**Hindiston — Ispaniya munosabatlari** (hindcha: भारत-स्पेन संबंध; ispancha: Relaciones entre India e España) Hindiston va Ispaniya oʻrtasidagi davlatlararo munosabatlarga ishora qiladi.

Tarixi
------

Hindiston va Ispaniya oʻrtasidagi munosabatlar 1978-yilda Ispaniyada demokratiya oʻrnatilganidan beri iliq. Hindiston va Ispaniya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1956-yilda Yangi Dehlida Ispaniya elchixonasi ochilishi bilan oʻrnatilgan. Jaypurlik Maharaja Sawai Man Singx II 1965-yilda Hindistonning Ispaniyadagi birinchi elchisi etib tayinlangan.

Ikki tomonlama munosabatlar
---------------------------

### Bosh vazirlarning rasmiy tashriflari

1992-yilda Bosh vazir PV Narasimha Rao va 2017-yilda Bosh vazir Narendra Modi Ispaniyaga tashrif buyurishdi.

Savdo aloqalari
---------------

Hindiston va Ispaniya o‘rtasidagi munosabatlar 1956-yilda diplomatik munosabatlar o‘rnatilganidan beri samimiy bo‘lib kelmoqda. 1958-yilda Madridda CD’A boshchiligidagi missiya ochildi. Hindistonning birinchi rezident elchisi 1965-yilda tayinlangan.

Ispaniya Hindistonning Yevropa Ittifoqidagi 7-yirik savdo hamkori hisoblanadi. 2017-2018-yillarda oʻzaro savdo hajmi 5,66 milliard AQSH dollarini (Savdo Departamenti) tashkil etib, oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 4,91 foizga oʻsgan. Hindiston eksporti 16,65 foizga oʻsdi va 3,99 milliard AQSh dollarini tashkil etdi, import esa 15,51 foizga qisqardi va 1,66 milliard dollarni tashkil etdi. Hindistonning Ispaniyaga asosiy eksporti toʻqimachilik, organik kimyoviy moddalar, temir va poʻlat, dengiz mahsulotlari, avtomobillar va teridir. Hindistonning asosiy importi — mexanik asboblar, elektr mashinalari, kimyoviy moddalar, plastmassa va mineral yoqilgʻi tashil etadi.

Ispaniya 2,76 milliard AQSH dollarini tashkil etgan toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar hajmi boʻyicha Hindistondagi eng yirik investorlar roʻyxatida 15-oʻrinda turadi (2000-yil aprel — 2018-yil iyun). Hindistonda 200 ga yaqin ispan kompaniyalari, asosan, metallurgiya sanoati, qayta tiklanadigan energiya, avtomobilsozlik, keramika va infratuzilma sohalarida, asosan, avtomobil yoʻllari, elektr uzatish liniyalari, tunnellar va metro stantsiyalarida ishlaydi. Maxarashtra, Tamil Nadu, Gujarat, Andxra-Pradesh va Karnataka Hindistonga ispan investitsiyalari uchun asosiy yoʻnalish hisoblanadi. Hindistonning Ispaniyaga kiritgan sarmoyasi taxminan 900 million dollarni tashkil etadi. Ispaniyada asosan dasturiy taʼminot va IT xizmatlari, farmatsevtika, kimyo va logistika sohasida 40 ga yaqin hind kompaniyalari mavjud. Hindiston jahon miqyosida Ispaniyadagi eng yaxshi 30 sarmoyador va Osiyodan 5 ta eng yaxshi investorlar qatoriga kiradi.

Savdo kotibi Hindiston delegatsiyasini 2018-yil yanvar oyida Madridda boʻlib oʻtgan Hindiston Ispaniya JCEC 11-raundiga olib bordi. JCEC doirasida Hindiston Ispaniya bosh direktorlar forumi 2015-yil fevral oyida tashkil etilgan. Bosh direktorlar forumining birinchi rasmiy yigʻilishi 2017-yilning may oyida Madridda boʻlib oʻtgan. Global Innovatsiyalar va Texnologiyalar Alyansi Ispaniya sanoat texnologiyalarini rivojlantirish markazi bilan birgalikda Hindiston va Ispaniya oʻrtasidagi hamkorlikdagi ilmiy-tadqiqot loyihalarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun ikki tomonlama asos boʻlgan sanoat tadqiqotlari va ishlanmalari boʻyicha Hindiston-Ispaniya hamkorlik dasturini yaratdi.

Hindiston va Ispaniya oʻrtasida 2009-yilda imzolangan ilmiy-texnika va texnologiyalar sohasida hamkorlik boʻyicha qoʻshma dastur mavjud. Bosh vazirning Ispaniyaga tashrifi chog‘idagi Qo‘shma bayonotda taʼkidlanganidek, 2017-yil sentabr oyida Madridda Fan, texnologiya va innovatsiyalar bo‘yicha boshqaruv qo‘mitasining yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Biosensorlar, biopestitsidlar, bioiqtisodiyot, chiqindilarni energiyaga aylantirish, elektronika kabi sohalarda innovatsiyalarga asoslangan qoʻshma ilmiy-tadqiqot loyihalari davom etmoqda. Bosh vazirning tashrifi chog‘ida organlar transplantatsiyasi sohasida hamkorlik to‘g‘risidagi memorandum ham imzolandi.

Hindiston Ispaniyaning sport sohasidagi ikki tomonlama hamkorligi futbol, badminton, xokkey va kabaddidagi tadbirlarda yetakchi oʻyinchilar va jamoalarning ishtiroki bilan mustahkamlandi. Sport sohasida hamkorlik boʻyicha alohida memorandumga ega boʻlish imkoniyati mavjud. Turizm sohasida hamkorlikni mustahkamlash uchun ulkan salohiyat mavjudligini eʼtirof etgan holda, Bosh vazirning tashrifi chog‘ida Turizm bo‘yicha Ekspertlar guruhini tashkil etishga kelishib olindi. Hindiston tomonidan Shri Suman Billa (JS, M/Tourism) va Ispaniya tomonidan janob Manuel Butler (DG, Turespaña) boshchiligida 2018-yil 21-may kuni Madridda turizm bo‘yicha birinchi Hindiston — Ispaniya ekspertlar koʻrgazmasi bo‘lib o‘tdi.

Hindiston muntazam ravishda Ispaniyadagi yirik xalqaro savdo yarmarkalari va konferensiyalarida qatnashadi: FITUR (Turizm), Mobile World Congress (Telekom), CPhI Worldwide (farmatsevtika) va Smart City Expo World Congress (Aqlli shaharlar). Bosh vazirning tashrifi chogʻida eʼlon qilingan Qoʻshma bayonotda kelishilganidek, II Ispaniya Hindiston forumi 2017-yil noyabr oyida Madridda CII va Ispaniya — Hindiston kengashi jamgʻarmasi tomonidan birgalikda tashkil etilgan boʻlib, unda 200 dan ortiq kompaniya ishtirok etdi. 2017-yil davomida elchixona mahalliy Savdo-sanoat birlashmalari bilan hamkorlikda savdo va investitsiyalarni ilgari surish hamda hukumatning yetakchi tashabbuslarini taqdim etish maqsadida 40 ga yaqin tijorat tadbirlarini tashkil etdi. Ushbu tadbirlar infratuzilma, energiyani yangilash, oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, avtomobilsozlik, mudofaa, IT, aqlli shaharlar, turizm, agro-oziq-ovqat sektori, innovatsiyalar va gastronomiya kabi muhim tarmoqlarga qaratildi.

Bahslar
-------

2022-yil 17-oktabr kuni Ispaniyaning Nyu-Dehlidagi elchixonasi o‘zboshimchalik bilan 21 nafar hindistonlik sportchiga vizani rad etdi va bu ularga 2022-yil 17-23-oktabr kunlari Ispaniyaning Pontevedra shahrida o‘tkazilishi rejalashtirilgan U-23 jahon chempionatida ishtirok etishiga to‘sqinlik qildi. Rad etishlar orasida U-20 oltin medali sohibi Antim Panghal ham bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Indo-Spain Relations". 2018-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 14-may.
2. ↑  „India, Spain call for zero tolerance on terrorism".  New Indian Express. 2018-yil 8-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 31-may.
3. ↑  „India Spain Bilateral trade".
4. ↑  *Selvaraj.* „Spain rejects visa of 21 Indian wrestlers for U-23 world championships, embassy doubts ‘intention to leave territory’" (en). *sportstar.thehindu.com* (2022-yil 17-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 18-oktyabr.
5. ↑  *Service.* „Spain denies visas to U-23 Indian wrestlers" (en). *Tribuneindia News Service*. Qaraldi: 2022-yil 18-oktyabr.
6. ↑  „Spain rejects visa of 21 Indian wrestlers for U-23 world championships, embassy doubts ‘intention to leave territory’ - Sportstar". *web.archive.org* (2022-yil 18-oktyabr). 2022-yil 18-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-oktyabr.