recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**En Den Dino** - isroillik sanash qofiyalaridan biri hisoblanadi. Bu Sesame Street epizodlarida namoyish etilgan. Bu *Eeny, meeny, miny, moe* hisoblash usulining Isroil versiyasi. 

Qo'shiqning yana bir varianti Serbiya, Bosniya va Gertsegovina, Chernogoriya va Xorvatiya shaharlarida ham mashhur hisoblanadi. Bu versiyadalarigi liriklar quyidagicha: "En ten tini, sava raka tini, sava raka tika taka, bija baja bum, trif traf truf". .

Ba'zi ma'lumotlarga qaraganda, sanoqlar sanashlar qofiyalarining so'zlaridan biri bo'lib, sanskrit tillaridan kelib chiqqan hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Bolalar bog'chasi
* Akka bakka bonka rakka
* Eeny, meeny, miny, moe
* Entten tentten teelikamentten
* Ip dip

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „The source of the song En Den Dino | Gershon-Lehrer.be" (en-US). *Gershon-Lehrer.be* (31-avgust 2011-yil). Qaraldi: 7-fevral 2017-yil.
2. ↑  *Jornada.* „Discos Putumayo muestra una Navidad con espíritu blusero – La Jornada". *www.jornada.unam.mx*. Qaraldi: 7-fevral 2017-yil.

Havolalar
---------
**Sijjak manzilgohi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—XII asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Boʻstonliq tumani. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Shohjuvartepa shahriston**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII—XI asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Toshpoʻlat qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
O'q (Patron). 1-o'q, 3-porox zaryadi, 5-alanga oldiruvchi element 2-Gilza.

**Patron** (frans. patron) —1) metall kesish stanoklarida zagotovka yoki ke-suvchi asboblar mahkamlanadigan moslama. Mexanik, elektromagnit, pnevmatik P.lar bor; 2) tokarlik stanoklarida ichi hovol buyumlar tayyorlashda list zagotovkalar eziladigan model; 3) trubalarga tashqi rezbalar va shu trubalarning muftalariga ichki konus rezbalar kesadigan asboblar. Neft sanoatida (burgʻilash asboblari, nasos-kompressor va boshqalarda) qoʻllanadi; 4) elektr lampalarni burab mahkamlash uchun ishlatiladigan moslama; 5) kiyim bichiladigan namuna va an-daza; 6) harbiy ishda — gilza (snaryad) oʻqi bilan birlashgan, poroxli (jangovar) zaryad va kapsyula yoki kapsyula vtulkasi.

Oʻq (snaryad) ni nishonga urish uchun xizmat qiladi. P.ning pistolet, miltiq va boshqa qurollarga moʻljallangan turlari bor. Harbiy qurollarda P. jangovar va yordamchi (oʻqsiz, oʻquvmashq) turlarga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Qurol-aslahalar haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Jumhuriyat ko'chasi
-------------------

Jumhuriyat ko'chasi Bursa shahar markazidagi G'alaba maydonidan boshlanib , Gökdere bulvarida tugaydigan ko'chadir.Bursaning tarixiy mehmonxonalari va bozorlari o'rtasida joylashgan. 1906-yilda "Hamidiye "nomi bilan foydalanishga topshirilgan koʻcha 2004-yilda transport vositalari harakati uchun yopilgan.Ko'cha bo'ylab yo'l 2011-yilda qurilgan va "nostaljik tramvay liniyasi "deb nomlangan tramvay sharqiy-g'arbiy yo'nalishda harakatlangan.Avtotransportga yopilganidan keyin tijorat vazifasidan ko'ra ijtimoiy vazifasi bilan oldinga chiqqan Jumhuriyat ko'chasi, parda va bezak sohasida hamon Bursaning muhim ko'chalaridan biri hisoblanadi. Koʻchada 270 ta doʻkon mavjud boʻlib, ularda asosan shisha idishlar, gilamlar va pardalar sotiladi.

Tarixi
------

Ko'cha Mahmut Reshid Posho II hukmdorlik davrida qurilgan. Abdulhamit sharafiga "Hamidiye ko'chasi" deb nomlangan.Bu yerda Tahil Xan va Payshanba hammomi kabi inshootlar joylashgan ko'cha.Ko'cha Konstitutsiyaviy monarxiya e'lon qilingandan so'ng, "Meshrutiyat Caddesi"nomi bilan ataldi, 1926-yilda esa"Cumhuriyet Caddesi" nomini oldi.2004-yildan keyin Bursa bozorlari uchun qilingan yangi rejalarga ko'ra, tramvay liniyasi va transport vositalari harakati uchun yopildi va faqat piyodalar foydalanadigan ko'chaga aylantirildi.Restavratsiya va rekonstruksiya ishlari doirasida ko‘chadagi binolarning old qismidagi konditsionerlar va reklama belgilarini olib tashlash, issiqlikdan himoyalangan derazalar va duradgorlik buyumlarini almashtirish kabi turli tadbirlar amalga oshirildi.Ko'chada odamlarni tashishni davom ettirish uchun 2011-yilda qurilgan tramvay liniyasi keyin Davutkadi mahallasigacha uzaytirildi.2,4 km uzunlikdagi tramvay liniyasi 5 ta bekatdan iborat.Tramvayni energiya bilan ta'minlash uchun qurilgan tirgak ustunlari yorug'lik maqsadlarida ham qo'llaniladi.Katenar ustunlari rasm va fotografiya ko'rgazmalari uchun ham mos qilinganligi sababli, ko'cha qaysidir ma'noda san'at galereyasi vazifasini bajarishi mumkin.
**Looe(Lou) daryosi** (*chuqur suv* maʼnosini bildiradi) janubi-sharqidagi Cornwalldagi daryo boʻlib, Looeda La-Manshga quyiladi. Uning ikkita asosiy tarmogʻi bor: **Sharqiy Looe daryosi** va **Gʻarbiy Looe daryosi**. Sharqiy filial oʻz manbasini St Cleer yaqinida atigi 0.31 milya (0.5 km) Fowey daryosidagi Golitha sharsharasidan uzoqda va janubga oqib, Liskeardning gʻarbiy chekkasidan oʻtadi. Daryoni gʻarbiy filial Dobwalls yaqinida oʻz manbasi bor.


Liskeardning janubida, Looe Valley Line temir yoʻli Sharqiy Looe daryosi boʻylab Looegacha boradi. Temir yo‘l daryoga shu qadar yaqinki, suv toshqini tez-tez uchrab turadi.

Daryolarning eng past qismi birlashib, toʻlqinlar porti va Looening estuarini hosil qiladi. Ikki daryoning umumiy uzunligi (shu jumladan toʻlqinlar oqimi) 30.48 milya (49.05 km)ni tashkil qiladi.

Daryo G‘arbiy Looedagi Watergatega va Sharqiy Looedagi Sandplaceʼga to‘lqinlanadi. Sandplacedan keyin daryo Liskeard va Loe Union kanaliga ulangan, shunda minerallar va toshlarni Liskeard ustidagi ishlar va karerlardan Lou portiga olib oʻtish mumkin edi. Toʻlqinli estuariya qismi Ria (choʻkib ketgan daryo vodiysi)ga misol boʻlib, past suv oqimida daryolar juda kichik tabiiy darajaga deyarli quriydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ekwall, Eilert*. The concise Oxford dictionary of English place-names*, 4, Oxford: Clarendon Press, 1960 — 304 bet. OCLC 400936.
2. ↑  „Seaton, Looe & Fowey Catchment Management Plan" (PDF). *environmentdata,org*.  National Rivers Authority (dekabr 1994). Qaraldi: 22-dekabr 2016-yil.
3. ↑  „West Looe River". *environment.data.gov.uk*.  Environment Agency. Qaraldi: 22-dekabr 2016-yil.
4. ↑  „Looe". *environment.data.gov.uk*.  Environment Agency. Qaraldi: 22-dekabr 2016-yil.
5. ↑  „East Looe River". *environment.data.gov.uk*.  Environment Agency. Qaraldi: 22-dekabr 2016-yil.
6. ↑  Daniel, John „Hundred of West",*. A geography of Cornwall, historical ecclesiastical, civil, natural, and parochial*. London: Longman & Co, 1854 — 124 bet. OCLC 58545739.
7. ↑  „River Estuary - Looe Estuary". *looemarineconservation.org*.  Looe Marine Conservation Group. Qaraldi: 22-dekabr 2016-yil.
**Xo‘ja Amin jome masjidi** — Namangan viloyati Namangan shahrida joylashgan masjid.

Tarixi
------

Xo‘ja Amin jome masjidi Xoʻja Amin maqbarasining shimoliy-gʻarb tomonida joylashgan. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, Eminxoʻja Parrandaning Qashqar (Shinjon/Sinzyan) ga ketgan nabirasi Yoqubxoʻjaning oʻgʻli Azizxoʻja eshon Xoja Amin maqbarasi yoniga masjid va madrasa bunyod etgan. A.Balayev va K.Pchelnikovlar hisobotlarida esa 1838-yili hovlining janub, sharq tarafiga madrasa va hujralar, 1880-yili hovlining gʻarb tarafida ayvonli masjid qurilgani haqida maʼlumot keltirilgan.

Tuzilishi
---------

Mahalliy maʼlumotlarga koʻra, madrasa dastlab 24 hujra, bir darsxona hamda ayvonli masjiddan tashkil topgan. Majmuaning ushbu qismi meʼmori Sayyid Burhon Eshon toʻra oʻgʻli boʻlgan. Hujralarning 14 tasi janub, 10 tasi sharq tomonda, darsxona, masjid va xonaqoh esa hovlining gʻarb tomonida joylashgan.

Oʻz paytida madrasaning sharq tomonidagi hujralari kirish peshtoqi orqali maqbaraga tutashtirib qurilgan. Dastlabki peshtoq(hozirgi Koʻzagarlik koʻchasiga qaragan) ikki qavatdan iborat boʻlgan. Mazkur peshtoq hamda sharqiy tomondagi hujralardan birortasi bizgacha yetib kelmagan. Hozirda madrasa hujralari va masjidning ayrim qismi saqlanib qolgan, xolos. Janub tarafdagi 13 ta hujra qayta taʼmirlangan.

Mazkur jarayon mobaynida masjidning hozirgi darvozasi va hovlining janubiy qismida saqlanib qolgan hujralari oʻrtasida Yevropa va Sharq meʼmorligi sintezi usulida minora qurilgan. Pishiq gʻishtdan qurilgan bu minoraning kvadrat (balandligi — 27 metr) shaklidagi asosi tepasiga anʼanaviy mezana oʻrnatilgan. Minora asosi, mezana qismi turli xil girih naqshlari va sharafalar bilan bezatilgan. Mezana tepasidagi belbogʻda „Kalimayi toyyiba" ning kufiy xatidagi shakli gʻish terish orqali hosil qilingan.

Havolalar
---------

* Xo‘ja Amin jome masjidi Wayback Machine saytida arxivlandi (2023-06-19).
* Xo‘ja Amin maqbarasi

Manbalar
--------

1. ↑  Uzbekistan Today axborot agentligi, 2015; Ijodiy guruh, 2015*. O'zbekiston obidalaridagi bitiklar Namangan* — 28 bet. ISBN ISBN 978-9943-4509-8-1.
2. ↑  Ro'zinov, Rajabova*. Namangan viloyati* — 28 bet.
3. ↑  Балаев*. Материалы экспедиции* — 238 bet.
4. ↑  Yusupov, Mirzaaliyev*. Namangan viloyat me'moriy obidalari* — 33 bet.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Madeyra (maʼnolari).

**Madeyra** yoki **Madeira** (portugalcha: *Rio Madeira*) — Boliviya va Braziliyadagi daryo, Amazonka daryosining eng yirik oʻng irmogʻi. And togʻlaridan boshlanuvchi Mamore va Beni daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Uzunligi (Mamore daryosi bilan birga) 3200 km, havzasining maydoni 1391 ming km². Yuqori oqimida, Braziliya yassitogʻligining shim.-gʻarbiy chekkasidan oʻtgan qismida, sharshara va ostonalar hosil qiladi; Portu-Velyu shahridan boshlab Amazonka payettekisligi boʻylab oqadi. Yezda sersuv boʻladi. Oʻrtacha suv sarfi 30,5 ming m³/sek. Portu-Velyu shahridan boshlab (1060 km) kema katnaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirzayev Ruslan Erkinovich** — oʻzbekistonlik harbiy arbob, general-mayor, 2008-2018-yillarda Oʻzbekiston chegara qoʻshinlari qoʻmondoni, 2005-2008-yillarda O‘zbekiston Respublikasi mudofaa vaziri boʻlgan.

Biografiya
----------

1965-yil 21-fevralda Toshkent shahrida tugʻilgan.

1986-yilda Sovet Ittifoqi davlat xavfsizligi qoʻmitasi (KGB) oliy harbiy-siyosiy chegara bilim yurtini, 1989-yilda KGB Oliy maktabini tamomlagan.

1982-yildan davlat xavfsizlik organlarida.

1986-yildan 1992-yilgacha KGB chegara qoʻshinlari operativ guruhining tezkor boʻlinmalarida xizmat qilgan.

1992-1999-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati Surxondaryo viloyati bo‘linmalarida xizmat.

1999-2002-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Birlashgan shtabida boshqarma boshlig‘i, so‘ngra Bosh razvedka boshqarmasi boshlig‘i lavozimlarida ishlagan.

2002-2005-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibi o‘rinbosari, kotibi lavozimlarida ishlagan.

2005-2008-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi mudofaa vaziri.

2008-2012-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining o‘rinbosari — Chegara qo‘shinlari qo‘mondoni.

2012-2018-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati bo‘linmalarida rahbarlik lavozimlarida.

2018-2020-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisining o‘rinbosari — Chegara qo‘shinlari qo‘mondoni.

2020-2022-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibiyati bosh konsultanti.

2022-yil 1-yanvardan hozirgi kunga qadar Shanxay hamkorlik tashkiloti Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi ijroiya qo‘mitasi direktori.

Manbalar
--------

1. ↑  Ruslan Mirzayev ShHT Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi ijroiya qo‘mitasi direktori lavozimiga tasdiqlandi


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirlari |
| --- |
|  |
| 
* Rustam Ahmedov
* Hikmatilla Tursunov
* Yuriy Agzamov
* Qodir Gʻulomov
* Ruslan Mirzayev
* Qobul Berdiyev
* Abdusalom Azizov
* Bahodir Qurbonov
 | 
Flag VS Uzbekistana |

 |
**Rizaksoy** yoki **Rezaksoy**  (oʻzbekcha: *Rezaksoy, Резаксой*) — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Pop tumanidagi togʻ daryosi (say ). Xalqaro ahamiyatga ega Toshkent — Andijon — O‘sh — Qashg‘ar avtomobil yo‘lining Rezaksoy bo‘ylab qismi yotqizildi.

Tavsif
------

Daryo havzasining umumiy maydoni 75,46 км², suv havzasining oʻrtacha balandligi 1947 m. Hisob-kitoblarga koʻra, suv oqimi 0,528 m³/s, yillik oqim hajmi 16,6 mln m³, oʻrtacha oqim moduli 7,00 l/s·km², oqim qatlami 220 mm/yil ni tashkil qiladi.

Rezaksoy Oʻzbekiston hududida Fargʻona vodiysiga kiruvchi kam sonli daryolardan biridir. Namangan viloyati, Qurama tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻrida hosil boʻlgan. Yuqori oqimida Kuchalasoy nomi bilan oqadi. Ayirmasoy qo'shilgandan keyin Sumsarsoy nomini oladi. Soy vodiysi asosan mayda shag'al va tosh bilan qoplangan. Butun suv oqimi boʻylab oqimning janubi-sharqiy yoʻnalishini saqlab qoladi, faqat kichik burilishlar bilan. Soy boʻyida Rezak qishlogʻi joylashgan. Daryo havzasi yaqinida, uning kanali boʻylab xalqaro ahamiyatga ega Toshkent — Andijon — Oʻsh — Qashgʻar  (A-373) avtomobil yoʻli yotqizilgan boʻlib, u bilan Rezaksoy kesishadi.

Oʻtmishda bu soy Chadak daryosining irmogʻi boʻlib, u bilan xuddi shu nomdagi qishloq ostida, taxminan 840 m balandlikdan qoʻshilgan. Hozirda Rezaksoy suvi daryo oqimiga yetib bormaganligi va suv sarfini toʻgʻri yoʻnaltirish maqsadida Rezaksoy suv omboriga yoʻnaltirilmoqda. Bu suv ombori Rezaksoy suvini mavsumiy tartibga soladi. Shuningdek soy irmog'i bo'ylab kamyob o'simliklar turiga kiradiagan Sharipov lolasi (Gulbarra) ham o'sadi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Sayami v Sredney Azii imenuyut ovragi s postoyannimi ili vremennimi vodotokami, a takje sami vodotoki (v chastnosti, sravnitelno nebolshie reki, ispitivayuщie rezkie sezonnie kolebaniya v polnovodnosti libo polnostyu peresixayuщie)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Namanganskaya oblast. Spravochnaya politiko-administrativnaya karta. Masshtab 1 : 200 000. — Tashkent: „Goskomgeodezkadastr", 2006.
2. 1 2 3 4 5 6  Чуб 2007. sfn error: no target: CITEREFЧуб2007 (help)
3. ↑  *IQLIM O'ZGARISHINING
FARG'ONA VODIYSI
SUV RESURSLARIGA
TA'SIRI* E.A.SOLIYEV: — 143 bet.
4. ↑  Ro‘zimatov E.Yu. Foziljonov Sh. Yuldashev X.E.*. Farg‘ona vodiysi kamyob o‘simlik turlari" atlas lug’ati*, TOSHKENT-2021.

Adabiyot
--------

* Chub V. Ye. Izmenenie klimata i ego vliyanie na gidrometeorologicheskie protsessi, agroklimaticheskie i vodnie resursi Respubliki Uzbekistan. — Tashkent: „VORIS NASHRIYOT" MChJ, 2007. — S. 83—84. — 133 s. — ISBN 978-9943-304-23-9.
**Nina Ivanovna Maslova** (ukraincha: *Ніна Іванівна Маслова*; 1949-yilda tavallud topgan.) — sovet va ukrainalik sportchi va murabbiy; SSSR sport ustasi, Ukrainada xizmat koʻrsatgan murabbiy (1997), Ukrainada xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya va sport xodimi (2013).

Tarjimai holi
-------------

1949-yil 27-dekabrda Oʻzbekiston SSR Surxondaryo viloyati Termiz shahrida tavallud topgan.

1972-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini Jismoniy tarbiya va sport mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan va oʻsha yili Xersonga koʻchib oʻtgan. 1973-yildan Xerson shahar kengashining 3-maktabida oʻq otish boʻyicha murabbiy-oʻqituvchi boʻlib faoliyat olib borgan.

2005-yildan beri Nina Maslova Xerson oliy sport mahorati maktabida murabbiy-oʻqituvchi boʻlib faoliyat olib borgan. Ukraina terma jamoasining xalqaro musobaqalarga tayyorgarlik koʻrayotgan murabbiylar kengashi aʼzosi etib saylandi. 2010-yilda u Ukraina Prezidenti stipendiyasiga sazovor boʻldi.

Nina Ivanovna Maslovaning shogirdlari orasida:

— Anna Chaplieva xalqaro sport ustasi, 2000-yilda Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori, 1999-yilda ikki karra Yevropa chempioni, oʻq otish boʻyicha butun Ukraina musobaqalarining koʻp marta gʻolibi va sovrindori;

— Daria Logosha  xalqaro sport ustasi, Ukraina chempionatlari va chempionatlarining koʻp marta gʻolibi, 2004-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining kumush va bronza medali sovrindori, 2005-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining ikki karra bronza medali sovrindori;

— Sergey Kudrya  xalqaro sport ustasi, 2010-yilda Ukraina chempionatining kumush medali va yana 2010-yilda Yevropa chempionatining ikki karra kumush medali sohibi;

— Daria Tixova  xalqaro toifadagi sport ustasi, xalqaro musobaqalarning koʻp karra gʻolibi, 2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 2009-yilda Ukraina rekordchisi, 2011-yilda Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori, 2012-yilda London Olimpiada oʻyinlarida Ukraina olimpiya terma jamoasi aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Узбекский государственный институт физической культуры". 8-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2017-yil.
2. ↑  „http://www.sportforall.info/news/idnews/73".
Navshahar
**Navshahar**.Turkiyada bır viloyat.

**Navshahar violayati**  İç Anadolu Bölgesida joylashgan bir qishloq ekan. Qishloq rivojlanib yurganda oti Forscha yengi ma'nosini bildirar nav so'zidan turatilib Navshaharga o'zgargan. 

6429 sayılı yasa ile Nevşehir 20 Temmuz 1954 tarihinde il haline getirildi. Kırşehir ve Kırşehir'e bağlı Mucur, Avanos, Hacıbektaş (1945'te ilçe oldu), Kayseri'ye bağlı Ürgüp (1935'te ilçe oldu), Niğde'ye bağlı Arapsun (1948'de Gülşehir adını aldı) Nevşehir'in ilçeleri haline getirildi. Kozaklı ve Hamamorta köyleri Avanos'a bağlı birer köy iken birleştirilerek 1954'te Kozaklı adıyla ilçe olarak Nevşehir'e bağlandı. Kırşehir 1957'de tekrar il yapıldı. Mucur ilçesi ile beraber Nevşehir'den ayrıldı. Daha önceleri Melegübü ismi ile anılan bir bucak merkezi olan Derinkuyu 1 Nisan 1960'ta ilçe durumuna getirildi. Acıgöl kasabası ise 4 Temmuz 1987'de ilçe olmuştur.
thumb|left|Tatlarin, Nevşehir
thumb|left|Kozaklı, Nevşehir

Belediyeler
-----------

* Kozaklı Belediyesi, ( Kozaklı Belediyesi. )
* Avanos Belediyesi, ( Avanos Belediyesi. )
* Hacıbektaş Belediyesi, ( Hacıbektaş Belediyesi. )
* Derinkuyu belediyesi, (Derinkuyu belediyesi.)
* Gülşehir Belediyesi, (Gülşehir Belediyesi)
* Acıgöl Belediyesi (Acıgöl Belediyesi)
* Ürgüp Belediyesi (Ürgüp Belediyesi)

Fotoğraflarla Nevşehir
----------------------

* Tatlarin (Tatlarin Kasabası)**Tatlarin**  (*Tatlarin Kasabası*)
* Nevşehir ilinin ilçeleri**Nevşehir** ilinin ilçeleri
* Kozaklı ilçesi**Kozaklı ilçesi**
* Nevşehir ve Nevşehirden görünüş**Nevşehir** ve **Nevşehirden görünüş**
* Ürgüp ve Ürgüpden görünüş**Ürgüp** ve **Ürgüpden görünüş**

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------

* Nevşehir Valiliği
* Nevşehir Belediyesi

Andoza:Nevşehir valileri

Andoza:Türkiye idari

\*

  

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | Turkiya Davlat Bayrog`i |
|  |
Sianotrichit
**Sianotrichit** - bu Cu4 Al2 [(OH)12 |SO4] · 2H2 O formulasiga ega boʻlgan suvli mis alyuminiy sulfat minerali, shuningdek **lettsomit** sifatida ham tanilgan. Siyanotrixit nihoyatda nozik tolalarning baxmalsimon radial oʻtkir kristalli agregatlarini hosil qiladi. U monoklinik tizimda kristallanadi va shaffof yorqin koʻk rangli kristalli klasterlar yoki druza qoplamalarini hosil qiladi. Mohs qattiqligi boʻyicha qattiqligi 2, solishtirma ogʻirligi esa 2,74 dan 2,95 gacha. Sinishi koʻrsatkichlari na=1,588 nb=1,617 ny=1,655.

Hosil boʻlishi
--------------

Bu alyuminiy va sulfat koʻp boʻlgan ob-havo sharoitida birlamchi mis mineralizatsiyasining oksidlanish mahsulotidirdan hosil boʻladi. Unga yondosh minerallar broxantit, spangolit, xalkofillit, olivenit, tirolit, parnauit, azurit va malaxit kiradi. 

M. tarkibining murakkabligi va yetarlicha barkaror emasligi izomorfizm hodisasi, submikroskopik kiritmalar, shuningdek, sorbsiya hodisasiga ham bogʻliq. M.da submikroskopik kiritmalar quyidagi qollarda roʻy berishi mumkin: eritma, qorishma va boshqa muhitning kristallanish jarayonida dispers aralashmalarni ushlab qolish natijasida (mas, kvarsdagi gazsuyuqlik kiritmalari, dala shpatidagi gematit kiritmalari); temperatura sharoitlarining oʻzgarishi natijasida qattiq qorishmalarning parchalanishi (dala shpatlarida pertitlarning hosil boʻlishi, murakkab sulfid va murakkab oksidlarning parchalanishi)dan; metamikt oʻzgarishda; bir M. oʻrniga boshqasi joylashgan hollarda yoki ikkilamchi oʻzgarishlar natijasida. Koʻpgina M.lar (mas, magnetit) tarkibida doim turli qoʻshimchalar zarralari boʻladi. 

Asosiy konlari Vardagi Cap la Garrone (Fransiya), Ruminiya va Arizona (AQSh).

U birinchi marta 1839-yilda Moldova Noua, Banat, Ruminiyadan topilgan. Bu nom yunoncha *kyaneosdan* „koʻk" va *triches* „soch" manolarini anglatgani uchun koʻk rang odatga ishora qiladi. Uning oldingi nomi Letsomit boʻlgan, *Buyuk Britaniya va Irlandiyaning 1858-yilgi Mineralogiya qoʻllanmasining* hammuallifi Uilyam Garrou Lettsom (1804—1887) nomidan olingan.

Manbalar
--------

* Palache, C. H. Berman va C. Frondel (1951) *Danaʼs System of Mineralogy*, (7-nashr), v. II, p.578–579. PDF fayl
* Mineral galereyalar
**Sibizgʻa**, sibiziq, choʻpon nay — 1) tilchalipuflama oʻzbek xalq musiqa cholgʻu asbobi. Hozirda, asosan, choʻponlar orasida tarqalgan. Qamishdan yasaladi. Diametri, odatda, 5–6 mm, uz. 140–150 mm boʻladi. Ustki tomonida, puflanadigan uchining 10–15 mm pastrogida tilchasi, undan quyida uchta teshikchasi boʻladi. Diapazoni, odatda, seksta. S.da koʻproq oddiy cholgʻu mashqlar, xalq qoʻshiqlari kuylari chalinadi; 2) qozoq puflama musiqa cholgʻusi. Uzun (80—90 sm), toʻgʻri ushlab chalinadigan nayning turi. 5—6 barmoq teshiklari mavjud. Diapazoni 1,5 oktava atrofida. Professional cholgʻular qatoridan oʻrin olgan qozoq S.sida rivoyat kuylar, xalq lirik qoʻshiqlarining kuylari ijro etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mugua** (milloddan avvalgi II—I asrlar) – qadimgi Dovon davlati hukmdorlaridan biri, boshqa manbalarga koʻra Axsikent hokimi. Mugua Xitoydan kelgan elchini sababsiz qatl ettirgani tufayli, Xan sulolasi imperatori U Di Dovon – Farg‘onaga qarshi urush eʼlon qilgan. Ayrim maʼlumotlarga koʻra elchi Fargʻonaning mashhur samoviy otlarini soʻrab kelgani uchun oʻldirilgan. Nikita Bichurinning maʼlumot berishicha, Mugua jasur va qatʼiyatli hukmdor bo‘lib, miloddan avvalgi 104-yili Xitoy qoʻshinlarini tor-mor qilgan. Biroq bu mag‘lubiyatdan Xitoy hukmdori qattiq gʻazablanib, ikkinchi bor askar jo‘natgan. Ikkinchi yurishda shahar qirq kun qattiq qamal ostiga olinadi. Og‘ir ahvol yuzaga kelgandan soʻng shahar oqsoqollari kengashi urush aybdori boʻlgan Muguani qatl qilish haqida qaror chiqarishga majbur boʻlgan. Qatl qilingan Mugua oʻrniga oqsoqollardan biri boʻlgan Motsay taxtga oʻtirgan. Motsay xitoyliklarga 3 mingta ot berish orqali tinchlik oʻrnatgan. Biroq xitoyliklar ortga qaytgandan soʻng aholi tomonidan agʻdarilgan va taxtga Muguaning ukasi oʻtqazilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vatan Tarixi 1-qism". 2-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Xitoy va arab manbalarida Farg‘ona shaharlari". 14-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2023-yil.
3. ↑  „O'rta Osiyoning qadimgi tarixining Xitoy manbalarida yoritilishi". 14-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2023-yil.
**Reubin O'Donovan Askew** (1928-yil 11-sentabr - 2014-yil 13 mart) amerikalik siyosatchi edi. U Florida shtatidan demokrat edi. U Muskogi shahrida (Oklaxoma shtati) tug'ilgan, ammo 1937-yildan beri Floridada yashagan. U advokat edi. U AQSh armiyasida ham, AQSh havo kuchlarida ham xizmat qilgan.

Yoshlik
-------

Askew Oklaxoma shtatining Muskogi shahrida tug'ilgan. Florida shtati universitetida va Florida universiteti Levin yuridik kollejida tahsil olgan. Askew 1956-yil avgust oyida Donna Lou Xarperga turmushga chiqdi.

Karyera
-------

Gubernator bo'lgunga qadar Askyu shtat vakili (1959-1963) va shtat senatori (1963-1970) bo'lib ishlagan. Bir yil davomida (1969-1970) u ushbu organning vaqtinchalik prezidenti bo'lgan.

O'sha yili u gubernator etib saylandi va 1971-yil yanvar oyida o'z vazifalarini bajardi. U birinchi janubiy gubernatorlardan biri edi (Jorjiyadan Jimmi Karter bilan birga) desegregatsiyani ochiq qo'llab-quvvatlagan. 1972-yilda o'sha paytdagi demokrat prezidentlikka nomzod, Janubiy Dakota shtatidan senator Jorj MakGovern unga vitse-prezident bo'lishni taklif qildi, ammo Askyu buni rad etdi. MakGovern Richard Niksonga yutqazdi.

Askew 1974-yilda qayta saylangan va 1979-yil boshigacha xizmat qilgan. Vazifasini tark etgach, u ikki yil davomida Prezident Karter qo'l ostida Qo'shma Shtatlar savdo vakili bo'ldi.

  

1984-yilda u prezidentlikka da'vogarlik qildi, ammo praymerizda mag'lub bo'ldi.

Shaxsiy hayot
-------------

Askewning ikki farzandi bor edi; bir o'g'il va bir qiz. Askew Florida shtatining Tallahassi shahrida yashagan.

O'lim
-----

Askew 2014-yil 13-martda 85 yoshida o'zining Tallahassidagi uyida yaqinda insultdan keyin vafot etdi.

Meros
-----

U ko'pchilik (jumladan Garvard olimlari) tomonidan 20-asrdagi eng yaxshi AQSh gubernatorlaridan biri sifatida qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  ABC News "Florida governor Reubin Askew dies"
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jahongir (maʼnolari).

Jahongir
**Jahongirshoh Nuriddin** (1569 — 1627) — Hindistondagi Boburiylar davlatining toʻrtinchi hukmdori (1605—27), Akbarning oʻgʻli. Asl ismi Sulton Salim. 

J. davlatni idora etish yuzasidan "Oʻn ikki dastur" eʼlon qilgan. Dasturga, asosan, dehqonlarga nosharʼiy soliqlar solish, mahalliy hokimlarga savdogarlarning mollarini ochib koʻrish, gunohkorlarning quloq-burunlarini kesish, sharob ishlab chiqarish, maʼlum kundan boʻlak vaqtda jonivorlarni soʻyish, tugʻilgan qizlarni oʻldirish (Rojastxonda), soliq hisobiga bolalarni tortib olish (Bengaliyada) va b. man etilgan. J. davrida imperiya tarkibiga Mevar (1614), Aqmadnagar (1620), Bijapur va Golkonda (1621) hamda Panjob (bir qismi) qoʻshib olindi. J. davlatni hind rojalari bilan kelishib idora qilishga intildi. J. davrida tasviriy sanʼat, miniatyura va adabiyot rivoj topdi, bir necha maqbara, jumladan Akbar maqbarasi qurildi. J.ning oʻzi ham sheʼrlar yozgan. Uning "Jahongirnoma" asari mashhur. Saltanatining soʻnggi yillarida davlat ishlarini xotini Nurjahon begim boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Boburiy imperatorlar |
| --- |
|  |
| 
* Bobur
* Humoyun
* Akbar Jaloliddin Muhammad
* Jahongir
* Shoh Jahon
* Avrangzeb
* Bahodir-shoh I
* Jahondar-shoh
* Farruh Siyyor
* Rafi-ul Darjat
* Shah Jahan II
* Muhammad-shoh
* Ahmad-shoh
* Alamgir II
* Shah Jahan III
* Shah Alam II
* Akbar-shoh II
* Bahodir-shoh II
 |

 |
**Boze eynshteyn statistikasi** — butun son spinli ayniy zarralar (bozonlar) tizimiga tatbiq qilinadigan kvant statistika. Hind fizigi Sh. Boze va nemis fizigi A. Eynshteyn tomonidan yaratilgan (1924). Unga asosan har bir kvant holatda zarralar soni ixtiyoriy boʻladi. Keyinchalik V. Pauli zarralar soni zarralar spiniga ham bogʻliq boʻlishini (zarralar sistemasi’holatini) koʻrsatdi. B. — Boze eynshteyn statistikasi ga boʻysunuvchi zarralar sistemasi holati simmetrik funksiya bilan aniklanadi. B.— Boze eynshteyn statistikasi qattiq jismlarning issiqlik sigʻimiga, qora jismning nurlanish nazariyasiga tatbiq qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sian williams** (1968-yil 2-fevralda tugʻilgan) — ingliz sobiq futbolchisi va Uotford Ladies klubining sobiq murabiyi Oʻyinchi sifatida u Angliya va Uels terma jamoalarida toʻp tepgan keyinchalik Uels terma jamoasini boshqargan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Williams «Milluoll Lionesses»da klubdagi faoliyatini boshlagan boʻlsa keyin ikki yil davomida Italiyada «Yuve Siderno»da oʻynagan. U 1990-yilda Arsenal Ladies bilan shartnoma imzolagan, u yerdan 2004-yil sentabrida Charlton Athletic Ladiesga borib qoʻshilgan

«Arsenaldagi» 14 yillik faoliyati davomida Williams koʻplab sovrinlarni qoʻlga kiritdi. U 2001-yilda «toʻpchilar»ning sardori boʻlgan.

Xalqaro martaba
---------------

1985-yilda u Angliya murabbiyligiga oʻtishdan oldin Uels terma jamoasi uchun katta mukofotni qoʻlga kiritishda yordam berdi. Williams Angliya va Uels termalarida xalqaro miqyosda oʻynagan. Ammo u Angliya terma jamoasining 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etadigan tarkibiga kiritilmagan

Murabbiylik karyerasi
---------------------

Williams 2000-yilda Uels terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlishdan oldin, «Arsenal»ning murabbiylar shtabiga qoʻshildi va yordamchi murabbiy sifatida faoliyat yuritdi, keyinchalik «Uotford»da xuddi shunday vazifani bajardi.

2003-yil may oyida Williams Uels Futbol Assotsiatsiyasini (FAW) ayollar jamoasini 2005-yilgi UEFA ayollar chempionati saralash turniridan chiqarib yuborgani uchun qattiq tanqid qildi.

Williams 2006-yilning soʻnggi mavsumida Uotford Ladies bosh murabbiyi boʻldi va mavsum soʻngida jamoani FA Ayollar Premer-ligasiga olib chiqdi. U 2009-yilning noyabr oyida lavozimidan ketdi

Shaxsiy hayoti
--------------

Uilyamsning otasi Alan Uilyams, Britaniya Leyboristlar partiyasi siyosatchisi. Futbolchi va murabbiy sifatida faoliyat yuritgan bundan tashqari matematika oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Sue Prior*. „Charlton 4 Fulham Ladies 1". Charlton Athletic F.C. (15-sentabr 2004-yil). Qaraldi: 31-iyul 2009-yil.
2. ↑  *Tony Leighton*. „Gunners aim to shoot down Belles". BBC (4-fevral 2001-yil). Qaraldi: 13-oktabr 2010-yil.
3. ↑  Williams, Jean*. The History of Women's Football*, 31-yanvar 2022-yil — 222 bet. ISBN 9781526785343.
4. ↑  *Matt Wright*. „Striker set for England debut". Charlton Athletic F.C. (17-sentabr 2004-yil). Qaraldi: 13-oktabr 2010-yil.
5. ↑  „Staff". Watford F.C. (14-noyabr 2007-yil). Qaraldi: 31-iyul 2009-yil.
6. ↑  „PRESS RELEASE: DEPARTURE OF SIAN WILLIAMS". Watford F.C. (13-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 13-oktabr 2010-yil.
7. ↑  *Rob Owen*. Five of the Best – sporting family connections. Wales on Sunday (20-noyabr 2005-yil), s. 24.
8. ↑  name="wlfc">„PRESS RELEASE: DEPARTURE OF SIAN WILLIAMS". Watford F.C. (13-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 13-oktabr 2010-yil."PRESS RELEASE: DEPARTURE OF SIAN WILLIAMS" Wayback Machine saytida arxivlandi (8-sentabr 2012-yil).. Watford F.C. 13 November 2009. Retrieved 13 October 2010.
**Qizilolma-2 (qadimgi qoʻrgʻon)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qizilolmasoy oʻrta oqimida, Ohangaron daryosi oʻng oqimida, Angren shahri yaqinida. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Samariya (maʼnolari).

„**Samariya**" — Abu Tohirxoja Samarqandiyning Samarqand sh. tarixiga oid asari. „Samariya" 11 bob, muqaddima va xotimadan iborat boʻlib, Samarqandning bunyod etilish tarixi, shaharning Samarqand deb atalish sabablari, geografik holati, ob-havosi va XIX asrning I choragiga qadar saqlanib qolgan osory atiqalari, shuningdek, masjid va madrasalar, koʻshklar va mozorlar haqida maʼlumot beradi. Bundan tashqari, asarda mashhur tarixiy shaxslar, islomning koʻzga koʻringan namoyandalari va ularning hayotiga oid axborotlar ham koʻp. Asar oʻtgan asrning soʻnggi choragida V. L. Vyatkin tomonidan 1-marta rus tiliga tarjima qilinib, 1898-yilda Samarqandda chop qilingan. N. I. Veselovskiy tomonidan asarning koʻhna qoʻlyozma nusxalari asosida 1904-yil Sankt-Peterburgda fors-tojikcha tanqidiy matni bosilgan. Veselovskiy „Samariya"ning mazkur nashriga K. P. Kaufman amri bilan Nuriddin Basir (Qutbi chahordahoʻm nomi bilan mashhur boʻlgan, 1878-yilning avgust oyida portlatib yuborilgan) mozorining rasmi va loyihasini hamda mozorga vaqf qilingan yersuv va mulk haqidagi vaqfnomani ilova qilgan. Asar 1921-yil forschadan oʻzbek tiliga Abdulmoʻmin Sattoriy tomonidan tarjima qilingan. 1925-yil S.Ayniy tahriri bilan nashrga tayyorlanganicha qolib ketgan. 1991-yil „Samariya"ning shu nusxasi (nashrga tayyorlovchilar B. Ahmedov, A. Juvonmardiyev) oʻzbek tilida Toshkentda nashr etilgan. Qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Beruniy nomidagi sharqshunoslik institutida saqlanmoqda. (inv. № 600).

Adabiyot
--------

* Abu Tohirxoja, Samariya, T. 1991.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kixrey** (boshqa Κυχρεςς) — yunon mifologiyasining qahramoni. Salamin qiroli. Poseydon va Salaminaning oʻgʻli, Asopning qizi. U Orolni vayron qilgan ulkan ilonni oʻldirdi va hukmronlik qildi. Gesiodning soʻzlariga koʻra, aksincha, u Evrilohni quvib chiqargan Kihrid ilonini boqdi va Demeter Elevsinda ilonni qabul qildi.

Salamin oroliga onasining ismini berdi, ammo Salamin Kixriya deb ham ataldi. U bolasiz vafot etdi va Qirol hokimiyatini Telamonga topshirdi. Uning ziyoratgohi Salamisda. Afinada unga ilohiy sharaf berildi. Solon uni megartlar bilan jang qilishdan oldin qurbon qildi. Salamis jangida ajdaho shaklida paydo boʻldi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, qizi Xariklo bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 6; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 72, 4
2. ↑   Strabon. Geografiya IX 1, 9 (str.393) = Gesiod. Perechen jenщin, fr.226 M.-U.
3. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi I 35, 2
4. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi I 35, 2
5. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi I 35, 2
6. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi I 36, 1
7. ↑   Plutarx. Tesey 10
8. 1 2   Plutarx. Solon 9
9. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 7
**Aqchaxon-Qal’a** yoki **Aqcha-xon qal’a**, shuningdek, **Qozoqli-Yatkan** / **Kazakli-Yatkan** manzilgohi nomi bilan atalgan, qadimgi Xorazmiya, hozirgi Oʻzbekiston, Qoraqalpogʻiston hududida miloddan avvalgi 4-3-asrlarda qurilgan qadimiy qal’a va eramizning 2-asrida talon-taroj qilingunga qadar xalq u yerda istiqomat qilib kelgan.U hozirda Oʻzbekistondagi „Ellikqalʼa vohasi" tarkibiga kiradi. Tahminlarga koʻra, shimoli-sharqdagi 14 km uzoqlikda joylashgan yangi poytaxt TuproqQal’a qurilgandan soʻng Aqchaxon-Qal’ani aholi tark etadi.

Qazishmalar
-----------

Aqcha-xon qal’asida koʻplab qazish ishlari olib borildi va hozirgacha davom etyapti. Marosim majmuasi boʻlgan Gipostil zali topildi.

Miloddan avvalgi 1-asrdan milodiy 2-asrgacha boʻlgan davrga oid koʻplab bezaklar topilgan: koʻp sonli freskalar, loydan pishirilmagan modellashtirilgan, pishirilmay loydan yasalgan haykallar, shu jumladan ellinistik uslubdagi Ketos parchalari va zardushtiylar olovli gulxanining ulkan rasmlari bilan va Avesta xudolari va ularda Parfiya badiiy taʼsiri ham tasvirlangan.

Adabiyotlar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Aqchaxon-Qal'a*** haqida turkum mavjud |

1. ↑  KIDD, F.; CLEARY, M. NEGUS; YAGODIN, V. N.; BETTS, A.; BRITE, E. BAKER (2004). "Ancient Chorasmian Mural Art". *Bulletin of the Asia Institute* **18**: 69–95. ISSN 0890-4464. .
2. ↑  Minardi, Michele. *Columned Halls in Ancient Chorasmia*. .
3. ↑  Adrianov, Boris V.*. Ancient Irrigation Systems of the Aral Sea Area: Ancient Irrigation Systems of the Aral Sea Area* (en). Oxbow Books, Limited, 31 December 2013 — 38 bet. ISBN 978-1-78297-167-2.
4. 1 2 3  Minardi, Michele (January 2020). "The Ancient Chorasmian Unbaked-clay Modelled Sculptures: Hellenistic Cultural 'Impacts' on an Eastern Iranian Polity" (en). *Religion, Society, Trade and Kingship. Art and Archaeology in South Asia Along the Silk Road 5500 BCE-5th Century CE (South Asian Archaeology and Art 2016, Volume 1)*: 195–205. .
5. ↑  Kidd, Fiona J. (2011). "Complex Connections : Figurative Art from Akchakhan-Kala and the Problematic Question of Relations between Khorezm and Parthia". *Topoi. Orient-Occident* **17** (1): 229–276. doi:10.3406/topoi.2011.2406. .

* ↑  1 2 3

* 1 2 3  ↑
* ↑  Kidd, Fiona J. (2011).

Havolalar
---------

* Qozoqli-yatka (Aqchaxon-Qal’a) qazishmalari

Andoza:Central Asian historyAndoza:Fortresses of ChorasmiaAndoza:Tourist attractions in Uzbekistan
**Nusrat Hikmatov** — davlat va jamoat arbobi. Navoiy viloyati Qiziltepa tumani partiya qoʻmitasi birinchi kotibi.

Nusrat Hikmatov 1938-yilda Buxoro viloyatining Romiton tumanida tugʻilgan. Millati — oʻzbek. 1961-yildan KPSS aʼzoligiga qabul qilingan.

1961-yilda Buxoro Davlat Pedagogika institutini bitirgan. 1974-yilda Toshkentdagi Oliy Partiya maktabini tamomlagan. 1976-yilning oktyabr oyidan 1985-yilning 22-noyabrgacha boʻlgan davrda Navoiy viloyati Qiziltepa tumani partiya qoʻmitasi birinchi kotibligiga tayinlangan. „Oktyabr revolyutsiyasi", „Hurmat belgisi", „Mehnat Qizil Bayroq" ordenlari va medallari sohibi.

Nusrat Hikmatov Qiziltepa tumaniga rahbar etib tayinlangach, u yerda yangi bogʻlar barpo etish, yoʻllar, bogʻcha va maktablar qurilishiga eʼtibor qaratgan.

Vangʻozidagi 40 gektarli „Bogʻi Farovon" va boshqa hududlardagi yirik bogʻlar uning davrida barpo etilgan.

Nusrat Hikmatov „paxta ishi"da ayblanib ishdan olingan. Ushbu jinoiy ish boʻyicha 1986-yilda partiya safidan chiqarilgan.
Ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olingan. 1985-yilning 25-dekabridan 1988-yil 27-iyungacha qamoqda saqlangan.
1986-yil 26-iyundan 30-iyunga qadar Qiziltepa paxta zavodi klubida viloyat sudining aʼzosi H.Nazarov raisligida Nusrat Hikmatov ustidan sud jarayoni boʻlib oʻtgan. 1-iyun kungi hukmda OʻzSSR Jinoyat kodeksining 149-, 149¹, 155-, 152-moddalarining II qismi va 119¹ moddalari bilan 13 yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllangan. Mol-mulki musodara qilingan. 30 oylik qamoqda saqlashdan soʻng aybi isbotkanmagach ozod qilingan. Unga yetkazilgan 19 ming 274 soʻmlik zarar qoplab berilgan. Shuningdek, sud kollegiyasi SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1981-yilning 18-mayida chiqqan Farmoniga koʻra, asossiz ayblangan Nusrat Hikmatovni 3 oy davomida avvalgi ishiga tiklash, imkoni boʻlmasa, shunga baravar vazifa bilan taʼminlash huquqini berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Р. Мақсудов, Қ.Ражабов*. Қизилтепа тумани: кеча ва бугун*. Sahhof 2021 — 167 bet. ISBN 978-9943-66-65-1-1.
2. ↑  *Ne’mat Aminov* „Vahshat chig‘irig‘i". Qaraldi: 25-iyul 2023-yil.
**Ilya Mironovich Shatunovskiy** (1923-yil 20-noyabr, Buxoro, Oʻzbekiston — 2009-yil 5-avgust, Moskva) — sovet yumoristi, feltonist, satira va jurnalist. RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi va Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohibi.

Biografiyasi
------------

Ilya Shatunovskiy 1923-yil 20-noyabrda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Keyinchalik otasi repressiyaga uchragan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi Il-2 havo ekipajida 101 marta parvoz qilgan. Komsomol MK qoshidagi Markaziy maktabning jurnalistika fakultetini (1947) va M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan (1950).

„Komsomolskaya pravda" va „Pravda" gazetalarida hamkorlik qilgan. U eng koʻp „dandiylar" va amerikalik josuslarga qarshi yozgan felyetonlari bilan mashhur bo'lgan. Ilya Shatunovskiy A. S. Yesenin-Volpin faoliyatini keskin tanqid qildi, lekin oʻz eʼtirofiga koʻra, Sinyavskiy-Daniel jarayonini yoritishdan bosh tortdi. Sovet rahbarlari uchun nutqlar tayyorlashda qatnashgan. Ilya Shatunovskiyning „Yulduzli kasallik haqida yana" felyetoni sovet futbol yulduzi Eduard Streltsovning uzoq muddat qamoqda oʻtirishiga bilvosita sabab boʻldi. „Volgadagi yulduz" (A. Sukontsev bilan birgalikda) felyeton qoʻshiqchi Mark Bernesning karerasini deyarli barbod qildi. „Chapga raqsga teging" (B.Pankin bilan birgalikda) felyetoni Lyudmila Gurchenkoning koʻp yillar davomida katta ekrandan tashqarida boʻlishiga olib keldi.

Feletonni Ilya Shatunovskiy ingliz, nemis, fransuz va boshqa tillarga tarjima qilingan.

Vafoti
------

Ilya Shatunovskiy 2009-yil 5-avgustda Moskvada vafot etgan va Danilovskiy qabristoniga dafn qilindi.

Mukofotlar
----------

Mehnat Qizil Bayroq ordeni

Qizil Yulduz ordeni

„Shon-sharaf belgisi" ordeni

RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi

SSSR Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati (1968)

SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1968)

Moskva Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi

Manbalar
--------

1. ↑  „Илья Миронович Шатуновский" (ru). Qaraldi: 26-iyul 2023-yil.
2. ↑  Podvig naroda
3. ↑  *Писатели Москвы — участники Великой Отечественной войны*, М. 1997 — 174 bet.
4. ↑  „Илья Миронович Шатуновский" (ru). Qaraldi: 26-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Intervyu
**Xidirshatepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—IV asrlar. Andijon viloyatining Qoʻrgʻontepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sultonobod shahar aholi punkti, "Xurobod" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Gʻazantarak** qishlogʻi — Tojikiston Respublikasining Sugʻd viloyati Devashtich tumanidagi qishloq.

Maʼmuriy-hududiy tuzilishi
--------------------------

G‘azantarak qishloq fuqarolar yig‘ini 1977-yil 23- martda tashkil etilgan. Mahalla Turkiston togʻlari ostida, tuman markazidan 3 km uzoqlikda joylashgan. Shimoldan Yahtan qishlogʻi, janubdan Mujun qishlogʻi, gʻarbdan Gʻonchi shaharcha jamoalari bilan chegaradosh. G‘azantarak qishloq fuqarolar yig‘ini 8 qishloq va aholi punktlaridan iborat bo‘lib, qadimiy tarixiy-madaniy yodgorliklardan biri hisoblanadi. G‘azantarak qishlog‘i eng qadimiy qishloqlardan biridir. Oʻtmishda Kurushana hududi asosan 7 ta yirik shahardan iborat boʻlib, ulardan biri Gʻazo shahri boʻlib, qadimdan Gʻazantarak, Azim qalʼasi va Qoraboʻyin qishloqlarini oʻz ichiga olgan. Bu qishloqlar uzumchilik bilan shugʻullanib, mashhur boʻlgan. Gazantarak uzum sharbatida 40% gacha qand bor. Hatto baʼzi sayyohlar ham Amerikaning Los-Anjeles shahridagi muzeyda Gʻazantarakning „Chillagii" uzumini koʻrganliklarini taʼkidlashadi. G‘azantarak qishlog‘ining yuqori qismida eski qasr bor.

Tabiiy-iqlim sharoitlari va resurslari
--------------------------------------

Gʻazantarak QF hududida tabiiy boyliklar — pishiq gʻisht tayyorlash uchun sargʻish tuproq, sopol idishlar tayyorlash uchun loy, sement va ohak tayyorlash uchun xom ashyo mavjud. Qoraboʻyin qishlogʻi yaqinida shifobaxsh suvlar mavjud. Gʻazantarak qishloq fuqarolar yigʻinining iqlimi quruq va yogʻingarchilik kam, yanvar oyida oʻrtacha harorati −5+5 0C, iyul oyida eng yuqori harorati +35+40 0C. G‘azantrak QFYdan G‘onchi tumani markazigacha bo‘lgan masofa 3 km, Xo‘jand shahriga 67 km, Istaravshan shahriga 14 km.

Aholisi
-------

2009-yil boshida Gʻazantarak jamoasining aholisi 16529 kishi boʻlib, ularning 61,3% dan ortigʻini tojiklar, qolgan 38,7%ini oʻzbeklar va boshqa 5 millat vakillari tashkil etadi. 8099 nafar erkak, 8430 nafar ayol.

Jamoa qishloqlari
-----------------

|  |
| --- |
| **Gʻazantarak qishlogʻi** |
| Qishloqlar |
| Gʻazantarak |
| Quyi yangiariq |
| Rais qal’achasi |
| Aziz qal’achasi |
| Gul(qishlogʻi) |
| Qoraboʻrin |
| Pastki Anbarxoz |

Manbalar
--------