Xoja Ahmad Yasaviy maqbarasi ko‘rinishi
 Qozogʻistonga xalqaro turistik kelganlar soni
Qozogʻiston hududi boʻyicha toʻqqizinchi va dengizga chiqish imkoni yoʻq eng katta davlatdir. Turizm iqtisodiyotning asosiy tarkibiy qismi emas. 2014-yil holatiga koʻra, turizm Qozogʻiston YaIMning 0,3 % ni tashkil etdi, ammo hukumat uni 2020-yilgacha 3 % ga oshirishni rejalashtirgan.

Jahon Iqtisodiy Forumining(WEF) 2017-yilgi sayohat va turizm raqobatbardoshligi hisobotiga koʻra, Qozogʻistonda sayohat va turizm sanoati YaIM 3,08 milliard dollarni yoki umumiy YaIMning 1,6 foizini tashkil qiladi. WEF 2017-yilgi hisobotida Qozog‘istonni 81-o‘ringa qo‘ydi, bu avvalgi davrga nisbatan to‘rt pog‘onaga yuqori. Qozog‘iston 2016-yilda 6,5 million sayyohni qabul qildi.

Sanoat
------

2012-yilda Qozog‘iston sayyohlar soni bo‘yicha dunyoda 51-o‘rinni egalladi. 2000-yilda jami 1,47 million xalqaro sayyoh Qozogʻistonga tashrif buyurdi, bu 2012-yildagiga qaraganda 4,81 millionga oshdi. The Guardian Qozog‘istonning ajoyib tog‘, ko‘l va cho‘l landshaftlarining diqqatga sazovor joylariga qaramasdan, Qozog‘istondagi turizmni „juda kam rivojlangan" deb taʼriflaydi. Sayyohlik tashriflarining koʻpayishiga toʻsqinlik qiluvchi omillarga „infratuzilmaning yomonligi", „yomon xizmat koʻrsatish" va geografik jihatdan ulkan, rivojlanmagan mamlakatda sayohat qilishdagi logistika qiyinchiliklari kiradi. Hatto mahalliy aholi uchun ham chet elga dam olish Qozogʻistonda dam olish narxining yarmiga tushishi mumkin. Buyuk Britaniya shahzodasi Garri kabi yuqori darajadagi sayyohlar u yerga changʻi uchish uchun tashrif buyurishdi.

Buyuk Britaniyaning Brand Finance konsalting kompaniyasi maʼlumotlariga ko‘ra, Qozog‘iston 2019-yilda eng tez rivojlanayotgan milliy brendlardan biri hisoblanadi. Mamlakat 2019-yilgi hisobotda 44-o‘rinni egalladi, bu o‘tgan yilga nisbatan 7 pog‘ona yuqori. Hisobotga koʻra, yaxshi milliy brend kirish turizmini rivojlantirish va boshqa mamlakatlar bilan iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishga yordam beradi.

### Hukumat tashabbusi

Uzoq vaqt davomida inson huquqlarini poymol qilish va siyosiy muxolifatni bostirish tarixiga ega avtoritar hukumat sifatida tavsiflangan Qozog‘iston hukumati „Turizm sanoatini rivojlantirish rejasi 2020" deb nomlangan tashabbusni boshladi. Ushbu tashabbus Qozogʻistonda beshta turizm klasterini tashkil etishni maqsad qilgan: Ostona shahri, Olmaota shahri, Sharqiy Qozogʻiston, Janubiy Qozogʻiston va Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatlari. Shuningdek, u 2020-yilgacha 4 milliard dollar sarmoya kiritmoqchi va turizm sanoatida 300 mingta yangi ish o‘rni yaratmoqchi

1999-yil may oyida Qozogʻiston Prezidenti Nursulton Nazarboyevning roziligi bilan Qozogʻiston Turizm Assotsiatsiyasi (Prezidenti — Roza Asanbayeva) tashkil etildi. KTA notijorat, nodavlat tashkilot boʻlib, quyidagi aʼzolarni oʻz ichiga oladi: Qozogʻiston mehmonxonalar va restoranlar uyushmasi (Faxriy prezident — Kuat Tanysbayev), Amadeus kompyuterlashtirilgan bronlash tizimlari, turoperatorlar, sugʻurta kompaniyalari, aviakompaniyalar, universitetlar va ommaviy axborot vositalari. Assotsiatsiyaning asosiy maqsadi hukumatni qabul qilish va milliy iqtisodiyotda turizmni rivojlantirish orqali 400 dan ortiq aʼzolar manfaatlarini himoya qilishdir.

2006-yilda Qozog‘istonni kulgili qoloq, irqchi va antisemit mamlakat sifatida tasvirlagan "*Borat* "komediya filmi turizmning o‘sishiga olib keldi. Hukumat filmni taqiqlab qoʻydi va millat sharafini himoya qilish uchun reklamalarni chiqardi. Aksincha, 2020-yilda "*Borat keyingi kinofilm* "filmining davomi chiqqandan so‘ng, „Kazakh turizm" milliy turizm agentligi ushbu filmning shiori — *Qozog‘iston shiorini qabul qildi.* *Juda yaxshi!* — va u aks ettirilgan bir qator videolarni ishlab chiqardi.

Viza siyosati
-------------

Qozog‘iston Armaniston, Belarus, Gruziya, Moldova, Qirg‘iziston, Mo‘g‘uliston, Rossiya va Ukraina fuqarolariga 90 kungacha, Argentina, Ozarbayjon, Serbiya, Janubiy Koreya, Tojikiston, Turkiya va Oʻzbekiston fuqarolariga esa 30 kungacha doimiy vizasiz rejim taklif qiladi.

Qozogʻiston Yevropa Ittifoqi va OECDga aʼzo davlatlar, AQSh, BAA, Janubiy Koreya, Avstraliya va Yangi Zelandiya kabi 45 mamlakat fuqarolari uchun vizasiz rejim oʻrnatdi.

2020-yil sentabr oyida Qozog‘iston vizani elektron shaklda berishni boshladi. Shuningdek, mamlakat fuqarolari bir martalik ishbilarmonlik vizalari, turistik vizalar va davolanish vizalarini onlayn tarzda olishlari mumkin boʻlgan davlatlar roʻyxatini kengaytirdi. Yangi ro‘yxatga 109 shtat kiritilgan.

Mamlakatlar boʻyicha kelishlar
------------------------------

Qozog‘istonga kelganlarning ko‘pchiligi quyidagi millat vakillari bo‘lgan:

Qozogʻistonga davlat boʻyicha turizm, 2013-2016| Mamlakat | 2016 | 2015 | 2014 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Uzbekistan |   2,459,757 |   2,297,180 |  Decrease 2,107,177 |   2,494,568 |
|  Russia |  Decrease 1,587,409 |  Decrease 1,646,568 |  Decrease 1,757,721 |   1,780,574 |
|  Kyrgyzstan |  Decrease 1,348,709 |   1,359,625 |  Decrease 1,308,139 |  Decrease 1,382,706 |
|  Tajikistan |   207,009 |   158,507 |  Decrease 137,443 |   186,214 |
|  China |   117,465 |  Decrease 111,706 |   228,617 |   205,066 |
|  Azerbaijan |   94,846 |   89,296 |  Decrease 83,174 |   112,617 |
|  Germany |   90,286 |   88,346 |   79,572 |  Decrease 75,491 |
|  Turkey |  Decrease 89,611 |   106,301 |   104,986 |   92,070 |
|  Ukraine |  Decrease 73,390 |   97,100 |   84,932 |   82,971 |
|  Belarus |   63,520 |   62,786 |   55,356 |   55,090 |
|  Turkmenistan |  Decrease 63,156 |   69,230 |   66,938 |   47,711 |
|  United States |  Decrease 26,402 |   29,124 |   25,824 |  Decrease 22,508 |
|  Armenia |  Decrease 26,097 |  Decrease 37,461 |  Decrease 39,934 |   54,244 |
|  South Korea |   22,276 |   22,046 |   20,445 |  Decrease 16,620 |
|  United Kingdom |  Decrease 20,166 |   24,201 |   23,036 |  Decrease 22,389 |
| Total |   6,509,390 |   6,430,158 |  Decrease 6,332,734 |   6,841,085 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Joanna Lillis for EurasiaNet, part of the New East.* „Summer holiday in Kazakhstan? Astana eases visa restrictions to attract tourists | World news". *The Guardian* (17-iyul 2014-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2015-yil.
2. ↑  „Kazakhstan: Astana Announces Visa-Free Travel for 10 High-Investing States".  EurasiaNet.org (16-iyun 2014-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2015-yil.
3. ↑  „Country profiles" (en-US). *Travel and Tourism Competitiveness Report 2017*. Qaraldi: 7-aprel 2017-yil.
4. ↑  „International tourism, number of arrivals – Kazakhstan".  Mecometer.com. Qaraldi: 18-noyabr 2015-yil.
5. 1 2 3 4  *Lillis, Joanna*. „Summer holiday in Kazakhstan? Astana eases visa restrictions to attract tourists". *The Guardian* (17-iyul 2014-yil). Qaraldi: 11-dekabr 2015-yil.
6. ↑  „Prince Harry in Kazakhstan: ski resorts and other attractions". The Daily Telegraph. Qaraldi: 11-dekabr 2015-yil.
7. ↑  „Nation Brand report 2019". *Brand Finance*. 24-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2022-yil.
8. ↑  *Zarakhovich, Yuri*. „Kazakhstan Comes on Strong". *Time* (27-sentabr 2006-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2015-yil.
9. ↑  „Kazakhstan to develop its tourism industry. Environment. Tengrinews.kz".  En.tengrinews.kz (18-iyun 2014-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2015-yil.
10. ↑  „Две крупнейшие ассоциации туризма в Казахстане отмечают дни рождения".
11. ↑  „Borat 'has given Kazakhstan tourist boost'".
12. ↑  *Stein, Joel*. „Kazakhstan, Reversing Itself, Embraces 'Borat' as Very Nice" (en-US). *The New York Times* (26-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2020-yil.
13. ↑  „Visa Information". *Timatic*.  IATA. 14-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2016-yil.
14. ↑  „Kazakhstan abolishes visa requirements for travellers from 45 countries".  The Lonely Planet.
15. 1 2  „Kazakhstan amends regulations on visa issuance to foreign nationals". *kazakh-tv.kz*. 10-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2022-yil.
16. ↑  „Turizm Kazaxstana. 2.4 Kolichestvo posetiteley po vʼezdnomu turizmu". 21-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Kazakhstan travel guide from Wikivoyage
* Official travel website of Kazakhstan