recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dempfer** (nem. Dampfer — soʻndirgich) — 1) mashina va asboblarning ishlashi vaqtida sodir boʻladigan mexanik tebranishlarni yoʻqotadigan, elektr mashina va elektr oʻlchash asboblaridagi tebranishlarni soʻndiradigan qurilma. Avtomat rostlagich va oʻlchash asboblarida gidravlik (kataraktlar) va pnevmatik D.lar keng qoʻllaniladi. Ularda tebranish energiyasi suyuklik (gaz) ning bir kameradan ikkinchi kameraga oqib oʻtishi hisobiga soʻnadi. Elektr mashina va elektr oʻlchash asboblaridagi tebranishlarni yoʻqotish uchun oʻz chulgʻamlaridagi tok maydoni bilan qoʻshimcha chulgamdagi tok maydonining oʻzaro taʼsirida ishlaydigan D. qoʻllaniladi; 2) koʻp torli musiqa asboblarida torlarning tebranishini soʻndiradigan moslama. D. fortepiano va arfada, oʻzbek cholgʻu asboblaridan changda boʻladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oq akatsiya**, soxta akatsiya (Robinia pseudoacacaia L.) — dukkakdoshlar oilasiga mansub daraxt turi. Boʻyi 20—30 m. Bargi uzun bandli, uz. 10—25 sm, patsimon murakkab; har bir bargi 5—12 juftgacha yaproqchali. Gullari oq, hidli, shirali, toʻpguli shingilsi-mon. Dukkagi tuksiz, uz. 5—7 sm. Aprelning oxiri — mayning boshida gullaydi, oktabrda meva tugadi. Oʻrta Osiyoda manza-rali (asalli) daraxt sifatida park va xiyobonlarga ekiladi, qurgʻoqchilik-ka va shoʻrga chidamli boʻlgani bois togʻ yonbagʻirlarini va adirlarni oʻrmonlashtirish uchun koʻpaytiriladi. Yogʻochi pishiq. Duradgorlikda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Panzootiya** (pan... va yun. zoon — hayvon) — hayvonlar oʻrtasida yuqumli kasallikning gʻoyat tez va keng tarqalishi. P.da yuqumli kasallik bir yoki bir necha mamlakatda, butun qitʼada keng tarqalib, deyarli hamma hayvon kasallanadi. Oqsil kasalligi, oʻlat va boshqa shunday kasalliklardan. Bu kasalliklar tez yuqadi, inkubatsiya davri qisqa, kasal hayvon tuzalgandan keyin kuchli immunitet hosil boʻlmaydi.

Ijtimoiy-iqtisodiy omillar, birinchi navbatda, xoʻjaliklarning mamlakat ichida va oʻzaro tez-tez aloqada boʻlib turishi, shuningdek, mol boqish sharoitining oʻzgarishi P. rivojlanishiga maʼlum darajada sabab boʻladi. P.ga qarshi muvaffaqiyatli kurashish kasalliklar qay darajada oʻrganilganligiga, diagnostikaning samarali usullariga va profilaktikaning oʻziga xos vositalari, shuningdek, epizo-otik tadbirlarning toʻla amalga oshirilishiga bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Nensi"** (inglizcha: *Nancy*) — amerikalik haykaltarosh Aleksandr Kolder (1898-1976) tomonidan yaratilgan kinetik haykal (Mobile[en]). 1971-yilda yaratilgan. Taxminan Palma shahrida joylashgan. Mayorka (Balear orollari) Ispaniya. Almudayna qirollik saroyi yaqinidagi Qirollik boʻgi[uk]da oʻrnatilgan.

Haykal 1972-yil sentabr-oktabr oylarida Palmadagi Sala Palayres galereyasida oʻtkazilgan Kolder asarlari koʻrgazmasining bir qismi edi. Haykaltarosh Mallorkada ispaniyalik rassom Joan Miro (1893-1983) bilan uzoq vaqt doʻst boʻlgan va u oʻz navbatida Palayresda Kolder koʻrgazmasini tashkil etishda muhim rol oʻynagan. Ikkala rassom ham 1928- yilda Parijda yashab ishlaganda tanishib, doʻst boʻlishgan.

Miro 1973-yilda doʻsti Kolderni haykalni Palma meriyasiga sovgʻa qilishga koʻndirdi, ammo shahar meriyasi sovgʻani qabul qilmadi, aks holda ular katta miqdorda bojxona toʻlovlari va aksiz soligʻini toʻlashlari kerak edi. Keyinchalik, Madridda sanʼat asari milliy meros obyekti sifatida tasniflandi va haykaltaroshlik soliqlardan ozod qilindi. 1974-yil 14-fevralda Palma meriyasi uni sovgʻa sifatida qabul qildi.

Kolder oʻzining kinetik haykalini yangi dengiz parkida, sobor va dengiz oʻrtasida joylashtirishni xohladi, bu esa shamol haykalni harakatga keltirishi mumkin edi. Ammo Palma shahar hokimiyati uni Qirollik bogʻiga oʻrnatishga qaror qildi (1974-yildan 1985-yilgacha); 1994-yilda vandalizmdan tiklanganidan keyin oʻz joyiga qaytarildi.

Haykal temirdan quyib ishlangan, goʻyo, *harakatdagi* *barqaror* yodgorlikdir.

Havolalar
---------

* + Informatsiya na sayte El Arte Como Arte
	+ Informatsiya na sayte MallorcaPhotoBlog
Tiaradagi strazlar
**Strazlar** (nemischa:, XVIII asr soʻngida yashagan ixtirochi, oynaquyuvchi va zargar G. Shtrass nomidan olingan) — jismning sinish koʻrsatkichi va dispersligi yuqori boʻlgan qoʻrgʻoshinli oynadan tayyorlanuvchi imitatsiyalangan qimmatbaho tosh.

Tarixi
------

Qimmatbaxo toshlarni shishadan imitatsiyalash o'rta asrlardayoq ma'lum bo'lgan, biroq «straz» so'zi elzaslik zargar Georg Shtrassning (*Georges Frédéric Strass*, 1701—1773) familiyasidan olingan. U tarkibida yuqori darajada qo'rg'oshin mavjud bo'lgan kaliyli shisha tayyorlaydi (Shixtaning tarkibida 50 % Qo'rg'oshinli surik Pb3O4 mavjud) va undan brilliantlarni imitatsiyalovchi bijuteriyalar ishlab chiqarishda foydalanadi. Shtrass tomonidan yaratilgan shisha — qo'rg'oshinli billur (zamonaviy sinflanishida optik shisha — og'ir flint) bo'lib, «yorqinligi» kuchli bo'lgan sinish ko'rsatkichiga va yuqori disperslik — ranglar «o'yini»ga ega. Brilliantlarni imitatsiyalovchi rangli strazlar ko'proq tarqalgandir.

Strazlarni bo'yash — boshqa shishalar kabi boshlang'ich shixtaga shisha massasi tarkibidagi ma'lum bo'yalishni ta'minlovchi O'tkazuvchi metallar birikmalarini, ionlarni quyidagi rangni xosil qiluvchi: xrom va ikki valentli temir birikmalari — yashil rangni barcha tuslarini, uch valentlik temir birikmasi esa — sariq va jigarrang tus, kobalt esa — ko'k tus beruvchi birikmalarni qo'shib xosil qilinadi

Yarim qimmatbaxo strazlar
-------------------------

Brilliant elementlari Ko'p hollarda faqat shishadan yasalgan emas, balki, barcha imitatsiyalangan qimmatbaxo toshlar va ularning qalbakilari ham strazlar deyiladi. Strazlar homashyosi sifatida tog' billuri (ametist) kristallari foydalaniladi. Shuningdek etarlicha sifatli bo'lgan qalbaki nusxalar ham keng tarqalgan bo'lib, bir necha qismlardan (dupletlar) tashkil topgan bo'ladi. Toj haqiqiy qimmatbaxo toshdan, pavilyoni esa shishadan qilinadi.

Yana qarang
-----------

* Swarovski
* Piston
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qizil (maʼnolari).

**Qizil** (1918 yil gacha — Belotsarsk, 1926 yil gacha — Xem Belder) — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Tuva Respublikasi poytaxti (1991 yildan). Tuva soyligining sharqiy qismida, Katta Yenisey va Kichik Yenisey daryolarining quyilish joyida. Us a traktining oxirgi punkti. Aholisi 104,1 mingkishi (2002). Qizil 1914-yilda vujudga kelgan. 1921—44 yillarda Tuva Xalq Respublikasi poytaxti. 1944-yilda Tuva (Tiva) Xalq Respublikasi bilan birga SSSR tarkibiga kirgan. 1944-yilgacha shaharda faqat mayda sanoat korxonalari bor edi. Qurilish detallari, tikuvchilik ktlari; avtomobil maxsus jihozlari, koʻn, gʻisht, taxta tilish, pivo va sut zavodlari, mebel fabrikasi ishlab turibdi. Qizil yonida toshkoʻmir qazib olinadi. Til, adabiyot va tarix ilmiy tekshirish instituti, pedagogika instituti, musiqali drama teatri, oʻlkashunoslik muzeyi mavjud. Qizilda Osiyoning geografik markazi joylashgan boʻlib, bu nuqtaga obelisk oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qizil" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Segregatsiya (maʼnolari).

**Segregatsiya** (metallurgiyada) — qotishma sovitilganda suyuq faza tarkibining oʻzgarishi va qotish jarayonida shu oʻzgarish tufayli qattiq qotishmada har xil tarkibli joylar paydo boʻlishi. S. kristallitlararo, solishtirma ogʻirlik boʻyicha (qavatli) va zonal turlarga boʻlinadi. Kristallitlararo S.ni mikroskop ostidagina payqash mumkin, solishtirma ogʻirlik boʻyicha S.ni qotishma quymasining boʻylama kesimidan tayyorlangan mikroshlifda mikroskopsiz ham koʻrsa boʻladi, zonal S.ni ham mikroskopsiz koʻrish mumkin.

Kristallitlararo S.da dastlab ajralib chiqqan qoʻrgʻoshin kristallitlari bilan shu kristallitlar orasida joylashgan evtektik aralashma (suyuq qotishmadan bir vaqtning oʻzida kristallangan ikki yoki undan ortiq xil kristallarning mexanik aralashmasi) birbiridan farq qiladi. Solishtirma ogʻirlik boʻyicha S. hosil boʻlishiga ajralib chiqadigan qattiq fazoning solishtirma ogʻirligi bilan qolgan suyuq fazaning solishtirma ogʻirligi orasida farq va qotish vaqtida sekin sovitish sabab boʻladi. Zonal S.ga sabab shuki, qolipga quyilgan suyuq qotishma qotayotganda quyma qobigʻidan ichkari tomonga uzunchoq kristallitlar oʻsib chiqib, sirtqi devor hosil qilishi tufayli suyuqlik quyma ichiga toʻplanadi, natijada S. yuz beradi. S. metallar va qotishmalarda nuqsonlar kelib chiqishiga sabab boʻladi, ularga mexanik ishlov berishni qiyinlashtiradi, ularning strukturasi va xossalarini yomonlashtiradi, S.ning oldini olish va bartaraf qilish uchun metall va krtishmalar rafinatsiyalanadi, legirlanadi, qoʻshimchalar qoʻshiladi va boshqa

Adabiyot
--------

* Toʻraxonov A.S. Metallshunoslik va termik ishlash, T. 1968.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmudov Saidahmad** (1909.12.3, Qoʻqon — 1998.2.9) — naqqosh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat ar~ bobi (1989). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy aʼzosi (1997). Naqqoshlikni otasi usta Saidmahmud Norkoʻziyevagm. oʻrgangan. 1928-yildan "Quyosh" artelida naqqosh. Otasi bilan jamoat binolari (choyxona va klublar)ni bezashda ishtirok etgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—43). Navoiy teatri binosidagi Fargʻona zalini bezashda ishtirok etgani (1946—47) dan soʻng mustaqil usta si-fatida faoliyat boshladi. M. Fargʻona vodiysiga xos naqqoshlik maktabi anʼ-analarining rivojlanishi va boyitilishiga katta hissa qoʻshdi, uning ijodiga bezakning meʼmoriy shakl bilan, ranglarning oʻzaro uygʻunligi, naqsh mujassamoti yechimining puxtaligi xos. M. Oʻzbekiston, Tojikiston, Qirgʻizistonda koʻplab madaniyat saroylari, klub, mehmonxona, choyxonalarni bezadi: Qoʻqondagi "Baxt uyi", "Us toz", "Guldasta" choyxonalari, Fargʻonadagi "Paxtakor" kzining klub, choyxona va mehmonxonasi, Oʻzbekiston tumanidagi avtovokzal, Qoʻqon moy-yogʻ kombinatining choyxona va profilaktoriysi, Toshkentdagi "Fargʻona" choyxonasi va boshqa Qoʻqondagi Xudo-yorxon saroyi (hozirgi shahar oʻlkashunoslik muzeyi) zallarini taʼmirlashda ustaning mahorati namoyon boʻldi. 1963-yildan Qoʻqon shahri oʻquvchilar saroyidagi naqqoshlik toʻgaragida, keyinchalik "ustoz — shogird" usulida koʻplab shogirdlar tayyorladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sehrgarlik** (jodugarlik) — xalq eʼtiqodiga koʻra, ayrim odamlarning ziyon yetkazish yoki undan xalos etish, kasalliklarni tuzatish borasidagi moʻʼjizaviy qobiliyati. S.ning paydo boʻlishi ibtidoiy din shakllari — animizm, fetishizm, ajdodlar ruhiga sigʻinish va boshqa bilan bogʻliq. S.ka ishonish deyarli hamma xalqlarga xos. Etnograflar fikricha, ziyon yetkazadigan S.ning ijtimoiy asosi qabilalar oʻrtasidagi oʻzaro dushmanlikdan kelib chiqqan. Boshqa qabila kishisiga kasallik, oʻlim tilab afsun oʻqish, yovuz ruhlarga eʼtiqod qilishning manbalaridan biri boʻlgan. S.ga ishonish buddizm, xristianlik, islom dinida va boshqa dinlarda sakdanib qolgan, qisman ular bilan aralashib ketgan. Oʻrta asrlarda Yevropada xristian cherkovida S — iblis xatti-harakatidir degan qarash mavjud boʻlgan. Cherkov va dunyoviy hokimiyat S.da shubha qilingan barcha kishilarni qattiq taʼqib etgan. Islomda S. bilan shugʻullanish ogʻir gunoh hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Xoxi tumani** — Afgʻonistonning Logar viloyati sharqiy qismida joylashgan. Kobuldan 80 km va Luvgar viloyati markazi Pul-i-Alamdan 18 km uzoqlikda joylashgan. Tuman markazi Xoshi deb ataladi. Aholi milliy tarkibi Pushtunlar 65%, tojiklar 34% va hazoralar 1%.

