recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lafit** (aniqrogʻi, Chateau Lafit, FR. Chateau „Lafite-Rothschild") — import sharobining asosiy turlaridan biri sifatida XIX asrning oxirgi uchdan bir qismida Rossiyada keng tarqalgan Medok, fransuz qizil sharobining Bordo turi.

Boshqa qizil sharoblar singari, Lafit ham asosiy goʻshtli taom oldiga qizdirilgan holda taqdim etilgan

1868-yildagi Lafit uzumzorlari Rotshildlar tomonidan sotib olingan, bu esa oʻz navbatida Rossiya hukumati tomonidan lafitni import qilish majburiyatini olgan va juda katta miqdorda. Bu holat „Lafit" soʻzini matbuot orqali va asosan vinochilik tarmogʻi orqali eng keng xalq doiralarida maʼlum boʻlishiga va oxir-oqibat har qanday xorijiy qimmatbaho sharob uchun sinonimga aylanishiga yordam berdi.

„Lafit" nomidan Lafit stakan yoki lafitnik nomlari kelib chiqadi, yaʼni stol sharoblari uchun ishlatiladigan 125-150 ml sigʻimli silindrsimon yoki slabokonicheskoy shakldagi Lafit stakan, xuddi shunday stakan — stakan bir xil sigʻimga ega.

Vinochilik
----------

Chateau Lafite-Rothschild (ruscha Chateau Lafite, Chateau Lafite-Rothschild) — fransuz vino zavodi, Bordo viloyati, Medok tumani, Poyak kommunasida joylashgan. 1855-yilning Bordo sharob tasnifiga koʻra, u birinchi Grand Kryu (Premier Grand Cru Classe) toifasiga, yaʼni tasnifdagi eng yuqori toifaga kiradi. Château Mouton-Rothschild (Château Mouton-Rothschild), Château Margaux (Château Margaux), Château Latour (Château Latour) va Château Haut-Brion (Château Haut-Brion) bilan Bardo ishlab chiqaruvchilar beshligiga kiradi.

Oʻz uzumzorlaridan ikkita qizil sharob ishlab chiqaradi: Chateau Lafite-Rothschild va Carruades De Lafite („ikkinchi" sharob xoʻjaligi). Rothschild oilasining sharob xoldingi (Rothschild) Domaines Barons de Rothschild (Baron Rothschild fermalari) ga tegishli.

Adabiyotlar
-----------

* Менделеев Д. И. Таиров В. Е. Лафит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Manbalar
--------
**LATOIF** (arab. nozik nuqtalar; birlik shakli - «latifa»). Naqshbandiya tariqatida «xafiy» (pinhona) zikr amalga oshirishda diqqatni jamlash lozim bo‘lgan nuqtalarga «latifa» yoki «latoifi xamsa» (besh nozik nuqta) deyiladi. Bu nuqtalar inson tanasining ko‘krak qafasi qismida joylashgan bo‘lib, ularning o‘rni tananing tashqi belgilari orqali aniqlanadi. 

```
Har bir «latifa» (keyingi o‘rinlarda «nuqta») o‘z nomiga ega bo‘lib, ular: 
«qalb» - joylashuvi chap ko‘krakning ostida (ikki barmoq bo‘g‘ini chaproqda); 
«ruh» - joylashuvi o‘ng ko‘krakning ostida (ikki barmoq bo‘g‘ini o‘ngroqda); «sir» - joylashuvi chap ko‘krakning ustida (ikki barmoq bo‘g‘ini tepada); 
«xafiy» - joylashuvi o‘ng ko‘krakning ustida (ikki barmoq bo‘g‘ini tepada);
«axfo» - ko‘krak qafasining markazi (anatom. «quyosh chigali» qismida). 
```

Zikr uchun zarur bo‘lgan qo‘shimcha nuqtalar: «nafs» - kindikdan ikki barmoq bo‘g‘ini pastroqda, «sulton» - peshonaning (ikki qoshning) o‘rtasida joylashgan. Naqshbandiya tariqatidagi «xafiy» zikr «nafy-u isbot» zikri deb nomlanadi. Buning sababi zikrda foydalaniladigan «la ilaha illAlloh» kalimasi tuzilishiga ko‘ra birinchi qismi (la ilaha) «nafiy» ya’ni inkor, ikkinchi qismi esa (illAlloh), inkordan istisno, ya’ni isbotdir. Bunda kalimani zikr etuvchi «la ilaha» deganda ko‘ngildan barcha narsani chiqarib tashlab, qalbini bo‘shatishi - «nafiy», «illAlloh» deganda esa fikru zikrini faqat Allohga qaratishi - «isbot» deyiladi. 
Zikr jarayonida avval til tanglayga tekkizilib, nafas ushlab turiladi va fikran toq marta «la ilaha illAlloh» kalimasi aytiladi. Kalimaning «la ilaha» qismi fikrdan o‘tayotgan paytda zikr «nafs» nuqtasidan ikki qoshning o‘rtasiga ko‘tarilgani tasavvur qilinadi va «illAlloh» qismi fikrdan o‘tayotgan paytda kuch bilan «qalb» nuqtasiga «uriladi». Bir nafas olganda kalima 3, 5 yoki 7 yoxud 9 marta, to 21 martgacha qaytariladi. 
Nafas chiqarilayotganda «Muhammadu-r-rasululloh» kalimasi fikrdan o‘tkaziladi. Zikr shu yo‘sinda 1001 marotaba qaytariladi. Har bir qaytariqda «Ilahiy anta maqsudiy va rizoka matlubiy» (Tangrim, maqsadim Sensan va istagim roziligingni topish) deyiladi. «Qalb» nuqtasida zikr ado etish o‘zlashtirilgach, diqqat «ruh» nuqtasiga qaratiladi va yuqoridagi amaliyot 1001 marta «qalb», 1001 marta «ruh» nuqtasiga 
yo‘naltiriladi. So‘ngra diqqat «sir» nuqtasiga qaratilib, zikr yana 1001 marta «qalb», 1001 marta «ruh», 1001 marta «sir» nuqtasiga yo‘naltiriladi. Xuddi shu tartibda «xafiy» va «axfo» nuqtalariga ham zikr yo‘naltiriladi. 
Barcha bosqichlar bosib o‘tilgach, zikr ado etuvchi «la ilaha» kalimasini «nafs» nuqtasidan peshonaga ko‘tarib, barobariga beshta nuqtaga «uradi». So‘nggi tartibdagi zikr bajarilish jarayonida «latoif» nuqtalari tebranib, miya orqali butun tanani qamrab olishiga diqqat qilinadi. Bu bosqichdagi zikr «zikri sultoniy» deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  
tasavvuf Atamalari izohli lug'ati, ,Toshkent Islom Universiteti Islomshunoslilk ilmiy-tadqiqot markazi Movarounnahr 2015.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Florida (maʼnolari).

**Florida** — Shimoliy Amerikaning jan.sharqiy qismidagi yarim orol, sharkda Atlantika okeani va garbda Meksika qoʻltigʻi bilan oʻralgan. Maydoni 115 ming km². Relyefi yassi tekislik, eng baland joyi 100 m. Asosan, ohaktoshlardan tuzilganligi uchun karst relyef shakli koʻp. Iklimi shim.da subtropik, jan.da tropik okean iklimi. Qishi iliq, yozi seryomgir. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 14 —21°, iyulniki 27 — 29°. Yillik yogʻin 1200 –1400 mm. Kuchli toʻfonlar boʻlib turadi. Koʻl va botqoqlik koʻp. Daryolari qisqa va sersuv. Shimolida subtropik, jan.da tropik oʻsimliklar oʻsadi. Evergleys milliy bogʻi tashkil etilgan. Sharqiy sohil qismida kurort koʻp: Mayami, MayamiBich, UestPalmBich va boshqa Kanaveral burnida va Merritt o.da kosmik markazga ega Kennedi nomli Sharqiy sinov maydoni joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Larysa Varona**, shuningdek, **Larisa Varona** nomi bilan tanilgan (1983-yil 22-yanvarda tugʻilgan) — belaruslik changʻichi, biatlonchi va eshkak eshish bilan shugʻulanuvchi sportchi. U Belorussiyani 4 ta qishki Paralimpiya oʻyinlarida changʻi sporti va biatlon boʻyicha (2006, 2010, 2014 va 2018) va eshkak eshish boʻyicha 2012-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Belarusiya jamoasi sharafni munosib himoya qilgan.

Biografiya
----------

Larisa Varona 1983-yil 22-yanvarda tayanch-harakat nuqsoni bilan tugʻilgan. Shu nuqsoni sabab Larisa Varona Olimiyada o'uinlarida emas balki Paralimpiya o'yinlarida qatnashgan. U oʻn bir yoshida changʻi uchish bilan mustaqil ravishda shug'ullana boshlagan. Larisa Varona 23 yoshida Belarusiya sharafni Qishki Paralimpiya o'yinlarida himoya qila boshlagan.

Faoliyati
---------

U 2006-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida 23 yoshida Belarus uchun Paralimpiya oʻyinlarida debyut qilgan va oʻzining birinchi Paralimpiya musobaqasida ayollar oʻrtasida changʻida 3 × 2,5 km estafeta ochiq toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Larysa Varona 2006-yilgi Qishki Paralimpiya o'yinlarida Belarussiya terma jamoasi tarkibida sovrindor boʻlgan eng yosh sportchi bolgan. Varona, shuningdek, 2010-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida ayollar changʻisi 3 x 2,5 km ochiq estafeta va changʻi boʻyicha 5 km klassik musobaqalarda 2 ta bronza medalini qoʻlga kiritgan. U 2014-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida ham qatnashgan, ammo bu musobaqada Varona sovrindorlar qatorida bo'lmagan.

Varona xalqaro eshkak eshish musobaqalarida ham qatnashgan va 2012-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida o'z ona yurtni himoya qilish imkoniyatini qoʻlga kiritgan va aralash toʻrtlik musobaqalarida qatnashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Larysa Varona".  Paralympic.org. 17-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2018-yil.
2. ↑  „Eight facts about Belarus in its Winter Paralympics history". 18-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2018-yil.
3. ↑  „2010 Winter Paralympics summary". 7-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2018-yil.
4. ↑  „Larysa VARONA | Biathlon, Cross-Country Skiing | Belarus — Sochi 2014 Paralympic winter Games" (en). *sochi2014.arch.articul.ru*. 18-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2022-yil.
5. ↑  „Larisah VORONA - worldrowing.com" (en-US). *www.worldrowing.com*. Qaraldi: 17-fevral 2018-yil.
Toshkentdagi Buddistlar ibodatxonasi
**Oʻzbekistonda buddizm**. AQSh Davlat departamentining 2004-yildagi Xalqaro diniy erkinlik toʻgʻrisidagi hisobotiga koʻra, O'zbekiston aholisining taxminan 0,2 foizi buddizmga eʼtiqod qiladi va ularning aksariyati etnik koreyslardir .Rasman Oʻzbekistonda faqat bitta buddist diniy ibodatxonasi roʻyxatga olingan va u Toshkentda joylashgan.

„Jaeunsa" („Mehr") nomli buddist ibodatxonasi Toshkentning chekkasida joylashgan boʻlib, Oʻzbekistonda 1991-yildan beri faoliyat koʻrsatayotgan yagona buddistlar ibodatxonasi hisoblanadi.

Tarix
-----

Kushon imperiyasi hukmdorlari davrida buddizm keng miqyosda Baqtriya va Gandaraga kirib bordi.Pali tilida yozilgan afsonaga koʻra , Baqtriyadan ikki savdogar, Trapusa va Baxalika Budda bilan uchrashish uchun yoʻlga tushishgan va keyinchalik uning shogirdlari boʻlishgan. Keyinchalik ular Baqtriyaga qaytib, Budda sharafiga ibodatxonalar qurdilar.

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi davrida, 1991-yilda mamlakat mustaqillikka erishgunga qadar mahalliy buddistlarning huquqlari poymol qilingan.

Yana qarang
-----------

* Oʻzbekistonda din

Manbalar
--------

1. ↑  „OʻZBEKISTONDA DINIY BAGʻRIKENGLIK". *strategy.uz*. Qaraldi: 19-noyabr 2021-yil.
2. ↑  „A Bit of Zen in Tashkent: The Structure of the Only Functioning Buddhist Temple in Central Asia". *cabar.asia*.
3. ↑  Kultura i iskusstvo drevnego Uzbekistana. Katalog vistavki v 2-x tomax. M . 1991.
4. ↑  Drevnosti yujnogo Uzbekistana. Albom-katalog (na russk. yaponsk. angl. yaz.). Tokio, 1991.
5. ↑  Materiali polevix issledovaniy Uzbekistanskoy iskusstvovedcheskoy ekspeditsii (Uz IskE). Vip. № 1, 1997; Vip. № 2, 1997; Vip. № 2, Tashkent, 1998.
6. ↑  G.Pugachenkova Vklad „UzIskE" v poznanie xudojestvennogo naslediya Uzbekistana. // Sb. "Sanʼatshunoslik masalalari — I ". Tashkent, 1998
7. ↑  Materiali polevix issledovaniy Uzbekistanskoy iskusstvovedcheskoy ekspeditsii (Uz IskE). Vip. № 3, 1997; Vip. № 3. Tashkent, 1999
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash
-------------------------------

Sovet davridan keyingi davrda O'zbekistonda sog'liqni saqlash sifati yomonlashgan. 1992-yildan 2003-yilgacha bo'lgan davrda sog'liqni saqlash xarajatlari va shifoxona yotoqlarining aholiga nisbati deyarli 50 foizga kamaygan va bu o'n yil ichida rus emigratsiyasi xodimlarning sog'liqni saqlash tizimidan mahrum bo'lgan. 2004-yilda O'zbekistonda 10 000 kishi uchun 53 ta shifoxona yotoqlari mavjud bo'lgan. Bir martali ishlatiladigan ignalar, anesteziya va antibiotiklar kabi asosiy tibbiy asboblar noyob mahsulot bo'lgan edi. Barcha fuqarolar nominal ravishda bepul tibbiy yordam olish huquqiga ega bo'lishsa-da, postsovet davrida poraxo'rlik davlat tizimining sekin va cheklangan xizmatlarini chetlab o'tishning odatiy usuli bo'lgan. 2000-larning boshida siyosat birlamchi tibbiy yordam muassasalarini yaxshilash va statsionar muassasalarning narxini kamaytirishga qaratilgan edi. 2006-yil davlat byudjetidan sog'liqni saqlash xarajatlariga 2005-yilda 10,9 foizga nisbatan 11,1 foiz ajratilgan.

Aholi salomatligi
-----------------

Eng keng tarqalgan kasalliklar orasida ifloslangan ichimlik suvi bilan bog'liq bo'lganlar: ich terlama, gepatit, dizenteriya va turli xil saraton turlari mavjud. O'limning asosiy sabablari yurak-qon tomir, nafas olish va ovqat hazm qilish tizimlarining buzilishi, shuningdek, yuqumli va parazitar kasalliklardir. 2019-yilda Lancet jurnalida chop etilgan bir tadqiqotda: dunyoda yiliga 100 000 kishiga 892 o'lim holatlari to'g'ri keladi, deb ko'rsatilgan.

Inson immunitet tanqisligi virusi (OIV) bilan kasallanganligi 2002-yildan buyon sezilarli darajada oshgan, qisman hukumatning yangi hisobot siyosati tufaylidir. 2005-yilda 5600 OIV holatlari ma'lum bo'lgan, 2004-yilda esa 2000 ta yangi holatlar qayd etilgan. OIV infeksiyasi holatlarining geografik markazlari - Toshkent va Surxondaryo viloyati Afg'oniston bilan chegarada. OIV bilan bog'liq davolash va maslahat markazlari mavjud. 10 000 kishi uchun 27,4 shifokor yoki 2,74 1000 aholiga to'g'ri keladi.

Manbalar
--------

Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash

Aholi salomatligi
**Alisher Navoiy haykali —** oʻzbek shoiri, mutafakkir va davlat arbobi Alisher Navoiyning (1441-1501) haykaltaroshlik obrazidir. Yodgorlik 2002-yil noyabr oyida Moskvada Serpuxovskaya maydonidagi bogʻning halqasiga qaragan jamoat bogʻida oʻrnatildi.

Tavsifi
-------

Alisher Navoiy haykali shoirning 4,5 metr balandlikdagi bronza siymosi boʻlib, u baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Haykaltarosh R. Mirtojiev uni milliy libosda, sheʼrlarini ilhom bilan oʻqiyotgan holda tasvirlagan.

Tarixi
------

Yodgorlik Oʻzbekistonda yasalgan va Oʻzbekiston hukumati va Toshkent shahar hokimligi tomonidan Rossiya poytaxtiga sovgʻa qilingan. Yodgorlik mualliflari taniqli oʻzbek haykaltaroshi Ravshan Mirtajiyev va rossiyalik meʼmorlar Aleksandr Kuzmin va Igor Voskresenskiydir. 2002-yil 15-avgustda haykal Moskvaga samolyotda yetkazildi. 26-noyabr kuni yodgorlikning ochilish marosimi boʻlib oʻtdi, unda Moskva meri Yuriy Lujkov va Oʻzbekiston hukumati aʼzolari ishtirok etdi.

Havolalar
---------

* Moskvadagi Alisher Navoiy haykali hali ham Serpuxovskaya maydonida oʻrnatiladi
* Haykaltarosh veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-11-18). arxivlangan
**Laguna** (lot. Lacus — koʻl) — 1) tor boʻgʻoz (yoki boʻgʻozlar) orqali dengiz bilan tutashib turadigan yoki kambar quruqlik bilan dengizdan ajralgan sayoz tabiiy suv havzasi. Dengiz bilan uncha yaxshi bogʻlanmaganligi yoki undan butunlay ajralib qolganligi uchun L. suvining shoʻrligi va undagi choʻkindilarning xususiyati, oʻsimlik va hayvonlari dengizdagidan boshqacharoq boʻladi. L. Meksika qoʻltigʻi, Qora dengiz (Dunay da-ryosi quyiladigan joydan shim.da), Kaspiy dengizi (sharqiy sohili), Saxalin, Kamchatka, Chukotka ya. o. va boshqa joylarda uchraydi; 2) dengizning materik yoki orol bilan marjon riflari oʻrtasidagi, shuningdek, atoll ichidagi qismi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uvaysiquron**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV-V, XII asrlar. Samarqand viloyatining Tayloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Oʻzbekiston" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Pastki Periyar toʻgʻoni
Quyi Periyar toʻgʻoni (Pambala toʻgʻoni) — Kerala, Idukki tumanidagi Kanjikuzji Panchayat shahridagi Quyi Periyar gidroelektr loyihasi doirasida Periyar daryosida qurilgan toʻgʻon. Toʻgʻon elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun qurilgan. Pastki Periyar toʻgʻoni Pamblada, Muthirapuja asosiy daryo bilan birlashadigan joydan besh kilometr pastda joylashgan. Betondan qurilgan 32,36 metr balandlikdagi ushbu to‘g‘onning kengligi 284 metrni tashkil qiladi. Energiya stansiyasi Karimanalda, Neriamangalam yaqinida joylashgan boʻlib, u erda har biri 60 MVt quvvati umumiy quvvati 180 MVt quvvatga ega uchta generator oʻrnatilgan.

Texnik xususiyatlari
--------------------

* Kenglik : 9⁰ 57′ 44 „ N
* Uzunlik: 76⁰ 57′ 24" E
* Panchayath: Kanjikuzhi
* Qishloq : Kanjikuji
* Tuman : Idukki
* Daryo havzasi : Periyar
* Daryo: Periyar
* Loyihaning maqsadi : Gidroenergetika
* Tugallangan yili : 1998 yil
* Dam turi : Beton — Gravitatsiya
* Poydevordan balandlik 32,36 m
* Uzunlik 284.00 m

Elektr energiyasi ishlab chiqarish
----------------------------------

Karimanaldagi Quyi Periyar elektr stantsiyasi toʻgʻon suvidan elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Toʻgʻonning maksimal saqlash hajmi 253 futni tashkil qiladi. 1997-yil 27-sentyabrda 60 MVt quvvatga ega 3 ta turbina yordamida 180 MVt elektr energiyasi ishlab chiqarishga moʻljallangan Gidroelektr loyihasi ishga tushirilgan. Kerala shtati elektr boshqarmasi toʻgʻonni nazorat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lower Periyar dam to bear the brunt of Idukki outflow". *OnManorama*. Qaraldi: 7-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Lower Periyar Power House PH01243 -". *www.indiawris.gov.in*.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „LOWER PERIYAR HYDRO ELECTRIC PROJECT-". *www.kseb.in*.
**Verxovyna** (ukraincha: *Верхови́на*; 1962-yilgacha, ukraincha: *Жаб'є* , polyakcha: *Żabie*) — Ukraina gʻarbidagi Ivano-Frankivsk viloyatida joylashgan shahar tipidagi aholi punkti. Verkhovina viloyatining ma'muriy markazi bo'lib xizmat qiladi. Unda Ukrainaningshahar tipidagi aholi punktlaridan biri bo'lgan aholi punkti Verxovyna posyolkasi ma'muriyati o`rin olgan. 2021-yilgi hisob-kitobga ko`ra aholisining soni 5,815nafar bo`lgan. U dastlab 1424-yilda Żabie sifatida tashkil etilgan. Shahar Karpat tog'larining Pokuttya deb ataladigan Hutsul mintaqasida, Prutning irmog'i bo'lgan Cheremosh daryosi bo'yida joylashgan. Verxovyna hozirda Ukrainaning muhim turistik markazi hisoblanadi. Shahar nomi "tog'li joy" degan ma'noni anglatadi.

Suratlari
---------

* Verxovynadagi KarpatlarVerxovynadagi Karpatlar
* Verkhovinadagi cherkovVerkhovinadagi cherkov
* Kino  muzeyiKino muzeyi
* Verxovina shahridagi sanatoriyasiVerxovina shahridagi sanatoriyasi
* Hutsul  muzeyiHutsul muzeyi
* Verxovyna tuman  kengashiVerxovyna tuman kengashi

Manbalar
--------

1. ↑  „Верховинская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  Horse riding in Verkhovyna
**Orqa ishchilar haykali** — Penza viloyati Kuznetsk shahridagi yodgorlik.

„Harbiy shon-sharaf" tepaligining etagida (1975-yilda ochilgan, madaniy meros ob’yekti) Maraxda (tabiiy kelib chiqishi baland tepalik, shaharni tashkil etuvchi elementlardan biri) joylashgan. 9-may 2005-yilida tantanali ravishda ochildi. Haykaltarosh — Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom A. P. Seminin.

Haykaltaroshlik tarkibi muzey-yodgorlik majmuasining tarkibiy qismlaridan biridir. Orqa tarafdagi ishchilar haykali ortida Ulug ' Vatan urushi mavzusida „qasam", „gʻalaba", „orqa"nomli uchta tosh bor. Yodgorlikning oʻzi oq toshdan yasalgan uchta figuradan iborat: bolgʻa bilan keksa temirchi; uning qoʻlbola qoʻlida oqadilar boʻlgan oʻspirin; qoʻlida non ushlagan dehqon ayol-keksa odamlar, ayollar va bolalar gʻalabani yaqinlashtirib, orqada ishladilar.

yodgorlik kulrang marmar plitalar bilan bezatilgan poydevorga oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida „orqa ishchilarga bagʻishlangan" yozuvi boʻlgan yodgorlik plitasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кузнецк / Памятники". 17-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2020-yil.
2. 1 2 3 4  „СЕМЫНИН Александр Петрович". 17-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Kuznetskning diqqatga sazovor joylari Arxivnaya kopiya -da
* Koʻz yoshlari: Urush yillarida Kuznetsk haqidagi kitobdan epizod Arxivnaya kopiya nashr etildi.
* Kuznetskdagi „Harbiy shon-shuhrat tepaligi" yodgorlik majmuasi atrofida sayr qiling -da Arxivnaya kopiya
**Orqa ishchilar haykali** — Kamchatka oʻlkasining Petropavlovsk-Kamchatskiy shahridagi yodgorlik.

Tarix
-----

Yodgorlikning ochilishi 2019-yil 22-iyunda, Xotira va qaygʻu kunida, gʻalaba shahar bogʻida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Ulug ' Vatan urushi davrida Kamchatka aholisining mehnatini anglatadi. Uni ishlab chiqarish, yetkazib berish va oʻrnatish uchun 4,5 million rubl yigʻildi. Loyihaning tashabbuskorlari „Petropavlovsk-Kamchatskiy shahar faxriylari kengashi (nafaqaxoʻrlar) urushi, mehnat, Qurolli kuchlar va huquqni muhofaza qilish organlari" jamoat tashkiloti edi.

Ochilish marosimida shahar aholisi, urush va mehnat faxriylari, Kamchatka oʻlkasining ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi organlari, jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etdilar. Petropavlovsk-Kamchatskiy shahar okrugi rahbari Vitaliy Ivanenko shunday dedi:

> 
> „Yodgorlik Kamchatka aholisining Ulugʻ Vatan urushi davrida fashizm ustidan gʻalaba qozonishiga qoʻshgan hissasini anglatadi. Biz frontda yashagan va ishlagan, mahrum va ochlikdan azob chekkan, umrining bir qismini umumiy gʻalabaga sarflagan odamlarga hurmat bajo keltiramiz. Oilada qarindoshlari va doʻstlari boʻlgan har bir kishi — orqa ishchilar — bu yerga kelib, ularning yorqin xotirasiga sajda qilishlari mumkin".
> 
> 
>

Tavsif
------

Orenburgda issiqlikka chidamli plastikdan yasalgan yodgorlik Kamchatkaga olib kelingan. U past tosh poydevorga oʻrnatilgan. Bir necha raqamlardan iborat haykaltaroshlik guruhi, shu jumladan kiyik goʻshti, Baliqchi va oʻspirin ayol, urush paytida Kamchatka aholisining mehnatini anglatadi. Ularning barchasi dengiz kemasining kamoniga qarshi turishadi. Kiyik ovchisi qoʻlida miltiq bilan tasvirlangan, Baliqchi toʻrni ushlab turibdi, bola kemaga arqon bilan oʻralgan.

Poydevorning old qismida: "„1941-1945-yillardagi orqa ishchilar" Ulug 'Vatan urushi davrida Kamchatka mehnat fronti qatnashchilari". Ushbu yodgorlikni yaratishda ishtirok etgan Petropavlovsk-Kamchatsk korxonalari va tashkilotlari roʻyxati bilan yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Петропавловске-Камчатском открыт монумент Труженикам тыла". 24-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Kamchatkada Xotira va qaygʻu kunida Vatan mehnatkashlariga yodgorlik ochildi Arxivnaya kopiya -da.
* Kamchatkada bugʻu chorvadori va baliqchining suratlari tushirilgan uy mehnatkashlariga moʻljallangan yodgorlik ochildi Arxivnaya kopiya
* Viloyat markazidagi Gʻalaba bogʻi qanday qilib tushunmovchiliklar bogʻiga aylanadi? Arxivnaya kopiya
**Orqa ishchilar haykali** — Rostov viloyati Zimovniki qishlogʻidagi yodgorlik.

Yodgorlik 2016-yil 15-iyulda qishloqning Markaziy maydonida ochildi, Zimovnikovskiy tumaniga Rostov viloyati Zaksobraniya raisi Viktor Deryabkin va deputat, „Gazprom mejregiongaz Rostov-na-Donu" Bosh direktori Vladimir Revenko tashrif buyurdi.

Yodgorlik tuman faxriylari kengashi, Zimovnikovskiy tumani maʼmuriyati va aholisi tashabbusi bilan tuman aholisi tomonidan toʻplangan mablagʻlarga qurilgan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasining muallifi Zimovnikovskiy tumanida tugʻilgan-Rossiya rassomlar uyushmasi aʼzosi, Zimovnikovskiy tumanida tugʻilgan haykaltarosh Yegor Derdiashenko YUNESKOning xalqaro tasviriy sanʼat uyushmasi aʼzosi.

