recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Obe** — Afgʻonistonning Hirot viloyati shimoli-sharqida joylashgan tuman. Shimolda Bodgʻis viloyati, sharqda Chishti Sharif tumani, janubi-sharqda Fors tumani, janubda Adraskan tumani, gʻarbda Pushtun viloyati Zargʻun va Qarux tumanlari bilan chegaradosh.

Tuman aholisi 2012-yilda 73,6 ming kishini tashkil qilgan edi Tuman markazi — Obe (Ovbi) shahri. Tuman hududidan Xari daryosi oqib oʻtadi.

Iqlimi
------

Obe issiq yozgi nam kontinental iqlimga ega. Yogʻingarchilik kam, asosan bahor va qishda yogʻadi. Oʻrtacha yillik harorat 10,5 °C (50,9 °F).

Qishloq xoʻjaligi
-----------------

Quyidagi jadvalda tumandagi sugʻoriladigan va lalmikor yerlarning umumiy miqdori koʻrsatilgan.

| Jami (Jerib) | Sugʻoriladigan (Jerib) | Yomgʻirli (Jerib) | Oʻrmon (gektar) |
| --- | --- | --- | --- |
| 79 879 | 77 799 | 151 981 | 81 550 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Herat Provincial Profile".  Ministry of Rural Rehabilitation and Development. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2016-yil.
**Alakshmi** (Skt. अलक्ष्मी; ildizlardan *a* (*a*) — „emas" va *लक्ष्मी* (Lakshmi, „omad") — hind mifologiyasida muvaffaqiyatsizlik maʼbudasi. U sigirlarga qarshi kurashuvchi, antilopa oyoqlari va buqa tishlari bilan tasvirlangan. Yoki „quruq ajinli tanasi, yonoqlari choʻkib ketgan, lablari qalin, koʻzlari munchoqdek, eshak minib yuradi". Vedik, Upanishadik yoki erta Puran adabiyotida u nomi bilan tilga olinmagan, ammo Alakshmining barcha jihatlari Rigveda maʼbudasi Nirritiga mos keladi. Shuningdek u, Lakshmi soyasi deb atalar edii. Padma Puranada kosmologiyasi uni oʻz ichiga oladi*,* bu yerda esa okeanining chayqalishi ham yaxshi, ham yomonni yaratadi deb tushuniladi. Padma Puranaga koʻra*,* unda oldin salbiy va yomon narsa paydo boʻladi, lekin xudolarning koʻproq harakatlari xayrli va yaxshilikni yaratadi. Avval Alakshmi, keyin Lakshmi paydo boʻladi. Xudolar Alakshmini yovuz odamlar orasiga joylashish uchun yuboradi, ularga qashshoqlik va qaygʻu beradi. U asurasiga, qaygʻuga oʻxshaydi — farovonlik va quvonch maʼbudasi Lakshmining aksi. Alakshmi baʼzan boshqa nom bilan ataladi — **Jyestha**. Alakshmi **Kalahapriya** va **Daridara** nomi bilan ham tanilgan va Lakshmining qarama-qarshi soyasidir.

U Chakrabarti tomonidan eslatib oʻtilgan "… Aytishlaricha, u uyga kirganida Alakshmi unga hasad va gʻazabni keltirib chiqardi. Birodarlar bir-birlari bilan janjallashdilar, oilalar va ularning erkak qonlari vayronagarchilik va halokatga duch keldi".

Alakshmi, shuningdek, Kali jinining ikkinchi xotini hisoblanadi — soʻnggi davrning timsolidir, unda koʻplab nohaq odamlar borligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Pattanaik, Devdutt. *Lakshmi: The Goddess of Wealth and Fortune-An Introduction*. Vakils Feffer & Simons Ltd, 2003 (ISBN 8187111585)
2. 1 2 3  Tracy Pintchman*. Guests at God's Wedding: Celebrating Kartik among the Women of Benares*. SUNY Press, 2005 — 48–49 bet. ISBN 978-0-7914-8256-8.
3. ↑  Krishna, Nanditha. *The Book of Vishnu*. Penguin Global, 2001 (ISBN 0670049077)
4. ↑  Kirin Narayan*. Storytellers, Saints, and Scoundrels: Folk Narrative in Hindu Religious Teaching*. University of Pennsylvania Press, 2011. ISBN 0-8122-0583-9.
5. ↑  Chakrabarty, Dipesh. *Provincializing Europe*. Princeton University Press, 2000 (ISBN 0691049092)
Biografiyasi
------------

U Rossiyaning Sankt-Peterburg shahrida tugʻilgan. 1922-yilda Petrograd universitetini tugatgan, soʻngra aspiranturada oʻqishni davom ettirgan. 1932-yilda u yerda professor boʻldi. 1919-1923 va 1928-1941-yillarda Vavilov nomidagi Davlat optik instituti, 1924-1936-yillarda Leningrad fizika-texnika instituti, 1934-1941 va 1944-1953-yillarda Leningrad fizika-texnika instituti bilan hamkorlik qildi. instituti.

Ilmiy ishlari
-------------

1931-yilda Leningradda „Kvant mexanika asoslari" kitobi bosilib chiqdi. Uning muallifi Davlat optika institutining 33 yoshli xodimi, keyinchalik (1932-yildan) Leningrad universitetining professori, akademik (1939-yildan) Vladimir Aleksandrovich Fok edi. Bu kitob kvant mexanikaga doir SSSRda birinchi sistemalashtirilgan darslik boʻldi: fiziklarning koʻp avlodi ana shu darslikdan foydalanishgan.

 Mashhur sovet olimi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni V. A. Fok nazariy fizika rivojiga katta hissa qoʻshdi. Uning ishlari tortishish nazariyasiga, elastiklik nazariyasiga, optikaga, kvant mexanikaga, kvant maydon nazariyasiga bagʻishlangan. Fok kvant maydon nazariyasida kvant mexanika metodlaridan foydalandi. Zarralarning oʻzaro aylanishi, bir zarraning paydo boʻlishi, ikkinchisining yoʻqolishini miqdor jihatidan iqkilamchi kvantlash metodi deb ataladigan metod yordamida ifodalash mumkin. Uni 1927-yilda ingliz olimi P. Dirak taklif qilgan va keyinchalik (1932) V. A. Fok oʻz ishlarida rivojlantirgan.

 V. A. Fok bilan ishlash sharafiga muyassar boʻlgan kishilarning barchasini uning chuqur matematik fikrlashi, murakkab masalalarni oddiy va kutilmagan usullarda yecha olishi hayratga solardi. Ayrim tenglama va metodlar V. A. Fok nomi bilan bogʻliq. Nazariyotchi fiziklar kvant mexanikaning toʻlqin tenglamasini umumlashtirish asosida chiqarilgan Kleyn-Gordon-Fok tenglamasi bilan, koʻp elektronli sistemalarning kvant nazariyasidagi Xartri-Fok metodi bilan yaxshi tanish.

 Radiotoʻlqinlarning tarqalish nazariyasiga doir fundamental tadqiqotlari uchun V. A. Fok 1946-yilda SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlandi. Uning kvant mexanika va nisbiylik nazariyasiga doir tadqiqotlari 1960-yilda Lenin mukofotrga sazovor boʻldi.
*Aleksandr II (Vladimir) haykali bu yerga yoʻnaltiriladi.* *Ushbu mavzu alohida maqolaga muhtoj.*
**Sobor maydonidagi Lenin** **haykali** — Vladimirdagi mashhur rus inqilobchisi, nazariyotchisi va dunyodagi birinchi sotsialistik davlat asoschisi Vladimir Ilich Lenin sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi
------

Ilgari, sobor maydonidagi Lenin haykali oʻrnida Rossiya imperatori Aleksandr II ga Aleksandr Opekushin tomonidan 1913-yilda Romanovlar sulolasining taxtga oʻtirganining 300 yilligini nishonlash paytida oʻrnatilgan yodgorlik bor edi. Eski yodgorlikdan faqat Lenin turgan qizil fin granitidan yasalgan poydevor qoldi.

1917-yilgi rus inqilobidan keyin podshoh haykali buzilib, eritilib, uning oʻrniga antiqa kiyimdagi ayol qiyofasida allegorik tarzda tasvirlangan gipsdan Ozodlik haykali oʻrnatildi. Biroq, qisqa muddatli materialdan shoshqaloqlik bilan yasalgan haykal shaharliklarga yoqmadi va mahalliy matbuotda tanqid qilindi.

1925-yilda Ozodlik haykali oʻrniga eski poydevorga Leninning birinchi haykali oʻrnatildi. Oʻsha davrdagi haykalning hozirgisidan farqi shundaki, Lenin qoʻli bilan oldinga ishora qilgan. 1950-yil 21-aprelga oʻtar kechasi eski haykal oʻrniga qoʻli tushirilgan yangi haykal oʻrnatildi. Uning muallifi Nikolay Shilnikov edi.

Soʻnggi paytlarda Aleksandr II tarixiy yodgorligini sobiq poydevorda tiklash boʻyicha takliflar boʻldi, biroq ular bir ovozdan rad etildi.

Yana qarang
-----------

* Lenin maydonidagi Lenin haykali

Havolalar
---------

* Provladimir portali.[*sayt ishlamaydi*] RU.[*sayt ishlamaydi*] Sobor maydonidagi Lenin haykali[*sayt ishlamaydi*]
* Vladimir yodgorliklari. Sobor maydonidagi Lenin haykali

Adabiyotlar
-----------

* Sokol, Kirill Gelievich. Rossiya imperiyasining monumental yodgorliklari : katalog / K. G. Sokol. — Ed. 2, qoʻshing. va toʻgʻri. — Moskva : [b. va.], 2021 (Moskva : turi. Cityprint). — 501, [2] b. : kasal. tab.; 30 sm; ISBN 978-5-6044347-6-5 : 500 nusxa
**Upanishadlar** [sanskritcha ustozning yonida (haqiqatni bilish uchun) oʻtirmoq] — hind diniyfalsafiy risolasi; proza va sheʼr bilan yozilgan, veda adabiyotining yakunlovchi kdemi, xotimasi (qarang Vedalar). taxminan mil. av. 7—3-asrlarda paydo boʻlgan. Uning markazida veda dinshjnt falsafiy masalalari, odamning oʻzini oʻzi va atrofidagi olamni bilishi yotadi. U.ning asosiy gʻoyasi Brahma va Atman (subʼyekt, alohida shaxs)ning birligi toʻgʻrisidagi taʼlimotda ifodalanadi. U.ga 2 va 8—9-asrlarda yozilgan izohlar vedantalarta asos boʻlgan. U. keyingi asrlarda shakllangan barcha xind falsafiy tizimlari va maktablariga hamda ularning vakillari dunyoqarashiga taʼsir qilgan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladlen Tatarskiy** (tugʻilgandagi ismi **Maksim Fomin**) — rossiyalik harbiy bloger va targʻibotchi.

Biografiyasi
------------

Tatarskiy 1982-yilda Ukrainaning Donetsk viloyati Makeyevka shahrida tugʻilgan. 2011-yilda bankni oʻmargani uchun qamalgan. 2014-yilda Donbasdagi urush (2014—2022) boshlangach, qamoqdan qochib, Rossiya qoʻllab-quvvatlagan Donetsk Xalq Respublikasi harbiy kuchlariga qoʻshildi. Tatarskiyning soʻzlariga koʻra, yana qamoqqa tashlangan, ammo oxir-oqibat respublika rahbari Aleksandr Zaxarchenko tomonidan avf etilgan va Ukraina armiyasiga qarshi jang qilishga ruxsat berilgan. Oxir-oqibat blog yuritishni boshlab, Vladlen Tatarskiy taxallusini oldi. 2019-yildan beri Moskvada yashab kelgan.

### Telegram kanali

Telegramda 560 mingdan ortiq obunachiga ega bo‘lgan Tatarskiy Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini to‘liq qo‘llab-quvvatlagan hamda Vladimir Putin va Rossiya harbiy qo‘mondonlarini o‘ta yumshoqlik bilan tanqid qilgan rossiyalik harbiy blogerlar guruhi tarkibida edi. Shu bilan birga Ukraina infratuzilmasiga qilingan hujumlarni qatʼiy qoʻllab-quvvatlagan va bu hujumlar koʻproq ukrainaliklarning oʻlimiga olib kelishini ham aytgan. U odatda Ukrainani „terrorchi davlat" deb atagan. Tatarskiy Ukraina sanksiyalariga uchragan. Oʻn yil davomida Ukrainaga kirish taqiqlangan, Ukrainadagi ehtimoliy aktivlari musodara qilingan.

Oʻlimi
------

Tatarskiy 2023-yilning 2-aprelida Sankt-Peterburgdagi kafelardan birida tadbir o‘tkazayotgan vaqtda sodir bo‘lgan portlashda halok bo‘ldi. Maʼlumotlarga koʻra, voqea sodir boʻlgan kafe Yevgeniy Prigojinga tegishli boʻlgan. Voqea RIA Novosti axborot agentligi tomonidan tasdiqlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Russian military blogger killed in explosion in St Petersburg, media report". Reuters (2-aprel 2023-yil). Qaraldi: 2-aprel 2023-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  *Гулийчук, Дмитрий*. „Беглый зек, ставший "военкором": что известно о погибшем пропагандисте Владлене Татарском" (ru). *ТСН* (2-aprel 2023-yil).
3. ↑  „Cafe explosion in St Petersburg kills military blogger" (en-GB). *BBC News* (2-aprel 2023-yil). Qaraldi: 2-aprel 2023-yil.
4. ↑  „Фонтанка SPB Online". *Telegram*. Qaraldi: 2-aprel 2023-yil.
5. ↑  *Новости.* „При взрыве в Петербурге погиб блогер Владлен Татарский, сообщил источник" (ru). *РИА Новости* (2-aprel 2023-yil). Qaraldi: 2-aprel 2023-yil.
Transgressiya va Regressiya
**Transgressiya** (lotincha: *transgressio* — oʻtish) — okean, dengiz va koʻllar suvining quruqlikka bosib kelishi. Transgressiyaning kelib chiqishiga yerning tektonik harakatlar natijasida bukilishi va okean (dengiz) suvi sathining koʻtarilishi sabab boʻladi. Transgressiya jarayonida abraziya roʻy beradi, suv ostidagi qad. qatlamlar yuvilib ketib, yangi qatlamlar paydo boʻladi. Transgressiya Yer geologik tarixining hamma davrlarida boʻlib oʻtgan. Eng yirik Transgressiya kembriyning quyi va oʻrta, yuqori devon — quyi karbon, yuqori boʻr, neogen — toʻrtlamchi davrlarda boʻlgan. Yer yuzasining sayyoraviy miqyosda egilishi tufayli birinchi marta Oʻrta Osiyoning ancha qismi, aynan Oʻzbekiston hududining 70—80% maydoni dengiz suvi ostida qolgan. Transgressiv jinslar foydali qazilma turlariga boy.

Yana q.
-------

* Regressiya

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Transplantatsiya (1968)
**Transplantatsiya** — odam va hayvonlarda patologik jarayon natijasida shikastlangan yoki olib tashlangan toʻqimalar va organlar oʻrniga sogʻlomini koʻchirib oʻtqazish. Xirurgiya usuli sifatida qadimdan maʼlum. Teri, muskul, nervlar, koʻzning muguz pardasi, yogʻ va suyak toʻqimasi, yurak, buyrak va boshqa organlar koʻchirib oʻtqaziladi. Qon quyish — T.ning alohida turi.

Koʻchirib oʻtqaziladigan toʻqima yoki organ kimdan olinganiga qarab transplantantlar quyidagicha farqlanadi: autotransplantant — bemorning oʻzidan, allotransplantant — odamdan odamga, ksenotransplantant — boshqa individdan. Hozirgi buyrak T.si juda keng yoʻlga qoʻyilgan. Boshqa organlar: yurak, jigar, endokrin bezlar, oʻpka va boshqa organlarni koʻchirib oʻtqazish maxsus klinikalarda bajariladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻarbiy osiyo**, Old Osiyo - Osiyo qitʼasining gʻarbiy va jan.-gʻarbiy qismida joylashgan hududlarning shartli nomi. Gʻarbiy Osiyoga tabiiy jihatdan Kichik Osiyo, Arabiston, Sinay yarim orollari va ularga yondosh orol va hududlar (Kipr, Kavkaz boʻyni, Sharqiy Tavr togʻlari va Eron togʻligining katta qismi, Mesopotamiya pasttekisligi hamda Oʻrta dengizning sharqiy sohilidagi hududlar, xususan, Levant oʻlkalari) kiritiladi. Maydoni 7,5 mln. km2. Tektonik tuzilishiga koʻra Ara-biston va Sinay yarim orollari qad. Gondvana materigining boʻlaklari boʻlib, platforma tuzilishiga ega. Gʻarbidan Katta Afrika yer yorigʻining shim. qismi oʻtgan. Iordan daryosi vodiysi, Oʻlik dengiz, Aqoba qoʻltigʻi, Qizil dengiz shu yoriqda joylashgan. Gʻarbiy Osiyoning katta qismi togʻlardan iborat. Kichik Osiyo, Kavkaz jan. va Sharqiy Tavr togʻlari Alphimolay geosinklinal oʻlkasida. Relyefi notekis, baland yosh tizmalar keng va chuqur vodiylar bilan kesilgan. Seysmik faol zona, harakatdagi va soʻngan vulkanlar bor. Iqlimi subtropik va quruq tropik. Arabiston yarim orolning katta qismi choʻl, koʻp qismi qumli choʻllar, shim.da quruq dashtlar bor. Kichik Osiyoning shim. qismlari, Kavkaz jan.-gʻarbining iklimi nam subtropik boʻlib, doim yashil oʻrmon va butazorlar bilan qoplangan. Gʻarbiy Osiyo neft va gazga eng boy oʻlkalardan. Qad. madaniyat markazlaridan. Suv bor joylar qadimdan oʻzlashtirilib, vohalarga aylantirilgan. Yirik shaharlar bor. Xristian, yahudiy, islom dinlarining markazi.

Gʻarbiy Osiyoda Armaniston, Bahrayn, BAA, Gruziya, Iordaniya, Iroq, Isroil, Kipr, Quvayt, livan, Misr (Osiyo qismi), Ozarbayjon, Saudiya Arabistoni, Suriya, Turkiya, Ummon, Falastin, Eron, Yaman, Qatar davlatlari joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bir haykal tarixi. Tipu yoʻlbarsi** — XVIII asrda ishlab chiqilgan mexanik oʻyinchoq boʻlib, Hindistondagi Maysur knyazligi hukmdori Tipu Sulton uchun yaratilgan. Oʻymakorlik san'atidan foydalanib ishlangan va rang berilgan yogʻochli korpusga ega ushbu oʻyinchoq britaniyalik askarga hujum qilayotgan yoʻlbarsning deyarli haqiqiy oʻlchamdagi tasvirini aks ettiradi. Yoʻlbars va odamning tanasi ichidagi mexanizmlar odamning bir qoʻlini harakatga keltirishi orqali uning ogʻzidan inson qichqirigʻi va yoʻlbarsning ogʻzidan oʻpirilayotgan tovushlarga taqlidni amalga oshiradi. Bundan tashqari yoʻlbarsning yon tomonidagi qopqoqda 18 notadan iborat kichik damli cholg'u asbobi mavjud.

**Tipu yoʻlbarsi** Tipu Sultonning shaxsiy gerbi asosida yaratilgan boʻlib, u oʻz dushmani, yaʼni Buyuk Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasiga nisbatan nafratini aks ettirgan. Tipu yoʻlbarsi Ost-Indiya kompaniyasi jangchilari 1799-yilda Tipu poytaxtiga bostirib kirganidan keyin Tipuning yozgi qarorgohida topilgan. General-gubernator Lord Mornington Tipu yoʻlbarsini dastlab London minorasida koʻrgazmaga qoʻyish niyatida Buyuk Britaniyaga yuboradi. Birinchi marta London jamoatchiligiga 1808-yilda Ost-Indiya uyida, soʻngra Londondagi Ost-Indiya kompaniyasi binosida taqdim etilgan, keyinchalik Tipu yoʻlbarsi 1880-yilda Viktoriya va Albert muzeyiga koʻchirilgan (roʻyxatga olish raqami 2545 (IS)). Tipu yoʻlbarsi Londonga olib kelinganidan beri to bugungi kungacha ommaning doimiy diqqat markazida boʻlib kelmoqda.

Buyuk Britaniya askarini qiynayotgan mexanik yoʻlbars haqidagi eslatmalar Jon Keatsning tugallanmagan „Qoʻngʻiroqli qalpoq" poemasida va Bernard Kornuellning „Sharp yoʻlbarsi" romanida qayd etilgan.

Bibliografiya
-------------

* + Brittlebank, Kate (May, 1995), Sakti and Barakat: The Power of Tipu's Tiger. An Examination of the Tiger Emblem of Tipu Sultan of Mysore, *Modern Asian Studies* (Cambridge University Press). — Т. 29.2: 257–269
	+ De Almeida, Hermione & Gilpin, George H. (2005), *Indian Renaissance: British romantic art and the prospect of India*, Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-0-7546-3681-6.
	+ Ord-Hume, Arthur (February 1987 - Part I, September 1987 - Part II), Tipu's Tiger - its History and Description, *Music and Automata* Т. 3.9, 3.10
	+ Stronge, Susan (2009), *Tipu's Tigers*, V&A Publishing, ISBN 1-85177-575-7

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
**Yulduztepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V-VI, X—XII asrlar. Toshkent viloyatining Piskent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Doʻngqoʻrgʻon qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Vladimir Mixaylovich Bexterev** (1857.20.1 (1.2), Kirov viloyatining Sorali (hozirgi Bexterevo) qishlogʻi — 1927.24.12, Moskva] — rus psixonevrologi. Peterburg tibbiyjarrohlik akademiyasiii tugatgan. Harbiy tibbiy akademiya (1893), Ayollar tibbiyot instituti professor. (1897). Psixonevrologiya instituti (1908), keyinchalik oʻzi tashkil etgan Miya va ruhiy faoliyatni Urganish instituti (1918) direktori. Nerv sistemasiiing anatomiyasi, fiziologiyasi va patologiyasiga oid tadqiqotlar olib borgan, refleksologiya asoschilaridan biri. Orqa va bosh miyaning utkazuvchi yoʻllari hamda miyaning funksional anatomiyasi toʻgʻrisidagi taʼlimotni ishlab chiqqan. Alkogolizmni gipnoz bilan davolash ustida ilmiy ish olib borgan. B.ning asosiy asarlari yosh bolalar xulqi va jnnsiy tarbiyasi, shuningdek ijtimoiy psixologiya muammolariga bagʻishlangan. Markaziy nerv sistemasini tinchlantiradigan suyuq dori—mikstura topgan. Miyani anatomik, fiziologik va psixologik usullar bilan kompleks Urganish asosida kishi shaxsini tadqiq etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bexterev Vladimir Mixaylovich" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Witostowicach qal’asi** (polyakcha: *Zamek w Witostowicach*, nemischa:) — XIV-asrning birinchi yarmida Polshaning Quyi Sileziya voevodaligi, Zombkovitse okrugi, Ziebitse kommunasiga qarashli Witostowice qishlogʻida qurilgan suv usti qal’asi.

Tarixi
------

 Qal’aga kirish
Dastlab, qal’a turar-joy binosi, ibodatxona, minora, xoʻjalik binolaridan iborat boʻlib, devor va xandaq bilan oʻralgan edi. Qal’a XVI-XVII asrlarda bir necha marta qayta qurilgan. Natijada, uning poydevori kvadratga yaqin toʻgʻri shaklga keldi. Qal’aning ichida xandaq bilan oʻralgan uchta qanotdan iborat turar-joy va xoʻjalik binolari mavjud. Toʻrtinchi tomondan qalʼaning hovlisi ikki cheti aylana minoralar bilan tugallanuvchi gulzorli devor bilan toʻsilgan. Qal’aga devor bilan oʻralgan bogʻ ulangan. Qal’a tashqi va ichki qoʻshaloq xandaqqa ega, ular basteyli tuproq devor bilan ajratilgan. Qal’aning oʻrta qanotidagi bogʻ sahnidagi gulzorda qayta tiklangan Uygʻonish davriga oid ibodatxona joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Łuczyński, Romuald Mariusz*. Zamki, dwory i pałace w Sudetach*, Wydanie 2. poprawione, zmienione, poszerzone, Legnica: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona, 2016 — 404 bet. ISBN 978-83-89102-93-5. OCLC 995783775.
2. 1 2  Staffa, Marek.*. Słownik geografii turystycznej Sudetów : praca zbiorowa*, Wyd. 1, Warszawa: Wydawn. PTTK "Kraj", 1989-<2008> — 456—460 bet. ISBN 83-7005-095-6. OCLC 31610472.

Adabiyotlar
-----------

* Wzgórza Niemczansko-Strzelinskie. Przedgorze Paczkovskie. Słownik geografii turystycznej Sudetów, (N-Ż) t. 21, pod qizil. Marka Staffy, I-Bis, Wroclaw 2008, ISBN 978-83-85773-93-1, ss. 456-460
ZOHIR (Zoyir) Axmad (1947.6.4, Afgʻoniston, Lagʻmon viloyati — 1980.6.4, Kobul) — afgʻon xonandasi, bastakor va shoir, afgʻon musiqiy estradasi asoschilaridan. Ijodiy faoliyati aso-san Afgʻoniston davlat radiosi bilan bogʻliq boʻlgan (1961—80). Musiqa uslubida Sharq (ayniqsa, Hindiston) va Yevropa estrada musiqa yoʻnalishlari oʻziga xos tarzda uygʻunlashib ketgan. Shu jumladan, 3. oʻzining ansambli tarkibida hind anʼanaviy sozlaridan setor, tanpura, sarud, tabla, Yevropa sozlaridan truba, gitara va elektron klavishli cholgʻularni mohirona qoʻllagan. Bastakor sifatida 100 dan ortiq qoʻshiq yaratgan. Z.ning dilrabo asarlari oʻzbek sanʼatkorlari ijodiga ham katta taʼsir etgan. X. Lutfullayev, B. Hamdamov, Sh. Joʻrayev, N. Abdullayeva, H. Isroilova, S. Qoziyeva, M. Sattorova, U. Otajonov va b. 3. qoʻshiklari ("Layli, Layli, Laylijon", "Kaja-ke", "Boz omadi", "Mara, mara, may bideh", "Yorakiman", "Guli sangam" va b.)ni oʻziga xos uslubda ijro etganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Profayling** (inglizcha: *profile* — „profil") — shaxsni tashqi koʻrinishi, noverbal va verbal xulqidagi eng koʻp axborot beruvchi maxsus belgilari, xususiyatlarini tahlil qilish asosida inson xulqini baholash va prognozlashga qaratilgan psixologik usul va metodikalar majmuini bildiruvchi tushuncha.

Profayl metodi asoschilari psixolog olimlar Paul Ekman, V. Frizen, M. Sukerman vaB. De Paulo hisoblanadi. 2012-yilda esa Y. Spiritsa tomonidan yolgʻonni tadqiq qilish boʻyicha Xalqaro akademiyada kriminal profayling usuli taqdim etildi. Uning fikricha: kriminal profayling — jinoyatchi deb taxmin qilinayotgan shaxs xususiyatlarini tashxislovchi kompleks usullar yordamida uning psixologik profilini tuzish tushuniladi.

Profayling — bu shaxsning psixologik qiyofasini tuzishdir. 1888-yilda psixologik portret tuzishga uringanlardan biri britaniyalik jarroh Thomas Bond (u bu usulni chavaqlovchi Jack shaxsiga nisbatan qoʻllagan) hisoblanadi.

Soʻngi vaqtlarda, ayniqsa havo transportida, profayl-metod yoki profayling iborasi keng tarqaldi. Ushbu profayling metodi tajribasi Isroil, AQSH, Rossiya kabi davlatlarda bir necha yillardan beri takomillashib kelayapti. Profayling metodi ikkita bir-birini toʻldiruvchi metoddan, yaʼni psixologik kuzatish va soʻrov (suhbat) metodidan tashkil topgan.

Profayling oʻzining tarkibiga — tezkor psixodiagnostika, emotsiyalarni tahlil qilish, manipulyativ texnikalar, gipnotexnologiya, soʻzamonlik, grafologiya, yuz ifodalari tahlili, mushaklar faoliyatini tahlil qilish va ijtimoiy psixologiyani qabul qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Skinner, Keith; Evans, Stewart*. The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook*. Little, Brown Book Group, 2013. ISBN 9781472107855.
**Harry Edward Kane** (talaffuzi: *Harri Eduard Keyn*; 1993-yil 28-iyulda tugʻilgan) — ingliz futbolchisi, Germaniyaning „Bayern Müchen" futbol klubi hujumchisi va Angliya terma jamoasi sardori. Britaniya imperiyasi ordeni sohibi (2018).U faoliyatini Londonning Arsenal klubida boshlagan. Keyinchalik Tottenhamda oʻzining yorqin oʻyinlari bilan tanilgan. U 213 ta gol bilan Angliya primer ligasida gʻalaba qozonmagan holda eng yaxshi toʻp urar futboʻlchi hisoblanadi. 2023 yilda u Germaniyaning Bayern München klubiga 100 million yevroga transfer qilindi.

Harry Kane 2018-yili Rossiyadagi futbol boʻyicha jahon chempionatida

Futbol karyerasi
----------------

* 1999-2001 — Ridgeway Rovers
* 2001-2002 — Arsenal;
* 2002-2004 — Ridgeway Rovers
* 2004 — Watford
* 2004-2009 — Tottenham Hotspur
* 2011-yildan buyon Tottenham Hotspur
* 2011 — Leyton Orient
* 2012 — Millwall
* 2012-2013 — Norwich City
* 2013 — Leicester City
* 2010-yildan beri Angliya terma jamoasi aʼzosi va Angliya bilan jahon chimpionati sovrindori. Chimpionlar ligasini 4-karra sohibi.

Harry Kane 2018-yili Rossiyadagi chempionatda eng koʻp gol urgan bombardir deb tan olingan.

Shaxsiy hayoti
--------------

2019-yil iyunda Katie Goodlandga uylangan. Uch nafar farzandi bor: 2 qiz (Ivy va Vivienne) va bir oʻgʻil (Louis).

Manbalar
--------
**„Professor Douelning boshi"** (ruscha: *Голова профессора Доуэля*) — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Muallifning eng mashhur asarlaridan biri. Asarning ilk versiyasi 1925-yil „Rabochaya gazeta" gazetasida qissa oʻlaroq chop etilgan. Roman toʻlaligicha oʻsha yili „Vsemirniy sledopit" jurnalida chop etilgan.

Asarda kishi boshini yangi tanaga oʻrnatish masalasi haqida hikoya qilinadi. Roman bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. 1984-yil asar asosida „Professor Douelning vasiyati" filmi suratga olingan.

Syujet
------

Professor Douel va uning yordamchisi, jarroh va doktor Kern tanadan uzilgan organlarni saqlab qolish haqida izlanishlar olib boradi. Doktor Kern professor Douelni oʻldiradi. Kern professorning boshini tirik saqlab, undan ilmiy sirlarni oladi. Ammo Kernning yangi yordamchisi Mari Loran boʻlib oʻtgan ishlardan xabar topadi. Kern Loran oʻz sirlarini fosh qilmasligi uchun uni soxta ruhiy xastalar shifoxonasiga qamatadi.

Kern izlanishlarini davom ettiradi. Yosh ayolning boshini yangi tanaga qoʻyadi. Tana Doulning doʻstlaridan birining oʻgʻli yaxshi koʻrgan qizga tegishli boʻladi. Oʻsha bola doktor Kern laboratoriyasidan qochib chiqqan yosh ayolning tanasini tanib qoladi.

Douelning oʻgʻli doʻsti bilan birga Mari Loranni ozod etadilar. Doktor Kern oʻzini ixtirochi, deb eʼlon qilishga oshiqadi. Ammo Douelning qizi va Mari Loran professorning boshini kameralar oldiga olib kelib, haqiqatni fosh etadilar. Professor Douelning boshi hammasini aytib berib, oʻladi. Sharmanda boʻlgan doktor Kern esa oʻz joniga qasd qiladi.

Qahramonlar
-----------

#### Kishilar

* Kern – professor, xoin jarroh
* Mari Loran – vrach, Kernning yordamchisi
* Jon – qora tanli xizmatkor
* Anjelika Gay – halok boʻlgan qoʻshiqchi; uning tanasidan Kern oʻz maqsadlarida foydalanadi
* Malla Marta – Brikening dugonasi
* Jan – Martining turmush oʻrtogʻi
* Madam Loran – Marining onasi
* Arman Lare – rassom
* Artur Douel – professor Douelning oʻgʻli
* Shaub – avstraliyalik rassom, Larening doʻsti
* Ravino – jinoyatchi vrach, ruhiy shifoxona boshligʻi

#### Boshlar

* Douel – professor, olim jarroh
* Toma Bush – halok boʻlgan quruvchi; uning boshini Kern tiriltiradi
* Brike – halok boʻlgan bar qoʻshiqchisi; uning boshini Kern tiriltiradi

Havolalar
---------

* „Professor Douelning boshi" Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Profag** (yun. pro — ilgari va ... fag) — bakteriya hujayrasida xromosoma bilan bir vaqtda replikatsiya kilinadigan urta miyona bakteriofag genomi; bakteriofagning latent (yashirin) infeksiyasiz shakli. Odatda, bunday fag genomi P. holatga utishdan oldin bakteriya xromosomasining muayyan qismiga birikib oladi, baʼzan birikmasdan bakteriya hujayrasida DNK halqasi shaklida joylashadi. Fag genomi bilan birikkan bakteriya lizogen bakteriya deyiladi. P.ning hujayrani yemiradigan geni repressiya qilinganligi (taʼsiri tuxtatilgani) tufayli bakteriya uchun zararsiz bulib qoladi. P. holatga oʻtgan fag genomi bakteriya xromosomasi bilan birga replikatsiya qilinadi. Ammo lizogen bakteriyalardan ayrimlari (mln. dan bittasi)da induksiya yuz berishi, yaʼni P. yana bakteriya hujayrasini zararlaydigan formaga oʻtib qolishi mumkin. P. induksiyasi tezligi ayrim omillar (mas, ultrabinafsha nurlar) taʼsirida tezlashishi mumkin. P.faggeno-mi kodlashtiradigan fermentlar yorda-mida katalizlanadi. P. induksiyasida fag genomiga bakteriya xromosomasining ayrim qismlari (P. xromosomaga birikkanida) yoki bakteriya DNK si parchalari (P. xromosomaga qoʻshilmaganida) kirib qolishi mumkin. Bunday faglardan maxsus va umumiy trans-duksiya sohasidagi tajribalarda foy-dalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**ZAYD ibn ALI** (7-740) — shialikdagi zaydiylar firqasining asoschisi. Muhammad (sav)
oilasining avlodi sifatida imomlikka daʼvogarlik qilib, 739 yilda Kufa shahrida umaviylar
hokimiyatiga qarshi isyonga bosh bo‘lgan. Muhammad al-Bokirning sustligidan norozi
bo‘lgan shialar uning ukasi g‘ayratli ZAYD ibn ALI atrofida birlashib, uni imom deb eʼlon etadilar.
Ammo xalifa Hishom (724-743) qo‘shinlari 740 yil isyonni bostiradi. ZAYD IBN ALI ning o‘zi
jangda halok bo‘ladi. Jasadi Kufada chormix qilinib, kesik boshi Damashqqa, xalifa
Hishomga yuboriladi.
ZAYD ibn ALI tarafdorlari alohida diniy-siyosiy guruh tuzib, Hazrat Ali avlodiga mansub imom
boshchiligida diniy davlat tuzishga intiladi. U ZAYD ibn ALIlarni so‘nggi — 5-imom deb bilib,
keyingi imomlarni tan olmagan. ZAYD ibn ALI o‘zining imomat daʼvosini Hasan va Husayndan
so‘ng Ali va Fotimaning har qanday avlodi imom bo‘lishi mumkin, deb asoslagan.
Imomlikka daʼvogar ko‘liga kurol olib, isyon ko‘tarishi — imomatga o‘tirishning asosiy
sharti, deb bilgan. Shialarning imomlari, xususan, Jafar as-Sodiq esa, o‘z tarafdorlarni
qurolli isyon ko‘tarmaslikka chaqirgan edi.

Adabiyotlar
-----------

ISLOM ENSIKLOPEDIYASI"Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi"
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Surdopedagogika** (lot. surdus kar va pedagogika) — defektologiya tarmogʻi; kar yoki zaif eshituvchi bolalarni maxsus oʻqitish va tarbiyalash masalalarini ishlab chiqadi. S. ga kar yoki zaif eshituvchi bolalarni oʻqitish nazariyasi tarixi, kar va zaif eshituvchi bolalarning psixologik rivojlanish, oʻquv fanlarini oʻqitish, talaffuzni oʻrgatish va "lab bilan oʻqish", mehnatga oʻrgatish, tarbiyaviy ishlar metodikalari kiradi. S. kar yoki zaif eshituvchi bolalarning rivojlanish xususiyatlarini oʻrganib, maxsus oʻquvtarbiya jarayoni tuzilishining asoslarini, maxsus oʻquvtarbiya muassasalarini tashkil etish tartibkridalarini ishlab chiqadi. Fan asoslarini oʻrganish bilan zaif eshituvchi bolalarda ogʻzaki nutq shakllanib boradi. Zaif eshituvchilarga ogʻzaki nutqni oʻrgatish uchun soʻzlar talaffuz qilinganda nutq organlarining harakati koʻrsatiladi. Shu harakatlarga qarab zaif eshituvchilar tovush va soʻzlarni ajratib olishga, yaʼni "labga qarab oʻqishga" oʻrganadi. Nutq harakatlarini takrorlashga oʻrgangan zaif eshituvchilar gapirish imkoniyatiga ega boʻladilar. Shuningdek, karlar maxsus oʻquv alifbosi — daktilologiyasan foydalanib gapirishlari ham mumkin. Maxsus taʼlim sharoitida oʻquvchilarda i. ch. faoliyatining malaka va koʻnikmalari gʻosil qilinadi va normal hayotga tayyorlanadi. S. otolaringologiya, akustika, logopediya, umumiy ped. tilshunoslik, psixologiya, fiziologiya bilan uzviy bogʻliq. S. boʻyicha ilmiy tadqiqotlar Oʻzbekistonda Toshkent ped. universitetining defektologiya ftida olib boriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lamprofirlar** (yunoncha: lampros — yaltiroq va porfir) — tomirli magmatik togʻ jinsi. Gipabissal, toʻq rangli (melanokratli) va hosil boʻlish geologik sharoitlari boʻyicha bir-biriga yaqin boʻlgan tomirli magmatik jinslarning alohida guruhiga kiradi. Qolgan intruziv togʻ jinslaridan kimyoviy va mineral tarkibining oʻziga xosligi, ulardan tashkil topgan tanalar strukturaoi va morfologiyasi bilan farqlanadi. Tarkibi ishqorli va ohak-natriyli dala shpatlari, toʻqrang slyuda, shoh aldamchisi, amfibol, piroksen, magnetit, pirit va apatit minerallaridan tashkil topgan. Strukturasi mayda donador, zich yoki porfirsimon. Rangi toʻq kulrang, qoragacha. L.ning porfirli xillarida, odatda, rangli minerallar porfirli struktura hosil qilib, porfirni ajralib chiqishi kuzatiladi. Ohak-ishqorli L. spessartit, kersantit va ishqorli L. esa kamptonit, alneit va boshqa tog jinslarini hosil qiladilar. Ayrim holda L.ning asta-sekin porfiritlarga utishi kuzatiladi.

Slyudaga boy boʻlishiga kura, yaltiroq, diabazeimon jinslar uchun L. termini Gyumbel tomonidan 1879-yilda kiritilgan. Keyinroq L.ga barcha tuk, rangli (melanokratli) tomirli jinslar kiritilgan. L. Oʻzbekistonning Chatqol-Qurama, Hisor, Zirabuloq-Ziyovuddin togʻlarida keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Xuddi shu nomdagi 19-asr tasviri bilan adashtirmaslik kerak*
**Bibi Maryam Yaroslavl** ikonasi — rus cherkovida hurmatga sazovor boʻlgan Bokira Maryam ikonasidir. Julian taqvimi boʻyicha 8-iyun kuni nishonlanadi.

Tarixi
------

 Muqaddas knyazlar Vasiliy va Konstantin bilan Yaroslavl ikonasi uchun ramka, 1803-yil
Ikona kelib chiqishiga doir maʼlumotlar juda kam. Rivoyatlar uni XIII asrda Yaroslavlga olib kelgan muqaddas knyazlar Vasiliy va Konstantin bilan bogʻlaydi. Aka-ukalarning jasad qoldiqlari 1501-yilda topilgan va yangi toshli Uspenskiy sobori ustunlari orasiga oilaviy ikonalar ostiga joylashtirilgan. Ular orasida Yaroslavl ham bor. Keyinchalik, ikona sharafiga Ilyos paygʻambar cherkovining quyi ibodatxonasi muqaddaslashtirilgan.

Ikonaning asl prototipi yoʻqolgan.

Ikonografiya
------------

Yaroslavl ikonasi Tenderness belbogʻ turiga mansub. Ilohiy chaqaloq Bokira Maryam onasining oʻng tomonida tasvirlangan, Bibi Maryam yuzlari chaqaloqqa tegishi uchun boshini unga qaratgan. Chaqaloq Iso qoʻli bilan Bibi Maryamning iyagidan ushlab turadi, oyoqlarining tovoni oldinga intilgan holda.

Anʼanaviy „muloyimlik" ajoyib motiv bilan boyitilgan: Iso Masih oʻng qoʻli bilan Maryamning iyagidan, chap qoʻli bilan esa libosining yoqasidan tutadi. Bu bilan ona va oʻgʻil oʻrtasidagi samimiylik yanada koʻproq taʼkidlanadi.

Ikona koʻplab roʻyxatlar orqali maʼlum va mashhur. Uning eng qadimgisi — Tretyakov galereyasi kolleksiyasidan oʻrin olgan XV asrning birinchi yarmiga oid ikonadir. Tretyakov galereyasi toʻplamidagi XV asrning ikkinchi yarmi oid roʻyxat ham ajoyib badiiy oʻziga xosliklari bilan ajralib turadi. 1500-yil roʻyxati Yaroslavl soʻnggi knyazining bevasi tomonidan Trinity-Sergius Lavrga sovgʻa qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Тальберг Н. Д.*. Пространный месяцеслов Святых в Земле Российской просиявших. В каких нуждах каким иконам надлежит поклоняться*, Репринтное воспроизведение издания, Вера, 1997 — 578 bet.
2. ↑  Лазарев В. Н.*. Русская иконопись от истоков до начала XVI века*. М.: Искусство, 2000 — 114 bet.
3. ↑  „Списки иконы Богоматери Ярославской". 3-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2018-yil.
4. ↑  „Богоматерь Ярославская, Новгород, 1-я пол. XV в. (ГТГ, Инв. 19997)". 3-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2018-yil.
5. ↑  „Богоматерь Ярославская, Новгород, 2-я пол. XV в. (ГТГ, Инв. 12045)". 3-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2018-yil.
**Bibi Maryamning Arapet ikonasi** pravoslavlikda hurmatga sazovor boʻlgan Xudo onasining ikonasidir. Uning kelib chiqishi qadimiy. U haqida ishonchli maʼlumotlar saqlanib qolmagan. Baʼzi afsonalarda uning paydo boʻlishi Hindistonda (I asr) havoriy Tomasning vaʼzi bilan bogʻliq, boshqalari esa 301 yoki 322-yillarga ishora qiladi.

U 18-asr boshlarida Bibi Maryamning moʻjizaviy piktogrammalarining oʻyilgan toʻplamida mavjud, ammo agiolog Sergius (Spasskiy) Arapet ikonasini nishonlash yunon va rus oynomalarida, shu jumladan, 19-asr rus cherkovining rasmiy kalendarlarida koʻrsatilmaganligini taʼkidlaydi. Zamonaviy taqvimlarda Arapet ikonasini nishonlash 6-sentabr ostida joylashgan.

Ikonografiyaga koʻra, Arapet ikonasi Xodegetriya turiga tegishli. Bola Masih onasining chap qoʻlida, u qizil kiyim kiygan, tanasining yuqori qismi va ikkala oyogʻi yalangʻoch. Bir qator roʻyxatlarda Isoning oʻng qoʻlida oʻram bor. Bibi Maryamning maforiysida anʼanaviy yulduzlar oʻrniga farishtalarning yuzlari joylashtirilgan.

Havolalar
---------

* Arapetskaya ikona Bojiey Materi // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M. 2001. — T. III : „Anfimiy — Afanasiy". — S. 173—174. — 752 s. — 40 000 ekz. — ISBN 5-89572-008-0.
* *Poselyanin Ye.* Skazaniya o chudotvornix ikonax Bogomateri. Sentabr. Arxivnaya kopiya ot 3-oktabrya 2009 na Wayback Machine // Bogomater. Opisanie Yeyo zemnoy jizni i chudotvornix ikon. — M: Pravoslavniy jurnal „Otdix xristianina", 2002.
**Ranchuelo** Subaning Villa Klara provinsiyasida joylashgan shaharchadir. U 1734-yilda tashkil etilgan. 59 062 nafar munitsipal aholiga ega, shundan 16 804 nafari shaharning oʻzida.

Tarixi
------

Dastlab Boka de Ranchuelo deb nomlangan turar-joy 1734-yil 1-oktyabrda Dionisio Konsuegra tomonidan tashkil etilgan. 1856-yilda milliy temir yoʻl tarmogʻiga ulangan va 1879-yilda munitsipal maqomga ega boʻlgan.

Geografik joylashuvi
--------------------

 Jose Marti maydoni
Jicotea City Limits Sign Carretera Central del Cuba avtomagistralidagi qishloqqa olib boradigan Jicotea belgisi.
Shahar Norte, Poza de la China, Sitio Viejo va Sur barrioslariga hududlariga boʻlingan. Munitsipalitet shaharni (16 804 nafar aholiga ega) va Karlos Karabalo, Kastanyo, Konyedo, Diez de Oktyabr, Esperansa, Al-Orkeasso, Ifra, konsejos *populares* (yaʼni „xalq kengashlari", asosan qishloq va qishloqlar)ni oʻz ichihga oladi. (Shuningdek, Markaziy Santa Mariya nomi bilan tanilgan), Jikotea, Osvaldo Errera (shuningdek, Pastora sifatida ham tanilgan), Rancho Grande-Yagua va San-Xuan de los Yeras hududlari ham shahar takibiga kiradi.

Ranchuelo 7 yoshda San-Xuan de los Yerasdan 9 km, Esperanzadan 9 km, Krucesdan 16 km, Santa Klaradan 28 km, Cienfuegosdan 43 km va Gavanadan 256 km uzoqlikda joylashgan boʻlib. Santo-Domingo, Sifuentes, Santa-Clara, Manikaragua, Kruses va Laxas munitsipalitetlari bilan chegaradosh.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Ranchuelo munitsipalitetida 59 062 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 556km2. Aholi zichligi 106.2/km2 (275/sq mi).

Transport tizimi
----------------

Ranchueloga A1 avtomagistrali orqali shaharga chiqishida xizmat koʻrsatadi, bu „Ranchuelo-Cienfuegos" nomi bilan ham tanilgan. Bu Santa KCara, Cienfuegos liniyasidagi temir yoʻl stantsiyasini hisoblanadi, bu ham Mataguaga yuk tashish liniyasining gʻarbiy terminali hisoblanadi.

Esperanza, eng koʻp aholi yashaydigan munitsipal qishloq, oʻrtada „Carretera Central" shtat avtomagistrali orqali oʻtadi.

Taniqli odamlari
----------------

* Samuel Feyju (1914-1992), qoʻshiqchi, San-Xuan de los Yerasda tugʻilgan.
* Mariya Dámasa Jova Baro (1890-1940), yozuvchi, pedagog va feminist.

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Guije.com.* „Ranchuelo" (es). Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.
2. ↑  (ispancha) Consejos populares of Ranchuelo
3. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.
4. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.

Havolalar
---------

* (ispancha) Ranchuelo on EcuRed
* (ispancha) (historical info on guije.com)
**Undov belgisi** - gap oxirida qoʻllanadigan, ikki elementli tinish belgisi (!). Yozma nutqda, ayniqsa, badiiy asarlarda turli tuygʻular, holatlar, har xil emotsionalliklarni ifodalashda Undov belgisi ning roli katta. Undov belgisi, asosan, undov va buyruq gaplar oxiriga qoʻyiladi. Bunda u muayyan gapning emotsional yoki qatʼiy buyruq maʼnosiga ega ekanligini, tugallanganligini, boshqa gaplardan chegaralanish nuqtasini koʻrsatadi. Undov belgisi oʻzbek tiliga rus tili orqali kirib kelgan. U oʻzbek yozuvida 20-asrning boshidan — dastlab "Turkiston viloyatining gazeti"da 1901-yildan, keyinchalik boshqa bosma asarlarda muntazam qoʻllana boshlagan.

Hozirgi oʻzbek adabiy tilida Undov belgisi, asosan quyidagi hollarda qoʻllaniladi: 1) undov gaplar oxirida (Unsin uchun, bechora qiz uchun, bu qanday falokat, bu qanday mudhish motam! — Oybek); 2) buyruq, tilak, orzu maʼnolarini ifodalagan gaplar oxirida (Onangni qoʻlingda tutsang , singlingni boshingda tut! — Oybek; Fido boʻlsin senga jontanim, onam!); 3) gap boshida kelib, kuchli his-hayajon ifodalagan undalmalardan, undovlardan hamda xa va yoʻq soʻzlaridan keyin (Jamila! Bas, tur oʻrningdan! — Hamza; Yoʻq, yoʻq! Bu ogʻir ishni boʻynimga ololmayman). Undov belgisining qoʻllanishida yana bir qancha xususiy holatlar ham uchraydi.

  

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elias Magnus Fries** (shvedcha Elias Magnus Fris, 1794 - 1878) — shved botaniki va mikologi, „mikologiyaning otasi"sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Fris Elias Magnus ruhoniylar oilasida dunyoga keladi.

Oliy ma’lumotni u  Lundda olgan; 1814-yilda u norasmiy-dosent unvonini oladi. 

1834-yilda u allaqachon Upsala universitetida amaliy iqtisodiyot professori boʻlgan va 1851-yilda botanika professori va oʻsha universitetning muzeyi va botanika bogʻi direktori oʻrnini egallaydi.

1859-yildan to vafotigacha Uppsalda yashaydi.

Fris botanikaning barcha sohalarida faoliyat yuritgan; u birinchi marta Shvesiyada oʻsimliklarning morfologiyani oʻrganishni va tabiiy tasnifini kiritadi. Uning „Systema orbis vege tabilis" (Lund, 1825) asari oʻsha davrning klassik asaridir. 

Fris lishayniklar boʻyicha „Lichenographia Europaea reformata" (Lund i Greyfsvald, 1831); «Lichenes Suecciae eksiccati» (Lund, 1824—1833-yillarda) nomli kitoblarini chop etadi. 

Taniqli olim Fris ayniqsa, mikologiya sohasidagi ishlari bilan mashhur, u zamburugʻlar taksonomiyasining asoschilaridan biridir. Uning birinchi mikologik asari ***"Observationes Mycologicae"*** (Kopengagen, 1815—1818; 2-nashri, 1828), lekin eng qimmatbahosi — bu ***«Systema Mycologicum»*** (Lund i Greyfsvald, 1821—1830-yillarda; "Mikologiya tizimi") — uning nashr etilgan sanasi zamburugʻlarning aksariyat guruhlari uchun nomenklaturaning boshlangʻich nuqtasidir.  (xuddi K.Linneyning *Species Plantarum*, keyingisi ***"Elenchus Fungorum"*** (Greyfsvald, 1828); ***"Novae Symbolae Mycologicae"*** (1851); ***"Icones selectae Hymenomycetum nondum delineatorum"*** (1867—1875-yillarda) nashr etilgan sanasi qon tomir oʻsimliklar nomenklaturasining boshlanish sanasi hisoblanadi. 

Skandinaviya oʻsimlikshunosligini oʻrganishda quyidagi: ***"Flora hallandica"*** (Lund, 1817); ***"Novitiae florae Suecciae"*** (Lund, 1828); ***"Flora Scanica"*** (Uppsal, 1836); (Stokgolm va Leypsig, 1846-1848), shuningdek, ***"Herbarium normale"*** (Uppsala, 1896), eng noyob Skandinaviya oʻsimliklarining namunalarini oʻz ichiga olgan. 

Koʻp sonli „Symbolae ad historiam Hieraciarum" (Uppsal, 1848); „Monographia Hymenomycetarum Suecciae" (Uppsal, 1857—1863-yillarda); „Sveriges öltiga ochgiftiga Svanipar" (Stokgolm, 1860) nomli qoʻllanmalari orasida diqqat-e’tiborga sazovor.

Fris lotin tilida yaxshi notiq va mutaxassis sifatida tanilgan. 1847-yilda u oʻn sakkizta shved akademiklari orasidan tanlab olinadi.

1850-yilda Fris Sankt-Peterburg Fanlar akademiyasining xorijiy muxbir a’zosi etib tayinlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  В русскоязычной литературе часто встречается написание фамилии как «Фриз».
2. ↑  Фриз, Элиас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907..
3. ↑  *Elias Magnus Fris* — maʼlumot Katta sovet ensiklopediyasidan olindi..

Havolalar
---------

* Fris, Elias Magnus — Buyuk Sovet Ensiklopediyasidan maqola.
* Friz, Elias // Brockhaus va Efronning entsiklopedik lugʻati: 86 jildda (82 jild va 4 ta qoʻshimcha). - Sankt-Peterburg, 1890-1907.
**Uglevodorodlar** — molekulalari faqat uglerod va vodorod atimlardan tuzilgan organik birikmalar sinfi. U tuzilishiga koʻra, atsiklik yoki alifatik (molekuladagi uglerod atomlari birbiri bilan chiziqli yoki tarmoklangan zanjir boʻlib boglangan), izotsiklik yoki karboiiklik (molekulasi 3 ta va undan koʻp uglerod atomi halqasi — siklidan iborat) xilga boʻlinadi. Bu guruh U. atsiklik va aromatik uglevodorodlardan iborat (yana qarang Aromatik birikmalar). Atsiklik U toʻyingan uglevodorodlar va toʻyinmagan uglevodorodlarsan tashkil topgan. Alitsiklik U. ham toʻyingan va tuyinmagan bulishi mumkin. U. gomologik katorlar hosil qiladi (yana qarang Organik kime). Neft, tabiiy yonuvchi gazlar, baʼzi sanoat gazlari va smolasi U.dan iborat.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Hasan ibn Muhsin al-Ustrushaniy** (953-yil, Ustrushana — 1016-yil) — faqih. 953-yilda Ustrushanada tavallud topgan. U fiqh ilmidan tahsil olish maqsadida 976-yili 23 yoshida Bagʻdodga borib, u yerda shayx as-Saymariy va bosh qozi Abu Abdulloh ad-Domigʻoniylarga shogird tushgan. U tahsil olib boʻlganidan soʻng Baytul Muqaddasga borib, u yerda muqim yashab qoladi. Umrining oxirida yana Bagʻdodga qaytib kelib, 1016-yili oʻsha yerda vafot etgan. Uning oʻgʻli Iroqning Mosul shahri yuqorisida joylashgan kurdlarning Fanak nomli qalʼasida qozi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Renessans olimlari qomusi* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 152 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |