recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Smolniydagi V. I. Lenin** **haykali** — Sankt-Peterburgdagi haykaltaroshlik yodgorligi, 1927-yilda Smolniy instituti binosi oldida oʻrnatilgan. Haykaltarosh V. V. Kozlova, meʼmorlar V. G. Gelfreich va V. A. Shuko loyihasi asosida tayyorlangan. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi maqomiga ega.

Tarixi
------

Bu V. I. Lenin haykali joyi Smolniy Oktabr inqilobida muhim rol oʻynaganligi sababli tanlangan. Smolniydan Lenin qurolli qoʻzgʻolonga boshchilik qildi va bu yerda birinchi sovet hukumati tuzildi.

1924-yilda Lenin haykali loyihalari uchun tanlov eʼlon qilindi. Uning natijalariga koʻra, haykaltarosh V. V. Kozlova, meʼmorlar V. G. Gelfreich va V. A. Shukolarning loyihasi yutdi. Bronza haykal Badiiy akademiyaning bronza quyish zavodida ishlangan, quyish ishlari quyuvchi usta V. Z. Gavrilov va haykaltarosh Y. A. Troupyanskiy tomonidan boshqarilgan. Poydevor uchun granit monolit Cherepovets viloyatidan keltirilgan.

Yodgorlikning tantanali ochilishi Oktabr inqilobining oʻn yilligiga toʻgʻri keldi. Ilgari, 1918-yildan 1923-yilgacha Lenin haykali oʻrnida K. Marksning A. T. Matveyeva ishlagan gips haykali boʻlgan.

Lenin notiqning pozasida tasvirlangan. Oʻng qoʻli oldinga choʻzilgan, chap tomonida esa qalpoqcha bor. Haykal och pushti granitdan yasalgan silindrsimon poydevorga oʻrnatilgan. Poydevor atrofida „*Yashasin proletariat diktaturasi*" shiori yozilgan bronza kamar oʻrnatilgan. Mualliflar yodgorlikni Smolniyning mavjud meʼmoriy ansambliga organik ravishda moslashtirishga muvaffaq boʻlishdi. Haykalning balandligi 2,15 m, poydevorining balandligi 3,8 m.

Keyinchalik Leninning ushbu haykali SSSRning boshqa shaharlarida qayta-qayta takrorlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001". 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
2. 1 2 3  *Lisaevich I. I. Bexter-Ostrenko I. Yu.* Pamyatnik V. I. Leninu u Smolnogo // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.
3. ↑  „Памятник Ленину у Смольного". 27-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
4. 1 2 3 4  Skulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703-2007. — S. 184
**Katta ilmiy xodim** - Oʻzbekistonda ilmiy tadqiqot muassasalari va oliy oʻquv yurtlarida ilmiy unvon va lavozim. K.i.x. unvoni tanlov boʻyicha yoxud attestatsiya tartibi asosida ilmiy tadqiqot boʻlimi (boʻlinmasi, sektori, lab.) mudiri, bosh ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, K.i.x. yoxud ilmiy kotib lavozimiga tayinlangan, kamida 3 y.lik ilmiy ish stajiga, ixtirolarga yoki bosma ilmiy asarlarga, shu jumladan, dissertatsiya ximoyasidan keyin eʼlon qilingan ilmiy asarlarga ega va ana shu lavozimlarda kamida 1 y. muvaffaqiyatli ishlagan fan d-rlari va nomzodlariga beriladi. K. i. x. unvonini, qaysi idoraga boʻysunishidan qatʼi nazar, respublika oliy oʻquv yurtlari va ilmiy tadqiqot muassasalari ilmiy (ilmiy-texnika) kengashlarining tavsiyasiga binoan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi beradi. K. i. x.larga belgilab qoʻyilgan namunadagi attestatlar topshiriladi. 2001 y. Oʻzbekistonda 415 kishi K. i. x. unvoniga ega boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yuriy Alekseyevich Gagarin** (ruscha: *Ю́рий Алексе́евич Гага́рин*; 1934-yil 9-mart – 1968-yil 27-mart) sovet uchuvchisi va fazogiri boʻlgan. 1961-yili 12-aprelda Vostok - 1  fazoviy kemasida Yer orbitasini aylanib chiqib, koinotdagi ilk inson boʻldi.

Gagarin butun dunyoda tanilgan, koʻplab medal va ordenlar, jumladan, "Sovet Ittifoqi Qahramoni" ordeni bilan taqdirlangan. Gagarin keyinchalik Moskva yaqinida joylashgan Kosmonavt Tayyorlash Markazining boshliq oʻrinbosari boʻldi; ushbu markaz hozirda uning nomi bilan ataladi. Gagarin 1968-yili Mig 15 uchogʻini boshqarayotib, halokatga uchradi va vafot etdi.

Gagarin sharafiga xotira tangalari, pochta markalari zarb etilgan, haykal va monumentlar oʻrnatilgan, uning sharafiga maktab, kinoteatr, topografik joylar nomlangan. Har yili 12-aprelda Kosmonavtika Kuni nishonlanadi. 2011-yili odamzotning ilk parvozini Google ham xotirladi.

**Gagarin Yuriy Alekseevich** (1934.9.3, Smolensk viloyati, Klushino qishlogʻi — 1968.27.3) — kosmonavt uchuvchi, dunyoda birinchi boʻlib kosmik fazoga parvoz etgan. Qahramon (1961), polkovnik. Jukovskiy nomidagi Harbiy-havo muhandislik akademiyasini bitirgan (1968). 1961-yil 12-aprelda "Vostok - 1" kosmik kemasida parvoz qilib, 1 soat 48 min.da yer sharini aylanib uchdi. Kosmonavtlar ekipajlarini oʻqitish va mashq qildirishda qatnashdi. Samolyotda mashq qilayotgan vaqtida falokat yuz berib halok boʻldi. Xalqaro aviatsiya federatsiyasi qarori bilan 1968-yilda Yuriy Alekseevich Gagarin nomidagi oltin medal taʼsis etildi. Jahondagi koʻp shaharlarda G. nomi abadiylashtirilgan. Jumladan Oʻzbekistonning Jizzax viloyatida shahar uning nomiga qoʻyilgan; Toshkent sh.da haykali oʻrnatilgan. Oyning orqa tomonidagi kraterga G.nomi berilgan.

Filateliya va numizmatika
-------------------------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Uning ismi baʼzan *Yuri*, deb ham yoziladi.
2. ↑  Toshkentdagi Yuriy Gagarin haykali
3. ↑  *Yuri Gagarin Google Doodle: First man in space celebration*, 2011-04-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2011-04-12
4. ↑  *Wilson, Jim.* „Yuri Gagarin: First Man in Space" (en).  NASA (13-aprel 2011-yil). 14-mart 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2023-yil.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Gagarin haqida MyTashkent.uz maqolalari
* Batafsil tarjimai holi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** ― 2021-yilda, Yuriy Alekseevich Gagarin parvozining oltmish yilligi yilida ochilgan. Yodgorlik byust shaklida qilingan va aprel oyining oxirida ochilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksey Leonovdir.

Yodgorlik „Madaniyatlar muloqoti — Birlashgan dunyo" xalqaro xayriya jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan Rossiyaning Turkmanistondagi elchixonasiga sovgʻa qilingan. Arxitektura dizayni va granit poydevori „Vozrojdenie" tomonidan taqdim etilgan.

Yodgorlikning ochilish sanasi 2021-yil 30-aprel.

Byust Rossiyaning Ashxoboddagi elchixonasining Fan va madaniyat boshqarmasi hududida joylashgan.

Yodgorlikning maʼnosi
---------------------

Yodgorlikning ochilishida Rossiya Federatsiyasining Turkmanistondagi elchisi Aleksandr Bloxin, Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi, Ashxobod shahar maʼmuriyati vakillari, Turkmaniston agentligining Koinot boshqarmasi xodimlari, diplomatlar va jurnalistlar ishtirok etgan.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik — bu Yuriy Gagarinning bronza byusti. Astronavt oʻzining birinchi kosmik parvozini amalga oshirgan dubulgʻa va kosmik kostyumda taqdim etilgan.

Byust ostida kosmonavt nomi rus va turkman tillarida yozilgan lavha oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник Юрию Гагарину открыли в Ашхабад" (ru). *Туркменпортал*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  „В Ашхабаде открыт бюст Юрия Гагарина" (ru). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.
3. ↑  „В Туркменистане установили бюст Гагарина" (ru). *Золотой век* (2 aprel). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Первый космонавт в бронзе: памятник Юрию Гагарину открыли в Ашхабаде". *Мир 24*. 1-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
5. ↑  „В столице Туркменистана открыли памятник Юрию Гагарину | Internet-gazeta Turkmenistan.Ru". 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.

Havolalar
---------

* Фоторепортаж с церемонии открытия памятника Юрию Гагарину в Ашхабаде
**Yuriy Vasilyevich Batrakov** (1926-yil 6-may — 2013-yil 22-may) — sovet va rus astronomi.

Biografiyasi
------------

Toshkent shahrida tug‘ilgan, 1950-yilda Leningrad universitetini tamomlagan, so‘ng ushbu universitetning aspiranturasini tamomlagan. 1953-1955-yillarda aspiranturani tugatgach, Leningraddagi mexanika institutida ishlagan, 1955-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Nazariy astronomiya institutida (1967-yildan — ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 1978-yildan — professor) ishlagan. 1998-yildan — RFA AAI bosh ilmiy xodimi.

Osmon mexanikasidagi asosiy ishlari. Harakatlanuvchi tugun bilan fazoviy cheklangan dumaloq uch jismli vazifaning davriy yechimlarini topgan (1955-yil). Ellipsoidal sayyoraning sunʼiy yo‘ldoshlari uchun nisbiy muvozanat pozitsiyalari (libratsiya nuqtalari) mavjudligi aniqlangan (1957-yil), hozirda bu nuqtalarda geostatsionar yoʻldoshlar joylashtirilgan; (1958-yil) asteroidlarning asosiy yarim o‘qlarini taqsimlashda mutanosiblikka nisbatan assimetriya mavjudligini aniqlagan: mutanosiblikning ichki tomonida tashqi tomoniga qaraganda o‘rtacha ko‘proq asteroidlar mavjud. SSSRda birinchi sunʼiy yo‘ldoshlar harakatining tahliliy nazariyasini (1959-yil, V. F. Proskurin bilan birgalikda) yaratgan. Vaqt xatosi bilan optik kuzatishlar natijasida sunʼiy yoʻldosh orbitalarini aniqlash usulini (1960-yil) va rezonansli sunʼiy yoʻldoshlar harakatidan Yerning tortishish maydonini aniqlash metodini ishlab chiqqan (1963-yil). Kichik jismning katta sayyoralar bilan to‘qnashuvi holatida bezovtalanuvchi harakatni o‘rganish uchun aloqa qiluvchi oraliq orbitalarning yangi sinfi yaratgan (1974-1980-yillar). U (1974-yil, A. S. Baranov bilan birgalikda) yulduz klasterlaridagi dinamik ishqalanish, agar klaster aylanmasa, yulduz klasterlaridagi dinamik ishqalanish klaster markaziga yaqin joyda massiv yulduzlarning toʻplanishiga olib keladi hamda agar u aylansa, klaster tekisligiga yaqin joyda massiv yulduzlarning toʻplanishiga olib keladi. Chebishev splaynlaridan foydalanishga asoslangan samoviy jismlarning efemeridlarini qurish usuli (1981—1982-yillar) ishlab chiqilgan. Samoviy jismlarning yakuniy orbitalarini aniqlash usulini taklif qilgan (1984-yil), unda dastlabki kuzatishlar o‘rniga alohida hodisalarda olingan orbitalardan foydalaniladi.

„Kichik sayyoralarning efemeridlari" yillik to‘plamining ijrochi muharriri edi. 1980-yildan SSSR Fanlar akademiyasi Astronomiya kengashining „Osmon mexanikasi" boʻlimining „Kichik sayyoralar va kometalar dinamikasi" ishchi guruhiga rahbarlik qilgan.

RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1987-yil). 2702-sonli asteroid— Batrakov uning sharafiga nomlangan.

Adabiyot
--------

* Колчинский И. Г.Корсунь А. А.Родригес М. Г.*. Астрономы : Биографический справочник*. Киев: Наукова думка, 1986.

Manbalar
--------

1. ↑   Batrakov Yu. V Arxivirovano 28 dekabrya 2013 goda.
**Qayroqqum madaniyati** — jez davri arxeologik madaniyati (miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmi — miloddan avvalgi 6—3-asrlar). Fargʻona va Zarafshon vodiylari hamda Toshkent vohasida tarqalgan. Xoʻjand (Tojikiston) yaqinidagi Qayroqqum mavzei nomidan olingan. Boʻlajak Qayroqqum suv ombori oʻrnida A.P. Okladnikov, B.A. Litvinskiy, V.A.Ranovlar tomonidan Qayroqqum madaniyatiga oid manzilgohlar topilgan (1954). Qayroqqum madaniyati yodgorliklari Andronovo madaniyati va Tozabogʻyop madaniyati yodgorliklari bilan oʻxshash boʻlib, shu bilan birga Fargʻonadagi Chust madaniyati va jan.dagi dehqonchilik madaniyatlari bilan mustahkam aloqada boʻlgan. Qayroqqumdan turar joy qoldiqchari, tosh oʻchoklar, jez va misdan yasalgan roʻzgʻor buyumlari va jangovar qurollar, sopol idishlar, bolta, pichoq, tesha, oʻqyoylar, paykonlar, qarmoqlar koʻplab topilgan. Aholi dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullangan. Konchilik va metall eritish rivojlangan. Sopol idishlar qoʻlda yasalib, dagʻal ishlov berilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Mixaylovich Bikov** (1923-yil, Qorakoʻl qishlogʻi, Buxoro viloyati — 1945-yil 11-may, FrankfurtOder, Germaniya) — 2-jahon urush qatnashchisi (1944). Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi katta serjanti. Pulemyot rotasining raschyot komandiri. Qrim platsdarmini kengaytirish uchun „Saryov" va „Bezimyannaya" tepaligi uchun boʻlgan jang (1943-yilning 20-noyabr)da jasorat koʻrsatganligi uchun Qahramon unvoni berilgan (1944). Krrakoʻl tumanidagi Bikov oʻqigan maktab va yashagan koʻchaga uning nomi qoʻyilgan.

Biografiyasi
------------

Bikov 1943-yil noyabr oyida Kerch yarim orolida Adjimushkay qishlogʻi yaqinida (hozirgi Kerch chegarasida) koʻprik yoʻlini kengaytirish boʻyicha janglar paytida harakatsiz qolgan vzvod komandirini almashtirdi va hujum uyushtirildi. Pulemyotni tepalikka oʻrnatdi, dushmanning 10 ta oʻq otish nuqtasini bostiridi. 20-noyabr kuni dushmanning navbatdagi qarshi hujumini qaytarish jarayonida, yakka oʻzi qolib, pulemyotdan otishma natijasida dushmanning bir necha oʻnlab askar va ofitserlari yoʻq qilindi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 16-maydagi farmoni bilan „Frontda nemis bosqinchilariga qarshi qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda bir vaqtning oʻzida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun" serjant Yuriy Bikov Lenin ordeni va „Oltin yulduz" medali bilan Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1945-yil 11-mayda Bikov shnappsda zaharlandi va kasalxonada vafot etdi. U Frankfurt an der Oder markazidagi harbiy qabristonga dafn etilgan.

Shuningdek, u Qizil Bayroq va 1-darajali Vatan urushi ordenlari, bir qator medallar bilan taqdirlangan. Qorakoʻl shahridagi koʻcha va Qorakoʻl tumanidagi maktabga Bikov nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Yuriy Bikov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
3. ↑  „Yuriy Bikov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
4. ↑  „Yuriy Bikov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
5. ↑  „Yuriy Bikov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xoshimboyeva Xusnora
21\_02 Agrokimyo VA agrotuproqshunoslik
Tuproq morfologiyasi
**Tuproq geografiyasi** - tuproqshunoslik fanining boʻlimi; tuproqlarning Yer yuzida tarqalish qonuniyatlarini tuproqgeografik rnlashtirish maqsadida oʻrganadi. Aniqlangan qonuniyatlar asosida har xil tuproq tiplari, turlicha tabiiy va samarali unumdorlikka ega boʻlgan yerlar miqdoriy inventarizatsiya qilinadi Umumiy va maxsus (mintaqaviy) T.g .ga boʻlinadi. Umumiy T.g. tuproq paydo boʻlish omillarini oʻrganadi, ularning turli tiplariga taʼrif beradi va geografik joylanishining umumiy hamda xususiy qonuniyatlarini aniklaydi. Maxsus T.g. esa tuproq rnlashtirish masalalarini oʻrganadi va maʼlum hududdagi tuproqlarni taʼriflash hamda xaritalarini tuzish bilan shugʻullanadi. T.g. tuproqlarning geografik joylanishini asosiy tuproq paydo qiluvchi omillar bilan bogʻliklikda qiyosiygeografik usulda oʻrganadi. T.g. maʼlumotlari tuproq xaritasini tuzishda nazariy asos boʻlib, qishloq xoʻjaligi.da asosiy ishlab chiqarish. vositasi boʻlgan yerdan unumli foydalanishda katta ahamiyatga ega.
E'tiboringiz uchun Rahmat
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qozon (maʼnolari).

**Qozon** — 1) choʻyan, mis, alyuminiy va boshqa metallardan quyib tayyorlanadigan roʻzgor buyumi; taom pishirish, suv qaynatish va boshqa maqsadlarda ishlatiladi. Uning qopqogi (tuvogʻi) metall yoki yogʻochdan yasaladi. Arxeologik tekshirishlar qadimda Oʻzbekistonda sopol, tosh (marmar), bronza Q.lar boʻlganligini koʻrsatadi. Mas, Katta Faryuna kanali qazilganda miloddan avvalgi 1-ming yillikning oxiriga mansub bronza Q. chiqqan: Namangan viloyati oʻlkashunoslik muzeyida Axsikatdan topilgan, milodning 6—7-asrlariga oid sopol q. saqlanmoqda.

Q.ning shakli va oʻlchamiga qarab, doshqozon, osh Q, kir Q. kabi turlari bor. Kichikrogʻi dekcha deb ataladi; 2) yoqilgʻi (koʻmir, gaz va boshqalar) yoqib suv bugʻi yoki issiq suv olinadigan qurilma. Issiqlik elektr st-yalarning bugʻ turbinasini bugʻ bilan taʼminlash, bino va inshootlarni isitish, shamollatish, issiq suv bilan taʼminlash tizimlarida foydalaniladi. Turar joy va jamoat binolarini isitishda choʻyandan ishlangan, qattiq yoqilgʻi yoqiladigan seksiyali suv isitish Qlaridan foydalaniladi. Bularda suv 115° dan yuqori temperaturagacha qiziydi. Ularning issiqlik ajratish quvvati 1,5 G kal/ soat (1 G kal/soat = 1,163 MVt), bosimi esa 0,4 MN/m2(4 kgk/sm2) gacha. Bunday Q.larning oʻchoq apparatlarini oʻzgartirib, qattiq yoqilgidan gazsimon yoqilgʻi yoqishga oʻtkazish mumkin (qarang Bugʻ qozoni, Bugʻ turbinali elektr stansiyasi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuproq xaritasi** - muayyan hudud tuprok katlamining maʼlum masshtabda kichraytirilgan tasviri. Tuproq xaritasi bir necha xil boʻladi. Umumiy Tuproq xaritasida tuprok genetik guruxdarining geografik tarqalishi tasvirlanadi; tuprok melioratsiyasi xaritalarida koʻshimcha ravishda tuprokning meliorativ, yaʼni filtrlash va boshqa xususiyatlari ham koʻrsatiladi; tuprok eroziyasi xaritalarida tuproqning eroziyaga uchraganlik darajasi, eroziya xavfi bor maydonlar va h.k. tasvirlanadi; tuproq agrokimyosi xaritalari oʻsimlik ozuka moddalari hamda mikroelementlar miqdorini va oʻsimlikning rivojlanishi uchun boshqa zarur sharoitlarni aks ettiradi. Tuproq xaritasi tuprokdarning Yer yuzasida tarkalishini (tiplari va kelib chiqish belgilariga qarab ajratilgan boshqa taksonomik birliklarni), ularning oʻziga xosligi va, tuprok qosil boʻlish sharoitiga bogʻliq holdagi xususiyatlarini koʻrsatadi; shuningdek, asosiy agrar ishlab chiqarish. xususiyatlari (granulometrik tarkibi, shoʻrlanganligi, shoʻrtobligi, eroziyaga uchraganlik darajasi va boshqalar) haqida maʼlumot beradi. Vazifasiga muvofikT.x. harxi.i masshtabli boʻlishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 55°47′26.70000000001″N 49°7′18.879999999588″E﻿ / ﻿55.7907500000000027°N 49.12191111111099673°E﻿ / 55.7907500000000027; 49.12191111111099673GO

**Qozon universiteti** - Rossiyadagi eng qadimiy universitetlardan biri. 1804-yili Qozon shahrida tashkil etilgan. Matematika, fizika, geologiya, kimyo, biologiya, tarix, geografiya, huquq, filologiya, ekologiya va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Tarkibida bir qancha ilmiy tadqiqot institutlari va boshqa ilmiy muassasalar, muzeylar, nashriyot, ilmiy kutubxona (5 millionga yaqin asar) bor. Universitetda 11 mingdan ziyod talaba taʼlim oladi, 1000 dan ortiq oʻqituvchi va ilmiy xodim ishlaydi.

QU 1917-1928-yillarda
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jakki Degg** (1978-yil 20-fevralda tugʻilgan) — ingliz glamur modeli va aktrisasi. Uning ishining asosiy qismi Angliyada amalga oshirilgan boʻlsa-da, u Amerika kino va televideniesida paydo boʻldi va afishalar va jurnallar uchun suratga tushdi.

Yoshlik davri
-------------

Stounda tugʻilgan boʻlsa-da, Degg, Angliyaning Staffordshir shtatidagi Xednesford shahrida oʻsgan. Degg bolaligida raqsni, xususan, baletni oʻrgangan va bir nechta tanlovlarda gʻolib chiqqan. U sartaroshlik maktabiga borgan va 20 yoshida oʻzining salonini ochgan.

Faoliyati
---------

### Modellik

Jakki onasining qistovi bilan Max Power jurnalining tanlovida qatnashib, gʻolib chiqqanida mashhur boʻldi. Shundan soʻng u *The Sun* gazetasining 3-sahifadagi qiziga aylandi.

### Aktrisalik

U bir necha bor televizorda paydo boʻlgan. U *"is Harry on the Boat?* "dramasida kichik rol oʻynagan va Joao Kosta Menezes rejissorligidagi *Remember My Dream* qisqa metrajli filmida bosh rolni oʻynaydi. U shuningdek, *The games* telekoʻrsatuvida ishtirok etgan, ammo u efirga uzatilmagan.

Degg BBC1 ning *The Weakest Link* koʻrsatuvining 3-sahifadagi maxsus nashrini qoʻlga kiritib, toʻsatdan oʻlim nomli bosqichida Leilani Dowdingni magʻlub etdi va RSPCA bosqichiga yoʻl oldi.  Biroq, u shouning 1000-qismida paydo boʻlishi qisqa umr koʻrdi, chunki u yutkizishga sababchi boʻlgan birinchi ishtirokchi edi. U quyidagi savolga notoʻgʻri javob bergani uchun haydab yuborildi: „Koʻkatlarda tez-tez uchraydigan meva va sabzavotlarning qisqartirilgan nomlarida qaysi soʻzning qisqartmasi boʻladi?", Degg bu savolga „Kulolchilik" deb javob berdi; toʻgʻri javob kartoshkalar edi.

2004-yilda u ITV telekanalidagi *the Celebrity 24 Hour Quiz viktorinasida* gʻolib boʻldi va unda ham RSPCA ga yoʻl oldi.

Shuningdek, u *Poker Akademiyasida* va Amerikaning *Eurotrip* filmida paydo boʻldi.

Manbalar
--------



1. ↑  Jakki Degg Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-01-22). at AskMen.com; Accessed July 28, 2010.
2. ↑  „Archived copy". 20-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2008-yil.

 Quote: „Took part in 'Celebrity 24 Hour Quiz' on Channel 3, came runner up and won just under £5000 which she again donated to the R.S.P.C.A."
Koordinatalari: 55°43′1.999999999195″N 49°9′52.999999999188″E﻿ / ﻿55.71722222222199861°N 49.16472222222199662°E﻿ / 55.71722222222199861; 49.16472222222199662GO

**Qozon davlat agrar universiteti**— Rossiya Federatsiyasining Tatariston Respublikasi markazi Qozon shahrida joylashgan Rossiya Federatsiyasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimidagi oliy oʻquv yurti hisoblanadi. Bu universitet Tatariston Respublikasining agranomiya sohasiga yetuk mutaxassislarni yetkazib beradi.

Tarixi
------

Qozon davlat agrar universiteti dastlab ikki taʼlim muassasasining bir-biriga qoʻshilishidan hosil boʻlgan. 1922-yil 22-mayda Politexnika instituti qishloq xoʻjaligi fakulteti va Qozon universitetining oʻrmon fakulteti birlashmasi asosida Qozon qishloq va oʻrmon xoʻjaligi instituti tashkil etildi. Oʻtgan yillar davomida institut tuzilmasi bir necha bor oʻzgartirildi. Turli davrlarda zootexnika, meva-sabzavot, agro-oʻrmonchilik fakultetlarida mashgʻulotlar olib borilgan.

Mashhur bitiruvchilari
----------------------

* Tolskiy Andrey Petrovovich — Rossiyaning Sovet davridagi oʻrmon xoʻjaligi olimi, nazariyotchisi, Rossiyaning qurgʻoq hududlarida oʻrmonlarni tiklashning tarafdorlaridan, oʻrmon madaniyati va meteorologiya mutaxassisi boʻlgan. Oʻqituvchi, professor. Mari ASSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

Manbalar
--------

1. ↑  „История Казанского государственного аграрного университета" (deadlink). *Официальный сайт Казанского государственного аграрного университета*. 23-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2018-yil.

Havolalar
---------
**Sensualizm** (lot. sensus — sezgi, his) — bilish nazariyasida sezgilarni bilishning asosiy manbai deb eʼtirof etuvchi yoʻnalish. Bilishning mohiyatini sezgi organlarining faoliyatiga bogʻlab tushuntiradi. S. ratsionalizmga qaramaqarshi boʻlib, hissiy va ratsional bilimlarning oʻzaro aloqadorligi, imkoniyatlarini oʻzicha talkin etadi. S. vakillari bilimlar odamga tugma ravishda berilmagan, u hayotiy tajriba davomida shakllanib, rivojlanib boradi, deb hisoblaydi, ilmiy bilish jarayonida induktiv xulosa chiqarishni deduktiv xulosa chiqarishdan ustun qoʻyadi. S.ning "hislarda boʻlmagan narsa aklda boʻlmaydi" degan asosiy tamoyiliga hissiy bilishlar obyektiv dunyo bilan bogʻliq deb hisoblagan materialistlar (P.Gassendi, T. Gobbs, J.Lokk, K.Gelvetsii, D.Didro, P. Golbax va boshqalar) ham, hissiy bilish tashki dunyo bilan bogʻlanmagan, oʻz-oʻzidan mavjud soha deb bilgan idealistlar (J.Berkli, D.Yum) ham qoʻshilganlar. Sharq falsafasi, xususan, Forobiy va Beruniy asarlarida ham sensualistik fikrlar mavjud. S. shuningdek, gedonizm, utilitarizm, emotivizmaa namoyon boʻladi. 20-asr fan falsafasida ham S.ning empirizm yoʻnalishidagi talqinlari uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaskar jangi** (arab. معركة كسكر) Asuristonda (hozirgi Iroq) Arab  xalifaligi va Sosoniylar imperiyasining kuchlari o‘rtasida bo‘lib o‘tgan. Namoriq jangidan so‘ng mag‘lub bo‘lgan fors zodagonlari va Kaskar hokimi Narsiy jonini saqlab qolish uchun o‘z mulkiga qochib ketadi. Musulmonlar ko‘p o‘tmay uning mulki tomon yurishadi va Narsiy uni himoya qilish uchun yo‘lga chiqadi. Uning qo‘shini qanotlariga Vistaxm, Vinduyix va Tiruyih ismli o‘g‘illari qo‘mondonlik qilishgan. Yana bir fors zodagoni Rustam Farruxzod ham sarkarda Jolinusni Narsiyga yordamga yuborgan, ammo u o‘z vaqtida yetib kela olmagan. Jangda Narsiy qattiq mag‘lubiyatga uchragan, ammo u va uning qo‘mondonlari qochishga muvaffaq bo‘lishgan. Jolinus ham tez orada musulmonlar bilan to‘qnash kelgan, lekin u ham mag‘lub bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Michael G. Morony, *Iraq After the Muslim Conquest*, 2005. (p. 157)
2. 1 2 3  Pourshariati 2008, s. 213. sfn error: no target: CITEREFPourshariati2008 (help)
**Amfisbenalar**, halqali kalta-kesaklar (Amphisbae nidae) — kaltakesa-klar oilasi; 17 tacha uruqqa boʻlinadigan 120 tacha turi bor. Ular, asosan, tropik Amerika bilan Afrikada tarqalgan. Besh turi Ispaniya va Portugaliyada, bittasi Eronda uchraydi. Tuzilishi yerni kov-lashga va yer ostida yashashga moslashgan. Tanasi silindr shaklida, halqalarga boʻlingan, oyoklari yoʻqolib ketgan yoki oldingisi rudiment holda qolgan; terisi qattiq tangachalari yoʻq; koʻzi kichkina va teri bilan qoplangan, eshituv aʼzosi rivojlanmagan; bitta chap oʻpkasi bor. Yomgʻir chuvalchangi singari, yerni kov-lab tor yoʻl ochadi va toʻmtoq dumi bilan oldinga harakat qiladi. Shuning uchun ular ikki boshli kaltakesak deb ham yuritiladi. A.ning koʻp turlari chumo-li va termitlar uyasida yashaydi. Turli hasharotlar, qirqoyoq va yer ostida yashovchi umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Tuxu-mini oʻz uyasiga yoki termit va chumolilar iniga qoʻyadi. Hirot, ibijara, chipor A. bu oilaning tipik vakili hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Qurbaqa | *Gerpetologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kassatsiya** (lot. cassatio — bekor qilish, buzish) — qonuniy kuchga kirmagan sud hukmi (hal qiluv qarori) ustidan shikoyat qilish shakllaridan biri. Apellyasiya sudidan farqli ravishda, K. instansiyasi shikoyat yoki protest doirasi bilan cheklanib qolmaydi, balki bunda ish unda mavjud boʻlgan va qoʻshimcha taqdim qilingan materiallarning toʻla hajmida tekshirib chiqiladi. K. instansiyasi hukm (hal qiluv qarori)ni oʻzgarishsiz qoldirishi, bekor qilishi va ishni yangidan tergov qilishga yoki sud muhokamasiga joʻnatishi yo boʻlmasa hukmni bekor qilishi va sud ishi olib borishni toʻxtatishi mumkin. OʻzRda K. tartibida ish yuritish va K. shikoyati berish (K. protesta keltirish) qonunqoidalari JPK 56-bobida va FPK 38-bobida belgilab berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kaspi** (gruzincha: *კასპის მუნიციპალიტეტი*) — Gruziyaning Shida Kartli mintaqasidagi tuman. 1930-yilda Transkavkaziya SFSR tarkibida unga *okrug* maqomi berilgan. Tuman markazi Kaspi shahri hisoblanadi.

Geografiyasi
------------

Tuman *Shida Kartli* tekisligini egallaydi. U Kura daryosining ikkala tomonida — shimolda Buyuk Kavkazning janubiy qismlari va janubda Trialeti tizmasi bilan chegaradosh. Tumanni Kura va Ksani daryolari kesib oʻtadi.

Tuman aholisi 43771 nafarni, zichligi esa har kvadrat kilometrga 55 kishini tashkil qiladi(2014). Tumanda 71 qishloq va 1 shaharcha mavjud.

Tuman iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligiga yoʻnaltirilgan boʻlib, qurilish materiallari va spirtli ichimliklar ishlab chiqaradigan bir nechta korxonalar ham mavjud.

Tumanda bir qator tarixiy va meʼmoriy obidalar, jumladan Rkoni monastiri, Samtavisi va Kvataxevi cherkovlari qad koʻtargan.

Kavtisxevi qoʻrgʻonlari
-----------------------

Kaspi munitsipalitetidagi Kavtisxevi qishlogʻi yaqinida juda qadimiy qoʻrgʻonlar topilgan. Ular 2007-yilda Makharadze tomonidan qazilgan.

Ushbu qazishmalardan topilgan materiallar Qorabogʻ choʻlidagi Leylatepening soʻnggi xalkolit davriga oid metallga ishlov berish joyi qoldiqlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Shuningdek, Suyubuloq, Agstafa qishloqlarida ham shunday qoʻrgʻonlar mavjud.

Bu kashfiyotlar janubiy Kavkazda IV ming yillik boshlariga oid qoʻrgʻonlarning mavjudligini koʻrsatadi.

Yana qarang
-----------

* Gruziyadagi munitsipalitetlar roʻyxati (mamlakat)

Eslatmalar
----------

1. ↑  Narimanov et al. 2007
2. ↑  Origin of Early Transcaucasian Culture. Dienekes' Anthropology blog

Havolalar
---------

* Jorjiya tumanlari, Statoids.com
**Kaliy xlorid**, KS1 - xlorid kislota (NS1) tuzi, asosiy kaliyli oʻgʻit; Kaliyning tabiiy tuzlaridan boʻlgan silvinit minerali tarkibidagi KS1 tuzlarini kristallizatsiyalash yoki flotatsiya usulida olinadi. Kristallizatsiya usulida olingan oʻgʻit (markasi "K") oq yoki kulrang kristall modda, tarkibida 62—65% K2O bor; flotatsiya usulida olingan oʻgʻit (markasi "F") pushtiqizgʻish rangli, tarkibida 54— 60% K2O bor, yirik kristalli boʻlganidan uzoq vaqt nam tortmasdan saqlanadi. Barcha oʻsimliklarga asosiy oʻgʻit sifatida (kuzgi shudgorlashda) va oziqlantirishda qoʻllaniladi. K.x. Oʻrta Osiyoning sur tuproqli yerlariga qoʻl keladi. K.x. solingan tuproklarda 3,2— 3,3 s/ga qoʻshimcha paxta hosili olinadi. Gʻoʻzaga har yili 50 kg/ga miqdorda (oziq modda hisobida) K.x. solinadi. Shoʻr tuproqli yerlarga K.x.ni ehtiyot bulib solish kerak, chunki u tuproqda oʻsimlik uchun zararli xlor miqdorining koʻpayib ketishiga sabab boʻlishi mumkin. K.x. gigroskopik boʻlganligidan uni saqlash qoidalariga rioya qilish talab etiladi. K.x.ni balandligi 1,5 m dan 2,5 m gacha uyum holida yoki krplarda saqlash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anthony Patterson** (2000-yil 10-mayda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, EFL League One klubi „Sanderlend"da darvozabon sifatida oʻynaydi.

Oʻyin karyerasi
---------------

Patterson 2018-19 yilgi mavsumda zaxira oʻrindigʻida oʻtirdi va 2019-yil iyul oyida shartnoma imzoladi. U 2020-yil 10-noyabrda EFL Trophy guruh bosqichida Flitvud Taunda 2:1 hisobida magʻlubiyatga uchragan holda asosiy jamoadagi debyutini oʻtkazdi. U 2021-22 yilgi mavsumda yana bir marta maydonga tushdi va bosh murabbiy Li Jonsonni hayratda qoldirdi, Patterson 2021-yil iyun oyida qoʻshimcha yil ehtimoli bilan yangi ikki yillik shartnoma imzoladi. Sport direktori Kristjaan Speakmanning taʼkidlashicha, u endi Pattersonni „birinchi jamoa aʼzosi" deb hisoblaydi, Li Burge esa „Light Stadium" ning yagona katta darvozaboni sifatida.

### Notts okrugi

2021-yil sentabr oyida Patterson „Nots Kaunti"ga oktabr oyi oxirigacha ijara asosida qoʻshildi, „Sanderlend" Ron-Torben Xoffmanni „Bavariya"dan ijaraga oldi.

Uning kredit muddati yanvar oxirigacha uzaytirildi. Biroq, Li Jonson „Sanderlend" ning ikkinchi tanlov darvozaboni Li Burge jarohati tufayli darvozabonni esladi. 31-dekabr kuni Li Jonson Pattersonni mavsum oxirigacha Notts okrugiga qaytarib yubordi. 7-yanvar kuni Patterson Notts okrugidan chaqirib olindi, keyinroq ijara qayta tiklanishi mumkin edi.

Oʻyin uslubi
------------

"Sanderlend" darvozaboni Li Batlerning taʼkidlashicha, Patterson ajoyib qutqarish, ushlash va zarbani toʻxtatish qobiliyatiga ega edi, uning zaif tomonlari toʻp uzatish, taqsimlash va aloqa qilishda.

Statistika
----------

*match played 19 March 2022*

| Klub | Mavsum | Liga | Angliya kubogi | EFL kubogi | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Ilovalar | Maqsadlar | Ilovalar | Maqsadlar | Ilovalar | Maqsadlar | Ilovalar | Maqsadlar | Ilovalar | Maqsadlar |
| Sanderlend | 2018–19 | Birinchi liga | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2019–20 | Birinchi liga | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2020–21 | Birinchi liga | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2  | 0 | 2 | 0 |
| 2021–22 | Birinchi liga | 13 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 15 | 0 |
| Jami | 13 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 17 | 0 |
| Notts County (kredit) | 2021–22 | Milliy liga | 10 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13 | 0 |
| Karyera jami | 23 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 29 | 0 |

1. ↑  Appearance (s) in EFL Trophy

Unvonlar
--------

**Sanderlend**

* EFL League One pley-off oʻyinlari : 2022

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *Paddy, Chris*. „Sunderland 2–0 Wycombe" (21-may 2022-yil). Qaraldi: 21-may 2022-yil.
Andoza:Sunderland A.F.C. squad
**Antidotlar**, ziddizaharlar (yunoncha: antidoton — zaharga qarshi) — organizmga har xil yoʻllar bilan kirgan zaharli moddalarni zaharsizlantiruvchi kimyo-viy moddalar. Ular xilma-xil boʻlib, zaharlangan organizmga turli (ichish, sur-tish va hokazo) yoʻllar bilan yuboriladi. Organizmga kirgan zahar qonga shimi-lib ulgurmasdan uni chiqarib yuborish yoki neytrallash chorasi kuriladi: meʼda yuviladi, A. yuboriladi (mas, odam kis-lotalardan zaharlanganda natriy bi-550karbonat, magniy oksid kabi ishqorlar, ishqorlardan zaharlanganda esa limon kislota yoki limon shirasi, sirka, suyul-tirilgan sirka kislota va boshqa ichiriladi), Zahar qonga shimilib ketgan boʻlsa, ney-trallanadi yoki zaharsizlantiriladi: qonga glyukoza yuboriladi va maxsus cho-ralar koʻriladi, mas, mishyak (arsen)li moddalar (lyuizit), ogʻir metall tuzlari (sulema va boshqalar)dan zaharlanganda qonga unitiol, paratsetamoldan zaharlanganda atsetisistein, sianidlardan zaharlanganda amilnitrit, fosfororganik moddalar (xlorofos va boshqalar), zaharli qoʻziqorin (mu-skarin) dan zaharlanganda atropin yubo-riladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antiferromagnetizm** — kristall moddalar (antiferromagnetiklar)ning magnit holatlaridan biri; bunda kristall panjaraning qoʻshni tugunlaridagi atom (ion) larning magnit momentlari antiparallel (bir-biriga qarama-qarshi) yoʻnalgan, shuning uchun moddaning magnitlanishi umuman kam boʻladi. A. tashqi magnit maydon yoʻqligida va temperatura uncha yuqori boʻlmaganda yuz beradi. Ferromagnetizmdan farqli ravishda tashki maydon yoʻqligida antiferromag-netikning qoʻshni elementar magnetiklari oʻzaro muvozanatlashadi va natijaviy magnetizm nolga teng boʻladi. Antifer-romagnetik tashqi maydonga joylashti-rilgandagina natijaviy maydon noldan farqli boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mautxauzen** (Mauthausen) - gitlerchi fashistlar konslageri. 1938-yilda Avstriyadagi Mautxauzen shahri yaqinida Daxau konslagerining "filiali" sifatida tashkil etilgan. 1939-yil mar-tdan — mustaqil lager. 1938—45 yillarda M.da koʻplab mamlakatlardan keltirilgan 335 ming kishiga yaqin mah-buslar saqlangan. Ularning 122 mingdan ortigʻi (shu jumladan, 32 mingdan oshiq sovet fuqarosi) qatl etilgan va qiynab oʻldirilgan. Ikkinchi jahon urushidan soʻng M. oʻrnida muzey tashkil qilingan. M.da qiynab oʻldirilgan sovet ge-nerali D. M. Karbishevga 1948-yil fevralda haykal oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Ushbu familiyaga ega mashhurlar roʻyxati: erkaklar — **Карасёв**, ayollar — **Карасёва**.*
**Karasyov** — oʻrta darajada tarqalgan rus familiyasi (Keng tarqalgan 250 ta rus familiyasi roʻyxatiga kirmaydi).

Familiyaning kelib chiqishi
---------------------------

Choʻqinmagan Karas ismidan kelib chiqqan. „Baliqli" ismlar qadimda juda mashhur boʻlib, koʻpincha tashqi omillar taʼsirida emas, balki anʼanalar asosida berilgan. Qadimgi Novgoroddan topilgan qayin poʻstlogʻiga bitilgan qadimiy rus yozuvlariga koʻra, bu yerda Som, Yorsh, Okun, Karas va Sudak ismli aka-uka Linyovlar yashagan.

Pilladan ipak chuvash bilan shugʻullanuvchu usta Karas, Karasnik deb atalgan.

S. B. Veselovskiyning „Onomastikon" kitobida Karas Tarusmanov Linyov, zodagon, XVII asr boshi, Suzdal; Karas Manuxin Yevsyukov, XVI asr oʻrtalari, Novgorod tilga olinadi:

Don zodagonlari familiyasi
--------------------------

S. V. Koryagin tomonidan Donning uchta zodagon sulolasi tasvirlab beriladi:

* Trailinskaya qishlogʻi Karasyovlari (keyinchalik Bagaevskaya);
* Ust-Medvediskayaning qishlogʻi Karasyovlari;
* Aksay qishlogʻi Karasyovlari.

> *A.A* *Karasyov*: "Ivan Tixonovich oʻz familiyasini Karasev emas, Karasyov deb yozgancha imzo qoʻygan. Donlik taniqli korchalon va yozuvchi Ivan Samoylovich Ulyanov uning qiziga uylangan, mening bobom familiyasini karasya (baliq)dan emas, balki tatarcha soʻzlar — „kara" va „su" — „qora" va „suv"dan olganligini aytgan, shuningdek ushbu bu familiyaning ilk sohibi Donga kelib joylashgan va bu yerda pravoslav dinini qabul qilgan tatar millatiga mansub Karasu ismli shaxs boʻlganini aytib oʻtgan.
> 
>

Familiyaning yozilishi va talaffuzidagi oʻziga xosliklar
--------------------------------------------------------

Karasyov familiyasini talaffuz qilishning faqat bitta usuli bor — hujjatlarda *"yo" harfi yozilishi* yoki yozilmasligidan qatʼi nazar, urgʻu oxirgi boʻgʻinga berib oʻqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Самые распространенные фамилии" (deadlink). 19-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2012-yil.
2. ↑  „Происхождение фамилии Карасёв". 17-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2012-yil.
3. ↑  Karasyov A. A. Familiya Karasyovix // Oblastnogo Voyska Donskogo Statisticheskogo Komiteta. 1903. Vip. 3. S. 48-53.
**Mavlon Xudoyberganovich Nazarov** (1910.15.6, Chimkent viloyati Turkiston tumani — 2000.31.3, Toshkent) — tarixchi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1970). Tarix fanlari doktori (1963), professor (1965). Samarqand Davlat Universiteti ni tugatgan (1936). Komsomol (1941—44) va partiya (1944—52) ishlarida. Toshkent Davlat Universiteti (1952—64) va Toshkent politexnika instituti (1964—92)da kafedra mudiri. ToshTUning Oʻzbekiston xalqlari tarixi kafedrasida maslahatchi professor (1992-93).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mavlon Egamberdiyev**  – sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Mavlon Egamberdiyev 1923-yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) a’zosi hisoblangan.

Egamberdiyev  1940-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1940-1983-yillarda – ..Mirzacho‘lvodxoz" gidrotexnigi, Mirzacho‘l shahridagi 19-maktab o‘qituvchisi, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, Toshkent ekskavator zavodi rejalashtirish va taqsimlash byurosi boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, O‘zbekiston SSR Sovxozlar vazirligining kadrlar bo‘limi boshlig‘i, Sovxoz ishchilari kasaba uyushmasi Respublika qo‘mitasi raisining o‘rinbosari, Ma’muriy organlar bo‘limi instruktori, kotib yordamchisi, Toshkent viloyat partiya qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshlig‘i, ,,Oʻzselxoztexnika" Toshkent viloyat birlashmasi raisi, Toshkent viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi, Boʻka tuman partiya qoʻmitasi birinchi kotibi, O‘rtachirchiq tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi vazifasida ham mehnat qilgan  .

M.Egamberdiyev  O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 8-, 9- va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi Egamberdiyev  1995-yildan keyin Moskvada vafot etgan.

Havolalar
---------

* O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: O‘ninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik ma'lumot). - T .: O'zbekiston, 1981. - S. 74.
* Xalq xotirasi
* GA RF R7523 105 91 SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971 yil 8 aprelda qabul qilingan Farmonlari va ularga materiallar / 10-sonli bayonnomaga / No 1455-VIII dan 1458-VIII gacha, jild. 16

Manbalar
--------

1. ↑  „Население Среднечирчикского района в 1980 году — 120347 человек". 26-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
**Mezotermal konlar** (mezo ... va therme — issiqlik) — foydali qazilmalarning gidrotermal konlari sinflaridan biri; Yer qaʼrining 5000 m chu-qurligigacha qatlamlarida juda katta bosim ostidagi va 300—200° temperaturali sirkulyasiyalovchi minerallashgan qaynoq suv aralashmalarining mineral massasi yotqiziqlaridan vujudga keladi. Ular tomirlar, qatlamli tanalar va notoʻgʻri shaklli yotqiziqlar hosil qiladi. Dastlab amerikalik geolog VLindgren tomonidan ajratilgan (1907).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
▪️Kanadalik ikki aka-uka birinchi marta shunday kichik kitob yaratdilarki, standart mikroskop ostida soʻzlar qanday oʻqilishi uchun sizga "elektron mikroskop" kerak boʻlar edi.

▪️Ularning mittigina kitobi mikrochipga o‘yib yozilgan - "Tiny Ted dan Sholg'om" kitobi edi. Ushbu kitobcha dunyodagi eng kichik kitob  Teeny Tedning 30 sahifali hikoyasining reproduktsiyasi hisoblangan. Unda bosh qahramon har yili sholg'om yetishtirish tanlovida g'olib chiqqani hikoya qilingan.

Uni Malkolm Duglas Chaplin yozgan, uning akasi Robert Chaplin esa Kanadaning Britaniya Kolumbiyasidagi Saymon Freyzer universitetida o'ymakorlikni bajargan.

▪️Kitobning aniq o'lchovlari 70 mikrometr 100 mikrometrga teng. Sof kristall kremniy bilan bosilgan, reproduktsiya 15 000 dollar turadi. Ginnesning rekordlar kitobi kitobni eng kichik kitob sifatida tasdiqlangan edi.

Kanadalik aka ukalardan so‘ng, Sibirliklar rekirdni oxirgi marta yangiladi

▪️Sibirlik olim dunyodagi eng kichik kitobni yaratdi.

Mikrokitob bir necha sahifalardan iborat bo'lib, ularning har biri millimetrning juda kichik qismlarini o'lchaydi. Sahifalarning aniq o'lchami 70 dan 90 mikrometrgacha yoki 0,07 dan 0,09 millimetrga teng bo‘lib, insonlar uni har doimgi kitoblardek o‘qiy olishmaydi. Kichik kitobga oq bo'yoqni o'ta yupqa plyonkaga yopishtirish orqali yaratilgan varaqlar ularni aylantirish imkonini beruvchi mayda halqa bog'lovchilariga osilgan.

▪️Kitob Moskvadan taxminan 2000 mil uzoqlikda joylashgan Novosibirsk shahridan "mikro miniatyurachi" deb ataladigan Vladimir M. Aniskin tomonidan yaratilgan. Rossiyada o'zining kichik asarlari bilan tanilgan va Sankt-Peterburgda galereyasi bor. Aniskinning aytishicha, kitobni ishlab chiqarish uchun zarur bo'lgan texnologiyani ishlab chiqish uchun unga bir necha yil kerak bo'lgan, keyin esa uni yaratish uchun bir oy kerak bo'lgan. Kitob qo‘lda, masofadan boshqariladigan asboblarsiz yaratilgan.

Kitobning ikkita varianti mavjud bo'lib, birida bir nechta "mikro miniatyurachilar" nomlari sanab o'tilgan, ikkinchisida rus alifbosi berilgan. Harflar shunchalik kichikki, ularni o'qish uchun elektron mikroskop kerak bo'ladi.

▪️Aniskin ABC News telekanaliga nima uchun kitob yaratganligi haqidagi savolga: "Men mikro miniatyurachiman, men hamma narsani mayda qilaman", dedi. Uning qo'shimcha qilishicha, bunday kitobchani yaratish uning maqsadi bo'lgan.

Aniskin kelasi hafta kitobni Ginnesning rekordlar kitobiga topshirishni rejalashtirmoqda va u tarixda yaratilgan eng kichik kitob bo‘lishini ham aytib o‘tgan edi. 

▪️Hozirgi kunda bosma kitobning dunyodagi eng kichik reproduktsiyasi bo'yicha Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Yapon bosmaxonasi, shuningdek, eng kichik varaqlari atigi 75 mikrometr kenglikdagi original asar ishlab chiqarganini aytdi. Bundan oldin boshqa bir rus kitobi bu rekordni egallashini da'vo qilgan edi. 

▪️Anton Chexovning "Xameleon" qissasining 0,9 x 0,9 millimetr o'lchamdagi 30 nusxasi ham Sibirda chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