**Marta Vieira da Silva** (1986-yil 19-fevralda tugʻilgan), odatda **Marta**, Braziliyalik professional futbolchi, Milliy ayollar futbol ligasi (NWSL) va Braziliya terma jamoasida Orlando Pride uchun hujumchi sifatida oʻynaydi. Marta koʻpincha barcha davrlarning eng buyuk ayol futbolchisi sifatida qabul qilinadi. U olti marta FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan, ulardan beshtasi ketma-ket (2006-yildan 2010-yilgacha) va oxirgi sovrin 2018-yilda berilgan.

Marta 115 ta gol bilan Braziliyada har qanday jinsdagi eng yaxshi xalqaro gol muallifi boʻlish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Marta 17 ta gol bilan FIFA Jahon chempionati turnirlarida (ayollar yoki erkaklar) eng koʻp gol urish boʻyicha ham rekordchi hisoblanadi. Bundan tashqari, u beshta Jahon chempionatida gol urgan har qanday jinsdagi birinchi futbolchi bu 2019-yilda Kristin Sinkler tomonidan tenglashtirilgan hamda ketma-ket beshta Olimpiya oʻyinlarida gol urgan birinchi ayol futbolchi. U 2004 va 2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritgan Braziliya terma jamoasi aʼzosi edi. U, shuningdek, 2004-yilgi FIFA U-19 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida „Oltin toʻp" (MVP) bilan taqdirlangan va Braziliya terma jamoasini boshqarganidan keyin eng yaxshi oʻyinchi sifatida „Oltin toʻp" va 2007-yilda ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining eng yaxshi toʻpurari sifatida „Oltin butsa" mukofotini qoʻlga kiritgan.

Klublar miqyosida Marta 2004-yilda Shvetsiyaning Umeå IK klubida UEFA ayollar kubogini qoʻlga kiritdi va mamlakatning turli jamoalarida oʻynagan vaqtida Shvetsiya chempionatida yettita chempionlikni qoʻlga kiritdi.

2013-yil yanvar oyida u Amarildo, Bebeto, Karlos Alberto Torres, Ronaldo va Mario Zagallo bilan birga Braziliyada boʻlib oʻtgan 2014-yilgi FIFA Jahon chempionatining oltita elchilaridan biri sifatida nomlandi. U, shuningdek, 2013-yildan boshlab Sveriges Television televizion hujjatli *"Boshqa sport"* serialida paydo boʻlgan. 2016-yil avgust oyida Marta Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida Olimpiya bayrogʻini koʻtargan sakkiz kishidan biri edi. U Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi tomonidan Barqaror rivojlanish maqsadlari himoyachisi etib tayinlangan. SDG — bu dunyoni yaxshiroq joyga aylantirish umidlari bilan belgilangan 17 ta global maqsad va uni amalga oshirishga yordam berish uchun 17 advokat tayinlangan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Martaning uchta ukasi bor: Jose, Valdir va Angela. Uning ota-onasi Aldário va Tereza. Uning otasi Marta chaqaloqligida oilani tark etdi. 2010-yil 11-oktyabrda Marta BMTning yaxshi niyat elchisi etib tayinlandi. Marta portugal, shved va ingliz tillarini yaxshi biladi. U katolikdir va u cherkovga tez-tez bormasa ham, Xudo u uchun juda muhim ekanligini taʼkidlaydi. 2016-yilda u BBCning 100 nafar ayol roʻyxatiga kiritilgan.

2017-yilning mart oyida Marta Shvetsiya fuqaroligini oldi. U Braziliya fuqaroligini saqlab qoldi va Braziliya tomonidan allaqachon chegaralanganligi sababli, u Shvetsiya vakili boʻlish huquqiga ega emas edi. U 2021-yil fevral oyida AQSh yashil kartasini qoʻlga kiritdi, bu unga doimiy rezidentlik maqomini berdi va shuningdek, uni NWSL roʻyxati uchun mahalliy oʻyinchi sifatida tanladi.

2021-yil yanvar oyida, bir necha yillik tanishuvdan soʻng, Marta Orlando Pride jamoadoshi Toni Pressli bilan unashtirilganini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The 20 greatest female football players of all time". *The Guardian* (2016-yil 3-avgust).
2. ↑  „10 Best Female Footballers of All Time" (2014-yil 27-oktyabr).
3. ↑  „Women's World Cup 2015: who is Marta, who is the greatest footballer of all time, Marta, Matildas - Fox Sports". *www.foxsports.com.au*.
4. ↑  Panja, Tariq. „Best-Ever Female Player Marta Misses Soccer's Millions". *Bloomberg* (2015-yil 8-iyun).
5. ↑  „Marta: Brazil great makes history with 17th World Cup goal". *CNN* (2019-yil 18-iyun).
6. ↑  „Marta scores record 17th World Cup goal as Brazil advance to knockouts". *France 24* (2019-yil 18-iyun). Qaraldi: 2021-yil 29-iyun.
7. ↑  „Women's World Cup: Marta has record to rival Brazil legends Ronaldo and Pele". *BBC Sport* (2019-yil 13-iyun).
8. ↑  „Christine Sinclair: Canada striker beats all-time record". *BBC Sport* (2020-yil 30-yanvar).
9. ↑  Reuters Staff. „Olympics: Soccer - Brazil's Marta scores in fifth Games running, Britain beat Chile" (en). *Reuters* (2021-yil 21-iyul). Qaraldi: 2021-yil 21-iyul.
10. ↑  *FIFA.com.* „2018 FIFA World Cup Russia™ - FIFA.com". *www.fifa.com*. 2009-yil 28-fevralda asl nusxadan arxivlangan.
11. ↑  „Letter to My Younger Self - By Marta". *The Players' Tribune*.
12. ↑  „Brazilian star Marta to be UN goodwill ambassador". SI.com (2010-yil 11-oktyabr). 2012-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 12-oktyabr.
13. ↑  *L. Jones.* „Marta has come a long way, takes on new challenge in U.S." (2009-yil 25-fevral). Qaraldi: 2018-yil 21-sentyabr.
14. ↑  „Abbey Road – Sunday Guest Marta Vieira Da Silva (English Translation)". Women's Soccer United (2012-yil 27-fevral). 2015-yil 11-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 11-iyun.
15. ↑  „BBC 100 Women 2016: Who is on the list?" (en-GB). *BBC News* (2016-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2019-yil 28-iyul.
16. ↑  *Svensson.* „Rosengårds Marta Da Silva svensk medborgare" (sv). *Aftonbladet* (2017-yil 14-mart). Qaraldi: 2021-yil 7-may.
17. ↑  „Brazilian Legend Marta, Orlando Pride Agree to New Contract". *www.orlandocitysc.com*.
18. ↑  „Orlando Pride's Toni Pressley and Marta Are Engaged: 'Another Chapter of the Story'". *People*.
19. ↑  *Silva.* „Toni Pressley, namorada de Marta, treina após cirurgia de câncer de mama" (pt). *UOL.com.br* (2019-yil 17-avgust). Qaraldi: 2019-yil 12-sentyabr.

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* Fridman, Ian C. (2007), *Latino sportchilari*, Infobase Publishing,ISBN 1438107846
* Grainey, Timothy (2012), *Beyond End It Like Beckham: Ayollar futbolining global fenomeni*, Nebraska universiteti matbuoti,ISBN 0803240368
* Kassouf, Jeff (2011), *Qizlar futbolda gʻalaba qozonish uchun oʻynaydi*, Norwood House Press,ISBN 1599534649
* McDougall, Chrös (2012), *Futbol*, ABDO,ISBN 1614785554
* Richards, Ted (2013), *Futbol va falsafa: Goʻzal oʻyin haqida goʻzal fikrlar*, Ochiq sud,ISBN 0812696824
* Stivens, Dakota (2011), *Ayollar professional futboliga qarash, shu jumladan futbol uyushmalari, jamoalar, oʻyinchilar, mukofotlar va* boshqalar, BiblioBazaar,ISBN 1241047464
* Velaskes de Leon, Maurisio (2010), *20 ta futbol yulduzi*, The Rosen nashriyot guruhi,ISBN 1615329471