recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ta’rifi
-------

**Balandlik oʻlchagich**, altimetr — uchish apparati (mas, samolyot)ning qancha balandlikda uchayotganini koʻrsatadigan asbob. Barometrli va radio Balandlik oʻlchagichlar yuqoriga koʻtarilgan sari bosimning pasayib borishiga asoslangan; bu asbob shkalasidagi darajalar oraligʻi bir-biriga teng. Balandlik oʻlchagich 20 ming m va undan balandliklarni oʻlchaydi. Balandlik oʻlchagich bir milli yoki ikki milli boʻlishi mumkin; ikki milli balandlik oʻlchagichda millarning biri yuz metrlarni, ikkinchisi ming metrlarnn koʻrsatadi. Bir milli Balandlik oʻlchagich oʻlchash aniqligi ±50 dan ±100 m gacha, ikki milliniki ±5 dan ±10 m gacha. Radio Balandlik oʻlchagich uchish balandligini 1 m gacha aniqlikda oʻlchashga imkon beradi.

Tuzilishi
---------

Barcha barometrik balandlik o‘lchagichlar (altimetrlar) deyarli bir xil tuzilishga ega. Lekin samolyot turiga qaram tashqi ko‘rinishi har xil bo‘lgan variantlari qo‘llanilishi mumkin.

Altimetning ichki tuzilishiAltimetning ichki tuzilishi

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

Avvalgi samolyotlarda qo‘llanilgan ilk altimetrlar anchagina noqulay bo‘lgan. Ularning ko‘rinishi avtomobil spidometriga o‘xshagan bo‘lib, bitta strelkali bo‘lgan va 0 metrdan 1000 metrgacha bo‘lgan qiymatlarni ko‘rsatgan. Mazkur strelka ostida esa xuddi avtomobilning odometriga o‘xshagan raqamli darcha bo‘lib, faqta u bosib o‘tilgan masofani emas, balki balandlikning minglarga teng qiymatini ko‘rsatgan. Ya’ni, uchuvchi strelkaga qarab o‘n va yuz metrlarni aniqlasa, raqamli darchaga qarab esa ming metrlarni aniqlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  1. "Balandlik oʻlchagich" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

2. Muxammad Olim H.U. Aviatsiya asboblari va uchish-navigatsiya uskunalari. TDTrU: - Toshkent, 2022. 92 b.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Toshbuloq shahrida kun botishi
**Toshbuloq** — Namangan viloyati Namangan tumanidagi shaharcha, tuman markazi. 1989-yil 18-oktabrda tashkil qilingan. Toshbuloq Namangan Tumanidagi asosiy va katta shahri hisoblanadi. Namangan shahridan 10 km gʻarbda. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Namangan (10 km). aholisi 13947 kishi (2003). T.da „Toshbuloq To'la" aksiyadorlik jamiyati, „Rayhon To'la" pillani qayta ishlash korxonasi, „Toshbuloq-Tekstil" toʻqimachilik korxonasi faoliyat koʻrsatadi. Avtokorxona, dehqon bozori, madaniyat saroyi, madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning shoxobchalari, „Yoshlar markazi" ishlab turibdi. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, 2 kasbhunar kolleji, maqom va xor jamoalari, „Olvalizor gullari" ashula va raqs xalq ansambli bor.

Stadion, 2 tennis korti, 2 ta bolalar sport maktabi mavjud. Markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, tez tibbiy yordam ilmiy markazi boʻlimi, markaziy dorixona, 5 xususiy dorixona, 2 xususiy kasalxona aholiga xizmat koʻrsatadi.

  

**Jome Masjidi**- Toshbuloqning markazida joylashgan bo'lib bu shaxarchadagi eng katta masjid hisoblanadi. 

  

**Dehqon bozori** - hammaga tanish bo'lgan dehqon bozori ham Toshbuloqda joylashgan bo'lib bu sharchaning eng katta bozori hisoblanadi. Boshqa qishoqlar ham shu bozordan xarid qilishadi. Bu bozor Payshanbadan-Yakshanbagacha ochiq bo'ladi.

  

**Pochta Indeksi** - Toshbuloq shahrchasining asosiy pochta indeksga ega bo'lib uning indeksi **160600** hisoblanadi.

Nomi
----

Toshbuloq soʻzi maʼnosi „toshli buloq" yaʼni u yerda 7 ta toshli issiq va sovuq shifobaxsh buloqlar mavjud.
Bu buloqlardan biriga *Ohunov* nomidagi davolanish maskani qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ron Chisholm** (1948-yil 30-sentabrda tugʻilgan) — kanadalik siyosatchi. U 1999 yildan 2009 yilgacha Progressiv konservatorlar a'zosi sifatida Yangi Shotlandiya Assambleyasi palatasida Gaysboro-Port Xoksberi va Gaysboro-Shit Harbor saylov okruglarini vakillik qilgan. 

1948 yilda Yangi Shotlandiyaning Goshen shahrida tug'ilgan Chisholm Alberta MakGratga turmushga chiqdi. 1969 yildan 1980 yilgacha u Nova Scotia Power kompaniyasida mashina operatori sifatida ishlagan. 1980 yilda u 1300 kasaba uyushma ishchilarining vakili bo'lgan Xalqaro elektr ishchilarining birodarligi uchun biznes menejeri etib saylandi. Keyinchalik u Yangi Shotlandiya transport departamentida va *Guysborough jurnalida* reklama menejeri sifatida ishlagan. 

Chisholm 1988-1999-yillarda Sent-Meri okrugida munitsipal maslahatchi, 1994-1999-yillarda qo‘riqchi bo‘lib ishlagan  Chisholm birinchi marta 1998 yilgi saylovlarda viloyat siyosatiga kirishga harakat qilgan , ammo liberal amaldagi Rey Uayt tomonidan mag'lubiyatga uchragan.  Chisholm 1999 yilda yana saylovda qatnashdi va Uaytni 134 ovoz bilan mag'lub etdi.   U 2003 yilgi saylovlarda yangi tashkil etilgan Guysboro-Shit Harborda qayta saylangan.  2006 yil fevral oyida Rodni MakDonald bosh vazir lavozimini egallaganida, Chisholm Yangi Shotlandiya Ijroiya kengashiga qishloq xo'jaligi vaziri, baliqchilik va suv xo'jaligi vaziri etib tayinlandi.  U 2006- yilda qayta saylandi  va saylovdan keyingi vazirlar mahkamasida baliqchilik va akvakultura portfelini saqlab qoldi.  Chisholm 2009 yilda yangi demokrat Jim Boudroga 1800 dan ortiq ovoz bilan yutqazib, qayta saylanganida mag'lubiyatga uchradi.

Ma'lumotnomalar
---------------

,

1. ↑  „Electoral History for Guysborough–Eastern Shore–Tracadie".  Nova Scotia Legislative Library. 8-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-aprel 2018-yil.
2. 1 2  „Cabinet biography".  Nova Scotia Legislature. 6-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
3. ↑  „Tories nominate municipal warden". *The Chronicle Herald* (9-mart 1998-yil). 25-noyabr 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Election Returns, 1998 (Guysborough-Port Hawkesbury)".  Elections Nova Scotia. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
5. ↑  „Election Returns, 1999 (Guysborough-Port Hawkesbury)".  Elections Nova Scotia. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
6. ↑  Rookie unseats cabinet minister. *Cape Breton Post* (28-iyul 1999-yil).
7. ↑  „Election Returns, 2003 (Guysborough-Sheet Harbour)".  Elections Nova Scotia. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
8. ↑  „MacDonald mixes cabinet with old and new".  CBC News (23-fevral 2006-yil). Qaraldi: 20-may 2015-yil.
9. ↑  „Election Returns, 2006 (Guysborough-Sheet Harbour)".  Elections Nova Scotia. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
10. ↑  „MacDonald's expanded cabinet has 3 rookies".  CBC News (26-iyun 2006-yil). Qaraldi: 20-may 2015-yil.
11. ↑  „Election Returns, 2009 (Guysborough-Sheet Harbour)".  Elections Nova Scotia. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
12. ↑  „Nine Tory cabinet ministers bounced". *The Chronicle Herald* (10-iyun 2009-yil). 13-iyun 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.
,

,Andoza:Rodney MacDonald Ministry,
,
**Pastitsi** (maltacha: Pastizzi) — anʼanaviy shirin boʻlmagan Malta pishirigʻi. Odatda, pastitsi ricottadan nachinka bilan tayyorlanadi va ular maltachada pastizzi taʼ l-irkotta deb ataladi yoki noʻxat pyuresi bilan tayyorlanadi va keyin ular maltachada pastizzi tal-piżelli. Pastitsi — taniqli va juda mashhur Malta taomidir.

Ovqat pishirish
---------------

Pastitsi odatda romb shaklida yoki oʻtkir uchli qayiqcha shaklida tayyorlanadi. Ular yunoncha fillo xamiriga oʻxshash xamirdan tayyorlanadi, ammo bu pishiriqni oʻzbek somsasi xamirini eslatuvchi qatlama xamirdan tayyorlash retseptlari ham mavjud. Nachinka odatda: rikotta pishlogʻi, noʻxat pyuresi yoki goʻsht qiymasi. Maltada koʻplab pastitseriyalar (maltacha pastizzerija) mavjud, odatda, bu gaz yoki elektr pechlarida temir listlarda pirojoklar pishiradigan kichik oilaviy kafelar.

Dunyoda
-------

Pastitsi maltaliklar orasida shunchalik mashhurki, ular boshqa mamlakatlarga koʻchib oʻtganidan keyin ham ularni nafaqat oʻzlari uchun, balki sotish uchun ham tayyorlashda davom etmoqdalar. Pastitseriyalar Avstraliyada, Kanadada, Buyuk Britaniyada, AQShda, Malta jamoalari boʻlgan hamma joyda mavjud.

Pastitsiyalar Malta tilida
--------------------------

Mashhurligi tufayli „pastitsiyalar" soʻzi Malta tilida koʻp maʼnoga ega. U pishiriqning shakli tufayli ayol jinsiy aʼzosi uchun evfemizm sifatida va biror narsani „arzimas narsa" deb taʼriflash uchun ishlatiladi. Malta tilidagi jinbiegħu bħall-pastizzi („pastitsi kabi sotish") idiomasi bitmas-tuganmas, doimiy talabga ega boʻlgan mahsulotni tasvirlash uchun „issiq pirojokdek sotiladi" iborasiga teng. Jinħarġu bħall-pastizzi boʻlgan narsalar pastitsi kabi paydo boʻladi, ular juda tez, baʼzan hatto haddan ortiq tez paydo boʻladi, deb aytish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Gibanitsa
* Banitsa
* Bugatsa

Adabiyotlar
-----------

* Spice Journey: Adventures in Middle Eastern cooking, by Shane Delia. ISBN 1952533384, 9781952533389
* Maltese in Detroit, by Diane Gale Andreassi, Larry Zahr U.O.M. ISBN 1439640815, 9781439640814

Havolalar
---------

* Three-cheese pastizzi
* Пастицци

Manbalar
--------

1. ↑  Fabri, Ray (2009) *Maltese linguistics: a snapshot; in memory of Joseph A. Cremona (1922-2003)* Bochum: Brockmeyer ISBN 978-3-8196-0734-9 p.44
2. ↑  „No candle in the wind". *The Times of Malta* (21-iyun 2003-yil).
3. ↑  „ThinkSite.eu". *Thinksite.eu*. 4-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2017-yil.
4. ↑  The Malta Independent Online by Michael Bugeja
5. ↑  Wara dik il-werqa bellusija by Julia Farrugia
6. ↑  Paraventi u inkompetenza
7. ↑  Dibattiti tal-Kamra tad-Deputati (Rapport Uffiċjali u Rivedut): L-Għaxar Parlament, Seduta Nru. 311, It-Tlieta, 1 ta’ Novembru, 2005 (Wayback Machine saytida 2013-12-24 sanasida arxivlangan) (in Maltese). Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan, Kamra tad-Deputati. Accessed January 2012. "Debates of the House of Representatives... 1 November 2005"
**Ezop** (miloddan avvalgi 6-asr) — yunon masalchisi. Rivoyatlarga qaraganda, Ezop frigiyalik qul boʻlib, soʻng ozod qilingan. Lidiya shohi Krez saroyida xizmatda boʻlgan, Delfada oʻldirilgan. Antik davrda maʼlum boʻlgan deyarli barcha masallarning syujeti Ezopniki deb hisoblangan. Ular miloddan avvalgi IV—III asrlardan boshlab toʻplangan va "Ezop masallari" kitobiga kiritilgan. Milodiy X — XV asrlardagi qoʻlyozmalarda 300 dan ortiq shunday masal saqlanib qolgan.

Ezop masallari gʻoyaviy jihatdan tushkunlik va umidsizlik ruhida yozilgan, personajlari (asosan, hayvonlar) oʻta shartli, voqealar ixcham bayon qilingan; tili sodda, jonli tilga yaqin. Ezop masallari syujeti Yevropa masalchiligi syujetining asosini tashkil etgan. Lotin masalchisi Fedr (1-asr) va yunon masalchisi Babriy (2-asr )dan tortib J. Lafonten va I. A. Krilovgacha Ezop masallari syujetini davrga moslab ijodiy rivojlantirganlar.

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Gasparov M. L. Antichnne literaturnme basni, M. 1971.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yashil masjid** pushtu: sẖnh jwmạt; dariycha: *مَسجد سَبز*) – Afgʻoniston shimolidagi Balx shahrida joylashgan masjid. Bu Sharqiy Temuriylar imperiyasining oʻsha paytdagi hukmdori Shohrux Mirzo yoki uning rafiqasi Gavharshod begim tomonidan qurilgan deb hisoblaniladi.

Tarixi
------

1405-yilda Amir Temurning oʻlimidan soʻng, uning imperiyasi hukmronlik uchun kurashayotgan turli qabilalar va sarkardalar tufayli parchalanib ketadi. Qora qoʻyunlilar 1410-yilda Bagʻdodni qoʻlga kiritganlarida gʻarbiy imperiyani ham vayron qilishadi, ammo Fors va Movarounnahrda Shohrux Mirzo 1409-yildan buyon samarali boshqaruvni taʼminlay olgani mamlakatni tanazzuldan saqlab qoladi. Uning imperiyasi Sharq va Gʻarb oʻrtasidagi asosiy savdo yoʻllarini, shu jumladan afsonaviy Buyuk Ipak yoʻlini ham nazorat etadi, hudud mintaqa sifatida juda boy hisoblaniladi, chunki koʻplab mahalliy masjidlarda qayta qurish ishlari amalga oshiriladi. Shuningdek, koʻplab binolar yangidan bunyod etilad. Ushbu binoning ayrim jihatlari mashhur Toj Mahalning oldidan koʻrinishiga oʻxshab ketadi.

Arxitekturasi
-------------

Asosiy bino temuriylarga xos meʼmoriy uslubni oʻzida aks ettiradi. Biroq, bugungi kunda binoning koʻp qismi Sovet va Afgʻonistondagi fuqarolar urushlari paytida yuz bergan ziddiyatlar va qarama-qarshilikdan jiddiy zarar koʻrgan. Asosiy hovli yaxshi saqlangan boʻlib, odamlar ochiq joylarda ibodat qilishlari mumkin. Binoning orqa tomoni asfal qilingan, orqa tomondagi bogʻga unchalik koʻp eʼtibor berilmagan. Minora yo binoning eskirganligi sababli qulab tushgan yoki kommunistlarning urush paytidagi tajovuzkor harakati tufayli shu holga kelgan boʻlishi mumkin. Koshinlarining katta qismiyoʻqolgan va yogʻoch eshiklarning barchasi qayta taʼmirlanilishi kerak.

Galereya
--------

* Kirish qismidagi arklarKirish qismidagi arklar
* Kirish qismi (yon tomon)Kirish qismi (yon tomon)
* Kirish qismi (gumbaz bilan)Kirish qismi (gumbaz bilan)

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Green Mosque, Balkh, Afghanistan". *Muslim Mosques*. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
**Kim Yen Tak**, shuningdek, **Kim Yong-Tak**, **Kim Yong-Tyak** (1910-yil, Olginskiy tumani, Suchanskiy volosti, Primorsk viloyati – vafot etgan yili nomaʼlum) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda" kolxozi rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Kim Yen Tak 1910-yilda Primorsk viloyati, Olginskiy tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan.

1937-yil kuzida yapon militaristlarining Xitoyga bostirib kirishi natijasida, Rossiyaning Uzoq Sharq hududidagi aholini mamlakatning boshqa hududlariga koʻchirish boshlanadi. 1937-yilda Kim Yen Tak ham butun qishloq aholisi bilan birgalikda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Kim Yen Tak 1950-yillarning boshlaridan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda" kolxozida brigada boshligʻi, brigadir boʻlib ishlagan.

1950-yilda Kim Yen Tak boʻlinmasi 14,7 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 98 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, yashil kanopdan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1950-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1951-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

Xuddi shu farmon bilan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda" kolxozidan yana besh kishiga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida qatnashgan.

Kim Yen Takning vafot etgan sanasi aniq emas.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Герой Социалистического Труда Ким Ен-Так". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
3. ↑  YouTube logotipi Герман Ким (ВЭКС) Герой Социалистического труда Ким Ен Так YouTubeda
**Nosix va mansux** (arab. o‘chiruvchi va o‘chirilgan; nosix mansuxni yo‘qotgani yoki hukmini o‘zgartirgani) - istilohda - avvalgi hukmini keyingisi bilan bekor qiluvchi hadis nosix va bekor bo‘lgani mansux deyiladi. Hadislarning nosix va mansuxini aniqlash nihoyatda mashaqqatli muhim fandir. Bu quyidagi qoidalarga asosan bilinadi:

1. Rasululloh (s.a.v.)ning avval aytgan hadislarini keyingisi bilan almashtirganlarini ochiq bayon qilishlari orqali. Masalan, Burayda (r.a.) hadisida Rasululloh (s.a.v.) «Men sizlarni qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim, endi ularni ziyorat qilaveringlar, chunki, qabrlar oxiratni eslatadi», deganlar.

2. Sahobiyning so‘zi orqali. Sahobiy, Rasululloh (s.a.v.)ning falon ishlari, falon ishlaridan keyin sodir bo‘lgan, deydi. Masalan, Jobir (r.a.)ning Rasululloh (s.a.v.)ning so‘nggi ikki buyruqlaridan biri - o‘t tekkan narsadan tahorat qilinmaslikka buyurishlari bo‘ldi, degan hadisi. Ya’ni olovda pishgan narsadan yeb, tahorat qilib bo‘lmasligini aytganlar.

3. Tarixni aniqlash, ya’ni hadislarning aytilgan vaqtini: qaysi biri avval, qaysi biri keyin ekanligini bilish orqali. Masalan, Imom Abu Dovud rivoyat qilgan hadisda Rasululloh (s.a.v.): Qon oldirish va qon quyish ro‘zani ketkazadi, deganlar. Boshqa Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisda Rasululloh (s.a.v.)ning ehromda va ro‘zadorlik holatda qon oldirganliklarini Abdulloh ibn Abbos aytgan. Birinchi hadis Makka fathida aytilgan. Ikkinchisi esa vidolashuv haji vaqtida aytilgan. 

4.Ijmoning ko‘rsatishi bilan. Masalan, Imom Dorimiy rivoyat qilgan hadisda: «Kim mast qilguvchi ichimlik ichsa uni darralanglar, agar to‘rtinchi marta ichsa o‘ldiringlar» degan. Imom Navaviy bu hadisni ijmo nasx qilganini aytgan. Ammo ijmo nasx ham, mansux ham qilmaydi, balki nosixni ko’rsatadi. Nosix va mansux bo‘yicha Ahmad ibn Hanbalning «an-Nosix va-l-mansux» asari mavjud.

Manbalar kO3o8ohmwMPC
---------------------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 309. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
Imomat hukmlari

a) Imomlikka eng haqli kishi qavm ichidagi Allohning kitobida eng mohiri (tajvidga usta, koʻp yod olgan, qiroati chiroylisi…)dir. Agar bu borada teng boʻlsalar, sunnatni yaxshiroq biluvchilari imomlik qiladi. Agar sunnatni bilishda ham teng boʻlsalar, eng avval hijrat qilganlari, hijratda ham teng boʻlsalar, yoshi kattalari, agar shunda ham teng boʻlsalar, eng birinchi islomga kirganlari imomlik qiladi.b) Bir kishi egalik qiladigan joyda ikkinchi kishi uning ruxsatisiz hargiz imomlik qilmasin, masalan, mehmon mezbonning uyida agar mezbon imomlikka yaroqli boʻlsa. Tik turishga qodir kishi oʻzidan ojiz kishi orqasida turib namoz oʻqimaydi. Faqatgina mahalla imomi kabi rotib imom kasalligi tufayli oʻtirib namoz oʻqisa, maʼmumlar ham oʻtirib namoz oʻqiydilar.

Agar imom tahoratsiz yoki biror joyiga najosat tekkan holida namoz oʻqib bersa va buni faqat namoz oʻqib boʻlgandan keyingina bilsa, u ham uning ortida namoz oʻqiganlar ham namozni qaytadan oʻqimaydilar. Tahoratsiz oʻqigan holatdagina imomning oʻzi namozini qaytadan oʻqiydi. Qavmning aksar qismi imomni yomon koʻrsa, imom bunday qavmga imomlik qilishi makruh. Tahoratli kishi tayammum qilgan imomning ortida turib namoz oʻqishi joizdir.

Manbalar
--------

1. ↑
**Sulton Uvays bobo maqbarasi** – Qoraqalpogʻiston Respublikasining Beruniy tumani „Doʻstlik" ovulida joylashgan tarixiy obyekt. Maqbara XII—XIV va XVI—XIX asrlarga tegishli. Sulton Uvays bobo maqbarasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi va „Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Togʻ yonbagʻrida Sulton Uvays bobo maqbarasi qad koʻtarib turganligi uchun ham hozirgi kunda Qoraqalpogʻistondagi bu togʻ tizmasiga avliyo Sulton Uvays nomi berilgan.

Qurilish tarixi
---------------

Dastlab Xorazmshoh Sultoni Alouddin Muhammad buyrugʻi bilan Sulton Uvays dafn etilgan joyda maqbara qurilgan boʻlib, Chingizxon tomonidan Xorazmga amalga oshirilgan harbiy yurishlar vaqti – 1221-yilda buzib tashlangan. Xorazmshoh tomonidan qurdirilgan maqbara Chingizxon davridan keyin ancha asrlar mobaynida yarim vayrona holatda saqlanib qolgan. Shu voqealar sababli Sulton Uvays Bobo maqbarasida uning jasadi yoʻq. Keyinchalik avliyoning izdoshlari oʻsha davr odati boʻyicha ramziy qabr yasattirishgan (XVII asrda). Ushbu ramziy qabr esa ziyoratgohga aylangan. Keyingi asrlarda hukmronlik qilgan Xiva xoni Olloqulixon shahzodalik davrida Peterburgga qilgan safaridan qaytib kelayotgan vaqtda ziyoratgoh yaqinida tunab qolgani rivoyat qilinadi. Shunda Uvays Qaraniy boʻlajak xonning tushiga kirib, yaqinda uning xon boʻlishi haqida bashorat qilgan. Bu bashorat roʻyobga chiqqach esa Olloqulixon shayx sharafiga masjid va alohida oʻnta chillaxona qurddirgan. Sulton Uvays bobo maqbarasi asosan, gumbazli qilib bunyod etilgan boʻlib, atrofi gʻishtin devor bilan oʻralgan hovlining shimoliy qismida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Тарихий, бадиий ёки ўзга маданий қимматлилиги туфайли гаров ва ипотека қўлланилиши мумкин бўлмаган объектлар рўйхати (ЎзР ВМ 05.12.2014 й. 335-сон қарорига илова) | Majburiyatlar va shartnomalar toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar | Oʻz kuchini yoʻqotgan hujjatlar | Fuqarolik va oila qonunchiligi | OʻzR KonunchiligiMaʼlumotlar tizimi „Tarixiy, badiiy yoki oʻzga madaniy qimmatliligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obʼektlar roʻyxati (OʻzR VM 05.12.2014 y. 335-son qaroriga ilova)" | NRM.uz". *nrm.uz*. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „MODDIY MADANIY MEROSNING KO‘CHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY RO‘YXATINI TASDIQLASH TO‘G‘RISIDA". 13-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „International Engineering Journal for Research & Development". 29-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  „Qoraqalpogʻiston Respublikasi | Uzbekistan Travel" (uz). *uzbekistan.travel*. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
5. ↑  „www.fikr.uz". *www.fikr-uz.narod.ru*. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
6. ↑  „Sulton Uvays bobo majmui Karakalpak da" (uz). *Advisor.Travel*. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
**Pak Mun Sim** (1906-yil 1-dekabr, Amur viloyati, Primorsk oʻlkasi, Olginskiy tumani, Rossiya imperiyasi – vafot etgan sanasi va joyi nomaʼlum) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Mikoyan nomidagi kolxoz brigadri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Pak Mun Sim 1906-yilda Olginskiy tumanidagi aholi punktlaridan birida katta dehqon oilasida tugʻilgan. Mehnat faoliyatini oʻn toʻrt yoshida oʻsmirlik chogʻida ota-onasining fermasida boshlagan. 1920-yillarda Posyetovskiy tumanida, 1930-yillarning oʻrtalaridan esa Budennovskiy tumanidagi Nikolayevka qishlogʻida yashagan.

Pak Mun Sim 1937-yilda O‘zbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1943–1953-yillarda Quyi Chirchiq tumanida joylashgan Mikoyan nomidagi kolxozda ishlagan. U yashil kanop yetishtirish boʻyicha jamoani boshqargan.

1950-yilda Pak Mun Sim jamoasi 21,3 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 84,3 sentnerdan yashil kanop poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Keyingi yillarda Sirdaryo viloyatida joylashgan Xrushchev nomidagi kolxozda (1954–1957), Quyi Chirchiq tumanida joylashgan Karl Marks nomidagi kolxozda (1957–1961), Sirdaryo viloyatida joylashgan Kommunizm kolxozida (1961–1963) va Sirdaryo viloyatida joylashgan Sirdaryo kolxozida (1964–1968) oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan.

Pak Mun Sim 1968-yilda nafaqaga chiqqan hamda kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr boʻlgan. U 1990-yillarda Chinoz shahrida yashagan. Oʻlim sanasi aniqlanmagan.

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В. Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В. Квон Л. А. Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В. *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н. Мен Д. В. *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Статьи с меткой «Герои Социалистического труда". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Пак Мун-Сим - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „ВЭКС. Герой Социалистического труда Пак Мун Сим". *www.youtube.com*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
**Aroniya aroniya** yoki **chokeberry** ( lotincha: *Arónia melanocárpa*Aroniya melanocárpa ) - mevali daraxt yoki buta, guldoshlar oilasiga mansub aronia turi. Aronia aronia oziq-ovqat, bezak va dorivor buta sifatida o'stiriladi.

Ismning etimologiyasi
---------------------

Umumiy ism grekcha: *ἄρος* - *yordam*, *foyda*; o'ziga xos epitet ikki so'zdan tuzilgan: grekcha: *μέλᾱς* (b. μέλᾰνος ) - *qora* va καρπός - *meva* . Ruscha *aroniya* nomi mevaning rangi va aroniya va oddiy aroniya ko'chatlarining o'ziga xosligidan kelib chiqadi, ikkinchisi yaqin qarindoshlar emas (bir xil Pushti oilaning bir qismi bo'lgan turli avlodlar).

Botanika tavsifi
----------------

Aroniya gullari aroniya - balandligi 2,5-3 metrgacha bo'lgan yuqori tarvaqaylab ketgan buta, tabiiy oralig'ida ( Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida) odatda 0,5-2 m, balandligi kamdan-kam hollarda 4 metrga etadi. Yoshligida toj siqilgan, ixcham; etuklikda - u yoyilib, diametri 1,5-2 metrga etadi. Yillik kurtaklar qizil-jigarrang, keyin quyuq kulrang .

 Qora mevali aroniyaning pishgan mevalari
Qora mevali aroniyaning vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidir. VA. DA. Michurin birinchi navbatda bu o'simlikka e'tibor qaratdi va uni shimoliy meva etishtirish uchun tavsiya qildi. Chokeberry navlaridan biri ( Aroniya Michurina ) uning nomi bilan atalgan. Keyinchalik aroniya Gorno-Altayskdagi Oltoy meva-berry stansiyasiga ko'chirildi. Bu yerda olimlar bog‘dorchilikning ushbu yangi madaniyatini targ‘ib qilish, uni mamlakatimiz sanoat ishlab chiqarishiga keng joriy etish borasida ham katta ishlarni amalga oshirdi.

Havolalar
---------

* *Воробьёв Б.* „Темнокожая американка".  Информационный садовый центр. 20-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2013-yil.

nodirbek0508

1. ↑  Чаховский А. А. и др.*. Черноплодная рябина, облепиха и другие перспективные плодово-ягодные растения*, 1-е издание, Минск: Ураджай, 1976 — 7 bet.
2. ↑  По данным книги «Универсальная энциклопедия лекарственных растений» (см. раздел Литература)
3. ↑  Бурмистров А. Н. Никитина В. А.*. Медоносные растения и их пыльца: Справочник*. М.: Росагропромиздат, 1990 — 17 bet. ISBN 5-260-00145-1.
**Sarapayon** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyati Xonqa tumanida joylashgan qishloq. Maydoni 4,2 kavadrat kilometr. Aholisi 21 070 kishi (2012). Qishoqdan Urganch-Buxoro-Toshkent avtomagistrali oʻtgan.

Etimologiyasi
-------------

Sarapayon soʻzi ikki til yaʼni forsiy va turkiy atamalarning qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Bir qator olimlar bu soʻzni „sar", „ob" va „yon" soz’laridan yaʼni **sar** – *bosh*, **ob** – *suv* va **yon** – *makon* kelib chiqqan deb hisoblaydilar. Yana bir qator olimlar esa soʻzning oʻzagida ikkita soʻz mavjud yaʼni „sara" va „poyon" degan qarashga ega. Bunda **sara** – *yaxshi* va **poyon** – *chegara* maʼnosini anglatadi. Ushbu soʻzlarning tub maʼnosida qishloq hududi yerlari unumdorligi nazarda tutilgan. Chunki qishloqqa yaqin va tutash hududlrdan Shovot, Qulobod, Xonqaarna kabi yirik kanallar oqib oʻtgan.

Aholisi
-------

2012-yil maʼlumotlariga koʻra qishloqda 21 070 kishi istiqomat qilgan. Shundan 21 018 kishi oʻzbek, 13 kishi qoraqalpoqlar boʻlib, yana tatar, ukrain va belarus millatiga mansub aholi ham yashab kelmoqda.

Maʼmuriy tuzilishi
------------------

Sarapayon 4 ta mahalladan tashkil topgan. Ular Istiqlol, Paxtagul, Qoramozi va Guliston mahallari. Oʻz navbatida ushbu mahallalar ham bir qator elatlarga boʻlingan.

Xoʻjaligi
---------

Qishloq hududi yerlarining katta qismi sugʻoriladigan yerlarda iborat. Bu yerda bogʻdorchilik, dehqonchilik, poliz ekinlari yetishtirish asosiy sohalardir. Sarapayondan yirik avtomagistral oʻtganligi sababli savdo sohasi ham yaxshi rivojlangan.

Injtimoi soha obyektlari
------------------------

Qishloqda 2 ta kolllej, 5 umumiy oʻrta taʼlim maktabi, 7 ta maktabgacha taʼlim muassasasi, 3 ta qishloq vrachlik punkti va koʻplab savdo va xizmat koʻrsatish obyektlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xorazm viloyati aholi punktlari pochta indekslari". *goldenpages.uz*. Qaraldi: 9-oktyabr 2023-yil.
2. 1 2  Хонқа тарихи, s. 20. sfn error: no target: CITEREFХонқа\_тарихи (help)
3. ↑  Хонқа тарихи, ss. 20–21. sfn error: no target: CITEREFХонқа\_тарихи (help)
4. ↑  Хонқа тарихи, s. 21. sfn error: no target: CITEREFХонқа\_тарихи (help)

Adabiyotlar
-----------

* Нуржонов; Жуманиёзова, Мамлакат*. Хонқа тарихи*. "Хоразм" нашриёти. ISBN 978-9943-4488-1-0.
Futbol boʻyicha 2023-yilgi Litva kubogida avtogoldan keyingi holat
**Avtogol** – Futbolchi raqib jamoasiga ochko toʻplashiga olib keladigan harakatlarni amalga oshirganda, masalan, oʻz jamoasi darvozasiga toʻp kiritishidir.

Dunyoning baʼzi joylarida bu atama uni amalga oshirayotgan shaxs yoki guruhga teskari taʼsir koʻrsatadigan har qanday harakatning metaforasiga aylangan.

Oʻyinni tashlamoqchi boʻlgan futbolchi ataylab avtogolga harakat qilishi mumkin. Bunday oʻyinchilar jarimaga tortilishlari yoki keyingi oʻyinlardan chetlatilishlari mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Terrorists killed by their own devices". *The Independent* (20-fevral 1996-yil).
2. ↑  „thefreedictionary.com".  thefreedictionary.com. 25-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2013-yil.
3. ↑  „Teams kicked out of league after farcical 'own-goal' match" (28-oktyabr 2014-yil). 28-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktyabr 2017-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikilugʻatda ***Avtogol*** nomli maqola mavjud. |
**Otajon toʻra majmuasi** — Xiva sharidagi meʼmoriy yodgorlik. Majmua XIX asr oxiri XX asr boshlarida qurilgan. Hozirgi joylashgan manzili Xiva shahri Gandimiyon mahalla fuqarolar yigʻin. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida.

Tarixi
------

Otajon toʻra majmuasi Xiva shahrining sharqiy tomonida, Qoʻy darvozadan 2 kilometr uzoqlikda joylashgan. Majmua XIX asrning oxiri XX asr boshlarida Xiva xoni Muhammad Rahimxonxon II Feruzning ukasi Otajon toʻra homiyligida qurilgan. Otajon toʻra 1873-yilda Xiva xonligi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingandan keyin Kavkaz kavaleriyasiga rotmistr lavozimiga oʻtkazilgan hamda ish bu lavozimda 1881-yilgacha xizmat qilgan. Otajon toʻra adbiyot ixlosmandi boʻlgan boʻlib, Kamron taxallusi bilan sheʼrlar yozgan.
Majmua 1889-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, majmua tarkibi madrasa, masjid (yozgi va qishki), maxsus tugʻruqxona, maktab va hammomdan iborat. Majmuadagi maxsus dahmada 1903-yilda vafot qilgan Otajon toʻra (Sayyid Ahmad toʻra) dafn etilgan. Otajon toʻra majmuasida katta bogʻ mavjud boʻlib, 1873-yilda mazkur bogʻda Rossiya imperiyasi bilan Xiva xonligi oʻrtasida Gandimyon shartnomasi imzolangan. Hozirda ushbu majmua taʼmirlanib, davlat muhofazasiga oʻtkazilgan. Yogʻoch oʻymakorlik bilan shugʻullanuvchi xalq ustasi Hayitmat Bogʻibekov mazkur majmuada yogʻoch oʻymakorlik faoliyati bilan shugʻullanib kelmoqda.
1. "Tarihçemiz" (in Turkish). Şişli Camii Şerifi Vakfı. Retrieved 2014-08-26.
2. "Şişli Camii" (in Turkish).

**Shishli masjidi** (turkcha: *Şişli Camii*) - Turkiyaning Istanbul shahri, Şişli tumanidagi Büyükdere xiyoboni, Halaskargazi va Abide-i Hürriyet ko'chalari o'rtasidagi Şişli maydonida joylashgan masjid. 

1940-yillarda shahar hududining tezlik bilan kengayishi tumanda birorta ham masjid yoʻqligini ko'rsatgan va aholi bu hududda ham alohida masjid binosini qurishni talab qilgan. Mayor Lütfi Kırdar tashabbusi bilan 3,219 m2 (34,650 kv. ft) yer maydoni masjid qurilishi uchun ishonchli kishilarga berilgan.

Me'mor Ali Vasfi Egeli tomonidan Usmonli me'morchiligining klassik uslubda ishlab chiqilgan masjid qurilishi 1945-yilda boshlangan va 1949-yilda to'liq qurib bitkazilgan va foydalanishga topshirilgan. Bu Turkiyada 1923-yildan keyin respublika davrida qurilgan birinchi masjid hisoblanadi. 

Qumtoshdan qurilgan masjid devor bilan o'ralgan hovlida joylashgan bo'lib, bino uchta darvozaga ega. Masjidning kirish qismi ayvonli, tepasida uchta yarim gumbaz bilan o'ralgan bitta asosiy gumbaz va bitta muqarnasli galereyadan iborat minorasi mavjud. 

Kirish eshigi tepasida arab yozuvida Hamid Aytaç (1891-1982) tomonidan arab xattotligida bitilgan yozuv, hovli o'rtasida esa o'n ikki burchakli tahorat oladigan shodirvon mavjud. Hovlida imom, muazzin, boshqa masjid amaldorlari uchun joylar va kutubxona ham mavjud. 

Masjidga zinapoyalar orqali kirish mumkin. Ichkarida, markazda marmar favvora joylashgan. Masjid poli atirgul rangli gilam bilan qoplangan va yer ostidan isitiladi. Bino shift turli bezaklar bilan bezatilgan. Ichki devorlarida kalligrafik yozuvlar mavjud. Marmardan yasalgan mehrob ustidagi derazalar vitrajdan ishlangan.

Manbalar
--------

1. „Tarihçemiz" (Turkish).  Şişli Camii Şerifi Vakfı. Qaraldi: 26-avgust 2014-yil.
2. „Şişli Camii" (Turkish).  İstanbul Net (iyun 2012). Qaraldi: 26-avgust 2014-yil.

Havolalar
---------

* *Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi* (Turkish). Tarih Vakfı, 1994 — 185 bet. ISBN 975-7306-00-2.
**Qabaqli ota maqbarasi** (yoki *Qabaqli ata maqbarasi*) — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Qoraoʻzak tumaniga qarashli „Qorauzyak" OFY, Qabaqli ata qabristonida joylashgan tarixiy yodgorlik. Maqbara XVIII—XIX asrlarga tegishli boʻlib, hozirda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi va etimologiyasi
-----------------------

Qadim zamonlarda Orol dengizi sohillari boʻyida yashagan turkiy qavmlarining muqaddas qabristonlaridan biri boʻlgan. „Qabaqli ota"ning asl ismi Sipatdin boʻlganligi manbalarda qayd etilgan. Qabaqli ota bu hududlarga XVII asrning oxirlarida Turkiston tomonlardan kelgan shaxs boʻlgan. U islom dini targʻiboti bilan shugʻullangan maʼrifatchi ulamolardan biri hisoblanadi. Rivoyatlarda aytilishicha, Qabaqli ota yoʻl boʻylab juda katta suv toʻla qovoqni orqalab yurgan va choʻlda sayohat qilgan yoʻlovchilarga ulashgan. Shu sababdan ham mahalliy aholi uni keyinchalik „Qabaqli ota" deb atay boshlagan. Qabaqli otaga tegishli ekanligi aytiladigan suv qovogʻining siniqlari hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Shu bilan bir qatorda turkmanlarning Qabaqli urugʻi ham mavjud boʻlib, XIX asrda Amudaryo qirgʻogʻida Qabaqli qoʻrgʻoni va mudofaa inshooti ham qurilgan. Oʻz zamonasining koʻplab ziyoli shaxslari, jumladan, Berdaqning ustozi Jiyen Jirov „Qabaqli ota" qabristoniga dafn etilgan. Oʻzbekiston Qahramoni, Oliy Majlis Senati aʼzosi olim Gʻayratdin Xoʻjaniyazov koʻplab ziyoratgohlar qatorida Qabaqli ota ziyorotgohining yoʻl koʻrsatgich xaritalarini tuzish kerakligini aytib oʻtgan.

Yana qarang
-----------

Sulton Uvays bobo maqbarasi

Shibliy ota maqbarasi

Toqmaq ota maqbarasi

Shamun-Nabi maqbarasi

Tugʻon Turk maqbarasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Тарихий, бадиий ёки ўзга маданий қимматлилиги туфайли гаров ва ипотека қўлланилиши мумкин бўлмаган объектлар рўйхати (ЎзР ВМ 05.12.2014 й. 335-сон қарорига илова) | Majburiyatlar va shartnomalar toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar | Oʻz kuchini yoʻqotgan hujjatlar | Fuqarolik va oila qonunchiligi | OʻzR KonunchiligiMaʼlumotlar tizimi „Tarixiy, badiiy yoki oʻzga madaniy qimmatliligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obʼektlar roʻyxati (OʻzR VM 05.12.2014 y. 335-son qaroriga ilova)" | NRM.uz". *nrm.uz*. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „MODDIY MADANIY MEROSNING KO‘CHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY RO‘YXATINI TASDIQLASH TO‘G‘RISIDA". 13-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Qoraqalpogʻiston Respublikasi | Uzbekistan Travel" (uz). *uzbekistan.travel*. Qaraldi: 29-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  „VATAN TARIXI". 30-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktyabr 2023-yil.
**Li Chen Gim** (1919-yil 6-fevral, Primorsk viloyati, Nikolayevka qishlogʻi – 1986-yil 20-may ) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumani, Sverdlov nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Li Chen Gim 1919-yil 6-fevralda Primorsk viloyatining Nikolayevka qishlogʻida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekiston SSRning Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Oʻrta maktabning 9-sinfini Yuqori Chirchiq tumanida tamomlagan. 1941-yildan Yuqori Chirchiq tumanida joylashgan Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, dala mudiri, brigadir yordamchisi boʻlib ishlagan.

1950-yilda Li Chen Gim boʻlinmasi 8 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 141,7 sentnerdan yashil kanop poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Li Chen Gim Xalq xoʻjaligi yutuqlari Butunittifoq koʻrgazmasida bir necha bor qatnashgan (1955, 1957, 1971, 1973).

U 1953-yilda Yuqori Chirchiq tumanining Bardankoʻl qishloq kengashiga deputat etib saylangan. 1956-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilingan.

Li Chen Gim 1975-yilda nafaqaga chiqqunga qadar kolxozda ishlagan. Unga kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tayinlangan. Li Chen Gim 1986-yil 20-mayda vafot etgan va sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (hozirgi Ahmad Yassaviy nomidagi fermer xoʻjaligi, Yuqori Chirchiq tumani) qabristoniga dafn etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В. Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В. Квон Л. А. Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В. *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н. Мен Д. В. *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *koryo-saram.site*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Ли Чен-Гым - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „ВЭКС. Герой Социалистического труда Ли Чен Гым". *www.youtube.com*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
Katta Adron Kollayderidagi tajribalar tarxi (sxemasi).
**Katta adron kollayderi** yoki **Katta adron toʻqnashtiruvchisi** (ing. "Large Hadron Collider", LHC) - zaryadlangan zarralarni tezlatuvchi majmua. Fransiya va Shveysariya chegarasida, yer sathidan 175 m pastda joylashgan. Aylana shaklida qurilgan tunneli uzunligi 27 km. Dunyodagi eng katta va quvvatli zarracha tezlatkichidir.

Kollayderni qurishdan asosiy maqsad Higgs bozoni mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashdir. Asosiy tajriba bunday oʻtkaziladi: har birining energiyasi 7 TeV boʻlgan protonlar yoki 574 TeV boʻlgan qoʻrgʻoshin yadrolari yorugʻlik tezligining 99.9999991%ida qarama-qarshi tomondan uchirilib, toʻqnashtiriladi. Toʻqnashuv natijasida ajralib chiqqan zarrachalar qayd etiladi va ular orasidan Higgs bozoni xususiyatlariga ega boʻlgani qidiriladi. Higgs bozoni mavjudligi hozirgi Standart Model nazariyasini toʻliq tasdiqlashi kerak (Standart Model gipoteza emas, zero boshqa tajribalar uning katta qismi toʻgʻriligini isbotlagan). Aks holda massaning qayerdan paydo boʻlishi haqida yangi faraz qurib, Standart Modelga oʻzgartirish kiritishga toʻgʻri keladi.

Umumiy qiymati taxminan € 3,2-6,4 milliard boʻlgan bu loyihada 100 dan ortiq mamlakat olimlari, jumladan Oʻzbekiston fiziklari ham qatnashishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The God Particle". 25-fevral 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2009-yil.
2. ↑  *The Large Hadron Collider (LHC)*, 2008-08-10da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2009-02-17

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Fizika fani oltin davr arafasida[*sayt ishlamaydi*]

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Akusherlik** — klinik tibbiyotning bir sohasi. Homiladorlik, tugʻruq vaqtida va tugʻruqdan keyin (chilla davrida) ayol organizmida sodir boʻladigan fiziologik va patologik jarayonlarni oʻrganadi. Asosiy vazifasi: tugʻruqqa yordam berish, homiladorlik kasalliklari (mas, toksikozlar)da tugʻruq, tugʻruqdan keyin (tugʻruq vaqtidagi shikastlar, qon ketishi va boshqalar) yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlarning oldini olish, aso-ratlar paydo boʻlganda esa ayolga, homila va yangi tugʻilgan chaqaloqqa tibbiy yordam koʻrsatishning eng maqbul usullarini ishlab chiqishdan iborat. Bu vazifani kasalxonalar, tugʻruqxonalar yoki qishloq vrachlik punktlarida akusher-vrach yoki akusherka bajaradi. A.- tibbiyotning qad. sohalaridan biri. Tibbiyotga oid qad. kitoblarda (mas, „Ayurveda") tugʻruqqa yordam berishning ayrim usullari kel-tirilgan. Abu Ali Ibn Sino oʻzining „Tib qonunlari" asarida xotin-qizlar gigiyenasi va kasalliklariga, jumladan A. ka alohida bob ajratgan. Ilmiy A. 17-18-asrlardan boshlab anatomiya, em-briologiya, fiziologiya va klinik tibbiyot sohasidagi yutuqlar bilan bogʻliq holda rivojlanmoqda. A. bilan ginekologiya bir butun fandir. 19-asrda efir va xloro-formdan ogʻriqsizlantirish maqsadida foydalanish, infeksiyaning tarqalish yoʻllari va unga karshi kurash usullarining kashf etilishi A.ning taraqqiy etishiga turtki boʻldi. A.da jarroxlik usullari keng qoʻllanila boshlandi. 20-asrda kimyo, fiziologiya, bakteriologiya va boshqa nazariy fanlar yutuqlarining A.da joriy etilishi A.ning bir qancha masalalarini, mas, homiladorlik fi-ziologiyasi va diyetetikasi, tugʻruqni ogʻriqsizlantirish, homiladorlarda ke-chadigan ayrim kasalliklar, toksikozlar, anemiya va boshqalarni chuqurroq anglash imkonini berdi. Oʻzbekiston Respublikasi da A. ijtimoiy masala darajasiga koʻtarilib, ona va bolalikni muhofaza qiladigan juda koʻp muassa-salar ishlab turibdi. A. oliy va oʻrta tibbiyot oʻquv yurtlarida fan sifatida oʻqitiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Otesh Batir maqbarasi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XIX-XX asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qanlikoʻl tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Jana qal’a" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Qazi mәoʻlik maqbarasi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVIII-XIX asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Samanbay" OFY (Azler baba qabristoni). Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Qozi baba iyshan**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XIX asr. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Taxtakoʻpir tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qongʻirotkoʻl" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Ibrohim** **Alma** (1991-yil 18-oktyabrda tugʻilgan) – suriyalik futbolchi, Suriya Premer-ligasining „Jableh" futbol klubida darvozabon sifatida oʻynaydi. Alma oʻzining jarima maydonchasidan uzoq toʻplar kiritishning oʻziga xos uslubi bilan tanilgan.

Karyera
-------

### Klub

2010-yilda Alma oʻz faoliyatini Homsning Al-Vatba jamoasida boshlagan. Keyinchalik u „Al-Shorta", „Al-Vahda" va „Al-Ittihod" klublarida oʻynagan, 2017-yilda Eronning „Sepaxon" jamoasida oʻynash uchun xorijga ketgan.

Al-Assad hukumatini qoʻllab-quvvatlagani uchun Almaning chet elga transferi uch marta toʻxtatildi. Birinchi bekor qilish Saudiyaning Al-Shabab klubi bilan 2014-15-yilgi mavsumda boʻlgan edi. 2018-yil iyun oyida Alma Saudiyaning „Al-Qadsiah" klubi bilan shartnoma imzoladi. Klub ikki haftadan keyin shartnomani bekor qilishga qaror qildi. 2019-yil avgust oyida Avstriya Vien hukumatga qarshi suriyaliklarning iltimoslari tufayli Alma bilan shartnoma imzolashni bekor qildi.

2020-yil sentyabr oyida Alma yangi reklama qilingan „Al-Horgelah" klubiga qoʻshildi.

### Xalqaro

Alma Suriya terma jamoasi safida 2012-yilda oʻynay boshlagan. U 2018-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida – OFK 4-turida Avstraliyaga qarshi oʻynagan jamoa tarkibida edi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Archived copy" (Arabic) (12-fevral 2017-yil). Qaraldi: 26-oktyabr 2017-yil.
2. ↑  *Karkora, Mahmoud* „Ibrahim Rafik Alma - International Appearances". *RSSSF* (14-yanvar 2021-yil).
**Qoʻsh Sulaymon bobo**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Yongʻoqlisoy va Gulduramsoy qoʻshilishi oraligʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.