Yodgorlik Zimovnikovning asosiy maydonida joylashgan boʻlib, jigarrang keramik plitkalar bilan qoplangan poydevorga oʻrnatilgan. Haykaltaroshlik guruhida uch kishi tasvirlangan: bu sohada ishlaydigan keksa erkak, ayol va oʻsmir tasvirlangan. Poydevorning old qismidagi yozuv: „1941-1945. Orqa ishchilar: ayollar, erkaklar, bolalar, ularning azob-uqubatlari va fidokorona mehnati bilan Buyuk gʻalabamizni yaqinlashtirdi!".

Manbalar
--------

1. ↑  „В Зимовниках открыли памятник «Труженикам тыла»". 12-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Виктор Дерябкин и Владимир Ревенко открыли памятник «Труженикам тыла» в Зимовниках". 10-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2020-yil.
**Mermer** (boshqa Al.Μρρμερος „chidab boʻlmas") — yunon mifologiyasining qahramoni. Bundan tashqari, Makarey deb ham ataladi.

Yason va Medeaning oʻgʻli, keyingi versiyaga koʻra, bolaligida ukasi Medey bilan birga Feret tomonidan oʻldirilgan. Medea ularni oʻldirdi va Geraning muqaddas bogʻiga dafn qildi.

Boshqa bir versiyaga koʻra, Medeya bolalarni Gera Akrayaning qurbongohida himoya qilish uchun ibodat qildi („Vershinnaya"; Geraion, Loutraki-Perachora Korinf yaqinida), ammo Korinfliklar ularni qurbongohdan uzib, oʻldirdilar. Ular Glavka olib kelgan sovgʻalar tufayli Korinfliklar tomonidan toshboʻron qilingan

„Navpaktika" ga koʻra, Medeya va Yason Korkirga joʻnadilar, u yerda Mermer sherni yirtib tashladi.

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.385
2. 1 2   Yevripid. Medeya 1379
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 28; Elian. Pyostrie rasskazi V 21
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 28; Elian. Pyostrie rasskazi V 21
5. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi II 3, 9
Bogʻizagon masjidi — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIX—XX asrlar. Samarqand viloyatining Tayloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Bogʻizagon" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

manbalar Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Navoiy issiqlik elektr stansiyasi** — Oʻzbekistondagi yirik issiqlik elektr stansiyasi. „Oʻzbekenergiya" davlat aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida shoʻʼba korxona. Navoiy shahrining Karmana tumani hududida joylashgan. 1960—81 yillarda qurilgan. Birinchi agregati 1962-yil fevralda ishga tushirilgan. Elektr stansiyasining asosiy uskunalari ochiq havoda oʻrnatilgan. Asosiy yoqilgʻi turi — tarkibida oltingugurt boʻlgan tabiiy gaz hisoblanadi, ehtiyot yoqilgʻisi sifatida esa mazutdan foydalaniladi.

St-yada oʻrnatilgan quvvatlari 1250 MVt boʻlgan 11 ta turboagregat (6 ta blok), 8 bugʻ qozoni bor. Bugʻ kozonlari 540° issiklikda va 130 atm. bosimidagi bugʻni ishlab beradi. Suvni Zarafshon daryosidan oladi.

Navoiy issiklik elektr stansiyasie.s. Oʻzbekistonning gʻarbiy-jan. hududlarini elektr energiyasi bilan taʼminlaydigan asosiy manbadir. St-ya Qizilqumdagi togʻ-kon va gaz sanoati korxonalariga, Navoiy „Elektrkimyozavodi", „Qizilqumsement" korxonasiga, AmuBuxoro, Qarshi magistral kanallaridagi nasos stansiyalariga, Buxoro, Samarqand, Kattaqoʻrgʻon shaharlari isteʼmolchilariga elektr energiyasi beradi. Shuningdek, Navoiy shahridagi korxonalarni va kommunal-maishiy ehtiyojlarni issiq suv bilan taʼminlaydi. Elektr styasi kuchlanishi 220 ming voltli elektr uzatish liniyalari bilan Urganch shahridagi taqsimlash qurilmasi orqali Taxiatosh issiqlik elektr stansiyasiga, Kattaqoʻrgʻon, Samarqand shaharlaridagi taqsimlash qurilmalari orqali Oʻrta Osiyo Birlashgan energetika tizimi („Energiya" birlashgan dispetcherlik markazi)ga ulangan. 2002-yilda 5931,5 mln. kVt-s elektr energiyasi ishlab chiqarildi, isteʼmolchilarga 3042 ming Gkal issiklik yetkazib berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Oʻzbekenergo" AJ** (oʻzbekcha: *«O’zbekenergo» AJ*) — davlat aksiyadorlik jamiyati (DJ), 2001-yilda ochiq aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etilgan, tarkibiga koʻmir sanoati korxonalari kiritilgan.

Oʻzbekistonda elektr stansiyalarining oʻrnatilgan quvvati 14,1 million kVt dan oshadi. Bu raqam butun Markaziy Osiyo Birlashgan energetika tizimi ishlab chiqarish quvvatlarining qariyb 50 foizini tashkil qiladi.

2017-yilda issiqlik elektr stansiyalarida 52,1 milliard kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqarilib, 7,3 million Gkal issiqlik energiyasi yetkazib berildi, bu esa mamlakat iqtisodiyoti va aholisining talabini toʻliq qondirmoqda.

,,Oʻzbekgidroenergo" aksiyadorlik jamiyatiga qarashli gidroelektr stansiyalarida yilning suvlilik darajasiga qarab qariyb 6,5 milliard kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi.

Kompaniya tarkibiga 49 ta korxona, shu jumladan 36 ta aksiyadorlik jamiyati, 6 ta unitar korxona, 7 ta mas’uliyati cheklangan jamiyat va kompaniyaning filiali — Energosotish (Energosbit) kiradi.

Yana qarang
-----------

* Barki Tojik
* Turkmanenergo

Manbalar
--------

1. ↑  „АО «Узбекэнерго»". 7-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2018-yil.
2. ↑  „Узбекистан к 2025 году построит четыре крупных ГЭС". 9-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2019-yil.
**Naranarayan Setu** (Assam tilida:নৰনাৰায়ণ সেতু) — Hindistonning Assam shahridagi Brahmaputra daryosi ustida qurilgan koʻprik hisoblanadi. Bu koʻprik ikki qavatli boʻlib, pastki qavatida temir yoʻl, yuqori qavatida esa avtomabil yoʻli mavjud. Naranarayan Setu uzunligi 2,284 kilometrni tashkil etadi va shimoldagi Bongaigaon tumanidagi Jogighopa shahrini janubdagi Goalpara tumanidagi Pancharatna shahri bilan bogʻlaydi. Koʻprik 1998-yil 15-aprelda Hindistonning oʻsha paytdagi Bosh vaziri Atal Bixari Vajpayi tomonidan ochilgan. Qurilish The Braithwaite Burn va Jessop Construction Company Limited (BBJ) korxonasi tomonidan amalga oshirildi. Ushbu koʻprikni qurishga 2000 hind rublni sarflandi. 301 mln. Ushbu koʻprik 17-sonli milliy avtomagistral yoʻnalishida, ilgari NH-37 yoʻnalishida joylashgan.

Nomlanishi
----------

Naranarayan Setu XVI-asrda yashab oʻtgan Koch qiroli Nara Narayan sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Naranarayan Setu In India". *India9*.  India9. Qaraldi: 5-oktabr 2018-yil.
2. ↑  „Model project on Construction of Naranarayan Setu over river Brahmaputra at Jogihopa". 14-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2013-yil.
**Muxsin Navbogʻchiyoniy** (tojikcha: *Муҳсин Навбоғчиёнӣ*; oʻzbekcha: *Muhsin Navbog‘chiyoniy*. 1879-yil Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi — 1911-yil Buxoro viloyati) — tojik pedagogi, pedagog, jurnalist va jadidchi.

Biografiyasi
------------

Muhsin Navbogʻchiyoniy 1879-yilda Samarqand shahrining janubi-gʻarbiy chekkasida joylashgan tojiklarning Navbogʻchiyon (tojikcha: *Навбоғчиён*) qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Muhsinning otasi Sayjalolning katta yer maydoni va sabzavot, tarvuz va mevalar yetishtiriladigan bogʻi bor edi. Muhsin yoshligidan otasiga ishda yordam bergan. Nisboy oʻz nomi bilan tugʻilib oʻsgan Navbogʻchiyon (yoki Navbagʻchiyon) qishlogʻidan qarzdor boʻlib, u hozir Samarqand shahrining (eng katta mahallalaridan biri) hisoblanadi.

U Samarqanddagi madrasalardan birida tahsil olib, u yerda islom va baʼzi dunyoviy ilmlarni oʻrgangan, arab tilini oʻrgangan, fors tilini ham kamolotga yetkazgan. U ham oʻzbekcha gapirardi.

19 yoshida otasi va bir qancha qarindoshlari bilan Makka va Madinaga haj ziyorat qildi va Arabistonga ketayotib Islom olamining Marv, Mashhad, Karbalo, Bagʻdod, Jidda, Nishopur, Isfahon va Sheroz kabi koʻplab mashhur shaharlarini ziyorat qildi. U Xoja unvonini oldi va Xoja Muxsin nomi bilan ham mashhur boʻldi. Samarqandga qaytgach, u ilm-fanga jiddiy qiziqib, bir qancha samarqandlik maʼrifatparvarlar, jumladan, keyinchalik jadidlar nomi bilan mashhur boʻlgan Xoʻja Muin bilan yaqindan tanishdi. Yangi uslubdagi maktablarda dars bera boshladi, darsliklar yozishda qatnashdi.

1906-yilda Buxoro amirligining poytaxti Buxoroga koʻchib oʻtadi va u yerda shahar madrasalaridan birida mudarrislik qiladi. Buxoroda Sadriddin Ayniy bilan uchrashadi. Oʻsha davrda Buxoro jadidlarining yashirin gazetalarida Muhsinning maqolalari taxalluslar bilan bosilib turardi. Jadidlar taʼqibi boshlanganiga qaramay, u Buxoroda qoldi.

U 1911-yilda 32 yoshida kasallikdan vafot etdi.

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Aslho va naslho (tadj.). — Dushanbe: Nashriyot, 2013.
* *G. A. Shorasulova.* Ҷadidon dar Amorati Buxoro (tadj.). — Dushanbe, 1999.

Havolalar
---------

* „Mahalla Navbogʻchiyon" Samarqand xaritasida (Yandex. kartalar)
**Jiltirbos** — Orol dengizining jan. qirgʻogʻidagi botqoqlashgan koʻl. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida joylashgan. 1960-yillar boshigacha Orol dengizining qoʻltigʻi boʻlgan. 60— 70-yillarda dengizning qurib borishi tufayli quruqlikka aylandi. Lekin Amudaryoning oʻng tarmogʻi va ikkita tashlama orqali zovur suvining kelib turishi natijasida qurigan qoʻltiq oʻrnida koʻl vujudga keldi (2000). Daryo va tashlamalardan koʻlga quyilayotgan suv hajmi yillar davomida keskin farq qilgani uchun koʻl sathi turgʻun emas. Suvning minerallashuv darajasi har litrda 10—15 g. Oʻrtacha chuq. 1–3 m, uz. 45 km, eni jan.da 10 km, shim.da 6 km (1997). Mutlaq bal. 53–42 m, jan. dan shimolga choʻzilgan. Suvda qoʻgʻa, qamish va b. suv oʻsimliklari mavjud, qirgʻoqlari ham qamishzor. Toʻqayzorda qobon, suvli joylarda birqozon, baliqchi qush, oʻrdak va b. yashaydi. J. baliqchilikda (laqqa baliq, zogʻora baliq, ilonbosh va b.) va ovchilikda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |




[[Turkum:Katta Orol dengizi havzasi]


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Alloma **Muhammad Iqbol** (1877 - 1938) - mashhur Hind shoir, faylasuf va davlat arbobi. Bundan tashqari, XX asrda islom jamiyatining eng oʻrnakka sazovor farzandlaridan hisoblanadi. Ilk ta'limini uyda ota-onasi yonida boshlaydi, keyinchalik bilimlarini Hind, Ingliz va Nemis universitetlarida shakllantiradi.

Islom olamida "Alloma Iqbol" nomi bilan yodga olinadi. Hindiston mustaqilligi uchun olib borilgan siyosiy kurashlarda faol ishtirok etgan. Hindistonda hindular va musulmonlar oʻrtasidagi kelishmovchilik va oʻzaro kurashning avj olib ketgani va ikki jamiyat oʻrtasida sulhga erishish imkonsiz ekanligini tushunib yetgani uchun, Hindiston musulmonlari uchun mustaqil davlat tuzish gʻoyasini yoqlab chiqadi. U Pokiston davlati qurilishidan oldin vafot etgan boʻlsada, bu gʻoyani ilk yoqlab chiqqan inson sifatida Pokistonning ma'naviy asoschisi hisoblanadi. Pokiston xalqi hurmat bilan Alloma Iqbolni "Pokiston mutafakkiri" va "Sharq shoiri" sifatida yodga oladi.
Alloma Iqbol nafaqat Pokiston va Hindistonda, balki dunyoning koʻp mamlakatlarida hozirgacha hurmat bilan yodga olinadi va asarlari sevilib oʻqiladi. Shu jumladan, Oʻzbekiston va Markaziy Osiyoda ham.

Hindiston va butun dunyo musulmonlari, ayniqsa yoshlariga oʻz she'rlari va maqolalari bilan juda qattiq ta'sir koʻrsatgan. Fors, urdu va ingliz tillarida ijod qilgan. "Asrori Xudi", "Jovidnoma" kabi goʻzal she'r turkumlari bilan bir qatorda, "Islomda diniy fikrni qaytadan qurish" (The reconstruction of religious thought in Islam) kitobi din bilan jamiyat, falsafa, ilm va huquq kabi sohalar oʻrtasidagi aloqalar, ushbu sohalarni rivojlantirish va zamonaviy fan uchratgan muammolarni yechish uchun "Qur'on" va Islom darslariga juda keng istiqbollar ochib berish kerakligini koʻrsatib bergan mumtoz asar xisoblanadi. Alloma Iqbolning asarlari mana bir asrga toʻlib qolayotgan boʻlsada, hozirgi juda muammoli dunyoda bazi juda muhim prinsiplarni yoritib beraolishi va fikrlarimizni rivojlantirish uchun juda keng istiqbollar ochib beraolish kuchi uchun hali ham oʻz dolzarbligini yoʻqotmagan.

