recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aqba** (arab. — togʻ yoʻli, dovon) — tarixiy geografik tushuncha. 9 — 10-asrlarda arabiynavis geograflarning asarlarida koʻp uchraydi. 10-asrda fors tilida yozilgan „Hudud ul-olam" va „Ta-rixi Tabariy" asarlarida ham tilga olinadi. Hozir bu atama, asosan, geografik nomlar tarkibida qolgan. Turkiston, Zarafshon va Pomir togʻlarida A. soʻzidan tuzilgan oʻnlab dovonni uchratish mumkin: Aqbaboshi, Aqbavodif, Aqbai Obburdan, Aqbai Gishxun, Choshi aqba va hokazo. Bu atama axba, agʻba, ovgʻa shakllarida Oʻzbekistonning bir qancha joylarida turli xil maʼnoda ishlatiladi. Mas, Samarqand viloyati baʼzi tumanlarida dovonga chiqiladigan tik yoʻlni ovgʻa deyishadi va hokazo

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuproq bonitirovkasi** - yer uchastkasida tarqalgan unumli tuproq qatlamining fiziologik hamda ximiyaviy tarkibini, tuproq turi va holati, iqlim sharoiti va yer osti suvlarini joylashishi kabi bir qator omillarni o'zida jamlaydigan jarayondir.

**Tuproq bonitirovkasi** (lot. bonitas — sifatlilik) — tuproq unumdorligini qiyosiy baholash. Tuproq bonitirovkasi 100 ballik shkala boʻyicha ifodalanadi. Tuproq bonitirovkasining asosiy maqsadi tuproqlarni unumdorligiga karab tasniflahdir. Tuproq bonitirovkasi tuproq unumdorligini xarakterlovchi tabiiy, yaʼni qishloq xoʻjaligi. ekinlari hosildorligi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan xususiyatlarini hisobga olgan holda oʻtkaziladi. Shuningdek, Tuproq bonitirovkasida dalaning oʻlchami, geometrik shakli, nishabligi, iqlim sharoiti va boshqa ham hisobga olinadi. Tuproq bonitirovkasi yerni iqtisodiy baholash, yer kadastrini yuritish, melioratsiya hamda dehqonchilik sistemasini takomillashtirish va boshqa uchun zarur.

Tabiiy xossalari ekinining eng yuqori hosildorligini taʼminlaydigan tuproqlar aʼlo baholanadi. Bunda sugʻoriladigan yerlarda tuproqning madaniylik darajasi, qadimdan sugʻorib kelinganligi, genetik tipi baho mezonlari hisoblanadi. Tuproklarning dehqonchilik uchun noqulay xususiyatlari (shoʻrlanish, eroziya darajasi, botqoqlanish va boshqalar) bonitirovka koeffitsiyentini pasaytiradi. Mas. kam shoʻrlangan tuproklar — 0,75, oʻrtacha shoʻrlanganlari — 0,70, kuchli shoʻrlanganlar — 0,60 koeffitsiyentga ega. Ekstensiv dehqonchilik sistemasida, mas. lalmikor gʻallachilikda oddiy agrotexnika, mineral oʻgʻitlarni chegaralangan miqdorda qoʻllash tufayli ekinlarning xreildorligi Tuproq bonitirovkasining integral ifodasi hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* Konobeyeva G.M. Pochvi Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, T. 1985.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tur (maʼnolari).

**Tur** (Avestoda Thura) — qad. eroniylarning peshdodiylar sulolasidan boʻlgan shohi Faridun (Traetaona)ning oʻgʻli. Avestoda Oʻrta Osiyoning qad. xalqlari — turlar (turonliklar) qayd etilgan (qarang Turon). Firdavsiyning "Shoxnoma" asariga koʻra,T. turkiy xalqlar bobokaloni, akasi Salm (Silm, Selm) esa somiy xalkdar bobokaloni hisoblangan. Faridun dunyoning taqsimlanishi xaqidagi fors anʼanalariga koʻra, oʻz saltanatini oʻgʻillari T. Salm va Eroj oʻrtasida taqsimlagan. Katta oʻgʻil Salm — boylik, oʻrtanchasi T. — harbiy shonshavkat, kichik oʻgʻli Eroj — qonun va dinni soʻragan. Ularning iltimoslariga kura, podsho otalari Salmga Rum yerlarini, T.ga Turkiston va choʻlu biyobonni, kenja oʻgʻli Erojga esa Eron taxtini va akalari ustidan oliy hokimiyatni topshirgan. "Shogʻnoma"da bu anʼana boshqacha variantda saqlangan. Faridun oʻz oʻgʻillarini sinamoqchi boʻladi va ajdarhoga aylanib ularning yoʻlini toʻsadi. Salm qochib qoladi, T. kurashga bel bogʻlaydi, Eroj esa oʻzining akl zakovati, oliyjanobligi bilan ajdarhoni tinchlantiradi. TUR, ibtidoiy buqa (Bos primigenius) — qirilib ketgan yovvoyi buqa. Bir necha kenja turlari boʻlgan. Boʻyi (yagʻrinidan) 2 m cha, vazni 800 kg gacha. Toʻrtlamchi davrda Sharqiy yarim sharning deyarli hamma joylarida (Avstraliyadan tashqari), Yevropada esa 17-asrgacha (Polshada) yashagan. Asosan, oʻrmondasht zonasida tarqalgan. T. — xonaki qoramollarning ajdodi. Tanlash, duragaylash va boshqa metodlarning qoʻllanishi natijasida dastlabki T.dan har xil qoramol zotlari yaratilgan. Kavkazdagi yovvoyi echkining bir turi ham T. deyiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuproq zonasi** - zonal va unga yondosh intrazonal tuproqlar egallagan hudud. Tuproq tiplari shim.dan janubga, shuningdek, tekislikdan balandlik (togʻlik)ka koʻtarilish bilan astasekin oʻzgarib boradi va har qaysi joyda oʻziga xos tipdagi Tuproq zonasini hosil qiladi. Tuproq zonasi tushunchasi tuproq tiplari, tuproqiklim va qishloq xoʻjaligi. ekinlarini hududda rnlashtirishda qatʼiy birlik sifatida qoʻllaniladi. Yer yuzida Tuproq zonasilari maʼlum tabiiy qonun asosida tarqalgan. Har bir Tuproq zonasi muayyan bir geografik zonada uchraydi. Tuproqning bu xilda joylashganligini dastlab V.V. Dokuchayev va N.M.Simbirsev aniklagan. Tuproq gorizontal va vertikal zonallik qonunlari asosida hosil boʻlgan, lekin tuproq tiplarining zonallik qonuni asosida tarqalishi mahalliy sharoitlar — togʻlar, gidrogeologik va geologik xususiyatlarga koʻra, qisman oʻzgarishi mumkin. Tuproq zonasi juda kattaligi va bir zonaning turli qismlarida bioiklim sharoiti turlicha boʻlganidan har bir zonada tuproq qoplami bir xil emas. Tuproqning intrazonal qonun asosida tarqalishi mahalliy sharoitga xos turli tabiiy omillar taʼsiriga bogliq. Mas. sur tuproq zonasidagi gidrogeologik omillar taʼsirida paydo boʻlgan oʻtloqi, shoʻrxok va botqoqi tuproklar intrazonal tuproqlardir. Yer yuzida Shimoliy yarim sharda (shim.dan jan. ga) quyidagi gorizontal tuproq zonalari uchraydi: tundra tuproklari; podzol tuproqlar; oʻrmondasht tuproklari; qora tuproklar; kashtan tuproklar; choʻl tuproklar; sur tuproklar; qizil tuproklar. Har qaysi zonada intrazonal tuproklar ham bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ighram** — Jazoirning shimolidagi Kabylie yeridagi shaharcha va kommunadir. Shahar So'mmomda, uning chap qirg'og'ida joylashgan. Maʼmuriy jihatdan u shimoldan Tizi Ouzou viloyati, janubdan Akbou va Tazmalt viloyatlari, gʻarbdan Beni Mellikeche shahri bilan chegaradosh.U Bejaya viloyatining janubiy-g'arbiy qismida joylashgan , 70 dan ortiq masofada joylashgan viloyat markazidan va 5 dan kam Akbou shahridan. U 50,11 kvadrat kilometr maydonni egallaydi va Ighram shahrining aholisi 16 878 kishi, 8 472 erkak va 8 406 ayol bo'lib, zichligi 332 aholi / km² (statistik ma'lumotlarga ko'ra, 2003 yil 31 dekabr) 

Maʼmuriy jihatdan u shimoldan Tizi Ouzou viloyati, janubdan Akbou va Tazmalt viloyatlari, gʻarbdan Beni Mellikeche shahri bilan chegaradosh.

Uylar hovlida joylashgan bo'lib, qishloq xo'jaligi aholining ko'p qismini ish bilan ta'minlaydi. Ozodlik va emigratsiya urushi ularning aholisining ko'plab qishloqlarini bo'shatib yubordi, natijada binolar nisbatan yomonlashdi.

Igromdagi iqlim qishda ham, yozda ham mos ravishda yumshoq va issiq. Yillik o'rtacha yog'ingarchilik miqdori 6,33 gacha o'zgarib turadi mm va 70,45 mm, eng yuqori yog'ingarchilik dekabr oyida. Qishda shahar o'rtacha 63,63 oladi mm suv. Harorat 8,68 gacha °C va 30,80 °C.

Kommuna bir necha qishloqlardan iborat (Elma-Ouguenane, Amar Ouzeguene Ath, Ath Kerrou, Azoun, Ath Selam, Boukir, Iaamourene, Igguirven, Ighrem Ighil Nacer, Ikherbouchen, Irsen, Iaâzunène, Laazibmethlahins, Taa'zunène, Laazibmethlahins, Tajyetxetxit, Elma-Ougene, Elma-Uzexit, Tax. Tighilt Maxlouf).

Kommuna bir necha qishloqlardan iborat (Elma-Ouguenane, Amar Ouzeguene Ath, Ath Kerrou, Azoun, Ath Selam, Boukir, Iaamourene, Igguirven, Ighrem Ighil Nacer, Ikherbouchen, Irsen, Iaâzunène, Laazibmethlahins, Taa'zunène, Laazibmethlahins, Tajyetxetxit, Elma-Ougene, Elma-Uzexit, Tax. Tighilt Maxlouf).

Iqtisodiy jihatdan Igram shahri yaqin atrofdagi Akbouga bog'liq.
**Jakeriya** (Jacquerie, "Jacques Bonhomme" soʻzidan — "Jak Goʻl" — dvoryanlar tomonidan dehqonlarga berilgan kamsituvchi laqab) — Fransiyada 1358-yil mulkdorlarga qarshi koʻtarilgan dehqonlar qoʻzgʻoloni. J. Yuz yillik urush (1337—1453) natijasida vujudga kelgan iqtisodiy tanglik, yollangan askarlarning talon-toroji va yangi soliqlar solinishi tufayli kelib chiqqan. Qoʻzgʻolon 28 mayda Bovezi viloyatidan boshlandi. J. ishtirokchilari, asosan, dehqonlardan iborat boʻlib, aholining boshqa tabaqalari ham qatnashgan. Qoʻzgʻolonchilarga Gilom Kal boshchilik qilgan. Navarra qiroli Karl 10 iyunda J. rahbarlarini muzokaraga chaqiradi. Muzokara paytida G. Kal xiyonatkorona qoʻlga olinib, qattiq qiynoqlardan soʻng boshi tanasidan judo qilinadi. Karl qoʻshinlari toʻsatdan qoʻzgʻolonchi dehqonlarga hujum qilib ularni tor-mor keltiradi. 20 mingdan ziyod dehqonlar qirib tashlangan. Rahbarsiz, uyushmagan va aniq rejasi boʻlmagan J. yengiladi. U dehqonlarni shaxsiy qaramlikdan ozod boʻlishlariga imkon yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Fransiya yagona davlatga birlashtirishni tugallash oson vazifa emas edi.Chunki birlashtirish siyosati nafaqat ichki,ayni paytda,tashqi tosiqlarga uchragan.Eng katta tashqi to'siq Angliya edi.Fransiyaning Akvitaniya viloyati Angliya qo'l ostida edi.U bu viloyatni Fransiyaga qaytarib berishni istamagan.Buning ustiga,markaziy hokimiyatga bo'ysunmaslik uchun kurashayotgan Flandriya viloyati Angliya tomonidan qo'llab-quvvatlangan.Angliya qiroli Eduard-3 Fransiya qiroli Filipp-6 (1328-1350) (qizining o'g'li)ning nabirasi bo'la turib, Fransiyaga qarshi siyosat yurita boshladi.Bu omillar Fransiya-Angliya munosabatlarini tobora keskinlashtirgan.Endi bu ikki davlat o'rtasida urush chiqishi muqarrar edi. Urushning boshlanishi uchun bir bahona kerak edi,xolos.Filipp-6 vafotidan so'ng Eduard-3 Fransiya taxtiga da'vogarlik qilib chiqdi.Biroq Fransiya qonunshunoslari ayol tomonidan bo'lgan avlod qirollik taxtiga o'tira olmaydi,degan xulosani berdi.Bu esa urush boshlashga bahona boldi.Urush 1337-yilda Angliyaning hujumi bilan boshlandi.Flandriya urushda Angliyaning yaqin ittifoqchisiga aylandi.
**Moskva metropolitenidagi poyezd halokati** 2014-yilning 15-iyul kuni ertalab Moskva vaqti boʻyicha soat 08:39da Arbat-Pokrov liniyasidagi «Park Pobedi» va «Slavyanskiy bulvar» bekatlari oraligʻida sodir boʻldi. Ushbu halokat Moskva metropoliteni tarixidagi eng yirik avariya sifatida tarixga kirdi.

Halokat maʼlumotlari
--------------------

Rossiya rasmiylariga koʻra: qariyb soat 08:39da Arbat-Pokrov liniyasidagi «Park Pobedi» va «Slavyanskiy bulvar» bekatlari oraligʻida sodir boʻlgan, poyezd soatiga 70 km tezlikda harakatlanayotgan paytda, qurilayotgan yangi liniya oldida sodir boʻlgan, poyezdning oldibgi uch vagoni toʻsiqga urilgan. Ichki ishlar rasmiylari ushbu halokatni terakt deb hisoblamasliklarini taʼkidlab oʻtishdi.

Boʻlib oʻtgan hodisadan soʻng ertalab soat 09:00dan «Park Pobedi» bekatidan «Kuntsevskaya» bekatigacha Politsiya tomonidan oʻrab olindi. Mingdan ortiq yoʻlovchilar evakuatsiya qilindi, yoʻlning ushbu qismida poyezdlar yurishi toʻxtatildi. Hozirda avariya oqibatlarini toʻgʻrilash ishlari olib borilmoqda.

Jabrlanganlar
-------------

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra 23 kishi halok boʻlgan. Halok boʻlganlar orasida Rossiya Federatsiyasi fuqarolaridan tashqari kkita Tojikiston, bittdan Ukraina, Qirgʻiziston va Xitoy fuqarolari ham borligi tasdiqlandi..

### Halok boʻlganlar fuqaroligi

| Davlat | Halok boʻlganlar soni |
| --- | --- |
| Rossiya bayrogʻi Rossiya  | 18 |
| Tojikiston bayrogʻi Tojikiston  | 2 |
| Qirgʻiziston bayrogʻi Qirgʻiziston  | 1 |
| Ukraina bayrogʻi Ukraina  | 1 |
| Xitoy bayrogʻi Xitoy  | 1 |
| **Umumiy** | **23** |

Qariyb 160 kishi turli ogʻirlikdagi tan jarohatlarini olgan, ulardan 129 kishi kasalxonalarga olib ketilgan, jabr koʻrganlardan 42 nafari salomatligi ogʻir ahvoldaligicha qolmoqda.

Jabr koʻrganlar ichida Rossiyaning 12 ta regioni fuqarolari, shuningdek 5 ta boshqa mamlakatlar, jumladan: Moldova, Ukraina, Oʻzbekiston, Tojikiston va Qirgʻiziston fuqarolari ham bor..

1. ↑  Катастрофа в метро. Подробно Lenta.ru
2. ↑  „arxiv nusxasi". 18-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyul 2014-yil.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Среди погибших в метро оказались граждане Китая и Таджикистана Lenta.ru
7. ↑  Информация о пострадавших в происшествии в метро 15 июля 2014 года Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-19).. Департамент здравоохранения города Москвы, 15 июля 2014, 15:40
8. ↑  При ЧП в метро пострадали жители 12 регионов РФ, граждане 5 государств РИА Новости
**Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik** — dialektik falsafaning juft tushunchalari. Barqarorlik narsa va hodisalarga xos muayyanlikni ifodalasa, oʻzgaruvchanlik ularning maʼlum bir holatdan boshqa bir holatga oʻtish jarayonini bildiradi. Oʻzgaruvchanlik keng maʼnodagi harakat tushunchasini ifodalab, shu maʼnoda mutlaq harakterga ega. Tayin narsalarga oid xossa sifatida esa u nisbiydir, chunki narsalarning oʻzgarishi biron-bir muayyanlikka nisbatangina sodir boʻladi. Oʻzgaruvchanlikni barqarorlikdan ajratib mutlaqlashtirish skeptitsizm va relyativizmag olib kelsa, aksincha, barqarorlikni mutlaqpashtirish aqida-parastlikka olib keladi. Dialektika Barqarorlik va oʻzgaruvchanlikni oʻzaro uzviy birlikda, mavjud dialektik qaramaqarshiliklar tarzida olib qaraydi. Aniq fanlarda Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik tushunchalari tegishli tayin tushunchalar bilan ifodalanadi va i-tlarda muhim metodologik ahamiyat kasb etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Epstein–Barr virusi** — gamma-gerpes viruslar oilasi va Lymhocryptovirus turkumiga kiradi.

Antigenlari
-----------

1. Membrana antigeni-bu antigen zararlangan hujayralar yuzasida topiladi
2. Yadro antigeni-hujayra yadrolarida topiladi.
3. Kapsid antigeni

Bu virusning boshqa gerpes viruslaridan farqi shundaki, u shikastlangan hujayrani eritib yubormaydi, ularni koʻpaytiradi. Virus hujayralarda uzoq vaqt persistent holatida saqlanadi. U moʻtadil iqlimli mamlakatlard yashovchi kishilar orasida yuqumli mononukleoz, tropik davlatlarda Berkitt limfomasi, xitoyda esa nozofarengial karsinomani qoʻzgʻatadi. Odatda yuqumli mononucleosis, asosan, bolalar va oʻsmirlarda uchraydi. Bemorning harorati koʻtariladi, limfa tugunlari va taloq kattalashadi, qondagi monotsit limfotsit soni oshadi. Virus halqumdan ajraladigan suyuqlik va soʻlakda boʻladi, ular, asosan, B limfotsitlarda koʻpayadi.

Bemor sogʻaygandan soʻng maxsus T killerlar paydo boʻlib, ular tarkibida virus boʻlgan B hujayralarni oʻldiradi. Tabiiy killerlardan K limfotsit ham faollashadi va zararlangan hujayralarni yoʻqotishda qatnashadi. Xotira T hujayralari organizmda umrning oxirigacha saqlanadi. Qondagi virusni neytrallovchi antitelolar ham uzoq vaqt saqlanadi va B hujayralarga yangi virusning kirishiga yoʻl qoʻymaydi.

Oʻsma hujayralarining tarkibida koʻp miqdorda birikkan virus genomi boʻladi. Yadrolarda esa ENBA antigeni topiladi. Bemor sogʻaygandan soʻng qonida kapsid antigeniga qarshi avval I’m, soʻngra IgG sinfi antitelolari hosil boʻladi. Keyinroq membrana va yadro antigenlarga qarshi antigen hosil boʻladi. Virus DNK sini oʻsma hujayralarida topish uchun molekular gibridizatsiya va PSR usullaridan foydalaniladi.Vaksina yaratilgan.
Manbalar. 1.
2https://www.webmd.com/carol-dersarkissian

Tashqi saytlar
--------------

[Media related to Epstein-Barr virus at Wikimedia Commons Data related to Epstein–Barr virus at WikispeciesTranscriptome and epigenome of EBV Archived 18 January 2019 at the Wayback Machine]
**Epuas pishlogʻi** (fransuzcha: *Époisses*) — sigir sutidan tayyorlangan fransuz yumshoq pishlogʻi.

Tarixi
------

Epuas rohib-sistersianlar tomonidan ixtiro qilingan. 1968-yilda „Epuasni himoya qilish uchun mehnat ittifoqi" tuzildi. 1991-yilda Epuas mahalliy nazorat ostidagi nomga ega boʻldi (AOC).

Tayyorlanishi
-------------

Bir bosh pishloq tayyorlash uchun ikki litr sut kerak boʻladi. Isitilgan sutga ozgina shirdon qoʻshiladi, buning natijasida sut asta-sekin nordonlashadi. 16-24 soatdan keyin kalye hosil boʻladi, u qoliplarga yotqiziladi. Zardob ajralgandan soʻng, pishloq qolipdan olinadi, tuzlanadi va yetilishi uchun yogʻoch panjaralarga qoʻyiladi. Birinchi haftada kuniga ikki yoki uch marta qobigʻi shoʻr suv bilan yuviladi. Qobiq qizgʻish rangga ega boʻlgandan soʻng, suvga *Marc de Bourgogne* Burgundiya arogʻi qoʻshiladi. Pishloq 5-8 hafta ichida yetiladi.

Tavsifi
-------

Pishloq boshlari disk shaklida boʻlib, ikki xil boʻladi: yiriklari — diametri 16,5-19 sm, balandligi 3-4,5 sm va ogʻirligi 700-1100 g; kichiklari — diametri 9,5-11,5 sm, balandligi 3-4,5 sm va ogʻirligi 250-350 g. Boshi silliq va porloq qobiq bilan qoplangan, uning ostidagi eti esa oʻzgacha hidli, nozik, ochiq-sargʻish rangda boʻladi. Yosh pishloqlarda qobiq fil suyagi rangiga, eski pishloqlarda qizil-gʻisht rangiga ega.

Epuas toʻrt qismga boʻlinadi va shirinlik qoshigʻi bilan isteʼmol qilinadi. Pishloq bilan yengil Burgundiya sharoblari yoki bir oz shirin oq *Chablis* yoki *Sauternes* juda mos keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сыр БУРГУНДСКИЙ ЭПУАС" (ru).  cheeser.ru. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Эпуас на сайте Гастроном.ру" (ru) (deadlink). 17-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2011-yil.



* „Syndicat de Défense de l'Epoisses" (en) (deadlink). 27-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2011-yil.



* „Epoisses sur le site des fromages AOP" (fr) (deadlink). 8-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2011-yil.



* „Le Roi des fromages" (fr) (deadlink). 2-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2011-yil.
**Olatov qoramol zoti** - sut goʻsht yoʻnalishidagi qoramol zoti. 20-asrning 30—50-yillarda Qirgʻiziston va Qozogʻistonda mahalliy zotli qoramollarni shvits va Kostroma zotlari bilan chatishtirish va olingan duragaylar mahsuldor guruhlarini oʻz ichida urchitish orqali yaratilgan. 1950 yilda yangi zot sifatida tasdiklangan. Tana tuzilishi baquvvat, boshi katta, koʻkragi, yagʻrini keng, yelini kosasimon, tuyey qoʻngʻir. Buqalarining vazni 850–1000 kg, sigirlariniki 450–550 kg. Sigirlari yiliga 3200–4200 kg (ayrimlari 8—10 ming kg gacha) sut beradi. Sutining yogʻliligi 3,8—4,0%. Goʻshtdorlik sifati yaxshi. Axta novvoslari jadal yetishtirilib, boʻrdoqi qilib boqilganda 18—20 oyligida vazni 500–550 kg ga boradi. Goʻsht chiqimi 55—62%. Togʻ sharoitiga yaxshi moslashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baroqxon madrasasi** - Toshkentda qurilgan Madrasa (1531/32 — 16-asr 2-yarmi). Hovli atrofida hujralar va ichki tarafida peshtoq boʻlib, madrasaning gʻarbiy qismi birmuncha oldinga chiqqan. Poydevori toshdan, qalin devorlari turli hajmdagi pishiq gʻishtdan ishlangan. Baʼzi joylari sinchli. Baroqxon madrasasi oʻrnida dastlab 2 (katta va kichik) maqbara boʻlgan. Kichik maqbarada Baroqxon qabri bor. Uning toʻrt tomonidagi eshiklaridan uchtasi keyinroq berkitib tashlangan (qolgan eshikdan zina bilan tomga chiqilgan). 1904-yilda masjidga aylantirilgan katta maqbarada Toshkent hokimi Suyunchxoʻja qabri joylashgan. Baroqxon ikki maqbarani oʻz ichiga olgan Madrasa qurdirgan. Madrasaning sharq tomonidagi ulkan peshtoqqa rang-barang sirkor gʻishtchalardan namoyon terilgan. U handasiy va girih naqshlar bilan hoshiyalangan. Peshtoqning yuqori qismi saqlanmagan. Asosiy peshtoqning orqa tomonida yana peshtoq va besh qirrali ravoq bor. Gʻarb tomondagi ichki peshtoq koʻk gumbazning tarkibiy qismi boʻlgan. Baroqxon madrasasi ning toʻrt burchagida choʻziq xona (qorixona)lar boʻlgan. Bino shakli va bezaklari oʻz holicha qolgan. Uning 22 m li gumbazi koʻk sirkor gʻishtchalar bilan pardozlangan (gumbaz 1868-yilgi zilzila paytida qulab tushgan). Gumbaz ostidagi 4,5 m li poygumbazga turli rangdagi sirkor gʻishtchalardan handasiy va girih naqshlar terib yaratilgan, Qurʼon suralari bitilgan. Maqbara ichki qismidagi bezaklar keyinchalik koʻchib tushgan. Ichki devorning tepa qismida ganchdan ishlangan naqshlar boʻlib, ularga oltin suvi yugurtirilgan, pastki qismida olti burchakli sopollardan terilgan keng izora bor (ular yashil sirkor, zarhalli gʻishtchalar bilan ajratilgan). 20-asr boshlaridagi taʼmir vaqtida qad. bezaklarning qoldigʻi koʻchirib tashlanib, oq ganch bilan suvalgan. Baroqxon madrasasi naqshlarining goʻzalligi, qurilish uslubi jihatidan Samarqandning eng yaxshi meʼmoriy yodgorliklari (15-asr ikkinchi yarmidagi Oq saroy va Ishratxona)ga yaqinlashadi. 1946, 1949, 1951, 1967-yillarda taʼmir ishlari olib borilgan. Baroqxon madrasasi da Oʻzbekiston Musulmonlari idorasi joylashgan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barra bint Abdulmuṭtalib** (arab. برة بنت عبد المطلب) Muhammad alayhissalomning ammasi edi. U Makkada Abdulmuttalib va Fotima bint Amrning nikohidan tugʻilgan. Uning aka-ukalari Abdulloh ibn Abdulmuttalib, Zubayr ibn Abdulmuttalib va Abu Tolib ibn Abdulmuttaliblar edi.

Hayoti
------

U ikki marta turmushga chiqqan. Uning birinchi eri Quraysh qabilasining Maxzum urugʻidan Abdul Asad ibn Hilol edi. Ularning oʻgʻillarining ismlari Abdulloh (Abu Salama), Sufyon va Asvad edi. Abu Salama va Sufyon musulmon boʻlganlar, Asvad esa musulmon boʻlmagan. Asvad keyinroq Badr jangida halok boʻlgan.

Ikkinchi eri Qurayshning Amr ibn Luay qabilasidan Abu Ruxm ibn Abduluzzo edi. Ularning Abu Sabra ismli oʻgʻillari boʻlgan. Barra yagona Allohga iymon keltirgan holda vafot etgan. Vafotidan keyin eri Maymuna bint Horisga uylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ibn Hisham note 97.
2. 1 2  ibn Saad, Muhammad*. *Tabaqat* vol. 8: *The Women of Madina**. Ta-Ha Publishers, 1995 — 33 bet.
3. ↑  ibn Saad, Muhammad*. *Tabaqat* vol. 3: *The Companions of Badr**, 2013 — 183 bet.
4. ↑  ibn Saad, Muhammad*. *Tabaqat* vol. 8: *The Women of Madina**. Ta-Ha Publishers, 1995 — 385 bet.
**Kuzgi soʻlish** - ekinlarda uchraydigan noinfeksion kasallik. Kasallikning oʻziga xos xususiyati ekinning egilib qolishi va tezkorlik (2—3 kun) bilan oʻtishidir. Kasallik asosiy hosilni toʻplash davriga toʻgʻri keladi. Mas, gʻoʻzada kasallangan oʻsimlikning bargi qizgʻish tusga kiradi, biroq dogʻlar hosil boʻlmaydi, poyasi va ildizining koʻndalang kesimi sogʻlom oʻsimliknikidan farq qilmaydi, poyaning oʻtkazuvchi vay qismida vilt kasaligiga xos boʻlgan (traxeomikoz soʻlish) qorayish belgilari boʻlmaydi. Kuzgi soʻlishga sugʻoriladigan oʻtloqibotqoqi tuproqdagi grunt suvlarining yaqinligi (chunki bunda anaerob mikroorganizmlar hayot faoliyati jarayonida gidromorf tuproqlarda ekin uchun zaharli temirning chala oksid formalari, vodorod sulfid va metan vujudga keladi) va koʻllatib sugʻorish sabab boʻladi. Kasallangan oʻsimlikdagi yetilgan va yetilmagan koʻsaqlar 5—6 kun ichida ochiladi, biroq muddatidan oldin ochilgani uchun tola sifati past boʻladi. K. sdan hosil Zs/ga yoki 10% gacha kamayadi.

Kurash choralari: sugoriladigan gidromorf tuproqlarda yuqori normada tez-tez sugormaslik; vegetatsiya davrida grunt suvlar sathini ildiz taraladigan qatlamdan pastroqda, yaʼni tuproq yuzasidan kamida 1 m chuqurlikda boʻlishini taʼminlash.

Madiva Rasulova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Erkakoʻt** — qoʻngʻirboshlilar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi; ozuqabop ekin. Yevrosiyo,Shim.Afrika, Avstraliya va Yangi Zelandiyada 15 turi tarqalgan. Oʻrta Osiyo, Kavkazda 10 ga yaqin turi oʻsadi. 4 turi: sibir E. i, choʻl E.i, taroqli E. vataroqsimon yoki keng boshoqli E. ekiladi. Boshoqlanish bosqichida 100 kg koʻk massasida 22,7 ozuqa birligi va 4,1 kg hazm boʻladigan protein, 100 kg pichanida 48,7 ozuqa birligi va 6,9 kg hazm boʻladigan protein bor. E. oʻsgan yaylovlarda mollar boqilgandan keyin ham oʻt qoplami qayta koʻkaradi. Sovuqqa va qurgʻoqchilikka chidamli. Barcha qishloq xoʻjaligi hayvonlari xush koʻrib yeydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Andreyevich Kuzmin** (1927-yil 21 iyun, Moskva viloyati, Shaxovskoy tumani, Dubronivka qishlogʻi — 2007-yil 29 dekabr, Moskva) — sovet va rus sharqshunosi, filologiya fanlari nomzodi, Yaqin sharq mamlakatlari tillari kafedrasi professori MGIMO.

### Taʼlimi

1951-yilda Moskva Sharqshunoslik institutini tamomlagan.

1955-yilda arab filologiyasi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

### Kasbiy faoliyati

1955-1959 yillarda Butunittifoq radiosida xorijiy radioeshittirishlar tahririyatida ishlagan. Butunittifoq radiosida ishlab yurgan kezlari xalqaro forumlarda, mamlakat rahbarlari va arab davlatlari rahbarlari o‘rtasidagi muzokaralarda sinxron tarjimon sifatida taklif etilgan. 1957-1960 yillarda radiodagi ishini Oliy diplomatik maktabdagi (hozirgi Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik akademiyasi) ishi bilan birlashtirgan.

1959-1963 yillarda MGIMO oʻqituvchisi.

1963-1990 yillarda KPSS Markaziy Qoʻmitasining xalqaro boʻlimi xodimi boʻlib, u yerda SSSR va arab mamlakatlari oʻrtasidagi munosabatlar masalalari bilan shugʻullangan.

1990-2003 yillarda Kuzmin yana MGIMOda dars bergan (dotsent, professor, Yaqin va Oʻrta Sharq tillari kafedrasi mudiri bolgan): u arab tilining barcha yoʻnalishlari boʻyicha 1-4 kurslarda dars bergan. Yuqori kurslarga nazariya, amaliyot va tarjima uslubidan dars bergan, talabalar bilan Yaqin Sharqning dolzarb masalalari bo‘yicha davra suhbatlari o‘tkazgan. MGIMO Til boʻlimlari ilmiy-uslubiy kengashi aʼzosi, Saudiya Arabistoni Qirolligining Rossiyadagi doʻstlar jamiyati boshqaruvi aʼzosi boʻlgan.

Darsliklari
-----------

* 1962-yilda „Arab tilining amaliy kursi" darsligi (V. N. Krasnovskiy), keyinchalik qayta koʻrib chiqilgan va bir necha bor qayta nashr etilgan.
* 1992-yilda u „1-kurs uchun arab tili darsligi"ni nashr ettirdi, keyinchalik u butunlay qayta koʻrib chiqildi va 2001-yilda „Arab tili darsligi"ning birinchi nashri chop etildi.

Mukofotlari
-----------

* Xalqlar doʻstligi ordeni,
* „Ulugʻ Vatan urushi davridagi jasorat va fidokorona mehnati uchun" medali;
* „Mehnat jasorati uchun" medali,
* „Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligining 200-yilligi munosabati bilan" medali

Manbalar
--------

* Professor S. xotirasiga. LEKIN. Kuzmina .

Havolalar
---------

1. 1 2 3  Biobibliograficheskaya spravka Izdatelskoy firmi „Vostochnaya literaturi" v kn.: *Kuzmin S. A.* Uchebnik arabskogo yazika. — M. 2009. — S. 383.
**Kuznetsk koʻmir havzasi**, Kuzbass — Rossiyadagi yirik koʻmir havzalaridan biri. Rossiya Federatsiyasining Kemerovo viloyatida Kuznetsk soyligi hududida joylashgan. Umumiy maydoni 70 ming km², shundan koʻmir qatlamliligi 26,7 ming, km². Geologik tuzilishiga koʻra, yuqori paleozoy, mezozoy va kaynozoy erasi choʻkindi jinslaridan tashqil topgan. Koʻmirli yotqiziqlar toshkoʻmir, perm, trias, yura, boʻr davrlarida hosil boʻlib, qavatmaqavat joylashgan qumtosh, alevrolit, argillit va koʻmir qatlamlaridan iborat. Yuqori toshkoʻmir davri yotqiziqlari ostrogek svitasi deb atalib, unda 3 ta koʻmir qatlami, quyi perm balaxonsk svitasida 64 ta koʻmir qatlami bor. Yuqori perm yotqiziqlari esa 3 svitaga boʻlinadi (pastdan yuqoriga): Kuznetsk svitasida 6 koʻmir qatlami, ilinsk svitasida 64 koʻmir qatlami va yeruvakovsk svitasida 105 koʻmir katlami bor. Quyi yura — konglomerat svitasida 19 koʻmir qatlami mavjud.

Sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan koʻmir qatlamlari faqat balaxonsk, yeruvakovsk va konglomerat svitalarida (qalinligi 10–15 m) uchraydi. Koʻmirning tarkibida 4—9% kul, 0,3—0,65% oltingugurt, 4—45% uchuvchi gazlar bor. Balaxonsk svitasidagi koʻmir koks sanoati va energetikada ishlatiladi. Konglomerat svitasidagi koʻmirdan esa energetika va kimyo sanoatida foydalaniladi. Kuznetsk havzasini qurshab olgan togʻ tizmalarida temir va polimetall konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Arena (maʼnolari).

**Arena** (lotincha: arena — qum) — 1) qadimgi Rim tomoshaxonalarining amfiteatr oʻrtasidagi qum sepilgan aylana may-doni. Sport uyinlari, gladiatorlar urushi, oʻlimga mahkum etilganlarning yovvoyi hayvonlar bilan jang tomoshasi uchun moʻljallangan; 2) hozirgi zamon sirkida tomosha joyi, oʻyin maydoni. U hozir manej deb ataladi. Sirk A.sining dia-metri 13,5 m; 3) sport maydoni — max-sus sport turlari buyicha uquv treni-rovka mashgʻulotlari va musobaqalari oʻtkazishga moʻljallangan, yetarlicha jihozlangan maxsus sport inshooti, oʻyingoh sahni, boks, yengil atletika, ku-rash va sh.k. musobaqalar joyi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozon kabob -** Qirsillovchi qobiq hosil qilguncha qovurilgan go’sht va o’simlik moyi va go’sht yog’ida tillarang tusga kirguncha qovurilgan kichikroq kartoshka. Go’sht esa oldindan quruq yoki nordon marinadda marinadlangan. Uchta qozon-kabob tayyorlash turi farqlanadi: qo’y, parranda (asosan tovuq) va mol go’shtidan. O’rtacha kattalikdagi tovuq bo’laklari qizib turgan yog’da 20-25 daqiqa, shu kattalikdagi qo’y qovurg’alari 25-35 daqiqa, mol go’shti esa yana biroz ko’proq qovuriladi. Go’sht suvli bo’lib pishishi sirlari ham mavjud. Agar faqat go’sht sirti qizartirib pishirilsa, albatta, bunda suvlilikka erishish mumkin, lekin go’shtga kartoshka solinganida, go’sht suvi bilan aralashib, uning ko’rinishi buziladi. Go’sht tayyor bo’lgunicha qovurilsa, bunday holatning oldini olish mumkin, lekin uning yumshoqligi yo’qoladi. Xo’sh, mazali qozon kabob qanday tayyorlanadi? Buning uchun shunchaki go’sht biroz dimlanadi. Va, bu holda, qovurishning an’anaviy tartibini buzish ham mumkin.

1. ↑  „Google". Qaraldi: 18-iyul 2022-yil.

**QOZON KABOB UCHUN KERAKLI MASALLIQLAR**

1 kg mol go’shti;

100 gramm qo’y yog’i;

2 kg kartoshka;

2 ta o’rtacha kattalikdagi piyoz;

3 ta o’rtacha kattalikdagi suvli pomidor;

100 ml o’simlik moyi;

3 osh qoshiq ziravorlar aralashmasi (yanchilgan zira va kashnich urug’lari, quritilgan rayhon, qizil achchiq qalampir);

Tuz;

5-7 shoxchadan shivit va kashnich
Maldiv qayigʻi - dona.
Qirgʻoqqa yaqin suzuvchi yogʻoch qayiq.

**Qayiq** — daryo, koʻl va boshqalar suv havzalari uchun moʻljallangan suzish vositasi. Qlar dastlab, asosan, eshkaklar bilan harakatlantirilgan, keyinchalik yelkanli va motorli Q.lar paydo boʻlgan. Q. ilgari, asosan, yoʻgʻon daraxt tanasini oʻyib yasalgan, qayin poʻstlogʻidan yoki yogʻoch sinch (karkas)larga hayvon terisini tortib qurilgan. Hozir Q. yasashda yogʻoch, plastmassa va yengil metall ishlatiladi. Q. odamlar foydalangan dastlabki suv transporti hisoblanadi. qadimiy Misr, Oʻrta Osiyo (shu jumladan, Oʻzbekiston hududi), Xitoy, Koreya, Yaponiya, Hindiston va boshqalar mamlakatlarda keng rasm boʻlgan. Q.dan suv transportida, baliq ovlashda, harbiy ishda, sport maqsadlarida, istirohat bogʻlarida suvda sayr qilish va boshqalar maqsadlarda foydalaniladi. Kichikroq suv osti kemasi suv osti Q.i deb ataladi. Q.ning shakli va oʻlchamlari, nechta (bir, ikki va koʻp) eshkakli ekanligi uning nima maqsadga moʻljallanganligiga bogʻliq. Oʻzbekistonda Q. asosan, baliq ovlashda, sport maqsadlarida, istirohat bogʻlaridagi koʻllarda sayr qilishda ishlatiladi (qarang Kema). 

  

**Qayiq** suv ustida qolish va harakatlanish maqsadida yasalgan kichik transport vositasidir. Qayiqlar yogʻoch, metall yoki poliesterdan tayyorlanadi.

Turlari
-------

* Sayr qayigʻi (turistik maqsadlarda ishlatiladi)
* Poyga qayigʻi (suv poygalari uchun)
* Yoʻlovchi qayigʻi (koʻpriksiz joylarda bir qirgʻoqdan boshqasiga oʻtish uchun)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Qayiq*** mavzusiga oid fayllar bor. |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Koordinatalari: 55°47′48.79680000001″N 49°7′39.99359999999″E﻿ / ﻿55.7968880000000027°N 49.1277759999999972°E﻿ / 55.7968880000000027; 49.1277759999999972GO

**N.G.Jiganova nomidagi Qozon konservatoriyasi**— Qozon shahridagi oliy musiqa bilim yurti. Jiganov Nozib Gayazovich sharafiga nomlangan. Rossiya va dunyoning yetakchi musiqa universitetlaridan biri.

Tarixi
------

1945-yil konservatoriyaga asos solingan. Qozon davlat konservatoriyasi Oʻrta Volga va Ural mintaqalari: Tatariston, Boshqirdiston, Chuvashiya, Udmurtiya, Mordoviya, Mari El respublikalari uchun yuqori malakali musiqachilar (oʻqituvchilar, ijrochilar, bastakorlar, musiqashunoslar) uchun oʻquv markazi sifatida tashkil etilgan. Uning birinchi rektori tatar madaniyatining taniqli arbobi, bastakor Nozib Jiganov (1911-1988) edi. Qozon bastakorlar maktabi professorlar G. Litinskiy, A. Leman, N. Jiganov rahbarligida tashkil etilgan. 1990-yilda konservatoriya nashr etish huquqini oldi va ilmiy, oʻquv va musiqiy nashrlarni chiqara boshladi; 1993-yilda universitetda opera studiyasi ochildi. Konservatoriyada muntazam ravishda musiqachilarning turli tanlovlari oʻtkaziladi. Taʼlim dasturlari 8 fakultet va 20 kafedrada amalga oshiriladi. Qozon konservatoriyasida aspirantura (3 yillik oʻqish) va assistent — mutaxassisliklarni bajarish amaliyoti (2 yil oʻqish) mavjud. Qozon konservatoriyasi binolaridan birida, shuningdek, N. G. Jiganov nomli oʻrta maxsus musiqa maktabi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „НЕОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ КАЗАНИ.".  moyakazan.narod.ru. Qaraldi: 10-sentabr 2019-yil.
2. 1 2  „Казанская государственная консерватория" (deadlink). *1000-летие Казани*. 9-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2019-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qozonxon**, Qazon Sulton (? -1347) — Chigʻatoy ulusi xoni (1332— 47). Chigʻatoyxon naslidan boʻlgan Yasavur oʻgʻlonning farzandi. 1332-yil movarounnahrda xonlik taxtiga oʻtiradi. Q.ning hukmronlik vaqtida zoʻravonlik va zulm kuchayadi, aholining turmushi yomonlashadi. Amir Qazagʻon ulusning tirik qolgan aʼyonlari bilan ittifoq tuzib bosh koʻtaradi va Soli-Saroyda qoʻshin toʻplab, Q.ga qarshi jangga tayyorlanadi. 1345 yilda Darayi Zangiy qishlogʻi yaqinidagi dashtda har ikki qoʻshin toʻqnashadi. Bu jangda amir Qazagʻonning qoʻshini magʻlubiyatga uchraydi. Gʻolib Q. Qarshi shahri tomon yoʻl oladi. Shu yili qishning qattiq sovugʻidan Q. lashkari ulovining koʻp qismi qirilib ketadi. Amir Qazagʻon bu holatdan xabar topgach, zudlik bilan qoʻshin jamlab, Q.ni yoʻq qilmoq maqsadida raqibi tomon yuradi. 1347-yilda 2 tomon lashkarlari yana toʻqnash keladi. Jang amir Qazagʻonning gʻalabasi bilan yakun topadi. Q. jang maydonida qatl qilinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hind platformasi**, Hindiston platformasi — Hindiston yarim orol, Hind, Gang va Brahmaputra daryolari havzasi va Shri Lanka o.ni qam-rab olgan tokembriy davriga mansub platforma. Choʻkindi qoplamlarida trapp yotqiziqlari mavjud. Plats))orma poydevorida koʻp konlar — temir rudalari (Bihar, Orissa, Maysur va boshqalar), xromit, marganets va mis rudalari (Singxbxum), oltin (Kolar koii), yuqori sifatli slyudalar, kamyob va qimmatbaho toshlar; Vindiya seriyasi konglomeratlarida olmos mavjud. Gon-dvana seriyasi bilan yirik toshkoʻmir konlari; kaynozoy davri nurash poʻsti bilan koʻp sonli boksit konlari bogʻliq. Ulardan tashqari neft va gaz konlari ham bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Himoyachi** (toʻpli xokkey) - maydon oʻyinchilarining rollaridan biri. Shuningdek, maydon oʻyinchisining yarim himoyachi va hujumchi kabi boshqa turlari ham mavjud. Oʻyin maydonida bir nafar darvozabon ham ishtirok etib, uning vazifalari va vakolatlari maydon oʻyinchilaridan sezilarli darajada farq qiladi.

Oʻyin davomida xokkey oʻyinchisi oʻyinning borishiga qarab turli vazifalarda harakatlanishi mumkin. Himoyachining vazifasi boshqa jamoa oʻyinchilarining oʻz jamoasi maqsadi (hujum)ga borishini toʻxtatishdir. Oʻyin vaqtida maydondagi va jamoadagi himoyachilar soni oʻyin taktikasiga qarab belgilanadi.

Himoyachining o'yindagi asosiy vazifasi, agar u to'pni egallab olib, uni xavfsiz masofaga urib yuborsa va to'pni o'z darvozasiga kirishiga to'sqinlik qilsa, bajarilgan hisoblanadi.

Himoyachi jamoaning harakatlariga qoʻshilgan holda hujum qilayotganda oʻz joyi-himoya chizigʻining boʻsh qolayotgani va bu vaqtda darvozani himoya qiladigan hech kim boʻlmasligi mumkinligini doim yodda saqlashi lozim. Himoyachi uchun eng muhimi raqibning oʻz darvozasiga gol urishiga yoʻl qoʻymaslikdir.

Havolalar
---------

* Панин И.Н.*. Русский хоккей с мячом. Техника, тактика, правила игры.*. М.: Советский спорт, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.**. ISBN 5-85009-992-1.
Shvetsiyalik jurnalist va yozuvchi Terese Kristiansson Afg'onistondagi muxbir sifatidagi reportajlari haqida gapirib berdi. U ishtirok etgan seminar Norvegiyaning "International Reporter" nodavlat tashkiloti tomonidan tashkil etilgan va Norvegiyaning Oslo shahridagi Adabiyot uyida boʻlib oʻtgan.
 
**Xalqaro Reportyor (IR)** (norv.: *Internasjonal Reporter* , IR) Norvegiya nodavlat tashkiloti boʻlib, Norvegiya ommaviy axborot vositalarida Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasidagi yoritishni yaxshilash va kengaytirish ustida ish olib boradi. Bu chegaralar osha jurnalistik hamkorlikni hamda gʻarbdan tashqari manbalardan foydalanishni ragʻbatlantiradi.

Tashkilot 1987-yilda Norvegiya jurnalistika maktabi olimlari, tadqiqotchilar va jurnalistlar tomonidan *Jurnalistikani rivojlantirish forumi* sifatida tashkil etilgan. Tashkilotning bosh qarorgohi Norvegiyaning Oslo shahrida joylashgan.

Xalqaro resurslar tarmog'i
--------------------------

U IR xalqaro resurslar tarmog'i (IRN) deb nomlangan ingliz tilidagi ma'lumotlar bazasini boshqaradi Unda jurnalistlar, fotojurnalistlar, tadqiqotchilar, yordam xodimlari, soha mutaxassislari va rivojlanayotgan dunyoda ishlaydigan yoki ular bilan bog'liq masalalar bilan shug'ullanuvchi axborot xodimlarining malumotlari mavjud. IRN uchun asosiy maqsadli guruh norvegiyalik jurnalistlardir, garchi ma'lumotlar bazasi rivojlanish yordami, biznes yoki tashkilotlar doirasida ishlayotgan va janubdagi mamlakatlarda hamkorlik qilish uchun hamkorlar yoki manbalar izlayotganlar uchun ham tegishli bo'lishi mumkin.

Jurnalistika mukofoti
---------------------

Jurnalistika bo'yicha xalqaro Reportyor mukofoti, ayniqsa Afrika, Osiyo yoki Lotin Amerikasi bilan bog'liq xalqaro muammoni chuqur, hayratlanarli va jozibali tarzda yoritib bergan jurnalistik kontentlar uchun beriladi.

Mukofot birinchi marta 2010-yilda topshirilgan. Keyin u Inger Sunde va Xarald Erakerga NRK Brennpunkt telekanalida efirga uzatilgan uyali telefon sanoati haqidagi tanqidiy hujjatli "Odamlarni ulash" uchun taqdirlandi.

Aftenpostenning Janubiy Osiyodagi muxbiri Kristin Solberg mukofotni 2011-yilda olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Solberg fikk IR-prisen – Journalisten.no (in Norwegian). Retrieved 2 June 2011

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt (ingliz tilida) Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-07).
**Tuganak filchalari** (tuganak uzuntumshuq qoʻngʻizlari, tuganak uzunburun qoʻngʻizlari) (Sitona Germ.) — uzuntumshuq qoʻngʻizlar oilasining urugʻi. 45 ga yaqin turi mavjud. Uzunchoq tanasi 4–8 mm, asosan, kulrang tuproq tusda. Tuxumi oval shaklda, yaltiroq, oq tusda boʻlib, keyinchalik qorayadi. Lichinkasi oq rangli, oqish siyrak tukchalar bilan qoplangan, tanasining uz. 6–8 mm. Gʻumbagi oq. Tuganak filchalari keng tarqalgan boʻlib, dukkakli ekinlar zararkunandasidir. Asosan, bedazorlarda uchraydi. Ayniqsa, yoʻlyoʻl Tuganak filchalari, torpeshona Tuganak filchalari, ildiz Tuganak filchalari va boshqa koʻp zarar keltiradi. Tuganak filchalari bedazorlarda tuproqning yuza qatlamida, oʻsimlik qoldiklari tagida qishlaydi. Qoʻngʻizlari erta koʻklamda kunlar ilishi bilan paydo boʻladi va barglar bilan oziqlanadi, maysadagi urugʻpalla, birinchi barg hamda oʻsish nuqtasini yeb qoʻyadi. Tuxumini tuproq yuzasiga tarqoq holda, kamdankam oʻsimlikka qoʻyadi. Urgʻochisi 600—800, ayrim turlari esa 1000 tagacha va undan ortiq tuxum qoʻyadi. Tuxumdan chiqqan lichinkalarining beda ildizida rivojlanish davri 30—35 kun. Tuganak filchalarini chumolilar (tuxum va lichinkalarini tashib ketib), tripslar (tuxumini soʻrib) va muskardina zamburugʻi (qoʻngʻiz va lichinkalarini kasallantirib)ni yoʻq qiladi. Kurash choralari: urugʻlik bedazorni kuzda 25—28 sm chuqurlikda plug bilan (chimqirqarni qoʻymaslan) qayta haydash, ekish oldidan beda urugʻlarini 10% li namlanuvchi kvark kukuni bilan upalash, tuproqqa donador fosfamid (50 kg/ga) solish.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tuganak filchalari" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xalqaro gimnastika federatsiyasi** ( fransuzcha: *Federation Internationale de Gymnastique (FIG)* yokiinglizcha: *International Gymnastics Federation (IGF)* — sport gimnastika turlari federasiyasi. Dunyodagi eng qadimgi sport federasiyasi sanaladi.

Tarixi
------

Ushbu tashkilot 1881-yil 23-iyulda Belgiya gimnastika assosiasiyasi prezidenti Nikolas Kuperus tashabbusi bilan Lejadagi (Belgiya)kongressda uchta davlat - Belgiya, Niderlandiya va Fransiya vakillarini birlashtirgan Yevropa gimnastika assosiasiyasi tashkil etildi. Shunday qilib, FIG eng qadimgi xalqaro sport federasiyasi hisoblanadi. Bora-bora a’zo mamlakatlar hududi kengayib boradi va Yevropa gimnastika assosiasiyasi kengayib, Xalqaro gimnastika federasiyasi (FIG) qayta tashkil etilfdi.

Gimnastika 1896-yilgi birinchi Olimpiada o‘yinlaridan buyon Olimpiya o‘yinlari dasturiga kiritilgan. FIG Xalqaro Olimpiya yozgi sport turlari federasiyalari assosiasiyasining a’zosi va Xalqaro Olimpiya qo‘mitasi (XOQ) tomonidan tan olingan.

Mazkur federasiya gimnastikachilarning chiqishlarini baholash qoidalarini belgilaydigan reglamentini ishlab chiqadi. Xalqaro gimnastika federasiyasiga yettita gimnastika yo‘nalishi bo‘lgan: sport gimnastikasi (erkaklar va ayollar), badiiy gimnastika, sport aerobikasi, sport akrobatikasi, batutda sakrash, parkur kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Международная Федерация Гимнастики (ФИЖ)". 7-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2022-yil.
2. ↑  Международная федерация гимнастики // Большая олимпийская энциклопедия: В 2 т. / Автор-составитель В. Л. Штейнбах. — М.: Олимпия Пресс, 2006.

Havolalar
---------

* Xalqaro gimnastika federatsiyasi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mehrob (maʼnolari).

**Mehrob** (arab. — harb joyi, janggoh; bu yerda namoz paytida shayton bilan imom oʻrtasidagi urush joyi maʼnosida) — masjidning Makka (Kaba)ga qarata yoʻnaltirib devor ichiga ishlangan ravoq shaklli joy, sajdagoh. yarim aylana, koʻp qirrali, toʻgʻri toʻrtburchak shaklda ishlanib, tepasi ravoq yoki yarim aylana shaklida bezaladi, atrofi hoshiyalangan boʻladi. Ayrim M.lar yogʻoch, ganch, naqshinkor marmar va koshinlar bilan qoplangan, badiiy bezakli ustunlar va ravokdi hoshiyalar bilan bezatilgan. M. islom dinining dastlabki davrlaridan mavjud. Namoz vaqtida imom M.ga oʻtib, kiblaga yuzlanadi va uning orqasidan jamoa boʻlib namoz oʻqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |