recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oraliq xoʻjayin** (biologiyada) — 1) voyaga yetmagan parazitlar yashaydigan hayvon organizmi. Oraliq xoʻjayindan soʻng parazitning rivojlanishi asosiy xoʻjayinda davom etadi, mas, bezgak paraziti uchun odam Oraliq xoʻjayin, bezgak chivini asosiy xoʻjayin boʻladi. Odam organizmi (eritrositlar)da parazit koʻp marta boʻlinish orqali koʻpayadi. Jigar qurti uchun suv shilligʻi Oraliq xoʻjayin, sut emizuvchi hayvonlar va odam asosiy xoʻjayin hisoblanadi. Chunki jigar qurtining lichinkasi suv shilligʻi tanasida maʼlum vaqt rivojlanadi, lekin faqat sut emizuvchilar jigari oʻt yoʻllariga oʻtgandan keyin voyaga yetadi va tuxum qoʻyib koʻpaya boshlaydi. Parazitning rivojlanish siklida bir necha Oraliq xoʻjayin boʻlishi ham mumkin. Masalan, lansetsimon soʻrgʻichlining 1-Oraliq xoʻjayini quruqlikda yashovchi shilliklar, 2-Oraliq xoʻjayini chumolilar hisoblanadi. Ayrim parazitlar (jigar qurti, exinokokk) lichinkalik davrida Oraliq xoʻjayin organizmida koʻpayishi mumkin. 2) zang zamburugʻlarining maʼlum rivojlanish davri oʻtadiga oʻsimlik. Bu zamburugʻlarning koʻpchiligi Oraliq xoʻjayinda sporalar hosil qilib, oʻsimlikning rivojlanishiga zarar keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pardoz** — 1) amaliy sanʼat (zargarlik, ganch va yogʻoch oʻymakorligi, mis- karlik va boshqalar)da narsalar sirtiga beriladigan soʻnggi ishlov, jilo; 2) oʻymakorlikda naqsh yaratish usuli; ganch oʻymakorligida 6 ta P. — loʻla pardoz, pax-pardoz, tabaqa P. chizma P. choka P. va qirma P. turlari bor. Sodda va murakkab P. zaminli va zaminsiz oʻyma turlari oʻyma-korlik naqshlari talqinida yaqqol koʻrinadi. Bunday P. naqshlangan yuzani jozibador boʻlishini taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqyoʻl** ( 1992-yilgacha *prigorodnoe* ) — Qaragʻanda viloyati Qarqarali tumanidagi qishloq, Martbek Mamrayev qishloq okrugi markazi .

Geografik joylashuvi
--------------------

Tuman markazi – Qarqarali shahridan 30 km shimoli-sharqda.

Tarix
-----

1905-yilda poydevor qo'yilgan. 1961-yilda u yangi tashkil etilgan "1-May" idorasining markaziga aylandi. Iqtisodiyotining asosiy ixtisoslashgan yoʻnalishlari qoʻychilik, dehqonchilikdir. Yerning umumiy maydoni 13,4 ming ga. 5 fermer xoʻjaligi ishlaydi ( 2006 y.).

Xalqi
-----

1999-yilda mahalliy aholi soni 1524 kishi (791 erkak va 733 ayol), 2009-yilda esa 892 kishi (446 erkak va 446 ayol).

Infratuzilma
------------

Tumanda 2 maktab, oilaviy ambulatoriya, 3 feldsherlik punkti, madaniyat uyi, 2 kutubxona, pochta boʻlimi bor. Oqjol Sovet Ittifoqi Qahramoni M. Mamirayev, birinchi qozoq kosmonavti T.Aubakirov, xalq artistlari Q.Quanishboev (muzeyi bilan), M.Toʻliboyev, R.Qo‘yshibayevaning tug‘ilgan joyi. Boshqa aholi punktlari bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Urinma tekislik** - sirtning biror nuqtasidan oʻtib, shu sirtga eng jips yopishgan tekislik. a vektor F sirt ustida yotuvchi R nuqtadan oʻtuvchi egri chiziqning urinma vektori boʻlsa, u F sirtga R nuktadagi urinma vektor deb ataladi. Regulyar F sirtning berilgan nuqtasidagi urinma vektorlari toʻplami ikki oʻlchovli chizikli fazo hisoblanadi. f = f (i, v) tenglama bilan berilgan F sirtning R(i0, v0) nuqtasidan oʻtuvchi va g Dn0, v0), f v("0> vo) vektorlariga parallel tekislik Urinma tekislik boʻladi. ts tekislik R(i0, v0) nuktasidan oʻtuvchi tekislik: q nukta F sirtning R ga yaqin nuktalaridan biri; R va q nuqtalar orasidagi masofa d, q nuqtadan ts tekislikkacha boʻlgan masofa h boʻlsin. U hodda ts tekislik R nuktadagi urinma tekislik boʻlishi uchun lim 4 = 0 tenglikning bajari lishi zarur va yetarlidir. Agar regulyar sirt f(x, u, z)=0 tenglama bilan berilgan boʻlsa, u holda bu sirtning Shx0, Uo, Zg) nuqtasiga Urinma tekislik formulasi quyidagi koʻrinishda boʻladi:Markazi x0 nuqtada boʻlib, radiusi R ga teng boʻlgan 5R(x0) sferaning Urinma tekisliki shu nuktadan oʻtkazilgan radiusiga perpendikulyar boʻladi. Konus va silindrning R nuqtasidagi Urinma tekislik bu sirtlarning R nuqtasidan oʻtuvchi yasovchilaridan faqat bittasi orqali oʻtadi. URMIYA (sobiq Rizoiya) — Eronning shim.gʻarbiy qismidagi oqmas shoʻr koʻl. Togʻ oraligʻidagi soylikda. Maydoni 5,8 ming km². Chuq. 15 m gacha, suv satxining bal. 1275 m. Bahorda sathi koʻtariladi. Shoʻrligi 150—230%o. Sohillarida shoʻrxoklar bor. U.ga bir necha daryo quyiladi. Kema qatnaydi. Janubiy qismida 50 dan ortiq orol bor. Urmiya milliy bogʻi tashkil etilgan. URMIYA (1926—80 yillarda Rizoiya) — Eronning shim.gʻarbiy qismidagi shahar, Urmiya koʻlining gʻarbiy sohilida. Gʻarbiy Ozarbayjon ostonining maʼmuriy markazi. Aholisi 435,2 ming kishi (1997). Qishloq xoʻjaligi (tokchilik va mevachilik) rayonining markazi. Shakarqand, tamaki, quruq mevalar tayyorlovchi korxonalar bor. Gilam toʻqiladi. Hunarmandchilik rivojlangan. Un-t bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqtov seriyasi** - Janubiy Oʻzbekiston paleotsen yotqiziqlaridagi stratigrafik birlik. O.M. Akramxoʻjayev va M. Egamberdiyevlar tomonidan ajratilgan. Oqjar (quyi paleotsen) va Buxoro (oʻrta va yuqori paleotsen) qatlamlarini oʻz ichiga oladi. Tarkibi takrorlanib katlamlashgan gips-angidrit, gʻovak oolit (yaxshi kollektor xususiyatiga ega) hamda foraminifera qoldiklariga boy dolomit va ohaktoshlardan iborat. Ostki paleotsen yotqiziqlarining eng katta kalinligi (Surxondaryo botiqligida) 150 m gacha boʻlib, baʼzi joylarda gips qatlami yoʻq, dolomit va ohaktoshlar esa kesimda 12–15 m gacha qisqarganligi ku-zatilgan. Organik qoldikdardan mollyus-kalar, mikrofaunadan faqat ostrakodalar uchraydi. Yuqori paleotsen karbo-nat-sulfatli, karbonat-terrigen va mergel-gilli yotqiziqlaridan iborat boʻlib, aniq ajralgan. Qalinligi 50– 193 m gacha. Baʼzi joylarda kaolinit tar-kibli karbonatsiz, orasida gʻurra shaklida joylashgan fosforit tanalari mavjud boʻlgan qalinligi 18–25 m gillar va 0,7 m gacha qalinlikda yonuvchi slanets qatlamlari uchraydi. Yuqori paleotsen yotqiziklarining umumiy kalinligi 70–210 m. Oqtov seriyasi qatlamlarining umumiy qalinligi 40–50 m dan 390 m gacha. Oqtov seriyasi katlamlari Tojikiston depressiyasi va Buxoro—Xiva oblastlarida ham keng tarqalgan. Surxondaryo havzasi Oqtov seriyasi qatlamlarida 6 kollektor, gorizont va bir necha neft konlari mavjud. Oqtov seriyasi stratigrafik ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parfenopey** (qadimgi yunoncha: *Παρθενοπαῖος*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Arkadiyadan. Melanion va Atalantaning oʻgʻli (yoki Atalanta va Ares yoki Talayning oʻgʻli). Versiyaga koʻra, Meleagerlik (Iasiyning qizi) Atalantaning oʻgʻli, u oʻgʻlini Telef bilan bir vaqtda Parfeniy togʻiga tashlaydi va choʻponlar tomonidan tarbiyalangan. U juda chiroyli boʻlgan. Argosda oʻsgan. Telefning hamrohi boʻlgan va u bilan birga Misiyaga yetib keldi va u yerda Idasni magʻlub etdi.

Kamondan otish boʻyicha Nemeya oʻyinlarida gʻolib chiqqan. Nemeya oʻyinlarida yugurish boʻyicha musobaqa ishtirokchisi. Fivlarga qarshi turgan yettilikdan biri. U yo Boreev darvozasida, Yo Neitskiy darvozasida yoki Elektra darvozasida turgan. Urushda Amfidik (Asfodik?) yoki (Yevripidga koʻra) Periklimen tomonidan oʻldirilgan. Fivaida dostoniga koʻra, Periklimen tomonidan oʻldirilgan. Statsiyga koʻra, Driant tomonidan oʻldirilgan.

Tlesimenning otasi yoki ukasi. Kichik Astidamant va Spinfarning „Parfenopey" tragediyalarining qahramoni.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.291, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.28
2. 1 2  Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 18, 6
3. ↑   Gigin. Mifi 70; Perviy Vatikanskiy mifograf II 72, 2
4. ↑   Gigin. Mifi 99
5. ↑   Gigin. Mifi 270
6. ↑   Yevripid. Umolyayuщie 891
7. ↑   Gigin. Mifi 100
8. ↑   Statsiy. Fivaida VI 561
9. ↑   Sofokl. Edip v Kolone 1320—1323; Yevripid. Umolyayuщie 888—900; Finikiyanki 144—156; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 65, 7
10. ↑   Esxil. Semero protiv Fiv 526—549
11. ↑   Yevripid. Finikiyanki 1106
12. ↑   Yevripid. Finikiyanki 1157
13. ↑  *Statsiy*. Fivaida IX 867—880
14. ↑  *Psevdo-Apollodor*. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 3-4.6.8; 7, 2; 9, 2
15. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi III 12, 9
**Yunusxon** (1416 — 1487) — Toshkent hokimi (1485—87). Vaysxonshtt oʻgʻli. Boburning onasi Qutlugʻ Nigorxonimning otasi. „Boburnoma"da aytilishicha, „Yunusxon Chingizxonning ikkinchi oʻgʻli Chigʻatoyxonning naslidindur". Vaysxon vafotidan (1428) keyin to 1434 yilgacha ulusda notinchlik hukm surgan. Oʻzaro taxt talashishlardan soʻng 1434-yiltaxtga Vaysxonning kichik oʻgʻli Eson Bugʻaxon oʻtiradi. Katta oʻgʻli Yunusxonni esa tarafdorlari — amirlar Irzon Bayran va Turkman miraklar 30 ming kishi bilan Movarounnahrga, Ulugʻbek huzuriga olib borishadi. Ulugʻbek Yunusxonni 1434-yil Xurosonga Shohrux huzuriga joʻnatgan. Yunusxon Xurosonda mashhur tarixchi Sharafuddin Ali Yazdiylan taʼlim olgan, koʻp ilmlarni egallagan. Yazdiy vafotidan soʻng Iroq va Eronda kasb-hunar egallagan. Sherozda yashab ulamolar majlislarida qatnashadi. Bu yerda u „Us t a Yunus" nomi bilan mashhur boʻladi. Abu Said mirzo Yunusxonni Sherozdan chaqirtirib, Jetikent, Fargʻona va Yettisuv hududini boshqarishni topshirgan (1456). Eson Bugʻaxon oʻlgach (1462), Abu Said yordamida Moʻgʻuliston taxtiga oʻtirgan. Oʻzaro nizolar girdobiga tushib qolgan Yunusxon Temuriylar saltanatidagi oʻzaro ichki nizolardan foydalanib Sayramni (1482) bosib olgan. Toshkentni oʻz tasarrufiga kiritish uchun Abu Saidning oʻgʻillari — Umarshayx (Boburning otasi) va Sulton Axmad Mirzo bilan jangga tayyorgarlik koʻra boshlagan. Lekin raqiblarni Xoja Ahror yarashtirib, muzokara natijasida Toshkent shahri va viloyati Yunusxonga berilgan (1485). Tarixiy manbalarda uni madrasa, masjidlardan tashqari Tuproqqalʼa qurdirgani haqida maʼlumotlar saqlangan. Yunusxon Toshkentdagi Shayx Xovandi Tohur qabristoniga dafn etilgan (qarang Yunusxon maqbarasi). Yunusxon dan keyin xonlik taxtiga uning oʻgʻli Sulton Mahmudxon oʻtirgan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Demosfen** (yun. Δημοσθένης; EA 384 — EA 322) qadimgi yunon davlat arbobi, notiq boʻlgan.

**Demosfen** (Demosthenes) (mil. av. 384—322) — yunon notigʻi, siyosiy arbobi. Afinadagi demokratik kayfiyatdagi guruhning yoʻlboshchisi. Notiklik sanʼatidan dars bergan, sud mahkamalarida, yigʻilishlarda nutq soʻzlagan (61 nutqi, 56 maʼruzasi saqlanib qolgan). Butun umri davomida Afinaning mustaqilligi va Yunoniston polislarining Makedoniyaga qarshi birlashishi uchun kurashgan. Makedoniya podshosi Filippga qarshi qaratilgan bir qancha nutq soʻzlagan (bu nutklar "filippik" nomi bilan mashhur). Hayotining soʻnggida, dushmanlari taʼqibiga uch-rab, Afinadan qochgan va zahar ichib oʻlgan.

Tarjimai holi
-------------

Umrini ona-vatanining gullab-yashnashiga bagʻishlagan davlat arbobi, mashhur notiq Demosfen eramizdan avvalgi 384-yilda Afinada oʻziga toʻq oilada dunyoga keldi. Otasining ismi ham Demosfen boʻlib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi.

Boʻlajak notiq 5 yoshga toʻlganida otasidan ajraldi. Demosfen bilan singlisiga otasidan katta meros qoldi. Bolalarning tarbiyasi bilan ularning togʻasi shugʻullandi. Biroq togʻasi hamma boyliklarni qoʻlga kiritgach, bolalarning tarbiyasi bilan qiziqmadi. Shuning uchun Demosfen juda nimjon va kasalmand boʻlib oʻsadi.

Demosfen voyaga yetgach, togʻasi unga faqat qullari, uy va uy jihozlarini hamda pulning maʼlum qisminigina berib aldaydi. Demosfen togʻasidan qolgan mol-mulkni yaxshilik bilan qaytarib berishni soʻraydi. Biroq togʻa bundan bosh tortganidan keyin u qolgan merosni sud orqali undirishga harakat qiladi. Sudda muvaffaqiyatli qozonish uchun Afinaning davlat qonunlarini yaxshi bilish, shu bilan birga, ravon soʻzlash, daʼvosining toʻgʻriligiga kishilarni ishontirish kerak edi. Shu sababli Demosfen notiqlik saʼnatini oʻrganish uchun oʻz davrining meros ishlari boʻyicha mashhur advokat Isey maktabida taʼlim olishga majbur boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kars podsholigi** - markazi Kars sh. boʻlgan Vanand viloyatidagi arman davlati (963—1064). K.p. Ani podsholigi parchalanishi davrida tarkibidan ajralib chiqqan, lekin bagratuni sulolasiga mansub Kars podshohlari anilarga qaram boʻlgan. Musheg (963—984) davrida K.p. Vizantiyaga qarshi kurashgan Ani podshoqligining ilgʻor istehkomi rolini oʻynagan; Abbos podshohligi davrida (984—1029) qoʻshinning kuchayishi va qurollanishiga alohida eʼtibor berilganligi sababli, K.p. birmuncha kuch qudratga erishgan. Turk-saljuqlari Zakavkazyega bostirib kirgandan keyin (1064—65) podshoh Gagik (1029—65) oʻz saltanatini Vizantiyaga topshirgan; K.p. hududi Vizantiya saltanatining turksaljuqlar istilosiga karshi kurashida platsdarm vazifasini oʻtagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Grodno viloyati** — Belarus tarkibidagi viloyat. 1944 yil 20 sentabrda tashkil etilgan. Respublikaning garbida, Neman daryosi havzasida. Mayd. 25,0 ming km2. Aholisi 1198,5 ming kishi (1998), asosan belaruslar; polyak, rus, ukrain va b. ham yashaydi. Grodno viloyati 17 tumanga boʻlingan; 10 shahar, 22 shaharcha bor. Markazi – Grodno shahri.

Grodno viloyatining yer yuzasi asosan tekislik, shuningdek, pasttekislik va qirlardan iborat. Foydali qazilmalari: torf, gil, mergel, boʻr, silikat qumlar, ohaktosh, shagʻal.

Iqlimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi – 5° dan – 7° gacha, iyulniki 17,5 – 18,5°. Vegetatsiya davri 188 – 200 kun. Yillik yogʻin 550 – 650 mm. Daryolari: Neman va uning irmoqlari, janubida Narev (Visla havzasi). Koʻllari: Beloye, Ribnitsa, Svityaz. Tuproqlari: chimli podzol, torfli botqoq va oʻtloqli allyuvial. Hududining qariyb 31% oʻrmon, 20% ga yaqini botqoklik. Grodno viloyati jan.ni Belaya Veja pushchait shim. qismi egallagan.

Grodno viloyatining xoʻjaligi qurilish materiallari, mineral oʻgʻitlar, qishloq xoʻjaligi mashinalari, karton, qogʻoz, fanera, mebel, poyabzal va oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Energetikasi mahalliy torf asosida ishlaydi. Mashinasozlik va metallsozlik sanoatlari (qarangx. mashinalari, avtomobil ehtiyot qismlari va avtomobil agregatlari, quyma jihozlar, elektr buyumlari ishlab chiqariladi) rivojlangan. Qurilish materiallari sanoatida sement, temir-beton, yirik bloklar, panellar, gʻisht, ohak ishlab chiqariladi. Kimyo sanoati (azotli oʻgʻitlar, kaprolaktam, lak va boʻyoqlar) rivojlanmoqda. Oziq-ovqat (goʻsht, moysir, sut, spirt), yengil (koʻn poyabzal, tikuvchilik, jun, ip, gazlama, zigʻir tola), yogʻochsozlik sanoati korxonalari bor.

Qishloq xoʻjaligi gʻalla (javdar, arpa, bugʻdoy, suli) va texnika ekinlari (qand lavlagi, tolali zigʻir) yetishtirishga ixtisoslashgan. Shuningdek, kartoshka va yem-xashak ekinlari eqiladi. Botqoqliklardan quritilgan maydonlar dehqonchilikda foydalanilmoqda. Sut-goʻsht chorvachiligi va choʻchqachilik yetakchi oʻrinda. Temir yoʻl va avtomobil yoʻllari bor. Neman daryosida kema qatnaydi. Grodno viloyatida universitet, tibbiyot va qishloq xoʻjaligi institutlari, drama teatri, 8 muzey mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yashil teatrning ichki hovlisi va stendlari
 Grobinskiy qal’asiga kirish (2009)
**Grobin qal’asi** (nemischa:, latishcha: *Grobiņas pilsdrupas*) — Latviyaning Grobini shahrining markazidagi oʻrta asr qal’asi xarobalari.

Gʻisht qal’a Livoniya ritsarlar tomonidan 1253-yildan oldin qurilgan. 18-asrda vayron qilingan. Baʼzi tarixchilarning fikriga koʻra, qal’a Groningenlik Ditrix orden ustasi, boshqa manbalarga koʻra, Herike ordenli Gosvin tomonidan qurilgan. 1263-yilda qal’a yondirilgan. XIV-XVI asrlarda koʻp marta qayta qurilgan. Nihoyat, 18-asrda, Grobina Kurland gertsogi ixtiyorida boʻlganida, tashlab ketilgan.

Xarobalar yonidagi maʼlumot taxtasida berilgan maʼlumotlarga koʻra, qalʼaning oʻlchami 72x40 m boʻlib, janubiy qanotida uch qavatli turar joy, gʻarbiy devorning oʻrtasida esa darvoza minorasi boʻlgan. Qal’ada Grobiński viloyati maʼmuriyati va Vogtning qarorgohi joylashgan edi.

Grobin qal’asi — Latviyaning madaniy meros obidalaridan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гробиньский средневековый замок с бастионами". 11-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2011-yil.
2. ↑  „www.mantojums.lv". 14-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2011-yil.
**Vasla** (arab, vasl) — mumtoz sheʼriyatdagi fonetik hodisa. Ikki soʻzning nutqda sandxi talaffuz etilishiga koʻra ulardagi boʻgʻinlarning qayta boʻlinishi. V. bir necha koʻrinishda kuzatiladi: 1. Yopiq tugagan boʻgʻinli soʻz ketidan unli bilan boshlangan soʻz kelib, ular qoʻshilib talaffuz etilsa, avvalgi soʻzning soʻnggi undoshi keyingi soʻz birinchi boʻgʻinining boshi holida talaffuz etiladi. Masalan, zor etdi zo-ret-di. 2. Unli bilan tugagan soʻz ketidan unli bilan tugagan soʻz kelib, talaffuz etilsa, soʻzlar qoʻshilishida yondosh boʻlgan unlilarning biri qisqaradi, yaʼni: ne uchun ne-chun. 3. Unli bilan tugagan soʻz ketidan sandxi qoʻllanuvchi soʻzning birinchi undoshi unli tomonidan assimilyatsiya qilinishi ham mumkin. Bunda ham bir unli qisqarishi va soʻzlarda boʻgʻin kamayishi kuzatiladi. Mas. ya-liya-li yal-ya-li kabi. V. nutqiy hodisa boʻlib, mumtoz adabiyotda badiiy uslub vositasi sifatida tavsiflanib keladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Primitivizm** - 19-asr oxiri -20-asr boshlarida yuzaga kelgan avangard sanʼat oqimi; badiiy vositalarni soddalashtirish va primitiv shakllar (ibtidoiy davr, madaniy jihatdan rivojlanmagan xalklar sanʼati, xalq ijo-di hamda bolalar rasmi)ga murojaat etuvchi yoʻnalish. Rassomlarning zamonaviy voqelikdan noroziligi natija-sida hayotdan qochib sanʼatning ilk davrlariga qaytishi P.ning keng tarqalishini taʼminladi. P. hamma xalklar sanʼatida mavjud. P. shuningdek, sanʼatga daxldor boʻlgan, birok, professional taʼlim olmagan, xalq ichidan chiqqan havaskor rassomlarning uslubini ham ifodalaydi. P. yangi dunyo madaniyatidan holi boʻlgan, undan "sof" sanʼat sifatida targʻib qilindi. AQShda sodda portret va maishiy rasmlar, Rossiyada lubok shu yoʻnalishdagi asarlardir. Anri Russo (Fransiya), N. Pirosmanashvili (Gruziya), I. Generalich (Xorvatiya) va boshqalarning asarlari borliqni erkin, bolalarcha sodda idrok etishi bilan diqqatga sazovor. P. professional ijodkorlar (P. Gogen, N. S. Goncharova, M. F. Larionov va boshqalar) uslubiga ham taʼsir koʻrsatgan.

Oʻzbekistonda P. 19-asr 2yarmida mahalliy xalq sanʼati vakillari (Axmad Donish, Us t a Shokirboy, S. Pochayev, N. Hafizov va boshqalar) ijodida anik, seziladi. 20-asr 70—80-yillaridan bu sanʼatga qiziqish ortdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasvar** (nemischa:, Lotincha: sobiq) — Vengriyaning Vas okrugida joylashgan shaharcha.

Tarixi
------

 —Vasvar 1907-yilda Vengriya Qirolligi
Usmonlilar Markaziy Yevropaning katta qismini egallab olgan boʻlsalar ham, Balaton koʻlining shimolidagi mintaqa Vengriya Qirolligida(1538 −1867) qoldi(Balaton va Drava oʻrtasidagi kapitanlik). Shahar 1850-yilga qadar *EISENBURG* komitetining markazi edi. 1918-yilgacha *VASVÁR* Avstriya monarxiyasi tarkibiga kirdi, Vengriya viloyati, 1867-yilda Vengriya Qirolligida murosaga kelganidan keyin Transleytaniyada .

Ikkinchi Jahon urushi paytida Vasvar 1945-yil 31-martda Ukraina fronti Sovet qoʻshinlari tomonidan Nagykanizsa-Koʻrmend hujumi paytida qoʻlga olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Dictionnaire universel de M. N. BOUILLET, Paris, 1852 (in French).
2. ↑  Handbook of Austria and Lombardy-Venetia Cancellations on the Postage Stamp Issues 1850-1864, by Edwin MUELLER, 1961.

Yana qarang
-----------

* Vasvar tinchligi
* Vasvári kistérség (hu)
**Grizayl** (frans. grisaille, gris soʻzidan — kulrang) — biror-bir rang (qora, jigarrang, koʻk, koʻpincha kulrang)ning nozik tuslanishi (ochdan toʻq tusga oʻtishi) hisobiga yaratiladigan asar; bezak rassomligi turi. 17-asrdan qoʻllaniladi, klassitsizm uslubidagi binoning ichki bezaklarida haykaltaroshlik relyeflariga taqlid sifatida keng tarqalgan. Shuningdek, tasvirning boʻrtmali koʻrinishi tasavvuriga erishilgan bir rangli emal (kulrang, jigarrang, pushti rang) bilan ishlangan hamda zarhallangan rasmlar ham G. deb ataladi. Oʻzbek tasviriy va amaliy bezak sanʼatida ham G. uslubida asarlar yaratilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Nisoriy** (taxallusi; asl ismsharifi Hasanxoja Podshohoja oʻgʻli) (1516 — Buxoro — 1597) — oʻzbek shoiri, tazkiranavis.

Tanikli shoir va davlat arbobi Xoja (Podshohoja)ning oʻgʻli. Buxoro madrasalarida oʻqigan. Riyoziyot, handasa, tibbiyot, musiqa ilmlarini puxta egallagan, otasidan aruz sirlarini oʻrgangan. Sheʼrlar mashqqilgan. Otasi Balxda shayxulislomlik paytida (1533—43) N. shu shahardagi Kamoliddin Qoʻnoq madrasasida handasa ilmidan dare bergan. Buxoroga qaytgach, 1545—50 yillarda Abdulazizxon, 1550— 66 yilda Miyonkol hokimlari huzurida sadrlik vazifasini bajargan. Soʻng Buxoroda umrining oxirigacha maktabdorlik qilgan, badiiy ijod bilan mashgʻul boʻlgan. "Malik ushshuaro" unvoniga musharraf boʻlgan. N. turkiy va forsiydagi sheʼrlaridan devon tuzgani maʼlum, lekin devon hali topilmagan. Faqat 16-asrda yaratilgan bir kancha asarlar orqali uning bir necha gʻazal, ruboiylari, "Bahoriyot" qasidasi hamda "Muzakkiri ahbob" (1566) tazkirasi yetib kelgan.

"Muzakkiri ahbob" Davlatshoh Samarqandiynmnt "Tazkirat ush-shuaro" va Navoiyning "Majolis unnafois" asarlaridan keyingi uchinchi tazkira deb hisoblanadi va bu asar Makrla, 4 bob va Xotimadan iborat. Makala qismi te-muriylar va shayboniylar hamda bobu-riylardan yetishib chiqqan shoirlarga bagʻishlangan. 4 bobi Movarounnaxr, Xuroson, Sharqiy Turkiston, Turkiya, Ozarbayjon va Hindistonda yashagan shoirlar ijodi haqida. Xotima qismida esa muallifning sheʼr yozgan ota-bobolari va yaqin qarindosh-urugʻlari toʻgʻrisida soʻz yuritilgan. Asarda jami 288 shoir va adib haqida maʼlumot berilgan. Asar adabiyot nazariyasi, xususan, sheʼriyat masalalari haqida, 16-asr Movarounnahr, Xuroson va Hindiston kabi oʻlkalar adabiyoti, madaniyati, tarixi va ijtimoiy tafakkuri haqida maʼlumotlar olishda muhim manba boʻla oladi.

Asarning dunyo qoʻlyozma xazinalarida 14 nusxasi mavjud. Oʻzbek tiliga Ismoil Bekjon tarjima qilgan (1993). Qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. №4282, 1438, 4374, 7760).

Manbalar
--------

* Muzakkiri ahbob, T. 1993.

Adabiyot
--------

* Ismoil Bekjon, "Muzakkiri ahbob" tazkirasi va uning muallifi haqida, T. 1993.
* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
* Begali Kosimov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Zaryadlar harakati oʻzgarishi bilan ular hosil qilgan elektromagnit maydonlar ham oʻzgaradi. Maydon oʻzgarishi shu maydonning *gʻalayoni* deb ataladi. Biror nuqtada paydo boʻlgan elektromagnit maydon gʻalayoni vaqt oʻtishi bilan atrof fazoga tarqaladi, yaʼni elektromagnit to'lqin hosil boʻladi.

Vakuum uchun Maksvell-Lorentz tenglamalari quyidagicha yoziladi:

{\displaystyle {\textrm {rot}}\ {\textbf {E}}=-{\frac {1}{c}}{\dfrac {\partial {\textbf {H}}}{\partial t}};\ \ \ \ \ (1)}
{\displaystyle {\textrm {rot}}\ {\textbf {H}}={\frac {1}{c}}{\dfrac {\partial {\textbf {E}}}{\partial t}};\ \ \ \ \ (2)}
{\displaystyle {\textrm {div}}\ {\textbf {E}}=0;\ \ \ \ \ (3)}
{\displaystyle {\textrm {div}}\ {\textbf {H}}=0;\ \ \ \ \ (4)}
Birinchi ifodani vaqt boʻyicha differensiallab, soʻngra (2) ifodadan foydalansak,

{\displaystyle -{\frac {1}{c}}{\dfrac {\partial ^{2}{\textbf {H}}}{\partial t^{2}}}={\textrm {rot}}\ {\dfrac {\partial {\textbf {E}}}{\partial t}}={\textrm {rot}}(c{\textrm {rot}}{\textbf {H}})=c\ {\textrm {rot}}\ {\textrm {rot}}{\textbf {H}}=c({\textrm {grad}}\ {\textrm {div}}{\textbf {H}}-\Delta {\textbf {H}})}
boʻladi. Endi (4) ifoda nazarga olinsa,

{\displaystyle \Delta {\textbf {H}}-{\frac {1}{c^{2}}}{\dfrac {\partial ^{2}{\textbf {H}}}{\partial t^{2}}}=0;\ \ \ \ \ (5)}
formula kelib chiqadi. Xuddi shunga oʻxshash tarzda

{\displaystyle \Delta {\textbf {H}}-{\frac {1}{c^{2}}}{\dfrac {\partial ^{2}{\textbf {H}}}{\partial t^{2}}}=0;\ \ \ \ \ (6)}
Vakuumdagi elektromagnit maydon kuchlanganliklari boʻysungan soʻnggi tenglamalar *toʻlqin tenglamalar* deb ataladi.

Vakuumdagi elektromagnit maydon faqat oʻzgaruvchan maydondir. Agar vakuumdagi elektromagnit maydon oʻzgarmas, yaʼni

{\displaystyle {\dfrac {\partial {\textbf {E}}}{\partial t}}=0,\ \ \ {\dfrac {\partial {\textbf {H}}}{\partial t}}}
boʻlganda, (1) va (2) ifodalardan koʻrinib turibdiki,

{\displaystyle {\textrm {rot}}\ {\textbf {E}}=0,\ \ \ \ {\textrm {rot}}\ {\textbf {H}}=0}
boʻladi. Demak, {\displaystyle {\textbf {E}}=0} va {\displaystyle {\textbf {H}}=0}, chunki har qanday vektor oʻzining uyurmasi va divergensiyasi bilan aniqlanadi;
Yuqoridagilardan quyidagicha xulosa qilish mumkin:

> 
> Modomiki, tekshirilayotgan kuchlanganliklarning uyurmalari bilan divergensiyalari nolga teng ekan, demak, ularning oʻzlari nolga tengdir, yaʼni vakuumdagi elektromagnit maydon oʻzgarmas boʻlishi mumkin emas
> 
> 
>

Yana qarang
-----------

* Yassi elektromagnit to'lqin
* Garmonik elektromagnit to'lqin
* To'lqin paket
* To'lqin paket uchun aniqsizlik munosabatlari

Adabiyotlar
-----------

* *R.X.Mallin*, Klassik elektrodinamika, Oʻqituvchi, T. 1974
Sabae shahrida joylashgan **Nishiyama hayvonot bogʻi** (yaponcha: *鯖江市西山動物園* *Sabae-shi Nishiyama Dōbutsuen*?) — Yaponiyaning Fukui prefekturasi, Sabae shahridagi kichik hayvonot bogʻlaridan biri hisoblanadi. Kirish bepul boʻlgan munitsipal hayvonot bogʻi past tepalikda (Nishiyama parki) joylashgan. Hayvonot bogʻi oʻzining qizil pandalari bilan mashhur, mazkur tur shaharning rasmiy hayvoni sifatida tan olingan. Shuningdek, ushbu tur hukumat tomonidan muhofaza qilinadigan turlar sirasiga ham kiritilgan.

Qizil pandalar
--------------

Kichik oʻlchamiga qaramay, hayvonot bogʻi Yaponiyadagi qizil pandalarning eng asosiy maskanidir: 2018-yil holatiga koʻra bu yerda jami 11 ta panda istiqomat qilgan. Ular 1984-yilda Pekin hayvonot bog'i tomonidan sovgʻa qilingan juftlikning avlodlari hisoblanadi. Ilk juftlik Nishiyama hayvonot bogʻiga rasman ochilishidan bir yil oʻtgach olib kelingan (garchi bogʻda korpuslar allaqachon tayyor boʻlgan boʻlsa ham). Hayvonot bogʻidagi eng yosh pandalar ilk hadya sifatida keltirilgan pandalarning yettinchi avlodidir.

Pekin hayvonot bog‘i keyinchalik bu hayvonot bog‘iga qizil tojli turnalar (1985), Fransua langur (1987) va lar gibbonlarni (1991) sovg‘a qildi. Shuningdek, hayvonot bogʻida qora sinkap maymunlari, qirgʻovullar, yapon turnalar va tovuslar ham yashaydi.

Joylashuv
---------

Hayvonot bogʻi Nishi-Sabae stantsiyasidan (janubda) va Nishiyama-Kōen stantsiyasidan (sharqda) taxminan 0.5 km uzoqlikda joylashgan. U ertalab soat 9 da ochiladi va dushanbadan tashqari deyarli har kuni soat 16:30 ga qadar faoliyat yuritadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „飼育動物数" (ja). *Zoo* (aprel 2018).
2. ↑  „Official website of Sabae" (ja). — „鯖江市の動物レッサーパンダ [Sabae City's animal: The lesser panda]".
3. ↑  „Timeline of the Zoo" (ja). — „昭和59年 (1984) 11月: 第1次動物交流　北京動物園よりレッサーパンダ2頭・キジ類が来園".
4. ↑  The zooʻs red pandas (yaponcha): current pandas, history, family tree.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (yaponcha)
**Vasula** - Estoniyada Tartu Parish shahrida Tartu Parish shahrida, Tartu Parish shahrida, Tartu Parish shahrida kichik boro (alevik).Bu Estoniya shahridagi Ikkinchi eng yirik shaharning 10 km (6 mi) shimolida joylashgan.Vasula Amme daryosining chap qirg'oqida joylashgan.2011 yildagi aholini ro'yxatga olish, Vasula aholisi 273 edi.

Vasula birinchi bo'lib 1220 yilda Xavaya sifatida İslada bo'lib o'tgan 1220 yilda eslatib o'tilgan.

Vasyul 2013 yilda kichik bako ayollarni qo'lga kiritdi, bundan oldin bu qishloq edi.

1997 yildan beri Vazulada har yili Ame Rok fon musiqasi festivali bo'lib o'tadi.

Vasula Lombi shahridagi Vasula ko'lida va Vasula janubida joylashgan ko'l bor.

Vasula Manor
------------

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Population by place of residence (settlement), sex and age".  Statistics Estonia (31-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 28-fevral 2016-yil.
2. ↑  „Vasula küla".  eestigiid.ee. Qaraldi: 28-fevral 2016-yil.

Havolalar
---------

* Amme Rock, har yili Vasula shahrida o'tkaziladigan rok festivali
* Vasula aed, vasulada joylashgan o'simliklar bog'chasi
**A+** massiv dasturlash tili boʻlib, A dasturlash tilidan kelib chiqqan boʻlib, u oʻz navbatida 1988-yilda APL oʻrniga yaratilgan. Arthur Whitney dasturni A+ ning *A* qismini ishlab chiqdi, Morgan Stanleydagi boshqa ishlab chiquvchilar uni kengaytirib, grafik foydalanuvchi interfeysi va boshqa til xususiyatlarini qoʻshdilar. A+ yuqori darajadagi, interaktiv, talqin qilinadigan til boʻlib, raqamli intensiv ilovalar uchun moʻljallangan. Dastur moliyaviy ilovalarda ham mavjud boʻlgan. A+ koʻplab Unix versiyalarida va Linuxda ishlaydi. Bu GNU General Public License ostida chiqarilgan bepul va ochiq kodli dasturiy taʼminot hisoblanadi.

A+ kengaytirilgan funksiyalar va operatorlar toʻplamini, vidjetlar va oʻzgaruvchilarni avtomatik sinxronlashtirishga ega grafik foydalanuvchi interfeysini, oʻzgaruvchilar va hodisalar bilan bogʻliq funksiyalarni asinxron tarzda bajarishni, foydalanuvchi tomonidan tuzilgan pastki dasturlarni dinamik yuklashni va boshqa funksiyalarni taqdim etadi. Yangi foydalanuvchi grafik interfeysi barcha qoʻllab-quvvatlanadigan platformalarga yoʻnaltirilmagan.

A+ tili APL tilidagi quyidagi oʻzgarishlarni amalga oshiradi:

* A+ funksiyasi toʻqqiztagacha rasmiy parametrga ega boʻlishi mumkin
* A+ kodli bayonotlar nuqta-vergul bilan ajratiladi. Shuning uchun bitta bayonot ikki yoki undan ortiq qatorlarga boʻlinishi mumkin
* Funksiya yoki operatorning aniq natijasi oxirgi bajarilgan operatorning natijasidir
* A+ global oʻzgaruvchi (qaram oʻzgaruvchi) va argumentsiz funksiyaga oʻxshash obyektni amalga oshiradi. Qiymatlar global oʻzgaruvchiga oʻxshash tarzda aniq oʻrnatilishi va havola qilinishi va ular mos keladigan taʼrif orqali ham oʻrnatilishi mumkin.

Interaktiv A+ ishlab chiqish birinchi navbatda Xemacs muharririda kengaytmalar orqali amalga oshiriladi. A+ kodi asli APL belgilaridan foydalanganligi sababli, A+ ni koʻrsatish oʻsha maxsus belgilardan iborat shriftni talab qiladi. Buning uchun veb-saytda *kapl* nomli shrift taqdim etilgan.

Arthur Whitney K nomli xususiy massiv tilini yaratishga kirishgan. J kabi, K ham APL belgilar toʻplamini oʻtkazib yuboradi. Unda A+ ning idrok etilgan baʼzi murakkabliklari, masalan, bayonotlarning mavjudligi va sintaksisning ikki xil rejimi mavjud emas.

Manbalar
--------

1. ↑  „A+ Reference: Appendix: Quick Reference". 24-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2020-yil.
2. ↑  „A - APL Wiki".
3. ↑  „A+: History of A+". *www.aplusdev.org*. 25-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-yanvar 2019-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti, aplusdev.org
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Buxoro arki (Buxoro, 9-12 — arslar) — shaharning qadimiy qal'asi. Ark qal'asi yuz yillar davomida Buxoro hukmdorlarining rasmiy yashash joyi bo'lgan. U balandligi 16-20 metr bo'lgan sun'iy tepalikda qurilgan. Qal'a maydoni qariyb 4 gektar.Milod boshlarida qurila boshlanib, Somoniylar davri (9-10-asrlar) da ham Ark qayta qurilgan, asosan hozirgi ko;rinishi saqlanibshayboniylar sulolasi davrida shakllangan. Odamlar ko'pincha uni «shahar ichida shahar» deb atashgan, chunki unda odatdagi shaharning hamma narsalari: ko'chalar, tor ko'chalar, saroy, masjidlar, ustaxonalar bor bo'lgan. 

Qal'a bir necha bor vayron qilingan, ta'mirlangan va tiklangan. Afsuski, hozirgi paytga kelib, o'tmishdagi hashamatli Arkdan ozginasi qolgan. Ko'plab binolar 1920 yilgi istibdod voqealari davrida buzilib ketgan. Lekin, shunga qaramasdan Ark borib ko'rishga arziydi. Arkda joylashgan o'lkashunoslik muzeyida siz shahar tarixi, miliy urf-odatlar va an'analar to'g'risida ko'p qiziqarli narsalarni eshitasiz. Bundan tashqari qal'aning baland devorlari ustidan turib siz Buxoroning chiroyli qiyofasini tomosha qilishingiz mumkin.Hozirga qadar bu inshoot Buxoro shahridagi eng qadimgi tarixiy obida sanaladi.
**Marina Ivanovna Svetayeva** (1892.26.11, Moskva - 1941.31.8, Yela-buga, Tatariston) - rus shoirasi. Moskva universiteti professor Lozanna va Frey-furgdagi musika maktabi va katolik pansionda, Yaltadagi kizlar gimnaziyasida oʻqigan. Oktyabr toʻntarishini qabul qilmay, 1922-yilda Pragaga, 1925-yilda esa Parijga koʻchib borgan. Muhrjirlikda muhtojlik va vatansizlik azobini boshidan kechirgan Svetayeva 2-jahon urushi boshlanishi bilan SSSRga qaytib kelgan (1939). Ammo koʻp oʻtmay, ruhiy iztiroblar orqasida oʻz joniga qasd qilgan.

Dastlabki sheʼriy toʻplamlari — "Oqshom albomi" (1910) va "Sehrli fonar" (1912). 1916-yilga kelib, S. ijo-dining asosiy mavzui — muhabbat, Rossiya, sheʼriyat mavzui uzilkesil shakllanadi. S.ning 20-yillar avvaliga oid sheʼrlari oq gvardiyachilarning muhojirlikda nashr etilgan jur.larida eʼlon qilinadi. Shu davrda uning "Blokka atalgan sheʼrlar", "Hijron"(1922), "Psixeya, Romantika", "Hunar" (1923) sheʼriy kitoblari va "Barakalla" (1924) doston-ertagi nashr etilgan. S.ning "Rossiyadan keyin. 1922— 25" soʻnggi toʻplami 1928-yil Parijda bosilgan.

S. sheʼriyati musiqiyligi, tovushning sheʼr musiqiy qurilmasidagi katta oʻrni va ahamiyati bilan ajraladi. Tashki dunyo bilan murosa qila olmagan va shu dunyodagi hayotida roʻshnolik koʻrmagan shoiraning asarlari, jumladan, "Togʻlar dostoni", "Intiho dostoni" (1926), "Krisolov" lirik satirasi (1925), hatto antik davr syujetlari asosida yozilgan "Tezey" (1927) va "Fedra" (1928) tragediyalari uzun hamda keskin monologlardan tarkib topgan. S. nasrda ham qalam tebratib, M. Voloshin, O. Mandelshtam, A. Beliy va boshqa haqida falsafiy oʻylar va xotiralardan iborat oʻziga xos adabiy portretlarni yaratgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro vino zavodi**, „Shohrud" ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyatiningvino zavodi — vinoaraq mahsulotlari ishlab chiqaruvchi sanoat korxonasi. „Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Buxoro shahrida joylashgan. 1941-yilda Buxoro vino zavodi nomi bilan tashkil etilgan. 1994-yildan „Shohrud" ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Asosan kuchsiz („Bayan shirey", „Bihishti", „Oq jilvon", „Kizil jilvon"), kupli („Shohrud") va desert („Jondor", „Amiri", „Kagor") uzum vinolari, araq („Shoxrud"), balzam („Shifobaxsh") brendi, konyak („Buxoro") va uzum sharbatlari ishlab chiqaradi. Gʻarbiy Yevropa mamlakatlaridan olingan zamonaviy texnologik jihozlar oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Buxoro vino zavodi" *OʻzME*. B-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kaag koʻli, Niderlandiya
**Marinus Heijnes** (talaffuzi: Marinus Heynes), (1888-yil 8-martda tavallud topgan) — gollandiyalik impressionist rassomi. Gollandiyalik Gaaga maktabi anʼanalarida rasm chizgan. Heijnes Shveytsariya (Ticino), Italiya, Fransiya (Brittaniya, Kot-d’Azur) va Shvetsiyada boʻlgan koʻplab asarlar yaratgan. Marinus Heijnesning koʻp ishlari Gollandiyaning Kaag qishlogʻi yaqinidagi koʻl boʻyida joylashgan.

Taʼlim va ish
-------------

Marinus Heijnes Amsterdamdagi Quellinusschoolda taʼlim oladi.  Marinus Heijnesning rang-barang ishlarining aksariyati tuval yoki akvarelga yogʻda qilingan boʻyoqlarda ishlagan. Marinus Heijnes ochiq havoda boʻyalgan degan maʼnoni anglatuvchi "Ochiq havoda "da ishlagan. Marinus Heijnes Haarlemdagi Kunst Zij Ons Doel aʼzosi boʻlgan.

Marinus Heijnesning koʻrgazmalari 1939-yilda Amsterdamdagi Rijksmuseumda boʻlib oʻtgan. Onze *Kunst van Heden* (Bizning bugungi sanʼatimiz) koʻrgazmasi va savdosiga koʻp asarlari kiritilgan. 

Marinus Heijnes akvarelist Teodur Heijnesning otasi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Marinus Heijnes" (en). *RKD*. Qaraldi: 8-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Onze kunst van heden, 1939 -". *Beeldend BeNeLux Elektronisch (Lexicon)*. Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* , Lexicon Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950, 1970
* , Lexicon van Nederlandsche Schilders en Beeldhouwers 1870-1940, 1944
* , Allgemeinem Lexikon der bildenden Künstler des XX. Jahrhunderts
* , Beeldend Nederland : biografisch handboek, 1993

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Salif Keïta Traoré** (1946-yil 8-dekabrda tug'ilgan), **Keyta** nomi bilan tanilgan, malilik iste'fodagi futbolchi, hujumchi sifatida o'ynagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Keyta Bamakoda tug'ilgan, o'z mamlakatida AS Real Bamako va Stade Malien klublarida o'ynagan. U har doim "Malien Première Division" chempioni bo'lgan.

1967-yilda 20 yoshli Keita "AS Saint-Étienne"ga qo'shilish uchun Fransiyaga jo'nab ketadi va u yerda ketma-ket uch marta Liga 1 chempionligini qo'lga kiritdi. *Les Verts* "bilan birga o'tkazgan so'nggi ikki mavsumida u ajoyib 71 ta gol urdi - 1970-71-yilgi mavsumda 42 ta gol urdi, ammo jamoa kumush medalni qo'lga kirita olmadi; 1970-yilda u Afrikada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. 

Keyta 1972-yilning yozida Marselning "Olympique de Marseille" jamoasiga qo'shildi. Klub uni fransuz fuqaroligini olishga majburlamoqchi bo'lganidan so'ng, u qarshilik ko'rsatadi va keyingi mavsumda Ispaniyaning Valensiya klubiga ketadi.

Xalqaro martabasi
-----------------

1963-yilda, atigi 16 yoshida Keyta Mali terma jamoasida o'ynash uchun tanlab olingan. U 1972-yilda Kamerunda bo'lib o'tgan Afrika Millatlar Kubogida qatnashgan va terma jamoaga ikkinchi o'rinni egallashga yordam bergan jamoaning bir qismiga aylanadi.

2005-yil iyun oyida Keyta to'rt yil muddatga Mali futbol federatsiyasi prezidenti etib saylandi.  Keyingi yil oxirida u Afrika Futbol Konfederatsiyasi tomonidan so'nggi 50 yildagi eng yaxshi 200 afrikalik futbolchidan biri sifatida tanlandi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Keytaning jiyani Seydou Keita ham futbolchi edi. Shuningdek, u Fransiyada bir necha yil o'ynadi va keyinchalik ajoyib jamoaviy va individual muvaffaqiyatlar bilan "Barselona" tarkibiga qo'shildi.  "Valensiya", "Liverpul" va "Yuventus" da o'ynagan Mohamed Sissoko ham uning jiyani edi; ikkalasi ham markaziy yarim himoyachi sifatida bir xil rol o'ynagan; yana bir jiyani Sidi Yaya Keyia ham futbolchi va yarim himoyachi bo'lib, faoliyatining ko'p qismini Fransiyada o'tkazgan.

Havolalar
---------

1. ↑  „Kanoute wins top African accolade".  BBC Sport (1-fevral 2008-yil). Qaraldi: 1-noyabr 2011-yil.
2. ↑  Raphael Ebanga-Mballa La Part Du Lion: L'Encyclopedie de L'Histoire Du Football Du Cameroun – 2009 – Page 177 "Salif Keïta a été élu en juin 2005, président de la Fédération malienne de football (FEMAFOOT) pour un mandat de 4 ans."
3. ↑  „Seydou Keita se ha forjado un nombre" (Spanish).  FIFA (30-noyabr 2007-yil). 1-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktabr 2011-yil.
4. ↑  „Keita, un apellido de largo recorrido" (Spanish). *Mundo Deportivo* (25-may 2008-yil). Qaraldi: 25-oktabr 2018-yil.
Artur Perigal qabri, Din qabristoni
 Perigalning uyi, 21 Hill Street, Edinburgh
**Arthur Perigal** ( talaffuzi: Artur Perigal, 1784-yil 19-sentyabrda tavallud topgan) — ingliz/shotland tarixiy, portret va landshaft rassomi.

Hayot
-----

Artur Perigal taxminan 1784-yilda tugʻilgan. Artur Perigal Qirollik akademiyasida Genri Fuseli qoʻl ostida tahsil oladi. Artur Perigal 1811-yilda tarixiy rassom boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi. Artur Perigal *Themistocles Admetus sudidan boshpana oldi*.

Artur Perigal bir muncha vaqt Londonda portret-rassom bilan shugʻullangan; lekin taxminan 1820-yil Artur Perigal Northampton ketadi koʻrinadi va keyin Manchesterga koʻchib ketadi. Artur Perigal Edinburgda joylashadi va u yerda rasm chizishdan dars beradi va 1833-yildan boshlab Shotlandiya Qirollik akademiyasida portret va landshaftlarni namoyish etdi.

Artur Perigal 1830-yillarda Perigal Edinburgning Stokbrij hududidagi Sent-Vinsent koʻchasi, 6-uyda yashovchi sifatida roʻyxatga olingan. 

Artur Perigal 1847-yil 19-sentabrda Edinburgdagi 21-Hill-stritda 63 yoshida vafot etadi.

Artur Perigal asl qabristonning shimoli-gʻarbiy burchagidagi Din qabristoniga dafn etiladi.

Ishlar
------

Artur Perigal 1810- yilda Qirollik akademiyasi va Britaniya institutida namoyish etishni boshladi. Artur Perigal birinchisiga portretini yubordi va *qirolicha Ketrin Sakkizinchi qirol Genrixga xayrlashuv maktubini Kaputsiyga topshirdi.* Artur Perigal ikkinchisiga *"Odipus*, *Elena va* Germiya qizlarining tiklanishi" kitobini topshiradi. „ *Yoz tunidagi tush"* dan bu asarlar Qirollik akademiyasida 1811- yilda *Aridey va Evridis* tomonidan, 1812-yilda Artur Perigalning "*Femistokllari* „, 1813-yilda *"Onaning* goʻdak Musoning soʻnggi quchogʻi" yana 1816-yilda; Artur Perigalning Akademiyadagi soʻnggi surati 1821-yilda paydo boʻlgan *"Bozorga borish"* edi. Artur Perigalning Britaniya institutiga qoʻshgan hissasi: 1811- yilda *Roderik Dhu oʻzini FitzJeymsga kashf* etgani, 1813-yilda *Ritsioning oʻlimi,* 1814-yilda *birodarlari tomonidan sotilgan Jozef*, 1815-yilda *Skipio asirlikda boʻlgan malikani oʻz sevgilisiga qaytarib bergani* va nihoyat, 1828-yilda *"Bard* ".

Oila
----

Artur Perigalning oʻgʻli Artur Perigal, kichigi (1816-1884) peyzaj rassomi boʻlgan.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Edinburgh Post Office annual directory, 1832-1833". *National Library of Scotland*. Qaraldi: 18-yanvar 2018-yil.