recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Çagʻlar** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Hasut" boʻlgan. 1642-yilgi avariz daftarida „Hasud" nomi bilan faqat musulmonlar yashagan qishloqda 5 ta oddiy, 2 ta harbiy boʻlgan 7 ta avariz xoʻjaligi mavjud edi. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda faqat erkaklar soni hisoblangan, musulmonlar yashaydigan qishloqning 5 ta xonadonida 22 nafar erkak kishi qayd etilgan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkitga Hasut nomi bilan bogʻlangan qishloq maqomini saqlab qolgan aholi punkti nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirildi va hozirgi holati bilan 1960-yilgi aholini roʻyxatga olish boshlanganidan buyon manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushhane viloyatidan 91 km, Kelkit tumaniga 14 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2019 | 44 |
| 2018 | 156 |
| 2017 yil | 9 |
| 2016 yil | 6 |
| 2015 yil | 14 |
| 2014 yil | 17 |
| 2013 yil | 89 |
| 2012 yil | 61 |
| 2011 yil | 72 |
| 2010 yil | 76 |
| 2009 yil | 69 |
| 2008 yil | 60 |
| 2007 yil | 51 |
| 2000 | 65  |
| 1990 yil | 88  |
| 1985 yil | 120  |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 ekim 2021.
2. 1 2 3 4  „Çağlar Köyü" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 6 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 ekim 2018.
**Rossiya fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti** (ruscha: *Институт востоковедения Российской академии наук*) — Rossiya fanlar akademiyasining Osiyo va Shimoliy Afrika mamlakatlarini tadqiq qiluvchi ilmiy tadqiqot institutidir. Rossiya poytaxti Moskva shahrida joylashgan.

Ushbu institut 1818-yilda Sankt-Peterburg shahrida asos solingan va oʻsha paytda ushbu oliygoh "Imperatorlik fanlar akademiyasi qoshidagi Osiyo muzeyi" (ruscha: *Азиатский музей при Императорской академии наук*) deb atalgan. ХХ-asr boshlariga kelib, ushbu oliygoh Rossiya imperiyasidagi eng obroʻli sharqshunoslik donishgohlaridan biriga aylandi.

1930-yilda SSSR fanlar akademiyasida keng hajmli islohotlar boʻlib oʻtdi. Ushbu islohotlar natijasida Osiyo muzeyi, Buddaviy madaniyat insituti va Turkiyshunoslik kabineti birlashtirildi va hozirgi koʻrinishga keltirilib SSSR fanlar akademiyasiga boʻysundirildi. 

1950-yil ushbu institut Sankt-Peterburgdan Moskva shahriga koʻchirildi. 1960-1970-yillarda ushbu oliygoh "Osiyo xalqlari instituti" (ruscha: *Институт народов Азии*) deb atalar edi. SSSR parchalanganidan soʻng, ushbu institut Rossiya fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Густерин П. Становление востоковедения как науки. Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-23).

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
Cindy Busby(1983-yil 18-martda tugʻilgan)- kanadalik aktrisa. U *Heartland* filmidagi Eshli Stenton roli bilan tanilgan.

Yoshlik
-------

Kvebekning Monreal shahrida tugʻilib oʻsgan Cindy har doim aktrisa boʻlishni orzu qilgan. U bolaligidanoq tomoshabinlar oldida chiqish qilishni yaxshi koʻrardi, boshlangʻich maktab va oʻrta maktab davrlarida spektakllarda rol o‘ynagan. Oʻrta maktabni tugatgach, Cindy Monrealdagi Douson kollejining Professional teatr yoʻnalishiga qabul qilindi.

Karyera
-------

2005-yilda teatrda rol oʻynay boshladi. Oʻsha yili Xitoy qishloqlarida ikki yarim oy davomida suratga olingan va koʻplab tomoshabinlarni oʻziga jalb etgan "*Bethune* "teleserialida Kanadalik Norman Bethune rolini oʻynadi. 2006-yilda Busby Li Tompson bilan "Umr boʻyi *toʻxtatilgan hayot* "filmida va "*Heartland* "serialida rol oʻynadi. Serial bir nechta nominatsiyalarda Gemini mukofotlariga, shuningdek, Kanada Rejissorlar uyushmasining mukofotiga sazovor boʻldi.

2008 va 2009-yillarda Busby birinchi marta Eshli Tisdeyl, Shena Grimes va Kevin Pollak bilan birga "*Picture This* „ filmida bosh rolni oʻynadi. CW loyihasi *The Vampire Diaries* serialida suratga tushdi 2011-yilda u Fox 2000 Pictures-ning *"The Big Year* "filmida Stiv Martin, Jek Blek va Ouen Uilson bilan birga rol oʻynadi.

2012-yilda Busby CW-ning "*Supernatural* „, *"The L.A. complex*" va *"The secret circle"* loyihalarida suratga tushdi.

  

Uning eng soʻnggi filmi avstraliyalik aktyor Tim Ross bilan birgalikda Netflix filmidagi Karolin Uilson rolini boʻldi.

Filmografiya
------------

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005-yil | *La derniere mujassamlanishi* | Ayollar tarkibi |  |
| 2008-yil | *Buni tasvirlang* | Liza Kross | Televizion film (ABC oilasi) |
| 2009-yil | *Erkin tushish (Les Pieds dans le vide)* | Flirt de PA |  |
| *Men kabi oʻliklar: Oʻlimdan keyingi hayot* | Jenni, oʻsmir qiz | Cameo |
| 2010-yil | *Oʻyin boshlansin* | Sara | Teatr filmi |
| *Aqlli bolaning kundaligi* | 80-yillarning mashhur qizi |  |
| 2011-yil | *Katta yil* | Suzi | Yordamchi rol |
| 2013-yil | *12-raund 2: Qayta yuklandi* | Sara Malloy | Bosh rol |
| 2017-yil | *Kelinga tikish* | Julie Banning | Yordamchi rol |
| 2020 | *Menyuda romantika* | Karolin Uilson | Bosh rol |

### Veb

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2009-yil | *Vampir kundaliklari: qorongʻu haqiqat* | Bruk Fenton | Epizod: „Qorongʻu haqiqat 3-qism" |

Manbalar
--------

1. ↑  „Jewel Staite on Twitter". Qaraldi: 29-mart 2017-yil.
2. ↑  „The rising career of Canadian actress Cindy Busby" (*Hush Magazine*, accessed 14 November 2012)
3. ↑  „Cindy Busby: Hot in a Cold Climate". *Maxim* (25-jan 2011-yil).
4. ↑  „Cindy Busby's Responses!".  CBC (22-dekabr 2009-yil).
5. ↑  „Meet Cindy Busby, Cbc Heartland's Ashley Stanton". *horse-canada.com* (9-noyabr 2016-yil).
6. ↑  „Heartland: Cindy Busby interview". *Heartland Youtube Channel* (16-oktabr 2008-yil).
7. ↑  „CBC's Heartland renewed for 10th Season". *Calgary Herald* (16-mart 2016-yil).
8. ↑  „Exclusive: Cindy Busby Talks The Big Year". *movieweb.com* (10-dekabr 2011-yil).
**Atmosfera stratifikatsiyasi** – Atmosferada temperaturaning balandlik boʻyicha taqsimlanishi. Quruq yoki suv bugʻiga toʻyingan havoga nisbatan Atmosfera stratifikatsiyasi turgʻun, beqaror yoki neytral boʻlishi mumkin. Atmosfera stratifikatsiyasining bunday holatlarini kuzatish uchun temperaturaning quruq adiabatik (qarang Adiabata), nam adiabatik va vertikal gradiyentlaridan foydalaniladi. Adiabatik vertikal yoʻnalishda havoning harakatida balandlik birligiga toʻgʻri keladigan temperatura pasayishi temperaturaning vertikal gradiyenti (u) deb ataladi. Quruq yoki suv bugʻiga toʻyinmagan havo boʻlsa, quruq adiabatik gradent (ua), suv bugʻiga toʻyingan nam havoda esa nam adiabatik gradiyent (un) deb yuritiladi. Quyida zarracha usulida olingan Atmosfera stratifikatsiyasining uch xili keltirilgan: 

1. Atmosfera stratifikatsiyasi nam va quruq havo uchun mutlaq beqaror;
2. Atmosfera stratifikatsiyasi turgʻun;
3. Atmosfera stratifikatsiyasi quruq havo uchun turgʻun, nam havo uchun beqaror.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Marakana Stadioni** (port. Estádio do Maracanã) - Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida joylashgan stadion. Marakana stadioni hajmi boʻyicha Braziliyada birinchi oʻrinda, oʻtmishda dunyoning eng yirik stadioni. Sigʻimi 78 ming 838 ta tomoshabinga moʻljallangan. Ushbu stadionda «Flamengo» va «Fluminense» futbol klublari, shuningdek Braziliya milliy terma jamoasi oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazishadi. Ushbu stadionda shtatning «Botafogo» va «Vasko-da-Gama» futbol klublari, oʻz shtatdoshlari bilan boʻlib oʻtadigan «Superklassiko»larni aynan Marakana stadionida oʻtkazishadi. «Karioka Liga»si turniri final uchrashuvlari ham ushbu stadionda oʻtkaziladi. Ushbu stadionda 1950-yilgi va 2014-yilgi Jahon Chempionati oʻyinlari oʻtkazilgan.

Tarixi
------

«Marakana» stadioni 1950-yilgi Jahon Chempionati uchun qurilgan va stadion qurilishi 1948-yilda boshlangan, stadion nomi stadion qurilishi joyi yonidagi kichik daryo nomidan kelib chiqgan. Stadionning toʻliq qurilishi 1965-yilda tugallangan. Keyinchalik Marakana stadioni Braziliyaning eng asosiy stadioniga aylandi. Stadion shahar mablagʻlari bilan qurilgani uchun, hozirgacha shaharning mulki hisoblanadi.

Stadionning rasmiy nomi - «Mario Filyu» deb ataladi. Ushbu nom stadionning proekti amalda ijro etilishida muhim oʻrin egallagan Braziliyalik jurnalist shaharfiga qoʻyilgan. Stadionda rasmiy ochilish oʻyini 1950-yilning 16-iyun kuni oʻtkazilgan, oʻshanda Rio-de-Janeyro va San-Paulu terma jamoalari kuch sinashishgan. Stadiondagi birinchi golga afsonaviy Didi mualliflik qilgan.

Andoza:FIFA Jahon chempionati 2014 stadionlari
**Atmosfera elektri** – atmosferada sodir boʻlib turadigan hodisalar tufayli paydo boʻladigan elektr. Bunga har xil meteorologik elementlar, ayniqsa, bulut, yogʻin, momaqaldiroq, chang 758boʻronlari katta ta’sir qiladi. Shuning uchun atmosfera elektri asosan "ochiq" yoki "risoladagi" ob-havoda oʻrganilgan. Atmosfera elektrining paydo boʻlishiga ionizatorlar yordamida ionlashgan molekula va atomlar sha-klidagi elektr zaryadlari sabab boʻladi. Bunda hosil boʻlgan ionlar massalari bilan bir-biridan farqlanadi. Atmosfe-ra gaz molekulalari toʻplamidan tashkil topgan va 15 – 30 molekula massasidan iborat boʻlgan ionlar yengil, bundan taxminan 2000-marta katta ionlar ogʻir ionlar deb yuritiladi. 1 sm3 havoda taxminan ikki xil ishorali 500 – 600 yengil ion borligi aniqgsangan. Ogʻir ionlar soni juda ham oʻzgaruvchan boʻlib, 1 sm3da bir necha minggacha yetadi, koʻpincha, yer yuziga yaqin qatlamda uchraydi. Atmosferaning asosiy ionizatorlari: 1) atmosferaning hamma qatlamlariga ta’sir etuvchi kos-mik nurlar; 2) atmosfera va Yerdagi radi-oaktiv moddalarning nurlanishi (ular 5 – 6 km balandlikkacha ta’sir qiladi); 3) Quyoshning ultra-binafsha va korpusku-lyar nurlari (ular atm.ning 50 – 60 km dan yuqori qatlamlarida ta’sir qiladi). Atmosferaning ionlanishi tufayli elektr maydoni va elektr toklari pay-do boʻladi, havo elektr oʻtkazuvchan boʻlib qoladi. Havoning elektr oʻtkazuvchanligi balandlik oshgan sari keskin oshadi va ionosfera qatlamlarida katta miqdorga yetadi. Elma chiroqlari ’ayashin Atmosfera elektrining koʻrinishlaridan biridir. Atmosfera elektrining elektr uzatish va aloqa tarmoqlariga, aviatsiyaga, baland bino va qurilmalarga zararli, ba’zan xavfli ta’siri mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barangi**, Baranji — ilk oʻrta asrlarda Oʻzbekistonning jan.da mavjud boʻlgan shahar. "B." nomi qad. eroniycha "bara" — devor, qalʼa yoxud shahar maʼnosini anglatadi. Shoʻrchi shahridan 8 km shim.-sharqda joylashgan. 10—11-asrlarda bu yerda metall ishlab chiqarish rivojlangan. Ayrim tadqiqotchilar (Sh. Kamoliddinov)ning fikricha, B. Shoʻrchi shahri oʻrnida boʻlgan. Shoʻrchi atrofidan 11 —12-asrlarda qurilgan koʻp ustunli namozgoh masjidi qoldiqlari chiqqan (1970-yil F. Hasanov). Mas-jid 6—8-asrlardagi inshoot oʻrnida qad koʻtargan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ato Samigʻiddinovich Muhammadjonov** (1940.2.9, Dushanba) — Tojikiston xalq artisti (1981). 1958-yildan Loxutiy nomidagi teatrda ishlaydi. Tojikistonning mashhur filmlari M. nomi bilan bogʻliq. Eng yaxshi rollari: Atham ("Olim Atham"), Chol ("Cholning hikoyasi"), Klaudio ("Hamlet"), Bobojon Gʻofurov ("Millat dramasi"), Qirol Lir ("Qirol Lir") va boshqa M. oʻzbek kinosi rivojiga ham oʻz hissasini qoʻshgan. Ota ("Alvido, gʻoʻr yoshligim"), Qozi ("Maysaraning ishi"), Amir ibn Mansur ("Dax,oning yoshligi"), Rais ("Karaxtlik"), Sayidali ota ("Buyuk Amir Temur") va boshqa rollari mashhur. Rudakiy nomidagi Tojikiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Osarimen Giulio Ebagua** (6-iyun 1986-yilda tugʻilgan) — nigeriyalik professional futbolchi, Serie D «Citta di Varese» klubi hujumchisi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