Mashhur soʻzlaridan
-------------------

"Agar sen Qur'onni tushunmoqchi boʻlsang, uning oyatlarini xuddi senga yangidan vahiy qilinayotgandek his qilib oʻqigin".

Alloma Iqbol haqida:
--------------------

"Iqbolning insoniyatga eng buyuk chaqirigʻi: Iso kabi yuraging boʻlsin, Suqrot kabi fikring va Qaysar kabi qoʻling boʻlsin. Lekin shularning hammasi sen, oddiy bir insonda yagona ruh ostida va yagona bir maqsad uchun birlashgan boʻlsin. Yani, Iqbolning oʻzi kabi boʻl." 

Ali Shariatiy

Manba
-----

* Alloma Iqbol - shoir va faylasuf Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-02-21).
* Muhammad Iqbol she'rlari. Erkin Vohidov tarjimasi
* Muhammad Iqbol hikmatlari

1. ↑  *(unspecified title)*
**Meli Musayev** (1914-1969) — sovet-o‘zbek rassomi. O‘zbekiston SSR xalq rassomi (1950).

Tarjimai hol
------------

Meli Musayev 1914-yil 1-yanvarda Toshkent shahrida tug‘ilgan. U 1935-yilda Samarqand rassomchilik bilim yurtini tamomlagan. 1930-yildan O‘zbekiston teatrlarida, jumladan, 1943-1969-yillarda A.Navoiy nomidagi Davlat badiiy teatrida postanovkachi-rassom bo‘lib ishlagan, 1953-yilda A.Spendiaryanning "Almast" operasi (rahbar T.Sodiqov, rejissor S.Muhammedov ) spektakli bezak ishlarini qilgan

El ardoqlagan musavvir 1969-yil 18-dekabrda vafot etgan. Toshkentdagi Chig‘atoy qabristoniga dafn etilgan.

Bezaklashtirilgan baletlari
---------------------------

•  S.N.Vasilenkoning "Oqbilak" (1943-1946-yillarda) 

• L.Delibning "Koppeliya" (1947-yilda) 

• G.A.Mushelning "Balerinachi" (1949-1952-yillarda). 

• I.V.Morozovning "Doktor Aybolit" (1954-yilda) 

• K.A.Qorayevning "Yetti go‘zal" (1955-yilda) 

• F.Z.Yarullinning "Shurale" (1956-yilda) 

• L.V.Feyginning "Don Juan" (1964-yilda) 

• I.I.Akbarovning "Layli va Majnun" (1968-yilda) 

• A.Adananing "Korsar" (1968-yilda) 

• M.B.Leviyevning "Suhayl va Mehri" (1969-yilda) 

• "Muhabbat tumori" M.Ashrafiy (1969-yilda)

Unvon va mukofotlar
-------------------

• Uchinchi darajali Stalin mukofoti – A.Navoiy nomidagi davlat akademik opera va balet teatri sahnasida sahnalashtirilgan T.S.Sodiqov va R.M.Gliyerning "Gulsara" opera spektakli dizayni uchun. 

• O‘zbekiston SSR xalq rassomi (1950-yilda). 

• Lenin ordeni (1959-yilda) 

• ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni 

• "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1951-yilda)

Manbalar
--------

1. ↑  Мусаев Мели Tashkentpamyat.ru
2. ↑  О награждении орденами и медалями работников литературы и искусства Узбекской ССР 18.12.1951

Havolalar
---------

* Nekrolog (Pravda Vostoka)
**Asab buzilishi** — bu oʻziga xos buzilishning oʻtkir, vaqtinchalik bosqichi boʻlib, u birinchi navbatda depressiya va nevroz belgilari bilan namoyon boʻladi.

Taʼrifi
-------

"Asab buzilishi" va „Nerv shikastkanishi" atamalari DSM-IV va ICD-10 kabi diagnostika tizimlarida rasmiy ravishda aniqlanmagan va ruhiy kasalliklar boʻyicha hozirgi ilmiy adabiyotlarda deyarli uchramaydi. Garchi „asabiy buzilish" har doim ham aniq va statistik taʼrifga ega boʻlmasa-da, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bu atama nevroz yoki ruhiy tushkunlik alomatlari boʻlgan oʻziga xos, oʻtkir, vaqtinchalik reaktiv buzilishni anglatadi. Maxsus holatlar baʼzan odam kundalik hayotida asab tizimi ishlamay qolgandan keyingina „buzilish" deb taʼriflanadi.

Sabablari
---------

Bunday buzilishlarning sabablari har xil. 1996-yilda olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, turmushda ajralish yoki janjallar kabi yaqin munosabatlardagi muammolar turmush yoshiga toʻlgan insonlarda asabiy buzilishlarning 24%ni tashkil qiladi. Ishda va maktabda muammolar 17%ga toʻgʻri keladi va moliyaviy muammolar — 11%ni tashkil qiladi. Aksariyat mutaxassislar asabiy buzilishlarni sogʻliq muammosi deb hisoblashadi. 1957-yilgi izlanishlar shuni koʻrsatadiki boshqa sogʻliq bilan bogʻliq muammolarning 28%ni asabiy buzilishlar tashkil etdi. 1976-yilda 28% va 1996-yilda atigi 5,6%ni tashkil qilgan. Asab buzilishining sababi ham uzoq davom etadigan psixologik tushkunlik va stressdir. Qoida tariqasida, bu insonning kundalik hayoti, yangi jamoaga qiyin moslashish, yaqin odam bilan ajralish, oʻzining yoki boshqa birovning sogʻligʻi haqida haddan tashqari tashvishlanish kabilar bilan bogʻliq muammolar ham sabab boʻladi.

Yana qarang
-----------

* Vahima hujumi
* Stressga o'tkir reaktsiya
* Psixogigiena
* Nevrasteniya
* Psixoz

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „The Diagnostic Meaning of 'Nervous Breakdown' Among Lay Populations". 24-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2013-yil.
2. ↑  „Mayo Clinic Mental Breakdown". 8-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2013-yil.
3. ↑  *Эдвард Халлоуэлл и Джон Рэти. = Delivered from Distraction: Getting the Most out of Life with Attention Deficit Disorder. — Ballentine Books, 2005. — ISBN 0-345-44231-8.*.
4. 1 2  Responses to nervous breakdowns in America over a 40-year period: Mental health policy implications
**Suaxili**, savohiliy (arab. — sohil soʻzidan) — bantu guruhiga mansub xalq. Tanzaniya (2060 ming kishi), Mozambik, Kongo Demokratik Respublikasi va boshqalarda yashaydi. Umumiy soni 2,4 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Suaxili shilida soʻzlashadi. Dini — sunniy musulmonlar. "Suaxili" nomi 12-asrdan maʼlum. Suaxililar etnogenezida Sharqiy Afrikaning sohillari hamda Zanzibar va boshqa orollarda yashagan mahalliy bantu qabilalari, milodning boshlaridan bu yerlarga kela boshlagan hindlar, arablar va forelar, shuningdek, arablar tomonidan Afrikaning ichki rayonlaridan qul qilib keltirilgan turli qabilalar qatnashgan. Oʻrta asrlarda suaxililarning Kilva, Pate, Malindi kabi shahar davlatlari mavjud boʻlgan. Suaxililar, asosan, dehqonchilik, baliq ovlash, hunarmandchilik, kemasozlik bilan shugʻullanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alimov Ibrohim Abdugʻafforovich**(1935-2016) - tarix fanlari doktori (1982), professor (1989), arxivshunos olim.

**Ibrohimjon Alimov** 1935-yil 5-aprel Andijon shahrida tavallud topgan. Moskva davlat tarix-arxiv institutida tahsil olgan (1953-1958). Mehnat faoliyati mobaynida respublika markaziy arxiv organlarida (1958-1973), Tarix institutida boʻlim mudiri (1989-1995), Andijon davlat universitetida professor-oʻqituvchi sifatida ish yuritadi.

Olim 1966-yil "Toshkent viloyatida yer-suv islohoti (1925-1926 yy.)" mavzusida nomzodlik, 1980-yili "Xorazm va Buxoro Xalq Sovet Respublikalarida agrar isloxotlarning tarixiy tajribasi (1920-1924 yy.)" mavzusida doktorlik dissertatsiyalarini yoqlagan. Ilmiy faoliyati davomida 4 ta darslik, 10 dan ortiq oʻquv qoʻllanma, umumiy hisobda 66 ta kitob, 250 dan ortiq ilmiy-ommabop maqolalarga mualliflik qilgan. Shuningdek, ustoz-pedagog sifatida 8 nafar fan doktori, 20 nafar fan nomzodlariga ilmiy rahbarlik qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Rustam Abdurahimovich Nurullin** (4-yanvar 1929, Namangan) — tarixchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Tarix fanlari doktori (1970), professor (1975), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutida katta il-miy xodim (1959–72), partiya tarixi institutida direktor oʻrinbosari (1972–78, 1988–90), jurnalda bosh muharrir (1978–88). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti yetakchi ilmiy xodimi, boʻlim bosh-ligʻi (1990–98). Ilmiy faoliyati Tur-kiston, Buxoro va Xorazm Respublikalari tarixi masalalariga oid.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Matthew Broadbent** — avstraliyalik futbolchi. U 1990-yil 1-avgustda tugʻilgan) — Avstraliya futbol ligasida (AFL) Port Adelaida futbol klubida oʻynagan futbolchi. U Janubiy Avstraliya Milliy Futbol Ligasida (SANFL) Vudvil-Vest Torrens futbol klubidan 2008-yilgi AFL loyihasida 38-raqam bilan tanlangan. Hozirda u SANFLdagi Janubiy Adelaida futbol klubida oʻynaydi.

AFL faoliyati
-------------

U 2009-yil iyul oyida AAMI stadionida West Coast Eaglesga qarshi AFL mavsumining 16-turida AFL debyutini oʻtkazadi.

### 2010-yil

Broadbent klubdagi ikkinchi mavsumida oʻn bir oʻyin oʻtkazadi va vaqti-vaqti bilan ishlaydigan himoyachi roli bilan birgalikda yarim himoyachi sifatida oʻz oʻrnini topdi. U birinchi oʻn uch raundning koʻp qismini SANFL jamoasi Woodville West Torrens bilan oʻynaganidan soʻng, u toʻp ichida gʻalaba qozonish qobiliyatini namoyish etdi. Mavsumni ketma-ket toʻqqizta oʻyin bilan yakunlagan Broadbentning oʻyini kelajakdagi yarim himoyachi sifatida vaʼda berish uchun etarli edi.

### 2011-yil

Broadbent 2011-yilda karerasidagi eng yuqori 19 oʻyinda oʻynadi, bu yerda uning hujumkor va hujumkor oʻyini foydali rolda gullab-yashnadi. Ushbu 19 oʻyin orqali u kelajakning sifatli oʻyinchisi sifatida vaʼda berdi, lekin doimiy ravishda raqobatsiz futbol topish uchun kurashgan edi.

### 2012-yil

2012-yilda Broadbentning 2012-yildagi muvaffaqiyati 8-raundda Fremantlega qarshi boshlanib, mavsum oʻrtasiga qadar davom etgan yarim himoyadagi bir qator kuchli oʻyinlar bilan cheklandi. Uning diqqatga sazovor joyi 8-raundda Shimoliy Melbournega qarshi oʻyinda gʻalaba qozongan gollarni oʻrnatish edi, u 9-turda Oltin qirgʻoqqa qarshi oʻyin uchun Braunlou medali uchun uchta ovoz toʻpladi. U klubning John Cahill medallari soni boʻyicha ikkinchi oʻrinni egallagan edi.

SANFL faoliyati
---------------

Broadbent Janubiy Adelaida bilan 2020-yilgi mavsumda SANFLda oʻynashga qaytganidan keyin. 2021-yilda u Janubiy Avstraliyani Gʻarbiy Avstraliyaga qarshi shtatlararo oʻyinda himoya qildi va Janubiy Avstraliyaning eng yaxshi futbolchisi sifatida Fos Williams medali bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Capel, Andrew (20 July 2009); Matthew soars after Michael flies[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Matthew Broadbent wins Fos Williams Medal" (inglizcha). *SANFL*. Qaraldi: 15-may 2021-yil.
**Shamsiddin Muhammad Shoxin** (tojikcha: *Шамсиддини Муҳаммад Шоҳин*, 1865-yil, Buxoro — 1895-yil, Qarshi) — tojik shoiri, pedagogi, Ahmad Donish izdoshi.

Biografiyasi
------------

Kambagʻal mulla oilasida tugʻilgan, ota-onasidan erta ayrilgan, koʻzi ojiz shoir Zarir Juyboriyning qoʻliga oʻtgan va shu tufayli madrasani bitirgan.

Yoshligidan sheʼr yozishni boshlagan, so‘ngra Buxoro amiri Abdulahadning saroy shoiri bo‘lgan. U amir saroyida topshiriqlar boʻyicha amaldor boʻlib xizmat qilgan, bu juda ogʻir edi.

Amirga mamlakat bo‘ylab gastrol safarida hamrohlik qilayotganda isteʼmoldan vafot etgan.

Yaratilishi
-----------

U 12 mingdan ortiq „bayt" (ikki misra) lirik sheʼrlar, „Sanʼat moʻjizalari" nasriy asari (naql, aforizmlar, qisqa satirik hikoyalar toʻplami), ikkita masnaviy (maʼlum qofiyali juftlik sheʼri) — „Layli va Majnun" va tugallanmagan „Gʻift"ni yaratdi.

Xotira
------

2016-yilda Tojikistonning Xatlon viloyatining Sho‘roobod tumani shoir xotirasiga o‘zgartirildi.

Havolalar
---------

* Shoxin
* XIX—XX asr boshlarida SSSR xalqlari sheʼriyati: [tarjimasi: kirish maqolasi va L.Arutyunov toʻplami, L.Osipova qaydlari]. „Badiiy adabiyot" nashriyoti, 1977-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |