1909-yil fevraldagi Musavver Hale jurnalida Refik Halit Karay
 Refik Halit Karay 1919-yil 18-sentyabrdagi Servet-i Funun jurnalida

  

**Refik Xalid Karay** — Turk yozuvchisi. U 1888-yil 15-martda Turkiyaning Istanbul viloyatida tugʻilgan.

Hayoti
------

Refik Halid Karayning otasi Mehmet Xolid Bey Bolu Mudurnudan Istanbulga koʻchib oʻtgan Karakayishlar oilasiga bosh hisobchisi boʻlib ishlagan.

Konstitutsiyaviylik ning eʼlonidan keyin u jurnalistika bilan shugʻullana boshlagan. 1909- yilda ''Tarjumon-i Haqiqat'' gazetasida tarjimon va muxbir boʻlib ishlagan.

Undan soʻng Fejriati jamoasiga qoʻshiladi va „Kirpi" imzosi bilan "*Kalem* "jurnaliga maqolalar yoza boshladi. 

Maqolalari tufayli 1913-yilda Sinopga surgun qilingan. Keyinchalik Chorum, Anqara va Bilejikga yuborildi. Istanbulga qaytgach, bir muddat Robert kollejida turk tili o‘qituvchisi bo‘lib ishladi, undan keyin Pochta-telegramma bosh boshqarmasida faoliyat yuritadi. Hurriyet va Itilaf Firkasi aʼzosi bo`lganidan so`ng „Aydede" siyosiy hazil jurnalini nashr eta boshlaydi.

Mustaqillik urushi(turk. Istiklal savashi)ga qarshi yozgan maqolalari tufayli xiyonatda ayblanadi va Yuzelliliklar (qora roʻyhat)ga kiritiladi. U uzoq vaqt xorijda, Bayrut va Halabda surgunda yashaydi. Mustafo Kamol Otaturkga yozgan sheʼrlari va maktublari bilan Yuzelliliklar roʻyxatidagilarning kechirilishida muhim rol oʻynadi. 16 yillik surgunlikdan keyin 1938-yilning iyulida Turkiyaga qaytib keladi. 1948-yilda yana *"Aydede"* jurnalini chiqarishni boshladi.

 Rafiq Halit Karay qabri
1965-yil 18-iyulda Istanbulda vafot etgan va Karay Zinjirlikuyu qabristoniga dafn qilindi.

Turk adabiyotidagi oʻrni
------------------------

Refik Xolid turk adabiyotida ilk bor Onadoʻlini tanitgan asarlari bilan nom qozongan, satirik va hajviy asarlari bilan mashhur boʻlgan. U mushohadalarga asoslangan asarlarida sodda, ravon tili, taʼrif, portret va o‘xshatishlardan foydalanishdagi mahorati bilan 20-asr romanchilari orasida alohida o‘rin tutadi.

Seyit Kamol Karaaliogʻlu uni shunday tasvirlaydi: Refik Halit Karay U „Yangi til" harakatida muhim o‘rin tutgan, so‘zlashuv tilini o‘z asarlarida katta mahorat bilan qo‘llagan yozuvchidir. Uning hikoya va romanlarida rang-baranglik, mushohada boyligi alohida ajralib turadi.

Asarlari
--------

**Roman**
* «Istanbulning yuzi» (1920)
* «Oy orqasida» (1922)
* «Yazid qizi» (1939)
* «Chete» (1940)
* «Surgun» (1941)
* «Anahtar» (1949)
* «Bu bizning hayotimiz» (1950)
* «Nilgun» (1950-1952)
* «Yer ostida dunyo bor» (1953)
* «Ayol oʻrgimchak» (1953)
* «Ikki ming yillik oshiq» (1954)
* «Ikki tanali ayol» (1955)
* «Ayollar uyi» (1956)
* «Qorli togʻdaki olov» (1956)
* «Toʻrt bargli yonja» (1957)
* «Ohirgi qadah» (1965)
* «Yerini sevgan nihol» (1977)
* «Non qoʻldan suv qoʻldan» (1980)
* «Oyning oʻn toʻrti» (1980)
* «Suzuvchi bogʼ» (1981)

**Hikoyalari**
* «Mamlakat hikoyalari» (1919)
* «Gʻurbat hikoyalari» (1940)

Hazilari
* «Hech qachon aladanma, ishonma»
* «Kirpining soʻzlari»
* «Ay orqangda»
* «Tanishlarim»
* «Jinni»(1939)

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü*. Yapı Kredi Yayınları — 222-224 bet.
3. ↑  *Resimli Motifli Türk Edebiyatı Tarihi*. İnkılâp Yayınevi, 1985.