### Ilk martabasi

Nigeriyada tug'ilgan, u bir oylik bo'lganida otasi bilan Italiyaga ko'chib o'tgan. U Rimda, keyin Turinda yashab, keyinchalik Italiya fuqaroligini oldi. U, shuningdek, Torino Berretti va Primavera jamoasida o'ynagan, 2005-yil iyun oyida eski Torino bankrot bo'lganidan keyin ozodlikka chiqarilgan. Kasale quyi ligaga tushib ketganidan so'ng, u C2 seriyasi vakili Portogruaro Summaga qo'shildi, ammo tez orada D Seriyada Kasalega qaytdi. 2007-08-yilgi mavsumda u boshqa Pyemont klubi Novaraga ketdi, biroq C1 Seriyada muntazam o'ynay olmadi. 2008-yil yanvar oyida u C1 seriyasining "Peskara" klubida qisqa muddatga ketdi. 2008-yil iyul oyida u Canavese jamoasiga qo'shildi. U Lega Pro Seconda Divisioneda Kanavese uchun 11 ta gol urdi.

### Varese

2009-yil iyul oyida u Varese vatandoshlari Uilfred Osuji va Kingsli Umunegbu bilan shartnoma imzoladi. Uning klubdagi birinchi mavsumi oxir-oqibat juda muvaffaqiyatli bo'ldi. Ebagua chempionatda 27 ta o‘yin o‘tkazdi va 12 ta gol urdi va Varesening 25 yil ichida birinchi marta B Seriyaga qaytishiga hissa qo‘shdi.  Klubdagi birinchi mavsumni muvaffaqiyatli o'tkazgandan so'ng, Ebagua 2010-11-yilgi B seriya kampaniyasida gol urishni davom ettirdi, chunki u 30 o'yinda 12 ta gol urib, klubni pley-off bosqichiga olib chiqishga yordam berdi. Ebagua 2011-yil iyun oyida 1,2 million yevro naqd pul va Gaetano Karyerining yarmi evaziga hamkorlik shartnomasi bo'yicha B seriyadagi raqib Torino FKga sotildi. 

### Torino

Yangi klubidagi dastlabki besh oyida Ebagua Varesedagi formasini takrorlay olmadi va ligada 20 ta o'yinda atigi 3 ta gol urishga muvaffaq bo'ldi. Keyinchalik u 2012-yil qishki transfer oynasida "Yuventus" dan Cristian Pasquato kelganidan keyin ijaraga olingandi.

2012-yilning 31-yanvarida u rasman A Seriyaning "Kataniya" klubiga "Torino"dan ijara asosida mavsumning qolgan qismiga kelib qo‘shildi. Klub Maksi Lopesning Milanga ketganidan so'ng o'zining oldingi chizig'iga chuqurlik qo'shishga intildi.

### Bisceglie

2018-19-yilgi mavsumda o'ynamaganidan so'ng, 2019-yil 9-avgustda u C Seriyaning "Bissel" klubi bilan shartnoma imzoladi. 

2021-yil 23-yanvarda Ebagua D Seriyaning "Citta di Varese" jamoasiga qo‘shildi.

Manbalar
--------


1. 1 2  „Intervista a Giulio Ebagua Osarimen" (it). *AS Varese 1910* (17-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 7-mart 2010-yil.
2. ↑  „Berretti Torino 2003/2004" (it). Torino Calcio.
3. ↑  „Primavera 2004–2005" (it).  Torino Calcio. 18-oktabr 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Tre nuovi giocatori al Varese 1910" (it). *AS Varese 1910* (7-iyul 2009-yil). Qaraldi: 7-mart 2010-yil.
5. ↑  Bisceglie (9-avgust 2019-yil). „Ufficiale l'arrivo di Osarimen EBAGUA" (it). Press-reliz.
6. ↑  „Rinforzo in attacco: Osarimen Giulio Ebagua è un giocatore del Città di Varese | Città di Varese" (it-IT). Qaraldi: 13-avgust 2021-yil.
**Baraktom qal’asi** yoki **Baraktam-1** — eng qadimgi Xorazm qal’alarining xarobalari; shu nomdagi arxeologik joyning uchta qal’asidan eng yaxshi saqlanib qolgan biri hisoblanadi. Qal’a IV-asrga toʻgʻri keladi va qadimiy va ilk oʻrta asrlar yerlari boʻyida qurilgan.

Baraktom ikki qavatli katta bino boʻlib, yon tomonlari 40-42, qalinligi 9-10 sm boʻlgan toʻrtburchak xomashyodan qurilgan, qalʼa hovli oʻrtasida joylashgan, uning fasadlari qator toʻrtburchak boʻrtiq qirralar bilan bezatilgan.

Ikkita parallel va bitta perpendikulyar boʻlgan uchta gumbazli xona pastki qavatni tashkil etgan. Yuqori qavatda faqat ikkita xona bor: choʻzinchoq kirish xonasi va deyarli toʻrtburchak zal, ularning qurilmasi oʻziga xos va koʻp jihatdan sirli koʻrinadi. Supalarga turli rangdagi — koʻk, qizil, sariq gilamlar yotqizilganligi aniqlangan. Gilamning markazi qandaydir syujet tasviri bilan bezatilgan. Zalning oʻrtasida teskari gumbazga oʻxshash oʻchoq oʻrnatilgan.

Baraktom zalining shifti Oʻrta Osiyo meʼmorchiligining eng qiziq sirlaridan biridir. Xorazmning madaniy markazlaridan olisda joylashgan bunday qadimgi va provinsial hududdagi binoda uning oʻziga xos murakkab, yuksak mahorat talab qiladigan tuzilishi gʻalati. Na oldingi, na kelajakdagi arxitekturada unga yaqin oʻxshashliklar topilmaydi. Teng tomonli uchburchak yoki oddiy olti burchakli zalning nisbatiga juda mos kelishi ayniqsa qiziq. Arxeologlar bunday shakldagi xonalarni *ruzanning* olti burchakli chorqirra toshli gumbazlari bilan qoplash mumkinligini taxmin qilishmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Хмельницкий 2000. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий2000 (help)
2. 1 2  Джаббаров 2014. sfn error: no target: CITEREFДжаббаров2014 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Джаббаров И. Древний Хорезм — страна высокой культуры и уникальной духовности. (Этно-исторические очерки) / акад. АН РУз, д.и.н. проф. Ртвеладзе Э. В. и д.и.н. Дубова Н. А.. — М. : Институт этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН, 2014. — 304 p.
* Хмельницкий С. Г. Между Кушанами и Арабами. Архитектура Средней Азии V—VIII вв. — Берлин—Рига : GAMAJUN, 2000. — 288 p.

Havolalar
---------

* „Археологические и архитектурные памятники". *Sovminrk.gov.uz*. 28-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2019-yil.
**Saroy madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Saroy madrasasi Qarshining qadimiy madrasalaridan biri edi. Tarixiy manbalarda kam boʻlsada, u toʻgʻrisida maʼlumotlar uchraydi. Janob „I. M." oʻz kundaliklarida Saroy madrasasini qadimiy va eski madrasalar qatorida koʻrsatib oʻtadi. Madrasa faoliyatiga oid yana ikkita hujjat saqlanib qolgan boʻlib, ulardan biri Buxoro amiri Amir Muzaffarxon hukmronligining oxirlari (1885—1886) va amir Abdulahadxon endigina oʻz faoliyatini boshlagan paytlarga toʻgʻri keladi. Nasaf qozisi mulla Mir Maslahaddin oliy hukmdorga: *„Qozi guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Qavomiddin Saroy madrasasiga dars berish uchun oʻtgani sababli uning oʻrni boʻsh qoldi, deb murojaat qiladi. Ikkinchi hujjat ham mudarris mulla Qavomiddin bilan bogʻliq. "Abdullaxon madrasasi imomi va pishiq gʻishtdan qurilgan Qarluqxona madrasasi mudarrisi mulla Mansur xoja Saroy madrasasi mudarrisi mulla Qavomiddin vafot etgani tufayli, uning oʻrniga oʻtishdan umidvor boʻlib, hazrati oliyni duo qilgay. Ushbu madrasa mudarrisi maoshi 350 tangadan iboratdir"* - deb yozilgan. Ushbu hujjat 1891—1892-yillardan keyin yozilgan. Shu tariqa Saroy madrasasining ikki nafar mudarrisi nomi bizga maʼlum boʻldi. Sovet inqilobining fojilari orasida Saroy madrasasi ham butunlay yoʻqolib ketadi. Madrasada mudarrislar tomonidan dars oʻtilgan. Saroy madrasasi har bir hujrasida ikki nafardan talaba istiqomat qilgan. Madrasa Qoʻqondagi koʻhna inshootlardan biri hisoblanadi.

Meʼmorchiligi
-------------

Saroy madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
Mol tana goʻshtini kesish sxemasi boʻyicha ribay boʻlagi
**Ribay** (inglizcha: *ribeye*) — dunyodagi eng mashhur steyk. Hayvonning 6 dan 12 qovurgʻasigacha boʻlgan mol goʻshtidan qalin yoni kesiladi. Toʻliq maʼnoda „ribay" „qovurgʻa" va „koʻz" ga ajratilganiga qaramay (inglizcha: *rib* „qovurgʻa" + *eye* „koʻz"), goʻyo koʻzga oʻxshaydigan nomning rasmga hech qanday aloqasi yoʻq. Bu holda „koʻz" eng yaxshi suyaksiz goʻshtni kesish markaziga ishora qiladi.

Steyk kesilgan kesma 6 ta mushakning kesishmasida joylashgan boʻlib, bu joy hayvonning harakatida eng kam ishtirok etadi. Bularning barchasi steykning taʼmi uchun muhim ahamiyatga ega: steyk pishirishda koʻplab yogʻ qatlamlari erib, mushak tolalarini yumshatadi va goʻsht gʻayrioddiy suvli boʻlib, oʻziga xos nozik taʼmga ega boʻladi.

Klassik ribay don bilan oziqlangan marmar mol goʻshtidan tayyorlanadi.

Uzun, kesilgan qovurgʻa suyagidagi ribay tomagavk steyk deb ataladi.

Tayyorlanishi
-------------

Ribay steyki quyidagi tamoyilga muvofiq pishiriladi: avval qobiq hosil boʻlguncha yuqori olovda, keyin esa oʻrtacha olovda. Ziravorlar minimal: tuz, qora murch, rozmarin va/yoki timyan. Pishirishning oxirgi bosqichida koʻpincha steykga sariyogʻ qoʻshiladi.

Pishgandan soʻng, goʻsht folga bilan qoplanadi va bir necha daqiqa davomida „dam olish" uchun olib qoʻyiladi. Oshpazlar ribay steyki uchun oʻrta darajada qovurishni tavsiya qiladi.

Yana qarang
-----------

* Striploin

Manbalar
--------

1. ↑  „Стейк Томагавк рецепт приготовления | Praymbif" (ru). *primebeef.ru*. 21-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
2. ↑  „Что такое стейк рибай | Osobennosti prigotovleniya steyka". *chefrestoran.ru*. 22-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
3. ↑  „15 правил идеального стейка" (ru). *www.goodhouse.ru*. 2-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
**Atmosfera ozoni** – atmosferada kislorodga Quyoshning ultrabinafsha nurlari ta’siridan hosil boʻladigan gaz. Kislorodning uch atomi birikma-sidan iborat. Ultrabinafsha nurlar ta’sirida ikki atomli kislorod mole-kulasi atomlarga bulinadi. Bu atomlar boʻlinmay qolgan kislorod molekulasiga qoʻshilib, uch atomli kislorod, ya’ni ozon hosil boʻladi. Atmosfera ozoni Kuyoshdan keluvchi, koʻpgina organizmlar uchun xavfli bulgan ultrabinafsha nurlarni yutadi. Atmosfera ozoni Yer sirtidan to 55 km balandlik-kacha bulgan xavo katlamida uchraydi. Asosiy qismi 20 km bilan 35 km orasidagi balandlikda joylashgan. Agar atmosferadagi barcha ozonlar bir katlamga keltirilganda edi, 1,5 – 4,5 mm qalinlikdagi qatlam hosil bulardi. Oʻzbekiston hududi ustidagi atmosferada ozonning kalinligi yil davomida urta hisobda 1,9 dan 2,7 mm oraligʻida oʻzgarib turadi. Atmosferada aprel oyida eng koʻp, oktabr oyida eng kam ozon boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Atmosferaning issiqlik balansi** – atmosferaga kelgan va undan chiqqan issiqlik tengligi. Atmos-feraning nurlanish balansi R, atmos-ferada suv bugʻlari kondensatlanishi tufayli ajralib chiqqan issiqlik hr (h – kondensatsiya yashirin issiqligʻi, g– yogʻinlar yigʻindisi), yer sirtidan turbulent almashinuv natijasida atmos-feraga berilgan issiqlik R, havoning gorizontal yoʻnalishda koʻchishi (advek-siya) tufayli kelgan issiqlik oqimi (A) Atmosferaning issiqlik balansi b.ni tashkil qiladi. Issiqlikning advektiv koʻchishi odatda ek-vatordan qutblarga qarab yoʻnalgan boʻladi, shuning uchun bu jarayon tufayli yuqori ken-gliklardagi havo issiqlik oladi, quyi kengliklarda esa issiqlik yoʻqotadi. Atmosfera sirkulyatsiyasi va okean sir-kulyatsiyasi tufayli havo temperaturasi uzluksiz ravishda quyi kengliklarda pasaymaydi, yuqori kengliklarda koʻtarilmaydi, ya’ni issiqlikning advektiv koʻchishi nati-jasida muvozanatlashib turadi. Shunga koʻra butun atmosferaning oʻrtacha yillik temperaturasi turgʻun boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolonial organizmlar**, koloniya boʻlib yashovchi organizmlar — jinssiz (vegetativ) koʻpayishida ona organizmidan ajralib ketmasdan keyingi avlodlari bilan birga qoʻshilib, murakkab koloniya hosil qiladigan organizmlar. Kolonial oʻsimliklarga har xil bir hujayrali suvoʻtlar (koʻk-yashil, yashil, tillarang, sariq-yashil, diatom, pirofit va evglenasimonlar) kiradi. Kolonial organizmlar, koloniya hosil qilish usuliga binoan, zoosporali va avtosporali boʻladi. Kolonial hayvonlarga, asosan, dengiz hayvonlari (umurtqasiz va tuban xordalilar), bir hujayralilar (baʼzi xivchinlilar, radiolyariyalar, infoʻzoriyalar); umurtqasizlardan koʻpchilik gʻovak tanlilar, boʻshliqichlilar kiradi. Kolonial hayvonlarning bir qismi (mshankalar, gidroidlar, qorall poliplar va boshqalar) suvda oʻtroq hayot kechiradi. Kolonial organizmlar bir hujayrali organizmlardan koʻp hujayrali organizmlarning paydo boʻlishida oraliq zveno boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Atmosfera frontlari** – me-teorologik elementlari har xil boʻlgan ikki havo massasini ajratuvchi zonalar. Atmosfera frontlarida meteorologik elementlar gori-zontal yoʻnalishda keskin oʻzgaradi. Yer yuzasiga yaqin qatlamda oʻtish zonasining eni, odatda, 100 km dan oshmaydi. Atmosfera frontlari yer sirtiga nisbatan qiya yoʻnalib, salqin havo zichroq boʻlganligi uchun iliq havo ostiga pona shaklida kiradi, Yerga nis-batan juda yotiq, deyarli gorizontal joy-lashgan. Ajratuvchi zonaning gorizon-tal yoʻnalishdagi kengligi bir necha yuz km boʻlsa, bunday zona front zonasi deb ataladi. Atmosfera frontlari qancha tez harakat qilsa, meteorologik elementlar shuncha keskin oʻzgaradi. Shuning uchun Atmosfera frontlarida kuchli vertikal oqimlarni, turli bulutlar sha-klini, yogʻinlarni, xullas, ob-havoning keskin oʻzgarishlarini kuzatish mumkin. Atmosferaning umumiy sirkulyatsiyasidagi ahamiyatiga qarab, Atmosfera frontlarini arktik, qutb havosi orasidagi arktik, qutbiy va tropik hamda ekvatorial havo orasidagi tropik xillarga ajratish mumkin. Ba’zi vaqnlarda keng gorizontal havo mas-salari ichida ikkinchi darajali front ham hosil boʻladi. Front salqin havo tomonga harakatlansa, salqin front deb yuritiladi. Odatda, salqin front iliq frontga qaraganda tezroq harakatlanadi. Shu sababli, ba’zan, salqin front iliq frontga yetib olib, qoʻshilib ketadi. Bunday Atmosfera frontlari okklyuziya fronti deb yuri-tiladi. Iliq havo salqin front boʻylab yuqoriga koʻtarilsa, anafront, pastga qarab yoʻnalsa, katafront deyiladi.Odatda, Oʻrta Osiyoda salqin frontlarning oʻtishi ob-havoning keskin oʻzgarishlari (yomgʻir, qor, haroratning pasayishi, kuchli shamol)ga olib kela-di, Jala, momaqaldiroq va boshqa tingach, salqin front chizigʻidan keyin ob-havo ochilib ketadi. Iliq front oʻtganda esa ob-havoda keskin oʻzgarishlar yuz bermay-di, kamdan-kam hollarda yogʻingarchilik boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolonlar** (lot. coloni — dehqonlar) — 1) Qad. Rimda qaram aholi toifasi. Quldorlik xoʻjaligi inqiroziga uchragach, yirik yer egalari bilan yersiz va kam yerli dehqonlar oʻrtasida ishlab chiqarish munosabatlarining yangicha shakli —kolonat vujudga kelib, K. mehnatidan keng foydalanila boshlagan. K. ijaraga yer olib, ijara haqini dastlab pul bilan, soʻngra yetishtirilgan hosilning bir qismi shaklida toʻlaganlar, shuningdek, baʼzi natural majburiyatlarni oʻtashlari lozim boʻlgan; 2) ilk oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropada tobe dehqonlarning bir toifasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolorimetriya** (lot. color — rang va ... metriya) — ranglarni va ular orasidagi tafovutlarni oʻlchash va miqdoriy jihatdan ifodalash usullari. Mohiyati 3 asosiy rang (qizil, yashil va zangori ranglar) ning tanlangan tizimida ranglar koordinatalarini aniqlashdan iborat. Bunda tekshirilayotgan rangdan farq qilmaydigan rang tanlanadi. Ranglar kolorimetr asbobida oʻlchanadi. Ranglarni miqdoriy ifodalash usullari yorugʻlik texnikasida (yoritish asboblarini ishlab chiqish uchun), rangli kino, televideniye va boshqa sohalarda qoʻllanadi. Mashq qilaverish natijasida odam koʻzi 10 mingdan optiq, rang va tuslarni farqlashi mumkin. Koʻp rangli fotometriya usulida yulduzlarning ranglarini miqdoriy jihatdan oʻrganish yulduzlar K.si deb ataladi. Bunda aniqbir yulduzning fotosuratlari olinadi yoki fotoelektrik usulda turli yorugʻlik filtrlari orqali uning yorqinligi oʻlchanadi. Eritmalardagi moddalar konsentratsiyasini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob kimyoviy K. deyiladi. Bu asbobni ishi boʻyalgan eritmalarning oʻzidan oʻtayotgan yorugʻlikni yutishiga asoslangan. U yorugʻlik filtrlari toʻplash bilan taʼminlanadi (qarang Ranglarni oʻlchash).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Atmosferadagi optik hodisalar** – atmosferada yorugʻlikning qaytishi (aks etishi), sini-shi, yutilishi, sochilishi va difraksiyasch natijasida paydo boʻluvchi hodisalar. Yorugʻlikning yomgʻir tomchilari va mayda muz kristallarida sinishi va difrak-siyasi natijasida osmonning Quyoshga qarama-qarshi tomonida hosil boʻladigan rangdor yoyli kamalaklar, Quyosh va Oy gardishidan bir oz uzoqliqsa oqimtir yoki rangli halqa shaklida koʻrinuvchi galo hodisalari, osmon yoritqichlari atrofida hosil boʻladigan tojlar, glo-riya hodisalari, shuningdek atmosfe-ra refraksiyasi, saroblar, osmonning moviy rangi, tong va shom shafagʻi kabi hodisalar A o. x, jumlasiga kiradi. Atmosferadagi optik hodisalar h. koʻpchiligi atmosferaning turli qatlamlari holati va tarkibini bil-diruvchi alomat boʻlib, ob-havoning mahalliy belgilari sifatida xizmat qiladi. Atmosferadagi optik hodisalar h.ni meteorologiya fanining bir boʻlimi gʻisoblangan atmosfera optikasi oʻrganadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koloratura** (ital. coloratura — bezak) — Yevropa (asosan, Italiya) vokal sanʼatida yuzaga kelgan, oʻta mohir (virtuoz)lnk bilan qoʻllaniladigan murakkab ohang bezaklari va mashklar. K. oʻrta asrlardagi motet, madrigal, shanson kabi janrlar ijrochiligida shakllangan. Ayniqsa, 17—19-asrlarda italyan opera ariyalarida keng qoʻllanilgan. V. Motsart, J. Rossini, L. Delib, J. Verdi, R. Shtraus, M. Glinka, N. Rimskiy-Korsakov, R. Glier va boshqa K.dan (taʼsirchan badiiy vosita sifatida) foydalangan. Yaqin va Oʻrta Sharq musiqa ijrochiligi — mugʻanniy, oshiq, hofiz, baxshi, oqin va boshqa sanʼatidan K.simon nola va mashqlar keng oʻrin olgan. K. mashqlarini ijro eta oladigan, oʻzgarishlarga boy ayollarning baland ovozi K.li soprano deyiladi. Oʻzbek xonandalaridan N. Ahmedova, M. Razzoqovalarning ovozi K.li sopranodir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chagʻillitepa** — neolit davri makoni (mil. av. 5ming yillik). Joytun madaniyatiga oid yodgorliklardan biri. Turkmanistonning jan.da Kopetdogʻ tof oldi tekisligidagi Meana va Chaacha qishlokdari oraligʻida. 1962— 63 yillarda tekshirilgan. Ch. uchta madaniy qatlamdan iborat, yuqori qatlamda arxeologik materiallar sakdanib qolmagan. Oʻrta va quyi qatlamlarni qazish vaqtida bir xonali uylar va xoʻjalik xonalari ochilgan. Xonalardan rangli sopol idishlar, tosh qurollar (pichoq, qirgʻich, oʻroq va boshqalar) topilgan. Ch. aholisi dehqonchilik, chorvachilik va ovchilik bilan shutullangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jill Stevens** (1983-yil 28-fevralda tug'ilgan) - Miss Yuta 2007-yilgi g'olibasi. U Yuta armiyasi Milliy gvardiyasida jangovar shifokor bo'lib, 2004-yildan 2006-yilgacha Afg'onistonda 18 oylik safari chog'ida shifokor bo'lib xizmat qilgan.

Biografiyasi
------------

Iso Masihning oxirgi zamon avliyolari cherkovining a'zosi bo'lgan Stevens Yuta shtatining Devis okrugida o'sgan. Uning onasi Mormon Tabernacle xorining a'zosi.

Stevens 11-sentyabr voqealaridan olti oy oldin Milliy armiya gvardiyasiga qo'shilgan. 2003-yil noyabr oyida u Afg'onistonga jo'natildi va 2005-yil aprel oyida uyiga qaytdi. U o'zining ajoyib xizmatlari uchun beshta medalni qo'lga kiritdi. U Afg'onistondagi ilk marafonning birinchi ayol finalchisi bo'ldi, jami 12 marafonni bosib o'tdi va armiyaning asosiy tayyorgarligi davomida eng yuqori jismoniy tayyorgarlik mukofotini qo'lga kiritdi. Armiya milliy gvardiyasi vakili sifatida serjant Stevens  Hill havo kuchlari bazasida to'plangan 40 xil millat generallariga murojaat qildi.

Stevens Janubiy Yuta universitetining hamshiralik dasturini to'rt yillik rahbarlik stipendiyasi bo'yicha tamomlagan. U Meksikadagi Cinco De Mayo Sailboat Regatta musobaqasida uchinchi oʻrinni egalladi.  U *Muscle & Fitness Hers* jurnalining 2007-yil sentyabr/oktyabr sonida ko'rsatilgan to'rtta "Kuchli ayollar"dan biri sifatida tanlangan. Stevens bir necha yil davomida Gold's Gym-da fitnes instruktori, shuningdek,"Great Harvest Bread Company" uchun non pishiruvchi bo'lib ishlagan.

Stevens 2007-yilgi Miss Yuta tanlovida qatnashgan va 2008-yil yanvar oyida Miss America tanlovida ishtirok etgan. 2008-yil 26-yanvarda u Miss America 2008 tanlovida "Amerika tanlovi" yarim finalchisi deb topildi.

Stevens MormonTimes.com poyga jamoasi a'zosi.

Stevens 2009-yilning yanvarida Kerry Shepherdga turmushga chiqdi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Miss Utah 07".
2. ↑  „US NAVY JEEP: SGT. Jill Stevens, Utah National Guard's 1st Battalion, 211th Aviation Regiment served her country in Afghanistan" (8-yanvar 2011-yil).
3. ↑  Warren, Chelsea (3 July 2009), „'Faith in the Service' through Mormon eyes", *MormonTimes*, 14 July 2011da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2009-08-30
4. ↑  Marshall, Andrew (4 July 2008), „MormonTimes.com racers finish first", *MormonTimes*, qaraldi: 2009-08-30[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  Wilson, Chanae (8 March 2009), „Brides save money by renting gowns", *MormonTimes*, 2009-03-13da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2009-08-30
**Félicie Albert** - Fransiyada tug'ilgan Amerikalik fizik, lazer plazma tezlatgichlari ustida ish olib boradi. U Lorens Livermor milliy laboratoriyasidagi Yuqori energiya zichligi fanlari markazi direktorining oʻrinbosari va Milliy Ateşleme inshooti va Foton fanlari direksiyasi hamda Oliy energiya zichligi fanlari qoʻshma tashkilotida xodim olimi. U 2003-yilda Fransiyadagi École Nationale Supérieure de Physique de Marseille (hozirgi École Centrale de Marseille) muhandislik fakultetida bakalavr darajasini, 2004-yilda Markaziy Florida universitetida optika boʻyicha magistrlik darajasini va 2007-yilda École Polytechnique fan doktori darajasini oldi. Uning asosiy tajribasi "lazer-plazma o'zaro ta'siri, lazer-uyg'onish maydoni tezlashishi va Kompton sochilishi orqali elektronlar, rentgen nurlari va gamma-nurlarining yangi manbalarini yaratish va qo'llash".

U 2017-yilda Amerika Fizik Jamiyatining Ketrin E. Veymer mukofotini va 2019-yilda fan va muhandislar uchun Prezidentning Erta Karyera mukofotini oldi. Shuningdek, 2019-yilda u APS Plazma fizikasi bo'limi nominatsiyasidan so'ng "yuqori energiya zichligi materiyani tekshirish uchun yo'naltirilgan rentgen nurlarini yaratishga qo'shgan ko'plab hissasi uchun" Amerika Fizika Jamiyatining a'zosi unvoniga sazovor bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Center for High Energy Density Science
2. 1 2  „Félicie Albert". *High Energy Density Science Center*.
3. 1 2  *Robinson.* „Perseverance with Félicie Albert". *Optics & Photonics News*. Qaraldi: 14-mart 2021-yil.
4. ↑  „Four Lawrence Livermore Researchers Receive Presidential Early Career Awards" (en). *www.newswise.com*. Qaraldi: 14-mart 2021-yil.
5. ↑  Félicie Albert receives APS award - LLNL news
6. ↑  „APS Fellows Nominated by DPP: 2019".  APS Division of Plasma Physics. Qaraldi: 19-iyul 2020-yil.
**Chagʻon** — 8-asr boshlarida Xorazmda hukmronlik qilgan xorazmshoh. Poytaxt Fir (Fil) shahri (qarang Kot)sa. xorazmshohning saroyi joylashgan. Manbalarda aytilishicha, xorazmshoh Ch. oʻziga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan xalqqa boshchilik qilgan ukasi Hurzod (Xoʻrzod) ga qarshi kurashish uchun Xorazmga bostirib kirgan arablar lashkarboshisi Qutayba ibn Muslimdan harbiy yordam soʻraydi va oʻz shaharlarining oltin kalitlarini unga yuboradi (711 yil). Hurzod bu paytda oʻz tarafdorlari bilan Mizdahqonda turgan. Xorazmni bosib olishga 2 yilcha tayyorgarlik koʻrgan Qutayba bu ixtilofdan unumli foydalanib, Ibn alAsirning yozishicha, 712 yilda oʻz koʻshini bilan Fir shahriga bostirib kirgan. Qutaybaga qarshi Hurzod qoʻshini mardlik bilan kurashgan. Biroq Hurzod jangda asir olinib oʻldirilgan. Xorazmshoh Ch. Hurzod tarafdorlari va oʻziga qarshi chiqayotgan Hamjir hokimlariga qarshi kurash olib borish uchun yana Qutaybadan yordam soʻraydi. XorazmshohCh. oqibatda arablar hukmronligini tan olib, ularga xiroj toʻlashga majbur boʻladi. Xullas, Ch. hukmronligi davrida Xorazm oʻz mustaqilligini yoʻqotgan. Xorazmshoh Ch.ning qoʻshinlari arablarning Samarkand va boshqa shaharlar ustiga qilgan yurishlarida bir necha marta ishtirok etganlar. Qutayba Xorazmni tark etgach, vatanparvarlar Ch.ni xoinlikda ayblashgan. Sarosimada qolgan Ch. — turklar, soʻngra Qutayba huzuriga qochib borgan.

Adabiyot
--------

* Istoriya Xorezma, T. 1976.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qamus al-rijol** — islomiy kitob bo'lib, arab tilida; Eronlik oʻn ikki shia olimi Muhammad-Toqi Shoushtariy tomonidan 12 jildda yozilgan. Mualliflik davri 1936 yilda boshlangan. *"Qomus ar-rijol"* *"Tanghihol-mag‘al* "kitobiga (Abdulloh Mamag‘oniy yozgan) tanqid sifatida yozilgan. Yozuvchining ta’kidlashicha, *"Tanqihol-maqal"* kitobidagi xatolarni o‘zi olib tashlagan. 

Mazkur kitob 1999 yilda "*Markaze Nashre-Ketab, Mo'aseseye Nashre-Eslami* "tomonidan nashr etilgan. Kitob muallifi XIV qamariy asr Elme-Rejal (Biografik baholash) olimlaridan biri bo'lgan Muhammad-Toqi Shoushtariydir. Shoushtariy kitobini "*Tashih tanqih al-mag’al* "deb nomlashni niyat qilgan; lekin doʻstlari va qarindoshlarining taklifi bilan kitobining nomini "Qomus-ar-Rijol" deya tanlaydi.

Boshqa ismlar
-------------

Qomus ar-Rijol Ogʻa Bozor Tehroniy tomonidan "Taʼliaqat-tanqih al-Maqal ya'ni "Maqolani qayta koʻrib chiqish sharhi" va shuningdek, "Havoshi Tanqih al-Maqal ya'ni "Maqolani qayta ko'rib chiqish chegaralari" kabi nomlari ham mavjud.

Yana qarang
-----------

* Muhammad-Taqi Shoushtariy
* Rijol al-Kashshi

Manbaalar
---------
**Asinxron raqamli mashina** (yun. a — manfiy zarra va syncbunos— bir vaqtda) — har bir operatsiyaning boshlanishi oldingi operatsiyaning tugallanishi haqidagi signal bilan aniq lanztitan raqamli hisoblash mashinasi. Amallarni asinxron tarzda, yaʼni qancha kerak boʻlsa, shuncha takt bilan bajaradi. Taktda bajariladigan amallarning bajarib boʻlinishiga qarab taktning davomiyligi ham har xil boʻlishi mumkin. Boshqaruv qurilmasi mashina bloklari va qurilmalari bilan buyruq (komanda) va javob shinalari tizimi orqali bogʻlangan. Boshqarish qurilmasi tomonidan biror buyruq shinasi orqali berilgan impuls shu qurilma yoki blokka oʻz vazifalaridan birini bajarish uchun buyruq xizmatini oʻtaydi. Masalan, biror buyruq shinasidan kelgan impuls bir registrdan ikkinchisiga kodni uzatadi, boshqa shinadan kelgan impuls esa registrlarni „O" (nol) vaziyatga keltirib qoʻyadi. Mashinada shunday alomatlar hosil boʻladiki, bular tufayli boshqaruv qurilmasi ishlash tartibini oʻzgartirishi mumkin. Mashina qurilmalari va bloklaridan biror belgining hosil boʻlgani haqidagi signallarni javob shinalari uzatadi. Asinxron mashinalarda javob shinalari, shuningdek mashinaning biror qurilmasi oʻz vazifasini bajarganligi va kelgusi taktni boshlash mumkinligi haqida boshqaruv qurilmasiga signal ham yuboradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Asiriy (maʼnolari).

**Asiriy** (taxallusi; asl ismi Toshxoʻja oʻgʻli) (1864 – Xoʻjand – 1915/16) – turkiy shoir. Qoʻqonda ma-drasada oʻqigan (1882 – 90). Otasidan toshtaroshlikni oʻrganib, umrining oxi-rigacha shu kasb bilan shugʻullangan. Oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Mum-toz shoirlar, ayniqsa Bedil an’analarini davom ettirgan. She’rlari gʻoyaviy-badiiy yetuk. Javhariy va boshqa zamondoshlari A.ni erksevar, noziqtab, shirinsuxan shoir, "ilm-fan ahlining sha’mi" deb ta’riflagan. A. gʻazal, masnaviy, ruboiy, qita va boshqa janrlarda ijod qilgan. She’rlarida insoniy muhabbatni kuylagan, jaholatni qoralab, ilm-ma’rifatni targʻib etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asiriy (shoir)" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asiriddin Abul Fazl Muhammad ibn Tohir** (tahallusi: *Axsikatiy*) — Forsiynavis shoir. O‘n ikki ming baytdan ortiq qasida, g‘azal, qitʼa, tarjiot va ruboiydan iborat devon tuzgan yozuvchi. Iroq va Ozarbayjon shaharlarida bo‘lgan. Qasidanavislikda shuhrat qozongan. Aksar qasidalari hukmdorlar va taniqli shaxslarga bag‘ishlangan. Uning yuksak sanʼat namunasi bo‘lgan 560 ta ruboiyi ham maʼlum.

Biografiyasi
------------

Asiriddin Axsikatiy 1108—1110-yillar oraligʻida oʻsha davrda Fargʻona viloyatining poytaxti boʻlgan Axsikent shahrida (Hoirga Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi Shahand qishlogʻi) tavallud topgan. Shu yerda boshlangʻich taʼlim olib, keyin Balx, Hirot va Marv shaharlarida ilmini yaxshilagan. Asiriddin Axsikatiy riyoziyot, tibbiyot, kimyo, munajjimlik, astronomiya, falsafa, grammatika kabi amaliy ilmlarni oʻrgangan. Saljuqiy hukmdori Sulton Sanjar (1118—1157) hukmronligi tugatilgandan soʻng, Asiriddin Iroqi Ajam hukmdori Arslon ibn Toʻgʻrul va Qizil Arslonlar saroyida xizmat qilgan. Saroyda hukmdorlarga atab qasida va madhiyalar yaratgan. Tez orada shoir malikushshuorlik darajasiga koʻtariladi ammo unga qarshi fitna-fasodlar uyushtirilib, uni kofirlikda ayblashadi va natijada Qizil Arslon Asiriddinni saroydan quvib yuboradi. Keyinchalik moddiy-qiyin ahvolda hayot kechirgan Asiriddin Axsikatiy 1196—1198-yillar orasida Ozarbayjonning Xalxol nomli shahrida vafot etadi.

Asiriddin Axsikatiy arab va fors tillarini va shu xalqlarning adabiyotini, Islom dini va tarixini yaxshi bilgan. Uning 1343-yili xattot Abdulmoʻmin Ulviy tomonidan nusxalangan qadimiy devoni hozirgi kungacha saqlanib qolgan va Londonda „India Office" kutubxonasida saqlanadi. Devonda shoirning sakkiz mingga yaqin sheʼrlari jamlangan. Ular ikki yuz yigirma gʻazal, bir yuz yigirma qasida, sakson ruboiy va qitʼa, toʻrtta tarkibband-tarji’band va yigirma toʻrtta farddan tashkil topgan. Shoirning qasidalari ayollarni vasf etish, ishqni kuylash, yil fasllari tavsifi, oʻzining holatini bayon qilish, pandu nasihat va hikmatlardan tarkib topgan.

Asiriddin Axsikatiy ijodi Eronda oʻrganilgan, Londonda saqlanayotgan qoʻlyozma devoni 1958-yili Tehronda chop etilgan. U haqida I.Hidoyatovning „Tojik-sovet ensiklopediya"sida (758-bet) maxsus maqola yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Manbashunosligimiz dostonlarga tayanib tarix bitadigan darajada qashshoq emas» - Axsikent tarixi munozarasi" (3-noyabr 2019-yil). Qaraldi: 10-iyun 2023-yil.
2. 1 2  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 50 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.
3. 1 2  Hoji Ismatulloh Abdulloh*. Markaziy Osiyoda islom madaniyati*. Sharq nashriyoti matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2005 — 307-384 bet.
**Abdullayev Yorqul** (1942.18.3, samarqand viloyati Gʻozgʻon qishlogʻi) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992), iqtisod fanlari doktori, professor (1990). Toshkent xalq xoʻjaligi institutini tugatgan (1968). Shu institutda assistent (1968-72), statistika kafedrasida katta oʻqituvchi (1972-74), dotsent (1980), hisob-iqtisod fakulteti dekani (1985-91), 1991-yildan Toshkent moliya institutida prorektor. Ilmiy ishlari mintaqaviy statistika masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Makroiqtisodiy statistika, T. 1996; Bozor iqtisodiyoti iazariyasi va amaliyoti, T. 1999; Menejment, T. 2001; Statistika, T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |