Nikaho va Chokay togʻi
**Nikaho** (yaponcha: *にかほ市* *Nikaho-shi*?) Yaponiyaning Akita prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 31-dekabr holatiga koʻra, shaharda 9371 xonadonda 24291 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi esa har kvadrat kilometrga 100 nafarni tashkil qiladi. Shaharning umumiy maydoni 241,13 kvadrat kilometr (93,10 mi²) ga teng.

Geografiyasi
------------

Nikaho Akita prefekturasining eng janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan boʻlib, gʻarbda Yapon dengizi va janubda Yamagata prefekturasi bilan chegaradosh. Shaharning bir qismi Chokai Kvazi-milliy bogʻi chegaralarida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Akita prefekturasi
	+ Yurihonjo
* Yamagata prefekturasi
	+ Yuza

### Iqlimi

Nikaho nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*), katta mavsumiy harorat farqlari kuzatiladi, issiq (va koʻpincha nam) yoz va sovuq (baʼzan qattiq sovuq) qish fasli bu hudud iqlimiga xosdir. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli boʻlsa-da, lekin avgustdan oktyabrgacha eng kuchli darajasi qayd etilgan. Nikaxoda oʻrtacha yillik harorat 13,0 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik 1877 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 24,4 °C, eng past harorat esa yanvarda, −0,9 °C atrofida boʻladi.

| **Nikaho (1991−2020) iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 16,5 | 20,0 | 23,0 | 28,8 | 28,5 | 34,4 | 37,4 | 38,1 | 38,2 | 32,3 | 24,1 | 21,7 | 38,2 |
| Oʻrtacha maksimal, °C | 5,1 | 5,4 | 8,4 | 13,8 | 18,9 | 22,7 | 26,4 | 28,7 | 25,3 | 19,6 | 13,8 | 8,2 | 16,4 |
| Oʻrtacha minimal, °C | −0,2 | −0,3 | 1,7 | 5,8 | 11,3 | 15,8 | 20,3 | 21,6 | 17,7 | 11,8 | 6,4 | 2,0 | 9,5 |
| Mutlaq minimal, °C | −6,8 | −8,7 | −5,8 | −2,4 | 3,6 | 7,2 | 12,0 | 12,7 | 8,8 | 3,1 | −4,5 | −6,4 | −8,7 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 126,8 | 87,6 | 90,3 | 86,4 | 93,8 | 105,9 | 166,5 | 160,1 | 152,4 | 166,5 | 175,3 | 169,8 | 1 567,9 |
| *Manba: Yapon Meteorologiya Agentligi* |

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nikaho aholisi soni soʻnggi 30 yil ichida kamayib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 20,229 | —     |
| 1930 | 22,958 | +13.5% |
| 1940 | 27,215 | +18.5% |
| 1950 | 35,706 | +31.2% |
| 1960 | 35,414 | −0.8% |
| 1970 | 30,542 | −13.8% |
| 1980 | 31,428 | +2.9% |
| 1990 | 31,838 | +1.3% |
| 2000 | 30,347 | −4.7% |
| 2010 | 27,545 | −9.2% |
| 2020 | 23,435 | −14.9% |

Tarixi
------

Edo davrida hozirgi Nikaho hududi Tokugava syogunati ostida Kubota domenini boshqargan Satake sulolasi hukmronlik qilgan qadimgi Ugo viloyatining bir qismi boʻlgan. Meidzi davri boshlangandan soʻng, u 1878-yilda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining tashkil etilishi bilan Yuri tumani, Akita prefekturasi tarkibiga kiritildi. Hirasava qishlogʻi 1889-yil 1-aprelda tashkil etilgan va 1902-yil 4-iyunda shaharcha maqomiga koʻtarilgan. 1955-yil 31-martda Koide va Innai qishloqlari bilan birlashgandan soʻng uning maqomi Nikaho shahriga oʻzgartirildi.

Nikaho shahri 2005-yil 1-oktabrda qoʻshni Kisakata va Konoura shaharlari bilan qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan.

Hukumat
-------

Nikaho toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Akita prefekturasi assambleyasiga bir aʼzo qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining 3-Aichi tumani tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

 Bolalar ferrit (temir) va fan muzeyi
Nikaho iqtisodiyoti baliq ovlash tijorati va qishloq xoʻjaligiga asoslangan. Sanoat asosi TDK elektronika firmasining yirik zavodini oʻzida qamrab oladi.

Taʼlim tizimi
-------------

Nikahoda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat boshlangʻich maktabi va uchta davlat oʻrta maktabi shuningdek, Akita prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi.

Transporti
----------

### Temir yoʻl

 Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Uetsu magistral liniyasi

* Kosagava - Kamihama — Kisakata — Konoura - Nikaho

### Magistral yoʻl

* Nihonkai-Tōhoku tezkor yoʻli
* Milliy yoʻli 7

 Kisakata Kujukusima orollari manzarasi

Chokai togʻi
------------

Chokay togʻi Akita prefekturasi va Yamagata prefekturasi oʻrtasidagi chegarada joylashgan faol boʻlmagan vulqondir. U 2236 metr balandlikka ega boʻlib, Tohoku hududidagi ikkinchi eng baland togʻ hisoblanadi. Bu togʻ changʻichilar, sayyohlar va alpinistlar orasida mashhur.

Akita tomondan Chokai togʻiga chiqish uchun ikkita asosiy yoʻl bor. Bitta yoʻl boshi Nikaho shimolidagi Akitadagi Yurihonjo shahrida boshlanadi. Ikkinchisi, Nikahoda, Nakajima toʻxtash joyidan boshlanadi. Nakajimadan bir tomonlama harakatlanish odatda 4 soat davom etadi va Yaponiya dengizi qirgʻoqlari hamda Nikaho hududining yam-yashil oʻsimliklarining ajoyib manzaralarini koʻrish imkonini beradi.

Togʻning oʻziga xos Alp togʻlari oʻsimliklari dunyosi bor, masalan, Chokai qushqoʻnmasi yoki Chōkai Fusuma (yaponcha: *チョウカイフスマ*?) oʻsimliklari shunday endemiklar sirasiga kiradi.

### Mahalliy hunarmandchilik, sanʼat va oziq-ovqat

* *Sake* (guruch sharobi)
Shaharda bitta mustaqil *sake* pivo zavodi bor: Hiraizumi (yaponcha: *平泉*?)
* *Hatahata Zushi* (yaponcha: *はたはたずし*?)
xom *hatahata* baliqlaridan tayyorlangan mahalliy sushi turi.
* Oyster va abalone (dengiz mahsulotlari)
Nikaho qirgʻoqlaridan ovlanadigani oyster va abalone bilan mashhur.
* *Karinto*
mahalliy jigarrang shakar bilan qoplangan konfet.
* Chōjin Neiger (yaponcha: *超人ネイガー*?)
Nikahoda tugʻilgan super qahramon nomi bilan nomlanuvchi shirinlik.

Qardosh shaharlar bilan munosabatlari
-------------------------------------

* Qoʻshma Shtatlar Shawnee, Oklahoma, AQSH
* Qoʻshma Shtatlar Anacortes, Washington
* Xitoy Zhuji, Zhejiang, Xitoy 2008-yil 23-oktyabrdan buyon

Nikahoning taniqli odamlari
---------------------------

* Shirase Nobu (yaponcha: *白瀬矗*?), 1910-yilda Janubiy qutbga borgan ekspeditsiyani boshqargan Antarktika tadqiqotchisi.
* Kenzō Saitō (yaponcha: *齋藤憲三*?), TDK asoschisi.
* Tatsuki Fujimoto (yaponcha: *藤本タツキ*?), manga rassomi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nikaho City official statistics (yaponcha)
2. ↑  „Natural Parks of Akita Prefecture" (yaponcha).  Akita Prefecture. 5-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-fevral 2012-yil.
3. ↑  Nikaho climate data
4. ↑  „ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）".  JMA. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
5. ↑  „ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）".  JMA. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
6. ↑  Nikaho population statistics
7. ↑  „International Exchange" (inglizcha). *List of Affiliation Partners within Prefectures*.  Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR). 21-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb -sayt (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Shadow picture of Akita PrefectureAkita Prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Akita (poytaxt) |
|  |
| Asosiy shahar | 
* Akita
 | 
Akita Prefekturasining bayrogʻi |
|  |
| Shaharlar | 
* Daisen
* Katagami
* Kazuno
* Kitaakita
* Nikaho
* Noshiro
* Oga
* Ōdate
* Semboku
* Yokote
* Yurihonjō
* Yuzava
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Kazuno Tumani
	+ Kosaka
* Kitaakita Tumani
	+ Kamikoani
* Minamiakita Tumani
	+ Gojōme
	+ Hachirōgata
	+ Ikava
	+ Ōgata
* Ogachi Tumani
	+ Higashinaruse
	+ Ugo
* Senboku Tumani
	+ Misato
* Yamamoto Tumani
	+ Fujisato
	+ Happō
	+ Mitane
 |
|  |
| 
Akita prefekturasidagi birlashishlar roʻyxati |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n83038225
* MusicBrainz: 4959a5b4-4fdc-45cb-b646-61fa23c878f8
* VIAF: 155973827
* en:WorldCat Identities: lccn-n83038225

 |