recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Poytaxt kuni —** Qozogʻiston Respublikasining davlat bayramidir. 6-iyul kuni nishonlanadi.

Bayram tarixi
-------------

2008-yil 18-iyulda Majilis Ijtimoiy-madaniy rivojlanish qoʻmitasi tomonidan kiritilgan „Qozogʻiston Respublikasida bayramlar toʻgʻrisida"gi Qozogʻiston Respublikasi qonuniga oʻzgartishlar kiritish haqida"gi qonun loyihasini maʼqulladi, unga koʻra u tashkil etish rejalashtirilgan edi. Yangi davlat bayrami „Poytaxt kuni — 6-iyul". Majilis qoʻmitasining xulosasida taʼkidlanganidek, ushbu bayram xalq uchun tarixiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlib, Qozogʻiston Respublikasi erishgan yutuqlar ramzi boʻladi.

1994-yil 6-iyulda Qozogʻiston Oliy Kengashi poytaxtni Olmaotadan Aqmolaga koʻchirish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilindi. 1997-yilda Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev poytaxtni koʻchirish toʻgʻrisida yakuniy qaror qabul qildi. 1998-yil 6-mayda Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining Farmoniga muvofiq Oqmola shahri Ostona deb oʻzgartirildi.

Nur-Sultonda poytaxt kuni 1998-yilda shahar poytaxt maqomiga ega boʻlganidan beri nishonlanib kelinmoqda. Ilgari bu bayram shahar darajasida 10-iyun kuni nishonlangan.

2006-yilda shahar kuni 6-iyulga koʻchirildi. Bu qaror hanuzgacha koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻlmoqda, chunki bu kun nafaqat parlamentning poytaxtni Aqmolaga koʻchirish toʻgʻrisidagi qarorining bir yilligi, balki Qozogʻistonning birinchi prezidenti — Nursulton Abishevich Nazarboyevning tugʻilgan kunidir. Muxolifat bayonotlariga koʻra sanalarning ushbu mos kelishi yangi shahar Nazarboyev oʻziga sovgʻa qilgan eng qimmat tuhfa ekanligini aytishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Закон Республики Казахстан от 25 июня 2008 года № 47-IV „О внесении дополнения в Закон Республики Казахстан «О праздниках в Республике Казахстан»
2. ↑  Постановление Верховного Совета Республики Казахстан от 6 июля 1994 г. № 106-XIII О переносе столицы Республики Казахстан
3. ↑  Указ Президента РК от 6 мая 1998 г. № 3941 О переименовании города Акмолы — столицы Республики Казахстан в город Астана — столицу
4. ↑  Ukaz Prezidenta RK ot 6-maya 1998 g. № 3941 O pereimenovanii goroda Akmoli — stolitsi Respubliki Kazaxstan v gorod Astana — stolitsu
5. ↑  
*News Zakon Kz.* „День столицы" (ru) (deadlink). 2008-yil 6-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 11-avgust.
6. ↑  *Номад.* „Отныне День столицы - 6 июля" (ru). 2012-yil 1-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 11-avgust.
GʻARBIY SZIN SAKKIZ KNYAZLIKLARNING OʻZARO NIZOLARI (291-306 YILLAR)
====================================================================

265-yilda Sima Yan imperator Veydini taxtdan tushishga majbur qildi va oʻzi imperator boʻldi, bu imperator Szinudining oʻzi edi. U oʻz davlatini Szin deb atadi. Tarixda sulola Gʻarbiy Szin deb atalgan. Uning poytaxti Loyan edi. Harbiy Szin U davlatini yoʻq qilib, mamlakatni yana birlashtirdi. Gʻarbiy Szinning dastlabki davrida hokimiyat qator siyosiy chora-tadbirlarni amalga oshirib, dehqonlarni yerga ishlov berish, ipak qurti yetishtirish, qoʻriq yerni oʻzlashtirish va ishlab chiqarishni oshirishni taqdirladi. Ikki yildan ortiq vaqt mobaynida aholi soni 1,3 milliondan ortiq kishiga oʻsdi. Qisqa vaqt ichida yuksalish kuzatildi.

Sima urugi hukmronligini mustahkamlash maqsadida imperator Szinudi, yaʼni Sima Yan yer taqsimlanishining qadimgi tizimini tikladi. Sima urugʻining 27 nafari knyaz boʻldi. Biroq, tezda Sima urugʻi ichida nizo boshlandi. Chjao Vanlun, Chu Vanvey va boshqa oltita knyazlar hokimiyat uchun janjallashdilar. Ular oʻrtasidagi oʻzaro urush oʻn olti yil davom etdi va bu urushni „sakkizta knyazlarning ichki nizolari" deb atashadi. Ular oʻz kuchlarini mustahkamlash uchun turli xalqlarni unga jalb qildilar va buning natijasida xunn, syanbe va szi qoʻshinlari Marakaziy tekislikka kirib keldi. Shimoliy hududlarda misli koʻrilmagan tartibsizlik kuzatildi.

304-yilda xunnlar boshligʻi Lyu Chjou katta qoʻshin toʻplab, sekin-asta Pinyajou yerlarining katta qismini nazorat ostiga ola boshladi. 308-yilda Lyu Chjou Pinyanda (hozirgi Shansidagi Linfenda) taxtga oʻtirdi va qoʻshinlarni Aoyanni bosib olish uchun joʻnatdi. Tez orada xunn qoʻshinlari Chanʼanni qoʻlga ki ritdilar, imperator Szinmindini asir oldilar. Gʻarbiy Szin sulolasi 40 yildan kam vaqt hukmronlik qildi.

1. ↑  S.Nosirova, S.Hashimova*. G'ARBIY SZIN SAKKIZ KNYAZLIKLARNING O'ZARO NIZOLARI (291-306 YILLAR)* (o'zbekcha). "EXTREMUM PRESS", 2018 — 88-89-betlar bet. ISBN 978-9943-5125-2-8.
Puli Alam 2007 yil
**Puli Alam**, shuningdek, **Pul-i-Alam** yoki **Pol-e Alam** deb ham ataladi, Afgʻonistonning Logar viloyatidagi tumandir. Puli Alam aholisi 108 000 atrofida baholanadi, ular pushtunlar, tojiklar va boshqa bir necha kishilardan iboratdir. Tuman poytaxti Puli Alam shahri boʻlib, u ham viloyat markazi hisoblanadi.

Tolibon hukumati qulagandan keyin Puli Alamda rekonstruksiya ishlari olib borgan.

Chexiya Respublikasining viloyat rekonstruksiya guruhi (PRT) tumanda joylashgan.

Xavfsizlik va siyosat
---------------------

2009-yil 23-noyabr kuni noma’lum qurollangan shaxslar tuman shtab-kvartirasida joylashgan qizlar maktabini vayron qilgani haqida xabar berilgan edi.

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  "Armed men destroy girl school in southern Afghanistan" 23 November 2009. KABUL. Xinhua News. Accessed at:

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Puli Alam tumani*** haqida turkum mavjud |

* "Puli Alam tumani – Logar viloyati – Afg'oniston" xaritasi, 2004 - yil yanvar, Afg'oniston axborot boshqaruvi xizmatlari (AIMS)

Andoza:Districts of LowgarAndoza:Logar Province
Qadimgi suv ostiga shongʻish uslubi
 **Gʻavvos**  — suv ostiga shoʻngʻuvchi odam. Suv ostida elektr payvandchi, slesar, montajchi, quruvchi vazivasini bajarishi mumkin. Gidroproelektr stansiyalari, shlyuzlar, koʻpriklar qurilish, suv osti kabellarini oʻtqazish ishlarini amalga oshiruvchi odam.

Mohir shoʻngʻuvchilar 4 ming yil avval dengiz tubidan marvarid, marjon shoxchalari, qimmatbaho chigʻanoqlar olib chiqishgan. Bu qiyin va xavfli ish. Kamdan-kam shoʻngʻuvchilar suv ostida ikki daqiqadan ortiq tura olishi mumkin. Insonning suv ostiga shoʻngʻishi uchun qadimgi moslamalardan biri gʻavvoslar qalpogʻi hisoblanadi. Dastlab u tubi yuqoriga qaratib arqonga osilgan yogʻoch bochkadan iborat boʻlgan va shu holatda suvga shoʻngʻitilgan. Bochka ichida qolgan havo unda oʻtirgan gʻavvosga nafas olish uchun imkon bergan. Vaqt oʻtishi bilan gʻavvoslar qalpogʻi takomillashdi, insonning suv ostida ishlashini yengillashtiruvchi turli xil moslamalar bilan jihozlandi. U gʻavvoslarni ish joyiga yetkazishda, suv osti kemalari falokatga uchraganda kishilarni qutqaruv ishlari uchun qoʻllaniladigan boʻldi. Gʻavvoslik qalpogʻining suv ostida harakat imkoniyati cheklanganligidan 19-asr oxirida gʻavvoslik skafandri yaratildi.

Gʻavvosga, havo rezina naycha — shlang orqali yuborilgan. Ushbu usul tufayli odam suv ostida bir necha soatlab ishlash imkoni tugʻilgan, suv ostida sovqotmasligi uchun jundan toʻqilgan ichki kiyim, ustidan esa „koʻylak" — rezina kostyum kiyilgan. Rezina kostyumga shisha darchali metall qalpoq mahkamlangan. Suv gʻavvosni yuqoriga chiqarib yubormasligi uchun uning orqasi va koʻkragiga maxsus qorgʻoshin yuk osilgan, muvozanatni saqlash uchun oyogʻiga qoʻrgʻoshin tagchamli metal botinka kiygizilgan va pishiq arqonda suv tubiga tushirilgan.

Bunday ogʻir kiyimda odam qovusholmagan. Tezlikni oshirish va qulaylik yaratish maqsadida gʻavvoslar uchun yengil, qoʻrgʻoshin yuklarsiz va qoʻrgʻoshin tagcharmsiz boshqa kiyim oʻylab topilgan boʻlib unda shlang ham yoʻq: gʻavvos havoni yelkasiga ortilgan ballonlarda oʻzi bilan birga olib yurgan, oyoqlariga esa rezina lappaklar kiyilgan. Ushbu uskuna yordamida gʻavvos istalgan yoʻnalishida suza olgan.

Manbalar
--------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, 2000-yil
* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, 2002-yil
**PyGame** – kompyuter o‘yinlari hamda multimedia dasturlarini yozishga mo‘ljallangan Python dasturlash tilining modullari to‘plami.

Dasturchilarning aksariyati dasturlash sohasiga dastlab o‘yin dasturlarini tuzish maqsadida kirib keladi. Hamma ham professional darajada o‘yin dasturi yaratuvchisi bo‘la olmaydi. Ammo o‘ta qiziqqanligi hamda tirishqoqligi sababli o‘z shaxsiy o‘yin dasturini tuzishi mumkin.

Python dasturlash tilida o‘yin dasturlarini yaratish uchun maxsus PyGame kutubxonasidan foydalaniladi.

**PyGame** – 2 o‘lchamli (2D) o‘yin dasturlarini yaratishga mo‘ljallangan Python modul kutubxonasi. PyGame kutubxonasi ilk bor 2000-yilda taqdim etilgan. Uning yordamida yozilgan dasturlar Android qurilmalari hamda kompyuterlarda muammosiz ishlay oladi. PyGame kutubxonasi yordamida yozilgan bitta dastur kodi orqali turli qurilmalarda ishlovchi o‘yin dasturlarini yaratish imkoniyatini qo‘lga kiritish mumkin.

**Modullar**
------------

PyGame paketining imkoniyatlaridan foydalanish uchun modullar:

* pygame.cursors – kursor ko‘rinishlarini yuklash.
* pygame.display – displey bilan ishlash.
* pygame.draw – figura, chiziq va nuqtalarni chizish.
* pygame.event – tashqi hodisalarni boshqarish.
* pygame.font – tizim shriftlaridan foydalanish.
* pygame.image – rasmlarni yuklash va saqlash.
* pygame.joystick – joystik va analog qurilmalar bilan ishlash.
* pygame.key – klaviatura bilan ishlash.
* pygame.mouse – sichqoncha bilan ishlash.
* pygame.sprite – harakatlanuvchi rasmlar bilan sihlash.
* pygame.music – ovoz va musiqalar bilan ishlash.
* pygame.time – vaqt va kadr chastotalari bilan ishlash.

**Funksiyalar**
---------------

O‘yin oynasini yaratib olish o‘yin dasturlarini yaratishda ilk bosqich hisoblanadi. Aynan ushbu oyna o‘yin uchun maydon vazifasini bajaradi. PyGame displey oynasi va ekranni boshqaruvchi tayyor "pygame.display" moduliga ega bo‘lib, uning funksiyalari quyidagi jadvalda keltirilgan:

* pygame.display.init – displey modulini ishga tushirish.
* pygame.display.quit – displey modulini ishga tushirish.
* pygame.display.flip – displey yuzasini butunlay yangilash.
* pygame.display.set\_mode – o‘yin oynasini ishga tushirish.
* pygame.display.get\_surface q– joriy o‘rnatilgan o‘yin oynasi havolasini qabul qilish.
* pygame.display.toggle\_fullscreen – o‘yin oynasi rejimlarini almashtirish (to‘liq va noto‘liq ekran).
* pygame.display.set\_caption – o‘yin oynasi sarlavhasi qiymatini berish.
* pygame.display.get\_caption q– o‘yin oynasi joriy sarlavhasi qiymatini qaytarish.
Qidirbaeva Jaqsibike (munozara) 19:02, 29-Aprel 2023 (UTC)}}Pangea kontinetini oʻrab turuvchi super okean Panthalassa.

**Qadimgi okeanlar** — paleozoy erasidan oldin Yerda paydo boʻlgan, maydoni va chuqurligi boʻyicha eng katta suv ombori, sayyoramiz mega-relefining eng katta salbiy elementi, okean suvlari bilan toʻlgan ulkan chuqurlik hisoplanadi. Qadimgi okeanlarning kelib chiqishi va yoshi, shuningdek, hozirgilarning kelib chiqishi va yoshi deyarli bir xil, ammo ular birinchi navbatda er qobigʻining qalinligi, tuzilishi va tarkibida farqlanadi.
Birinchi tartibli litosferaning asosiy tuzilish elementlari materiklar va okeanlardir. Materiklar va okeanlarni litosferaning va butun tektonosferaning asosiy tarkibiy birliklari sifatida hisobga olgan holda, ularning geologik va geofizik tushunchasi sof geografik tushunchadan farq qilishini yodda tutish kerak. Xuddi shu belgilariga koʻra — yer qobigʻi va butun litosferaning tuzilishi va tarkibi, shuningdek, tektonik rejim — bu birinchi tartibli birliklar boʻlib, ikkinchi darajali birliklar — harakatlanuvchi kamar va barqaror hududlarga boʻlinadi. Okeanlarda birinchisi oʻrta okean tizmalari, ikkinchisi tubsiz tekisliklar bilan ifodalanadi.
Chuqur dengizda burgʻulash va chiziqli magnit anomaliyalarni xaritalash tufayli zamonaviy okean havzalarining yoshini belgilangan deb hisoblash mumkin.

Litosfera plitalari tektonikasining nazariyasi
----------------------------------------------

Litosfera plitalari tektonikasining nazariyasi okeanlarning kelib chiqishini tushuntirib beradi. Faqat tarqatishini quyidagi maʼlumotlarga mos kelishi bilan tushuntirish mumkin:

1. 2-qavat bazaltlari va oʻrta okeanlar oʻqlaridan qitʼalar tomon ustki choʻkindilar yoshining muntazam ravishda oshishi;
2. choʻkindi qatlamining qalinligi va stratigrafik diapazoni bir xil yoʻnalishda tarqalish oʻqi boʻyicha nol qiymatdan koʻtarilishi;
3. yer qobigʻining yoshi ortib borishi bilan okean chuqurligining oshishi va choʻkindi qoplamining kesimida sayozroq, pelagik boʻlsa ham, chuqurroq choʻkindilarga oʻtish choʻkindi qatlamining tagida gidrotermlar tomonidan yoyilgan oʻqlarda yotqizilgan metall choʻkindilarning mavjudligi;
4. litosferaning oʻrta tizmasidan materikgacha qalinligi va zichligi oshishi;
5. xuddi shu yoʻnalishda magnit anomaliyalar intensivligining pasayishi;
6. bir xil yoʻnalishda issiqlik oqimining kattaligining pasayishi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* *Н. В. Короновский, В. Е. Хаин, Н. А. Ясаманов*. Историческая геология: учебник для студ. высш. учеб. заведений — 2-е изд. перераб. и доп. — М.: Издательский центр «Академия», 2006.
**Balfour deklaratsiyasi (1926)**

**1926 yil Balfur deklaratsiyasi** (inglizcha: *:  bo'lib o'tgan Britaniya imperiyasi konferentsiyasining yakuniy hisobotidir. Hujjat o'z nomini Artur Balfourdan oladi.*

* Buyuk Britaniya va uning barcha hukmronliklarining teng huquqli davlat maqomini tan olish,
* monarxning barcha mamlakatlar tomonidan tan olinishi,
* ixtiyoriylik va Millatlar Hamdo'stligiga kirish uchun tenglik.

Bundan tashqari, birinchi marta toj nomidan har bir dominionda amalda davlat boshliqlari bo'lgan general-gubernatorlar Britaniya hukumati vakillari bo'lishdan to'xtadi, degan tamoyil taklif etildi. xalqaro munosabatlar. Keyinchalik ular oliy komissarlarni tayinladilar, ular aslida elchilar rolini o'ynashni boshladilar.

Shuningdek, birinchi marta *qo'shma toj (monarx)* tamoyili belgilandi, unda konstitutsiyaviy monarxiya tuzumiga ega bo'lgan Hamdo'stlik tarkibidagi barcha mamlakatlar Buyuk Britaniya tojini endi o'zlarining davlat boshlig'i sifatida tan olmaydilar va qonuniy ravishda huquqqa ega bo'lishlari mumkin edi. davlat boshlig'i sifatida o'zlarining alohida monarxiga (tojiga) ega bo'lish. Ammo, shu bilan birga, Britaniya monarxi timsolida davlat boshlig'ining shaxsi Hamdo'stlikning barcha mamlakatlari uchun bir xil bo'lib qoldi va shu bilan ularni sulolaviy ittifoq huquqida birlashtirdi  .

Hujjat asos bo'ldi va 1931 yildagi Vestminster statutining materiallarida davom etdi.

1. ↑  The Crown in the British Commonwealth. — 1957.Этот шаблон использует устаревший параметр «название». Пожалуйста, отредактируйте эту статью, заменив «название» на «заглавие».
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf muallifligi ostida yozilgan, 39 juzdan iborat „**Hadis va hayot**" silsilasi mashhur alloma, Qohiradagi „al-Azhar" dorilfununi mudarrislaridan biri shayx Mansura Ali Nosif hazratlarining „At-toj al-jomeʼ lil-usul fii ahadiysur Rasul" („Rasul sollallohu alayhi vasallamning hadislaridan asllarni jam qiluvchi toj") deb nomlangan ulkan asarlariga yozilgan komil va shomil sharhlardan iborat to‘plamdir.
Bugungi kungacha toʻplamning 34 ta juzi 32 jildda chiqqan. Ilk juzi 2003-yili „ Sharq" nashriyotida 10 ming nusxada nashr qilingan.
Bugungi kunda „Hilol-Nashr" nashriyotida 7-marta qayta nashr qilinayapti (bunga „Sharq" nashriyotida bosilganlari kirmaydi).
Ushbu kitob hozirda rus tiliga ham tarjima qilingan (Хадисы и Жизнь).

Kitob haqida fikrlar
--------------------

"Men ulamolarning oramizdan ketishlari va ilm darslarining kamayishidan qoʻrqmoqdaman. Qarab, surishtirib, Rasululloh sollallohu alayhu vasallamning hadislarini yozib olinglar", deb buyurdi.
Shunday qilib, birinchi kitobni buyuk tobein Ibn Shihob az-Zuhriy yozdilar. Bu kitob sodda boʻlib, sahobalardan eshitib, yozib olingan hadislar toʻplamidan iborat edi. Shundan soʻng hadis kitoblari yozish rasm boʻldi va keng miqyosdagi ilmiy harakatga aylandi.

```
*Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf*. "Hadis va hayot. 1-juz"
```

Bizning shiorimiz:
Ahl as-Sunna val-Jamoa mazhabi asosida sof aqida va haqiqiy islomga intiling. Qur’on va Sunnatni oʻrganing va unga amal qiling. Islomiy tarbiya, bag‘rikenglik va birodarlik ruhini yoying, buyuk ajdodlarga ergashing.
Diniy savodsizlikni yoʻq qiling, ixtiloflar va boʻlinishlarga chek qoʻying, fanatizm, bid’at va xurofotni yoʻq qiling.

Manbalar
--------

1. ↑  „ХАДИСЫ И ЖИЗНЬ". *azan.ru*. Qaraldi: 2022-yil 15-iyul.
2. ↑  „«Hadis va Hayot» kitoblarining to‘liq to‘plami sotuvga chiqarildi". *Kun.uz*. Qaraldi: 2022-yil 15-sentyabr.
3. ↑  „Многотомное издание «Шейх Мухаммад Садык. Хадисы и Жизнь» Подробнее на livelib.ru: https://www.livelib.ru/selection/1997653-shejh-muhammad-sadyk-hadisy-i-zhizn?ysclid=l8323kl2nc471958393". *livelib.ru*. Qaraldi: 155.09.2022.
4. ↑  „«Ҳадис ва Ҳаёт»". *Islom.uz*. Qaraldi: 2022-yil 15-sentyabr.
5. ↑  „Хадисы и Жизнь.". *knigogid.ru*. Qaraldi: 2022-yil 15-sentyabr.
6. ↑  „«Ҳадис ва Ҳаёт» 1-жуз. Муқаддима". *Islom.uz*. Qaraldi: 2022-yil 15-sentyabr.
7. ↑  „Шейх Мухаммад Садык Мухаммад Юсуф: Хадисы и Жизнь. Введение. Том 1 Подробнее: https://www.labirint.ru/books/401489/?ysclid=l836azkgg1338308274". *Labirint.ru*. Qaraldi: 2022-yil 15-sentyabr.
**Balkaya** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

"Sarpi" qishloqning eski nomidir. 1516-yil tahriridan buyon XVI asr Usmonli manbalarida faqat musulmonlar yashaydigan qishloqlar orasida Sarpi yoki Sarpli sifatida ta'kidlanadi. Celâlî qo'zg'olonlari paytida aholi punktiga salbiy ta'sir ko'rsatgan, xuddi o'zi bog'langan Kelkit tumanida bo'lgani kabi, oldingi yillarda aholi soni sezilarli darajada kamaygan. 1642-yil reestrida Sarpi nomi bilan atalgan qishloqda 2 tasi oddiy va 2 tasi harbiy boʻlgan 4 ta musulmon xonadonlari avarizga boʻysunadi. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda faqat erkaklar soni hisoblangan va faqat musulmonlar yashaydigan Sarpli qishlogʻida 9 xonadonda 29 nafar erkak kishi qayd etilgan. Bundan tashqari, o‘sha paytda qishloqda 5 nafar ko‘chmanchi aholi yashagan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Sarpi/Sarpi nomi bilan Kelkit qishlogʻi maqomini saqlab qolgan aholi punkti nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini ro'yxatga olishdan buyon hozirgi nomi bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushane shahar markazidan 80 km, Kelkit tuman markazidan 26 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar bo'yicha ma'lumotlari |
| --- |
| 2020 | 171 |
| 2019 | 175 |
| 2018 | 303 |
| 2017 yil | 35 |
| 2016 yil | 51 |
| 2015 yil | 166 |
| 2014 yil | 252 |
| 2013 yil | 268 |
| 2012 yil | 281 |
| 2011 yil | 273 |
| 2010 yil | 298 |
| 2009 yil | 315 |
| 2008 yil | 325 |
| 2007 yil | 347 |
| 2000 | 492 |
| 1990 yil | 393 |
| 1985 yil | 433 |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 18 eylül 2021.
1994-yil 27-fevralda Norvegiyaning Lillexammer shahridagi Lisgardsbakken shahrida 1994-yilgi Qishki Olimpiya o'yinlarining yopilish marosimi bo'lib o'tdi. Barcha tomoshabinlarga Bosniya urushining markazida bo'lgan 1984-yilgi Qishki Olimpiada o'yinlari mezboni bo'lgan "Sarayevoni eslab qol" yozuvi bo'lgan fonar topshirildi. Sahnaga birinchi ishtirokchilar Liv Ullmann va Tor Xeyerdal, keyin esa sportchilarning presessiyasi bo'ldi. Bayroq Nagano meri Tasuku Tsukadaga topshirilgandan so'ng, Lillexammer meri Audun Tron, LOOC rahbari Gerxard Xayberg va XOQ prezidenti Xuan Antonio Samaranch nutq so'zladi. Ikkinchisi o'z nutqidan Sarayevoning ahvolini eslash uchun ishlatgan, Heibergga oltin rangdagi Olimpiya ordeni berishdan oldin va o'yinlarni "eng yaxshi qishki Olimpiya o'yinlari" deb e'lon qilgan. Ochilish marosimidagi ko'plab mavzularni qayta ko'rib chiqish uchun badiiy taqdimotlar boshlandi. 1998-yilgi Qishki Olimpiya o'yinlarining maskotlari - "Qorchalar" ham taqdim etildi. Ochilish va yopilish marosimlarida qatnashgan 2200 kishidan faqat 50 nafari professionallar edi.

Marosimda Gretsiya, Norvegiya va Yaponiya madhiyalari yangradi.

* 

1. ↑  LOOC (III): 161
2. 1 2  „SPEECH OF THE IOC PRESIDENT AT THE CLOSING CEREMONY OF THE XVII OLYMPIC WINTER GAMES". *LA84 Foundation* (1998-yil 22-fevral). Qaraldi: 2018-yil 25-mart.
3. ↑  LOOC (III): 163
4. ↑  LOOC (III): 164
5. ↑  LOOC (III): 166
„Qizil qalpoqcha"
Oranda „**Qizil qalpoqcha**" — „oltin baliq" akvariumining sunʼiy ravishda oʻstiriladigan dekorativ zotlaridan biri (lotincha: *Carassius gibelio forma auratus*(*Boch, 1782*)), boshdagi oʻziga xos shakli bilan ajralib turadi.

Tavsif
------

Qizil qalpoqcha uzunligi taxminan 23 sm. Boshqa rangga ega boʻlishi mumkin boʻlgan pardadan farqli oʻlaroq va nomidan koʻrinib turibdiki, pardali dumi, Qizil qalpoqchaning sherga oʻxshash, qizil boshi va oq tanasi bor. Baliq gʻayrioddiy taʼsirchan va jozibali koʻrinadi.

### Rang

Oq, pushti rangli metall nashrida. Yorqin qizil „qalpoqcha" boshini qoplaydi.

Saqlash va koʻpaytirish shartlari
---------------------------------

Orand tarkibida quyidagilar mavjud:

* Suvning qattiqligi (gH) 6 dan 18° gacha;
* Suvning kislotaligi (pH) 7,0;
* Harorat (t) 14-25° S.

Oziqlantirish
-------------

Ular oddiy va oziqlanish uchun hamma narsadan foydalanadilar: ular jonli va oʻsimlik ovqatlarini, shuningdek quruq ovqatlarni isteʼmol qiladilar.

### Koʻpayishi

Orandalarning jinsiy yetukligi va ularning koʻpayish ehtimoli tuxumdan chiqgandan keyin bir yil oʻtgach sodir boʻladi. Urugʻlantirishga tayyorgarlik boshqa siprinidlar uchun tasvirlanganiga oʻxshaydi: yumurtlama 100-150 litrli akvariumning markazida urugʻlanish panjarasi, bir yoki ikkita purkagich va markazda bir nechta mayda bargli oʻsimliklar bilan oʻrnatiladi. Bir urgʻochi uchun 2 erkak baliq kerek boʻladi. Hosildorlik 2 dan 10 ming tuxumgacha. Lichinka 2 kundan keyin paydo boʻladi. 5-kuni baliqlar suzishni boshlaydi.

Tabiatda qizil qalpoqchalar yoʻq. Bu hatto tuxumdan chiqqan baliq ham emas. Yangi tugʻilgan baliqlar sariq qalpoqchalar bilan tugʻiladi. Juda sekin oʻsishadi. Boshidagi shlyapasi qizil qilish uchun unga maxsus boʻyoq AOK qilinadi, buning natijasida shlyapas qizil rangga ega boʻladi.

### Xususiyatlari

Orandalar katta akvariumda saqlanishi kerak, chunki harakat yetishmasligi bilan baliqlarda metabolizm muammolar va motorli tabiatning asoratlari bor — orandalar inert boʻlib qoladilar.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4 5 6
**Bandora** — Hindistonning Goa shtatidagi Shimoliy Goa tumanidagi Ponda Taluka shahridagi aholini roʻyxatga olish shaharchasi .

Geografiya
----------

 
Bandora joylashgan15°24′N 73°58′E﻿ / ﻿15.40°N 73.97°E﻿ / 15.40; 73.97GO. Oʻrtacha 107 balandlikda joylashgan metr (351 oyoq).

Demografiya
-----------

2001-yilgi Hindiston aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bandora aholisi 12,264 kishidan iborat edi. Aholining 54 foizini erkaklar, 46 foizini ayollar tashkil qiladi. Bandora oʻrtacha savodxonlik darajasi 71 % ni tashkil etadi, bu mamlakatdagi oʻrtacha 59,5 % dan yuqori; erkaklarning 59 % va ayollarning 41 % savodli. Aholining 10 % 6 yoshgacha boʻlgan bolalardir.

Arxeologiya
-----------

Tirthankara Neminataning qadimiy Jain ibodatxonasi eramizning 1425-yilidan Goa shtatining Bandora shahrida topilgan; u hozir arxeologik joy.

Manbalar
--------

1. ↑  Falling Rain Genomics, Inc — Bandora
2. ↑  „Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)".  Census Commission of India. 2004-yil 16-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 1-noyabr.
3. ↑  TNN (24 November 2008), „Singular pre-Portuguese monument crumbling from neglect Paul Fernandes finds that the Jain basti at Bandora requires conservation", *The Times of India*, Goa, 5 March 2016da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26 June 2020
4. ↑  Shenoy, Balaji (11 February 2015), *Ruins of Neminath Jain Basti at Bandora*, The Navhind Times
5. ↑  Kerkar, Rajendra; TNN (31 October 2014), „Jain heritage dwindles as govt sits pretty", *The Times of India*
Hatto Timurcu (Temirchi) nomi 1530-dagi (hijriy 937-yilga toʻgri keladi) 166-sonli Anadolu Hisob-i Viloyat kitobida uchramaydi. Shuni tushunish mumkinki, oʻsha davrda bu mahalla hali tashkil etilmagan. Bosh vazirlik Usmonli Arxivida joylashgan 1847-yildagi Varidat-i Hisob kitobida tuman nomi Timurju sifatida tilga olingan. Rumiy boʻyicha 1340-yil, Gregorian yili boʻyicha 1924-yilda Bursa viloyatida nashr etilgan. Usmonli turk tilidagi yunon Fecayii asarida Timurcu (Harmanjik), Timurcular (Atranos-Orhaneli) va Timurlar (Büyükorhan) deb nomlangan uch xil Demirchi tumani nomi berilgan. 1927-yilgi Hudavendigar viloyati yilnomasida Harmanjik Demirji deb qayd etilgan.

Geografiya
----------

Bursa viloyatiga boʻlgan masofa 82 km, Keles tumanidan esa 20 km uzoqlikda.

Aholi
-----

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Yillar boʻyicha mahalla aholisi haqidagi maʼlumotlar | 2020 | 322 |
| 2015 yil | 315 |
| 2010 yil | 312 |
| 2007 yil | 309 |
| 2000 | 304 |
| 1997 yil | 302 |

| * k
* m
* t
Turkiya Keles tumani aholi punktlari |
| --- |
| 
* Akçapınar
* Alpağut
* Avdan
* Baraklı
* Basak
* Belenören
* Bıyıklıalanı
* Cuma
* Çayören
* Çukur
* Dağdemirciler
* Dağdibi
* Davutlar
* Dedeler
* Delice
* Denizler
* Durak
* Düvenli
* Epçeler
* Ertuğrulgazi
* Gelemiç
* Gököz
* Harmanalanı
* Harmancık Demirci
* Haydar
* Issızören
* Karaardıç
* Kemaliye
* Kıran Işıklar
* Kirazlı
* Kocakovacık
* Kozbudaklar
* Küçükkovacık
* Menteşe
* Pınarcık
* Sofular
* Sorgun
* Uzunöz
* Yağcılar
* Yazıbaşı
* Yenice
* Yunuslar

 |  |
**Hasan ibn Sobit al-Xazrojiy** - arab shoiri, Muhammad ( s. a. v.) payg'ambarning sahobasi. U "Rasulullohning shoiri" laqabini olgan.

Biografiyasi
------------

Toʻliq ismi Hasan ibn Sobit ibn al-Mudir ibn Haram al-Xazrojiy. Madinada tug‘ilgan, Xazraj qabilasidan bo‘lgan. Taxminan 60 -yoshida Islom dinini qabul qilgan. Islomni qabul qilganidan keyin Muhammad ( s. a. v.) payg‘ambardan ajralmagan.

Shoirlik iqtidoriga ega bo'lib, Muhammad ( s. a. v.) va musulmonlar sharafiga she'rlar yozgan. Sog‘lig‘i yomon bo‘lgani uchun u janglarda qatnashmagan, biroq o‘z she’rlari bilan musulmon jangchilar ruhiyatini ko‘targan. Turli bahslarda qatnashgan, she’rlari bilan musulmonlarga mafkuraviy yordam bergan.

Hassan Sirin bilan turmush qurib, baxtli hayot kechirdilar va otasining shoirlik yo‘lini davom ettirgan Abdurahmon ibn Hasan ismli o‘g‘il ko‘rdilar..

Adabiyot
--------

* Alizoda A. A. Hasan ibn Sobit // Islom ensiklopedik lug'ati. - M.: Ansor, 2007.
* Muslim Hasan Ibn Sobit roziyallohu anhuning fazilatlari haqida! / Sahih.

Havola
------
**Hinduiy dini**, hinduizm - dunyoda keng tarqalgan dinlardan biri. Hinduiy diniga eʼtiqod qiluvchilar asosan Hindistonda (83% ga yaqini) yashaydi, Pokiston, Bangladesh, Nepal, Shri Lankada, shuningdek, Janubiy Afrikada, sharqiy Osiyoda ham uchraydi. Hinduiylikka 780 mln. kishi eʼtiqod qiladi (2003). Milodning 1-ming yilligida shakllangan. Hinduiy dini Veda dini va brahmanizm rivojlanishi va unga keyinchalik xalq eʼtiqodi, urf-odatlari, marosimlari singib ketishi jarayonida paydo bo'lgan. O'rta asrlarda hukmron mafkuraga aylangan.

Hinduiylikning asosida jonning yangi shaklga kirishi (sansara) haqidagi taʼlimot yotadi. Unga ko'ra, kishi o'lgandan keyin joni (ruhi) yangi o'simlik, hayvon yoki inson tanasiga kirib oladi va qayta tug'iladi. Yangi ruhning qay darajada bo'lishi karma qonuniga, yaʼni kishining hayot davridagi xulq-atvori, xatti-harakatiga bog'liq. Hinduiylikning asosiy maqsadi — insonni mana shu qayta tug'ilish zanjiridan, azob-uqubatidan halos qilish, yaʼni mokshaga erishish. Hinduiylikdagi turli diniy-falsafiy taʼlimotlar mokshaga erishishning yo'llari va vositalarini ishlab chiqdilar. Xususan, vedanta Hinduiylikka falsafiy asos bo'lib xizmat qildi. Hinduiylikka eʼtiqod qiluvchilar qaysi kastaga mansubligiga qarab diniy rasm-rusumlarni bajarishda farqlanadi. Ular vafot etganlarida yerga koʻmilmaydi, balki olovda kuydiriladi. H.ga koʻra shunday qilinsa marhum poklanadi, gunohlari bu dunyoda qoladi. Olov u dunyoga gunohlardan xoli boʻlgan jonning oʻzini olib ketadi. Bu dinning aqidalariga koʻra, odamzot yaratilishidayoq ijtimoiy jihatdan tengsiz yaratilgan. Shuning uchun bu tengsizlikni real hayotda tugatishning iloji yoʻq. Chunki unga taʼsir etishga qodir boʻlgan kuchning oʻzi yoʻq.

H.ning Muqaddas kitobi Vedalar, "Mahobxarata" (ayniqsa uning "Bahagavadgita" va "Ramayana" qismlari) va boshqa.

Hinduiy diniga ko'ra, Xudo - Brahma deya ataladi.

Din payg'ambari - Krishna

Halokat farishtasi- Shiva.

H.da togʻlar, daryolar (xususan, Gang), oʻsimlik (mas, nilufar), hayvonlar (maymun, fil, ilon va ayniqsa, sigir) Muqaddas sanaladi va ular e'zozlanadi. Diniy marosimlar ibodatxonalarda, uylardagi mehroblar yonida, muqaddas joylarda ado etiladi. Hozirgi H. 2 oqim — vishnuizm va shivaizm shaklida mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Batata vada** (Maratxi, lit. ' ) Hindistonning Maxarashtra shtatidagi mashhur vegetarian tez ovqatlanish taomidir. Taom no'xat uni bilan qoplangan kartoshka pyuresidan iborat bo'lib, keyin chuqur qovuriladi va chutney bilan issiq xizmat qiladi. Vada odatda diametri ikki yoki uch dyuym atrofida. Hindistonning turli mintaqalarida bu taom *aloo bonda, aloo vada, batata bonda, kartoshka bonda* va *kartoshka vada* nomi bilan ham tanilgan.

Garchi kelib chiqishi Maxarashtrian bo'lsa-da, *batata vada* Hindistonning qolgan qismida ham mashhurlikka erishdi.

Tayyorlash
----------

Buzilgan Batata Vada, Mumbayda sotilgan
Kartoshkani to'ldirish va to'ldirish uchun ishlatiladigan xamir batata vadaning faqat ikkita tarkibiy qismidir.

Kartoshka qaynatiladi, qo'pol pyuresi va bir chetga qo'yiladi .Asafoetida, xantal urug'i, qalampir, piyoz, kori barglari kabi ziravorlar sarimsoq-zanjabil pastasi, zerdeçal va tuz bilan qovuriladi, keyin kartoshka pyuresi bilan pishiriladi.

Tuz, zerdeçal va qizil qalampir kukuni qo'shilgan no'xat unidan qalin xamir tayyorlanadi. Ba'zan xamirni yanada yumshoq qilish uchun oz miqdorda pishirish kukuni qo'shiladi. Fritters tayyorlash uchun kartoshka aralashmasidan kichik sharchalar xamirga solinadi va qizdirilgan o'simlik yog'ida qovuriladi.

Vadani achchiq qilish uchun qizil chilli pastasini ishlatish mumkin.

Batata vadalari odatda yashil chutney yoki quruq chutney bilan birga keladi, masalan, Shengdana Chutney (maydalangan yer yong'og'idan tayyorlangan quruq kukundagi chutney) va sarimsoq-kokos chutney. Ko'pincha, Jain batata vada retseptlari kartoshkani xom banan bilan almashtiradigan o'zgarishdir.

Xizmat qilish
-------------

Batata vada odatda yashil qalampir va turli xil chutneylar bilan juda issiq xizmat qiladi. Ushbu taomni iste'mol qilishning eng keng tarqalgan usuli - Vada pav shaklida.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  „A Brown Kitchen: Recipe for Batata Vadas With Dry Garlic Coconut Chutney" (en-US). *SFChronicle.com* (2020-yil 4-mart). Qaraldi: 2020-yil 20-sentyabr.
2. ↑  Tarla Dalal*. Zero Oil, Soup Salads & Snacks*, 23 February 2007 — 67 bet. ISBN 9788189491475.
3. ↑ . Batata Vada is popular with certain recipe variations in the southern Indian states too and is called Bonda.
The Times of India : Even Celebrities Love Vada Pav

6
**Bati Kot** — Afgʻonistonning Nangarhor viloyati sharqidagi tuman. Uning aholisi, ya'ni 100% pushtunlar, 2017-yilda 300 000 kishiga teng aholisi bo'lgan. Ulardan 25 500 nafari 12 yoshgacha bo'lgan bolalar edi. Tuman pushtunlarning mohmand qabilasining markazida joylashgan. Tuman markazi — Nader Shah Kot.

Batikotda quyidagi qishloqlar bor: Lowartay, Sepay, Chardi, Khanano Kali(gari), Takya, Barekab, Meshwane, Ghazeabad, Gundyane, Kody va Ambarkhana. Hamid Karziya ikkinchi prezidentlik davridan beri Bati Kotning qariyb 70% hududi Tolibon tomonidan qoplanadi. Tolibonning asosiy markazi Salour-Kalida (chạrdhy) joylashgan.

Afg‘onistonlik kriketchi Hamid Hasan tumanda tug‘ilgan. Salor Kalai Yoki Chardaxi Bati Kot tumanidagi qishloqlardan biri bo‘lib, u yerda mashhur Amadzay Ustad ismli shaxs yashaydi, Amadzay Ustad inson tanasining singan suyaklarini tuzatadi.

Tumanning mashhur odamlari: Malik Qoqif, Muhammad Tohir Darvish, Malik Habibulloh, Hoji Aziz Ur Rahmon (sobiq deputat), Muhammad Darvish (sobiq tuman hokimi) Doktor Sediq Momand, Hoji Mandali, Dil Aram, Hoji Muhibulloh, Hoji Faruk, Malik Zohir, Hoji Atiqulloh, Malik Shoh Mahmud, Malik Navozxon, Malik Nasim, Qumandon Sharif

Manbalar
--------

1. ↑  Nangarhar Province Tribal Map (Page 9). Naval Postgraduate School.
2. ↑  UNHCR District Profile, dated 2002-12-05, accessed 2006-07-06 (PDF)]
**Hind tibbiy tadqiqotlar jurnal**
==================================

*Hind tibbiy tadqiqotlar jurnali* nafaqat Hindistondagi, balki Osiyodagi eng qadimgi tibbiy jurnallardan biri boʻlib, **1913-yil**da boshlangan. Jurnal har chorakda bir marta nashr etilgan. **1913- yil**da (yiliga 4 ta son) va **1958- yil**da ikki oyda bir marta (yiliga 6 ta son) chiqarildi. **1964- yil**da u har oyda (yiliga 12 ta son) chiqdi. Jurnal barcha asosiy global joriy xabardorlik va ogohlantirish xizmatlari tomonidan indekslanadi va abstraktlashtiriladi**.IJMR** har oy, ikki jild va yiliga 12 sonda nashr etiladi. IJMR original tadqiqot maqolalari, sharh maqolalari, qisqa maqolalar, qisqa eslatmalar ko'rinishida ko'rib chiqilgan sifatli biotibbiyot tadqiqotlarini nashr etadi. *Tadqiqot maktublari* ham o'zaro ko'rib chiqishdan keyin tegishli bo'limda nashr etiladi. Maxsus sonlar va qoʻshimchalar  odatiy sonlarga qoʻshimcha ravishda chop etiladi.Hujjatlarni ko'rib chiqish mezonlari: Maqolalar quyidagi mezonlarga javob berishi kerak - material original bo'lishi kerak, qo'llanilgan metodologiya standart va mos bo'lishi kerak, natijalar ma'lumotlar, fotosuratlar bilan bir ma'noda tasdiqlangan bo'lishi kerak, xulosalar asosli bo'lishi va xulosalarga asoslangan bo'lishi kerak. Mavzu biotibbiyot uchun qiziqarli bo'lishi va topilmalar klinik ahamiyatga ega bo'lishi kerak. Odamlar va hayvonlarga tegishli hujjatlar mahalliy axloqiy qo'mitalar tomonidan axloqiy jihatdan tozalanishi kerak.Qoʻlyozmani tayyorlash – *Qoʻlyozma Tibbiyot jurnallari* muharrirlari xalqaro qoʻmitasi **(ICMJE)** tomonidan biotibbiyot jurnallariga yuboriladigan qoʻlyozmalar uchun yagona talab sifatida oʻrnatilgan yoʻriqnomaga muvofiq tayyorlanadi.

1. ↑  „Indian Journal of Medical Research".
**Shorsha qabristoni** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus shahrining janubiy hududida „Allaniyaz Qaharman" MFY da joylashgan. Qabriston hududida mil. avv. IV-III asrlardan eramizning IV asrlariga tegishli qadimgi shahar „Shorsha qala" arxeologik obyekti joylashgan. Eski Shorsha shahri janubiy-sharqdan shimolga tomon choʻzilgan geometrik toʻgʻri toʻrtburchakdan iborat boʻlib, maydoni 180x120 metr. Bugungi kunda qalin devorlar bilan oʻralgan shaharning himoya devorlarining oʻrnigina saqlanib qolgan. Arxeologik qazishma ishlari davomida u yerdan hosildorlik xudosi Anaxitaning haykali, kanalizatsiya va suv tarmoqlarida foydalanilgan quvurlar topilgan. Topilgan arxeologik buyumlar oʻrta asrlarga, XII-XIV asrlargacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Vaqt oʻtishi bilan har xil ichki va tashqi taʼsirlar natijasida mazkur shaharning devorlari qulab, tepalikka aylangan. Hozirgi paytda shahar ustiga marhumlar dafn qilinib, qabristonga aylangan.

Shorshada hozirgi kunda Qoraqalpogʻiston tarixida oʻchmasiz qoldirgan Charjau Abdirov, Ibroyim Yusupov, Najim Dovqorayev, Asan Begimov, Sodiq Nurimbetov, Navro‘z Japakov, Marat Nurmuhamedov, Doʻsjon Nasirov, Musa Yerniyazov singari taniqli olimlar, shoirlar, davlat va jamiyat faollarining qabrlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  J. Hakimniyazov, I. Seytbaev, R. Ismetov*. Qoraqalpogʻiston hududidagi ziyoratgohlar*. «Bilim», 2023-yil.
**Hoadhadu** — Maldiv orollari, Fuvahmulah viloyatining maʼmuriy boʻlimi. Tuman Dhadimagu, Dhiguvaandu va Maadhadu bilan chegaradosh. Hoadhadu tarix davomida Fuvahmulahdagi eng kichik tuman boʻlgan. 20-asr oxirlarida tuman aholisining koʻpayishi qoʻshni hududlardagi yerlarga bosimning kuchayishiga olib keldi. Bu qishloqning shimoliy kengayishiga olib keldi, natijada Dhadimagu va Dhiguvaandu palatalaridan qishloqqa daʼvogarlik qilindi. Garchi bu bahsli davlatdagi taxmin qilinadigan hududlarning oʻzgarishiga olib kelgan boʻlsa-da, hech qanday rasmiy oʻzgartirishlar kiritilmagan va turli qarashlardagi hudud daʼvolari mavjud.

Tarix
-----

Hoadhadu Fuvahmulahdagi Islomni qabul qilgan birinchi tumandir. Konvertatsiya davrida qishloqning kichikroq aholisi boʻlganligi qishloqning birinchi tuman boʻlishining asosiy sababi boʻlishi mumkin. Tarixiy manbalardan maʼlum boʻlgan narsa shundaki, Fuvahmulahning kichikroq tumanlari birinchi boʻlib, kattaroq tumanlar oxirgi boʻlgan. Xoadxadudan keyin Maadhadu, Maalegan, Miskiymagu va Dxashukubaa (oʻsha paytdagi qolgan eng kichik qishloqlar) aylantirildi. Kattaroq qishloqlar, Dhadimagu, Dhoondigan, Funaadu va Dhiguvaandu oʻzgargan oxirgi qishloqlardir.

Iqtisodiyoti
------------

Tarixiy jihatdan, Xoadxaduning koʻplab aholisi asosiy daromad manbai sifatida baliq ovlashga bogʻliq edi, garchi bugungi kunda chakana biznes va oq yoqali ishlar baliq ovlashga qaramlikni kamaytirdi. Fuvammulaning anʼanaviy portlaridan biri „Anbule Athiri" Hoadhadu ichida joylashgan boʻlib, bu tumanning baliq ovlashga bogʻliqligini tushuntiradi.

Qiziqarli joylari
-----------------

* Sobiq Naaibu Aboobakuru maktabi: 2012 yilgacha Fuvahmulahdagi toʻrtta boshlangʻich maktabdan biri boʻlib, u oroldagi boshqa boshlangʻich maktablar bilan birlashtirildi. Maktab oʻrnida davlat tomonidan oʻrta maktab yoki politexnika instituti ochish rejalashtirilgan.
* Anbule Athiri: Fuvahmulaning anʼanaviy portlaridan biri.
* Hanihari (Heniari) Miskiy: Fuvahmulada qurilgan birinchi masjid. U 1950-yillarda buzib tashlangan va hozir u yerda faqat poydevorining xarobalari qolgan.
* Hoadhadu Miskiy: Fuvahmulada quriladigan ikkinchi masjid.
* Kilhiemagi Miskiy: 100 yildan ortiq boʻlgan masjid.
* Seedhi Miskiy: 100 yildan ortiq boʻlgan yana bir masjid.
* Hoadhadige: Yusuf Naaibu oilasi (orolga Islomni kiritgan) yashagan uy.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Archived copy". 2011-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 8-avgust.
2. ↑  „白菜网站专业推荐". 2017-yil 12-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 18-aprel.
**Bedford** da Bedford unitar hokimiyati, Bedfordshire tarixiy okrugi, Angliya, Ouse daryosiga ega. Rim bekati va Sakson shahri (Kempston qabristoni) ham mavjud boʻlib, uni 914-yilda anglo-sakson hukmdori Edvard Elder (899-924-yillarda hukmronlik qilgan) daniyaliklardan qaytarib olgan. Jamoa oʻzining paydo boʻlgan davlatining poytaxtiga aylandi. U oʻzining birinchi nizomini Genrix II dan (1154-89-yillarda hukmronlik qilgan) oldi va buni Karl II dan keyingi monarxlar tasdiqladi (1660-85).

Bedfordning daryo boʻyidagi koʻrinishi
Avliyo Paul cherkovi uslubda asosan perpendikulyar koʻrinishda yaratilgan. Bunyan Uchrashuvlar uyi (1850) — Jon Bunyan 1656-yildan boshlab vaʼz qilgan omborxona oʻrnida joylashgan va eshik panellarida (1876) uning „Pigrimning taraqqiyoti" sahnalari tasvirlangan. Salon hozir Bunyan muzeyi hamdir. Jamoat kutubxonasida Bunyan asarlarining Mott-Harrison toʻplami, shuningdek, boshqa eski kitoblar va risolalar mavjud. Elstou shahrida (2,5 km janubda) tugʻilgan Bunyan Bedfordda uzoq, ammo qisman nominal qamoq jazosini oʻtagan. Qamoqxona islohotchisi Jon Xovardga tegishli Xovard uyi 1772-yilda uning qurilishiga yordam bergan Xovard jamoat cherkovi yaqinida joylashgan. Yaqin atrofda Norman qal’asi joylashgan tepalik, shuningdek, Xiggins sanʼat galereyasi va muzeyi joylashgan. Sobiq Higgins va Sons qal’asi pivo zavodi), u fotoalbomlar va minerallarning shaxsiy kolleksiyasidan kelib chiqqan va ijtimoiy tarix, arxeologiya, tabiiy tarix, etnografiya va sanʼatni qamrab olgan.

2020-yil maʼlumotlariga koʻra aholi soni 73.917 dan 93.767 minggacha ortgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Bedford-Angliya".
2. ↑  „Qo`shma qirollik shaharlar statistikasi".
3. ↑  „Qo`shma qirollik shaharlar ro`yhati".
**Berkner** krateri (lot. Berkner) — oyning narigi tomonidagi katta zarba krateri. Bu nom amerikalik fizik va muhandis Lloyd Berkner (1905-1967) sharafiga berilgan va 1970-yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga toʻgʻri keladi.

Kraterning tavsifi
------------------

 LAC-54 xaritasining fragmenti.
Quyidagi kraterlar paydo boʻladi parenago krateri, unga qoʻshni sapada-Shimoliy-sapada; Helberg krateri janubda-sapada; Robertson krateri janubda. Bu selenographic crater markazi muvofiqlashtiradi 25°08 bor ' s. g. 105°14 ' Z d. 25, 13° s. g. 105.24° Z d. G. diametri-88, — 2.8 km chuqurlikda km.

Krater oʻqi sezilarli darajada vayron qilingan, ayniqsa shimoli-gʻarbiy qismida, milning janubi-Sharqiy qismi eng koʻp saqlanib qolgan. Atrofdagi milning balandligi 1400 m, krater hajmi taxminan 7000 km3. Ichki mil yonbagʻrining Sharqiy qismida terasta tuzilishining tekislangan izlari saqlanib qolgan. Krater kosasining pastki qismi Janubiy qismida notekis, Shimoliy qismida esa yumshoqroq. Idishning markazida 85-90% plagioklaz (GNTA1) boʻlgan anortozit va gabbro-norito-truktolitik anortozitdan tashkil topgan Markaziy choʻqqining qoldiqlari joylashgan.

Hozirgi krater turining shakllanishiga, shubhasiz, kraterdan janubi-Sharqda 1300 km Sharqda Sharqiy dengiz havzasini va shimoli-Sharqda 400 km masofada Lorenz kraterini tashkil etgan impaktlar taʼsir koʻrsatdi.

sunʼiy yoʻldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-54 xaritasining fragmenti.

| Berkner  | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| A | 27°37′N 104°55′W﻿ / ﻿27.62°N 104.91°W﻿ / 27.62; -104.91﻿ (Беркнер A)GO | 21.8 |
| B | 29°26′N 104°14′W﻿ / ﻿29.44°N 104.24°W﻿ / 29.44; -104.24﻿ (Беркнер B)GO | 33.9 |
| Y | 27°46′N 106°19′W﻿ / ﻿27.76°N 106.32°W﻿ / 27.76; -106.32﻿ (Беркнер Y)GO | 31.2 |

* Berkner B sunʼiy yoʻldosh kraterining shakllanishi Nektar davriga toʻgʻri keladi .

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar roʻyxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi.
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA maʼlumotnoma nashri 1097, 1982-yil oktyabr.

Manbalar
--------

1. ↑  „Справочник Международного Астрономического Союза". 2019-yil 24-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 5-iyul.
Xalqaro gandbol federatsiyasi (ingliz. Xalqaro gandbol federatsiyasi, IHF) - dunyo gandbolining boshqaruvchi tashkiloti. U 176 milliy federatsiyani birlashtiradi. Bosh ofis Shveytsariyaning Bazel shahrida joylashgan. Ikkinchi Jahon urushi boshlanganidan so'ng, Uchinchi Reyxning fashist rejimi tomonidan ozod qilinganidan so'ng, IHF o'z faoliyatini to'xtatdi.

Urushdan keyin gandbol qayta tiklandi. 1946 yil 11 iyulda Kopengagenda (Daniya) sakkiz mamlakat vakillari (Daniya, Gollandiya, Norvegiya, Polsha, Finlandiya, Fransiya, Shveytsariya va Shvetsiya) Xalqaro Gandbol federatsiyasini (IHF) ta'sis etdilar. Shvetsiyalik Yosta Byork yangi sport tashkilotining birinchi prezidenti etib saylandiIGF prezidentlari

1946-1950 - Shvetsiya Eesta Byork

1950-1971 - Shveytsariya Xans Baumann

1971-1984 - Shvetsiya Pol Xogberg

1984–2000 - Avstriya Ervin Lants

2000 yildan - Misr Hasan Mustafo

                                           IGF tuzilishi

Xalqaro gandbol federatsiyasining eng yuqori organi bu ikki yilda bir marta chaqiriladigan Kongressdir. IGF a'zosi bo'lgan barcha milliy federatsiyalar Kongressga taklif etiladi.

Kengash IGF prezidenti, Birinchi vitse-prezident, 4 ta vitse-prezident, Bosh kotib, G'aznachilik va 5 a'zodan iborat. Kengash doimiy ravishda tashkil etiladi va uning barcha a'zolari 4 yil muddatga saylanadi.

IGF oldida turgan maxsus vazifalarni hal qilish uchun uning tarkibida doimiy texnik komissiyalar tuzilgan: o'yinlar va hakamlik, murabbiylik va uslubiy, tibbiy va rivojlanish qoidalariga muvofiq musobaqalarni tashkil qilish.

Xalqaro gandbol federatsiyasi o'z faoliyati doirasida milliy jamoalar o'rtasida quyidagi musobaqalarni o'tkazish uchun javobgardir:
„**Koʻk jiguli**" — qoʻshiqchi Ozoda Nursaidova tomonidan kuylangan qoʻshiq. Qoʻshiq klipi 2024-yil mart oyi hisobiga koʻra, YouTubeda eng koʻp koʻrilayotgan musiqiy videolar orasida birinchi oʻrinni egallab turibdi.

Tarixi
------

2024-yil 21-fevral kuni xonanda Ozoda Nursaidovaga tegishli YouTubedagi „Ozoda" kanaliga yuklangan klip, 2 hafta davomida 47,5 milliondan ortiq tomosha qilingan. Shuningdek, qo‘shiq Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi hamda Rossiya trendida, Luxembourg chartida esa 1-o‘ringa chiqqan.

Klip 2024-yil 28-mart holatiga koʻra, 138 milliondan ortiq tomosha qilinib, unga 90 mingdan ortiq izoh yozilgan. Shu bilan birga, qoʻshiq YouTube olamida tinglanishi boʻyicha qisqa muddatga 1 oʻrinni egallab turgan musiqiy klipga ham aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ozoda Nursaidovaning "Koʻk jiguli" klipi You Tube'da eng koʻp koʻrilgan musiqiy videolar orasida ikkinchi boʻldi — Toshkent Afishasi" (uz-Latn). *www.afisha.uz* (2024-yil 11-mart). Qaraldi: 2024-yil 15-mart.
2. ↑  „Ozoda Nursaidovaning "Ko‘k jiguli"si dunyo reytingida 2-o‘ringa chiqdi" (uz). *Qalampir.uz*. Qaraldi: 2024-yil 29-mart.
3. ↑  *Ozoda - Ko'k jiguli (Official Music Video 2024)* (inglizcha), qaraldi: 2024-03-15
**Bersut** (tatarcha: *Berset*) — Tatariston Respublikasi (Rossiya)ning Mamadesh tumanidagi daryo, Kamaning oʻng irmogʻi (Kuybishev suv omborining Kama koʻrfaziga quyiladi). Mintaqaviy ahamiyatga ega tabiat yodgorligi.

Daryoning uzunligi 54 km, suv havzasi 552 km². U baland tekislikdan oqib o'tadi, jarliklar va jarliklar bilan kuchli ajratilgan. Daryo vodiysi assimetrik, keng (2–3 km) og'iz qismida vodiyga kirib, Kuybishev suv ombori ustida ko'tarilgan Kama teraslarini kuzatish mumkin. Yuqorida va yonbag'ir bo'ylab uchinchi terastaning past jarliklari zich o'rmonzorlar bilan qoplangan: pastda - bargli, yuqorida - qarag'ay (qo'lbola o'rmon qoplami 24% ga teng). Daryoning suv bosgan tekisligi tor. Kanal oʻralgan, tor (5–6 m), shoxlanmagan.

Bersut 30 ta irmoqni o'z ichiga oladi, ulardan eng kattasi (29 km) Quyosh daryosidir. Havzadagi daryolar tarmog'ining zichligi 0,37 gram/ml ga teng. Daryo kam suvli, tartibga solingan, oʻzan boʻylab umumiy hajmi 1,1 mln ga teng 3 ta hovuz hosil boʻlgan. Daryoning oziqlanishi aralash, asosan qor (59%).

Daryo rejimi 1935 yildan beri Urmancheevo qishlog'i yaqinidagi suv o'lchash stantsiyasida o'rganiladi. Oqim tezligi riftlarda 0,5–1 m/s, yoʻllarda esa 0,2–0,3 m/s. Xun aralash, qorning ustunligi bilan. Yer osti quvvat moduli 0,5–5 l/s (km²). Gidrologik rejim yuqori suv toshqinlari va past suv toshqinlari bilan tavsiflanadi. Havzadagi oʻrtacha koʻp yillik oqish qatlami 170 mm, sel oqimi qatlami 100 mm. Bahorgi toshqin aprel oyining birinchi o'n kunligida boshlanadi.Qish oxirida muzning qalinligi 65 sm ga etadi. Daryo bo'g'izida o'rtacha uzoq muddatli past suv oqimi tezligi 1,43 m³ / s ni tashkil qiladi. Urmanchevo qishlog'i yaqinida o'rtacha yillik suv oqimi 2,55 m³ / s; Maksimal suv oqimi 274 m³/s ni 1979 yil bahorida qayd etilgan.

Daryodagi suv gidrokarbonatli-sulfatli-kalsiyli, bahorda yumshoq (1,5-3,0 mg-ekv/l) va oz qismi qattiq (6,0-9,0 mg-ekv/l) bo'ladi. Toshqin davrida o'rtacha sho'rlanishi (150 -250) mg/l) ortadi (500–600 mg/l) suv kamaygan vaqtda o'rtacha loyqalik 1500 mg/l. Keng qamrovli baholashlarga ko'ra, 2004-2005 yillarda Bersut daryosidagi suv sifati 11 ta ingredient asosida "iflos" (4a sifat klassi) sifatida tavsiflangan .

Foydalanish
-----------

Bersut daryosi mintaqa uchun katta iqtisodiy ahamiyatga ega. Uning suvidan chorvachilik fermalari, qoramol va yosh hayvonlar uchun yozgi oromgohlar, chorva mollari qabristonlari, qabristonlar, mineral o'g'itlar va pestitsidlar omborlari (shu jumladan suvni muhofaza qilish zonasida) mavjud bo'lgan qishloq xo'jaligi korxonalari foydalanadi.

Xavfsizligi
-----------

Tatariston Respublikasi Vazirlar Kengashining 1978-yil 10-yanvardagi 25-sonli qarori bilan Bersut daryosi vodiysi mintaqaviy ahamiyatga molik tabiiy yodgorlik deb eʼlon qilingan va alohida muhofaza qilinishi shart

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Берсут". *Tatarica*. 2020-yil 19-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.