**Bibi** **Aisha**(pushtucha: *بي بي عایشه* ; *Bibi* hurmat soʻzi boʻlib, "Xonim" ma’nosini bildiradi; **Aisha Mohammadzay**, Amerika Qoʻshma Shtatlarida tugʻilgan, qonuniy ismi: **Aesha Mohammadzai**) — afgʻon ayoli.

Yoshligi
--------

Aisha Afg'onistonda afg'on oilasida tug'ilgan. U yoshligida onasidan ayrilgan. U o'n ikki yoshga to'lganida, otasi uni Tolibon jangchisiga Aishaning oila a'zolaridan biri tomonidan sodir etilgan qotillik uchun "*baad*" deb nomlangan amaliyotda tovon puli sifatida va'da qildi. U o'n to'rt yoshida bu odamga turmushga chiqishga majbur bo'ldi. Eri va uning oilasi uni haqorat qilishdi. O'n sakkiz yoshida u zo'ravonlikdan qochib ketdi, lekin u politsiya tomonidan ushlanib, besh oyga qamaldi va otasinikiga qaytib keldi. Qochib ketgani uchun qasos olish niyatida Aishaning qaynotasi, eri va oilaning yana uch kishisi Aishani toqqa olib borib, burni va quloqlarini kesib, tashlab ketishdi. U amakisining uyiga emaklab bordi, lekin u yordam berishdan bosh tortdi. Nihoyat, otasi va bobosi unga boshpana taklif qildi va uni AQSh harbiy bazasiga olib keldi.

Amerika yangiliklaridagi ko'rinishi
-----------------------------------

 Aishaning surati 2011-yilda World Press Photo taqdimotida namoyish etilgan.
Aishaning hikoyasi birinchi marta 2009-yil dekabr oyida *The Daily Beast* jurnalida paydo bo'lgan va bu ko'plab shifokorlarni bepul yordam va rekonstruktiv operatsiyalarni taklif qilishga undagan. Kaliforniyadagi Grossmann Burn jamg'armasi zarur operatsiyalarni o'tkazishga va'da berdi va 2010-yil bahorida uning vizasini rasmiylashtirishni boshladi.

2010-yil mart oyida ABC News muxbiri Dayan Soyerga o'zining hayotini yoritib berdi, u 2014-yilda uni qayta ko'rib chiqadi.

Aisha 2010-yil avgustida *Time* jurnalining muqovasida va tegishli "Afgʻon ayollari va Tolibonning qaytishi" nomli maqolasida tasvirlangan. Muqova tasviri katta xalqaro bahslarga sabab bo'ldi. Rasm va unga qoʻshilgan "Agar biz Afgʻonistonni tark etsak, nima boʻladi" nomli muqova afgʻon urushi haqidagi munozaralarni kuchaytirdi. Uning muqova fotosurati janubiy afrikalik fotograf Jodi Biber tomonidan olingan va 2010-yilda World Press Photo mukofoti bilan taqdirlangan. Aishaning bu surati Stiv Makkarri tomonidan olingan Sharbat Gulaning *afg'on qizi* suratiga qiyoslanadi.

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4  *Grenoble, Ryan*. „Afghan Woman Who Had Nose, Ears Cut Off By Taliban Recovers". *Huffington Post* (27-fevral 2013-yil). Qaraldi: 11-fevral 2015-yil.
2. ↑  "Meet Aesha, a Symbol of Strength and Triumph" ABC News video (July 2014)
3. ↑  *Bates, Karen Grigsby*. „Bibi Aisha, Disfigured Afghan Woman Featured On 'Time' Cover, Visits U.S.". *National Public Radio blog: The Two-Way* (13-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2010-yil.
4. ↑  „Exclusive: The Secret Shelters That Protect Afghan Women". *ABC News*.
5. ↑  *Baker, Aryn*. „Afghan Women and the Return of the Taliban". *Time* (29-iyul 2010-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2010-yil.
6. ↑  „Disfigured Afghan on Cover of Time Heads to US". *AOL News* (5-avgust 2010-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2010-yil.
7. ↑  *Nordland, Ron*. „Portrait of Pain Ignites Debate Over Afghan War". *The New York Times* (4-avgust 2010-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2010-yil.
8. ↑  *Webb, Sara*. „Top press award for photo of disfigured Afghan woman". *Reuters* (11-fevral 2011-yil). Qaraldi: 11-fevral 2011-yil.
9. ↑  *Rubin, Elizabeth*. „Veiled Rebellion". *National Geographic Magazine* (dekabr 2010). Qaraldi: 27-noyabr 2010-yil.