Geografiyasi
------------

Xoshi uzun tor yashil vodiy bo'lib, Pul-i-Alamning Qala-e-Vazeridan boshlanib, Dobandidagi Lata Kora tog'ida tugaydi. Uning uzunligi 38 kmga teng. Xoshi dengiz sathidan 2250 metr balandlikda joylashgan boʻlib, umumiy maydoni 477 km2. Tuman Muhammad og'a, Pul-i-Alam, Joji, Azra va Baraki Barak bilan o'ralgan.

### Qishloqlari

Tumanda 86 qishloq bor va ular toʻrt qismga (Xoshi, Karizona, Manai va Dobandi) boʻlinadi. Pashtunlar yashaydigan asosiy qishloqlar: Dobandi, Manai, Darx, Kandaw, Chenari, Tora Chena, Sher Agha, Baryam, fatihxilo Karez, Darya Xon Karez, Sulimanxaylo Karez, Degaan Kariz, Kajer Karez, Gul Muhammad Xaylo Karez va Sraghowanda kabilar.

Xoshining asosiy qishloqlari Abtak, Bala Deh, Meyana Deh va Payan Deh boʻlib, bu yerlarda asosan tojiklar yashaydi. Xoshidagi Abtak, Bala Dah, Meyana Deh va Payan Dehda shialar yashaydi. Dobandi eng koʻp vayron boʻlgan hududlardan biri boʻlib, u Rossiyaning Afgʻonistonga bostirib kirishi paytida mujohidlarni taʼminlovchi asosiy yoʻlda boʻlgan.

Demografiya
-----------

2010-yilda Xoshi tumanining taxminiy aholisi 30 000ga yaqin edi.

Iqtisodiyoti
------------

Soʻnggi toʻrt yil ichida mintaqa qurgʻoqchilikdan qattiq zarar ko'rdi. Aholining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli yomon. Asosiy daromad manbalari qishloq xo'jaligi, yog'och sotish va Afg'oniston yoki Pokiston ichidagi savdo.

Ta'lim
------

Tumanda 4 ta oʻrta maktab va 12 ta boshlangʻich maktab mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Archived copy". *www.aims.org.af*. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2022-yil.
2. 1 2  „Archived copy". 27-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2009-yil.
**John Arthur Kennedy** (talaffuzi: „Jon Arthur Kennedi", 1914-yil 17-fevral — 1990-yil 5-yanvar) amerikalik sahna va kino aktyori boʻlib, kino rollarini qoʻllab-quvvatlashda oʻzining koʻp qirraliligi va „sahnada gʻoyat halollik va tabiiylikni" yaratish qobiliyati bilan tanilgan, ayniqsa Arthur Millerning Brodveydagi asl spektakllarida. U 1949-yilda Millerning *Death of a Salesman* filmi uchun spektaklda eng yaxshi koʻrsatilgan aktyor uchun Tony mukofotini qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, 1955-yilda „*Trial*" filmi uchun „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor" nominatsiyasida „Oltin globus"ni qoʻlga kiritdi va besh karra Oskar mukofotiga nomzod boʻlgan.

Erta hayoti va taʼlimi
----------------------

Kennedy 1914-yil 17-fevralda Massachusets shtatining Vuster shahrida Helen (nami Tompson) va tish shifokori John Timothy „JT" Kennedyning o‘g‘li bo‘lib tug‘ilgan. U Janubiy oʻrta maktabda, Worcester va Vuster akademiyalarida tahsil olgan. U Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahridagi Karnegi Texnologiya Institutida drama fakultetida tahsil olgan va 1934-yilda bakalavr darajasini olgan .

Karyerasi
---------

Kennedy Nyu-York shahriga koʻchib oʻtdi va John Kennedy nomi bilan atalgan guruh teatriga qoʻshildi. Keyin u klassik repertuar kompaniyasi bilan gastrol qildi. 1937-yil sentabrida Kennedy Sent-Jeyms teatrida Moris Evansning *Richard II* filmida Bushi rolida Brodveyda debyut qildi. 1939-yilda Evansning *Genrix IV, 1-qismida* ser Richard Vernon rolini oʻynadi.

Mukofotlsti va unvonlari
------------------------

1949-yilda Kennedi Arthur Millerning Marosko teatrida „The Death of a Salesman*"* filmidagi Biff rolidagi eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor uchun Tony mukofotini qoʻlga kiritdi.

Nyu-York kino tanqidchilari uni *„Bright Vicctory"* uchun eng yaxshi aktyor deb topdi (1951).

Uning *„Trial"* filmidagi ijrosi unga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli" uchun „Oltin globus" mukofotini qoʻlga kiritdi.

Arthurning *Elmer Gantridagi* gazeta muxbiri roli (1960) unga Film Daily mukofoti va Limelight mukofotiga sazovor boʻldi.

### Oskar nominatsiyalari

| Yil | Mukofot | Film | Gʻolib |
| --- | --- | --- | --- |
| 1949 | Best Supporting Actor | *Champion* | Din Jagger — *Oʻn ikki soat baland* |
| 1951 | Best Actor | *Bright Victory* | Xamfri Bogart — *Afrika qirolichasi* |
| 1955 | Best Supporting Actor | *Trial* | Jek Lemmon — *Janob Roberts* |
| 1957 | Best Supporting Actor | *Peyton Place* | Qizil tugmalar — *Sayonara* |
| 1958 | Best Supporting Actor | *Some Came Running* | Burl Ives — *Katta mamlakat* |
|

Manbalar
--------

1. ↑  James C. McKinley Jr. „Arthur Kennedy, Actor, 75, Dies; Was Versatile in Supporting Roles", The New York Times, 7 Jan 1990, p 30, via ProQuest Historical Newspapers: The New York Times (1851-2007) accessed 13 November 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Melissa Vickery-Bareford, „Kennedy, John Arthur", *American National Biography Online*, (Feb. 2000), accessed 13 Nov 13 2011.
**Artifact Small Format Film Festivali** (ilgari **100 dollarlik kinofestival** ) Kalgaridagi tsellyuloidga asoslangan yagona kinofestivaldir. 1992 yilda 100 dollarlik kinofestival yaratilganda, Super 8 filmida sakkizta qisqa metrajli film namoyish etildi. Bu nom Super 8 ning to'rtta rulosida qisqa metrajli film suratga olish qiyinligidan kelib chiqqan - va bu 100 dollarga teng edi. Keyingi yillarda festival byudjet chegarasini olib tashlandi va 16mm plyonkaga ruxsat berildi, bu esa past byudjetdan sifatli kichik formatli filmlarga o'zgarishga imkon yaratdi. Shunday qilib, festivalning selluloiddagi ijodiy hikoyalarini hikoya qilishning xalqaro bayrami sifatidagi rolini yaxshiroq ifodalash uchun 2017-yilda nom Artifact Small Format Film Festivaliga o‘zgartirildi.

Yillar davomida Artifact kengayib, mashhur Film/Musiqa, komissiya loyihalari va turli hamkorliklarni qamrab oldi.

Artifakt butun dunyo bo'ylab faqat kichik formatli tsellyuloidlarda namoyish etiladigan bir nechta festivallardan biridir.

Havolalar
---------

* CSIF rasmiy veb-sayti
* Artifakt kichik formatli filmlar festivali veb-sayti

Ma'lumotnomalar
---------------

* Kalgari Herald
* Gauntlet
* Tezda oldinga

Andoza:Calgary landmarks
**Jurnalistika sohasidagi mukammallik uchun Artur Lovekin mukofoti** G'arbiy Avstraliyada har yili o'tkaziladigan jurnalistika mukofotidir. Mukofot G'arbiy Avstraliya universiteti bilan 1928-yilda jurnalist, gazeta egasi va siyosatchi Artur Lovekin tomonidan ta'sis etilgan bo'lib, u jurnalistika bo'yicha diplom kursini o'tayotgan talabalarga yillik mukofotni taqdim etish uchun 100 funt sterling ajratgan. Yillik mukofot, dastlab £ 5/5/-, eng muvaffaqiyatli talabaga beriladi, agar u yetarli darajada o'qigan va muvofaqqiyatga erishgan talabalarga beriladi. Bu mukofot bilan 1929-yildan beri mukofotlanadi.

O'shandan beri mukofot UWA da o'qiyotgan barcha bakalavriat va magistratura talabalari va Avstraliya Jurnalistlar Uyushmasi G'arbiy Avstraliya bo'limining Media, Entertainment &amp; Arts Alliancening "Media" bo'limi a'zolari uchun ta'sis etilgan. Hozirda g'olib 200 dollar va medal oladi. Mukofot "...imtihonchilarning fikriga ko'ra, g'arbiy avstraliyalik jurnalistning Avstraliya gazetasida chop etilgan yoki G'arbiy Avstraliyada nashr etilgan yoki tarqatilgan davriy nashrida chop etilgan yilning eng yaxshi Jurnalistik ishlari uhchun bo'lgan hissa muallifiga beriladi." 

Sovrin uchun har bir nomzod ko'rib chiqish uchun faqat bitta hissa qo'shishi mumkin. Yil 1-iyuldan 30-iyungacha, lekin nomzod 30-iyundan oldin boshlanib, 15-iyuldan kechiktirmay tugallangan taqdirda, bir-biriga bogʻliq boʻlgan voqealar seriyasiga oid davomiy hikoyani koʻrib chiqish uchun taqdim etishi mumkin.

Hakamlar OAV va kommunikatsiya intizomi yoki nomzodi intizom raisi; Media kommunikatsiyalari professori yoki nomzodi; va Media, Entertainment & Arts Alliancening Media bo'limi vakili.

Manbalar
--------

1. ↑  „News in Little". *Western Mail* (24-may 1928-yil), s. 27. Qaraldi: 26-aprel 2018-yil.
2. ↑  „ARTHUR LOVEKIN PRIZE—1930". *The Daily News* (12-dekabr 1929-yil), s. 7 (HOME FINAL EDITION). Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
3. 1 2 3 4  „Arthur Lovekin Prize for Excellence in Journalism [F2148"] (rtf).  The University of Western Australia (6-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 24-iyul 2019-yil.
**Karl Yaspers** (1883.23.2, Oldenburg — 1969.26.2, Bazel) — nemis faylasufi, ekzistensializm asoschilaridan biri, psixiatr. Germaniyaning bir necha untida tibbiyot va psixologiyani oʻrgangan. 1921—37 va 1945-yildan Geydelberg universiteti, 1948-yildan Bazel universiteti professor Yaspers ekzistensializmi chegaraviy faoliyatlar toʻgʻrisidagi taʼlimotida yaqqol koʻrinadi. Uning fikricha, borliqning mohiyati insonga uning chuqur kechinmalari davri (qoʻrquv, oʻlim, mudhish jinoyat va boshqalar)da ayon boʻladi. Insonning vujudga kelishi toʻgʻrisidagi masalani Yaspers eng muhim masala deb hisoblab, inson hamma narsaning bevosita asosidir, olamdagi aloqadorlikning barcha turlari va barcha biologik taraqqiyot jarayoni odamning oʻziga emas, balki insoniy modda, insoniy materialga daxldor, degan fikrni ilgari suradi. Asosiy asarlari: "Ekzistensial falsafa" (1938), "Haqiqat toʻgʻrisida" (1947), "Tarixning maʼnosi va vazifasi" (1949), "Falsafaga kirish" (1950), "Atom bombasi va insoniyatning kelajagi" (1958) va boshqalar

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qoʻshmuxambet Duysebayuli Kemengerov**

( 1896.15.15, sobiq Oqmoʻla viloyati, Ombi tumani, Beke boʻlisi, Qarjas qishlogʻi—21.11.1937, Ombi) — Alash arbobi, olim, dramaturg, yozuvchi, jurnalist.

Bilim va mahoratga intilgan Qoshke Kemengeruli taqdiri ziyolilarimizning yorug‘ hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, 1915-1930-yillarda milliy adabiyot, dramaturgiya, jurnalistika, ilm-fanga alohida hissa qo‘shgan. Bu davrda Qoshke tengdoshlari bilan birga mustamlakachilikka qarshi milliy ozodlik kurashida qatnashdi. Uning ko‘p qirrali izlanishlarga to‘la xalq taraqqiyoti yo‘lidagi faoliyati 1930-yillarda boshlangan sovet hukumatining qatag‘on kampaniyasi tufayli to‘xtab qoldi.

Biografiya
----------

Qoshke Kemengeruli 1896-yil 15-iyulda oʻsha paytdagi hududiy boʻlinish boʻyicha Oqmola viloyati Ombi tumanidagi Karjas qishlogʻida tugʻilgan. Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Karjas boʻlimidan. Uning ota-bobolari bu yerga Bayanao‘lning Saritovidan ko‘chib kelgan. Maʼlumotlarga koʻra, Shoʻrman Irtishning chap tomonida, oʻgʻli Muso oʻqigan kadet korpusi koʻrinib turgan yerdan „Ombiga borsam, ovqatlanadigan, namoz oʻqiydigan joyim yoʻq", deb 250 soʻmga yer sotib olgan, uy-joy, chorva mollari uchun omborlar. Kemenger Duysenbay va Duysebay ismli ikki o‘g‘ilni yaxshi ko‘rardi.Duyseboy avlodidan boʻlgan Qoʻshmuhambet ulgʻaygan chogʻida qoʻliga qalam olganida „Qoʻshke Kemengeruli" deb yozganlariga imzo chekkan.

Argʻin qabilasi Suyindik urugʻiga mansub Qarjasning ajdodidan kelib chiqqan.

Dindar Duysebay yoshligidan solihlik yo‘liga kirib, bo‘ydoqlik kunida ham Makkaga borib, hoji bo‘ldi. Bu muqaddas Makkaga ketayotib, Otig‘ayning obro‘li xo‘jayini Kartaboy bilan birga yo‘lga chiqadi. Qorataboy yosh Duysaboyni juda yaxshi ko‘rardi, u yurtga kelganida qizi Jamilani qo‘li bilan sovg‘a qiladi.Shunday qilib, bo‘lajak adib ochiqko‘ngil, badavlat, farovon oilada tug‘ilib, har tomonlama taʼlim oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  „arxiv nusxasi". 31-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Karton (maʼnolari).

**Karton** (tasviriy sanʼatda) — yirik hajmli (baʼzan boʻyalgan) rasm; kelajakda yaratiladigan asar — freska, mozaika, vitraj, shpaler hajmida qogʻoz (baʼzan yupqa mato)ga koʻmir, sangina yordamida ishlanadi. Bezak mujassamotini devorga koʻchirishda K. chizigʻi teshib chiqiladi. K. Uygʻonish davri va 17-—18-asrlar Yevropa rassomlari ijodida keng tarqalgan. Buyuk rassomlar (Leonardo da Vinchi, Mikelanjelo va b.) yaratgan koʻplab K.lar alohida yuksak sanʼat asari sifatida tan olinadi. Oʻzbekistonda monumentalist rassomlar (Ch. Ahmarov, R.Xudoyberganov va b.) ham K. yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Qirg'izistonning Tamchi yaqinidagi cho'lda quruq jar. O'tmishda soyning tubidan oqib o'tgan bo'lishi mumkin bo'lgan soy parallel ariq tomon yo'naltirilgan.
Kserik erlarda **gulch -** eroziya natijasida hosil bo'lgan V shaklidagi chuqur vodiy. U kichik bir oqim yoki quruq soy to'shagini o'z ichiga olishi mumkin va odatda o'lchami jardan kattaroqdir. Yuqori oqimdagi to'satdan kuchli yog'ingarchilik daryoning tubida toshqinlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Kanadaning sharqiy qismida gulch quyidagilarni anglatadi:

* tor chuqur koy ( Nyufaundlend )
* tor sho'r suv kanali ( Yangi Shotlandiya )

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Dictionary of geological terms".  American Geological Institute (1976). — „a small revine; a small swallow cayon with smoothly included slopes and steep sides. Local in Far West".
2. ↑  „Gulch". *Interesting and curious generic terms used in Canada*.  Natural Resources Canada. 26-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2013-yil.

Andoza:Rivers, streams and springs
**Yupqa plyonka** 2,5 mkm dan kam boʻlgan plyonka qatlamidir. 2,5 mkm dan yuqori kondensatsiyalangan moddalar qatlamlari qalin plyonkalar yoki folga deb ataladi. Plyonkalar va qoplamalar odatda taglikka oʻstiriladi. Folga — qalinligi 2 dan 100 mikrongacha boʻlgan erkin kondensatsiyalangan plastmassa material qatlami.

Plyonka haqida
--------------

Plyonkalarni keng qamrovli oʻrganish nisbatan yaqinda amalga oshirila boshlandi, chunki plyonka qatlamining funksional xususiyatlariga oʻlcham kattalikning sezilarli taʼsiri tufayli ularni umumiy namunalar bilan solishtirganda oʻrganishda qiyinchiliklar yuzaga keldi. Koʻpgina hollarda, umumiy holatda sodir boʻladigan jarayonlarni yaxshi tasvirlaydigan nazariy modellar yupqa plyonkali materiallarni tavsiflash uchun yaroqsiz boʻlib qolganligi sababli, plyonkalarning tarkibi va tuzilishini tahlil qilishning qoʻshimcha zamonaviy usullariga, shuningdek uni amalga oshiradigan eksperimental usullarga ehtiyoj paydo boʻldi.

Hozirgi vaqtda „plyonka" tushunchasining umumiy qabul qilingan taʼrifi mavjud emas, ammo quyidagi taʼrif buni toʻliq ochib beradi:

Plyonka — qalinligi sirt kuchlarining taʼsir qilish masofasiga mutanosib boʻlgan bogʻlangan kondensatsiyalangan moddalarning yupqa qatlami; geterogen „plyonka-taglik" tizimining termodinamik jihatdan barqaror yoki metastabil qismidir.

Yupqa Plyonkalar tasnifi
------------------------

Plyonkalarning toʻliq oʻrnatilgan tasnifi ham yoʻq, lekin qulaylik uchun ularni asosiy belgilarga koʻra tizimlashtirish mumkin: yupqa plyonkalarning agregatsiya holati, qalinligi, zona modeli va boshqalar umumlashtirilgan tasnifini 1-rasmda koʻrsatib oʻtilgan. Zamonaviy texnologiyada yupqa plyonkalardan foydalanishning amaliy maqsadlaridan kelib chiqqan holda, plyonkali qatlamlarni zonalar tuzilishi nuqtai nazaridan koʻrib chiqish qulay boʻlib, ularni dielektriklarga, yarim oʻtkazgichlarga va metallarga boʻlish mumkin, shu bilan birga ularni quyidagilar asosida olish mumkin: sof metallar, qattiq eritmalar va kimyoviy birikmalarning turli sinflari.

1-rasm. Yupqa plyonkalar tasnifi

Manbalar
--------

1. ↑  L. N. Maskaeva, Ye. A. Fedorova, V. F. Markov. Texnologiya tonkix plenok i pokritiy Uchebnoe posobie Yekaterinburg Izdatelstvo Uralskogo universiteta 2019. 230 c.
2. ↑  Makarchuk M. V. Fizika tonkix plenok : konspekt leksiy / M. V. Makarchuk, A. P. Korolev. — Tambov : Izd-vo FGBOU VPO „TGTU", 2013. — 44 s.
3. ↑  Antonenko S. V. Texnologiya tonkix plenok : ucheb. posobie / S. V. Antonenko. — M. : MIFI, 2008. — 104 s.
**Karles Koto Paxes** (isp. *Carles Coto Pages*) - Ispaniyalik futbolchi. 1988-yilning 14-fevral kuni Ispaniyanning Kataloniya muxtor viloyatidagi Figeras shahrida tugʻilgan. Ampluasi yarim himoyachi. Hozirda Toshkentning Bunyodkor klubi aʼzosi.

Faoliyati
---------

#### Kublardagi karyerasi

Karles Koto Yevropa grandlaridan biri boʻlmish Kataloniyaning [[Barselona klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2007-2008-yillarda Belgiyaning «Muskron» klubida oʻynadi. Keyinroq Ispaniyaning quyi divizionlaridagi «Sevilya B» va «Benidorm» klublari safida oʻynagan. 2010-2011-yillarda Qibrisning «Anortosis» klubida oʻynadi. 2011-yilda Gurjistonning «Dinamo Tbilisi» bilan shartnoma imzoladi va oʻsha yili Gurjiston Chempionatida gʻalaba qozondi. 2013-yilda Belarus «Dinamo Minsk» klubiga oʻtdi va bir mavsum ushbu klubda toʻp surgach, 2014-yilda Oʻzbekistonning «Bunyodkor» klubi bilan shartnoma imzoladi.

#### Terma jamoadagi karyerasi

Karles Koto Ispaniyaning oʻsmirlar va yoshlar terma jamoasida oʻynagan. 2004-yilda oʻsmirlar terma jamoasida 4 ta oʻyin oʻtkazib 1 ta gol urgan. 2007-yilda esa 19 yoshgacha boʻlgan Yevropa Chempionatida Ispaniya terma jamoasi safida Chempionlikni qoʻlga kiritdi. Karles Koto yoshlar terma jamoasida 6 ta oʻyin oʻtkazgan.

Yutuqlari
---------

* Georgia Dinamo Tbilisi
* Gurjiston Chempionati gʻolibi: 2012/2013-yilgi mavsumda
* Belarus Dinamo Minsk
* Belorussiya Chempionati Bronza medali sohibi: 2013-yilgi mavsumda
* Spain Ispaniya yoshlar terma jamoasi
* Yoshlar oʻrtasida Yevropa Chempionati gʻolibi: 2007-yilda

Manbalar
--------

1. ↑  *Кото возвращается домой*, 2013-12-11da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2014-04-07

Havolalar
---------

* КАРЛЕС КОТО. БИОГРАФИЯ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikipediyada «**Sport**» loyihasi bor |
**Yuqori bosma** — matn va rasmlarni koʻpaytirishning asosiy matbaa usullaridan biri. Bunda qolipning bosuvchi va oraliq (probel) elementlari turli (balandpast) sathlarda (bir tekislikda emas) joylashadi. Vallardagi boʻyoq elementlarga, ulardan esa bosilayotgan sirtga oʻtadi. Yuqori bosma uchun bosma qoliplarini yasash nisbatan oson, bosish sifati yaxshi va ish unumdorligi yuqori boʻladi. Yuqori bosma usulidan 1000 yildan koʻproq vaqtdan beri foydalaniladi. Dastlabki bosma qoliplari tekis va silliq sirtli yassi taxtalardan iborat boʻlgan. Ulardagi tasvirlar oraliq elementlarni oʻyib olish yoʻli bilan tayyorlangan. Hoz. bosma qoliplar metalldan quyib, plastmassa yoki rezinadan presslab tayyorlanadi. Yuqori bosma gazeta, jurnal, kitoblar, koʻp boʻyoqli rasmlar va boshqalarni bosishda qoʻllanadi (qarang Poligrafiya).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaltakesakchalar** (Eremias) - kaltakesaklar urugʻi. 45 turi bor. Afrika, Osiyo va Yevropada tarqalgan. Oʻzbekistonda 9 tacha turi uchraydi. Asosan, tangachalari va boshidagi qalqonlarining tuzilishi, son teshikchalari boʻlishi bilan boshqa kaltakesaklar urugʻidan farqlanadi. K. — kunduzgi hayvon. Choʻl, yarim choʻl va toshloq yerlarda, Nikolskiy kaltakesakchasi togʻlarning 1000—3000 m gacha baland joylarida, baʼzi turlari etaklarida yashaydi. K. hasharot va mayda umurtqasizlarni qirib, foyda keltiradi. Togʻdagi sovuq sharoitda yashaydigan koʻzli kaltakesakchadan tashqari, barcha K. tuxum qoʻyib koʻpayadi. Koʻzli kaltakesakcha tuxumdan tirik tugʻadi. Oʻzbekistonda ildam kaltakesakcha, rang-barang kaltakesakcha, toʻgarakbosh kaltakesakcha va h. k. keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nishotiy Muhammadniyoz** (18-asr, Xorazm) — shoir. Xiva madrasalarida oʻqigan. Xorazm xonligida siyosiy ahvol ogʻirligi tufayli N. Buxoroga kelgan, gʻariblik va muhtojlikda yashagan. Ada-biy merosi "Husnu Dil" dostoni, "Qushlar munozarasi" manzumasi hamda 1500 misra sheʼr — 38 gʻazal, 14 muhammas, 1 qasida va musaddasdan iborat. Lirikasi dunyoviy muhabbat mavzuida. Unda shoir oʻz kechinmalari, zamona xaqidagi fikr-mulohazalarini ifodalagan, vafo, sadoqat, goʻzallik va nafosatni kuylagan. "Qushlar muno-zarasi"da 14 xil qushning oʻzaro bahsu munozaralari orqali oʻsha davrdagi ijtimoiy tuzumga xos illatlar, ja-xrlat, mansabparastlik va boshqa majoziy shaklda tanqid qilingan, mexnat axdining kamtarligi ulugʻlangan. "Husnu Dil" dostoni (1779) — shoir ijodining choʻqqisi. U Sharq xalqlari orasida mashhur syujet asosida nazmda yaratilgan. Doston 15584 misra, 62 bobdan iborat. Anʼanaviy kirish (1—5-boblar)dan soʻng shoir oʻzi xaqida, dostonning yozilish sabablari, soʻz va uning qudrati, hamsanavislar (Nizomiy, Xusrav Dexlaviy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy va boshqalar) haqida fikr yuritgan. Asosiy qism 11-bobdan boshlanadi va asar xotima bilan yakunlanadi. Yetakchi mavzui — sevgi. U Husn va Dilning murakkab sarguzashtlarida oʻz aksini topgan. Aql, Ishq, Vafo, Mehr, Nomus, Himmat, Sabr, Raqib kabi obrazlarda kishilardagi muayyan xususiyatlar ifodalangan. Doston Husn va Dilning toʻy tantanasi, yaʼni ezgulikning smonlik ustidan gʻalabasi bilan tugaydi. Ayearda Vatanni sevish, xalq-parvarlik, maʼrifat va adolat, mardlik, sevgi-sadoqat, yaxshi xulqodob kabi gʻoyalar ilgari surilgan.

Doston qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti (inv. №1198, 7013, 1997, 1666, 1027), Sam-DU (inv. №21828) qoʻlyozma fondlarida sakdanadi.

Manbalar
--------

* Tanlangan asarlar, T. 1960; Husn va Dil, Lirika, T. 1967.

Adabiyot
--------

* Abdullayev V. Xoksor va Nishotiy, Samarqand, 1960; Oʻzbek adabiyoti tari-xi |5 j.li], 3-j. T. 1978.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shlix** (nem. 5sNsp) — gʻovak tabiiy yotqiziqlar, sunʼiy ravishda maydalangan togʻ jnnslari yoki mineral hosilalarni yuvish natijasida olingan ogʻir minerallar fraksiyasi. Sh. tarkibiga fizik va kimyoviy nurashga chidamli, zichligi Zg/sm3dan ziyod boʻlgan minerallar (oltin, platina, kinovar, kassiterit, sheyelit, magnetit, sirkon, olmos va boshqalar) donalari kiradi. Sochma va tub foydali qazilmalarni izlashda Sh. namunalari allyuvial va dellyuvial yotqiziqlardan muntazam ravishda olinadi. Sochma konlarni razvedka qilish va oʻzlashtirishda Sh.li namunalardan foydalaniladi. Qimmatbaho, nodir va baʼzi rangli metall konlarini izlash, asosan, shahrini oʻrganishdan boshlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Buxoroyi sharif (maʼnolari).

**Buxoroyi sharif** (Sharofatli Buxoro) — qad. Buxoroning keng tarqalgan nomlaridan biri.

Oʻrta asrlarda jahondagi 7 shahar: Makka, Madina, Quddus, Buxoro, Bagʻdod, Damashq, Mozori Sharifga diniy markaz sifatida shuhrat qozonganliklari uchun "Sharif" unvoni berilgan edi.

Buxoro qadimdan turli nomlar bilan atalib kelgan (k, Buxoro). Ayniqsa, Arab xalifaligi va somonishar davrida shahar yuksalgan. Buxoroning nomlaridan "Foxira" ("Faxrli shahar") atamasi Narshaxiyning taʼrifi boʻyicha, islom dinining barqarorligi yoʻlida qon toʻkkan shahidlar sharafiga nisbat qilib berilgan.

Shahar islomni targʻib qilish va qaror toptirish yoʻlida ham muhim rol oʻynagan. Buxorodan islomiyat va hadis ilmlarining yirik targʻibotchilari va tasnifchilari (Imom Buxoriy va boshqalar) yetishib chiqdi. Islom huquqshunosligining Buxoro maktabi tashkil topdi. Buxoroning islom dini, musulmon axloqi, madaniyati va hukuqshunosligining Sharkdagi kuchli markazlaridan biriga aylanishi tufayli unga 9-asr boshlaridayoq "Qubbat ulislom" — "Islom dinining gumbazi" degan sifat ham beriladi. Narshaxiyning guvohlik berishicha, mashhur fiqhshunos (huquqshunos) olim Xoja imom Abu Xafsi Kabir Buxoriy tufayli Buxoro "Qubbat ulislom" deb atalgan.

Oʻrta asrlarda Buxoro faqat islomiyatdagina emas, balki ilmu maʼrifat va madaniyat tarqatishda ham Movarounnahrda yirik markaz sifatida shuhrat topdi. Buxoroda turli asrlarda bino qilingan 200 ga yaqin madrasalarda oʻz davrida minglab tolibi ilmlar diniy va dunyoviy bilimlarni olib, butun Oʻrta Osiyo boʻylab ziyo tarqatganlar. Shayx Sayfiddin Boharziy faoliyati tufayli Buxoroning shuxrati islom olamida yana ham koʻproq tarqaldi. Shu sababli 13-asrdan boshlab unga yana bir sifat — "sharif" soʻzi qoʻyilib, u Buxoroyi sharif, yaʼni Sharofatli Buxoro nomi bilan yuritiladigan buldi. Buxoro hukmdorlari tomonidan "Zarbi Buxoroyi sharif", yaʼni "Buxoroyi sharifda zarb etilgan" deb bitilgan tamgʻalar bilan oltin va kumush tangalar hamda mis chaqalar ishlab chiqarilgan.

Mirzo Ulugʻbek tomonidan Buxoroda Chorsu maydonida qurdirilgan madrasa darvozasida hatto hadisdan "Ilm olmakka intilish har bir muslim va muslima uchun qarzu farzdir" degan soʻzlarning oʻyib yozilishi, oʻrta asrlarda, ayniqsa temuriylar davrida ilm va maʼrifatga boʻlgan ijobiy munosabatning yorqin dalilidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoroning savdo gumbazlari** — Buxoroning oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklari (Oʻzbekiston); Buxoroda oʻzbek Shayboniylar sulolasi vakillari tomonidan barpo etilgan. XVI asrning oltita yirik savdo inshootidan toʻrttasi saqlanib qolgan.

Markaziy Osiyo va Sharq mamlakatlaridagi boshqa shaharda bunday monumental me’moriy inshootlar mavjud emas.

Nomi
----

Oʻrta Osiyo shaharlarini barpo etishning oʻziga xos xususiyati savdo markazlarining asosiy koʻchalarning chorrahalariga joylashtirilishi va ularning shu yerda qurilgan gumbazsimon bino-yoʻlak bilan bezatilgani boʻlib, ular orqali koʻchalar oʻtadi. Shaharda ko'plab savdo doʻkonlari joylashgan. Buxoroda asosiy beshta yoʻlak boʻlgan, bu esa Buxoro savdosining koʻlami va bu shahar bozorlari obodonlashganidan dalolat beradi. Buxorodagi bunday binolarni belgilash uchun "*tok* "atamasi Samarqand va Shahrisabzda "*chorsu* "(chorraha) ishlatilgan.

Buxorodagi Chorsu nomi shaharning asosiy savdo markazi — Toki Sarrofon tomonidan yuritilgan; bu markaz biri sharqdan, biri Qarshi darvozasidan, ikkinchisi gʻarbdan, Qorakoʻldan oʻtgan eng muhim koʻchalar tutashadigan chorraha vazifasini bajargan.

Buxoro bozorlarida maxsus savdo ob'ektlari — timlar ham bo'lgan. Ular orasida asosiy o'rinni Abdullaxon timi egallaydi.

Tarixi
------

Shayboniylar sulolasi davridan boshlab Buxoroda shaharning savdo hayoti bilan bog‘liq binolar qurilgan. XVI asrdagi savdo binolari alohida qiziqish uyg'otadi.

Savdo gumbazlari Buxoro Shahristonining Labihovuz maydonidan to Registon maydonigacha boʻlgan asosiy savdo yoʻli boʻylab gavjum koʻchalar chorrahalarida joylashgan. Shaharda 4 ta yirik savdo binolari saqlanib qolgan.

Bizgacha saqlanib qolgan 3 ta asosiy rasta — Toki Sarrofon, Toki Telpakfurushon, Toki Zargaron koʻchalari bilan tutashgan. Ular asosiy savdo markazlari vazifasini bajargan. Bugungi kungacha saqlanib qolgan bu uchta rastadan tashqari, Buxoroda yana 2 ta rasta bor, ular ham gumbazli: Toki Tirgaron va Toki Allofi. Rasta yo'li bu ikki dovondan faqat bir yo‘nalishda o‘tgan – bu yerda chorraha yo‘q edi.

Saqlanib qolgan savdo markazlari
--------------------------------

### Toki Sarrofon

### Telpakfurushon oqimlari

### Abdullaxon timi

### Toki Zargaron

Saqlanmagan savdo markazlari ko'rinishi
---------------------------------------

### Toki Tirgaron

Toki Tirgaron Buxoro Kremlining janubiy devoridagi Registon Ark bilan birlashgan. U dizayni jihatidan Toki Zargaronga oʻxshardi va Buxoro savdo gumbazlarining eng kattasi bo'lgan.

### Toki Allofi

Toki Allofi Registonning shimoli-g'arbiy qismiga qo'shilib ketgan. U Anorfurushon va Ordfurushon deb ham atalgan va dizayn jihatidan Toki Sarrofonga o'xshab qurilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ашуров 1968. sfn error: no target: CITEREFАшуров1968 (help)
2. ↑  *Ашуров Я. С. Бухара / Под ред. Намазова Д. Н. — Т. : Узбекистан, 1968. — 104 с.*.
3. ↑  *Сухарева О. А. Бухара: начало XIX — начало XX века / Абдухаликов Ф. Ф. — М. : Наука, 1966. — 328 с.*.

Adabiyotlar
-----------

* Бухара // Архитектурная эпиграфика Узбекистана / Абдухаликов Ф. Ф. — Т. : UZBEKISTAN TODAY, 2016. — 556 с.
**Buydashxon**, Buylashxon, Boydashxon (7—1560) — Joʻjixon avlodlaridan boʻlmish Katta juz xoni. B. oʻz hukmronligi davrida Movarounnahrga tez-tez bostirib kirib, mahalliy aholini talontaroj qilib turgan. Chunonchi, u 1560-yil 20 ta qozoq sultoniga bosh boʻlib, Fargʻona vodiysiga toʻsatdan bostirib kirganda, bir qancha qishloqlarni talagach, Axsikat shahri tomon yoʻl olgan. Shunda Oʻrta Osiyoda Maxdumi Aʼzamdan keyin naqshbandiylik tariqatiga yetakchilik qilayotgan Lutfulloh Chustiy xalqni B.ga qarshi oyoqqa turgʻizib, jangga yetaklagan. Natijada B. boshliqqozoqsultonlari qoʻshini Axsikat boʻsagʻasidagi jangda butunlay tormor keltirilgan. B.ning oʻzi esa shu jangda oʻldirilgan.

B. avlodlari 19-asrning oxirlari va 20-asrning boshlarida Yettisuv viloyatining Avliyoota (Jambul), Sirdaryo va Verniy (Olmaota) uyezdlarida yashagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hal** (arab.) — eritilgan oltin, kumush va boshqa metallar kukuni: 1) zargarlikda biror metall yuzasiga (kumushga oltinni, metallga esa kumushni) yugurtirish uchun ishlatiladi hamda shunday eritmani biror buyumga yopishgani ham H. deb ataladi; 2) naqqoshlik (jumladan, meʼmorlik)aa naqshni boʻyashda keng qoʻllanadi. Bunda oltin, kumush, bronza kukuni lok, alif yoki yelim bilan aralashtirilib boʻyoq tayyorlanadi, shu boʻyoqda naqsh boʻyaladi, zarhallanadi. Baʼzan bezak yuzasiga lok surtib ustiga H. purkab pardoz beriladi. H.ga tuxum (tillaga sarigʻi, kumushga oqi) qoʻshilsa, boʻyoq yaltiroqlik xususiyatini yaxshi saqlaydi. Oʻzbekiston hududidagi meʼmoriy obidalar H. aralashmali boʻyoqlar bilan pardozlangan (mas, Amir Temur maq-barasi, Tillakori madrasa va boshqalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Butunjahon savdo tashkiloti** — xalqaro savdoni tartibga soluvchi xalqaro tashkilot boʻlib, Savdo va Tariflar boʻyicha Bosh Kelishuvning huquqiy vorisi hisoblanadi.
Mazkur tashkilot Savdo va Tariflar boʻyicha Bosh Kelishuv doirasidagi koʻp tomonlama kelishuvlarning Urugvay raundi (1995-y.) natijalarida qabul qilingan maxsus Kelishuv asosida tashkil etilgan. Butunjahon savdo tashkilotining asosiy organi bir yilda ikki marta oʻtkaziladigan sessiya hisoblanadi, shuningdek barcha aʼzo — mamlakatlarning vakillaridan iborat boʻlgan Kengash va Kotibiyat ham mavjud. *Butunjahon savdo tashkilotining shtab — kvartirasi Shveysariyaning Jeneva sh.da joylashgan. Butunjahon savdo tashkilotining huquqiy asosi boʻlib Xizmatlar Savdosi boʻyicha Bosh kelishuv va Intellektual mulk huquqlarini savdo jihatlari boʻyicha Bosh Kelishuv hisoblanadi. Bugungi kunda 130 dan ortiq davlatlar Butunjahon savdo tashkilotining aʼzosi hisoblanadi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Arxangelsk** — shahar (1613-yilgacha Novoxolmogori), Rossiya Federatsiyasi Arxangelsk viloyati markazi. A. Rossiyadagi eng yirik dengiz va daryo portlaridan biri. Aholisi 410 mingdan ziyod (1999). Yirik temir yoʻl tuguni. A.ning asosiy qismi Shimoliy Dvina daryosining sohillarida va del-tasidagi orollarda joylashgan. A. 1584-yilda bunyod etilgan, 1613-yildan A. deb atalgan. 1898-yilda A. bilan Moskva orasida temir yoʻl qurilgan. A. oʻrmon sanoati boʻyicha va yogʻoch-taxta eksport qilishda Rossiyada eng yirik shahar, unda oʻnlab taxta tilish, sellyuloza-qogʻoz kombinatlari, gidro-liz kukuni zavodi bor. Kemasozlik va kema tuzatish sanoati rivojlangan. Mexanika zavodi, qurilish materiallari, oziq-ovqat sanoati korxonalari va boshqa mavjud. A.da 3 oliy oʻquv yurti, 3 teatr, 2 muzey bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |