recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pyotr Fokich Borovskiy** (ruscha: *Пётр Фоки́ч Боро́вский*; 27-may (eski taqvimda 8-iyun) 1863 — 15-dekabr 1932) — jarroh va parazitolog, Oʻzbekistonda oʻpka patologiyasi asoschilaridan biri; tibbiyot fanlari doktori (1891), professor (1920), Mehnat Qahramoni (1927). Toshkent harbiy gospitalida jarroh va bakteriologik laboratoriya boshligʻi (1892—1910), Qizil Yarim oy jamiyati kasalxonasida jarroh. (1910—20), 1920-yildan umrining oxirigacha Oʻrta Osiyo davlat universiteti tibbiyot fakulteti jarrohlik kafedrasining mudiri boʻlgan. Tibbiyot fani tarixida birinchi boʻlib (1898) yomon jarohat (leyshmanioz) mikrobini topgan. Qovuqqa chok solish (tikish)ning yangi usulini taklif qilgan.

Borovskiy sharafiga Toshkent shahar P.F.Borovskiy nomli tibbiyot kolleji va shu kollej joylashgan koʻcha nomlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kayxusrav Inoqbiy madrasasi** — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Kayxusrav Inoqbiy madrasasi XVIII asrda Sari puli rav gʻangaron guzarida, Buxoro amirligida hukmronlik qilgan Amir Shohmurod davrida, Kayxusrav inoqbiy tomonidan bunyod etilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Vaqf hujjatida Bibi oʻzbek Bibish binti Hasanxon devongi hijriy 1220-yil zulqaʼda oyida (milodiy 1806-yil yanvar-fevral) Kayxursav inoqning toʻrt hujrasi uchun Komot tumanidagi Sari mavzesida 8 va 2 tanobdan iborat xurri xolis yerini vaqf qiladi va Junaydullohxoja ibn qozi Shokirxojani vakil qilgan. Madrasaga mazkur inoqning oʻgʻli Muhammad Hakimbek qori mutavvali boʻlgan. Undan soʻng uning avlodlari ushbu vazifani bajarishgan. Mutavvali hosildan ushr oladi. Qolgan qismi toʻrtta hujradagi 8 nafar talabaga beriladi. Kayxusrav Amir Doniyolbiy otaliq davrida dasturxonchi lavozimida ishlagan. Dasturxonchi amirning yaqin kishilaridan biri boʻlgan. Kayxusrav keyinchalik inoq lavozimiga koʻtarilgan. U Buxoro amirlari Amir Doniyolbiy va Amir Shohmurod davrida saroyda faoliyat yuritgan. U Kahkashon qishlogʻida bir masjid ham qurdiradi. Vaqf hujjatlarida u Kayxusrav dasturxonchi sifatida tilga olingan boʻlib, 1759-yilda Xutfar tumanida Ubayboy mavzesidagi 200 tanob xurri xolis yerini masjid uchun vaqf qilgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Kayxusrav Inoqbiy 19 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Agababaev Tofig Mamedali oʻgʻli** (1928-yil 8-sentyabrda Boku shahrida tugʻilgan) – ozarbayjon rassomi. Ozarbayjon xalq artisti (2006), Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan artist (1992).

Hayoti
------

Tofig Agaboboev 1928-yil 8-sentabrda Boku shahrida harbiy oilada tugʻilgan. U oʻrta maktabning 9-sinfini tugatgach, A. Azimzoda nomidagi Ozarbayjon davlat rassomlik bilim yurtining rassomlik boʻlimiga oʻqishga kirgan (1946—1951). 1953—59-yillarda rassom Baron Shtiglits nomidagi Sankt-Peterburg rassomlik akademiyasining shisha-keramika fakultetida tahsil olgan (sobiq V. Muxina) va shisha keramika boʻyicha mutaxassislikni olgan.

Faoliyati
---------

Tofig Agaboboev monumental sanʼat va hunarmandchilik, grafika va rangtasvir yoʻnalishlarida asarlar yaratgan. „Ozarbayjon lirikasi" triptixi (kulolchilik, 1960, Ozarbayjon sanʼat muzeyi), Boku davlat sirkidagi „Ozarbayjon sirki" mozaik taxtasi 1967-yilda Ozarbayjon SSR Vazirlar Sovetining mukofoti bilan taqdirlangan („Zorxona" va b. smalt, 1967). Bokudagi Bolalar temir yoʻl bogʻi yonidagi miniatyura uslubidagi „Bahor" mozaik pannosi (marmar, emal, 1970), shuningdek, „Absheron qoʻriqxonasi", „Boku nefti frontga", „Meshabayi", „Yer nafasi", „May 1945, Boku" va boshqa bezak ishlari diqqatni tortgan. Uning moyli portretlari: „Talaba" (1972); „Akademik Z.Bunyadov" (1978); „Akademik I.Orujeva" (1978); „Shoh Ismoil" (1988-89); „U.Gajjibekov" (1992). 1966—68 yillarda Boku shahar bosh rassomi boʻlib ishlagan. Tofig Agababayev nomi Boku Kengashi gerbining qayta tiklanishi va Boku ramziy kalitining yaratilishi bilan bogʻliq. Davlat statistika qoʻmitasining mozaik ishlari, Arxitektura-qurilish universitetining sport zali rassomga tegishli. Shoh Ismoil portreti Uffizi galereyasida bir burchagida muhr bosilgan hujjat sifatida saqlanadi. Soʻnggi yillarda rassom rasm chizish bilan juda jiddiy shugʻullanadi. „Umid ranglari", „Soʻzsiz", „Bahor qoʻshigʻi", „Sharq motivi", „Bahor nafasi" kabi asarlar qatoriga kiradi. Tofig Agabobayevning asarlari Ozarbayjon Davlat muzeyi, Ozarbayjon Rassomlar uyushmasi jamgʻarmasi, AQSh, London, Kanada muzeylari va boshqa koʻplab muzeylar va shaxsiy galereyalarda saqlanib kelmoqda.

Havolalar
---------

* Sanʼat izidan…
* Tofiq Agʻababoyev: „Ilgari qoʻshnim Sattor Bahlulzoda edi, endi kimligini bilmayman"
* Tofiq Agaboboev: „Rassom ikki hayot kechirishi kerak"
* Xalq rassomi Tofig Agaboboyevning badiiy koʻrgazmasi boʻlib oʻtadi

Manbalar
--------

1. ↑  .*. "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi.* (az), Bakı, 2009 — 152-153 bet.
2. ↑  .*. "Tofiq Ağababayev:"Bakının açarı Brejnevdə getdi".* (az), Bakı.
**Koʻzaliqir** — Qad. Xorazmda boʻlgan shahar-qalʼa harobasi (miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1-yarmi). Jayhun (Amudaryo)ning koʻhna oʻzani boʻyida joylashgan. 1939-yil S. P. Tolstoye boshchiligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi topgan, 1950, 1953—54 yillarda qazish ishlari olib borgan. Arxeologik tadqiqotlar natijasida quyidagilar aniqlangan: K. uchburchak shaklidagi maydon (1000x400) tevaragi boʻylab paxsadan qurilgan usti yopiq bir necha qator yoʻlaqlar (umumiy oʻz. 6–7 km) dan iborat turar joylar boʻlib, ularning ichkarisiga yuqoridagi tuynuklar orqali kirishgan. Birinchi qatordagi yoʻlakning tashqi devori burjlar bilan mustahkamlangan, yuqori qismida qator shinaklari boʻlgan. Yoʻlaqlarning ichi aloqida-alohida turar joylarga boʻlinmaganligi ularda bir urugʻ yoxud oʻzaro qarindosh urugʻlar guruhi yashaganligini koʻrsatadi. K. aholisi oʻsha davrlardagi muttasil bosqinlardan oʻzlarini hamda jamoaning asosiy boyligi — chorvani himoya qilish uchungina ana shunday uzundanuzun, qorongu yoʻlaklarda yashashga majbur boʻlgan. K. koʻp jihatdan Avestoda taʼriflangan narga mos keladi. K.dan skiflarga xos jez kamon oʻqlari, kulolchilik dastgohida yasalgan turli sopol idish va buyumlar topilgan. Aholi K. tashqarisida dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullangan qamda biror xavf-xatar tugʻilishi bilan mollarini ichkariga — mazkur uchburchak maydonga xaydab kirgan, oʻzlari esa yoʻlaqlarda turib dushmanni daf qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Daʼvo muddati** – shaxs oʻzining buzilgan huquqini daʼvo qoʻzgʻatish yoʻli bilan himoya qilishi mumkin boʻlgan muddat. Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik Kodeksiga koʻra, umumiy daʼvo muddati 3 yil qilib belgilangan. Ayrim turdagi talablar uchun qonunlarda umumiy daʼvo muddatiga qaraganda qisqartirilgan yoki uzaytirilgan daʼvo muddati belgilanishi mumkin. Daʼvo muddatlari va ularni hisoblash tartibi taraflarning kelishuvi bilan oʻzgartirilishi mumkin emas. Buzilgan huquqni himoya qilish talabi daʼvo muddati oʻtganligidan qatʼi nazar, sudda koʻrib chiqish uchun qabul etiladi va ushbu muddat sud tomonidan faqat nizodagi tarafning sud qaror chiqarguniga qadar bergan arizasiga muvofiq qoʻllanadi. Qonunda daʼvo muddati joriy qilinmaydigan talablar ham koʻzda tutilgan, ular sirasiga quyidagilar kiradi: shaxsiy nomulkiy huquqlarni va boshqa nomoddiy boyliklarni himoya qilish haqidagi talablar; omonatchilarning oʻz omonatlarini berish toʻgʻrisida bank oldiga qoʻyadigan talablari; fuqaroning hayotiga yoki sogligʻiga yetkazilgan zararni toʻlash haqidagi talablar; jinoyat tufayli yetkazilgan zararni toʻlash haqidagi talablar; mulkdorning yoki boshqa egalik qiluvchining oʻz huquqini har qanday buzishlarni bartaraf etish haqidagi talablari; mamlakat mustaqilligi eʼlon qilinishidan oldin uning chegaralaridan tashqariga olib chiqib ketilgan tarixiy, madaniy va ilmiy-badiiy qiymatga ega boʻlgan mol-mulkni va boshqa qimmatbaho obʼyektlarni qaytarib berish haqidagi talablar; qonunda belgilangan hollardagi boshqa talablar. Daʼvo muddati bilan bogʻliq qonun-qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining tegishli moddalarida koʻrsatilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gastroenterologiya** (gastro... entero... va ...logiya) — ichki kasalliklarni oʻrganadigan fanning bir boʻlimi; hazm aʼzolarining tuzilishi va funksiyalarini, shu aʼzolarda uchraydigan noinfeksion kasallik sabablari va rivojlanish mexanizmlarini oʻrganadi hamda ularni aniklash, davolash va oldini olish usullarini ishlab chiqadi.

Soʻnggi yillarda radioizotop, radiotelemetrik, ultratovush diagnostika (U 11), laparoskopiya, fibrogastroskopiya, fibroduodenoskopiya, meʼda-ichak yoʻlining turli qismlaridan olinadigan aspiratsion biopsiya, jigar va meʼda osti bezini punksiya qilib biopsiya olish hamda kompyuter tomografiya usullari joriy qilindi, meʼda-ichak yoʻli kasalliklarining tajriba modeli ishlab chiqildi; meʼdaning giper va anatsid holati hamda ichakning tajriba patologiyasida mikrob (mas, Helicobacter pylori) bilan meʼda-ichakning ayrim hujayralari oʻrtasidagi bogʻlanish oʻrganildi. Toʻqimalarning hayot vaqtida tuzilishini oʻrganish, ulardagi biologik faol moddalar va fermentlar miqdorini aniklash klinik amaliyotga joriy qilinganligi tufayli hazm aʼzolarining kasalliklarini oʻrganish va ularning oldini olish imkoniyatiga ega boʻlindi. Oʻzbekistondagi barcha tibbiyot ilmiy tadqiqot institutlari, shuningdek Toshkent davlat tibbiyot institutlari, respublika gastroenterologiya va diyetologiya ilmiy markazlari G. muammolari ustida ilmiy tadqiqot ishlari olib bormokda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baba Kuhi Bakuvi masjidi** (ozarbayjoncha: *Baba Kuhi Bakuvi məscidi*) — Ozarbayjon poytaxti Bokuda joylashgan IX—X asrlarga oid eng qadimiy masjidlardan biri. Bino Icheri-sheherning tarixiy qismida, Qiz qal'asining shimolida joylashgan. Taxminlarga ko'ra, masjid fors olimi va ilohiyotchisi Bobo Kuhi Bakuviga tegishli hisoblanadi.

Kashf etilishi
--------------

Baba Kuhi Bakuvi masjidi 1990—1993-yillarda Farhod Ibrohimov tomonidan olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasida topilgan. Masjid mehrobida kufiy yozuvida bitilgan "Kuch Allohnikidir" degan arabcha yozuv topilgan. Bu bitikni epigrafist Meshadixonim Neymat o‘qigan. Yozuvning paleografik xususiyatlari tadqiqotchilarga yodgorlikni IX—X asrlarga tegishli deb hisoblash imkonini beradi.

1998-yilda olib borilgan kichik qazishma ishlari natijasida masjidning ikkita xonasi topilgan. Masjid qo'shni xonalarni va lansetli arklarning ustunlarini o'z ichiga olgan holda yagona majmua bo'lgan.

Galereya
--------

Manbalar
--------



1. ↑  *Official website.* „MOSQUE AND MOSQUE YARD – CHAPEL". 27-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Old city-Icherisheher". 13-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Nikolay Andreyevich Sarayev** (1914-yil 10-mart, Muromka, Penza guberniyasi – 1991-yil, Nukus) – ishchi-dehqonlar qizil armiyasi serjanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Biografiyasi
------------

Nikolay Sarayev 1914-yil 10-martda Muromka qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich maktabni tugatgach, O‘zbekiston SSRning Nukus shahrida yashab, zavodda temirchi boʻlib ishlagan. 1942-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilib, Ulug 'Vatan urushi frontiga joʻnatilgan.

1943-yil avgustiga kelib Qizil Armiya askari Nikolay Sarayev Markaziy frontning 13-armiyasi 322-piyoda diviziyasining 603-alohida sapyor batalonida sapyor sifatida harakat qilgan. U Seym va Desnani kesib oʻtishda oʻzini koʻrsatgan. Ukraina SSRning Chernigov viloyati, Sosnitsa tumani, Novye Mlyny va Pekarev qishloqlari hududida boʻlib oʻtgan janglarda faollik koʻrsatgan. Nadinovka qishlogʻi yaqinidagi Desnadan oʻtish paytida u koʻp sonli sovet askarlari va qoʻmondonlarini paromda koʻprikga qadar muvaffaqiyatli olib borgan. Parom kabeli uzilib qolganda, u suvga shoʻngʻigan va ularni ulashga muvaffaq boʻlgan..

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 16-oktyabrdagi farmoni bilan „Qizil Armiya safida nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati hamda qahramonligi uchun" askar Nikolay Sarayev Lenin ordeni va „Oltin yulduz" medali bilan taqdirlangan. Nikolay Sarayevga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni ham topshirilgan.

Urush tugaganidan keyin serjant unvoni bilan demobilizatsiya qilingan. Nukusda yashab, faoliyat yuritgan. 1991-yilda vafot etgan va Nukus shahridagi markaziy nasroniy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

– Qizil Yulduz ordeni (1943-yil 31-avgust)

– Vatan urushi ordeni, 1-darajali (1985-yil 4-iyun) va 2-darajali (1943-yil 10-iyun).

– Lenin ordeni (№ 13608) va „Oltin yulduz" medali (№ 1175; 16.10.1943) topshirilishi bilan birgalikda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini ham olgan

Manbalar
--------

1. ↑  Muromka (sm. na karte 1870 goda) nine – Мордовская Муромка v Shirokoisskom selsovete, Andoza:МР, Пензенская область.
2. 1 2 3 4 5  „Nikolay Sarayev" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
3. ↑  „72. Сараев Николай Андреевич" (ru).  Некрополь России (4-dekabr 2015-yil). 3-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktyabr 2018-yil.
**Navxoz**– Oʻzbekistonning Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi qadimiy qishloqlardan biri. Umumiy maydoni 0.36mig kv km.. NAvxoz qishlogʻida yashovchi aholi 12628 kishini tashkil etadi.

Etimologiyasi
-------------

Navxoz atamasi 1700-yillardan boshlab Ogahiy, Bayoniy, Munis asarlarida uchray boshlaydi. Undan tashqari rossiyalik mualliflarning kundaliklarida batafsil toʻxtalib oʻtilgan. Lekin shunga qaramasdan asosiy malumotlarni XIX-XX asrdagi Xiva xonligi arxiv hujjatlaridan olishimiz mumkin. Olimlar Navxoz soʻzini Avestodan tarjima qilganda „nav"- yangi, „xos"- qishloq degan maʼnoni anglatadi deydilar.. Qishloq Polvon kanali boʻyida joylashgan. Qishloq nomi XVII asrdan boshlab Ogahiy, Muniy, Bayoniy asarlarida tilga olinadi. Toʻliq maʼlumotlarni XIX asrdagi rus mualliflarining kundaliklaridan olishimiz mumkin. Asosiy maʼlumotlarni Xiva xonligi arxiv hujjatlaridan olinadi. Xonlik hujjatlarida Navxos aholisi 15 ta machit-qavmdan tashkil topganligi aytilgan va bularning nomi keltirilgan; Aziz Soʻfi, Yusuf Shayx, Abdulla aka, Saxtiyon saxoba, qoʻshiqchi, Temirchi, Zaxnal xoʻja, Oʻymachi, Choʻlpon xoʻja, Ishkanxos, Mulla Yusuf, Sotboldiboy, ortiqboy, Mahammadnazar machitlari. Hujjatlarda Navxosda 338 ta xoʻjalik boʻlib, ulardan 48 tasi boy, qolganlari oʻrtaxol va kambagʻallarni tashkil etishi yozilgan. Birinchi zavod Sharif Muhammadboyning uyida qurilgan. 1921-yil Xonqa tumani tashkil topganda Navxos eng katta elat edi. 1931-yilda dastlabki MTSlar tashkil etildi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Navxosdan 200 nafar kishi qatnashgan.

Hududiy boʻlinishi
------------------

Hozirgi kunda qishloq 3 ta aholi punkidan tashkil topgan. Bular; Ishkanxos, Navxos, Zinaxoslardir.

Ijtimoiy soha obyektlari
------------------------

Navxosda A.Navoiy fermerlik xoʻjaligi, adabiyot muzeyi, 4 ta maktab, 1 kollej, 70 dan ziyod savdo majmualari, 3 ta kutubxona va boshqa madaniy-marifiy obyektlar bor. XX asrning boshlarida Sharif Muhammadboyning uyida dastlabki kichik zavod quriladi. Dastlabki MTSlar 1931-yilda barpo etilgan.

Tarixi
------

1921-yilda Xonqa volosti tashkil etilgach Navxoz uning tarkibiga kiritilgan.

Taniqli shaxslar
----------------

S.Masharipov, Q.Quryozov, A.Yoqubov, J.Xasanov, R.Boyjonov, X.Masharipov, J.Jumaniyozov, O.Poʻlatov, M.Quljonov, Juma Surnaychi, Xoji Ortiqov, Qutlimurod Qoʻchaqov, R.Raxmonov, E.Samardar kabi mashxur va atoqli shaxslar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xorazm viloyati aholi punktlari pochta indekslari".. Qaraldi: 9-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  Комилжон Нуржонов, Мамлакат Жуманиёзова & Хонқа тарихи, s. 25. sfn error: no target: CITEREFКомилжон\_Нуржонов,\_Мамлакат\_ЖуманиёзоваХонқа\_тарихи (help)
3. ↑  Xonqa tarixi. Komiljon Nurjonov. Mamalakat Jumaniyozova. Urganch. 2015.
4. ↑  O‘ZBEKISTON JOY NOMLARINING IZOHLI LUG‘ATI, s. 273. sfn error: no target: CITEREFO‘ZBEKISTON\_JOY\_NOMLARINING\_IZOHLI\_LUG‘ATI (help)
5. ↑  Комилжон Нуржонов, Мамлакат Жуманиёзова & Хонқа тарихи, s. 26. sfn error: no target: CITEREFКомилжон\_Нуржонов,\_Мамлакат\_ЖуманиёзоваХонқа\_тарихи (help)
**Tomadurvadik** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi qishloqlardan biri. Xiva arxivi hujjatlarida Toma yoki Durgadik qishlogʻi nomi bilan bayon etilgan. Umumiy yer maydoni 25 ming gektardan koʻproq. Tomadurvadik qishlogʻida yashovchi aholining umumiy deyarli 16000 ming kishini tashkil etadi. Qishloqning durvadik patirlari Xorazmda juda mashxur boʻlib aholi tomonidan sevib istemol qilinadi.

Etimologiyasi
-------------

"Toma" oʻzbek urugʻlaridan birining nomi hisoblanadi. Bu yerda yashaydigan ayrim qariyalarning aytishicha, bu yerlarda avvallari odamlar yashamagan, bu yer faqat oʻtloq va qamishzorlardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan odamlar kelib yashay boshlagan. Z.Doʻsimov oʻzining „Xorazm toponimlari" asarida Toma urugʻ nomi ekanligi taʼkidlanadi. S.Qorayevninng lu’gatida Toma oʻzbek urugʻlaridan biri ekanligini aytib asosan Zarafshon hududida uchrashini aytadi. S.Qorayevning fikricha, tama asli mo'g'ul qabilasi boʻlib, Dashtiqipchoq oʻzbeklari tarkibiga kirgan va XV-XVI asrlarda oʻzbeklar bilan birga Movarounnahrga va Xorazmga kelib oʻrnashgan deydi. Qishloqda yashovchi qariyalar Tomadurvadik qadimda atrofi bogʻ-rogʻ bilan oʻralgan qal’a boʻlgan deydilar. Uni hzoirda aholi Durvadik qal’a deb ham atashadi. Xorazm viloyatining Xonqa shevasida gadik soʻzi ikkita kanallarning oraligʻida, tutashgan joyida joylashgan degan maʼnoni anglatadi.

Hududiy joylashuvi
------------------

**Durvadik** tumanning eng qadimiy qishloqlaridan biri hisoblanadi. Qishloq Polvon va Shovot kanallarining oraligʻida joylashgan.

Xoʻjaligi
---------

Bu yerdagi aholi asosan hunarmandchilik bilan shugʻullanadi. Madali roʻmoli va olacha kabi ipak matolar toʻqiydilar. Aholi oʻz turarjoylarini „gadikda joylashgan dur qaʼla" deb aytadi. Xonqa shevasida gadik soʻzi kanallar orasida joylashgan yer maʼnosini anglatadi. Qishloq aholisi oʻzi yashovchi turar joylarni „gadikda joylashgan dur" qal’a deb ham atashadi.

Infratuzilma obyektlari
-----------------------

Qishloqda 2 ta kollej, 3 ta maktab va 3 tadan ortiq bolalar boʻgchasi bor. 50 dan ortiq savdo va xizmat koʻrsatish obyektlari aholiga xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xorazm viloyati aholi punktlari pochta indekslari".. Qaraldi: 9-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  OʻZBEKISTON JOY NOMLARINING IZOHLI LUGʻATI. Toshkent. 2022
3. ↑  Xorazm toponimlar. Z.Doʻsimov. Toshkent. 1985.
4. ↑  Toponimika. S.Qorayev. Toshkent. 2006.
5. ↑  Xonqa tarixi. Komiljon Nurjonov. Mamalakat Jumaniyozova. Urganch. 2015.
**Amudaryo qishlogʻi** – Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi 10 ta qishloq fuqarolar yigʻinidan biri hisoblanadi. Amudaryo qishlogʻining umumiy yer maydoni 6160 km.kv tashkil etadi. Qishloqda yashovchi aholining umumiy soni 5200 dan ortiq. Amudaryo qishlogʻi bir qancha millatlarni birlashtiradi. Amudaryo qishlogʻida o'zbeklardan tashqari koreyslar va boshqa millat vakillari ham istiqomat qiladi. Koreyslarning foizi Amudaryo qishlog'ida yashovchi umumiy aholining 15 foizini tashkil etadi. Qishloqda yashovchi o'zbeklar umumiy aholining 84 foizini boshqa millat vakillari 1 foizni tashkil etadi.

Tarixi
------

Avvallari qishloq yerlari toʻkayzor va qamishzor boʻlgani uchun aholi uni Moshtoʻqay deb atagan. 1960-yillarda bu yerlar oʻzlashtirila boshlandi va 1964-yilda sholichilikka asoslangan Al-Xorazmiy nomidagi xoʻjalik tashkil etildi va qishloqqa Amudaryo nomi berildi. Qishloq Amudaryo daryosining yaqinida joylashganligi uchun Amudaryo qishlogʻi nomini oladi.

Joylashuvi
----------

Amudaryo qishlogʻining sharq tomonidagi ozgina yerlari Bog'ot tumani bilan kesishgan boʻlsa gʻarb tarafda Namuna qishlogʻi bilan shimolda Amudaryoga tutashgan va janubda Shovot kanali bilan chegaradosh hisoblanadi.

Xoʻjaligi
---------

Amudaryo qishlogʻida sholichilikni rivojlanishida koreyslarning hissasi katta. Bulardan Kim Nikolay Vasilevich yaqqol ajralib turadi. U fidokorona mehnatlari uchun „Sovet Mehnat Qahramoni" unoviga sazavor boʻlgan va bu yerdagi sholichilik savxozini boshqargan.

Infratuzilma obyektlari
-----------------------

Amudaryo qishlogʻida 10 da ortiq savdo majmualari, 1 ta shifoxona, 1 ta kollej, 2 ta maktab va yana shuncha maktabgacha taʼlim muassasasi faoliyat yuritadi. Qishloqda al-Xorazmiy haykali va alloma nomidagi muzey ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Xonqa tarixi. Komiljon Nurjonov. Mamalakat Jumaniyozova. Urganch. 2015.
3. ↑  Xonqa tarixi. Komiljon Nurjonov. Mamalakat Jumaniyozova. Urganch. 2015.
Plazmoliz.
**Plazmoliz** (plazma va ...liz) -oʻsimlik qujayralarida sitoplazmaning xujayra qobigʻidan ajralish ja-rayoni. Faqat tirik hujayralarda hujayra shirasiga nisbatan gipertonik hisoblangan eritma taʼsirida kuzatiladi. P. jarayoni sekin borganda hujayra uzoq vaqt davomida tirikligicha qoladi. Bunday hujayralarni suvga yoki gipotetik eritmaga tushirilsa, deplazmoliz jarayoni sodir boʻlib, tezda turgor holati tiklanadi. Uzoq vaqt davom etgan P. sharoitida hujayra halokatga uchraydi. Toʻqimalarda sodir boʻladigan P.ni qiyosiy baholash uchun ikki xil: chegaralangan P. va plazmo-metrik metodlardan foydalaniladi. Birinchi metod Niderlandiya olimi X. De Friz (1884) tomonidan taklif etilgan. Bunda toʻqimalar KNO3, saharoza, NaCl osmatik jihatdan faol boʻlgan moddalarning eritmasiga botiriladi va eritmaning 50%da hujayraning P.ga uchragan konsentratsiyasi aniqlanadi. Plazmometrik metodda esa P.dan keyin hujayra va protoplastning nisbiy hajmi aniqlanib, eritma konsentratsiyasini hisobga olgan holda tegishli formula yordamida xujayraning osmatik bosimi aniqlanadi. P. hodisasidan hujayraning oʻtkazuvchanligi, qovushqoqligi, osmatik bosimi va boshqa xususiyatlarini aniqlashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sulaymon Boqirgʻoniy jome masjidi** – Xorazm viloyati Hazorasp tumanidagi Hazorasp qalasining shimoli-gʻarbida joylashgan. Sulaymon Boqirgʻoniy Hazorasp tumanidagi Boqirgʻon qishlogʻida tugʻilgan. Yassaviya tariqatining davomchilaridan biri hisoblanadi. Sulaymon Boqiyg'oniny yaʼni Hakim ota masjidi dastlab oʻzining mahallasida boʻlgan. Sulaymon Boqirgʻniy xalq orasida Hakim ota nomi bilan mashxur boʻlgan. Ammo keyinchalik Sulaymon Boqirgʻoniy vafot etgach uni Bogʻdor mahallasiga dafn etadilar va shu yerda masjid quradilar. Masjid 1973-yilda bunyod etilgan. Masjid keyinchalik maʼlum muddat qishloq xoʻjalik oʻgʻitlari saqlanadigan omborga aylantirilgan deb shoʻralar zulmidan saqlab qolingan. Mustaqillik yillarida masjid qayta taʼmirlandi va masjid hozirda namozxonlar bilan toʻla. Ulaymon Boqirgʻoniy din va tasavvuf, ishq va ahloqdan saboq beruvchi asarlari Turkiston boʻylab keng tarqalgan. Husayn Voiz Koshifiy Boqirgʻoniyni „Darveshlar ahvolidan turkiy kalimotu hikmatomiz va latoifu ibratangizdir. Turkiston viloyatida maʼruf va mashhurdir va alarning favoiyidi anfosi qudsiylaridandur" deb tarif beradi. Uning sherlarida dunyoni doʻzaxga aylantirmaslik, nafsu havoga berilib, xalq boshiga azob solmaslik, ong qulligidan halos boʻlish, dinni ulugʻlash kabi gʻoyalar boradi. Alisher Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat"da: „Hakim ota – oti Sulaymondir. Xoja Ahmad Yassaviyning murididur", deb yozar ekan, Hakim otaning hikmatlari turkiy xalqlar orasida shuhrat qozonganini taʼriflab, ulardan birini misol keltiradi.

Hakim otaning yozgan sheʼrlari va dostonlari
--------------------------------------------

* Boqirgʻoniy kitobi
* Bibi maryam kitobi;
* Oxir zamon kitobi.

Yangiliklar
-----------

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-fevraldagi 100-sonli Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisidadi qaroriga koʻra turizmi marshrutlarida foydalaniladigan madaniy meros obyektlarining 2021 – 2025-yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilishga Sulaymon Boqirgʻoniy jome masjidi ham kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Sharqiy Bengaliyalik madoriyya darveshi, 1860-yillar

**Madoriyya** - Shimoliy Hindistonda, xususan, Uttar-Pradesh, Mevat mintaqasi, Bihar, Gujarat va G‘arbiy Bengaliya, shuningdek, Nepal va Bangladeshda mashhur so‘fiylik tariqati. Sinkretik jihatlari va ichki zikrga e’tibor qaratilishi bilan mashhur bo‘lib, u so‘fiy avliyo Badiuddin (Shoh Mador; vafoti 1434) tomonidan boshlangan va uning markazi Uttar Pradeshning Kanpur tumani, Makanpur shahrida joylashgan.

Tarixi
------

Boyazid Tayfur Bastomiy (IX asr) taʼlimotiga asoslangan tayfuriya tartibidan kelib chiqqan Madoriylar tariqati XV-XVII asrlar oʻrtasida boburiylar davrining oxirlarida oʻzining yuksak choʻqqisiga chiqdi va Shoh Mador shogirdlarining shimoliy hududlarga tarqalishi natijasida yangi tartiblar paydo boʻldi. Ko‘pgina so‘fiylik tariqatlarida bo‘lgani kabi, tariqat nomi uning asoschisi (Shoh) Mador nomidan olingan. Tariqat ba’zan "Tabaqotiyya" deb ham ataladi.

Dargoh
------

Dargoh yoki Badiuddin Shoh Mador maqbarasi Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Kanpur shahri yaqinidagi Makanpur shahrida joylashgan. Unga har oy minglab sayyohlar tashrif buyurishadi va ayniqsa, har yili o‘tkaziladigan Urs bayramlarida.

Madoriyya tariqatining atoqli avliyolari
----------------------------------------

Sadan Shoh **Sarmast Zinda Shoh Madorning shogirdi, qabri Gujaratda**
Sayyid Akmal Husayn Urf Babaman Sadan Shoh Sarmastning shogirdi, Gujarat, qabri Vadodarada.
Chote Mast Dada Sadan Shoh Sarmastning shogirdi, qabri Vadodarada
Sayyid Jamaluddin Janeman Jannati Madoriy, Bihar.

Manbalar
--------

1. ↑   Liebeskind, Claudia (1998). Piety on its knees: three Sufi traditions in South Asia in modern times. Oxford University Press. p. 49. ISBN 0-19-564309-7.
2. ↑   Ghazzālī; George F. McLean (2001). Deliverance from error and mystical union with the Almighty- Volume 2 of Cultural heritage and contemporary change. CRVP. p. 60. ISBN 1-56518-081-X.
3. ↑   Masud, Muhammad Khalid (2000). Travellers in faith: studies of the Tablīghī Jamāʻat as a transnational Islamic movement for faith renewal- Volume 69. BRILL. p. xxxii. ISBN 90-04-11622-2.

.
 Kanpur Dargahs in India.
4. ↑   Bakshi, S.R. (2003). Advanced history of medieval India. Anmol Publications PVT. LTD. p. 348. ISBN 81-7488-028-3.
5. ↑  
 Harris, Ian (1992). Contemporary religions: a world guide- Longman current affairs. Longman. p. 216. ISBN 0-582-08695-7
**Charmgar masjidi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Charmgar MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi
------

Qadimgi Charmgar mavzesida joylashgan. Qarshining qadimgi masjidlaridan edi. Charmgar masjidining uch tarafi ayvon bilan oʻralgan. Toʻqqizta yogʻoch ustuni boʻlgan. Qurilgan vaqti aniq, emas. Asosiy bino pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, meʼmoriy ishlanishi mukammal. Tarixiy manbalarda qayd etilishicha Charmgar masjidi nomi bilan ilk bor XIX asrning ikkinchi yarmidagi xujjatlarda uchradi. Inqilob davrida omon qolgan. 1945-yil 16-martdan uning faoliyatiga yana rasman ruxsat beriladi. U Koʻk gumbaz bilan birgalikda ikki yil ishlab turadi va 1947-yil 4-apreldan Qarshi shahar mexnatkashlari deputatlari kengashi ijrokumi majlisi qarori bilan yopilib, shahar kutubxonasi va madaniyat ishlari klubiga aylantiriladi. Oradan 7 yil oʻtib, yaʼni 1954-yil mazkur Charmgar masjidi viloyat madaniyat uyi sifatida hali ham xizmat koʻrsatayotgandi. Charmgar masjidi keyinchalik xaroba axvolga tushib qoladi. Xozir taʼmirlanayotgan ekan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentyabr 2020-yil.
Kremli muzli qahva, Germaniyada marxamat qilinadi**Sovutilgan qahva** yoki **muzli qahva** — qahva ichimliklarini marhamat qilishning bir usuli. U koʻpincha alkogolsiz ichimlik sifatida, ayniqsa yozda isteʼmol qilinadi.

Tayyorlanishi
-------------

Sovutilgan qahva tayyorlashning bir necha yoʻli mavjud. Birinchi usuli, tayyor issiq ichimlikni istalgan haroratgacha sovutiladi, ikkinchi usuli, qahvaning maydalangan donlarini suvda tindirib turish orqali tayyorlanadi (masalan, french-press yordamida), shundan soʻng esa u filtrlanadi.

Koʻpincha muzli qahva, qahva ichimligining issiq analogi kabi tayyorlanadi. Huddi, "sovuq latte", "sovuq mokko" kabi. Bu ichimliklar issiq espressoni kerakli miqdorda sovutilib, sut bilan aralashtirish orqali tayyorlanadi.

Marxamat qilish
---------------

Muzli qahvani sovutilgan yoki iliq holda marxamat qilish mumkin, lekin yoniga kerakli miqdorda muz qoʻshib dasturxonga tortiladi.

Shakar sovuq suyuqlikda yaxshi erimasligi sababli, odatda sovuq qahvaga shakar siropi yoki shakar oʻrinbosuvchilariqoʻshiladi.

Yana qarang
-----------

* Frappe qahva
* Kofe stakani
* Frapuchino
* Sovuq choy

Manbalar
--------

1. ↑  ICED COFFEE? NO SWEAT New York Times, June 27, 2007(ingl.)
**Erik Orlando Abdul** (niderlandcha: *Eric Orlando Abdul*)(1986-yil 25-fevral Oranestad) – aruba va gollandiyalik futbolchi, Aruban Racing klubi va Aruba terma jamoasi darvozaboni.

Biografiyasi
------------

Erik Abdul 1986-yil 25-fevralda Arubanning Oranjestad shahrida tugʻilgan.

Darvozabon sifatida futbol oʻynay boshlagan. 2005—2006-yilgi mavsumda Papillonning Estrella jamoasi tarkibida Aruba chempioni boʻlgan.

2006-yilda u Niderlandiyaga koʻchib oʻtgan va u yerda Sparta Rotterdam jamoasi tarkibida mashq qilgan. 2010-yilgacha u Gollandiya chempionatida „Sparta" jamoasida boʻlgan, lekin hech qachon maydonga tushmagan va oʻzini yoshlar jamoasidagi oʻyinlar bilan kifoyalangan.

Erik keyingi toʻrt yilni Gollandiya futbolining toʻrtinchi darajasi boʻlgan Topklassda oʻtkazgan. 2010—2011-yilgi mavsumda u Zvaluvenda, 2011—2012-yilgi mavsumda DHC Delftda, 2012—2013 va 2013—2014-yilgi mavsumlarida Xendrik-Ido-Ambaxtning ASVH jamoasida oʻynagan.

2014-yil yanvar oyida Erik Arubaga qaytib kelgan va u yerda iyulgacha Estrella jamoasi tarkibida oʻynagan hamda mamlakat kubogi va chempionat bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2014-yil iyul oyida u Dakotaga koʻchib oʻtgan va u yerda 2019-yilgacha oʻynagan. Dakota bilan 2018-yilda Aruba chempioni, 2016-yilda kumush, 2019-yilda bronza medali sohibi boʻlgan va mamlakat kubogi sohibiga ham aylangan.

2019-yilda u Racing jamoasiga oʻtgan.

Erik Aruba terma jamoasi safida 28 ta oʻyin oʻtkazgan. Abdulning debyuti Jahon chempionati saralash bosqichida Oranjestaddagi Sent-Lyusiya jamoasiga qarshi oʻyinda boʻlgan (4:2). Erik oʻyinda jamoasiga sardorlik qilgan.

Yutuqlari
---------

### Jamoasi

### „Estrella"

* Aruba chempioni : 2005—2006
* Aruba chempionatining bronza medali sovrindori: 2013—2014
* Aruba kubogi gʻolibi : 2013—2014

### „Dakota"

* Aruba chempioni: 2017—2018
* Aruba chempionatining kumush medali sovrindori: 2015—2016
* Aruba chempionatining bronza medali sovrindori: 2018—2019
* Aruba kubogi sohibi: 2018—2019

Oilasi
------

Erikning kichik ukasi – David Abdul (1989-yilda tugʻilgan) ham, aruba va gollandiyalik futbolchi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Eric Abdul :: Racing Club Aruba" (en). *playmakerstats.com*. 24-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
2. ↑  482160 FootballFacts.ru saytida
3. ↑  Erik Abdul at National-Football-Teams.com Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
4. ↑  „Eric Abdul Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more" (en). *FBref.com*. 24-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
5. ↑  *Benjamin Strack-Zimmermann.* „Aruba vs. Saint Lucia" (en). *national-football-teams.com*. 19-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
6. ↑  „Аруба — Профиль команды" (ru). *transfermarkt.world*. 24-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
7. ↑  „Абдюл Давид, 17.08.1989, футболист" (ru). *footballfacts.ru*. 20-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
**2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida** uchta sport turi boʻyicha 56 nafar Yamaykalik sportchilar ishtirok etdi. Bu Yamayka Olimpiya oʻyinlari tarixidagi eng katta delegatsiya boʻlgan. O‘yinning ochilish marosimida ayollar o‘rtasida 100 metrga yugurish bo‘yicha ikki karra Olimpiada chempioni boʻlgan Shelli-Ann Freyzer-Prays Yamayka terma jamoasining bayroqdori boʻlishga muyassar boʻldi, yopilish marosimida esa boshqa bir sportchi Javon Frensis bayroqni ko‘tarib chiqdi, terma jamoa tarkibida 4 × 400 metrga estafetada kumush medal sohibi boʻldi.

Musobaqa yakuniga ko‘ra, yamaykalik sportchilar 6 ta oltin, 3 ta kumush va 2 ta bronza medali bilan daqdirlangan va Yamayka terma jamoasiga norasmiy medallar jadvalida 16-o‘rinni egallash imkonini qoʻlga kiritgan. Yamaykaning tarixida Olimpiya oʻyinlaridagi chiqishlarida birinchi marta yamaykalik sportchilar 6 ta oltin medalni qoʻlga kiritishga musharraf boʻldi. Shunga oʻxshash yutuq dastlab 2008-yilda qoʻlga kiritilgan edi, lekin keyinchalik Nesta Karterning doping-testida taqiqlangan modda topilgani sababli Yamayka terma jamoasi 4×100 metrga estafetadagi oltin medaldan mahrum bolishtilar.

Usen Bolt ketma-ket uchta Olimpiya oʻyinlarida Pekin-2008-yil, London-2012-yil va Rio-de-Janeyro-2016 yillari 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha gʻolib chiqqan yagona sportchidir. Jami 8 ta Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan Bolt bu koʻrsatkich boʻyicha amerikalik Rey Urey bilan tenglashib, bitta oliy mukofotni finiyalik Paavo Nurmiga boy berdi.

|  |
| --- |
| **Oltin** |
| **Yoʻq.** | **Sportchilar** | **Sport turi (intizom)** | **sana** |
| bitta | Eleyn Tompson | Lyogkaya atletika Yengil atletika (ayollar 100 m) | 13-avgust |
| 2 | Useyn Bolt | Lyogkaya atletika Yengil atletika (erkaklar 100 m) | 14-avgust |
| 3 | Umar Makleod | Lyogkaya atletikaYengil atletika (erkaklar 110 metrga toʻsiqlar bilan yugurish) | 16-avgust |
| toʻrtta | Eleyn Tompson | Lyogkaya atletika Yengil atletika (ayollar 200 m) | 17-avgust |
| 5 | Useyn Bolt | Lyogkaya atletika Yengil atletika (erkaklar 200 m) | 18-avgust |
| 6 | Asafa PauellYohan Bleyk Nikel Ashmead Useyn BoltKemar Beyli-Koul Jevon Minzi | Lyogkaya atletikaYengil atletika (4 × 100 metr estafeta, erkaklar) | 19-avgust |
| **Kumush** |
| **Yoʻq.** | **Sportchilar** | **Sport turi (intizom)** | **sana** |
| bitta | Kristaniya Uilyams Eleyn Tompson Veronika Kempbell-Braun Shelly-Enn Freyzer-Pryce Simone FaceySashali Forbes | Lyogkaya atletikaYengil atletika (4 × 100 metr estafeta, ayollar) | 19-avgust |
| 2 | Piter Metyus Nyuton Allen Fitsroy DankliJavon FrensisRushin McDonald | Lyogkaya atletika Yengil atletika (4×400 metr estafeta, erkaklar) | 20-avgust |
| 3 | Stefani Enn Makferson Annisha Maklaflin-Uilbi Sherik Jekson Novlen Uilyams-MillsKristina kuni Krizan Gordon | Lyogkaya atletika Yengil atletika (4 × 400 metr estafeta, ayollar) | 20-avgust |
| **Bronza** |
| **Yoʻq.** | **Sportchilar** | **Sport turi (intizom)** | **sana** |
| bitta | Shelly-Enn Freyzer-Pryce | Lyogkaya atletika Yengil atletika (ayollar 100 m) | 13-avgust |
| 2 | Sherik Jekson | Lyogkaya atletika Yengil atletika (ayollar 400 m) | 15-avgust |
**Bangad** (nepalcha: *बनगाड कुपिण्डे*) – Nepalning Karnali provinsiyasi Salyan tumanida joylashgan shahar munitsipaliteti.

Munitsipalitetning umumiy maydoni 338.21 square kilometre (130.58 mi²) va munitsipalitetning umumiy aholisi 36 052 kishini tashkil qiladi. Munitsipalitet jami 12 ta tumanga boʻlingan. Munitsipalitetning shtab-kvartirasi № 1-boʻlimda joylashgan.

2017-yil 10-martda Nepal hukumati 2015-yilgi Nepalning yangi konstitutsiyasiga muvofiq 744 mahalliy darajadagi birliklarni eʼlon qildi. Shunday qilib, Bangad Kupinde munitsipaliteti 2017-yil 10-martda quyidagi qishloqlarni birlashtirgan holda paydo boʻldi: Devisthal, Bame Banghad, Mulkhola, Dhagari Pipal, Kubhinde, Majh Khanda va Nigalchula.

Demografiyasi
-------------

2011-yil Nepal aholini ro'yxatga olish vaqtida Bangad Kupinde munitsipalitetida 36,135 aholi bor edi. Ulardan 99,8% nepal, 0,1% hind va 0,1% boshqa tillarni birinchi til sifatida bilishgan.

Etnik kelib chiqishi boʻyicha 46,5% Chhetri, 23,5% Magar, 14,6% Kami, 5,2% Damai/Dholi, 4,6% Sanyasi/Dasnami, 1,7% Hill Brahmin, 1,6% Thakuri, 1,2%, Baqi, 1,2%, Baqi % Gaine, 0,1% Majhi, 0,1% Musalman, 0,1% Newar, 0,1% boshqa Terai va 0,1% boshqalar yashashadi.

Diniy nuqtai nazardan, 97,4% hindular, 2,4% xristianlar va 0,1% musulmonlar bor.

Savodxonlik darajasi boʻyicha 57,7% oʻqish va yozish, 3,3% faqat oʻqish va 38,9% oʻqish va yozishni bilmas edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „स्थानीय तहहरुको विवरण" (ne). *www.mofald.gov.np/en*.  Ministry of Federal Affairs and Local Development. 31-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2018-yil.
2. ↑  „New local level structure comes into effect from today". *www.thehimalayantimes.com*. The Himalayan Times (10-mart 2017-yil). Qaraldi: 17-iyul 2018-yil.
3. ↑  „New local level units come into existence". *www.kathmandupost.ekantipur.com* (11-mart 2017-yil). Qaraldi: 18-iyul 2018-yil.
4. ↑  „District Corrected Last for RAJAPATRA". *www.mofald.gov.np*. Qaraldi: 17-iyul 2018-yil.
5. ↑   NepalMap Language
6. ↑   NepalMap Caste
7. ↑   NepalMap Religion
8. ↑   NepalMap Literacy

Havolalar
---------

* www.bangadkupindemun.gov.np
**Yengilmaslar qabri** (maked.: *Могила на непобедените*) ― Makedoniya Respublikasi, Prilep shahri, Inqilob bogʻidagi Ikkinchi jahon urushi yodgorligi. Yodgorlik va memorial majmua 1961-yilda Makedoniyadagi xalq ozodlik kurashida halok boʻlgan jangchilar sharafiga qurilgan. Memorial majmuaning muallifi serb arxitektori Bogdan Bogdanovikdir.

Majmua yodgorlik urnalari va halok boʻlgan askarlarning qardoshlik qabrlaridan iborat. Marmardan yasalgan yodgorlik urnalari qadimiy urnalarga oʻxshaydi. Eng katta urna tepasida Makedoniya xalqining ozodlik uchun kurashini ifodalovchi Mangu olov ramzi joylashgan. Majmuaning ikkinchi qismida Prilep va yaqin joylardan halok boʻlgan 462 partizanning qoldiqlari saqlanadigan sagʻana mavjud. Ularning nomlari marmar plitalarga oʻyilgan.

2007-2008-yillarda majmua toʻliq tiklandi.

Tavsifi
-------

Inqilob bogʻi shaharning janubiy qismida, majmua perimetri boʻylab, doim yashil oʻsimliklar bilan oʻralgan. 1961-yilda bogʻda barcha halok boʻlgan askarlar va Makedoniya xalq ozodlik harakati qatnashchilari sharafiga yodgorliklar oʻrnatildi. Majmua yarim doira shaklidagi tepalik boʻlib, uning ichki qismi marmar plitalar bilan qoplangan. Ularda Prilep va yaqin atrofdagi 462 oʻlgan partizanlarning ismlari oʻyilgan. Qoʻrgʻon oldida sakkizta marmar yodgorlik urnalari oʻrnatilgan boʻlib, ular Makedoniyada birinchi partizan otryadlarining tashkil topishi va keyinchalik kuchli jangovar boʻlinmalarga aylantirilishini anglatadi.

Inqilob bogʻi 1989-yilda madaniy meros ob’ekti deb eʼlon qilingan. Bogʻda 1961-yilda rasman ochilgan xalq qahramonlari xiyoboni joylashgan. Xiyobonda Prilepda tugʻilgan va halok boʻlgan xalq qahramonlarining toʻqqizta bronza byusti oʻrnatilgan, ular: Kiro Gavrilovski, Ilya Yovanovski, Iordan Chopela, Borka Taleski, Kuzman Yasifovski, Mirche Atsev, Borka Valevskiy, Levkov Rampo va Kruma Volnarovski. 2012-yildan beri Prilep xalq qahramonlari — sotsialistik Makedoniya siyosatchilarining yana toʻrtta - Vera Atseva, Dore Damevski, Borko Tamelkovski va Krste Trvenkovski byustini oʻrnatish loyihasi qabul qilindi.

Yana qarang
-----------

* Shimoliy Makedoniyadagi Yugoslaviya xalq ozodlik urushi yodgorliklari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „МОГИЛА НА НЕПОБЕДЕНИТЕ" (mk-MK). *ПРИЛЕП ИНФО*. Qaraldi: 10-aprel 2018-yil.
2. 1 2  *Талеска, Моника*. „Нови бисти на народните херои?" (mk). *Радио Слободна Европа*. Qaraldi: 10-aprel 2018-yil.
3. ↑  *Godis̈en zbornik: Annuaire. Geografija i geologija. Geéographie et géologie / Faculté des sciences naturelles de l'Université de Skopje*. Fakultet, 1966.
Oʻroq va bolgʻa belgisi
**Oʻroq va bolgʻa** (Unicode : ☭)kambagʻallarni qoʻllab-quvvatlash, shuningdek qishloq xoʻjaligi va sanoat ishchilari oʻrtasidagi ittifoqni ifodalash uchun moʻljallangan ramzdir. U birinchi jahon urushi oxirida rus inqilobi davrida qabul qilingan boʻlib, bolgʻa ishchilarni ifodalasa, oʻroq dehqonlarni ifodalaydi. 

Birinchi Jahon Urushi (1917-yilda Rossiya Imperiyasi chiqib ketgan) va Rossiya fuqarolar urushidan keyin bolgʻa va oʻroq Sovet Ittifoqidagi mehnat va xalqaro kambagʻallar birligining ramzi sifatida kengroq qoʻllanila boshlangan. Bu ramz dunyo boʻylab koʻplab kommunistik harakatlar tomonidan qabul qilingan. Sovuq urush oxirida Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, bolgʻa va oʻroq Rossiya va boshqa sobiq Sovet respublikalarida oʻzgarmasdan saqlanib qolgan. Baʼzi boshqa sobiq kommunistik mamlakatlarda, shuningdek, kommunizm qonun bilan taqiqlangan mamlakatlarda uni koʻrsatish dekommunizatsiya siyosatining bir qismi sifatida cheklab qoʻyilgan. Oʻroq va bolgʻa keyinchalik oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Kuba, Xitoy, Shimoliy Koreya, Vetnam va Laos kabi davlatlarda ham keng tarqalgan.

Tarixi
------

 Chili peso tangasida 1894-1940 yillarda bolgʻa va oʻroq belgisi ishlatilgan.
### Ishchi ramziyligi

  

Oʻroq va bolgʻa kombinatsiyasi dehqonlar va qurilish ishchilari ittifoqining ramzi boʻlgan.

### Sovet Ittifoqida foydalanilishi

 Vatan urushi ordeni nishonidagi oʻroq va bolgʻa.
* Sovet Ittifoqining Davlat gerbi va Sovet respublikalarining gerblarida oʻroq va bolgʻa tasvirlangan boʻlib, u Qizil Armiya ningqizil yulduz belgisida va boshqa koʻplab joylarda paydo boʻlgan.
* *Serp i Molot* (ruscha: *cерп и молот* tilining transliteratsiyasii, „oʻroq va bolgʻa") – Moskva metallurgiya zavodining nomidir.
* *Serp i Molot,* shuningdek, Venedikt Yerofeyevning *"Moskva-Petushki"* romanida tasvirlangan Moskvadagi Kurski temir yoʻl stantsiyasidan to Gorkiygacha boʻlgan elektr temir yoʻl liniyasidagi toʻxtash joyining nomi hamdir.

Maʼnosi
-------

Yaratilish davrida bolgʻa va oʻroq ishchi-dehqon ittifoqini anglatgan, bolgʻa sanoat proletariatining anʼanaviy ramzi (Rossiya proletariatida hukmronlik qilgan) va oʻroq dehqonlarning anʼanaviy ramzi boʻlgan, ammo maʼno keyinchalik Marksizm, kommunistik partiyalar yoki sotsialistik davlatlar uchun butunjahon tan oladigan ramzga aylangan.

### Postsovet davlatlari

Postsovet Rossiya Federatsiyasining ikkita federal subyekti oʻz ramzlarida bolgʻa va oʻroqdan foydalanadi: Vladimir viloyatining bayrogʻida va Bryansk viloyatining bayrogʻi va gerbida mavjud, bu belgilar ularning bayrogʻidagi muhim elementlar hisoblanadi.. Bundan tashqari, Rossiyaning Oryol shahri ham oʻz bayrogʻida bolgʻa va oʻroqdan foydalanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Flag of Union of Soviet Socialist Republics" (en). *Encyclopedia Britannica*. Qaraldi: 30-noyabr 2019-yil.
2. ↑  COMMUNISM TODAY: Are its days numbered? *library.cqpress.com*. Retrieved 6 September 2021

  




* 

*
**Erik Axel Karlfeldt** (1864-yil 20-iyul - 1931-yil 8-aprel) shved shoiri boʻlib, uning mintaqaviylik sifatida niqoblangan juda ramziy sheʻriyati mashhur boʻlgan va 1931-yilda SAW Akademiyasi aʻzosi Natan Söderblom tomonidan nomzod qilib koʻrsatilganidan soʻng unga adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti berilgan.. Mish-mishlarga koʻra, unga 1919-yilda mukofot taklif qilingan, lekin hech boʻlmaganda qisman mukofotni topshiruvchi Shvetsiya akademiyasining doimiy kotibi lavozimida ishlagani uchun uni rad etgan.

Hayoti
------

Karlfeldt Dalarna provinsiyasidagi Karlbo shahrida dehqon oilasida tugʻilgan. Dastlab, uning ismi *Erik Axel Eriksson* edi, lekin u 1889-yilda jinoiy hukmning sharmandaligiga uchragan otasidan uzoqlashishni xohlab, oʻzining yangi ismini oldi. U Uppsala universitetida tahsil oldi va bir vaqtning oʻzida bir nechta joylarda maktabda, jumladan Djursholmning Stokgolm chekkasidagi Djursholms samskolada va kattalar maktabida dars berdi. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u besh yil davomida Stokgolmdagi Shvetsiya Qirollik kutubxonasida ishladi.

1904-yilda Karlfeldt Shvetsiya akademiyasining aʻzosi etib saylandi va 11-sonli kafedrani egalladi. 1905-yilda u Akademiyaning Nobel instituti, 1907-yilda esa Nobel qoʻmitasi aʻzosi etib saylandi. 1912-yilda u akademiyaning doimiy kotibi etib saylandi, u bu lavozimni umrining oxirigacha egalladi.

1917-yilda Karlfeldtning oʻqish joyi boʻlgan Uppsala universiteti unga doktorlik unvonini berdi.

Ingliz tilida ishlaydi
----------------------

* Zamonaviy shved sheʻriyati 1-qism (1929) - (trans. CD Lokok tomonidan)
* Arkadiya Borealis (1938) - (charlz Uorton Stork tomonidan tarjima qilingan)
* Shimol! Shimolga! (2001) – (Tarjimasi Judit Moffet, besh shoir, shu jumladan Karlfeldt)

Manbalar
--------

1. ↑  „Nomination Archive". *NobelPrize.org*.

Havolalar
---------

* Erik Axel Karlfeldt on Nobelprize.org
* Short biography at nobel-winners.com
* List of Works
* Karlfeldtʻs collected works and a facsimile of a 1956 edition, both at Project Runeberg
* Petri Liukkonen. "Erik Axel Karlfeldt". Books and Writers