Sulton Ahmad I uchun turk tilda yozilgan *Falnoma* kitobidan "Yer hayvoni" (Dābba)ning tasviri. Topkapi muzeyi, Istanbul.

|  |
| --- |
| **Islom**
**Islom tarixi** |
| **Din asoslari** |
| Allohning birligi • TavhidFarishtalar • Kitoblar  Paygʻambarlar • Qiyomat  Qazo va Taqdir |
| **Asosiy ibodatlar** |
| Kalimai shahodat  Namoz • Roʻza  Haj • Zakot |
| **Muhim Shaxslar** |
| Muhammad•
Abu Bakr •
Umar •
Usmon •
Ali •
Sahobalar •
Ahl ul-Bayt •
Ashari mubashshara |
| **Muqaddas matnlar** |
| Qurʼon • Hadis • Shariat  Islom huquqi • Islom falsafasi |
| **Islomdagi mazhablar** |
| Eʼtiqodiy mazhablar  Fiqh mazhablari • |
| **Jamoat** |
| Islom taqvimi  Jihod • BayramlarMuborak kechalar |
| **Islom portali** |

**Yer hayvoni** ( arabcha:  Dabbat al-ard </link> ), "Dabba" deb ham ataladigan maxluqot Qur'onning Naml surasi : 82- oyatida zikr etilgan va qiyomat kuning a'lomatlaridan biri deb bilinadi. Esxatologik yozuvlarda quyoshning gʻarbdan chiqishi hodisasidan so'ng yuz beradigan qiyomat belgisi sifatida "Dabba" tez-tez tilga olinadi. Qur'onda "Dabbaning" tabiati haqida batafsil ma'lumot berilmagan, ammo turli talqinlarda uni Yangi Ahdning Vahiy kitobida keltirilgan Yer hayvoni yoki turkiy mifologiyadagi yirtqich hayvonlar bilan bog'lashgan. Shuningdek, bir necha hadislarda aytilishicha, "yer hayvoni", ya'ni "Dabba" odamlarning peshonasi va burniga "Muslim yoki Kafir" belgisini qo'yadi, peshonaga belgi qo'yilsa mo'min va burundagi belgi esa Kofirligini bildiradi.

Qur'on va Hadislarda
--------------------

"Naml" surasida hayvon haqida zikr qilinadi:

> And when the Word is fulfilled against them (the unjust), we shall produce from the earth a beast to (face) them: He will speak to them, for that mankind did not believe with assurance in Our Signs.
> 
> — Quran Al-Naml (The Ant):82

*Hadislarda* yer hayvoni haqida batafsil ma'lumot berilgan. Aytishlaricha, u Sulaymon uzugiu va Musoning a'sosini olib yuradi.   Ba'zilar, Safo tepaliklaridan chiqadi, deb ta'kidlanadilar.  U turli xil hayvonlar kombinatsiyasi sifatida tasvirlangan. 

Islomning ilk davrlarida Dabbaga ta'riflar juda kam edi. Faqat keyinroq Dabbaning turli talqinlari paydo bo'ldi.  Uning asosiy xususiyatlaridan biri shundaki, u mo'minlarni kofirlardan ajratib ko'rsatish uchun muhr bosadi,  Muqaddas Kitobni eslatuvchi, lekin bir xil emas.

Izohlar
-------

### An'anaviy

O'rta asrlar sunniy ilohiyotchisi Faxriddin ar-Roziyning so'zlariga ko'ra, Islom payg'ambari Muhammad (s.av.)ga nisbat berilgan *hadislarda* bu jonzotning tabiati haqida hech narsa aytilmagan, ammo bu haqda uning sahobalari davrida tarqalgan rivoyatlarida ma'lumotlar berilgan. Vahb ibn Munabbih bunday "hayvon" Sadom ahli bilan safarida yer ostidan gaplashganini taʼkidlagan. 

### Zamonaviy talqinlar

Shuningdek qarang
-----------------

* Yirtqich hayvon (Vahiy)
* Ximera (mifologiya)

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Andoza:Cite quran
2. ↑  „Tafsir Ibn Kathir, Surah 27". Qaraldi: 20-avgust 2018-yil.
3. 1 2 3 4 5  YAMAN, Bahattin. "OSMANLI RESİM SANATINDA DÂBBETÜ’L-ARZ." Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (2013): 41-57.
4. ↑  *Hasbi.* „Dabbetülarz (1)". *www.suleyman-ates.com*. Qaraldi: 30-iyun 2018-yil.