda deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eagr** (yoki Oyagr, boshqa ἴagus) — qadimgi yunon mifologiyasida Frakiyadagi xuddi shu nomdagi daryo xudosi yoki qahramon. „Eagrov" Gem deb nomlangan.

Turli versiyalarga koʻra, Pierning oʻgʻli yoki Haropning oʻgʻli yoki Areyaning oʻgʻli; yoki Alkion orqali Atlantning beshinchi avlodi.

Kalliopning turmush oʻrtogʻi va Orfeya va Linning otasi. Baʼzan Eagra Marsiyaning otasi deb ataladi.

Nonnning sheʼriga koʻra, Dionisning hind yurishi ishtirokchisi. Stafil, kifared boʻyicha oʻyinlar ishtirokchisi.

Boshqalarning fikriga koʻra, u Orfeya va Museydan keyin yashagan va Troya urushini birinchi boʻlib sheʼrlarda tarannum etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. — , 1991—92. — V 2 t. — T. 2. — S. 655.
2. ↑   *Ovidiy*. Metamorfozi II 219.
3. ↑  Kommentariy D. O. Torshilova // *Gigin*. Mifi. — , 2000. — S. 23.
4. ↑  Kommentariy D. O. Torshilova // *Gigin*. Mifi. — , 2000. — S. 23.
5. ↑  Kommentariy D. O. Torshilova // *Gigin*. Mifi. — , 2000. — S. 23.
6. ↑  Диодор Сицилийский. Историческая библиотека III 65.
7. ↑  *Psevdo-Apollodor*. Mifologicheskaya biblioteka I 3, 2; 9, 16.
8. ↑  *Psevdo-Apollodor*. Mifologicheskaya biblioteka I 3, 2; 9, 16.
9. 1 2  *Nonn*. Deyaniya Dionisa XIX 69.
10. ↑  *Elian*. Pyostrie rasskazi XIV 21.
11. ↑  Пиндар. фр. 139 Бергк.
**Koʻra** yoki **Kura** (turkcha: *Kura*, ozarbayjoncha: *Kür*, gruzincha: *მტკვარი*, armancha: *Կուր*)— Kavkazortidagi daryo. Oʻz. 1364 km, havzasining maydoni 188 ming km². Old Osiyo togʻligining gʻarbiy qismidan boshlanib, asosan, Gruziya va Ozarbayjon hududlaridan oqib oʻtadi va Kaspiy dengiziga delta (maydoni 100 km²) hosil qilib quyiladi. Koʻra yuqori oqimida togʻlar orasidan shiddat bilan oqadi. Tbilisi shahridan quyida Koʻra vodiysi kengayadi. Koʻra ning kuyilish joyidan 236 km yuqorida unga oʻngdan Araks daryosi quyiladi. Qor-yomgʻir va yer osti suvlaridan toʻyivadi. Oʻrtacha suv sarfi 575 m³/sek. Kuyi qismida kema qatnaydi. Suvi sugʻorishga sarflanadi.Suvining bir qismi kanal orqali Araksga oqiziladi. Koʻra da Zemo-Avchala, Mingechaur (suv omborlari bilan) GESlari qurilgan. Daryo deltasida baliq ovlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  Инструкция по русской передаче географических названий Грузинской ССР. — M. 1972. — С. 9.
3. ↑  Andoza:БРЭ
4. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4459293-0
* VIAF: 244274120
* en:WorldCat Identities: viaf-244274120

 |
**Antananarivu** (Tananarive) — Madagaskar Respublikasining poytaxti. Antananarivu provinsiyasining maʼmuriy markazi. Madagaskar orolning markaziy qismidagi platoda joylashgan. Aholisi 802 ming kishi (1990). Mamlakatning iqtisodiy markazi. Antananarivu Tamatave porti va Ansirabe shahri bilan temir yoʻl orqali tutashgan. Avtomobillar yoʻllari tuguni. Antananarivudan 50 km narida xalqaro aeroport bor. Sanoati oziq-ovqat (goʻsht konservalash, sholi oqlash), charm poyabzal, kimyo, tikuvchilik, yogʻochsozlik korxonalaridan iborat. Universitet, tibbiyot va farmakologiya, adabiyot va sotsiologiya millim maktablari, Fanlar Akademiyasi, tarix va xalq sanʼati muzeylari, teatrlar, rasadxona, botanika bogʻi bor. Antananarivu 17-asr 1-yarmida bunyod etilgan. 17-19-asrlarda Madagaskar qirollarining qarorgohi. 1895-yilda Antananarivuni Fransiya qoʻshinlari egallagach, Tananarive nomi bilan Fransiyaning Madagaskar mustamlakasi maʼmuriy markazi. 1960-yil 26-iyundan mustaqil Malagasiya Respublikasining, 1975-92 yillar Madagaskar Demokratik Respublikasining poytaxti.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lorents (maʼnolari).

**Lorents** - MAKSVEYEL TENGLAMALARI (Lorents tenglamalari) — klassik elektrodinamikaning asosiy tenglamalari; ayrim zaryadlangan zarralar hosil qiladigan mikroskopik elektr va magnit maydonlarni ifodalaydi. 19-asr oxiri va 20-asr boshida X. A. Lorents yaratgan elektron nazariya aso-sini tashkil qiladi. L. — Lorents (tenglama) makroskopik Maksveyell tenglamalarinp umumlashtirish natijasida hosil qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jarqaldirgʻochlar** (Apodes) — uzunqanotlilar turkumiga mansub qushlarning kenja turkumi. 86 turi bor. Chekka shimol bilan chet janubdan boshqa hamma joyda, tekislik va togʻ yalangliklarida uchraydi. Daraxt kovaklariga, uylarga, tik qoyalardagi yoriqlar va b. joylarga uya soladi. Qora jarqaldirgʻochlar Hindiston va Afrikada qishlaydi. Oʻzbekystonda 5 turi yashaydi, shundan 3 turi uya quradi. Qora jarqaldirgʻochlar martning oʻrtalarida uchib keladi, 2—3 hafta oʻtgandan keyin uya qurishga kirishadi. 4 tagacha tuxum qoʻyadi. 11 — 16 kunda tuxumdan joʻja chiqadi. Joʻjasi 38—40 kunda uchirma boʻladi. Ob-xavo noqulay yillari uyada 56 kungacha qolib ketadi. Jarqaldirgʻochlar hasharotlar, oʻrgimchaklar bilan oziqlanadi. Hashoratlarni qirib, xoʻjalikka foyda keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Loren Dykes** (1988-yil 5-fevralda tugʻilgan) — futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, Bristol City uchun yordamchi murabbiy va Kardiff City hamda Uels ayollar milliy terma jamoasi oʻyinchisi.

Deyks oʻzining oʻyin faoliyatini qanot himoyachisi sifatida boshlagan, keyinchalik markaziy himoyachiga aylangan. U 2019-yil 4-aprel kuni Nyuportdagi Rodney Paradda Chexiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Uels terma jamoasi safidagi 100- uchrashuvida gʻalaba qozongan.

Yoshlik yillari
---------------

Deyks Cwmtawe Community School ga qatnagan va Llanelli Reds jamoasida ham oʻynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Dyks 2008-09-yillarda Bristol akademiyasi bilan shartnoma imzolashdan oldin Kardiff City Ladies" tarkibida oynagan va „koʻk qushlar" bilan UEFA ayollar kubogida ishtirok etgan.

Dyks 2011-yilda Angliya ayollar kubogi finalida qanot himoyachisi sifatida oʻynagan, keyin 2013-yil finalida oʻng qanot himoyachisi sifatida qayta tayyorgarlikdan oʻtgan. Bristol ikkala finalda ham Arsenalga yutqazgan.

2020-yil iyul oyida Dyks klub futbolini tark etishini va murabbiylik faoliyatiga oʻtishini eʼlon qildi; ammo, u oʻz terma jamoasida saralash oʻyinlarida ishtirok etgan.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Dyks U-19 toifasida Uels terma jamoasi safida 17 ta oʻyinda gʻalaba qozongan va 4 ta gol urgan. U 19 yoshida kattalar safida debyutini 2007-yilning avgustida Niderlandiyaga 2:1 hisobida magʻlub boʻlgan. U 2019-yilning 4-aprelida Chexiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Uels terma jamoasi safidagi 100-oʻyinini oʻtkazgan.

UWICda qatnashayotganda Dykes Uels universitetlarini Home Nations chempionatida vakillik qilish uchun chaqirilgan.

Dyks Uelsdagi ayollar futboliga xizmatlari uchun 2020-yilgi Yangi yil taqdirlash marosimida Britaniya imperiyasi (MBE) ordeni sohibi etib tayinlangan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Dyks 2020-yil iyul oyida sobiq jamoasi Bristol Cityda yordamchi murabbiy boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Loren Dykes: Wales defender takes assistant coach role at Bristol City". BBC Sport (15-iyul 2020-yil). Qaraldi: 15-iyul 2020-yil.
2. ↑  *Cole, Rob*. „Loren Dykes: Wales' Football Centurion Inspiring Future Generations". Dai Sports (20-aprel 2019-yil). Qaraldi: 29-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Loren Dykes: Wales defender to reach 100 caps in Czech friendly". BBC Sport (1-aprel 2019-yil). Qaraldi: 8-aprel 2019-yil.
4. ↑  „Wales too good for Bulgarians". *Llanelli Star* (4-fevral 2011-yil). Qaraldi: 26-noyabr 2010-yil.
5. 1 2 3  „International Teams — Loren Dykes".  Football Association of Wales. 21-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2010-yil.
6. ↑  „Loren Dykes".  UEFA. Qaraldi: 4-fevral 2011-yil.
7. ↑  „Match Report – Netherlands 2 – 1 Wales".  Football Association of Wales (26-avgust 2007-yil). 21-noyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2011-yil.
8. ↑  „Wales Women 0-0 Czech Republic: Jayne Ludlow's side fail to make chances count in stalemate". *Wales Online* (4-aprel 2019-yil).
9. ↑  „Welsh University".  BUCS. 9-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2011-yil.
**Sofiko Chiaureli haykali** — Gruziya poytaxti Tbilisi shahrining Eski shahar tarixiy tumanida (Sion maydoni) oʻrnatilgan yodgorlik.

Yodgorlik sovet gruzin aktrisasi Sofiko Chiaureli (1937-2008) xotirasiga oʻrnatilgan.

Tarixi
------

2009-yilda ochilish marosimi boʻlib oʻtgan. Haykaltarosh Levan Vardosanidzedir.

Paradjanovning „Anor rangi" filmidagi kadr asosida yasalgan aktrisaning bronza byusti uning „Istak daraxti" filmidagi — Fufala rollarini aks ettiruvchi roli figurasi bilan toʻldiriladi. „Veriyskiy kvartalining ohanglari" filmidagi kir yuvishchi Vardo, „Hovlida yovuz it" spektaklidagi farrosh, shuningdek, kintauri raqsi raqqosi obrazalri ham mujassamlasjgan.

2014-yilda yodgorlik vandallar tomonidan zarar yetkazilgan, bronza haykalning bir qismi — yodgorlikning elementlari oʻgʻirlangan.

Adabiyotlar
-----------

*Artyom Sintsov* Gruziya piyoda. Gruziyadagi eng qiziqarli sayohatlar. Moskva: Eksmo nashriyoti, 2018. 256 p. ISBN 978-5-04-090136-4

Manbalar
--------

1. ↑  Kadr iz filma Paradjanova „Tsvet granata"
2. ↑  „Каталог РГБ". 24-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2021-yil.
3. ↑  „В Тбилиси осквернен памятник актрисе Софико Чиаурели". 26-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2018-yil.
4. ↑  „В Тбилиси разграблен памятник Софико Чиаурели". 30-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2018-yil.
5. ↑  „В Тбилиси задержан местный житель, осквернивший памятник Софико Чиаурели". 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2018-yil.

Havolalar
---------

Sofiko Chiaureli yodgorligi Arxivnaya kopiya

Atrofdagi panorama

Sofiko Chiaureli haykali

Gruziya. Tbilisi. Sofiko Chiaureli haykali. Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-10). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan

%2C41.727170&sspn=0.594635 %2C0.401218&ol=geo&ouri=ymapsbm1%3A%2F%2Fgeo%3Fll%3D44.799 %252C41.697 %26spn%3D0.293 %252C0.215 %26text%3D%25D0%2593%25D1%2580%25D1%2583%25D0%25B7%25D0%25B8%25D1%258F%252C%2520%25E1%2583%2597%25E1%2583%2591%25E1%2583%2598%25E1%2583%259A%25E1%2583%2598%25E1%2583%25A1%25E1%2583%2598&ll=44.806804 %2C41.690440&z=18&l=pht&photos%5Boid%5D=img\_155607247%3A751659&photos%5Bid%5D=urn%3Ayandex%3Afotki%3Axaramamburu%3Aphoto%3A751659 Sofiko Chiaureli yodgorligi Andoza:Wayback 2

2160 Andoza:Wayback 2

სოფიკო ჭიაურელი — Sofiko Chiaureli "სოფიკო ძეგლო ძეგლი თბი Arxivnaya kopiya 2-iyul
**Taʼbirnoma** — tush taʼbirini bayon qiluvchi kitoblar majmui. T.da tush va uning turlari, tush koʻrish holati va paytlari, taʼbir aytish usuli va shartlari bayon qilinadi. T. asosida tush yoʻyuvchilarni taʼbirchi, muabbir, roʻyochi deb atashgan. Taʼbirchidan folbinlik (tush koʻrgan odamning agʻvoli, mijozi va ismini yaxshi bilish, koʻrilgan narsani yaxshi va yomon fol ochib, soʻngra taʼbirini aytish) talab qilingan.

Eng qad. T. xitoycha "Itszin" nomli asardir. Turkiy tildagi dastlabki T. 8-asr oʻrtalari — 9-asr boshlarida Sharkiy Turkistonda yaratilgan, asl nomi "Irq bitigi" ("Fol kitobi")dir. U moniylik va shamanlik gʻoyalarini oʻzida mujassamlashtirgan. Kitobning maqsadi odamlarni ezgulikka chorlash, muayyan axloqiy prinsiplarni targʻib va tashviq qilishdir. Qad. turkiy davrdagi yana bir "Fol kitobi" moniy yozuvida bitilgan boʻlib, taxminan 9-asr boshlariga mansub. Unda qad. turkiylarning maʼlum bir detallar yoki hodisalarga asoslangan holda olamni anglashga intilishi ayon boʻladi. Ushbu kitobda buddaviylik oqimining taʼsiri ham bor, chunonchi, odam har qanday vaziyatda, yaʼni koʻrgan tushi yaxshi yoki yomon natija keltirishidan qati nazar, ezgu ishlar qilishi va burhonlar xizmatida boʻlishi lozim. Umuman, ezgulik va xayrli ishlar toʻgʻrisidagi oʻgitlar barcha T.larning tub mohiyatini tashkil etadi.

T.lar ichida fors tilidagi "Komil uttaʼbir" oʻzining mukammalligi bilan ajralib turadi. Bu kitob 20-asr boshlarida toshkentlik Mullo Azimxonkrri binni Mullo Yusufxon tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Komil uttaʼbiri turkiy", 1916). Nasimxon Rahmonov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Feramen sulhi** — miloddan avvalgi 404-yildagi tinchlik shartnomasi. Peloponnes urushining oxirgi bosqichini yakunlagan Afina va Sparta oʻrtasida tuzilgan. Afina elchisi Feramen nomi bilan atalgan.

Miloddan avvalgi 405-yilda Sparta navarxi Lisandr Egospotamda Afina flotini magʻlub etdi. Endi sparta floti Egey dengizida hukmronlik qildi va Lisandr Afinani dengiz va quruqlik orqali qamal qildi. Qamal qilingan shaharga spartaliklarning elchilari tinchlik oʻrnatish takliflari bilan kelishdi, ammo bu tashabbus demagog Kleofon tomonidan barbod qilindi. Vaqt oʻtishi bilan Afinada ocharchilik boshlandi. „Moʻtadil" Feramenning taʼsiri ortib bordi. Yaqinda u strateg etib saylangan boʻlsa-da, dokimasiyadan oʻta olmadi, bu esa vatandoshlarining unga nisbatan salbiy munosabatidan dalolat berardi. Endi u Lisandrga elchi qilib yuborildi.

Qadimgi tarixshunoslikda Feramenlarning ushbu missiyasi voqealarining ikkita talqini mavjud. Ulardan biriga koʻra, Feramen, ochlikdan sillasi qurigan afinaliklar har qanday yon berishlarga tayyor boʻlishlari uchun muzokaralarni ataylab choʻzgan. Boshqa bir versiyaga koʻra, Lisandr Feramenni oʻz lagerida bir necha oy ushlab turgan, keyin esa bunday muammolarni hal qilish vakolatiga ega emasligini eʼlon qildi va uni eforlarga yuborgan. Eforlar sulh uchun (Feramen nomi bilan atalgan) ogʻir shartlar qoʻygan, unga koʻra Afina dengiz derjavasi tarqatib yuborilgan, flot vayron qilingan, Uzun devorlar vayron qilingan, Afina Peloponnes Ittifoqiga kirgan va Sparta gegemonligini tan olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ксенофонт*. Grecheskaya istoriya. II. 2. 9
2. ↑  *Лисий*. Rechi. XIII. 8
3. ↑  *Ксенофонт*. Grecheskaya istoriya. II. 2. 10
4. ↑  *Лисий*. Rechi. XIII. 10
5. ↑  *Ксенофонт*. Grecheskaya istoriya. II. 2. 16
6. ↑  *Ксенофонт*. Grecheskaya istoriya. II. 2. 17
7. 1 2  Суриков 2011. sfn error: no target: CITEREFСуриков2011 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Суриков И. Е. „Глава IV. Рубеж веков: Ферамен, Критий, Фрасибул",*. Античная Греция: политики в контексте эпохи. Година междоусобиц*. М.: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2011. ISBN 978-5-91244-030-4.
Makao
**Aomin** — Xitoy janubi-sharqidagi maxsus ma’muriy rayon (1999-yil 20-dekabrdan) Janubiy Xitoy dengizi sohilida, Chjuts-zyan daryosi quyilish joyida. Aomin yarim orol, Xanszidao, Szyuao va boshqa bir qancha mayda orollarni oʻz ichiga oladi. Maydoni 18 km². Aholisi 430 ming kishi (1999) aksari qismi xitoylar va portugʻallar. Din-dorlari budda diniga e’tiqod qiladi, katoliklar ham bor. Ma’muriy markazi va porti — Aomin (342 ming kishi, 1991). 1557-yilda Portugaliya A.ni Xitoydan ijaraga olgan. 1680-yildan Portugaliya mulki, 1951-yildan Portugaliyaning "dengiz ortidagi provinsiyasi". Xitoy va Portugaliya hukumatlarining qoʻshma bayonotiga muvofiq (1987) A. 1999-yildan boshlab Xitoy suvereniteti ostiga oʻtdi.Iqtisodining asosini turizm bilan birga eksport uchun kiyim-kechak va boshqa toʻqimachilik buyumlari, elektron qismlar, oʻyinchoqlar ishlab chiqarish tashkil etadi. A. iqtisodi yana Xalqaro moliya-savdo operatsiyalarida vositachilik qilishga ham asoslangan. Baliqovlanadi. Dengiz kurortlari, qimorxonalar bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Mogao gʻorlari, shuningdek, Ming Budda gʻorlari yoki Minglab Buddalarning gʻorlari deb ham ataladi , Dunxuaning markazidan 25 km (16 milya) janubi-sharqda joylashgan 500 ta ibodatxona tizimini tashkil qiladi, diniy va madaniy chorrahada joylashgan. Ipak yoʻli , Gansu provinsiyasi , Xitoy. Gʻorlar Dunhuang gʻorlari sifatida ham tanilgan boʻlishi mumkin; ammo, bu atama, shuningdek , Gʻarbiy Ming Budda gʻorlari , Sharqiy Ming Budda gʻorlari , Yulin gʻorlari va Dunxuang hududidagi va uning atrofidagi boshqa buddist gʻor joylarini oʻz ichiga olish uchun umumiy atama sifatida ishlatiladi. Beshta maʼbad gʻorlari. Gʻorlarda 1000 yillik davrni qamrab olgan buddist sanʼatining eng yaxshi namunalari mavjud. Birinchi gʻorlar milodiy 366-yilda buddistlarning meditatsiyasi va sajda qilish joylari sifatida qazilgan, keyinchalik gʻorlar ziyoratgoh va sajdagohga aylangan va bu yerda 14-asrgacha gʻorlar qurilishi davom etgan. Mogao gʻorlari Xitoy buddist grottolarining eng mashhuri boʻlib , Longmen grottolari va Yungang gʻorlari bilan bir qatorda Xitoyning uchta mashhur qadimiy buddist haykaltaroshlik joylaridan biri hisoblanadi.

Manba
=====

* A large collections of images of murals and other artifacts from the Mogao Caves in Dunhuang
* International Dunhuang Project

1. ↑  „https://web.archive.org/web/20210210232323/http://www.dartmouth.edu/~chinese/". 10-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „http://idp.bl.uk/". 20-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
**Lambert qonuni** - yorugʻlik sochayotgan sirt ravshanligining fazoviy burchaklar boʻyicha taqsimoti qonuni. 1760-yilda I.Lambert bayon etgan. Lambert qonuniga koʻra, yorugʻlik sochayotgan sirt ravshanligi har qanday yoʻnalishlarda bir xil boʻladi. Bu qonun yorugʻlik kattaliklari: mas, yorituvchanlik va ravshanlik; yassi sirtga oʻtkazilgan perpendikulyar (normal) bilan f burchak tashkil etgan yoʻnalish boʻyicha sochilayotgan yoruglik kuchi orasidagi munosabatni ifodalaydi. Bu formuladan koʻrinib turibdiki, yassi sirtdan sochilayotgan yorugʻlik kuchi perpendikulyar boʻyicha eng katta qiymatga ega boʻlib, f burchak kattalasha borgan sari uning qiymati kamaya boradi. Lambert qonuni mutlaq qora jismlar uchun oʻrinlidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vanapam**, baʼzan notoʻgʻri **vanapum**, *Vanapum* — ilgari Kolumbiya daryosi boʻylab Prist-Rapidsdan (Kolumbiya daryosining bir qismi) Snake daryosining ogʻzigacha, hozirgi Vashington shtati hududigacha yashagan plato hindularining qabilasi. Hozirda Vanapam toʻgʻoni yaqinida 60 ga yaqin Vanapamlar yashaydi.

Tarixi
------

1953-yilda ikkita toʻgʻon qurilishi natijasida — Priest Rapids va Vanapamskaya — daryo qirgʻoqlari suv ostida qoldi, bu yerda Vanapamlar anʼanaviy ravishda qamish uylarda yashagan va qabila qoldiqlari koʻchib oʻtishga majbur boʻlgan.

Qabila tarixan yashagan yerlar qadimdan lososga boy boʻlgan. Vanapamlar Amerika qamishidan uylar qurdilar. Bundan tashqari ular bazalt qoyalarida 300 dan ortiq petrogliflarni oʻyib qoʻyishgan. 1805-yilda Luis va Klark ekspeditsiyasining sayohat jurnallariga koʻra vanapamlar bosh Cutssahnem boshchiligida ekspeditsiyani iliq kutib olishgan, ovqatlarini baham koʻrishgan va ular sharafiga ziyofat uyushtirgan. Ularning turar joylari, kiyim-kechaklari va tashqi koʻrinishining tavsiflari kapitan Klarkning sayohat jurnallarida mavjud.

Meros
-----

Vanapam merosi markazi muzeyi toʻgʻonlar qurilishigacha boʻlgan tarixiy asarlarni namoyish etadi. Vanapam daryosi patruli hind yerlarining xavfsizligini kuzatib boradi va sayyohlarga maʼlumot beradi.

Vanapam toʻgʻonini qurish jarayonida Vanapam qoya sanʼatining 60 ga yaqin namunalari toshdan portlatilgan va hozirda Ginkgo-Vanapam davlat bogʻida joylashgan.

Vashan kulti
------------

XIX asrda Vanapamlarning ruhiy rahbari Po Smohallaga ega boʻlib, Vashan yoki Vashani deb nomlangan yangi kultni yaratdi. Ushbu kult tarafdorlari agar marosimlar va anʼanaviy turmush tarziga rioya qilinsa, oq tanli odam bir kun yoʻq boʻlib ketishiga ishonishgan. Oq tanlilar bilan harbiy toʻqnashuvlarga kirishish oʻrniga, hindular ibodat qilishdi. Natijada qabila maqomi mavhum edi: qabila hech qachon oq tanlilar bilan urushmagan, lekin ular bilan shartnoma tuzmagan va shu paytgacha uning yerlarga boʻlgan huquqlari federal darajada tan olinmagan.

Hozirgacha Vashan kulti boshqa bir qator qabilalarda ham mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Tate, Cassandra.* „Ginkgo Petrified Forest State Park".  historylink.org (2005). Qaraldi: 2-dekabr 2006-yil.
2. ↑  „Wanapum Indians".  National Geographic. 9-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2006-yil.
3. ↑  „Wanapum Heritage Center Museum".  Grant County Public Utility District. 17-yanvar 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2006-yil.
4. ↑  „Columbia River Dams".  cwnp.org. 27-sentabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2006-yil.
5. ↑  „Global Security: Hanford Site".  GlobalSecurity.org. Qaraldi: 2-dekabr 2006-yil.

Havolalar
---------

* Wanapum hindulari (Wanapam, Sokulks) Arxivirovano 9 2012-yil aprel yilning.
* Wanapum Wayback Machine saytida arxivlandi (13-may 2008-yil).
**Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy**(arabcha:عبد الرحمن بن عبد الله أوزغاندي — Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy — Toʻliq ismi:Abu Muhammad Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Isʼhoq ibn Ahmad Oʻzgandiy
(vafoti 513/1120-yil)) — muhaddis.

Hayoti
------

Oʻzgandiy—"Oʻzgand"dan yasalgan nisba boʻlib, Fargʻona nohiyasidagi shahar. Hozirda Qirgʻiziston Respublikasining Jalol-obod va Osh viloyatlarining oʻrtasida joylashgan shahar.
Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy Oʻzgandda tugʻilib voyaga yetgach Balxda yashagan. Keyinchalik Samarqandga kelib, bir muddat turgach, Kasga yoʻl olgan va shu yerda vafot etgan Ismiga adib soʻzi qoʻshib aytilishiga qaraganda, bu sohada ham faoliyat olib borgan. Biroq, ilmiy merosi haqidagi maʼlumotlar hozirgacha yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. – Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. – B. 855.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdurrashid ad-Daylamiy** (arabcha: عبد الرشید الدیلمی — (?, Qazvin — 1081/1670, Agra) — xattot va shoir.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Abdurrashid ad-Daylamiy Eronda *Abdurrashid* va *Rashida*, Hindistonda esa, *Og‘a Rashid* nomi bilan tanilgan, shuhrati Erondan ko‘ra Hindistonda ko‘proq yoyil­gan. Hind imperatorlari Shoh Jahon va Avrangzebning himoyalarida Hindis­tonda yashagan. Hasaniy sayyidlar oilasiga mansub.

Xattotlikni tog‘asi mashhur nastaʼliq xattoti Imoddan o‘rgangan. Shu bois yoshligi Isfahonda kechgan. Tog‘asining o‘ldirilishidan keyin oilasining bir qismi Onado‘liga, bir qismi esa Hindistonga ko‘chib ketadi. Abdurrashid ad-Daylamiy ham Hindistonga qochib, Shoh Jahon davlatidan panoh topadi. Avval saroyda xususiy kotiblik vazifasida, keyinchalik saroy kutubxonasida hofizi kutub (kitoblarni saqlovchi) bo‘lib ishlaydi hamda hukmdorning shaxsiy xattoti vazifasini bajaradi. Abdurrashid ad-Daylamiy Shoh Jahonning o‘g‘li Doro Shukuhga va Avrangzebning qizi Zebunisoga kitobatdan dars bergan. Shoh Jahon saroyida yigirma uch yil xizmat qilgan (1623-1646-yillar). Shogirdi hisoblangan Zebuniso unga bag‘ish­lab marsiya yozgan va unda ustozining vafoti tarixini ko‘rsatib o‘tgan.

Abdurrashid ad-Daylamiy xattotlik borasida tog‘asi Imodning uslubini chuqur o‘zlashtirgan. Gʻulom Muhammad o‘z tazkirasida Hindis­tonda uning uslubi tarqalgani va o‘n beshta shogirdi bo‘lganini yozib qoldirgan. Bular orasida Shoh Jahonning o‘g‘li va Avrangzebning qizidan tashqari, Hindis­tonda tanilganlardan Muhammad Ashraf Xojasaro, Saidai Ashraf, Abdurrahmoni Farmonnavis va Mir Xojalar bor.

Sipehr o‘z tazkirasida Abdurrashid ad-Daylamiy boshqa yozuv turlarini ham bilganini aytib o‘tgan bo‘lsa-da, bu xususda kengroq tadqiqot olib borgan Mahdiy Bayoniy uning nas­taʼliqdan boshqa yozuv turi bilan shug‘ullanmaganini zikr qilgan. Imzolarini *Abdurrashid*, *Abdurrashid Daylamiy*, *Rashida*, *Abdurrashid ash-Sharif al-Hasaniy* tarzida bitgan. U tomonidan ko‘chirilgan kitoblarning eng go‘zallari Xoja Abdulloh al-Ansoriyning „Maqolot"i (Tehron, Kutubxonai Saltanatiy) va Mavlono Rumiyning „Masnaviy"sidir (Tehron, Og‘oyi doktor Mahdaviy kutubxonasi). Abdurrashid ad-Daylamiyning kitobat namunalari Tehron, Dehli, Sankt-Peterburg, Kobul, Vashington, Oksford, Istanbul universiteti kutubxonalari hamda Turk va Islom asarlari muzeyida saqlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

1. Habîb. Hatt u Hattâtân. — İstanbul: 1305. 196;
2. Habibulloh Fazoiliy. Atlasi xat. — Isfahon: 1391. 533;
3. Ali Alparslan. „Abdürreşîd-i Deylemî". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 294.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |