recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Koreys adabiyoti** — asosan koreys tilida, lekin baʼzan klassik xitoy tilida ham yozilgan.

Tarixi
------

Mumtoz sheʼriyat
----------------

Klassik koreys adabiyoti Koreya yarim orolida mahalliy aholining anʼanaviy xalq eʼtiqodlari va xalq ertaklaridan kelib chiqqan bo‘lib. To‘rtta asosiy anʼanaviy sheʼriy janrlarni o‘z ichiga oladi. Bular: hyanga („mahalliy qoʻshiqlar"); pyolgok („maxsus qoʻshiq") changa („uzun misralar") sijo („mangu ohanglar") va kasa („Sheʼrlar"). Koreys she"riyati dastlab qo‘shiqlar uchun yaratilgan. Sheʼriy versifikasiyaning zamirida koreys tilining uch yoki to‘rt bo‘g‘inli ritmi yotadi.

### Hyanga

**Hyanga**-klassik koreys sheʼriyatining idu uslubida yozilgan adabiy janridir. 25 ta hyanga asari hozirgi kungacha saqlanib qolingan — ulardan 14 tasi „Samguk Yusa" qadimiy to‘plamida va 11 tasi „Kyunyo hayoti" (Kyunyo chon)da. Birlashgan Silla davlati davrida paydo bo‘lgan

### Koreys qoʻshiqlar

### Sijo

**Sijo** — koreys lirik sheʼriyatining janri boʻlib, dastlab tanga (kor. 단가l,  xitoycha 短歌 yaʼni „qisqa qoʻshiq") deb ataladi.

### Kasa

**Kasa** — koreys oʻrta asr sheʼriyatining janri. Kasa — o‘tmishning muhim voqealari, mamlakatning diqqatga sazovor joylari, koreys xalqi va qo‘shni davlatlar hayoti haqidagi yirik sheʼriy asarlar.

Zamonaviy adabiyot
------------------

Zamonaviy koreys adabiyoti savdo-iqtisodiy taraqqiyotga asoslangan Gʻarb madaniy aloqalari taʼsirida asta-sekin shakllandi. Koreys tilidagi birinchi bosma badiiy asar Jon Benyanning "Hojining „Samoviy yurtga borishi" (koreyscha: 천로 역정) asari bo‘lib, Jeyms Skart Geyl tomonidan tarjima qilingan (1893).

1910-yilda Koreyada Injilining birinchi to‘liq nashri chop etilishi bilan Xristian diniga keng yo‘l ochildi. Bu o‘z navbatida g‘arb adabiyoti namunalari kirib kelishiga imkon berdi.

Eslatmalar
----------

Adabiyot
--------

* Никитина М. И. Троцевич А. Ф. „Корейская литература [до XIII в.]",*. История всемирной литературы: В 8 томах*, АН СССР; Институт мировой литературы им. А. М. Горького, М.: Наука, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 148—154 bet.
* „Классическая поэзия Индии, Китая, Кореи, Вьетнама, Японии",*Библиотека всемирной литературы*. М.: Художественная литература, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 387— 464 bet.

Havola
------

* Statya v Kratkoy literaturnoy ensiklopedii
**Terendez** (Trndez , armancha: *Տրնդեզ*) — armanlarning anʼanaviy bayrami boʻlib, 13-fevral da nishonlanadigan Xudoni kutib olish (Tyarnendarach) sharafiga oʻtkaziladi. Bayram kechqurun, gulxanlar yoqilganda boshlanadi va koʻpincha 14-fevralga toʻgʻri keladi (Arman cherkovi kutib olishni nishonlaganida).

Tavsifi
-------

Trndez oʻzining tantanalari bilan rus Maslenitsa va Avliyo Valentin kuniga oʻxshaydi, chunki bayramning asosiy qahramonlari yosh turmush qurgan juftliklar va shunchaki bir-biriga oshiq yigit va qizlar hisoblanadi.

Bayram liturgiyasidan soʻng, cherkovlarda yangi turmush qurganlarni duo qilish marosimi oʻtkaziladi. Agar Trndez kuni Buyuk ibodat vaqtiga toʻgʻri kelsa, u holda cherkovlarda mehroblarning pardalari ochiladi va ochiq liturgiya xizmat qiladi.

Anʼanaga koʻra, yangi turmush qurganlar va sevishganlar olovdan sakrab oʻtishadi, bu ular duch keladigan qiyinchiliklarga qarshi birdamlikni anglatadi.

Bayram anʼanalari
-----------------

Qadim zamonlardan beri bayram tadbirining asosiy atributi olov boʻlib, u orqali qoʻllarini ushlab, sevishgan juftliklar sakrab oʻtishadi. Agar ular qoʻllarini qoʻyib yubormasdan sakrashga muvaffaq boʻlishsa, ularning oilasi mustahkam va ularning sevgisi abadiy boʻladi, deb ishonishgan. Yoshlar olovdan sakrab oʻtayotganda, keksalar ularga bugʻdoy va kanop urugʻlarini sepganlar, bu ham oilaviy hayotda farovonlik istagining bir turi hisoblangan. Shuningdek, arman eʼtiqodlariga koʻra, bu kunda bayram olovining alangasi „tekkan"larga hayotda yangilanish va farovonlik energiyasini beradi.

Yosh er-xotinlar ortidan, bolasiz ayollar, olov homilador boʻlishga yordam beradi deb umid qilib, olov ustidan sakrashgan, keyin esa festivalning boshqa barcha ishtirokchilari. Shundan soʻng, hamma qoʻllarini birlashtirib, samarali gulxan atrofida xorovod tashkil qilib raqsga tushishgan.

Yongʻin oʻchganida, kul yigʻilib, dalalarga sochilgan, bu arman eʼtiqodiga koʻra, kelgusi kuzda yaxshi hosil olib kelishi kerak deb ishonilgan.

Hozirda gulxanlar kamdan-kam yoqiladi, ammo olovdan sakrab oʻtish imkoniyatidan mahrum boʻlgan yigit-qizlar qoʻllarida shamlar bilan, kechqurun shahar koʻchalari boʻylab sayr qilishadi.

Trndez Rossiyada
----------------

Rossiya Federatsiyasining ayrim shaharlarida (Moskva, Ryazan , Krasnoyarsk) Terendez ham qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „26 февраля — Праздник Терендез" (deadlink). 9-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-fevral 2010-yil.
2. ↑  Terendez v Moskve — Ֆոտոռեպորտաժ Fotoreportaj — Galereya — Gazeta „Armyanskaya Tserkov"
3. ↑  „V Ryazani otmetyat armyanskiy prazdnik vlyublennix — Terendez / Gorodskie / Novosti Ryazani — gorod Ryazan na gorodskom sayte RZN.info". 19-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2022-yil.
4. ↑  V Krasnoyarske proydet armyanskiy prazdnik Terendez "Novosti dnya. Svejie novosti v mire, Rossii, Krasnoyarske, a takje poslednie novosti sporta — Topnews24.Ru[*sayt ishlamaydi*]

Yana qarang
-----------

* Armanistonda bayramlar
* Ivan Kupala

Havolalar
---------

* Trndez: olov tilida anʼanalar[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
**Sachini D. Ranasinghe** (1994-yilda Abu Dabida tugʻilgan), **SD Ranasinghe** nomi bilan ham tanilgan, Shri-Lankalik shaxmatchi boʻlib, ayol xalqaro usta (WIM, 2011) unvoniga ega. U ayol xalqaro usta unvoniga sazovor boʻlgan birinchi Shri-Lankalik oʻyinchi va 3.2 zonasida shaxmat boʻyicha Osiyo chempionatida gʻoliblikka erishgan. Shuningdek, Sachini 2012-yilda shaxmat boʻyicha Jahon kubogida qatnashgan yagona Shri-Lankalik shaxmat oʻyinchisi hisoblanadi. Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Shri-Lanka chempionatining besh karra gʻolibi (2009, 2011, 2012, 2013 va 2022-yillar). U bu davrdagi eng kuchli Shri-Lankalik ayol shaxmatchi hisoblanadi.

Hayoti
------

Abu-Dabida tugʻilgan Sachini shaxmatni bilan birinchi marta akasi Sahan Ranasinghedan oʻrganadi. U Shri-Lankadagi Rossiya markazining Anatoliy Karpov shaxmat klubida shaxmat oʻynashni boshlagan va bir qancha taniqli shaxmatchilar, jumladan, hozirgi murabbiyi Ransit Fernando qoʻl ostida bir qator mashgʻulotlar oʻtkazgan.

Sachini bolaligida televideniye reklamalarida chiqa boshlagan va ayni paytda Acnes Shri Lanka brendining yuzi boʻlgan. Kichkina bolalarni shaxmat oʻyiniga qiziqtirish uchun u „*Tumula va uning gʻalati armiyasi*" nomli bolalar kitobini yozdi.

Chempionatlar
-------------

Sachini D. Ranasinghe 2009, 2011, 2012 va 2013-yillarda Shri-Lanka ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi. 2011-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Osiyo hududiy chempionatida gʻolib boʻladi va ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi. 2012-yilda esa Xanti-Mansiyskda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida debyut qildi, bu turnirda u birinchi bosqichda nomdor ayol grossmeyster Xou Yifanga yutqazib qoʻydi.

Sachini Shri-Lankada uchta ayollar shaxmat olimpiadalarida (2010, 2016, 2018) va uchta shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jamoaviy Osiyo chempionatida (2008—2009, 2016) ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sachini Ranasinghe aims to be a womenʼs chess ʻGrand Master’[*sayt ishlamaydi*]. *sports.dailymirror.lk*.
2. ↑  „Athula and Sachini Wins the National Chess Championships". *lankachess.com*.
3. ↑  „Chamika And Sachini wins Chess Nationals 2011". *Lankachess.com*.
4. ↑  „Isuru and Sachini Wins the Sri Lanka National Chess Titles". *Lankachess.com*.
5. ↑  „Isuru and Sachini National Champions of Sri Lanka Against". *Lankachess.com*.
6. ↑  *Herzog.* „Asian Zonal Women's Chess Championship Zone 3.2 Organized by". *Chess-Results.com*.
7. ↑  „2012 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*.
8. ↑  *Bartelski.* „Women's Chess Olympiads :: Sachini Ranasinghe". *OlimpBase.org*.
9. ↑  42nd Olympiad Baku 2016 Women. *Chess-Results.com*.
10. ↑  43rd Olympiad Batumi 2018 Women. *Chess-Results.com*.
11. ↑  *Bartelski.* „Women's Asian Team Chess Championship :: Sachini Ranasinghe". *OlimpBase.org*.

Havolalar
---------

* S.D. Ranasinghe rating card at FIDE (archive)
**Koreya-Yonsey raqobati sababli** Seul atrofida o'rnashgan 2 universitet, Yonsey universiteti shu bilan birga Koreya universiteti o'rtasidagi kollejlar o'rtasidagi raqobatidir. Aynan Seul shahrida joylashgan kampuslar bir-biridan uncha ko'p bo'lmagan 30 minutga yaqin masofada joylashgan. Koreya universitetining muhim ramzi va shu bilan birga talismasi yo'lbars, Yonsey universitetinikining muhim ramzi burgutdir. Shu sababli , 2 universitet o'rtasidagi musobaqalar "Yo'lbarslar va burgutlar" deb ataladi.

1956 yildan buyon har doim o'tkaziladigan Yonsey-Koreya (Koreya-Yonsey) musobaqalari respublikadagi eng ajoyib va qiziqarli kurashlarga boy kollej raqobatiga aylangan bo'lib xizmat qilmoqda. Guruhlar har doim beshta muhim guruh musobaqa turlarida kurashadilar: futbol, regbi, beysbol, basketbol va xokkey guruhlari bir-birlari bilan musobaqalarda raqobatlashadilar. Har yili ajoyib o'tkaziladigan "do'stlik o'yinlari" dan tashqari, ikkala guruh ham Koreya Universitet sportlari federatsiyasiga (KUSF) qo'shilgan bo'lib, futbol, beysbol, basketbol va xokkey bo'yicha KUSF U-ligasida har doim bir-biri bilan kuch sinashidilar .

Maktab ruhi va talabalar hayotiga mos keladigan o'yinlar shunchalik muhimki, u o'yinlar oldidan ommaviy axborot vositalarida keng yoritilmoqda. Bitiruvchilar, ayniqsa o'tmishdagi va hozirgi professional sportchilar, tez-tez ommaviy axborot vositalarida raqobat haqida ma'lumot berishadi. 1969 yilda *JoongAng Ilbo* nashrida chop etilgan maqola mahalliy talabalar sporti uchun tarixiy ahamiyatini Buyuk Britaniyadagi Oksford va Kembrij universitetlari o'tkazgan Qayiq poygasi hamda Garvard va Yelning Amerika futboli raqobati bilan taqqoslagan.

1. ↑
2. ↑  „고려대학교".
3. ↑  „[게시판 고려대·연세대, 6∼7일 정기 고연전 개최"] (ko). *Yonhap News Agency* (4-sentabr 2019-yil).
4. ↑  „Archived copy". 25-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2010-yil.
5. ↑  „강상재의 고대 농구 vs 허훈의 연대 농구" (ko). *The Dong-a Ilbo* (23-sentabr 2016-yil).
6. ↑  „한국대학스포츠협의회: 회원대학" (ko).  Korea University Sports Federation.
7. ↑  „'레전드' 스타 선배들이 말하는 연고전의 추억" (ko). *The Chosun Ilbo* (13-sentabr 2012-yil).
8. ↑  „첫방 D-DAY '마녀체력 농구부', 운동꽝 언니들의 성장기 시작" (ko). joins.com (15-fevral 2022-yil).
9. ↑  „연고전 (고연전) 개막, 손연재도 응원 합류" (ko). *The Korea Herald* (27-sentabr 2013-yil).
10. ↑  „손연재-전인지, 농구 연고전 응원 대결 후끈...경기는 무승부" (ko). *Hankook Ilbo* (23-sentabr 2016-yil).
11. ↑  „스포츠 두산맥 연고전, 젊음의 포효" (ko). *JoongAng Ilbo* (8-noyabr 1969-yil).
**UZDIGITAL TV** — Oʻzbekistonda DVB-T va DVB-T2 formatidagi pullik yer usti televideniyesi operatori.

Tarixi
------

2008-yil sentabr oyida „Radioaloqa, radioeshittirish va televideniye markazi" (RRTM) DUK tomonidan Toshkent va Buxoro shaharlarida raqamli televideniye uskunalarini sinovdan oʻtkazish tashkil etildi. Pullik raqamli televideniye xizmatlarini koʻrsatishga asoslangan RRTM „Uz Digital TV" kompaniyasi tashkil etildi. Ushbu kompaniya 2010-yil 21-iyunda televizion tarqatish tarmoqlari xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha litsenziyani oldi va abonentlarni pullik raqamli televideniye tarmogʻiga ulashni boshladi.

UzDigitaldan avvalgi analog formatda koʻrsatuvlar olib boruvchi „Kamalak" kompaniyasi oʻsha yilning sentabr oyida koʻrsatuvlar efirini toʻxtatdi.

Kompaniya faoliyatining yana bir yoʻnalishi bu efirga uzatiladigan telekanallarda reklama ishlab chiqarish va joylashtirish bilan bogʻliq xizmatlarni koʻrsatishdir.

Eshittirishlar
--------------

Eshittirishlar quyidagi kanallarda amalga oshiriladi:

### Toshkent

DVB-T
3

* 29 TVK 538 MGts
* 37 TVK 602 MGts
* 41 TVK 634 MGts
* 42 TVK 642 MGts

DVB-T2
* 30 TVK 546 MGts
* 31 TBK 554 MGts

### Samarqand

43 TVK 650 MGts (Asosiy paket)

### Andijon, Namangan, Fargʻona viloyati

27 TVK 522 MGts (Asosiy paket)

### Qashqadaryo viloyati

47 TVK 682 MGts (Asosiy paket)

### Buxoro viloyati

40 TVK 626 MGts (Asosiy paket)

### Xorazm viloyati, Qoraqalpogʻiston Respublikasi

46 TVK 674 MGts (Asosiy paket)

Paketlar va kanallar
--------------------

„Ekonom", „Standart" va „Miks" teledasturlari toʻplamlari faqat Toshkent shahri va Toshkent viloyati hududida mavjud. Ilgari asosiy paketga Rossiya kanallari (Perviy, Rossiya 1, Rossiya 2, NTV, Domashniy) kiritilgan boʻlsa, keyinchalik ular oʻrniga Forum-TV, UzHD (oddiy rezolyutsiyada), „Madaniyat va maʼrifat", „Dunyo boʻylab" va „Bolajon" kanallari ham kiritildi.

Ilgari efirga uzatilgan kanallar
--------------------------------

* Luxe TV (2010-yil oktyabrgacha)
* TNT va DTV (2011-yil fevralgacha. Oʻzbekistondagi barcha televizion operatorlar uchun oʻchirilgan)
* Domashniy (2013-yil iyulgacha)

Yana qarang
-----------

Oʻzbekistonda televideniye

Manbalar
--------

1. ↑  „Kamalak TV" prekratit veщanie v sentyabre — Poslednie novosti Uzbekistana — Tashkent, respublika, zakoni, banki, prezident, posolstva, foto, ministerstva, 2010
**Bati Kot** — Afgʻonistonning Nangarhor viloyati sharqidagi tuman. Uning aholisi, ya'ni 100% pushtunlar, 2017-yilda 300 000 kishiga teng aholisi bo'lgan. Ulardan 25 500 nafari 12 yoshgacha bo'lgan bolalar edi. Tuman pushtunlarning mohmand qabilasining markazida joylashgan.  Tuman markazi — Nader Shah Kot. 

Batikotda quyidagi qishloqlar bor: Lowartay, Sepay, Chardi, Khanano Kali(gari), Takya, Barekab, Meshwane, Ghazeabad, Gundyane, Kody va Ambarkhana. Hamid Karziya ikkinchi prezidentlik davridan beri Bati Kotning qariyb 70% hududi Tolibon tomonidan qoplanadi. Tolibonning asosiy markazi Salour-Kalida (chạrdhy) joylashgan.

Afg‘onistonlik kriketchi Hamid Hasan tumanda tug‘ilgan. Salor Kalai Yoki Chardaxi Bati Kot tumanidagi qishloqlardan biri bo‘lib, u yerda mashhur Amadzay Ustad ismli shaxs yashaydi, Amadzay Ustad inson tanasining singan suyaklarini tuzatadi.

Tumanning mashhur odamlari: Malik Qoqif, Muhammad Tohir Darvish, Malik Habibulloh, Hoji Aziz Ur Rahmon (sobiq deputat), Muhammad Darvish (sobiq tuman hokimi) Doktor Sediq Momand, Hoji Mandali, Dil Aram, Hoji Muhibulloh, Hoji Faruk, Malik Zohir, Hoji Atiqulloh, Malik Shoh Mahmud, Malik Navozxon, Malik Nasim, Qumandon Sharif

Manbalar
--------

1. ↑  Nangarhar Province Tribal Map (Page 9). Naval Postgraduate School.
2. ↑  UNHCR District Profile, dated 2002-12-05, accessed 2006-07-06 (PDF)]
**Oltin pariteti** - 1) mamlakat pul birligida davlat tomonidan belgilangan va qonunda qayd etilgan sof oltin miqdori (ogʻirligi); 2) turli mamlakatlar pul birliklarining rasmiy oltin taʼminoti miqdoriga koʻra nisbati. Mas, 1 AQSH dollarining oltin taʼminoti 0,818513 g sof oltinga tengboʻlgan. 1961-yil SSSR da 1 soʻmning oltin taʼminoti 0,987412 g sof oltin deb belgilangan. Natijada 90 tiyin 1 dollarga teng deb qabul qilingan. 1989-yil 62,5 tiyin 1 dollarga teng boʻlgan.

20-asrning 70-yillaridan boshlab Yamayka kelishuviga asosan qogʻoz pullarning Oltin pariteti bekor qilindi (qarang Yamayka valyuta tizimi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oliver Bierhoff
**Oltin gol** — 1993-yildan 2004-yilgacha futbol boʻyicha pley-off bosqichi oʻyinlarida asosiy vaqt (90 daqiqa) yakuniga yetganda durang natija qayd etilgan taqdirda gʻolibni aniqlash maqsadida qoʻllanilgan usuldir.

Bu vaziyatda, hakam tomonidan qoʻshimcha vaqt belgilanadi (oʻyin uchun 15 daqiqadan 2 taym). Agar jamoa qoʻshimcha vaqtda gol ursa (bunday „oltin" gol deb ataladi), u holda u gʻolib boʻladi va oʻyin toʻxtaydi. Agar qoʻshimcha vaqtdan keyin hech bir jamoa gol ura olmasa, gʻolib penaltilar seriyasi orqali aniqlanadi. Oltin gol qoidasi xokkeydagi qoʻshimcha vaqt qoidasiga juda oʻxshaydi.

„Oltin gol" qoidasi hujumkor oʻyin uslubini qoʻllab-quvvatlash va penaltilar seriyasini qisqartirish maqsadida qabul qilingan. Biroq, bu usul koʻp hollarda teskari natijaga olib keldi — jamoalar magʻlubiyat ehtimolini kamaytirish uchun „himoyaviy" futbol oʻynini maʼqul koʻra boshlashti.

„Oltin gol" atamasi va qoidasiga 1993-yilda FIFA tomonidan oʻzgartirishlar kiritilgan. Qoida koʻra uni qoʻllash majburiy emas, xususan undan foydalanish boʻyicha qaror har bir chempionat doirasida alohida qabul qilingan. Yevropa chempionatida bu qoida birinchi marta 1996-yilda, Jahon chempionatida - 1998-yilda qoʻllanilgan.

Yevropa chempionatidagi ilk „oltin gol" 1996-yili Germaniya va Chexiya terma jamoalari oʻrtasidagi final uchrashuvida germaniyalik Oliver Bierxof tomonidan kiritilgan edi.

Jahon chempionati tarixidagi ilk „oltin gol"ni 1998-yili 1/8 finalida Loran Blan kiritgan va shu tariqa Paragvayga qarshi oʻyinda Fransiya termasiga gʻalaba keltirgan edi .

2004-yil fevral oyida XFAK (Xalqaro futbol assotsiatsiyasi kengashi) tomonidan -

2004-yil Portugaliyada boʻlib oʻtadigan Yevropa chempionatidan soʻng, oltin va kumush gol qoidalarini oʻyin qoidalaridan olib tashlash boʻyicha oʻz qarorini qabul qildi. 2006-yil Germaniyada boʻlib oʻtgan jahon chempionatidai „oltin gol" qoidasi qoʻllanilmadi. Oʻyinda kiritilgan gollar sonidan qatʼi nazar, hakam tomonidan belgilangan barcha qoʻshimcha (30 daqiqa) vaqt davomida oʻyin davom etadi. Agar qoʻshimcha taymlar yakunida hali ham durang boʻlsa, gʻolib penaltilar seriyasiga koʻra aniqlanadi.

1994-yilgi Karib kubogida, qoʻshimcha vaqtda urilgan „oltin gol" ikki karra hisobga olingan. Shu bois, bu turnir gʻayrioddiyligi bilan tarixda oʻrin olgan. Shundan, bu qoida oʻyindan chiqarilgan.

Sportning boshqa jamoaviy turlarida
-----------------------------------

Shuningdek, oltin gol qoidasi, nafaqat rasmiy XXF (Xalqaro xokkey federatsiyasi), MXL (Milliy xokkey ligasi) va KXL (Continental xokkey ligasi) oʻyinlarida pley-off bosqichi oʻyinlarida, balki turli davra oʻyinlarida ham amal qiladi.

Biroq, futboldan farqli oʻlaroq, xokkeyda oltin gol durang oʻynashni taqiqlash tufayli amalga oshiriladi, jamoalar asosiy vaqtda durang natijani qayd etgan taqdirda qoʻshimcha vaqt beriladi va qoidaga koʻra oʻyin birinchi gol kiritilgunga qadar davom etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA". 15-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2006-yil.
Edith Fisherstöm (sana nomaʼlum)
**Edith Mariya Fischerström** (1881—1967) shved rassomi, grafik rassom, haykaltaroshlik va sanʼat oʻqituvchisi edi. 20-asrning birinchi yarmida u manzarali yogʻoch naqshlarini yaratdi, portret va landshaftlarni chizdi. 1950-yillardan boshlab u portretlarga, jumladan hayvonlar portretlariga eʼtibor qaratdi va 1970-yillarning oʻrtalarida hayvonlarni haykallarini yasash va taniqli odamlarning byustlarini yaratishni boshladi. Uning ishi Shvetsiyaning bir qancha muzeylari, jumladan Moderna Museet va Nationalmuseet kolleksiyalarida saqlanadi.

Hayoti
------

Edit Mariya Olsson 1881-yil 24-sentabrda Stokgolmda tugʻilgan meʼmor qizi edi. (1848—1926) va uning rafiqasi Elvira Vilhelmina née Wöllner (yoki Woelner). U oilaning ikki farzandining kichigi edi. 1901-yildan 1903-yilgacha u Shvetsiya Qirollik Tasviriy sanʼat akademiyasida Aksel Yungstedt va Oskar Byork qoʻl ostida tahsil oldi. Fransiya, Ispaniya, Italiya, Gollandiya va Germaniyaga oʻqish safarlarida oʻqishni davom ettirdi. 1905-yilda u armiya ofitseri Karl Fisherstryomga turmushga chiqdi, undan keyingi yili Ivan ismli oʻgʻil va 1909-yilda Luiza ismli qizi bor edi.

1904-yildan 1906-yilgacha u Sollefteadagi xususiy maktabda sanʼatdan dars bergan. Shundan soʻng, erining ishi tufayli, oila Shvetsiyaning turli joylariga koʻchib oʻtdi. 1922-yilda otasi vafot etgandan soʻng, Edit va bolalari Stokgolmga koʻchib ketishdi. Asosan moyli boʻyoqlarda rasm chizgan u oʻz ishini turli koʻrgazmalarda, shu jumladan 1914-yilda Malmyodagi Boltiqboʻyi koʻrgazmasida namoyish etdi. Uning birinchi shaxsiy koʻrgazmasi 1918-yilda Lundda, soʻngra Stokgolmdagi Nya Konstgallerietda boʻlib oʻtdi.

1928-yilda u Stokgolmdagi sahnalardan yasalgan yogʻoch rasmlari albomini nashr etdi, bir necha yil oʻtgach, Gʻarbiy qirgʻoqning "*Göteborgs hamn* va *Götaverken* "nomli sahnalari paydo boʻldi. Uning portretlarida toʻqimachilik rassomlaridan biri Enni Frikxolm (1934) hozirda Nationalmuseetda joylashgan boʻlsa, uning landshaftlarida uning sayohatlari va Shvetsiyadagi Halland va Scania sahnalari mavjud. U shuningdek, portretlarni, shu jumladan baʼzi hayvonlarni ham chizgan. 74 yoshida Fisherstryom haykaltaroshlikka, hayvonlarni tasvirlashga yoki mashhur odamlarning byustlarini yaratishga murojaat qildi. U yasagan byustlar orasida Karen Bliksen, Anna Branting va Gerda Lundequist bor edi.

Edit Fisherström 1967-yil 12-oktabrda 84 yoshida Stokgolmda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Edit Fischerström" (shvedcha).  Konstnärslexikoneet Amanda. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
2. 1 2 3  „Fischerström, Edith Maria" (shvedcha).  Svenska män och kvinnor : biografisk uppslagsbok (1948). Qaraldi: 26-may 2021-yil.
**Iloq konlari** - Jan. Chatqol va Qoramozor togʻlarida joylashgan qad. konlar. Jez davridan maʼlum boʻlgan. Oltin, feruza, kumush, mis, qoʻrgʻo-shin, qalay, turli rangli javohirlar, boʻyoq hamda chinni tayyorlashda ishla-tiladigan gil qazib chiqarilgan. I.k. nodir metallari, ayniqsa, yuqori sifatli kumush bilan shuxrat qozongan. Mil. av. 1ming yillikning 2-yarmida mil. 10-asrlargacha mashhur boʻlgan. Sharq geo-graflari I.k.ni Afgʻonistondagi eng mashhur "Yangi Panjshir" kon nomi bilan ataganlar. Shuningdek, ular bu yerda Koʻhisim (Kumush togʻ) koni ham borligini qayd etishgan. I.k.dan oltin qazib chiqarish ikkinchi oʻrnida turgan. Arxeologik va geologik tadqiqotlarga koʻra, Beruniy ham I.k.ni "Feruza koni" deb tilga olgan. I.k.da 2,5 mln. m3dan ortiq boʻlgan qazish ishlari oʻtkazilgan, shundan 50% kumush, 25% oltin olish uchun qazilgan. I.k,larining oltin konlari — Qizilolma, Qoʻshbuloq, Oqturpoq, Sartabutkon, Feruza konlari — Oʻngurlikon, Oqturpoq, Feruzakon, kumush va noyob metall ruda konlari — Konimansur, Qoratoshqoʻton, Konsoy va b. boʻlgan. 11-asrdan boshlab I.k.da ruda qazish ishlari susayadi. Moʻgʻullar istilosi davrida kon ishlari deyarli toʻxtagan.

Amir Temur davrida I.k.ni ishga tushirishda birmuncha jonlanish yuz bergan, ammo keyinchalik kon ishlari yana toʻxtab qolgan. 1920-y.lardan ke-yingina qad. I.k. oʻrnida Chatqol — Qu-rama sanoat rni vujudga keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Edith Merilin Fellows** (1923-yil 20-may – 2011-yil 26-iyun) 1930-yillarda bolalar yulduziga aylangan amerikalik aktrisa edi. Yetim bolalar va ko'cha kirpilarini o'ynashi bilan mashhur bo'lgan Fellows yaxshi qo'shiq kuylash ovozi bilan ifodali aktrisa edi. U besh yoshida ekrandagi debyutini Charli Cheyzning *"Kino kechasi* "(1929) qisqa metrajli filmida qilgan. Uning badiiy filmdagi birinchi roli *"O‘lim vodiysi chavandozi"* (1932) edi. 1935-yilga kelib u yigirmadan ortiq filmlarda suratga tushdi. *Uning xo'jayiniga turmushga chiqdi* (1935) filmidagi Klodett Kolbert va Melvin Duglas bilan o'ynagan ijrosi unga Columbia Pictures bilan yetti yillik shartnomani qo'lga kiritdi, bu bolaga taklif qilingan birinchi shunday shartnoma.

Fellows Kolumbiya uchun bir qator bosh rollarda paydo bo'lgan, jumladan *Tugboat Princess* (1936), *Little Miss Roughneck* (1938) va *The Little Adventuress* (1938). Uning *"Osmondan Pennies"* filmida (1936) Bing Krosbi bilan birga yetim yetim rolidagi ijrosi uning tanqidiy e’tirofiga sazovor bo‘ldi. 1942-yilda u Gen Autryning ikkita *"Rio Grande yuragi"* va *"Sajda yulduz changi"*



1. 1 2 3 4  *Fox, Margalit*. „Edith Fellows, a 1930s Child Star...". *The New York Times* (2-iyul 2011-yil). Qaraldi: 24-avgust 2012-yil.
2. 1 2  „Edith Fellows Obituary". *The Telegraph* (30-iyun 2011-yil). Qaraldi: 24-avgust 2012-yil.
3. ↑  *Bergan, Ronald*. „Edith FellowsObituary". *The Guardian* (7-iyul 2011-yil). Qaraldi: 24-avgust 2012-yil.
**Iloqiy Sharafutdin Abu Abdulloh Muhammad Ibn Yusuf** (?, Iloq — 1068) — oʻrtaosiyolik tabib, Ibn Sinoning shogirdlaridan. Buxoroda taʼlim olgan. Tib va tib tarixiga oid "Kulliyoti tibbi Iloqiy" ("Iloqiy tabobati haqidagi risolalar toʻplami"), "Fusul Iloqiy fi kulliyot tibb" ("Tabobat xaqidagi risolalar toʻplamida Iloqiy boblari"), "Muolajati Iloqiy" ("Iloqiyning davo usullari"), "Muxtasari Iloqiy" ("Iloqiy muxtasari") kabi asarlar yozgan. "Kitob ul-asbob val-alomot" ("Sabablar va belgilar haqida kitob") asarida turli kasalliklarning kelib chiqishi, sabablari, belgilari, ularni aniqlash va davolash usullari bayei ztilgan. Buasarning qoʻlyozmasi Bayrut va Iskandariya ku-tubxonalarida saqlanadi. I.ningasarlari oʻz davrida tabiblar uchun muhim qoʻllanma boʻlgan. Hind olimi Muhammad Aʼzamxon Chashtiy tabobatga oid "Iksiri Aʼzam" ("Aʼzam obi hayoti") asarini yozishda I. asarlaridan foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 55°56′50.599999999997″N 3°11′13.900000000001″W﻿ / ﻿55.94738888888888795°N 3.18719444444444466°W﻿ / 55.94738888888888795; -3.18719444444444466GO

**Edinburg universiteti** — Shotlandiya (Buyuk Britaniya)dagi eng yirik oliy oʻquv yurti. 1583-yil Edinburg shahrida tashkil etilgan. Ilohiyot, HUQUQ, gumanitar fanlar, ijtimoiy fanlar, tibbiyot, veterinariya, musiqa boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasi (1580-yil tashkil etilgan)da 1 mln.dan ortiq asar saqlanadi. 14 mingdan ziyod talaba taʼlim oladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb118844728 (maʼlumot)
* GND: 40296-5
* ISNI: 0000 0004 1936 7988
* LCCN: n80010178
* MusicBrainz: 7e833376-0216-4f98-b139-e348a3a02be2
* NKC: kn20120419005
* SUDOC: 02663483X
* TePapa: 4162
* en:Trove: 1211724
* VIAF: 126282670
* en:WorldCat Identities: lccn-n80010178

 |
**Batata vada** (Maratxi, lit. ' ) Hindistonning Maxarashtra shtatidagi mashhur vegetarian tez ovqatlanish taomidir. Taom no'xat uni bilan qoplangan kartoshka pyuresidan iborat bo'lib, keyin chuqur qovuriladi va chutney bilan issiq xizmat qiladi. Vada odatda diametri ikki yoki uch dyuym atrofida. Hindistonning turli mintaqalarida bu taom *aloo bonda, aloo vada, batata bonda, kartoshka bonda* va *kartoshka vada* nomi bilan ham tanilgan.

Garchi kelib chiqishi Maxarashtrian bo'lsa-da, *batata vada* Hindistonning qolgan qismida ham mashhurlikka erishdi.

Tayyorlash
----------

 Buzilgan Batata Vada, Mumbayda sotilgan
Kartoshkani to'ldirish va to'ldirish uchun ishlatiladigan xamir batata vadaning faqat ikkita tarkibiy qismidir.

Kartoshka qaynatiladi, qo'pol pyuresi va bir chetga qo'yiladi .Asafoetida, xantal urug'i, qalampir, piyoz, kori barglari kabi ziravorlar sarimsoq-zanjabil pastasi, zerdeçal va tuz bilan qovuriladi, keyin kartoshka pyuresi bilan pishiriladi.

Tuz, zerdeçal va qizil qalampir kukuni qo'shilgan no'xat unidan qalin xamir tayyorlanadi. Ba'zan xamirni yanada yumshoq qilish uchun oz miqdorda pishirish kukuni qo'shiladi. Fritters tayyorlash uchun kartoshka aralashmasidan kichik sharchalar xamirga solinadi va qizdirilgan o'simlik yog'ida qovuriladi.

Vadani achchiq qilish uchun qizil chilli pastasini ishlatish mumkin.

Batata vadalari odatda yashil chutney yoki quruq chutney bilan birga keladi, masalan, Shengdana Chutney (maydalangan yer yong'og'idan tayyorlangan quruq kukundagi chutney) va sarimsoq-kokos chutney. Ko'pincha, Jain batata vada retseptlari kartoshkani xom banan bilan almashtiradigan o'zgarishdir.

Xizmat qilish
-------------

Batata vada odatda yashil qalampir va turli xil chutneylar bilan juda issiq xizmat qiladi. Ushbu taomni iste'mol qilishning eng keng tarqalgan usuli - Vada pav shaklida.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  „A Brown Kitchen: Recipe for Batata Vadas With Dry Garlic Coconut Chutney" (en-US). *SFChronicle.com* (4-mart 2020-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2020-yil.
2. ↑  Tarla Dalal*. Zero Oil, Soup Salads & Snacks*, 23 February 2007 — 67 bet. ISBN 9788189491475.
3. ↑ . Batata Vada is popular with certain recipe variations in the southern Indian states too and is called Bonda.
The Times of India : Even Celebrities Love Vada Pav

6
**Viktor Mixaylovich Vasnesov** [1848. 3(15).5, Lopya qishlogʻi, hozirgi Kirov viloyati — 1926.23.7, Moskva) — rus rassomi, Peterburg Badiiyot akadimyasi haqiqiy aʼzosi (1893). Peterburg Badiiyot akadimyasida taʼlim olgan (1868—75). 1880-yillardan milliy tarixiy mavzularda, ertaklar mazmuniga oid asarlar yaratdi. Epik asarlarida xalq gʻoyalari va yuksak vatanparvarlik tuygʻularini aks ettirishga intildi, qad. rus amaliy va bezak sanʼati anʼanalarini rivojlantirdi: "Igor Svyatoslavichning qipchoqlar bilan jangidan soʻng" (1880), "Alyonushka" (1881), "Boʻriga mingan shahzoda Ivan" (1889), "Bahodirlar" (1881—98), "Shoh Ivan Vasilevich Grozniy" (1897) va b. 1880—90-yillardagi ishlari teatr bilan bogʻliq, bu davrda yaratilgan asarlari rus teatr dekoratsiyasi sanʼati rivojiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. Tarix muzeyi uchun "Tosh davri" mahobatli namoyonini yaratdi (1883—85), Kiyevdagi Vladimir sobori devoriy rasmlari (1885—96) 19-asr 2-yarmida inqirozga yuz tutgan anʼanaviy cherkov mahobatli rang tasviri tizimiga ruhiy mazmun va joʻshqinlik kiritdi. Koʻplab portretlar yaratgan. V. rasmlari asosida cherkov va afsonaviy "Tovuq oyogʻidagi uycha" (1883, Abramsovoda) bunyod etilgan, Tretyakov galereyasi fasadi qurilgan (1902).

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Komarov Vladimir Leonyevich** [1869.1(3).9, Peterburg — 1945.5.12, Moskva) — rus botanigi va geografi, akademik (1920-yildan). Peterburg universitetini tugatgan (1894), shu universitet professor (1918-yildan), ayni vaqtda Peterburg botanika bogʻida (1899-yildan) ishlagan. Peterburg botanika bogʻi (1930—44), tabiatshunoslik tarixi instituti direktori (1944-yildan). Asosiy ishlari oʻsimliklar sistematikasi, floristikasi va geografiyasi, oʻsimliklar dunyosi evolyusiyasiga bagishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Briz** (frans. brise — shabada) — dengizlar, katta koʻllar, baʼzi yirik daryolar sohilida sutkada davriy oʻzgarib turadigan shamollar. B. quruqpikning suvga qaraganda kunduzi tez isib, kechasi tez sovishi natijasida, quruqlik bilan suv ustidagi havoning temperaturasi va bosimida tafovut paydo boʻlishi oqibatida vujudga keladi. B. kunduzi suvdan quruqlikka, kechasi esa, aksincha, quruqlikdan suvga qarab esadi va qirgʻoqning har ikki tomonida bir necha km dan bir necha oʻn km gacha va bir necha yuz m balandlikkacha masofada seziladi.

B. Oq, Qora, Azov, Kaspiy dengizlari, Ladoga, Onega, Sevan koʻllari va Issiqkoʻl qirgʻoqlarida boʻlib turadi. Tropiklarda kuchli boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Viktor Rozen
**Viktor Romanovich Rozen** [1849. 21.2(5.3), Tallin — 1908.10 (23) 1, Peterburg] — rus sharqshunosi, arabshunos. Rossiyada ilmiy sharqshunoslikning yangi maktabi asoschilaridan. Peterburg Fanlar akademiyasi akademik (1890). Peterburg universiteti shark, tillari fakultetini tugatgan (1870). 1872-yildan shu ftda privatdotsent, keyinchalik professor (1893—1902-yillardan dekan). 1885-yildan Rus arxeologiya jamiyatining sharq boʻlimiga boshchilik qilgan. "Zapiski vostochnogo otdeleniya Russkogo arxeologicheskogo obshestvo" ("Rus arxeologiya jamiyati sharq boʻlimining axborotnomasi") jur.ga asos solgan (1896).

R. arab mamlakatlari xalqlarining maʼnaviy madaniyatini (badiiy va ilmiy adabiyotlarni) tadqiq qilishda mamlakatlarning siyosiy tarixiga ham eʼtibor bergan; tarixiy manbalarni tadqiq etish va tanqidiy matnlarni tayyorlashda hozirgi zamon usullarini joriy etgan. Asosan, arab sheʼriyati, shuningdek, Sharkdagi musulmon va xristianlarning tarixi va madaniyati tarixiga oid asarlar yozgan. R.ning bir necha yirik asarlari arab va fors qoʻlyozmalarini oʻrganishga va tavsiflashga bagʻishlangan.

Adabiyot
--------

* Pamyati akademika V.R.Rozena, M.— L. 1947; Krachkovskiy I.Yu. Soch. t. 5, M.L. 1958.

Manbalar
--------

1. ↑  "Rozen Viktor Romanovich" *OʻzME*. R-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ssintillyasiya** (lot. scintillatio miltillash) — ionlovchi nurlanishlar (mas, tez elektronlar) taʼsirida ssintillyatorlarda hosil boʻladigan qisqa muddatli (10~4 — 10~9s) yorugʻlik chaqnashi (lyuminessensiya chaqnashi). S.ni dastlab ingliz olimi U. Krus ZnS ekranni azarralar bilan nurlantirihda kuzatgan (1903). Ssintillyatorning atom va molekulalari zaryadlangan zarralar energiyasi hisobiga uygʻongan holatga oʻtadi; atom va molekulalar uygʻongan holatdan asosiy holatga oʻtishida yorugʻlik chaqnashi — S. kuzatiladi. S.ning nurlanish spektri va yorugʻsizlanish davomiyligi lyuminessenlovchi modda (ssintillyator) tabiatiga, ravshanligi esa ionlovchi nurlanishning tabiatiga, zarralarning xiliga va bu zarralarning ssintillyatorning atom va molekulalariga uzatayotgan energiyasiga bogʻliq (mas, azarra va protonlarning S.si Rzarraning S.siga qaraganda ravshanroq). Har bir S. bitta zarra taʼsirining natijasidir; bu hodisadan ssintillyasion hisoblagichlarda elementar zarralarni qayd qilishda foydalaniladi. S. dastlab 1932-yilda litiyni tezlatilgan protonlar bilan bombardimon qilinganda uning yadrolarini parchalanishida kuzatilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ssuda** (𝚛𝚞𝚜) — moddiy boyliklar garovi hisobiga foiz toʻlash va qaytarib berish sharti bilan muayyan muddatga qarzga beriladigan pul yoki moddiy boylik. Ssuda juda qadimdan mavjud boʻlib, natural ishlab chiqarish hukmron boʻlgan jamiyatda, asosan, moddiy mahsulot tarzida berilgan. Pul paydo boʻlgach, Ssudaning pul shakli keng qoʻllanildi. Kredit munosabatlarida pul mablagʻlari kredit shartlari asosida qarzga berilsa, ssuda munosabatlarida boshqa turdagi boyliklar tegishli shartlarga muvofiq qarzga beriladi. Aksariyat banklar muayyan maqsadlarni moliyalash uchun maqsadli ssuda beradi. Qisqa (1 yilgacha) va uzok, (bir necha yilga) muddatli ssudalar bor. Ssuda muddatida qaytarilmasa bank garov mulkni musodara qilishi va uni sotib, ssuda boʻyicha uzilmagan qarzni qoplaydi. Qimmatli qogʻozlarni ham garovga qoʻyib, ular evaziga ssuda olish mumkin. Qarz toʻlangach, qogʻozlar qaytarib beriladi. Ssuda munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Viktor Vladimirovich Pavlenko** (1932.14.4, Semipalatinsk viloyati Kukpekti qishlogʻi) — Oʻzbekiston xalq artisti (1985). MXAT qoshidagi teatr studiyasini tugatgan (1971). Sahna faoliyatini 1954-yildan boshlagan. Pavlodar, Kustanay, Barnaul, Saratov, Orenburg teatrlarida, 1971—92 yillar Gorkiy nomidagi Toshkent rus akademik drama teatrida ishlagan. Otello, Altifol (U. Shekspir, "Otello", "Xatolar komediyasi"), Kutuzov, Satin (M. Gorkiy, "Qashshoq qalb qissasi", "Tubanlikda"), Batarsev (A. Gelman, "Imzo"), Lopaxin (A. Chexov, "Olchazor"), Avaliani (A. Chxeidze, "Uchdan oltigacha") kabi rollari bilan tanilgan. P. tragik rollar ustasi sifatida maʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ssintillyatorlar** - ionlovchi nurlanish yoki elementar zarralar taʼsirida yorugʻlik chaqnashi — ssintillyasiya sodir qiladigan lyuminoforlar. Ionlovchi nurlanish yoki zarralarning yorugʻlik energiyasiga aylanayotgan energiya miqdori (konversion effektivlik) va yorugʻsizlanish davomiyligi S.ning muhim harakteristikalari hisoblanadi. Kristallofosforlar (mas, ZnS, Nal), organik kristallar (mas, antratsen, stilben), plastmassa eritmalari, inert gazlar S. vazifasini bajarishi mumkin. S. ssintillyasion hisoblagichlaraa qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Viktor Ponedelnik** ***haykali,** shuningdek, „Futbolchi"* haykali — 2015-yilda Rostov-Don shahridagi „Olimp-2" stadioni yaqinida oʻrnatilgan bronza haykaltaroshlik kompozitsiyasi, 2015-yilda gol urgan futbolchi Viktor Ponedelnik sharafiga oʻrnatilgan. 1960-yilgi Yevropa kubogida oltin gol.

Tarix
-----

2013-yilda Rostov-na-Donuda, Rostov viloyati sport vazirligi tashabbusi bilan taniqli futbolchi Viktor Ponedelnik haykalini yaratish boʻyicha tanlov tashkil etildi. Oʻsha yilning avgust oyida rostovlik haykaltarosh Dmitriy Lindin tanlovda ishtirok etishga taklif qilindi. Sentabr oyida haykaltarosh loydan yasalgan ishining namunasini taqdim etdi. U bilan yana 3 nafar ishtirokchi bellashdi. Komissiya tashkil etildi, uning tarkibiga, viloyat vitse-gubernatori Sergey Gorban, futbolchi Viktor Ponedelnik va Rostov viloyati sport vaziri Yuriy Balanxin kirdi. Tanlov natijalariga koʻra Dmitriy Lindin gʻolib deb topildi. Haykaltarosh oʻz ishida qilishi kerak boʻlgan yagona oʻzgartirish, bu futbol paypoqlarining balandligi edi — uni balandroq qilish kerak edi.

Bronza haykalning yaratilishi 2 oy, yaʼni 2013-yilning sentabridan noyabrigacha davom etdi. Materiallarning narxi 750 ming rublga baholangan, haykaltaroshning oʻzi va gʻildiraklar ish uchun pul talab qilmagan. Haykalning balandligi 2 metr. Dastlab, yodgorlik oʻrnatish sanasi 2014-yilning bahorida eʼlon qilingan. Ammo moliyaviy muammolar tufayli — materiallar uchun xarajatlarni qoplash — sana nomaʼlum muddatga qoldirildi. 2014-yil iyul oyida futbol faxriylari va Don futbol federatsiyasi tomonidan 96,5 ming rubl yigʻilib, yodgorlikka ajratilgani maʼlum boʻldi.

Don sport vazirining aytishicha, yodgorlikning oʻrnatilishi va ochilishi „Rostov" klubining UEFA Evropa ligasidagi birinchi oʻyini boʻladigan kunga toʻgʻri kelishiga qaror qilingan. Yodgorlikni „Olimp-2" stadioni yoniga oʻrnatishga qaror qilindi. Futbolchi Viktor Ponedelnik haykali ochilishi, uni koʻpincha „Futbolchi" haykali deb ham atashadi, 2015-yil 28-avgustda. Tantanali marosimda Rostov viloyati gubernatorining oʻrinbosari Igor Guskov ishtirok etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „В Ростове торжественно открыта скульптура «Футболист»". 28-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
2. 1 2 3 4  „На памятник легенде футбола Дона нет денег". 19-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
3. ↑  „Виктор Понедельник назвал ростовский памятник себе «деревенской работой»". 19-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
4. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли скульптурную композицию «Футболист»". 22-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
**Paternalizm** (lot. paternus — otalarcha, otalik) — davlatning oʻz fuqarolariga, firmalarning o'z xodimlariga, bir mamlakatning boshqa mamlakatga homiylik, gʻamxoʻrlik munosabati, ijtimoiy va mehnat munosabatlarini davlatlar oʻrtasida, shuningdek, davlat va firma darajasida tartibga solish shakli. Davlat, firmaning ularga qaram boʻlgan subʼyektlar — davlatlar, xalqlar, xodimlarga homiylik munosabatlarida, shuningdek, gʻamxoʻrlik va homiylikka ishonch bilan qarash shakllarida namoyon boʻladi.

P. butun jamiyat boshligʻi davlat boʻlgan bir oila tarzida tasavvur etiladi. Nimaning yaxshiligi va yomonligini davlat belgilaydi, har bir kishining hokimiyat boʻgʻinlari tizimida egallagan oʻrnini hisobga olgan holda neʼmatlarni taqsimlaydi. P. munosabatlari jamoatchilik anʼanalari kuchli boʻlgan mamlakatlar (Yaponiya, Koreya Respublikasi, Ispaniya, Italiya, Portugaliya va boshqalar)da koʻproq saqlanib qolgan, sobiq sovet maʼmuriy-buyruqbozlik iqtisodiyotida qam P. un-surlari boʻlgan (mas, korxonalarni raqobatdan va sinishdan himoya qilish, keng amal qiladigan ijtimoiy kafolatlar). Firmalar darajasida P. xodimlarni umrbod ishga yollash, pensiyaga chiqishda katta miqdorda bir yoʻla nafaqalar toʻlash, ish xaqini xodimning yoshi va uzluksiz ish stajiga koʻra koʻtarish, xodimlarning oʻzlari ishlaydigan firmaning "oʻz xonadoni" deb bilishi va boshqalarda ifodalanadi. P. anʼanalarini qoʻllash natijasida Yaponiya katta iqtisodiy yutuklarga erishdi, "yapon iqtisodiy moʻʼjizasi"ni yaratdi. P. anʼanalari va gʻoyalari AQSH va Germaniyada ham qoʻllaniladi.

Barno Rahimova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulamet jirov Ubbi ugʻli** (1872 -Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qonlikoʻl tumani — 1954) — jirov (dostonchi). Kulamet jirov Ubbi ugʻlining jirovchilik sanʼatini egʻallashida Nurabulla jirov, Arzi Suyeu singari sanʼatkorlarning taʼ-siri kuchli boʻlgan. Kulamet jirov Ubbi ugʻli Qoʻngʻirotda Nurabulla jirovga shogird tushib, us-tozidan 40 dan ortiqtermalarni, "Al-pomish", "Shahriyor", "Qoʻblon" va boshqa dostonlarni oʻrgangan va ijro etgan. 1939-yil A. Shamuratov undan "Shahriyor" dostonini yozib olgan va nashrga tay-yorlagan. Asar, dastlab, 1959-yilda ki-tob holida chop etilib, 1971-yil rus ti-liga tarjima qilingan. Qoraqalpogʻi-stonda Kulamet jirov Ubbi ugʻli nomida jamoa xoʻjaligi, maktab va koʻcha mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nepotizm** (lotincha: *nepos*, jins. n. nepotis "nabira; jiyan", shuningdek, qarindosh-urugʻchilik) — qarindoshlarga yoki doʻstlarga kasbiy koʻnikma va qobiliyatlaridan qat’i nazar (masalan, ishga qabul qilishda) imtiyozlar berishdan iborat boʻlgan favoritizm turi.

Bu atama Oʻrta asrlarda paydo boʻlgan va dastlab papalar tomonidan foydali mavqelarni, yuqori cherkov martabalarini yoki yerlarni yaqin qarindoshlariga oʻz kuchini mustahkamlash uchun taqsimlanishini bildirgan. Nepotizmning gullagan davri XV—XVI asrlarga toʻgʻri keladi

Tarixi
------

### Katolik cherkovida

Oʻrta asrlarda papalar oʻz kuchlarini mustahkamlash borasida qaygʻurib, eng yuqori cherkov lavozimlarini, birinchi navbatda, kardinal qalpoqlarini qarindoshlariga tarqata boshladilar. Birinchi navbatda ular orasida jiyanlar boʻlgan, "nepotizm" atamasi ham aynan shundan kelib chiqqan. Keyinchalik, ayniqsa XV—XVI asrlarda ularning oʻrnini noqonuniy tugʻilgan farzandlar egallay boshladi. Misol uchun, Aleksandr VI oʻz oʻgʻli Chezarni kardinal etib tayinladi, Rim papasi Pavel III nevaralariga shunday maqom berdi. Nepotizm Uygʻonish davrida, Rim papalari italyan knyazlariga aylanib, oʻzlarining koʻplab avlodlari uchun knyazlik va knyazliklarga ega boʻlishga intilishganda oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. Butun "papa" sulolalari paydo boʻldi. Masalan, Orsini, Konti, della Rovere, Medici, Borjia, Pikkolomini, Savelli oilalari. Keyinchalik "qora zodagonlar" atamasi ham shakllanib, ular orasidan nepotlarning avlodlari hisoblangan, keyinchalik knyaz va gersoglik familiyalariga aylangan Bonkompagni, Borgeze, Barberini, Pamfili, Chigi, Odeskalchi, Ludovisi, Albani, Ruspoli, Ruffo va boshqalar oʻrin oldilar.

Nepotizm XVIII asrga kelib, surib chiqarila boshlandi. Papa Innokentiy XII farmoni bilan Kardinallar kollegiyasida faqat bitta nepot boʻlishi mumkinligi belgilab qoʻyildi. XIX asrga kelib, cherkov ierarxiyasidagi qarindosh-urugʻchilik asta-sekin yoʻqolib bordi.

Zamonaviy siyosatda
-------------------

Bugungi dunyoda mutaxassislar u yoki bu shaklda koʻpchilik mamlakatlarga xos boʻlgan qarindosh-urugʻchilikning mavjudligini ham qayd etishmoqda. Qonunlarga muvofiq, yuqori amaldorlar oʻz vakolatlarini bevosita farzandlariga oʻtkaza olmaydilar; biroq ular lavozim imkoniyatlaridan va norasmiy shaxsiy aloqalardan oʻzlarining yaqin qarindoshlarini, masalan, yirik biznes tuzilmalarida boshqaruv lavozimlari bilan taʼminlash uchun foydalanadilar. Nepotizmning zarari shundaki, maʼlum bir nomzod yangi lavozimga kasbiy saralashdan oʻtmasdan tayinlanadi va koʻpincha yaxshi mutaxassis boʻlmaydi. BMTning tegishli konvensiyasida qarindosh-urugʻchilik korrupsiyaning bir turi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Adam Bellows. In Praise of Nepotism
5. ↑