recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mars maydoni** - 1) Qad. Rimda Tibr daryosining chap sohilidagi maydon (shahar tashqarisida). Dastlab Marsga bagʻishlangan marosimlar, harbiy va gimnastik oʻyinlar, chavandozlik musobaqalari oʻtkazilgan. Respublika davri (miloddan avvalgi 6-asr oxiri)da xalq yigʻini oʻtkazilgan joy. Keyinchalik maydonning bir qismida imorat qurilib, Mars mehrobi oʻrnatilgan joygina Mars maydoni deb yuritiladigan boʻlgan; 2) Parijdagi (Sena daryosining chap sohilida) maydon. 18-asrning 2-yarmida harbiy mashklar, Buyuk fransuz inqilobi davrida ommaviy namoyishlar va tantanali marosimlar oʻtkazilgan. Mars maydoni da 1889-yilda Eyfel minorasi kurilgan; 3) Peterburgdagi maydon, shahar markazi loyiha tizimidagi muhim tarkibiy qismi. 1818-yil qad. Rim Mars maydoniga qiyoslab nomlangan. Sarkarda P. A. Rumyansev ("Rumyansev obeliski", marmar granit, 1798—99, meʼmor V. F. Brenno) va A. V. Suvorov (bronza, granit, 1799—1801, haykaltarosh M. I. Kozlovskiy)ga yodgorlik oʻrnatilgan. Ansamblda marmarli saroy (1768—85, meʼmor A. Rinaldi), Pavlovsk kazarmalari (1817—20, meʼmor V. P. Stasov), shuningdek, Muhandislik qoʻrgʻoni, Yozgi bogʻ bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Access jurnalistikasi** jurnalistikaga (koʻpincha intervyu shaklida) tegishli boʻlib, u siyosat, madaniyat, sport va boshqa sohalarda muhim, boy, mashhur, kuchli yoki boshqa nufuzli odamlar bilan boʻlgan media vaqtini, jurnalistik xolislik va/yoki halollikdan ustun qoʻyadigan jurnalistikani anglatadi.

Xususiyatlari
-------------

Kirish jurnalistikasining tipik xususiyatlariga quyidagilar kiradi:

* so'roq qilinayotgan respondent oldida javobgarlikni talab qilmaslik
* respondentga kirish imkoniyatini saqlab qolish uchun bahsli mavzulardan qochish
* oldindan tasdiqlangan savollar, hech qanday gotcha savollari, softbol savollari
* ba'zan hatto respondentning intervyu qanday tahrirlanishi va qaysi qismlari efirga uzatilishini nazorat qilishi

Access jurnalistikasi, ba'zi hollarda, reklama roliklari yoki yangiliklar sifatida yashiringan reklamaga o'xshaydi. Intervyu o'tkazish tashabbusi simbiotik bo'lishi mumkin - jurnalist uchun ham, taniqli shaxs uchun ham foydali, chunki u ikkalasiga ham ko'proq e'tiborni jalb qilishi va ikkalasi uchun yanada mashhurlik, ta'sir, ommaviy axborot vositalarining ta'siri, dolzarbligi va boshqalarni jalb qilishi mumkin.

Access jurnalistikasi *mas'uliyatli jurnalistikadan* farq qiladi. Xuddi shunday qarama-qarshilik *lapdog jurnalistikasi* va *kuzatuvchi jurnalistika* o'rtasidagi bir turdir

Tanqid
------

Kirish jurnalistikasi tanqidchilarining ta'kidlashicha, kirish uchun muhim shaxslar bilan do'st bo'lishga urinish jurnalistikaning asl va asosiy roliga xiyonat qiladi. Ushbu amaliyot *Outfoxed* hujjatli filmida ta'kidlanganidek, asosiy ommaviy axborot vositalarining flagman dasturlarining eng taniqli jurnalistlari vaqt o'tishi bilan o'zlari mashhur bo'lib qolishadi va vaqti-vaqti bilan kokteyl kechalarida boshqa mashhurlar, shu jumladan siyosiy shaxslar bilan aralashib ketishadi. Ommaviy axborot vositalarining 2016-yilgi prezidentlik sikli davomida Donald Tramp bilan muloqotda boʻlish va vaqtini olishga intilishi, qarashlar va eʼtiborni qozonish bilan birgalikda kirish jurnalistikasining bir misoli boʻldi. Uning media jozibadorligi (hisob-kitoblarga ko'ra) 2 dan 5 milliard AQSH dollarigacha bo'lgan bepul media vaqtini olib keldi. Yugurish avjida, ba'zi ommaviy axborot vositalari Trampga har kuni qo'ng'iroq qilib, undan so'rash uchun aniq bir muammosiz, shunchaki uning ovozini eshittirish va jarayondagi qiziquvchan amerikaliklarning ko'zlarini olish uchun.

Havolalar
---------

* Jurnalistik ob'ektivlik

Manbalar
--------

1. ↑  „Access Journalism vs Accountability Journalism". *stereophile.com* (15-aprel 2015-yil).
2. ↑  *Confessore, Nicholas*. „$2 Billion Worth of Free Media for Donald Trump". *The New York Times* (15-mart 2016-yil).
3. ↑  „Donald trump rode $5 billion in free media to the white house".
Andoza:Journalism
**Zokirkoʻl** — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moʻynoq tumanidagi qurib qolgan koʻl. Amudaryoning quyi oqimida, Qipchokdaryodan ajralib chiqadigan Madalioʻzak tarmogʻining bogllanishidan 3 km janubiy gʻarbda boʻlgan. Maydon 50-yillarning boshida 10 km², oʻrtacha chuq. 0,5 m boʻlgan. Shimolidan jan.ga choʻzilgan boʻlib, Qipchoqdaryoni Moʻynoq qoʻltigʻi bilan tutashtirib turgan. 3. daryo, kollektorzovur suvlaridan toʻyingan. Oʻsha davrlarda koʻl qirgʻoklari yassi, atrofi qalin toʻqayzor boʻlgan. Koʻldan choʻrtan, qizilqanot, zogʻora, laqqa baliqlar ovlangan, koʻplab boqilgan. Amudaryo suvining kamayishi natijasida koʻl ham kichraya borgan: mayd. 1955-yilda 6,6 km², 1960-yilda 5 km², 1965-yilda esa qurib qolgan. Yogʻin koʻp boʻlgan 1969-yil 3. botigʻi yana suvga toʻla boshlagan: 1972-yil mayd. 2,73 km² ga yetgan. 3. 1980-yillarda butunlay qurib qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tufang**, toʻfang — chaqmoqtosh yordamida otadigan pilta miltiq. Tufak fonetik shakli ham mavjud. Mahmud Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarida tuvak atamasi tol daraxti va umuman hoʻl shoxlarning poʻstlogʻini yormay, shox, navdadan sugʻurib olingan va uchiga gʻoʻlakchalar qoʻyilib, qushlarni ovlash uchun moʻljallangan tuppakni anglatishi qayd etilgan. 16-asrga kelib tuvak — tufak va T. fonetik shakllarni olgan va u endi oʻt sochish uchun moʻljallangan jangovar qurolmiltiqni ifodalagan. Turk sayyohi Sayd Ali Raisning guvoxlik berishicha (16-asr), T. ning stvoli misdan yasalgan. Tarixiy manbalarda keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, T. Oʻrta Osiyoda 16-asrdan eʼtiboran qurollanishda ishlatilgan. Bobur qoʻshinida T. yasaydigan ustalar va T. bilan kurollangan askar— tufakandozlar bor edi, ular Panipat jangida Ibrohim Loʻdiy ustidan qozonilgan gʻalabaga salmoqli ulush qoʻshgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Claire Hale Underwood** (inglizcha: ***Claire Hale Underwood***) — Amerika Netflix kompaniyasining *"Kartalar uyi"* veb-teleseriyalidagi qahramoni, Robin Wright tomonidan ijro etilgan. U bosh qahramon Frank Underwoodning rafiqasi. Amerika versiyasi suratga olingan Britaniyaning „*Kartalar uyi*" romani va teleserialidagi qahramon — Elizabeth Urquhart uning prototipi hisoblanadi. Claire lobbichi va ekologik notijorat tashkilotining rahbari. Bu qahramon ilk bor „1-bob"ning uchuvchi epizodida paydo boʻldi.

Qahramonni tanqidchilar yaxshi kutib olishdi. Wrught 71-taqdirlash marosimida drama serialidagi eng yaxshi bosh rol aktrisasi uchun Oltin globus mukofotini qoʻlga kiritdi va veb-serialdagi roli uchun „Oltin globus"ga sazovor boʻlgan ilk aktrisa boʻldi. U shuningdek, 66-taqdirlash marosimida „Emmy" Primetime mukofotiga nomzod boʻlgan.

Tanqid
------

### Mukofotlar va nomzodliklar

2013-yil 18-iyulda Netflix oʻzining veb-teleseriali uchun 65- Primetime Emmy mukofotlarida birinchi nomzodliklarni oldi. Ulardan uchtasi bor edi: *"Sekinlashgan taraqqiyot"*, *"Hemlock Grove"* va *"Kartalar uyi"*. „Emmi" mukofotining „Eng yaxshi bosh rol ijrochisi" mukofoti uchun dastlabki uchta nomzodlik veb-teleseriallardan edi: „Drama teleserialdagi eng yaxshi erkak roli" nomzodligida Kevin Spacey — Frank Underwood roli uchun, drama teleserialdagi eng yaxshi ayol roli nomzodligida Robin Wright — Claire Underwood roli uchun va Komediya teleserialidagi eng yaxshi erkak roli nomzodligida Jason Bateman — *"Sekinlashgan taraqqiyot"* filmidagi Michael Bluth roli uchun taqdirlandilar. 2014-yil 12-yanvarda Rayt teleserial dramasida eng yaxshi aktrisa uchun Oltin globus mukofotini oldi. Shunday qilib, u veb-teleserialdagi roli uchun Oltin globusni qoʻlga kiritgan birinchi aktrisa boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Stelter, Brian.* „Netflix Does Well in 2013 Primetime Emmy Nominations". *The New York Times* (18-iyul 2013-yil). 21-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2013-yil.
2. ↑  *Farley, Christopher John.* „Golden Globes Nominations 2014: ’12 Years a Slave,’ ʻAmerican Hustle’ Lead Field". *The Wall Street Journal* (12-dekabr 2013-yil). 7-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2013-yil.
3. ↑  *Zurawik, David.* „'House of Cards' star Robin Wright earns series' sole Golden Globes win". *The Baltimore Sun* (12-dekabr 2013-yil). 13-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2014-yil.
4. ↑  *Hyman, Vicki.* „2014 Golden Globes: Robin Wright wins best actress for online-only 'House of Cards'". *The Star-Ledger*.  NJ.com (12-yanvar 2014-yil). 15-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2014-yil.
Bibliografiya va kitob savdosi sohalarida **sovrinli kitoblar** (shuningdek,**sovrinli jildlar** sifatida ham tanilgan) bir vaqtlar Angliya,Irlandiya va Gollandiyadagi ta'lim muassasalarida mukofot va mukofot sifatida berilgan nozik jildli kitoblar toifasidir.Bu an'ana 17-asrning o'rtalaridan boshlab kontinental Evropadagi lotin maktablarida 1830-yildan keyin nashriyotlar tomonidan bog'lanish joriy etilgunga qadar gullab-yashnagan edi.Kitoblar akademik marosimlarda mukofot sifatida berilishda davom etdi,ammo yagona farqlovchi xususiyat odatda maxsus yozuvlar yoki kitob plitalari hisoblanadi.

Buyuk Britaniyadagi tarixi
--------------------------

Buyuk Britaniyada maxsus mukofotlarni bog'lash an'anasi 20-asrning o'rtalariga qadar an'anaviy qo'lda bog'lashning yo'qolishi bilan davom etdi.Aksariyat sarlavhalar gumanitar fanlar bo'yicha klassik asarlardan iborat bo'lib,shu maqsadda bog'lanmagan nashrlarda chop etilgan.Maktablar shtamplangan yoki maktab logotipi tushirilgan sovrinli nashrlarni tayyorlash uchun mahalliy jild bilan shartnoma tuzadi.Nashrlar ko'pincha 18-asrning nozik jildlariga o'xshab tayyorlanadi va klassik ko'rinishi uchun kitob sotuvchilari tomonidan qadrlanadi.Ular ko'pincha maktab kutubxonasining sobiq kitoblari deb adashadi,lekin ularni mukofot yozuvi,qo'ng'iroq raqamining yo'qligi va umumiy yuqori sifatli bog'lash bilan farqlash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Morris, John (September 1989). "Reviewed Work: Gold-Tooled Bookbindings Commissioned by Trinity College, Dublin in the Eighteenth Century. (Studies in the History of Irish Bookbinding: 1) by Joseph McDonnell and Patrick Healy". *The Burlington Magazine* **131** (1038): 656–657. .

Havolalar
---------

* Burton Grammatika maktabidagi sovrinli kitoblar
* Koniklijke Bibliotheekning mukofotlari
* Ingliz va Gollandiya mukofotlari
**"Yoshlik sovgʻasi" (oʻquv fregati)** (polyakcha: *«Dar Młodzieży»*) — Polshaning uch ustunli oʻquv yelkanli kemasi (fregat). Lenin nomidagi Gdansk kemasozlik zavodida qurilgan va 1982-yilda ishga tushirilgan.

Dizayn
------

Afsonaviy yelkanli kemalarning merosxoʻri „Lwów" („Sherlar") (1869-yilda Angliyada ishga tushirilgan, birinchi poʻlat yelkanli qayiqlardan biri; 1920-yilda Polsha tomonidan sotib olingan va „Dar Pomorza" („Pomeraniya sovgʻasi"); (1910-yilda Gamburgda ishga tushirilgan; 1929-yilda Polsha tomonidan sotib olingan; 1981-yilda kemada soʻnggi sayohat amalga oshirdi, „Yoshlik sovgʻasi" kemasiga kursantlar tayyorlash estafetasini topshirdi va muzey kemasiga aylandi).

Ushbu uch ustunli kema 3 ustunli kemaning toʻliq jihozlariga ega. 26 ta yelkan faqat qoʻlda boshqariladi va kemaning asosiy harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. Boʻronli sharoitlarda suzib yurish uchun. Shuningdek, portga kirish va chiqishda ikkita pervanelli dvigatel ishlatiladi.

Tarix
-----

Yelkanli kema Gdansk Lenin kemasozlik zavodida Gdansk partiyasi yetakchisi Tadeush Fishbax homiyligida polshalik yoshlar tomonidan yig‘ilgan mablag‘ evaziga qurilgan. U Gdansk kemasozlik zavodida SSSR uchun qurilgan oʻquv yelkanli fregatlarining birinchisi boʻldi: „Doʻstlik" (Odessa), „Xersones" (Sevastopol), „Pallada" (Vladivostok) va „Umid".

1983-yilda „Yoshlik sovgʻasi" kemasi Yaponiyadagi regattada, bir yildan soʻng Kanadada „Katta yelkanli regatta"da gʻolib chiqdi. Uning uchun Lissabondagi „Operation Sail — 82" va „Yelkan Osaka — 97" regatalari eng muvaffaqiyatli boʻldi.

Asosiy xususiyatlari: 2946 tonna joy almashtirish. Kemaning uzunligi 94,2 metr. Kengligi 14 metr. Qoralama 6,6 metrni tashkil qiladi. Maksimal balandligi esa 50,1 metr. Ustun balandligi 49,5 metr. Yelkanlar maydoni 3015 m. Yelkanlar soni: 26, shu jumladan: 14 toʻgʻri, 1 qiyshiq va 11 trisel. Ekipaj 176 kishini tashkil qiladi.

Sm. shuningdek
--------------

Eng yirik yelkanli kemalar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Main** — Jan. Arabistondagi qad. qabila va davlat (Yamay Arab Respublikasining shim. hududi). M. davlatining ilk yodgorliklari miloddan avvalgi 6 — 5-asrlarga oid. M. davlatining poytaxti — Iasil shahri, keyinchalik Kariavul shahri (milodiy 5-n.). M. — ilk sinfiy davlat; uni boshqarishda kohinlar va urug zodagonlarining roli katta boʻlgan. M.ning gullab yashnashiga xushboʻyliklar bilan qilingan tranzit sanlo sabab boʻlgan. M. Arabistonlan oʻtadigan karvon yoʻlini nazorat qilgan, bu yerda miloddan avvalgi 4— 2-asrlarda M.liklarning katta koloni-yasi — Delan (hozirgi Al-Alo) mavjud bulgan. Miloddan avvalgi 1-asrda M. davlati Katabai podsholariga qaram boʻlib qolgan. koʻp oʻtmay uning hududi Saba davlati tarkibiga kirgan. Milodiy 4-asrdan Ximʼyariylar podsholigi tarkibida.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rur koʻmir havzasi**, Quyi Reyn Vestfaliya koʻmir havzasi — Germaniyadagi Rur daryosi (Reyn daryosining oʻng irmogʻi) sohilida joylashgan koʻmir xavzasi. 13-asrdan maʼlum, 19-asrning oʻrtalaridan faol ravishdaoʻzlashtirilgan. Maydonitaxminan 6200 km². Koʻmir karbon davriga mansub 125 koʻmir qatlamlarini tashkil qilgan, ulardan 30—40 tasi sanoat ahamiyatiga ega (qalinligi 0,8 – 4 m). Koks boʻladigan koʻmirlari 65% ni tashkil etadi. Rur koʻmir havzasih.da koʻmir yer osti usulida qazib olinadi. Koʻmirning sifati yuqori: oʻrtacha kulliligi 3—8%, oltingugurt 0,5—1,5%, yonish issikligi 36,2 MJ/kg. Umumiy zaxiralari (2000 m chuqurlikkacha) taxminan 214 mlrd. t, sanoat zaxiralari (1500 m chuqurlikkacha) 20,3 mlrd. t miqdorida baholangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GʻARBIY SZIN SAKKIZ KNYAZLIKLARNING OʻZARO NIZOLARI (291-306 YILLAR)
====================================================================

265-yilda Sima Yan imperator Veydini taxtdan tushishga majbur qildi va oʻzi imperator boʻldi, bu imperator Szinudining oʻzi edi. U oʻz davlatini Szin deb atadi. Tarixda sulola Gʻarbiy Szin deb atalgan. Uning poytaxti Loyan edi. Harbiy Szin U davlatini yoʻq qilib, mamlakatni yana birlashtirdi. Gʻarbiy Szinning dastlabki davrida hokimiyat qator siyosiy chora-tadbirlarni amalga oshirib, dehqonlarni yerga ishlov berish, ipak qurti yetishtirish, qoʻriq yerni oʻzlashtirish va ishlab chiqarishni oshirishni taqdirladi. Ikki yildan ortiq vaqt mobaynida aholi soni 1,3 milliondan ortiq kishiga oʻsdi. Qisqa vaqt ichida yuksalish kuzatildi.

Sima urugi hukmronligini mustahkamlash maqsadida imperator Szinudi, yaʼni Sima Yan yer taqsimlanishining qadimgi tizimini tikladi. Sima urugʻining 27 nafari knyaz boʻldi. Biroq, tezda Sima urugʻi ichida nizo boshlandi. Chjao Vanlun, Chu Vanvey va boshqa oltita knyazlar hokimiyat uchun janjallashdilar. Ular oʻrtasidagi oʻzaro urush oʻn olti yil davom etdi va bu urushni „sakkizta knyazlarning ichki nizolari" deb atashadi. Ular oʻz kuchlarini mustahkamlash uchun turli xalqlarni unga jalb qildilar va buning natijasida xunn, syanbe va szi qoʻshinlari Marakaziy tekislikka kirib keldi. Shimoliy hududlarda misli koʻrilmagan tartibsizlik kuzatildi.

304-yilda xunnlar boshligʻi Lyu Chjou katta qoʻshin toʻplab, sekin-asta Pinyajou yerlarining katta qismini nazorat ostiga ola boshladi. 308-yilda Lyu Chjou Pinyanda (hozirgi Shansidagi Linfenda) taxtga oʻtirdi va qoʻshinlarni Aoyanni bosib olish uchun joʻnatdi. Tez orada xunn qoʻshinlari Chanʼanni qoʻlga kiritdilar, imperator Szinmindini asir oldilar. Gʻarbiy Szin sulolasi 40 yildan kam vaqt hukmronlik qildi.

1. ↑  S.Nosirova, S.Hashimova*. G'ARBIY SZIN SAKKIZ KNYAZLIKLARNING O'ZARO NIZOLARI (291-306 YILLAR)* (o'zbekcha). "EXTREMUM PRESS", 2018 — 88-89-betlar bet. ISBN 978-9943-5125-2-8.
**Rus larkspuri** (lotincha: *Delphínium cuneátum*) — Ranunculaceae oilasiga mansub Larkspur (Delphinium) turkumidagi koʻp yillik otsu oʻsimliklarning bir turi.

Botanika tavsifi
----------------

Rus larkspurining hayot shakli kriptofitdir.

50-120 sm balandlikdagi oʻtli koʻp yillik oʻsimlik.

Uning qisqa ildizpoyasi mavjud.

Poyasi tik, oddiy yoki shoxlangan, pastki qismi tuksiz yoki qisqa tukli boʻladi, yuqori qismida qisqa tukli, novdalar va pedikellar bilan birga.

Barglari tagida xanjar shaklida, pastda va yuqoridagi tomirlar boʻylab momiq.

To‘pgullari oddiy yoki shoxlangan, ustki novdalari xurmocha besh-yetti qismga bo‘lingan. Gullar koʻk, tuxumsimon va qisqa tukli. Iyulda gullaydi.

Mevasi koʻp bargli, kalta tukli; urugʻi uchburchak, toʻq kulrang, qirralari boʻylab keng qanotli. Avgust — sentyabr oylarida meva beradi.

Tarqatish
---------

Rossiyaning Yevropa qismining janubida va Ukrainaning qirgʻogʻida (oʻrmon-dasht va dasht zonalari, Severskiy Donets daryosi havzasi: Xarkov, Donetsk va Lugansk viloyatlarida) tarqalgan.

Soni
----

Populyatsiyalar kichik, ularning tuzilishi oʻrganilmagan. Ularning kamligi tabiiy va tarixiy noyoblik, turning zaif raqobatbardoshligi, oʻtlash, dasht maydonlarini haydash, guldastalar uchun gul terish bilan bogʻliq.

Tabiatda himoya qilish
----------------------

Rossiya larkspuri Ukrainaning Qizil kitobiga kiritilgan, u yerda himoya maqomi zaifdir. Shuningdek, Donetsk viloyati Qizil kitobiga ham kiritilgan. Lugansk viloyat kengashi qarori bilan himoyalangan.

„Muqaddas togʻlar" milliy bogʻida muhofaza qilinadi. 1977-yildan beri Ukraina Milliy fanlar akademiyasining Donetsk botanika bogʻida yetishtiriladi.

Iqtisodiy va tijorat ahamiyati
------------------------------

Manzarali va zaharli oʻsimlik sifatida va madaniy oʻsimliklarni koʻpaytirish uchun genofond sifatida iqtisodiy ahamiyatga ega.

Asalarilar gulchang va nektar yigʻish uchun tashrif buyurishadi, lekin ular tarkibida asalarilar uchun zaharli delfinin alkaloidi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Ekologicheskiy pasport Luganskoy oblasti (2011 g.)Andoza:Недоступная ссылка
8. ↑
9. ↑  Пельменев В. К.*. Медоносные растения*, 65000 экз, М.: РОССЕЛЬХОЗИЗДАТ, 1985 — 24 bet.
***Ruqʿa***( arabcha:  ) yoki ***Riqʿa***( رِقعة ) - arab yozuvidagi yozuv uslubi hisoblanadi. Bu kundalik yozish uchun ishlatiladigan nisbatan sodda uslub.  Usmoniy xattotlari Mumtoz afandi  (1810–1872) va Mustafo Izzet afandi (1801–1876) yozuv uslubi qoidalarini ishlab chiqishga hissa qo'shishgan. 

Buni ancha eski bo'lgan *reqāʿ* ( رِقاع) bilan aralashtirib yubormaslik kerak.  Ruq'a— oltita anʼanaviy ( *al-aqlām as-sittah*, الأقلام الستة ) xat turlaridan biri hisoblanadi.

Tavsif va foydalanish
---------------------

*Ruq'a* arab yozuvidagi eng keng tarqalgan xat turidir. U qisqa, to'g'ri chiziqlar va oddiy egri chiziqlardan iborat harflari, shuningdek, matndagi tekis chiziqlari bilan mashhurdir. Ehtimol, u *suls* va *nasx* uslublaridan olingan deb taxmin qilinadi.

Boshqa xattotlik turlaridan farqli o'laroq, *ruq'a* xat turi sifatida qaralmaydi. Buning o'rniga, bu tez yoziladigan va o'qilishi oson bo'lgan funktsional yozish uslubi deb qaraladi. Usmonli imperiyasida keng qo'llanilgan.  va har bir inson *ruqʼadan* foydalana olishi mumkin bo'lgan edi. 

  

Ruqʿah example
 * Yosh Misr partiyasining Al-Ishtirakiyya jurnalining 1951 yildagi nashri. Ruq'a sarlavhalar uchun, nasx esa asosiy matn uchun ishlatgan.Yosh Misr partiyasining *Al-Ishtirakiyya* jurnalining 1951 yildagi nashri. Ruq'a sarlavhalar uchun, nasx esa asosiy matn uchun ishlatgan.
* Jurji Zaydan tomonidan yozilgan xatJurji Zaydan tomonidan yozilgan xat
* Alif harfiAlif harfi

Manbalar
--------

1. 1 2  Nemeth, Titus*. Arabic type-making in the Machine Age. The influence of technology on the form of Arabic type, 1908–1993*. Brill, 2017. ISBN 978-90-04-30377-5. OCLC 993032900.
2. ↑  „Hattat Ebûbekir Mümtâz Efendi kimdir? Ebûbekir Mümtâz Efendi hayatı ve eserleri - Ketebe". *www.ketebe.org*. Qaraldi: 5-may 2022-yil.
3. ↑  J. R. Osborn*. Letters of Light: Arabic Script in Calligraphy, Print, and Digital Design*. Harvard University Press, 2017 — 68 bet. ISBN 9780674978584.
4. ↑  „Creative Arabic Calligraphy for Beginners: Introduction" (en).  EnvatoTuts (10-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 4-may 2017-yil.
5. ↑  M. Uğur Derman, *Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul*, New York, Metropolitan Museum of Art, 1998, p.20

Yana qarang
-----------

* Divoniy
* Nasx (skript)
* Nastaliq yozuvi
* Toliq yozuvi
* Kursiv
* Qo'l yozuvi
**Nosqovoq**, nosdon, noskadi — nos solinadigan idish. Ogʻzi tiqin bilan ber-kitiladigan boʻgʻzi tor, quyi qismi keng shaklda boʻladi. Qovoq (suv-qovoq)ning poʻsti qattiq alohida navidan maxsus oʻstirib tayyorlanadi (baʼzan qovoq tuga boshlagandan soʻng istalgan shaklda qolip yasab, unga kiygizib qoʻyiladi va kerakli shaklga solinadi); bandi oʻrni (bosh qismi)dan teshiladi, ichi qirib tozalanadi, ichi 1—2 kun yogʻga toʻldirib qoʻyiladi, yogʻ qovoq poʻstiga shimilgach, rangi jigarrang, qizil tusga kiradi. Shundan soʻng buyum yuzasi silliqlanadi, oʻyma va boʻyama naqshlar bilan bezatiladi; mis, birinj, kumush va boshqa xom ashyolardan qopqoq, zanjir, belbogʻ qilinadi, baʼzan koʻzmunchoq va tangachalar osiladi hamda qopqoq qismiga qimmatbaho toshlar qadaladi. Fargʻona vodiysida mis, kumush, mol shoxi va boshqalardan dumaloq va ellips shakli (koʻpincha obdas-ta koʻrinishi)da yasalgan turi nosdon deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Nosni kayfiday kayf*** — Surxondaryo viloyati Boysun tumanida yashovchi Alisher ismli kishining jurnalistga bergan intervyusidan olingan jumla.

Ommalashuvi
-----------

Surxondaryo viloyati Boysun tumanida yashovchi Alisher ismli shaxs jurnalistga koʻpkari oʻyini haqida intervyu bera turib, uning *„Koʻpkari xalqqa nima beradi?"* mazmunidagi savoliga *„Hech nima bermaydi. Bu bir nosning kayfidek kayf"* deb javob beradi:

> Xoʻp, bu koʻpkari ota-bobodan qolgan oʻyin. Bu hech nima bermaydi, bu bir nosning kayfidek kayf; hech nima bermaydi. Mana, Sherobod tumanida Chori qassob buva degan chopagʻonimiz bor. 34 yildan beri ot choptirib, hayla yuribdi mana, hech nimasi yoʻq. Bu bir nosning kayfiday kayf, opa...
> 
> — Alisher, 

Ushbu jumla kishilar hayotidan doimiy oʻrin olgandek koʻrinsa-da, aslida katta ahamiyatga ega boʻlmagan ishlarga nisbatan ishlatila boshlandi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „"1000 so‘mdan, akajonlar…", "Ko‘rsating Sherbekligingizni", "Nosni kayfiday kayf" – Internetdagi trend iboralar sharhi (2-qism)". *oyina.uz* (9-iyun 2023-yil). 12-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Носни кайфи бу". *YouTube* (24-mart 2023-yil). 1-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
**Sangirtlar** (Sangir, sangihe) — Indoneziya (janubi-sharqiy Osiyoda joylashgan) O. Sangihe va O. Talaudning xalqi va asosiy aholisi (275 milliondan ortiq)dir. Indoneziyada Talaud. Sangirtlar talaudtlar xalqi bilan oʻxshash. Ularning umumiy soni 210 ming kishi tashkil etadi.

Til
---

Ular Venger, talaud va Indoneziya tillarida, shuningdek, avstroneziyalik til oilasiga tegishli boʻlgan dialektlarda gapirishadi.

Hikoya
------

16-asrda ternatlar sangir xalqini oʻziga boʻysundirdi. Ularni keyinroq kelgan ispanlar va gollandlar ham qoʻlga kiritgan, shuning uchun ham ispan tilidan oʻzlashtirilgan lugʻat sangir tilida hozirgacha saqlanib qolgan. Faqat 1949-yilda Sangihe xalqi Indoneziya bilan birlashganlar.

Din
---

Sangir xalqi minaxlarning kuchli taʼsiri ostida boʻlgan holda protestantizmga eʼtirof etadi.

Hayot va iqtisodiyot
--------------------

Sangirtlar baliqchilik, dehqonchilik bilan shugʻullanadi (asosiy ekinlar — ildiz ekinlari, ildiz ekinlari, banan, sago). Manbalarda koʻpincha togʻlarning yonbagʻirlarida va daryolar yaqinida yetishtiriladigan tarot madaniyatini eslatib oʻtadi (Boomgaard 2003: 588). Oʻstirilgan kokos mevalarini oʻgʻirlikdan himoya qilish uchun  Sangir  aholisi kichik qoʻgʻirchoqlarni (Sangirda, urǒda) osib qoʻygan, bu qoʻgʻirchoqlar afsonaga koʻra, „oʻgʻrini quvib chiqaradi" (Tovus 1896: 399).

Bundan tashqari, oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi (Rattan va Ebena baliq ovlash), temirchilik va toʻqimachilik  keng tarqalgan. Iqtisodiyot asosan qoʻl mehnati bilan tavsiflanadi. Maʼlumki, sangirtliklarning asosiy taomi sabzavotli baliqdir.

Sangirlar aholi punktlarining asosiy markazlari qirgʻoq zonalarida joylashgan. Ilgari ularning uylari qoziqlarda qurilgan boʻlsa, ularning oʻrnini asta-sekinlik bilan Indoneziya uslubida qurilgan zamonaviy uylar egallamoqda.htirildi.

Nikoh instituti
---------------

20-asrga kelib yuqori zichlikka erishgan Sangir jamiyatida nikoh nisbatan kechroq boshlangan. Tarixiy jihatdan, kelinni jamoat tashkilotining muhim instituti sifatida sotib olish anʼanasi paydo boʻldi. Baʼzida toʻlov butun lotga oʻxshardi (Henley 2006: 313).

Adabiyotlar
-----------

* Chlenov M. A. Sangirtsy // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk Rus Entsiklopediyasi, 1999. P.468.
* Boomgaard P. Guruch soyasida: Indoneziya tarixidagi ildizlar va ildizlar, 1500-1950 // Qishloq xoʻjaligi tarixi, jild. 77, yoʻq. 4 (kuz, 2003-yil), bet. 582-610.
* Henley D. Sulavesi (Indoneziya)da mustamlaka davridagi tugʻilish darajasi pastdan yuqori darajaga: "Birinchi tugʻilish oʻtishini tushuntirish // Populyatsiya tadqiqotlari, jild. 60, yoʻq. 3 (noyabr, 2006), bet. 309-327.
* Tovus M. Dozzils // Folklor, jild. 7, yoʻq. 4 (1896-yil dekabr), b. 399.

Havolalar
---------

* *Indoneziya tillari*[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) // Buyuk Sovet Entsiklopediyasi
* *Sangirlar* Etnolog.ru saytida
**Jamol Posho** (1872, Istanbul -1922.21.7, Tbilisi) — Yosh turklar inqilobining faol ishtirokchisi, "Ittihod va taraqqiy" partiyasi rahbarlaridan biri. 1908 y.dan Turkiyada muhim harbiy lavozimlarda ishladi. 1913 y. 10 yanvarda boʻlgan harbiy davlat toʻntarishidan soʻng Anvar posho va Talʼat posho bilan birgalikda mamlakatni boshqarishga kirishdi. Turkiya harbiy dengiz kuchlari vaziri (1913—18). Birinchi jahon urushi davrida Turkiya siyosatida muhim rol oʻynadi. Urushda Turkiyaning yengilishi natijasida ittihodchilar hukumati isteʼfoga chiqqach, safdoshlari Anvar posho va Talʼat posho bilan birgalikda Turkiyani tark etdi (1918 y. 3 noyabr). J. p. Berlindan 1920 y. mayda Moskvaga keldi. Sovet rejimi uning yordamida Turkistondagi "bosmachilar" (istiqlolchilar)ga tayangan holda Afgʻoniston orqali Hindistonda turgan inglizlarga qarshi kurash olib bormoqchi boʻldi. Xalil posho bilan birgalikda Turkistonga kelgach, oʻzining yordamchisi Ragibbey va fargʻonalik Qori Kamolni qoʻrboshilar huzuriga joʻnatdi. Turkiston matbuotida yozilishicha, Buxoro boskini davri — 1920 y. 1 sentabrda u Turkiston fronti qoʻmondoni M. V. Frunze oʻrnashgan Samarqandda edi. 1920 y. kuzida u Toshkent va Buxoro orqali Kobulga joʻnatildi. BXSR Afgʻoniston tomonidan tan olinishida sezilarli hissa qoʻshdi.

1921 y. sentabrda sovetlarning talabi bilan Kobuldan orqaga qaytdi. Bu paytda Buxoroda boʻlgan Anvar posho bilan uchrashishga Rossiyaning BXSRdagi vakili K. K. Yurenev yoʻl qoʻymadi va J. p. Chorjoʻy orqali Moskvaga joʻnaydi. RSFSR tashqi ishlar komissari oʻrinbosari L. M. Karaxan bilan uchrashgach, u bolsheviklar bilan hamkorlikni toʻxtatdi. 1922 y. yurtiga qaytayotganda Tiflis (Tbilisi)da Karapet boshliq arman terrorchilari (sovet chekistlari) (qarang Dashnoqsutyun) tomonidan sirli ravishda oʻldirildi.

Adabiyot
--------

* Ahmad Zakiy Validiy Toʻgʻon, Boʻlinganni boʻri yer (Xotiralar), T. 1997.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kehtna cherkovi (eston. Kehtna vald) — Estoniyaning markaziy qismidagi qishloq munisipaliteti.[1] Rapla okrugi tarkibiga kiradi. Munitsipalitetda 5182 nafar aholi istiqomat qiladi (2004-yil 1-yanvar holatiga koʻra) va 507,3 km² maydonni egallaydi. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,2 nafar kishi.

Aholi punktlari
---------------

### Kichik tumanlar

Munitsipalitetning maʼmuriy markazi Kehtna kichik tumanidir. Boshqa kichik tumanlar — Eidapere, Kaerepere, Keava va Lelle.

### Qishloqlar

Shuningdek, 43 ta qishloq mavjud: Ahekõnnu — Ellamaa — Haakla — Xertu — Hiie — Ingliste — Käbikula — Kaerepere — Kalbu — Kärpla — Kehtna-Nurme — Kastna — Kenni — Koogimäe — Koogiste — Kõrbja — Kumma — Laeste — Lalli — Lallau — Lellapere-Nurme — Linnaaluste — Lokuta — Metsaääre — Mukri — Nadalama — Nõlva — Ohekatku — Pae — Palasi — Paluküla — Põllu — Põrsaku — Reonda — Rõue — Saarepõllu — Saksa — Saunakula — Selja — Sooaluste.

Manbalar
--------

1. ↑  „X-GIS(3) Portal". *xgis.maaamet.ee*. Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.

Havolalar
---------
**Xorijdagi turklar va qardosh jamiyatlar boshqarmasi (YTB)** - chet elda yashovchi turklar, qardosh va xesh-aqroba jamiyatlari bilan birgalikta Turkiyada tahsil olayotgan xalqaro stipendiyat talabalariga qaratilgan loyihalarni nazorat qilish, bu boradagi xizmat va faoliyatlarni rivojlantirish borasidagi vazifalarni bajaruvchi muassasadir. Xorijdagi turklar va qardosh jamiyatlar boshqarmasi (YTB) Turkiya Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligiga qarashli, oʻzining maxsus budjetiga ega boʻlgan tashkilotdir. YTBning bosh ofisi Anqarada joylashgan.

Asos solinishi
--------------

YTB — chet elda yashayotgan va yillar davomida farqli tashabbuslari va muammolariga yechim topa oladigan hamda ularga bu borada yordam berishni maqsad qiluvchi tashkilotning yetishmasligidan aziyat chekayotgan turklar va xesh-aqroba jamiyatlarining muammolariga yechim topish hamda ular bilan ijtimoiy-madaniy va iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish maqsadida tashkil etilgandir. Ushbu tashkilot shuningdek Turkiyada xorijdagi turk diasporasi bilan shugʻullanuvchi eng yirik tashkilot hisoblanadi.

Ushbu tashkilot Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan 2010-yil 24-martda kuchga kirgan „ Xorijdagi turklar va qardosh jamiyatlar boshqarmasining (YTB) tashkiloti va uninig vazifalari toʻgʻrisida"gi qonun  asosida hamda 2010-yil 6-apreldagi Turkiya Respublikasida qonun loyihalari eʼlon qilib boriladigan „Rasmiy gazeta"ning 275544-sonida tegishli qonunning eʼlon qilish orqali tashkil etilgan boʻlib, 2010-yildan beri oʻz faoliyatini yuritib kelmoqdadir.

Muassasa tarkibidagi tashkilotlar
---------------------------------

Muassasa 8 ta boʻlim va yuridik maslahatxonadan iborat. Boʻlimlar:

  
 1. Chet eldaki vatandoshlar boʻlimi boshqarmasi
  
 2. Madaniy va ijtimoiy aloqalar boʻlimi boshqarmasi
  
 3. Korporativ aloqalar va kommunikatsiyalar boʻlimi boshqarmasi
  
 4. Xorijiy talabalar boʻlimi boshqarmasi
  
 5. Xodimlar boʻlimi boshqarmasi
  
 6. Maʼlumotlarni qayta ishlash boʻlimi boshqarmasi
  
 7.Yordam xizmatlari boʻlimi boshqarmasi

8.Strategiyalarni rivojlantirish boʻlimi boshqarmasi

Baʼzi loyihalari
----------------

  
Turkiyaburslari batafsil Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-28).
  
Avrasya yoshlar maktabi (2021) batafsil
  
Turk dunyosi yoshlar maktabi (2022) batafsil Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-28).
  
Bolqon tarix va mandaniyat akademiyasi (2022)batafsil Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-28).
  
YTB fotograflar maktabi (2022) batafsil Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-28).
  
Xorijdagi vatndoshga yordam dasturi batafsil Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-28).

Manba
-----

1. ↑  „Kurumsal".  YTB.gov.tr. 12 nisan 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 şubat 2017.
2. ↑  „kayaum.politics.ankara.edu.tr". 27 şubat 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mayıs 2010.
3. ↑  www.aa.com.tr[*sayt ishlamaydi*]
4. 1 2  „Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı - 2012 Yılı Denetim Raporu".  Sayıştay.gov.tr. 17 şubat 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 şubat 2017.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Nukat** — oʻrta asr shahri. Toshkentdan Tunkatga va Fargʻonaga boradigan sav-do yoʻlida joylashgan. N. 11 —12-asrlardagi Sharq yoʻlnomalarida qayd etilgan. 9—10-asrlarda kattaligi jihatidan Ilokda Tunkatdan keyingi oʻrinda turgan. N.ning keyinchalik Ulkan Toʻyte-pa deb atalgan shahar harobasini 1928-yil M. Ye. Masson Toshkent yaqinidagi Toʻytepa qishlogʻidan topgan. N.ning markazi toʻgʻri burchak shaklidagi shah-riston boʻlib, maydoni 18 ga. U toʻrt darvozali ulkan devor bilan oʻralgan. Shimoliy qismida toʻrtburchakli 0,75 ga kattalikdagi qalʼa boʻlgan. N.ning rabodi 100 gadan ortiq maydonni egallagan. Shaharning sharqiy qismida oʻliklar os-suariylar (ostodon)da dafn qilingan qabriston joylashgan. N.dan 8—12-asrlarga oid tangalar, sopol, oltin, mis va jez idishlar, temir oʻroq, pi-choq, shuningdek, chiroyli qandil va murakkab bosma naqshlar bilan bezalgan idishlar topilgan. Topilmalarning eng qad.si 6—7-asrlarga oid. 9—10-asrlarda shahar tez rivojlangan. Idrisiyning maʼlumotiga koʻra, 12-asrda Tunkat tanazzulga uchrashi munosabati bilan Iloq davlatining poytaxtiga aylangan. 13-asr boshida moʻgʻullar istilosi natijasida harobaga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy** (arabcha: نوح بن جناح المجرمي— Abu Abdulloh Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy) — Muhaddis.
Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy X asrda Samarqandga qarashli Mojram qishlogʻida tugʻilgan.

Ustozi
------

Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy hadis ilmining sir-asrorlarini Qutayba ibn Said al-Bagʻloniy, Abu Alo Ismoil ibn Abdulloh al-Bagʻloniy, Abd ibn Hamid al-Kasiy, Abdulloh ibn Ahmad ibn Shabavayh al-Marvaziy kabi muhaddis va roviylardan oʻrgangan hamda ulardan hadislar rivoyat qilgan.

Shogirdlari
-----------

Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy Ahmad ibn Solih ibn Ujayf, Abu Nazar Muhammad ibn Ahmad ibn Hakm al-Bazzoz, Ibrohim ibn Hamdvayh al-Ishtixoniy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Usom al-Qatvoniy kabi olimlar taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.

Ilmiy safari
------------

Manbalarda Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy Bakr al-Mojrmiy va amakisining oʻgʻli muhaddis Asad ibn Ali ibn Tigʻril al-Mojarmiy, Nasr ibn Yasor ad-Dovadiy, Umar al-Mojarmiy, Sobir ibn Mutavakkil al-Mojarmiy, Shuayb ibn Kunjal al-Mojarmiy kabi oʻz zamonasining zabardast olimlari bilan ilmiy safarga chiqqani va 321/933 yilda Abu Ali at-Tamoriyning xonadonida mehmon boʻlgani hamda shu erda ilmiy suhbat boʻlgani taʼkidlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 5. — Bayrut, 1998. 156.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Susamirtov** - Ichki Tyanshandagi togʻ tizmasi. Talas Olatovidan janubi-sharqda. S shimoli-gʻarbda Chichqan daryosi (Norinning oʻng irmogʻi)dan boshlanib, janubi-sharqda Kyokemeren daryosigacha 125 km ga choʻzilgan. Eng baland joyi 4048 m. Relyefi murakkab, koʻplab daryo vodiylari bilan parchalangan. Uning shimoliy yon bagʻri Susamir va Kyokemeren daryolarining oʻng irmoqlari (Jalpaqsu, Aramsu va boshqalar), janubiy yon bagʻri esa Norin va Kyokemeren daryolarining oʻng irmoklari (Qopchigʻay, BoorTyoke, Burliqiya va boshqalar) bilan kesilgan. Tizmaning suvayirgʻich qismi va yon bagʻirlaridagi vodiylarda qadimgi va hozirgi zamon muzliklari gʻarakati taʼsiri natijasida vujudga kelgan relyef shakllari (trog, karr, sirk, morena tepalari) keng tarqalgan. Daryolarning oʻrta va kuyi oqimlarida erozion relyef shakllari (daralar, terrasalar) vujudga kelgan. Tizma yon bagʻirlarida tekislangan yuzalar ("sandiqlar") saqlanib qolgan. Tizmadan Norin va Susamir vodiylarini bogʻlovchi bir qancha dovonlar (Muz—Tyor —3643 m; Chortosh — 3380 m; Oyolma, Susamir va boshqalar) bor. S. tarkibi granit, metamorfik slanetslardan iborat. Suvayirgʻich qismida muzliklar uchraydi. Togʻ yon bagʻirlaridan yozgi yaylov sifatida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bisenova Aqlima Bisenovna** (1914-y. t. Pavlodar viloyati, Bayanaul tumani)—olim, jamoat arbobi, tibbiyot fanlari nomzodi (1965). Qozog'istonda sog'liqni saqlashni tashkil qiluvchi qozoq ayol shifokorlaridan biri, siz Qozog'istonning xizmatisiz. shifokor (1957).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

Moskva tibbiyot texnikumini (1932), Olmaota davlat tibbiyot institutini (1938) tugatgan. 1934-39-yil. Jambil viloyati Talas tumani Oqkoʻl qishlogʻida tuman kasalxonasi mudiri, 1939—43-y. Respublika feldsherlar va oʻrta tibbiyot bilim yurti direktori, 1943—59-y. Qozogʻiston sogʻliqni saqlash vaziri oʻrinbosari, 1959—80-y. Ona va bolani himoya qilish instituti (hozirgi Pediatriya va bolalar xirurgiyasi markazi) direktori bo‘ldi. Bisenova Aqlima Bisenovna -Qozog'istonda birinchi marta ixtisoslashtirilgan revmatologiya, erta tug'ilgan chaqaloqlarni yaxshilash bo'limlari ochildi. Ikki marta "Mehnat Qizil Bayroq" va "Faxriy nishon" ordenlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Malayziya ilmiy tarmog'i**— Ilmiy Malayziya tarmog'i mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlari tomonidan tashkil etilgan. Malayziyalik olimlarning aksariyati davlat universitetlarida yoki davlat ilmiy-tadqiqot muassasalarida va qisman xususiy universitetlarda va xususiy ilmiy-tadqiqot bo'limida tijoratlashtirish bosimi ostida ishlaydi. Malayziyalik olimlarning katta qismi xorijda, ilmiy martaba yo'lga qo'yilgan, ulardan ba'zilari ushbu mamlakatda qolib, doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan. Mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlari konferensiyalar, forumlar, nashrlar va qo'shma tadqiqotlarni moliyalashtirish uchun arizalar orqali turli tadqiqot faoliyati orqali bog'lanadi. Mahalliy va xorijdagi Malayziya olimlarini bog'lash, mamlakat rivojiga hissa qo'shish uchun mamlakat ilmiy kuchlarini birlashtirish uchun muhimdir.

Manbalar
--------

1. Malayziya: Islom olami fanlari va innovatsiyalari atlasi. №1 Davlat misoli.[1]
2. "Malayziya". Amerika Qo'shma Shtatlari Davlat departamenti. 2010 yil 14 iyul. 2010-yil 14-sentabrda olingan .[1]
3. "Global innovatsiyalar indeksi 2021". Jahon intellektual mulk tashkiloti. Birlashgan Millatlar Tashkiloti. 2022-yil 5-martda olindi .[1]
4. Pike, Jon. "Malayziya mudofaa sanoati". Globalsecurity.org. 2010-yil 24-sentyabrda olingan .[1]
5. "RazakSAT-2 sun'iy yo'ldosh dasturi uchun RM200mil". 2013 yil 16 iyunda asl nusxadan arxivlangan .[1]
6. "Malayziya astronavti 2007 yilda XKSga uchadi". En.rian.ru. 2006 yil 19 may. 2010 yil 18 oktyabrda olingan .[1]
7. "Fon". Malaya universiteti. 2011 yil 20-noyabrda olingan .[1]
8. "Tomonlar". Antarktika shartnomasi kotibiyati. 2011 yil 18-noyabrda olingan .[1]
9. "Ilmiy Malayziya haqida". 2014 yil 28 yanvarda olindi .[1]
**Agapenor** (qadimgi yunoncha: *Ἀγαπήνωρ*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Ankey va Yotisning oʻgʻli Arkadiyaliklarning rahbari. Tegea qiroli. Elenaning kuyovi Fegeyning oʻgʻillari unga Arsinoyni qul qilib berishdi. Uning uyida Alkmeon oʻgʻillari Fegeyning oʻgʻillarini oʻldirishdi.

U Troya (yoki 7) ostiga 60 nafar kema olib keldi. „Iliada"da faqat bir marta tilga olingan. Sakrash boʻyicha Axilla sharafiga oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashgan. Troyan otini mingan.

U Troya yaqinida boʻlganida Arkadiyada bugʻu tutilgan. Troyadan qaytgach, u Kiprga joylashdi. Qaytib kelgach, Arkadians kemalari Kiprga olib kelindi, u yerda Agapenor Pafosni qurdi va Eski Pafosda Afrodita ibodatxonasini qurdi. Uyga qaytmadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gigin. Mifi 97
2. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 8; Gigin. Mifi 81
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 7, 5-6
4. ↑  Gomer. Iliada II 610; Gigin. Mifi 97
5. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 12
6. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera IV 523—531
7. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XII 348
8. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 10, 10
9. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E VI 15; Likofron. Aleksandra 478—493
10. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 5, 2; Strabon. Geografiya XIV 6, 3 (str.683)
**Aqli rasolik** — odamning ruhiy jihatdan sogʻlom holati; jino-yat huquqida shaxsning sodir qilgan ijtimoiy xavfli qilmishini jinoyat deb hisoblash va jinoiy javobgarlik-ka tortishning huhuqiy shartlaridan biri. Aqli raso shaxs har qanday ji-noyatni sodir qilganda oʻz harakat yoki harakatsizligining jinoyat ekanligini anglaydi va undan kelib chiqadigan oqibatni biladi. Jinoyat huquqida jinoyat uchun javobgar boʻla oladigan Aqli rasolikning ikki mezoni nazarda tutil-gan boʻlib, bular kishi jinoyat sodir qilish paytida oʻz qilmishining ijti-moiy xavfli xususiyatini anglagani; oʻz harakatlarini boshqara olganligidir. Jinoyat sodir qilgan shaxsni javobgarlikka tortish masalasi qoʻyilgan vaqtda uning aqli rasoligi tekshirib kuriladi. Agar jinoyat ishini tergov qilish yoki sudda kurish paytida uning aqli rasoli-giga shubha tugʻilsa, sud-psixiatriya eks-pertizasi tayinlanadi, u shaxsni akli raso deb xulosa bersa, uni jinoiy ja-vobgarlikka tortish masalasi qoʻyiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| **Kuritiba** |
| --- |
|  |
| Bayroq | Gerb |
|  |  |
|
| Xarita |
|  |
| Hukumat |
| Davlat: | Braziliya |
| Biri: | Paraná |
| Gubernator: | Ratinho Júnior |
| Geografik xarakeristika |
| Maydoni | 434,967 km² |
| Aholisi: | 1.788.559 (2007) |
| Telefon prefiksi: | +55 (41) |
|

**Kuritiba** — Braziliyaning jan.sharqiy qismidagi shahar. Parana shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,6 mln. kishi (2000). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Sellyuloza-qogʻoz va yogʻochsozlik sanoatlari markazi. Mashiva va uning jihozlari ishlab chiqariladi. Oziqovqat,toʻqimachilik, koʻn poyabzal, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Un-tlar, Filologiya akademiyasi, muzey bor. Shaharga 1654-yilda oltin qidiruvchilar tomonidan asos solingan. K. — yerbamate (paragvay choyi) bilan savdo qilinadigan markaz.

Ilovalar
--------

* curitiba.pr.gov.br Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-06-26).
* curitiba-brazil.com

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Curitiba*** mavzusiga oid fayllar bor. |
**Anevrizma** (yun. aneurysma — ken-gayish) — tomir devorining choʻzilishi va boʻrtib chiqishi natijasida qon to-mir yoki yurak boʻshligʻining chegaralangan kengayishi. Miokard infarkti, atero-skleroz, zaxm va boshqa kasalliklar, shuning-dek shikastlanish (travmatik A.) sabab boʻladi. Haqiqiy va soxta A. kuzatiladi. Haqiqiy A. arteriya devorining shikast-lanmay kengayishidan, soxta A. esa tomir shikastlanganda devori yorilib, atrof-dagi toʻqimalarga qon quyilishidan vu-judga keladi. Tomir devorining tugʻma nuqsonlari ham A.ga olib kelishi mum-kin. Arterial, venoz va arteriovenoz (arteriya va vena tomirlari teshigining bir-biriga tutashib qolishi) A. farq qilinadi. Duksimon va qopchiqsimon shakldagi A. koʻp uchraydi. Belgilari A.ning oʻrni, hajmi va boshqa omillarga 519bogʻliq. Koʻpincha kasallik belgilari yaqqol koʻrinmaydi (simptomsiz kechadi). A. zararlangan tomir oziqlantiradigan toʻqimalarning qon bilan taʼminlanishi buzilishiga sabab boʻladi, u kattalashib ketganda yaqin joylashgan aʼzo va toʻqi-malarni ezib qoʻyishi mumkin. A. yurakka yaqin joylashgan boʻlsa, yurak faoliyati buziladi. Baʼzan A.ning yorilishi va qon ketishi kuzatiladi. A. odatda jarroqlik usuli bilan davolanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Anevrizma" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ringgit** — Malayziyaning milliy valyutasi, Muomalada 5, 10, 20, 50 sen va 1 ringgitlik tangalar, 1, 2, 5, 10, 20, 50 va 100 ringgitlik banknotalari mavjud. Toʻlov sifatida 1 sentlik tanga juda kam uchraydi. Barcha banknotlarning old tomonida Malayziyaning birinchi oliy hukmdori Abdul Rahmonning portreti tasvirlangan.

„Ringgit" atamasi baʼzan Malayziyada Singapur davlatining pul birligiga yoki Bruney dollariga nisbatan ham qoʻllaniladi.

Etimologiyasi
-------------

"Ringgit" malaycha-soʻzma-soʻz „tishli" degan maʼnoni anglatadi va dastlab XVI-XVII asrlarda mintaqada keng tarqalgan tishli kumush ispan dollarlariga ishora qiladi. Singapur dollari va Bruney dollari Malayziyada „ringgit" deb ham atalgan, shuning uchun rasmiy qisqartma sifatida RM (Ringgit Malaysia) belgisi qilib olingan.

Tarixi
------

1967-yil 12-iyunda yangi markaziy bank Malayziya Markaziy banki tomonidan chiqarilgan Malayziya dollari muomaladagi Malaya va Britaniya Borneo dollarlarini almashtirdi. Yangi valyuta 10 000 dollarlik nominaldan tashqari o‘zidan oldingi barcha nominallarni va eski dollarlarning rang sxemalarini saqlab qoldi. Keyingi oʻn yilliklarda banknotlar va tangalar kichik oʻzgarishlarga uchradi, jumladan 1967-yilda 1 M$ tanga muomalaga kiritildi, 1990-yillarda esa 500 va 1000 M$ pullari muomaladan chiqarildi.

Eslatmalar
----------

milliy pul birligi[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Malayziya ringgitidan Rossiya rublining bugungi kursi,
* Malayziya banknotalari,
* Malayziya banknotlari galereyasi(olm.) )(ingl.) )
*