**Elena Sedina** (ruscha: *Елена Седина*; ukraincha: *Оле́на Се́діна*, *Olena Sedina*; 1968-yil 1-iyunda Kiyevda tugʻilgan) — Ukrainada tugʻilgan italiyalik ayol shaxmatchi, FIDE xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Ukraina chempionati, shaxmat boʻyicha Avstraliya ochiq chempionati gʻolibi, shaxmat olimpiadasi va Mitropa kubogi oltin medali sovrindori.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Sedina yetti yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan va oʻn bir yoshida ayollar oʻrtasida Kiyev chempioni boʻlgan. Oʻn olti yoshida u 1984-yilda Chernigovda 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Sovet Ittifoqi chempionatida gʻolib boʻlgan.

Sedina 1988-yilda va shuningdek 1990-yilda ham shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi.

U 1990-yilda Ayol xalqaro ustasi (WIM), 1996-yilda ayol grossmeyster (WGM) va 1999-yilda xalqaro usta (IM) unvonlarini oldi. Elena Sedina 1995-yilda Italiyaga koʻchib oʻtdi va 2001-yil aprel oyidan Italiya shaxmat federatsiyasida dona surishni boshladi.

Sedina 1994-yildan 2000-yilgacha toʻrtta ayollar shaxmat Olimpiadasida Ukrainani va 2004-yildan 2012-yilgacha Italiya shaʼnini birinchi bortda himoya qilgan. Uning eng yaxshi natijasi 1994-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan 31-shaxmat Olimpiadasida olimpiadadagi debyuti boʻlib, u yerda 10,5/12 ball toʻplagan va birinchi zaxira taxtasida oltin medalni va eng yaxshi reyting koʻrsatkichi uchun kumush medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u 1996-yilda Yerevanda boʻlib oʻtgan 32-shaxmat Olimpiadasida 3-bortda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Sedina 2001-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida qatnashdi va u yerda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni Maya Chiburdanidze bilan baxsda ikkinchi raundda, 2004-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi raundda Elina Danielian tomonidan magʻlubiyatga uchragan va 2008-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etdi. Sedina uchinchi raundga qadar chiqdi, ammo tezkor pley-offda ikkinchi oʻrin egasi Xou Yifan tomonidan magʻlub etildi.

Jana Krivec bilan birga u 1997-yili Sloveniya ayollar jamoasi shaxmat chempionatida 7/7 ball toʻplagan va 1999-yilda Shveysariya jamoaviy shaxmat chempionatida 8/9 bilan eng yaxshi shaxmat oʻyinchisi boʻlgan. U 2001-yilda San Martino di Castrozza Open turnirida gʻolib boʻldi, 2000-yilda ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Shveysariya chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2001-yildagi musobaqada gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va 2004-yilda Genoa Centurini Open turnirida teng ravishda birinchi oʻrinni egalladi.

2005-yil yanvar oyida u Viktoriya shtatidagi Buller togʻida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha Avstraliya ochiq chempionatida 8,5/9 ball toʻpladi va turnirda gʻolib boʻlgan birinchi ayol boʻldi.

2006-yili Turkiyaning Kushadasi shahrida shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi 7-Yevropa chempionatida Sadina 7,5/11 ball toʻpladi va bronza medaliga egalik qildi. Bu unga 2008-yilda Rossiyaning Nalchik shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish huquqini berdi va u Irina Krush va Nguyen Ti Than Anni magʻlub etib, 3-raundda Xou Yifan tomonidan yana bir marotaba magʻlub etildi.

2007-yilda Tunisning Sus shahrida oʻtkazilgan 5-Oʻrta yer dengizi shaxmat chempionatida bronza, 2008—2009-yillarda Turkiyaning Antaliya shahrida oʻtkazilgan 6-Oʻrta yer dengizi shaxmat chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Sedina 2008-yildan 2015-yilgacha Mitropa kubogida 8 marta Italiya terma jamoasi sharafini himoya qilgan. U ikkita shaxsiy oltin medalni (2008-yilda Olbia va Merlimont 2011-yil), toʻrtta jamoaviy oltin medalni (2008, 2010, 2011 va 2014-yillarda), bitta kumush jamoaviy medalni (2015) va Mitropa kubogida uchta bronza medalini (2009, 2012 va 2013-yillarda) qoʻlga kiritgan.

U shaxmat boʻyicha bir nechta milliy chempionat jamoalarida oʻynagan, jumladan, Germaniyada *OSG Baden-Baden jamoasi* bilan, *Mendrisio jamoasi* bilan Shveysariyada, Fransiyada *Clichy-Echecs-92 guruhi* bilan va Angliyada *Vud Green 1* jamoalari bilan dona surgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Sedina 1990-yilda Kiyev universitetining iqtisod fakultetini tamomlagan. Shuningdek, u 1994-yilda Kiyev jismoniy tarbiya va sport institutida shaxmatchilar tayyorlash metodikasi fanlari nomzodi ilmiy darajasiga erishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Player transfers in 2001 FIDE. Retrieved 12 December 2015
2. ↑  Womenʼs Chess Olympiads — Elena Sedina OlimpBase
3. ↑  31st Chess Olympiad (women): Moscow 1994 — Medals OlimpBase
4. ↑  32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 — Medals OlimpBase
5. ↑  World Chess Championship for Women Mark Weeks
6. 1 2  Big Database 2013, ChessBase GmbH
7. ↑  12th Genoa Centurini Open. Tournament Report FIDE
8. ↑  Australian Open Winners Australian Chess Federation
9. ↑  Australian Open Chess Championship 2005, rootyhillchess.org
10. ↑  „Mediterranean Chess Association". 30-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2013-yil.
11. ↑  Mitropa Cup — Elena Sedina OlimpBase

Havolalar
---------

* 
* Elena Sedina chess games at 365Chess.com