**Bestseller** (inglizcha:bestseller-***eng ko'p sotilgan)***  - eng ko'p sotilganlar ro'yxatiga kiritilgan mashhur kitob yoki boshqa keng tarqalgan nashr (masalan, musiqa albomi yoki kompyuter o'yini). *"Bestseller"* atamasi asarning sotilish darajasi yoki adabiy sifatini bildirmaydi, shunchaki o‘ta mashhurlikni bildiradi,masalan kino sanoatida qo‘llaniladigan "blokbaster "atamasi yoki mashhur musiqa "xit "atamasi kabi atamadir.

Tarixi
------

"Bestseller" atamasiga hali uncha ko'p bo'lgani yo'q - u birinchi marta 1889-yilda ishlatilgan. Ammo kitob nashr etilgandan so'ng darhol katta shuhrat qozonishi, bosma kitoblar paydo bolishidan oldin ma'lum bo'lgan. Kichkina tirajga ega bo'lgan dastlabki kitoblarning muvaffaqiyati qayta nashrlar soni bilan o'lchanadi. O'sha paytda mualliflik huquqi tizimi boshlang'ich bosqichida edi va agar u ishlagan bo'lsa, u juda sekin ishlagan. Bu turli nashriyotlarning bir xil asarni nashr etishiga olib keldi, bu esa nashrlar sonini ko'paytirdi.

Chop etishning dastlabki yillarida deyarli barcha mashhur kitoblar dinga oid kitoblar edi. O'sha paytda kitobning narxi ko'p jihatdan uning hajmiga bog'liq bo'lganligi sababli, mashhur bo'lish uchun kitob, qoida tariqasida, kichik bo'lishi kerak edi. Masalan, Injil o'zining hajmi tufayli XIX asrgacha juda qimmatli kitob bo'lib qoldi va shuning uchun uning ko'p nusxalar chop etilmadi.

### XVIII asr

XVIII asrning bestsellerlari - Fenelonning "Telemakusning sarguzashtlari ", Russoning "Yangi Xeluza ", Prevostning "Manon Lesko " .

 19-20-asrlar oxirida Genrik Sienkevichning "Kamo Gryadeshi "romani umumevropa bestselleriga aylandi.
XIX asr davomida eng mashhur kitoblar ro'yxati kitobxonlar orasida sezilarli o'zgarishlarga duch keldi. Shunday qilib, Fransiyada asr boshlarida Shatobrianning "Atala "( 1801 ) va "Xristianlik dahosi" ( 1802 ) kitoblari eng ko'p sotilgan, keyin Valter Skott birinchi o'rinni egalladi, 1830-yildan keyin esa ommaviy adabiyotning taniqli vakillariPol de Kok va Evgeniy Sue eng mashhur kitoblar ro'yxatiga mustahkam joylashtirdilar. 1870-yildan keyin Jyul Vern nashr etilgan nusxalar soni bo'yicha yetakchi bo'ldi . Qizig'i shundaki, La Fontenning "Ertaklari" va "Telemakning sarguzashtlari" romanlari Evgeniy Syuning "Abadiy yahudiy "va "Parij sirlari "nashr etilganidan keyin ham fransuz bestsellerlari ro'yxatida qolishda davom etdi. Bu zamonaviy mahalliy tadqiqotchilarning tezislarini tasdiqlaydi:

> Bestseller ommaviy adabiyotga tegishli bo'lishi shart emas. Bu, masalan, akademik yoki intellektual bo'lishi mumkin, ya'ni uni faqat ma'lum bir ijtimoiy qatlamda osongina sotib olish mumkin  .
> 
> 

### XX asr

XX asrning bestsellerlari qatoriga Margaret Mitchellning "Shamol bilan o'tgan "romanlari, Agata Kristi, Jerom Selinjer, Klayv Lyuis, Stiven King, Artur Xeyli, San-Antonio asarlari kiradi.

Bugun
-----

Har xil bestseller ro'yxatini tuzishda ular odatda badiiy yoki badiiy bo'lmaganlarga bo'linadi. Ba'zan ro'yxat tuzuvchilar turli xil qo'shimcha toifalarni kiritadilar. Misol uchun, haftalik bestsellerlar ro'yxatini nashr etadigan New York Times gazetasi 2001-yilda "Bolalar uchun kitoblar" toifasini taqdim etdi. Bu, asosan, Garri Potter kitoblari bir yil davomida eng yaxshi 3 o'rinda monopoliyaga ega bo'lgan umumiy bestsellerlar ro'yxatidan olib tashlanishi uchun qilingan.

Qattiq muqovali va qog'ozli bestsellerlarni farqlash ham keng tarqalgan. Odatda, birinchi bo'lib qattiq muqovali kitob chiqadi, bu ancha qimmatroq, keyin esa bir muncha vaqt o'tgach, arzon va ommaviy o'quvchiga mo'ljallangan qog'ozli kitob chiqadi. Qattiq muqovali kitobning ommabopligi odatda qog'ozli muqovali nashrning chiqarilishiga turtki bo'ladi, lekin buning aksi ham bo'lishi mumkin: agar qattiq muqovali kitob juda yaxshi sotilsa, arzonroq versiyani chiqarishga hojat yo'q.

Manbalar
--------

1. ↑  Мюллер 1981. sfn error: no target: CITEREFМюллер1981 (help)
2. ↑  „Бестселлеры XVIII века". 16-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2015-yil.
3. ↑  *Elisabeth Parinet.* Une histoire de l’edition a l’epoque contemporaine (XIX—XX siecles). — P. Seil, 2004. — P. 42—45.
4. ↑  „Массовая литература сегодня". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-sentyabr 2015-yil.

* Andoza:БРЭ
* Кабанова И. В. Bestseller/бестселлер: переводная массовая литература в России // Филологический класс. — 2008. — № 20. — С. 20—23
* Мулярчик А. С. „Бестселлер",*. Литературная энциклопедия терминов и понятий*. М.: Интелвак, 2001 — 81—84 bet. ISBN 5-93264-026-X.
* Мюллер В. К.*. Англо-русский словарь: 53000 слов*. М.: Русский язык, 1981.
* Тартаковская И. Н. Феномен бестселлеров и массовая культура. Обзор исследований по социологии чтения // Социологический журнал. — 1994. — № 1. — С. 176—181.
* Черняк В. Д. Черняк М. А. „Бестселлер",*. Массовая литература в понятиях и терминах*. М.: Наука, Флинта, 2015 — 20—21 bet. ISBN 978-5-9765-2128-5.
* „Бестселлер",*Литературная энциклопедия терминов и понятий*. Институт научной информации по общественным наукам РАН: Интелвак, 2001. ISBN 5-93264-026-X.

Havolalar
---------

* 2000-yillarning eng ko'p sotilgan ro'yxati
* Books Second Life nashriga ko'ra 2001 yilning eng ko'p sotilgan kitoblari