recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moʻylovli baliqlar** (Barbus) -karpsimonlar oilasiga mansub baliqlar urugʻi. Daryo va koʻllarda yashaydi yoki oʻtkinchi baliqlar. Ogʻzi yonida ikki juft moʻylovi, orqa suzgichida tishchalari, baʼzan silliq tikani boʻladi. Koʻpchilik turlari Afrika va Osiyoning tropik, Yevropaning iliq suvlarida yashaydi. Orol moʻylovli baligʻi (B.brachycephalus)ning uz. 1 m gacha, vazni 20 kg gacha. 5—6 yilda voyaga yetadi. Uvildiriq tashlash uchun may—iyul oylarida Amudaryo va Sirdaryoga oʻtadi. 540,7 ming tagacha tuxum qoʻyadi. Uvildiriqlari yirik, pelagik (suvda qalqib turadi). Orol dengizida, asosan, mollyuskalar bilan oziqdanadi. Moʻylovli baliqlar ovlanadi. Hozir soni keskin kamayib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moʻmin ibn Abdulloh Bunjikasiy**(arabcha:مؤمن بن عبد الله بنجيكاسي — Moʻmin ibn Abdulloh Bunjikasiy — Toʻliq ismi: Abu Muslim Moʻmin ibn Abdulloh ibn Yunus Bunjikasiy) — roviy.

Tarixi
------

Bunjikasiy - "Bunjiykas" (baʼzi manbalarda Bunjikat)dan yasalgan nisba boʻlib, Samarqanddagi qishloqlardan birining nomi.
Moʻmin ibn Abdulloh Bunjikasiy Bunjikat shahrida tavallud topgan Muhammad ibn Nasr Batuxiydan hadis rivoyat qilgan. Moʻmin ibn Abdulloh Bunjikasiy haqida Muhammad ibn Hamadon Marvaziy yozib qoldirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 124.
2. ↑  Atayev M. Jizzax allomalari. — B. 60.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Klaus Wowereit** (1953-yil 1-oktabrda tug'ilgan) - nemis siyosatchisi. U Berlinda tug'ilgan. U 2001-yildan 2014-yilgacha SPD Berlin meri bo'lgan. U va uning partiyasi 2001-yilgi shtat saylovlarida 31,4% ovoz olgan va Linkspartey bilan koalitsion hukumat tuzgan. PDS. 2001/02 yillarda Bundesrat prezidenti bo'lgan. U 2006-yilda hokimlik meri etib qayta saylangan va koalitsiyani davom ettirgan.

U Kurt Bekni "Kanzlerkandidat", Germaniya kansleri lavozimiga SPD nomzodi sifatida qo'llab-quvvatlaydi. 2006-yilgi saylovlardan keyin Die Linke bilan koalitsiyada qolishga qaror qilganidan keyin ko'p odamlar Wowereitning nomzod bo'lishini xohlashdi.

Fon
---

Klaus Wowereit 1973 yilgacha Berlindagi Ulrich-von-Hutten-Oberschuleda qatnashdi. 1981-yilda birinchi Davlat imtihonlarini topshirib, 1984-yilda ikkinchi to'plamni topshirib, Berlin Erkin Universitetida huquq fakultetida o'qishni davom ettirdi.

Siyosiy martaba
---------------

Universitetni tugatgandan so'ng, Wowereit uch yil davomida Senat idorasida (ya'ni, Ichki ishlar vazirligi) davlat xizmatchisi bo'lib ishladi. 30 yoshida u Tempelhof Borough maslahatchisi etib saylanganida Berlin shahridagi eng yosh maslahatchi bo'ldi. O'n bir yildan so'ng u 1995-yilda shaharning Landtag yoki shtat qonun chiqaruvchi organi bo'lgan Berlin Deputatlar palatasi Abgeordnetenxaus uchun turdi. 1999-yil dekabr oyida u Abgeordnetenhausdagi SPD parlament guruhining raisi etib saylandi. 2001-yil iyunidan 2014-yil dekabrigacha Berlinning boshqaruvchi meri, *Regierender Byurgermeister* lavozimida ishlagan.

Manbalar
--------
**Buyuk Vladimir haykali** — 2015-yilda Rossiyaning Rostov viloyati , Bataysk shahrida rivojlanayotgan „Radujniy" mikrorayonida qurilgan yodgorlikdir. Yodgorlik muallifi Imperator Pravoslav Falastin jamiyati (Rostov viloyati boʻlimi) aʼzosi — haykaltarosh Sergey Isakovdir.

Tarixi
------

Yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha ishlar boshlanishidan oldin kuzatuv maydonchasi boʻlgan tepalik yaratilgan. Knyaz Vladimir haykali qurila boshlangan joy yaqinida Knyaz-Vladimir cherkovining qurilishi boshlangan. Binoning birinchi toshi 2015-yil 13-iyun kuni tantanali ravishda qoʻyilgan. Batayskning mahalliy urf-odatlariga koʻra, ibodatxona qurilishidan oldin yodgorlik oʻrnatilishi kerak va bu gal ham bu anʼanaga amal qilishga qaror qilingan.

Bataysk shahridagi yodgorlikning ochilishi 2015-yil 16-oktabr kuni Bataysk meri Valeriy Putilin, shahar aholisi va tuman ruhoniylari ishtirokida boʻlib oʻtgan. Don Merkuriy mitropoliyasi rahbari Batayskdagi knyaz Vladimir haykalini yoritgan.

Tavsif
------

Oʻrnatilgan yodgorlikning balandligi 4 metr boʻlib, u uch metr balandlikdagi poydevor ustida joylashtirilgan. Tayyorlangan poydevor boʻylab boshqa haykallar ham oʻrnatilgan — 5 ta avliyo: Avliyo Feodor Vladimir, Kronshtadtlik taqvodor Ioann, havoriylarga tenglashtirilgan malika Olga, Radonejlik Avliyo Sergiy va Moskvaning darvishnamo Matronasi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „В Батайске открыли памятник князю Владимиру". 7-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2017-yil.
2. 1 2  „В Батайске открыт памятник святому князю Владимиру работы члена ИППО Сергея Исакова". 7-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2017-yil.
**"Ӧ" harfiga** **yodgorlik** — haykaltarosh Aleksandr Viborov tomonidan yaratilgan va 2011-yilda Siktivkarda ochilgan yodgorlik. Yodgorlik gʻoyasi muallifi Rossiya Fanlar akademiyasining Ural filiali Komi ilmiy markazi Til, adabiyot va tarix instituti xodimi Aleksey Rassixayev boʻlgan.

Shahar aholisining qarori bilan yodgorlik Komi madaniyat markazi yaqinida oʻrnatildi. Ochilish 2011-yil 12-iyunda Siktivkar shahrining kunida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Pervomayskaya va Babushkina koʻchalari chorrahasida, Komi madaniyat markazi oldidagi maydonda oʻrnatildi. Yodgorlik ogʻirligi ikki tonna boʻlgan ikki metrli tosh boʻlib, ustiga „Ӧ" harfi oʻyib yozilgan. Yodgorlikni aniq qayerga oʻrnatish haqidagi bahslar olti oydan ortiq davom etdi. Viborovning asari taxminan bir yil davomida Milliy galereyaning orqa hovlisida yotdi. Haykaltarosh ishga bir oydan kamroq vaqt sarfladi. Yodgorlik shahar maʼmuriyatiga 50 ming rubldan kamroqqa tushdi.

2015-yilda, yaʼni yodgorlik oʻrnatilganidan 4 yil oʻtgach, unda nom yozilgan lavha paydo boʻldi. Yodgorlik „Komi Voytir" tashabbusi bilan oʻrnatilgani qayd etilgan. Ӧ — Komi alifbosining 18-harfi. Komi soʻzlarini yozish uchun bu harf birinchi boʻlib G. F. Miller tomonidan 18-asr oʻrtalarida ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник букве О в Сыктывкаре | Туризм по северо-западу России" (ru).  severtourism.ru. 14-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2017-yil.
2. ↑  *Сивкова, Анастасия.* „Александр Выборов: «Монумент букве „ӧ" — не памятник, а символ» | Красное Знамя" (ru).  komikz.ru. 22-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2017-yil.
3. ↑  „Комиинформ | На памятнике букве Ӧ в Сыктывкаре появилась именная табличка".  komiinform.ru. 16-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2017-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gʻ (maʼnolari).

**Ғ** — oʻzbek kirill alifbosining oʻttiz toʻrtinchi harfi. Chuqur til orqa, shovqinli, sirgʻaluvchi, jarangsiz undosh tovushni ifodalaydi. Qoʻllanishiga koʻra uncha faol emas, lekin har qanday undosh va unli bilan yonma-yon keladi. Soʻzning boshi (gʻalaba, gʻarb, gʻuncha), oʻrtasi (ogʻiz, tugʻma, toʻgʻri) va oxirida (dimogʻ, yorugʻ, ulugʻ) qoʻllanishi mumkin. Baʼzan oxiri gʻ bilan tugagan soʻzlarga g bilan boshlanadigan affikslar qoʻshilganda, har ikki tovush assimilyatsiyaga uchrab, q tarzida talaffuz etiladi va shunday yoziladi: togʻ+ga>toqqa, tugʻ+gan>tuqqan, togʻ+gacha>toqqacha. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan deyarli barcha yozuvlarda oʻziga xos belgishakllarga ega.

**Ғ**, **ғ** — Oʻzbek kirill yozuvi harfi. [ɣ] jarangli til orti sirgʻaluvchi tovushini anglatadi (janubiy rus shevalari va belorus tilidagi "г"ga oʻxshash), [ʁ] chuqur-til orti sirgʻaluvchi tovushi (fransuzcha r ga oʻxshash), yoki uvulyar portlovchi [ɢ]. Hozirgi oʻzbek lotin alifbosida unga gʻ harfi mos keladi. Bu harf lotin alifbosida okina (ʻ) belgisi bilan yoziladi.

Quyidagi alifbolarda qoʻllaniladi
---------------------------------

| Alifbo | Tartib № | MFA |
| --- | --- | --- |
| oʻzbek | 34 | ɣ |
| qozoq | 6 | ɣ |
| boshqird | 5 | ɣ |
| tojik | 5 | ɣ~ʁ |
| ozarbayjon | 5 | ɣ |
|

Sh. qarang
----------

* Gʻ (harf)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Ya harfi | *Yozuv yoki harf haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ali ibn Abi Ibrohim al-Ustrushaniy** (arabcha: علي بن أبي إبراهيم الأسروشني — Abu Asad Ali ibn Abi Ibrohim Muhammad al-Ustrushaniy) — Muhaddis.
Ali ibn Abi Ibrohim al-Ustrushaniy Samarqandga qarashli Ustrushan qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni shu yerda olgan. Keyinchalik ilm talabida Samarqand shahriga borib faoliyatini davom ettirgan.

Shogirdi
--------

Ali ibn Abi Ibrohim al-Ustrushaniydan Abulhasan Ali ibn Abi Hasan ibn Ismoil as-Samarqandiy taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Ali ibn Abi Ibrohim al-Ustrushaniy 446/1054 yili Samarqandda vafot etgan va Chokardiza qabristoniga dafn etilgan.

Rivoyat qilgan hadis
--------------------

Ali ibn Abi Ibrohim al-Ustrushaniy tomonidan rivoyat qilingan hadis Najmiddin Umar Nasafiyning „Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand" kitobida shunday keltirilgan: U Abu Abdulloh Tohir ibn Muhammad ibn Ahmad al-Haddodiydan kuyidagi hadisni rivoyat qilgan: Abu Bakr as-Siddiq raziyallohu taolo anhu bunday deydilar: "Darhaqiqat, Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: "Bandaning oyoqlari Alloh yoʻlida chang boʻldi deguncha, Alloh jahannamga ularni yondirmoqni harom qilur"- deb marhamat qilgan".

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddin Umar Nasafiy. Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand. — T.: "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2001. — B. 165.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Buyuk Ipak yoʻli** — Buxoro viloyati, Buxoro tumani dagi Doʻstlik mahalla fuqarolar yigʻini hududidagi aholi punkti nomi.
Qadimda va oʻrta asrlarda Sharq va Gʻarb mamlakatlarini ilk bor oʻzaro bogʻlagan qitʼalararo karvon yoʻli (miloddan avvalgi 2-asr — milodiy 15-asr). Buyuk ipak yoʻli atamasi ushbu yoʻldan tashilgan qimmatbaho tovar — Xitoy ipagi bilan bogʻliq. Gʻarb mamlakatlari uzoq vaqtgacha ipakchilik sir-asrorlaridan bexabar boʻlishgan. Buyuk ipak yoʻli atamasi qadimda ishlatilmagan.
Buyuk ipak yoʻlini tarixiy, geografik va madaniy jihatlarini ilmiy oʻrganish amalda koʻplab mamlakat olimlari tomonidan 19-asrning 2-yarmidan boshlangan. Uni tadqiq etishda Gʻarbiy Yevropa, Rossiya va Yaponiya olimlari salmoqli hissa qoʻshganlar. Xususan, Yaponiya „Buyuk ipak yoʻli ensiklopediyasi" nashr qilingan. 1877-yilda mashhur nemis olimi Karl Rixtgofen oʻzining „Xitoy" nomli yirik ilmiy asarida ulkan Yevroosiyo materigining turli qismlarini bogʻlovchi yoʻllar tizimini „ipak yoʻli" deb atagan, keyinchalik „Buyuyk ipak yoʻli" atamasi qabul qilingan. „Buyuk ipak yoʻli" nomi Toshket — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshketn — Ashxobod yoʻnalishlari oʻtgan magistral yoʻllarga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q, Hayitov Sh, Sodiqov F*. Buxoro tuman tarixi (qisqacha ma’lumotnoma)*. Toshkent: Tafakkur, 2015 — 52 bet.
2. ↑  Adizova N*. Buxoro tumani toponimlari*. Toshkent: Navro’z, 2020 — 115 bet.
**Moʻlton** — Pokistondagi shahar. Panjob viloyatida, Chinob daryosi yaqinida. Aholisi 1,2 mln. kishi (1998). Mamlakatning muhim sanoat markazi va transport yoʻllari tuguni. Toʻqimachilik (asosan, ip gazlama) sanoati rivojlangan. Kimyo, oynashisha, oziq-ovqat sanoati korxonalari, issiqlik elektr st-yasi bor. M.ga Sun gaz konidan quvur orqali gaz keltiriladi.

M. — badiiy hunarmandchilik (koshin va keramika, gilam, charm buyumlari tayyorlash)ning qad. markazi. Meʼmoriy yoDgorliklardan Shoh Yusuf Gardizi (1150-52), Rukni Aʼlam (1320-24), Shamsi Tabrizi (1780) maqbaralari saqlangan. Shahar miloddan avvalgi 4-asrda barpo etilgan. Miloddan avvalgi 326 yilda Aleksandr Makedoniyalik bosib olgan. 713 yilda arablar egallagan. 8-asrda mustaqil hokimlik markazi. 10-asrda Qarmatlar davlatining eng katta shahri boʻlgan. 11-asrda Mahmud Gʻaznaviy qoʻl ostiga oʻtgan. 12-asrda Gʻuriylar davlatiga qoʻshilgan, 1228-yildan Dehli sultonligi tarkibida. 1398-yildan Amir Temur, 1527-yilda Bobur qoʻshinlari egallagan va 1752-yilgacha Boburiylar saltanati tarkibida boʻlgan. 1818-yilda sekxdar davlatiga qoʻshilgan. 1947-yildan Pokiston tarkibida.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ali ibn Abdulloh ibn Abul Hasan al-Ardabiliy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (Tojuddin, Abul Hasan)** — tafsir, hadis, fiqh, usul, arifmetika, geometriya, kalom, grammatika va tabobat kabi ilm-fanning turli sohalarida faoliyat ko‘rsatgan shofiʼiy olim. Milodiy 1278-yilda (hijriy 677-yil) tugʻilgan. Tabrizda istiqomat qilgan. Avval Bag‘dodga, so‘ngra Makkaga borib hoji bo‘lgan. Shundan so‘ng Misrga borgan. Bu yerda bir jamoadan hadis eshitgan va ko‘plab hadis kitoblarini qo‘lga kiritgan. Odamlarni ilm-fanning usul, fiqh, grammatika, tafsir, ritorika, mantiq, jadal, faroiz, matematika, geometriya, algebra kabi sohalari bilan shug‘ullantirgan. „Hisomiya" madrasasida dars bergan va to‘garaklar ochgan. Talabalarining safi kengayib borgan, odamlar esa murakkab savollarni undan so‘rab bilib olganlar. Tafsir, hadis, usul va maʼqul kabi ilm sohalari bo‘yicha asarlar tasnif etgan. Keyinchalik Shahrizo‘r, Sultoniya va Marog‘aga safar qilgan. Undan keyin Bag‘dodga, u yerdan Makkaga, so‘ngra Tayiba (Yasrib)ga borgan. Shundan so‘ng milodiy 1322-yilda Qohiraga kirib borgan va shu yerda 1345-yil ramazon oyida vafot etgan.

Asarlari
--------

* „Hoshiya ala sharhi-l-hoviyis-sag‘iyr li-l-Qazviniy fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy" (Shofiʼiy fiqhning sohalari haqidagi Qazviniyning „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr" asariga hoshiya-izoh")
* „Mabsutu-l-ahkom fi tasʼhihi ma yataallaqu bi-l-kalim va-l-kalom min sharhi kofiyati ibn al-Hojib" ("Ibn al-Hojib qalamiga mansub „Sharhu kofiya"dagi jumlalar va iboralarga tegishli tuzatishlar kiritish haqida batafsil bayon qilingan hukmlar")
* „Muxtasaru ulumi-l-hadis" li ibn as-Saloh" (Ibn as-Saloh qalamiga mansub „Ulumu-l-hadis" kitobining qisqartirilgan shakli")
* „at-Tazkira fi-l-hisob" („Arifmetikaga oid tazkira").

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 47 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gradski vrt Stadium** (xorvatcha: *Stadion Gradski vrt*) Xorvatiyaning Osijek shahridagi stadion. Novi grad shahar tumanidagi Gradski vrt mahallasida joylashgan. 17,061 oʻrinli boʻlib, u Xorvatiyaning ikkita futbol klublari — NK Osijek va Fortuna VNO Osijekning uy maydoni boʻlgan.

Tarixi
------

Qurilish 1949-yilda boshlangan, ammo ishlar bir necha bor toʻxtatilgan. Gradski Vrt maydonida oʻtkazilgan birinchi oʻyin 1958-yil 7-sentyabrda NK Osijek va FK Sloboda Tuzla oʻrtasida boʻlib oʻtdi. 1980-yilda stadion rasman ochilgan.

1982-yilda NK Osijek va Zagrebning Dinamo klublari oʻrtasidagi futbol oʻyinida stadionga 40 000 tomoshabin tashrif buyurdi bu esa rekord hisoblanadi.

1998-yilda oʻrindiqlar va reflektorlar oʻrnatildi. 2005-yilda stadion qayta taʼmirlandi. Gʻarbiy tribuna ostida VIP xonalar oʻrnatildi va 1000 ta yangi oʻrindiq qoʻshildi. Yengil atletika trassasi rekonstruksiya qilindi, qizildan koʻk rangga boʻyaldi. Ushbu taʼmirdan soʻng stadion UEFAning stadion mezonlariga javob berdi. Oʻsha yili stadion Xorvatiya va Vengriyaning 2012-yilgi futbol boʻyicha Yevropa chempionati uchun muvaffaqiyatsiz taklif boʻldi. Oʻshanda kattaroq sigʻimga ega yangi stadion loyihasi taqdim etilgan edi.

2010-yilda stadion yana taʼmirlandi: maydon qayta yotqizildi, toʻsiqlar boʻyaldi va oʻrindiqlar raqamlandi. Bunga oʻsha yilning 23-may kuni Xorvatiya va Uels terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik uchrashuvi sabab boʻlgan.

2016-yilning may oyida stadion Xorvatiya kubogi finaliga mezbonlik qildi.

Kelajagi
--------

2018-yilning aprel oyida NK Osiyek prezidenti Ivan Mestrovich klub uchun yangi stadion qurish rejalarini eʼlon qildi. Osiyekdagi Pampas mahallasida yangi NK Osijek oʻquv markazining bir qismi sifatida yangi zamonaviy stadion qurildi. Yangi stadion sigʻimi 13 000 kishiga moʻljallangan. Stadion UEFAning toʻrtinchi toifasida boʻladi va 2022-yilning kuzida qurib bitkazilishi kerak edi. Stadion qurilish vaqtida „NK Osijek" uy oʻyinlarini hozirgi stadionda oʻtkazadi, kelajakda „NK Osijek B" jamoasining asosiy stadioni sifatida foydalaniladi.

Galereya
--------

* Gʻarbiy stend (2005-yildagi taʼmirdan oldin)Gʻarbiy stend (2005-yildagi taʼmirdan oldin)
* Sharqiy stend (2005-yil taʼmirdan keyin).Sharqiy stend (2005-yil taʼmirdan keyin).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Stadion Gradski vrt Stadion Guide da


1. ↑  „"PRESTALI SMO SANJATI, POČELI SMO ŽIVJETI!"". *NK Osijek official website*.
**Ali Ar-Rizo**, Ali ibn Muso (765 yoki 770-818) — shialarning sakkizinchi imomi. Madinada yashagan. 816 yilda xalifa al-Maʼmun moʻʼtadil shialar bilan ittifoqlashish va ular yordamida oʻz hokimiyatini mustahkamlash maqsadida A. ar-R.ni taxt vorisi deb eʼlon qilgan. Lekin bu ittifoq uzoqqa choʻzilmagan. Sunniylar bunga qarshi harakat boshlagan. Xalifa shialar bilan munosabatini uzgandan keyin A. ar-R. Xurosonda Tus sh. yaqinidagi Nukan qishlogʻida zaharlab oʻldirilgan va Sanobad qishlogʻiga dafn qilingan, keyinchalik uning qabriga maqbara barpo etilgan va shialar uchun ziyoratgoh, asosiy muqaddas joylardan biriga aylangan. Qabr joylashgan qishloqqa A. ar-R. sharafiga Mashhadi Ali Rizo nomi qoʻyilib (A.ar-R. shahid boʻlgan joy), u yirik shahar (hozirgi Mashhad)ga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Stol usti byuvari siyoh idishlari toʻplamida qoʻl uchun taglik, press-byuvar va siyohdon bilan birga.
Pushti teridan boʻlgan byuvarda
Mana zulf, mana Leylaning xatlari.

B. F. Xodasevich. Byuvar. 1915.

**Byuvar** (fransuz. *buvard* — "bosma/shimgich qogʻoz ", tom maʼnoda „ichuvchi (siyoh)", *boire* „ichmoq") — ish yuritish materiallari, konvertlar va yozishmalar saqlanadigan papka. Byuvarning ish stol ustida turadigan va sayohatlar uchun moʻljallangan turlari mavjud.

Sayohat byuvari — bu 156 × 213 mm oʻlchamdagi, ichi ipak bilan qoplangan yoki litografiya yoki bronza qogʻoz bilan yopishtirilgan hoshiyali teri yoki kolenkordan yasalgan papka. Sayohat byuvarining ichki maydoni qogʻoz, bloknot va konvertlar uchun moʻljallangan choʻntaklarga boʻlingan. SSSRda sayyohlik byuvarlari poligrafiya sanoati korxonalari tomonidan ishlab chiqarilgan. Ish stoli byuvari — 550 × 350 mm oʻlchamdagi qalin kartondan yasalgan ochiq ramkali papka. Yozuv va shimgich qogʻoz byuvarning pastki tomondan ochiladigan ichki choʻntagiga solinadi. Tashqi choʻntaklarida bloknot va konvertlar saqlanadi.

Oltin harflar bilan bezalgan va teridan yasalgan byuvar „M. R." V. A. Kaverinning "Ikki kapitan "romanida tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Byuvar // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 703—705
2. ↑  byuvar // Etimologicheskiy slovar russkogo yazika = Russisches etymologisches Wörterbuch : v 4 t. / avt.-sost. M. Fasmer; per. s nem. i dop. chl.‑kor. AN SSSR O. N. Trubachyova, pod red. i s predisl. prof. B. A. Larina. — Izd. 2-e, ster. — M. : Progress, 1986. — T. I : A—D. — S. 260
3. ↑   Byuvar // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 703—705

Adabiyotlar
-----------

* Byuvar // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 703—705
**Ali ibn Hammud an-Nosir** (arab. علي بن حمود الناصر) (vaf. 22-mart, 1018-yil) 1016-yildan vafotigacha Kordovaning oltinchi xalifasi bo‘lgan. U Andalusdagi Hammudiylar sulolasining a’zosi edi.

```
U xalifa Sulaymon ibn Hakam tomonidan 1013-yilda Seuta hokimi etib tayinlangan. Hukmronlik davrida mavjud bo‘lgan anarxiyadan foydalanib, u Afrikadagi Tanjerni zabt etdi, so‘ngra Iberiyaning Algezira portini egallab, Malagaga ko‘chib o‘tgan. Malagani ham zabt etgandan so‘ng, u Shimoliy Afrika qo‘shini bilan poytaxt Kordovaga yo‘l olgan va uni 1016-yil 1-iyulda qo‘lga kiritgan. Sobiq xalifa Hishom II ning o‘imi haqida xabar kelganda xalifa Sulaymon dastlab qamoqqa tashlangan, so‘ngra boshi olingan.
```

Ali ibn Hammud o‘ziga "an-Nosir li-dinilloh" (Allohning dini himoyachisi) degan unvonni qabul qilib, xalifa etib saylangan. Dastlab aholi uni xolisligi uchun olqishlagan; ammo keyinchalik uning qattiqqo‘lligi ham, umaviylarning avvalgi hukmron sulolasidan bo‘lgan hukmdor Abdurrahmon IVning paydo bo‘lishi ham uni mashhurlikdan tushirgan.

### Hokimiyatdan ketishi

1018-yilning 22-martida unga qarshi fitna uyushtirilgan va u shu kuni o‘ldirilgan. O‘rniga Abdurahmon xalifa etib saylangan, biroq u o‘z navbatida Alining ukasi, Sevilya gubernatori Qosim al-Ma’mun tomonidan hokimiyatdan chetlatilgan.

Manbalar
--------

* Altamira, Rafael „Il califfato occidentale",*. Storia del mondo medievale*, 1999 — 477–515 bet.
**"Buyuk ipak yoʻli" sayyohlik yoʻnalishlari** — Oʻzbekistonda tashkil qilingan asosiy sayyohlik yoʻnalishlari. 1994-yil Toshkent va Samarqandda Jahon sayyohlik tashkilotining "Ipak yoʻli" loyihasini ishlab chiqish boʻyicha xalqaro yigʻilish boʻlib, unda Oʻzbekiston mazkur qadimiy yoʻnalish markazi deb belgilandi. 1995-yil 2-iyunda UzR Prezidenta "Buyuk ipak yoʻlini qayta tiklashda Oʻzbekistonning ishtirokini avj oldirish va respublikada xalqaro sayyohlikni rivojlantirish borasidagi choratadbirlar toʻgʻrisida" farmon qabul qildi. Shu asosda "Oʻzbekturizm" millim kompaniyasi "Ipak yoʻli" oʻtgan tarixiy manzillar boʻylab 200 dan ortiq yoʻnalishlar ishlab chikdi. Ular asosiy.da sayyohlar uchun qulay shartsharoitlar yaratish, ularga namunali xizmat koʻrsatish maksadida yangi shinam mehmonxonalar, kempinglar, motellar, umumiy ovqatlanish va dam olish maskanlari bunyod etilmoqda. Shu sababli bu yoʻnalishlar boʻylab safar qiluvchilar soni yil sayin ortib bormoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baksalmas** (xorvatcha: *Aljmaš* yoki Bačaljmaš ; nemischa: ; serbcha: *Аљмаш*) — Vengriya janubidagi Bakska (Bach-Kiskun okrugi) mintaqasidagi Serbiyaning Voyvodina viloyati bilan chegarada joylashgan kichik shaharcha boʻlib, 7694 kishi istiqomat qiladi.

Tarixi
------

Oʻrta asrlarda mintaqa slavyanlar va qolgan avar aholisini oʻzlashtirgan magyarlar nazorati ostiga oʻtgan. Oʻrta asrlarda turli kichik qishloqlarda topilgan arxeologik dalillar mavjud. Hudud XV asrda Yanos Xunyadining mulki ostida edi. Turklar kelishi bilan, aholi gʻoyib boʻldi va birinchi navbatda Bosniya va Xorvatiya Littoral kelgan Bunjevci bilan almashtirildi. Qishloq haqida birinchi eslatma 1543-yilda Kaloksa arxiyepiskopligining yozuvlarida uchraydi.

XVII asrda Bosniyadan fransiskanlar boshchiligida Bunjevchining doimiy jamoasi bor edi. Oxirgi asosiy guruh sardorlar Markovich va Vidakovich boshchiligida faoliyat yuritar edi.

Zenta jangidagi turk magʻlubiyati bilan Baksalmas Habsburglar nazorati ostiga oʻtdi va u yerda Harbiy chegaraning bir qismiga aylandi. 1772-yilda qishloq Bunjevac tilida *urbariy* shaklini oldi, u aholining aksariyat qismini aks ettiradi. *Urbariy* 72 Bunjevci, 11 Venger, 3 Slovak va 2 Romandan iborat qishloq yer egalari uchun edi. 1780-yillarda 195 nemis oilasi Gabsburglar tomonidan Baksalmasga koʻchirib joylashtirildi, ular 1945-yilgacha mutlaq koʻchmanchi boʻlishda davom etdilar. Ushbu koʻchmanchilarning aksariyati Svabiya, Elzas va Maynsdan kelgan. Keyingi oʻn yillikda, yaqin mintaqadan yangi zodagon erkaklarga Vengriyadagi Nemetszegi, Koronay va Antunovich, Rudich, Kovachich va Shishkovichning Bunjevac oilalariga yer mulklari berildi.

XIX asrda shahar asosan Avstriya va Bogemiyaga eksport qilinadigan vino va don ishlab chiqarish markaziga aylantirilgan edi. Shuningdek, u muhim strategik temir yoʻl kesishmasiga aylandi. Aslida esa u farovon jamiyatga aylandi. Biroq, u atrofdagi hududga xizmat qilgan kuchli hunarmandlar sinfi bilan butun vaqt davomida oʻzining qishloq xususiyatini saqlab qolgan.

Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar
-------------------------------------

Baksalmas egizaklar:

 

* Germaniya Backnang, Germany
* Serbiya Bajmok (Subotica), Serbia
* Serbiya Bezdan (Sombor), Serbia
* Xorvatiya Bizovac, Croatia
* Ruminiya Borsec, Romania
* Polsha Gizałki, Poland
* Slovakiya Veľký Meder, Slovakia

Manbalar
--------

1. ↑  *Votruba.* „Maria Theresa's Urbarium". *Slovak Studies Program*.  University of Pittsburgh. 23-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2023-yil.
2. ↑  „Bácsalmás (Menu) => Testvérvárosok" (hu). *bacsalmas.hu*.  Bácsalmás. Qaraldi: 2-aprel 2021-yil.
**Csesznek** (nemischa: , xorvatcha: *Česneg* , Slovak) Vengriyaning Vesprém okrugi,Tsirk tumanidagi qishloq .Bu qishloq oʻzining oʻrta asr qal'asi bilan juda mashhur.

Etimologiya
-----------

**Csesznek-** bu nom slavyan *čestnik* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib – imtiyozli shaxs, ish yurituvchi, bugungi kunda toʻyda oilaning keksa aʻzosi boʻlganidan kelib chiqqan.

Tarix
-----

Oʻrta asrlardagi Csesznek qal'asi taxminan 1263- yilda qirol Bela IV ning tan soqchisi Yakab Cseszneky tomonidan qurilgan.Yakab Cseszneky va uning avlodlari Cseszneky qal'asi nomi bilan atalgan.

1326 va 1392-yillar orasida qirol Sigismund uni Macso Banati oʻrnidagi Garai uyiga taklif qilganida, bu qirol qal'asi edi.

1482- yilda Garailar oilasining erkak avlodi yoʻq bo'lib ketganligi tufayli qirol Matias Korvinus qal'ani Szapolyai oilasiga sovgʻa qildi. 1527-yildan boshlab Baron Balint Törok qal'aning egasiga aylandi.

16-asrda Csábi, Szelestey va Wathay oilalari Csesznekga egalik qilishgan va ular 1561- yilda Lőrinc Wathay Usmoniylarning qamalini muvaffaqiyatli bartaraf etishgan. Biroq, 1594 -yilda qal'a Turk qoʻshinlari tomonidan bosib olindi,lekin oradan koʻp vaqt oʻtmay 1598- yilda Hungarainlar uni qaytarib olishdi.

1635-yilda Daniel Esterxazi qal'a va qishloqni sotib olgan va 1945- yilgacha Csesznek Esterhazi oilasining mulki hisoblangan.

Inson
-----

* Cseszneky oilasi Yakab Cseszneky
* Stiven II Chak
* Lőrinc Wathay
* Balint Törok
* Shandor Simonyi-Semadam

Manbalar
--------

1. ↑  Stanislav, Ján*. Slovenský juh v stredoveku II.* (Slovak). Slovenské literárne centrum, 2004. ISBN 80-88878-89-6.
2. ↑  Kiss, Lajos*. Földrajzi nevek etimológiai szótára* (Hungarian). Budapest: Akadémiai, 1978.

Havolalar
---------

* Qishloq va qal'a haqida veb-sayt
* Csesznek Irány Magyarorszagda!
* Mahalliy fuqarolar tomonidan yaratilgan qishloq va qal'a haqidagi veb-sayt.
* Qal'ada virtual sayr qiling.

Andoza:Veszprém
Xitoyning 2021-yildagi demografik tendentsiyalari tugʻilish va tugʻilish koʻrsatkichlarining keskin pasayib borayotganini va jamiyatning tez qarishini koʻrsatadi. Xitoy hukumati aholi o‘sishining sekinlashishidan xabardor bo‘lib, yaqinda 2021-yilda tug‘ilish darajasini oshirish choralarini kuchaytirdi.

Xitoy Milliy Statistika Byurosi (NBS) 2022-yil yanvar oyida eʼlon qilgan maʼlumotlarga koʻra, mamlakat aholisining tabiiy oʻsish surʼati 2021-yilda qayd etilgan eng sekin oʻsish darajasiga tushib ketgan. Soʻnggi maʼlumotlar Xitoy aholisining sekinlashuvi tezligidan xavotirlarni yanada oshirdi va yana muhokamalarga sabab boʻldi, bu Xitoyning uzoq muddatli iqtisodiy oʻsishiga taʼsir qildi.

Xitoy aholisining qarishi koʻp yillar davomida muhokama qilinayotgan mavzu boʻlib kelgan va 2020-yilda oʻn yilda bir marta oʻtkaziladigan aholini roʻyxatga olish eʼlon qilinganidan keyin yangi bosqichga koʻtarildi, bu esa aholi oʻsishi kutilmagan sur’atlarda sekinlashayotganini koʻrsatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xitoy aholisi demografiyasi" (o'zbek, inglizcha) (3-dekabr 2022-yil).
**Farquhar muzligi** (Danish), Grenlandiyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi muzlik. Maʼmuriy jihatdan Avannaata munitsipalitetiga tegishli.

Bu muzlik Robert Piri tomonidan Hovlar va Docklar byurosi boshlig'i kommodor Farkvar (1840 - 1907) sharafiga nomlangan.

Geografiya
----------

Farquhar muzligi Grenlandiya muz qatlamidan Jozefina Piri orolining shimoli-sharqidagi Inglfild fyordi boshining shimoliy tomoniga quyiladi. Uning oxiri ikkita nunatak o'rtasida joylashgan: sharqdagi Li tog'i uni janubi-sharqda Treysi muzligidan ajratib turadi va g'arbda kattaroq nunatak bo'lgan Mount Field uni Melvil muzligidan shimoli-g'arbda ajratib turadi.

Ilgari taxminan Shimoliy/G'arbiy tomonga oqib o'tuvchi Farquhar muzligi sharq/g'arbiy oqimdagi Treysi muzligi bilan ularning oxirida qo'shilgan. Biroq, bu ikki muzlik 2002-yilda terminal parchalanib ketganidan keyin aloqani yo'qotdi .

|  |
| --- |
|  Inglefild ko'rfazining 19-asr xaritasi. |

Yana qarang
-----------

* Grenlandiyadagi muzliklar ro'yxati
* Inglifild Fyord
* Muzlik oxiri

Manbalar
--------

1. 1 2  „Farquhar Gletscher". *Mapcarta*. Qaraldi: 31-mart 2019-yil.
2. ↑  Robert Neff Keely, Gwilym George Davis, *In Arctic Seas: the Voyage of the Kite with the Peary Expedition,* 2011 p. 373
3. ↑  „Tracy Gletscher Retreat 1987-2013, Northwest Greenland". *From a Glaciers Perspective*. Qaraldi: 31-mart 2019-yil.
4. ↑  Ice front and flow speed variations of marine-terminating outlet glaciers along the coast of Prudhoe Land, northwestern Greenland

Havolalar
---------

* Grenlandiyaning shimoli-g'arbiy qismidagi Prudhoe Land qirg'oqlari bo'ylab dengizni tugatuvchi muzliklarning muz jabhasi va oqim tezligining o'zgarishi
* Grenlandiya muzliklarining okean issiqligiga ta'sirida fazoviy o'zgaruvchanlikni aniqlash
* Shimoliy Grenlandiyadagi muzlik chegarasining so'nggi rejimi Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-25).
**Abduvoris Vosiq o'g'li Karimov** (1995-yil 7-iyun, Toshkentda tugʻilgan) — oʻzbek regbichisi, Rossiyaning "Yenisey-STM" jamoasi hamda Oʻzbekiston regbi-15 va regbi-7 jamoalari oʻyinchisi.

Tarjimai hol
------------

9 yoshida u dzyudo bilan shugʻullana boshladi, keyinchalik sportning regbi yoʻnalishi boʻyicha shugʻullanadi. 

**Sport faoliyati**

2010-yildan boshlab u Oʻzbekiston chempionatida ishtirok etib, «West Tigers» jamoasi (Toshkentdagi Xalqaro Vestminster universiteti) tarkibida turnir finalchisiga aylanadi. Shundan keyin "Qanot Rugby" regbi klubi tarkibida regbi-15 boʻyicha Oʻzbekiston chempionati gʻolibi boʻladi. 2013-yili bor-yoʻgʻi 17 yoshida flanker sifatida Osiyo Kubogida Livan terma jamoasiga qarshi oʻyinda Oʻzbekiston terma jamoasi safida debyut qiladi. Oʻsha yili u regbi-7 jamoasi safida 2013-yilgi bosqichlardan birida Osiyo chempionatida debyut qiladi.

2014-yilda Toshkentda Osiyo chempionati 3-divizioni oʻyinlarida maydonga tushib, milliy terma jamoamiz uchun ilk ochkolarni qoʻlga kiritadi va Malayziya Kuala-Lumpurning DBKL - Dragons klubi e’tiborini tortadi, shundan soʻng u oʻzining ilk professional faoliyati shartnomasi uchun imzo chekadi. Oʻzi uchun yangi muhitda Abduvoris tezda jamoaning yulduzlaridan biriga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  «Звезда» узбекского регби
2. ↑  Поздравляем, Борис! (rus.)
***Jiaozi*** Xitoyda va Sharqiy Osiyoning boshqa qismlarida tez-tez iste'mol qilinadigan xitoy chuchvarasidir. *Jiaozi* Xitoyda katta madaniy ahamiyatga ega. *Jiaozi* Shimoliy Xitoy bo'ylab Xitoy Yangi yilida iste'mol qilinadigan asosiy taomlardan biridir va shimoliy provinsiyalarda butun yil davomida iste'mol qilinadi.

Turlari
-------

 

*Jiaozi* ning 4ta turi. Qaynatib pishirilga jiaozi *(shuijiao)*, bug'da pishirilga jiaozi *(zhengjiao)*, qovurilgan chuchvara *(jianjiao)*sho'rvaga solib pishirilga jiaozi *(tangjiao)*.
Qiyma uchun xamirga tuxum solinadigan jiozi "tuxumli jiaozi" deb ataladi .

### Gyōza

 Chili yog'i bilan gyoza
Gyoza - Jiaozi ning yaponcha versiyasi boʻlib , Ikkinchi jahon urushi davrida Xitoyning shimoli-sharqidagi Yaponiyani qoʻllab-quvvatlagan qoʻgʻirchoq davlat Manchukuodan qaytgan yapon askarlari tomonidan olib kelingan retseptlar asosida ishlab chiqilgan. Yaponcha *gyōza* so'zi *giǎoze* dan kelib chiqqan bo'lib, standart Mandarin *jiǎozi* ning Jilu Mandarin talaffuzi bo'lib, ko'pincha bir xil xitoycha belgilar yordamida yoziladi.

Havolalar
---------

* 
*
**№ 5-Maksim Gorkiy nomli umumiy oʻrta maktab** — Janubiy Qozog'iston viloyati Sayram tumanining eng katta qishloqlaridan biri Oqsuvkentda joylashgan. Maktabning rasmiy nomi *№ 5-Maksim Gorkiy nomli umumiy oʻrta maktabi*dir (ruscha:  *Общеобразовательная средняя школа им. М. Горького*). Maktab rus buyuk yozuvchisi Maksim Gorkiy (1868-1936) nomi bilan ataladi. Gimnaziyada oʻqish bepul boʻlib, maktabda 1-dan 11-gacha sinflar bor.

Tarixi
------

Maksim Gorkiy maktabining tarixi 1900-yildan boshlanadi. Birinchi oʻqituvchi Pankratova Yelizaveta Alekseevna boʻldi. U 1900-yildan 1926-yillar oraligʻida faoliyat koʻrsatti.
1938-yilgacha 7 yillik maktab boʻldi. 1938-yildan buyon Maksim Gorkiy nomi bilan atala boshlandi. Maktabda 6 ta sinf xonasi boʻldi.
Maktab direktorlari: Pavluxin, Momanov, Meysner, Stepanov, Radchuk M. I. Chubarova, Smolyakova, Shegay, Pavlov S. I. Gutovskiy Ye.P. Dashkevich, Nigay N.G. Boyko V.F. Ostoyach P.I. Tleuberdiev B. Babenko T.M. Kim S. Kinjaev A.I lar boʻldi.
Gorkiy maktabi oʻqituvchilarining anchasi Ulugʻ Vatan Urushiga qatnashgan: Rachek M. S. Vuyko V. I. Konskiy D. M.

Maktab tarkibi
--------------

Maktabda, 2007-yilgi maʼlumotlarga koʻra, 1084 oʻquvchi, 18 millat vakillari tahsil olishadi. 83 ta oʻqituvchi bilim beradi. Shulardan 19 oʻqituvchi oliy toifali, 14 oʻqituvchi 1-toifada, 30 oʻqituvchi 2 toifali, qolganlari toifasiz. Maktab direktori Seydaliev Kuanish Kurmanalievich va direktor oʻrinbosari Sadikova G.V. „Qozogʻiston Respublikasi fan alochilari" (ruscha: *"Отличник образования РК"*) unvoniga egadir. Sadikova G.V. 2007-yil „Astanaga 10 yil" (ruscha: *"10 лет Астаны"*) yubiley medali sohibasi boʻldi.

Havolalar
---------

* № 5-Maksim Gorkiy nomli umumiy oʻrta maktabining rasmiy sayti (rus.)
"Varshavani ozod qilganlik uchun" medalining orqa tomoni
**"Varshavani ozod qilganlik uchun" medali** —SSSR Qurolli Kuchlari Prezidiumining 1945-yil 9-iyundagi farmoni asosida taʼsis etilgan. Medal loyihasi muallifi rassom Kuritsyna.

Medal toʻgʻrisidagi nizom
-------------------------

„Varshavani ozod qilganlik uchun" medali Qizil Armiya, Harbiy-dengiz floti va NKVD qoʻshinlarining harbiy xizmatchilariga 1945-yil 14-17-yanvarda qahramonlarcha hujum oʻtgan va Varshavani ozod qilishda  bevosita ishtirok etganlarga shuningdek shaharni ozod qilish paytidagi harbiy harakatlar tashkilotchilarg va rahbarlariga beriladi. Medal SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi nomidan Varshavani ozod qilishda haqiqiy ishtirok etganligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida, qism komandirlari va harbiy tibbiyot muassasalari rahbarlari tomonidan taqdim etiladi. Qizil Armiya va Harbiy dengiz flotining harbiy qismlarida boʻlgan shaxslar  harbiy qismlarning komandirlari, armiya va flotdan isteʼfoga chiqqan shaxslar taqdirlanganlarning yashash joyidagi viloyat, shahar va tuman harbiy komissarlari yetqazib beriladi. „Varshavani ozod qilganlik uchun" medali koʻkrakning chap tomoniga taqilgan va SSSRning boshqa medallari boʻlgan taqdirda „Belgradni ozod qilgani uchun" medalidan keyin joylashgan.

Medalning tavsifi
-----------------

"Varshavani ozod qilganlik uchun" medali tompakdan (guruchdan) yasalgan va diametri 32 mm boʻlgan muntazam doira shakliga ega. Old tomonda aylana boʻylab tepada „OZODLIK UCHUN" yozuvi oʻrtada „VARSHAVA" lentasidagi yozuv, yozuvning pastki qismida besh qirrali yulduz undan uzoqlashgan nurlar tasvirlangan. Medalning old tomoni hoshiya bilan chegaralangan. Medalning orqa tomonida Varshavaning ozod qilingan sanasi „1945-yil 17-yanvar" yozuvi tushurilgan, tepasida besh qirrali yulduzcha tasvirlangan. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq.
Medal koʻz va halqa yordamida kengligi 24 mm boʻlgan koʻk rangli ipak muare lentasi bilan qoplangan beshburchak blokga bogʻlangan. Lentaning oʻrtasida 8 mm kenglikdagi qizil chiziq bor. Lentaning chetlari tor sariq chiziqlar bilan chegaralangan.

Qabul qiluvchilar (qisman roʻyxati)
-----------------------------------

Quyidagi shaxslar „Varshavani ozod qilganlik uchun" medali bilan taqdirlanganlar.

* Sovet Ittifoqi marshali Vasiliy Ivanovich Chuykov
* Sovet Ittifoqi marshali Konstantin Rokossovskiy
* Kapitan Iosif Zevsovich „Ios" Teper
* Sovet Ittifoqi marshali Pavel Fyodorovich Batitskiy
* Sovet va Polsha armiyasi generali Stanislav Gilyarovich Poplavskiy
* Artilleriya marshali Vasiliy Ivanovich Kazakov
* Armiya generali Mixail Sergeevich Malinin
* Armiya generali Sagadat Kojahmetovich Nurmagambetov
* Polshalik brigada generali Mieczyslav Cygan
* AQSh armiyasi shtabi serjanti Jozef R. Beyrle

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „«SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1945-yil 9-iyundagi farmoni»". *libussr.ru*. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
2. ↑  „"SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1945-yil 9-iyundagi Farmonidan to'g'ridan-to'g'ri iqtibos"". *libussr.ru*. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
**Mönkhbatyn Urantsetseg** (moʻgʻ.: *Мөнхбатын Уранцэцэг*; tugʻ. 1990-yil 14-mart, Bayan-Ovoo, Bayankhongor Province, Mongoliya) — mongoliyalik dzudochi va sambist, 48 kg gacha vazn toifasida, Mongoliya terma jamoasi aʼzosi. Jahon va Ikki karra Osiyo chempioni, Osiyo oʻyinlari va Univrsiada gʻolibi. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. Mongoliyada xizmat koʻrsatgan sportchi.

Faoliyati
---------

1990-yilda Bayankhongor Province Bayan-Ovoo Sumda tugʻilgan. 2009-yilda dzudo boʻyicha Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2010-yilda u sambo boʻyicha Jahon chempionatida gʻolib chiqdi. 2012-yilda u dzudo boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi, ammo 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarisida atigi 7-oʻrinni egalladi. 2013-yilda u dzudo boʻyicha Jahon chempioni boʻldi, shuningdek, Osiyo chempionati va Jahon jangovar oʻyinlari]]da bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2014-yilda esa Yozgi Osiyo oʻyinlarining oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Mönkhbatyn Urantsetseg Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpida oʻyinlarida ishtirok etdi. 48 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi musobaqalarda mongoliyalik sportchi birinchi oʻrinni egalladi, buning natijasida u darhol 1/8 finaldan boshladi. Birinchi jangda Urantsetseg fransiyalik sportchi Laetitia Payni ishonchli tarzda magʻlub etgan boʻlsa-da, chorak finalda 2015-yilgi Jahon chempionati bronza medali sovrindori koreyalik Jeong Bo-kyeongga yutqazib qoʻydi. Takrorlash turnirining yarim finalida Urantsetseg amaldagi Olimpida chempioni va musobaqa mezboni Sarah Menezesni magʻlub etdi. Bronza medali uchun bahsda Mönkhbatynning raqibi yaponiyalik Ami Kondo boʻldi. Jang taqdirini faqat bitta harakat hal qildi. Jangning soʻnggi soniyasida yaponiyalik dzudochi Sumi otoshi texnikasini muvaffaqiyatli bajarib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2017-yilda Urantsetseg yana Osiyo chempioni boʻldi. 2018-yilgi Jakartada (Indoneziya) Yozgi Osiyo oʻyinlarida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u bronza uchun kechgan jangda fransiyalik sportchi Melani Klementni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yil iyun oyida Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida mongoliyalik sportchi 48 kg gaha vazn toifasida kosovolik sportchi Distria Krasniqini magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlaridaning birinchi kunida 48 kg vazn toifasida mongoliyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda Portugaliya sportchisi Katarina Kostani magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
**Trishkin kaftan** — (oʻzb. Trishkaning nimchasi yoki kamzuli) Krilov masali. Masal bir kamchilikni boshqasini yaratish orqali tuzatishga harakat qilgan holatlar haqidagi idiomaning asosiga aylandi.

Yaratilishi va gʻoyasi
----------------------

I. A. Krilov 1815-yilda „Trishkinning kaftani"ni „Sin ochetestva" jurnalida birinchi nashrga toʻgʻri keladi.

### Syujeti

Masalning syujeti Trishka ismli odamning eskirgan nimchasini yenglarini tuzatgan, u nimcha yenglarini qisqartirgan va kesilgan boʻlaklarini yamoq uchun ishlatgan, soʻngra kalta yenglar kiyib, kaftanning etaklarini kesib, shu bilan nimchani juda kalta va beoʻxshov yasagan harakatlari atrofida qurilgan. Muallif jamiyat odamlarini Trishka kabi ishlarini tuzatuvchi janoblar bilan taqqoslaydi.

Bu ertakda o‘z xarajatlarini qoplamagan xo‘jaligi rentabelligini oshirish haqida o‘ylash o‘rniga, mulklarini Vasiylik kengashiga garovga qo‘yib, ahvolini yaxshilashga urinayotgan yer egalari haqida gap borgan edi. Muallif muammolarni ong bilan hal qilishga, uzoqni ko‘zlamay, ularni og‘irlashtirmasdan, oqibatlarini emas, sabablarini bartaraf etishga chaqiradi.

Axloqiy jihati
--------------

„Trishkinning kaftani" masalining axloqi shundaki, odamlar koʻpincha oʻzlarining moliyaviy muammolarini tobora koʻproq qarzlar olish orqali hal qilishga harakat qilishadi. Oxir oqibat, muammolar toʻplanib qoladi va ularni hal qilish qiyinlashadi. Darhaqiqat, odam bir muncha vaqt oʻzining „eski kaftanini" yamoqlab olib, keskin choralar koʻrmasdan qolishi mumkin, ammo ertami-kechmi u yangisini tikishi kerak boʻladi. Krilov bu ertakda dangasalik, ahmoqlik, zaif iroda, yengiltaklik, oqibatni oʻylamaslik, mas’uliyatsizlik kabi fazilatlarni masxara qiladi. „Trishkinning kaftani" ertagi Vasiylik kengashidagi mulklarini garovga qoʻyib, moliyaviy ahvolini yaxshilashga harakat qilgan uy egalariga qarshi qaratilgan. Zamonaviy dunyoda shunga oʻxshash muammo ham bor: odamlar avvalgilarini toʻlash uchun yangi kreditlar olib, koʻpincha qiyin vaziyatga tushib qolishadi. Krilovning oʻzi „Trishkinning kaftani" ertagining axloqini uning soʻnggi satrlarida shunday izohlaydi: 

> Men xuddi shunday, baʼzida boshqa janoblarni ham koʻrdim, Vaziyatni chalkashtirib, ularni toʻgʻrilaydilar, Qarang: ular Trishkinning kaftanida koʻz-koʻz bo'lishadi
> 
> 

.

Manbalar
--------

1. ↑  „Krilov ertaklaridan maqollarga misollar. Mavzu bo'yicha ilmiy-tadqiqot ishi: "I.A.ning ertaklaridagi maqol va matallarning ma'nolari.".
2. 1 2 3  *Ирис Ревю.* „Анализ басни Крылова «Тришкин кафтан»" (ru). *Детский час, образовательный портал* (2012-2021). Qaraldi: 13-may 2021-yil.
3. ↑  „Trishkin kaftan xabari nimani anglatadi. Trishkin kaftan: frazeologiyaning ma'nosi va kelib chiqishi. Trishkin masalining axloqi".
4. ↑  „"Trishkin kaftan" ertakidan qanotli iboralar".
5. ↑  „Мораль басни "Тришкин кафтан"".
**Bátya** (xorvat. *Baćin* yoki *Baćino*) — Vengriyaning Baks-Kiskun tumanidagi qishloq.

Turizm
------

### Madaniy diqqatga sazovor joylar

* Cherkov
* Ikkinchi jahon urushi yodgorligi
* Muqaddas Uch Birlik
* Kalvariya

### Boshqa tuzilmalar

Batyaning janubi-gʻarbiy qismida Vengriyaning eng baland elektr ustuni joylashgan (balandligi: 138 metr). Bu 400 kV Paks — Sandorfalva liniyasidan Dunay kesishuvining bir qismi hisoblanadi.

Taniqli odamlar
---------------

* Teri Xarangozo (1943 — 2015), qoʻshiqchi

Demografiyasi
-------------

Fayl:Map batya.jpg Bátya xaritasi
Mavjud etnik guruhlar:

* Vengriya Magyars
* Xorvatiya bayrogʻi Xorvatiya  Croats

Batyalik xorvatlar bu hududga XVI asrda Xorvatiya shimoli-sharqiy Slavoniya hududidan kelgan. Ular xorvat tilining shtokaviy lahjasida, slavyan subdialektida (eski-shtokaviycha, yot talaffuzi aks ettirilmagan) gapirishadi. Shunga oʻxshash dialektal xususiyatlar bugungi kunda Jupanya yaqinidagi Gradište va Nashitsa atrofidagi aholi orasida kuzatiladi.

Bu xorvatlar Dunay xorvatlarining maxsus guruhiga kiradi: ular oʻzlarini Raci deb atashadi. Adabiyotda ular *racki Hrvati* deb ham ataladi.

Bátya xorvatlar bayrami — *Veliko racko prelo*.

Yaqin atrofdagi qishloqlar
--------------------------

* Kalocsa
* Fajsz
* Foktő
* Miske
* Dusnok

Manbalar
--------

1. ↑  „Podravina.net" (hu). 8-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 (182 KB) Sanja Vulić: O govorima Hrvata u Mađarskoj
2. ↑  (xorvatcha) Croatica.hu Prela, balovi i pokladne zabave u Bačkoj 2008.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
* batya6351.atw.hu
* Vendegvaro
**Byward Market**, eng. ByWard Market, fr. Marché By - Ottavaning joylashgan joyi. Ottava asoschisi podpolkovnik Jon Bay sharafiga nomlangan. Bu ko'cha ijrochilari ham tez-tez chiqish qiladigan do'konlar, kafelar, restoranlar va bozorlar majmuasidir. Bozor shaharning mashhur sayyohlik joylaridan biridir.

Lowertown shahar hududining janubi-g'arbiy qismida, Chateau Laurier mehmonxonasi, Ichki daromad xizmati va AQSh elchixonasining to'g'ridan-to'g'ri sharqida joylashgan. Gʻarbda Sasseks-drayv, janubda Rido koʻchasi, sharqda Kamberlend koʻchasi, shimolda Klarens koʻchasi bilan chegaralangan (baʼzi binolar Katkart koʻchasigacha choʻzilgan).

1839 yilda bozor Cobblestone Dushanba deb nomlanuvchi to'qnashuv joyiga aylandi.

Tarixiy jihatdan bozor hududi mahalliy frankofoniya va irland jamoalarining diqqat markazida bo'lgan, ammo hozir bu hududda ko'plab anglofonlar yashaydi. Bundan tashqari,1920-1940-yillarda bozor hududida Ottava yahudiylarining ko'plab do'konlari bor edi (shu sababli ular qo'shni Quyi shahar hududida joylashishni afzal ko'rishdi).

Hududning mashhurligi tufayli bu erda bir nechta ko'p qavatli kondominiumlar o'sdi, bu Quyi shaharning boshqa hududlaridagi bir-ikki qavatli binolardan farq qiladi.

Havolalar
---------

* 
* 
*
Frans Levinson-Lessing
**Frans Yulyevich Levinson-Lessing** (1861.25.2, Sankt-Peterburg — 1939.25.10) — rus geologi va petrografi. Rossiya Fanlar Akademiyasi akademik (1925). Yuryev (hozirgi Tartu) universiteti (1892—1902), Sankt-Peterburg universitetida Rossiyada birinchi eksperimental petrografiya labratoriyani tashkil etgan. 1921-yildan oʻsha universitetda petrografiya kafedrasi mudiri. Geologiya muzeyi va Rossiya Fanlar Akademiyasi Tuproqshunoslik instituti (1925—29), Petrografiya instituti (1930—38) direktori, Kamchatka Vulkanologiya st-yasining birinchi direktori. Kaspiy dengizini kompleks oʻrganish Komissiyasi raisi (1934—39), keyinroq SSSR Fanlar Akademiyasi Ozarbayjon va Armaniston filiallari raisi. Asosiy ilmiy ishlari nazariy petrografiya, petrogenezis masalalariga, tog jinslarining kimyoviy tarkibini tasniflashga bagʻishlangan. Levinson-Lessing rahbarligida otqindi va metamorfik togʻ jinslari haqida toʻplam, oʻquv qoʻllanmalari, "Petrograficheskiy slovar"ning (1932) birinchi ruscha nashri tayyorlangan va nashr etilgan. Rossiya Fanlar Akademiyasida Levinson-Lessing mukofoti taʼsis qilingan.

Adabiyotlar
-----------

Petrografiya [5 izd.], L.—M. 1940; Izbr. trudi, t. 1-4, M.-L. 1945-55.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |