recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ufologiya, taxmin qilingan kosmik kemalarni koʻrish va boshqa sayyoralardan kelib chiqqan taxmin qilinayotgan mavjudotlar bilan uchrashuvlarni yigʻish, oʻrganish, tahlil qilish va talqin qilishga alohida eʼtibor beradi.
Fotosuratlar, videolar va shaxsning guvohnomalari sizning asosiy maʼlumot manbangizdir. Anomal aerokosmik hodisalar — bu ufologiyani oʻrganish sohasining aksariyat qismini jamlagan hodisalar.

NUJ atamasi 20-asrning birinchi oʻn yilliklarida Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari tomonidan ishlab chiqarilgan. U kemalar yoki oilaviy qurollar bilan bogʻlab boʻlmaydigan har qanday hodisalarni tavsiflash uchun ishlatilgan.

Sovuq urush yillarida va sobiq Sovet Ittifoqi bilan yadroviy ziddiyat tufayli NUJni koʻrish mashhur boʻldi. Ufologiya buni boshqa galaktikalardagi mavjudotlarning tashrifi bilan bogʻlaydi, ammo havo kuchlarining rasmiy tadqiqotlari faqatgina koʻrilgan narsalar aniqlanishi mumkin boʻlgan manbaga tegishli emasligini tasdiqlaydi.

Koʻpincha bir nechta odamlar bir xil hodisaga guvoh boʻlganliklarini daʼvo qilganda, fuqarolar tomonidan koʻrilgan narsalar ommaviy ravishda xabar qilinadi. Odatda, ushbu maʼlumotni aniqroq usullar bilan tekshirish mumkin emas.

Hozirgacha guvohlik berish havo radarlari hisobotlari tahlili bilan mos kelmasligi odatiy holdir. Ufologiya, bu kemalarning radar zonalaridan tashqarida, juda baland (12000 metrdan yuqori) yoki juda past (400 metrdan past) balandliklarda parvozi bilan bogʻliqligini taʼkidlamoqda.
Ufologiya uchun hozirgi paytda quruqlikdagi mavjudotlar bilan toʻqqiz usul mavjud. Garchi eng koʻp qabul qilingan yoki hech boʻlmaganda munozarali boʻlmagan boʻlsa ham, faqat dastlabki toʻrtlik.

Birinchi turdagi yaqin uchrashuv: chiroqlarni yoki gʻalati narsalarni koʻrish, masalan, uchar likopchalar yoki notanish yoki juda zamonaviy koʻrinishga ega kosmik kemalar (NUJ).

Ikkinchi turdagi yaqin uchrashuv: NUJni koʻrgandan soʻng, kemaning qoʻnishining ashyoviy dalillari topildi (yaqin atrofdagi issiqlik yoki radiatsiya, oʻsimliklar, narsalar yoki hayvonlarga zarar etkazish).

Uchinchi turdagi yaqin uchrashuv: NUJ tipidagi kemaning ichida yoki tashqarisida odam boʻlmaganlarni, unga kirayotgan yoki chiqayotgan joylarni aniqlash.

Toʻrtinchi turdagi yaqin uchrashuv: oʻgʻirlab ketish yoki oʻz xohishi bilan NUJ hunarmandchiligiga kiring.

Beshinchi turdagi yaqin uchrashuv: telepatik aloqa.

Oltinchi turdagi yaqin uchrashuv: NUJni koʻrish bilan bogʻliq boʻlgan odam yoki quruqlikdagi hayvonning oʻlimi.

Ettinchi turdagi yaqin uchrashuv: insonga begona gibridni yaratish.

Sakkizinchi turdagi yopiq uchrashuv: oʻgʻirlashga tayyor boʻlish uchun odam boʻlmaganlar bilan doimiy va koʻpincha telepatik aloqa qilish.

Toʻqqizinchi turdagi yaqin uchrashuv: odam toʻqimalarini yoki aʼzolarini olib tashlash maqsadida oʻgʻirlash.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Piranograf** (yunoncha: rug — olov, apo — yuqorida va ...graf) — toʻgʻri tushayotgan yoki tarqoq quyosh radiatsiyasi (nuri)ni uzluksiz qayd qilib borish uchun moʻljallangan asbob. Quyosh radiatsiyasini oʻlchaydigan asbob — piranometr va radiatsiyani oʻz-oʻzidan qayd qilib boradigan galvanometrdan iborat. Faqat tarqoq radiatsiyani oʻlchash uchun P. uchi quyosh nurining toʻgʻridan-toʻgʻri tushishidan asraydigan halqa ichiga oʻrnatiladi. Piranometrda radiatsiyani qabul qilish vazifasini ketma-ket tutashtirilgan manganin va konstanta boʻlaklaridan iborat termobatareya bajaradi. Quyosh radiatsiyasining mutlaq qiymatini olish uchun P. koʻrsatishlari pirgeliometr boʻyicha tekshiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Piperazin
**Piperazin** (geksagidropera-zin, dietilendiamin), C4H10N2 — rangsiz kristall modda. Mol. m. 86,14; suyukdanish temperaturasi 112°, kaynash temperaturasi 146°, suvda, spirtda yaxshi eriydi, efirda erimaydi; havodagi S02ni yutadi. P. — 2 kislotali kuchli organik asos. Dixloretan bilan ammiakdan etilendiamin ishlab chiqarishda oraliq mahsulot. Pirazinni gidrogenlab, etilen bromidga ammiak taʼsir ettirib va boshqa usullarda olinadi. P. — karroziya ingibitori, xloropren polimerlanishi jarayonida katalizator. Analitik kimyoda va tibbiyotda adilin, limon, fosfat, sulfat kislotalar tuzlari koʻrinishida qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hanaa Ben Abdesslem** (1990-yil 18-oktyabrda tugʻilgan) — tunislik model. U Jean Paul Gautier, Vivienne Westwood, Chanel, Oscar de la Renta, and Anna Sui kabi dizaynerlar bilan ishlagan. U Pirelli Calendar-da tasvirlangan birinchi arab modeli, shuningdek, Lancome fransuz parfyumeriya va kosmetika uyining birinchi musulmon vakili boʻlgan.

Karyera
-------

Ben Abdesslem 2007-yilda *Project Runwayning* Livan versiyasi boʻlgan Mission Fashion 2 tanlovida ishtirok etib ikkinchi oʻrinni egallagan. U model boʻlishga qaror qilishdan oldin muhandislik boʻyicha oʻqigan. 2010-yilda u IMG models agentligi bilan shartnoma imzolagan. U 2010-yilda Londonda Vivienne Westwood bilan uchish-qoʻnish yoʻlagida debyut qilgan; Xuddi shu yili u Givenchy uchun podiumda yurgan.

2011-yilda u Chanel, Thierry Mugler, Giambattista Valli, Ralf Lauren, Anna Sui, Oscar de la Renta, Giambattista Valli, Jan Pol Gaultier, Narciso Rodriguez va Hermes kabi brendlar uchun sayr qildi.

Lancome Ben Abdesslem bilan 2012-yilda shartnoma imzolagan va u brendning birinchi musulmon vakiliga aylangan.

U *Vogue Parij*, *Italiya*, *Niderlandiya*, *Tailand*, *Ispaniya* va *Germaniya* uchun suratga tushgan. Shuningdek, Ben Abdesslem *W*, *Dazed and Confused*, V va Rossiyaning *Interview* jurnallarida ham suratga tushgan.

Haute couture brendi Ralph &amp; Russo 2014-15 kuz/qish kolleksiyasini yopish uchun Ben Abdesslemni tanladi.

2016-yilda u butun dunyo boʻylab NEXT Model Management kompaniyasiga oʻtdi.

Xayriya
-------

Ben Abdesslem 2011-yil iyulidan buyon Esmaani nodavlat tashkilotining matbuot kotibi boʻlib, u qashshoqlikdan aziyat chekkan hududlardagi kasalxonalardagi odamlarga ruhiy va psixologik yordam berishga qaratilgan. U, shuningdek, NNT Yoshlarning imkoniyatlarini kengaytirish assotsiatsiyasi bilan ham shugʻullangan: ularning asosiy maqsadi Tunis yoshlarini ilhomlantirish va qoʻllab-quvvatlashdir.

Manbalar
--------



1. ↑  *Nwokolo.* „An exclusive interview with Hanaa Ben Abdesslem, the 1st Arab Model to feature in the Pirelli Calendar". *Zen Magazine Africa*. 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2015-yil.
2. ↑  *Pietrostefani.* „Focus on Models: Hanaa Ben Abdesslem". *Vogue Italia*. 15-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „Hanaa Ben Abdesslem". *New York Times Fashion*. 7-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Anna Sui F/W 11 Show". *models.com*.  Models.com (2011). Qaraldi: 23-yanvar 2017-yil.
5. ↑  *Milligan.* „Here Comes The Couture Bride". *Vogue* (31-iyul 2014-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2015-yil.
**Ufq** (yun. horizo — chegaralayman) — ochiq joyda Yer yuzasining koʻrinadigan chegara qismi yoki Yer yuzasining osmon sferasi bilan kesishadigan qismi. Koʻrinma U. va matematik U. farqlanadi. Kuzatuvchiga osmon sferasi Yer yuzasi bilan tutashib ketadigandek boʻlib koʻrinuvchi egri chiziqni koʻrinma U. deyiladi. U.ning koʻrinma uzoqligi quyidagicha ifodalanadi: d~ 3,83VA, bu yerda d —masofa, km larda; h — kuzatuvchining Yer yuzasidan (dengizda esa suv sathidan) turgan balandligi, m larda ifodalanadi. Balandlik ortishi bilan U.ning koʻrinma uzokligi, shuningdek, U.ning pasayishi ortib boradi. Mas, dengiz qirgʻogʻida turgan odam 5–6 km, 10 m balandlikda esa 12,1 km uzoqdagi buyumlarni koʻrishi mumkin. Kuzatuvchi turgan nuqtada shovun chizigʻi osmon sferasini zenit va nadir nuqtalarida kesadi (qarang Osmon sferasi). Shovun chizigʻiga perpendikulyar boʻlgan tekislik bilan osmon sferasining kesishishidan hosil boʻlgan katta doyra matematik yoki haqiqiy U. deyiladi. Koʻrinma U. odatda, matematik U.dan pastda yotadi. Shunga kura, koʻrinma U. haqiqiy U.dan kichik boʻladi. Joyning meridiani haqiqiy U. bilan ikki nuktada: shim. nuqta N va jan. nuqta S da kesishadi. N va S lar oʻrtasida shim.ga qarab turgan kuzatuvchining oʻng tomoni sharq Ye va chap tomoni gʻarb Jboʻladi. U. osmon ekvatori bilan xuddi shu Ye va W nuqtalarda kesishadi. N, S, Ye va I^lar U.ning asosiy (bosh) nuqtalari boʻlib, unga dunyo tomonlari ham deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ufq" *OʻzME*. U-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
„**Ufqdagi stansiya**" (nemischa:*)* — nemis yozuvchisi Erix Mariya Remarkning romani.

Roman birinchi marta 1927-1928-yillarda Germaniyaning *Sport im Bild* sport jurnalida nashr etilgan. Alohida nashr sifatida asar faqat 1998-yilda chiqarilgan.

Romanda birinchi marta Remarkning mashxur romanlariga xos stilistik xususiyatlar paydo boʻla boshlagan.

### Syujeti

Birinchi jahon urushi faxriysi va „yoʻqotilgan avlod" vakili boʻlgan yosh poygachi Kay urushdan keyin xarobalarga aylangan Eski dunyoning mashhur kurortlarida hayotning yoʻqolgan taʼmini qidirish bilan band. Uning atrofi elita jamiyat ayollari bilan oʻralgan, uni avtokonsern menejerlari ovlashadi. U frontdagi daxshatlarni, xandaqlarda oʻtkazgan kunlarini, oʻlim bilan yuzma-yuz kelganda hayotga boʻlgan tashnalik holatlarini qanday unutish mumkin? Faqat qizgʻin tomoshabinlar oldida elita olovli toʻplarning halokatli poygalari qahramonga adrenalin tezligini beradi. Kay qimmatbaho mashinalar va chiroyli ayollar orasida boʻlishni xohlaydi, yangi oʻz „men"ini topishga harakat qiladi. Ammo u koʻproq urushdan oldingi paytlarni, yoshligi, otasining uyini, ufqdagi temir yoʻl stansiyasini, oʻzi tugʻilgan qishlogʻidagi yaqinlari va mehribon odamlarni qoʻmsaydi.

Manbalar
--------

  

  

* 
* 
* itsch , 1998, 217—229.
* Nanda Fischer „The Eternal Player of From Bescia to Brescia". EM Remarqueʼs Novels on Car Racing ". *Aethlon : The Journal of Sport Literature* 17 (2000), 117—126.
* Thomas F. Schneider "The other love. Notes on the stories and essays by Erich Maria Remarque ". Erich Maria Remarque. *Autumn trip of a dreamers. Stories and essays*. Edited by Thomas F. Schneider with explanations and an afterword. Cologne: Kiepenheuer & Witsch , 2001 (KiWi 652), 303—317.
* Brian Murdoch *The Novels of Erich Maria Remarque.* *Sparks of Life*. Rochester / NY, Woodbridge: Camden House, 2006, 195—224.
* Thomas F. Schneider "On the right the silence, on the left the unrest. Erich Maria Remarqueʼs third novel, *Station on the Horizon* ". Erich Maria Remarque. *Station on the horizon. Novel.* In the version of the first edition with appendix and an afterword edited by Thomas F. Schneider. Cologne: Kiepenheuer & Witsch, 2020 (KiWi 1740), 298—317.
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Jalolov.

**Gʻiyosiddin  Jalolov** (1903 — Toshkent — 1984.9.4) — birinchi oʻzbek astronomlaridan biri. Oʻzbekistonda astronomiyaning rivojlanishiga samarali hissa qoʻshgan. Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1937). Ilmiy va amaliy ishlari oʻrta asrlar Oʻrta Osiyo astronomiya tarixiga oid. Jalolov "Sekstant — Ulugʻbek rasadxonasining asosiy quroli" (M. 1974), "Samarqand rasadxonasining sayyoralar jadvalini tuzish masalasiga doyr" (M. 1955), "Kuragoniy zijining boshqa zijlardan farqi" (M. 1955), "Gʻiyosiddin Jamshid — 15-asrning yirik astronomi, matematigi" (M. 1957) va b. asarlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻiyosiddin Pirshoh** (? -1229) — Muhammad Xorazmshohning oʻgʻli. Jaloliddin Manguberdining ukasi. 1217-yil Xorazmshoh Gʻ.P.ga Kermon, Kesh va Makron viloyatlarini bergan. Gʻ.P. davlati hududiga moʻgʻullar 10 ming otliq qoʻshin bilan hujum qilganda u qarshilik koʻrsatmay Iroqni talon-toroj etilishiga yoʻl qoʻyib bergan. Moʻgʻullar ketgandan soʻng, ularning oʻrniga mahalliy turkiy amirlar mamlakatni nazorat qila boshlaganlar. Gʻ.P. ularni tinchitish uchun turli harbiy darajalar bera boshlagan: amirni malik, malikni esa xon darajasiga koʻtargan. Gʻ.P. davlat ishlariga layoqatsiz boʻlib, bu ish bilan onasi Bakluyo shugʻullangan, shu sababli u Turkon xotun kabi Xudovandi Jahon laqabini olgan. Raiyat saltanatdagi beboshlik, adolatsizlikdan norozi edi. Jaloliddin Hindistondan qaytgach, bular barham topgan.

Gʻ.P. Jaloliddinning Gruziyaga qilgan yurishida (1225) qatnashib qoʻshinning soʻl qanotini boshqargan. 1227-yil moʻgʻullarning Bayju noʻyon, Taynal noʻyon va boshqa rahbarligidagi qoʻshini bilan Isfahon yaqinida boʻlgan jangda Gʻ.P. xiyonatkorona ravishda oʻziga tegishli askarlar va Jaloliddinning Jahon Pahlavon elchi boshchiligidagi harbiy qismi bilan jang maydonini tark etgan. Gʻ.P. Hindistonga yoʻl olib, u yerdan xalifaga elchi yuborib akasini tark etgani, xalifalikka qoʻshni boʻlib yashamoqchiligini bildirgan. Huzistondan Alamut, soʻng Kermonga Baroq hojib huzuriga qochgan. Biroq Xorazmshoh Muxammadning yaxshiliklarini unutib zoʻrlik bilan Gʻ.P.ning onasiga uylangan, bir ozdan keyin ularni oʻziga nisbatan suiqasd qilishda ayblab onasini, vazir Karim ash-Sharq va Jahon Pahlavon elchini qatl ettirgan, Gʻ.P.ni esa qalʼaga qamab qoʻygan va keyinchalik oʻldirib boshini mogʻullarga shunday noma bilan yuborgan "sizlarning ikkita dushmaningiz bor edi, endi esa bitta(yaʼni Jaloliddin) qoldi

Faxriddin Hasanov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirak naqqosh** (? - 1507) - mu savvir, xattot hamda naqqosh. "Sayd Ruhullo", "Sayd Mirak", "Xoja Mirak" nomlari bilan mashhur boʻlgan. Kamoliddin Behzodnint ustozi. Alisher Navoiy kutubxonasida ishlagan, Sulton Husayn Mirzo saroy kutubxonasining boshligʻi boʻlgan. Kshpobat sanʼa-tining mohir ustasi, xattot ham boʻlgan. Saʼdiyning "Boʻston" (Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida), Navoiyning "Hamsa" (Oksforddagi Bodli kutubxonasida), Amir Xusrav Dehlaviyning "Hamsa" (Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida), Sharafiddin Ali Yazdiyning "Zafarnoma" (Istanbuldagi Islom muzeyida), Nizomiyning "Hamsa" (Londondagi Britaniya muzeyida) asarlari qoʻlyozmasini bezashda ishtirok etgan. Hirot jome masjidi kitobalarini yaratgan va boshqa binolarni bezagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telavi** (gruzincha: *თელავი*) — Gruziyada joylashgan Alazani vodiysidagi shahar, Telavi munisipalitetining markazi hamda Kaxeti viloyatining poytaxti. Aholisi — 19 629 kishi (2014).

Telavi shahri Tsivi-Gombori tizmasining shimoliy yonbagʻrida, dengiz sathidan 490 m balandlikda, Tbilisidan 70 km uzoqlikda joylashgan.

Tarixi
------

Telavi eramizning 1-asridan buyin maʼlum hamda Yaqin Sharqdan Yevropaga karvon yoʻlida muhim savdo markazi boʻlgan. 11—17-asrdan 18-asrga qadar, Telavi Kaxeti qirolligining poytaxti boʻlgan.

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha Telavi aholisi 19 629 kishini tashkil qiladi.

Transport
---------

Telavi shahrida aeroport ham mavjud.

Telavini Tbilisi bilan bogʻlaydigan temir yoʻl stansiyasi mavjud boʻlib, ushbu shaharda avtomobil transporti ancha rivojlangan.

Taniqli shaxslar
----------------

### Shaharda tugʻilganlar

* Asatiani, Kaxi Shalvovich (1947—2002) — sovetlik va gruziyalik futbolchi hamda murabbiy.
* Malyan, Genrix Surenovich (1925—1988) — film rejissor, SSSR xalq artisti (1982).
* Chikvanaya, Givi Petrovich (1939—2018) — sovetlik vaterpolist va murabbiy. Olimpiadaning ikki karra kumush medali sohibi.

### Shaharga dafn etilganlar

* Telavi shahrida Iosif Stalinning otasi Vissarion Jugashvili dafn etilgan.

Madaniy xotirlash
-----------------

Telavi — Georgiy Daneliya tomonidan 1977-yilda suratga olingan mashhur *Mimino* filmining sahnalarida uchraydi. Otishma haqiqatan ham Telavida, aeroport hududida va shahar koʻchalarida hamda Omalo qishlogʻidagi balandlikdagi joyda sodir boʻlgan.

* Shahar markazining panoramasiShahar markazining panoramasi

Gallereya
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Telavi panoramasiTelavi panoramasi
*

Manbalar
--------

1. ↑  „მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014".  საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). Qaraldi: 26 ივლისი 2016.
2. ↑  Ethnic composition of Georgia 2014

Havolalar
---------

* „Telavida ob-havo" (oʻlik havola — *tarix* ).

[*sayt ishlamaydi*]
**Yevripil** (qadimgi yunoncha: *Εὐρύπυλος*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Telef va Astioxining (Priamning singlisi) oʻgʻli.

Parisning oʻlimidan soʻng, u misiylar qoʻshini bilan troyanlarga yordam bergan. U bir qancha qahramonona ishlarni amalga oshirgan, lekin Neoptolem tomonidan oʻldirilgan. „Kichik Iliada"ga koʻra, u Maxaonni oʻldirgan. Peneleyni oʻldirgan. Giginning soʻzlariga koʻra, u Nirey va Maxaonni oʻldirgan. Smirnalik Kvintning soʻzlariga koʻra, u Nirey, Maxaon, Peneley va yana 8 ta kam taniqli shaxslarni oʻldirgan. Neoptolem tomonidan oʻldirilgan.

Gomerda, Yevripil bilan bogʻliq holda, „Keteylar" va „ayollar sovgʻalari" haqida gapiriladi, lekin Strabon gap nima haqida ekanligini tushunmaydi. „Ayollar sovgʻalari" formulasi Gomerning Erifil haqidagi hikoyasida topilgan, ismlar ham oʻxshashdir. Keteylar zamonaviy olimlar tomonidan Xettalar bilan tenglashtirilgan.

Sofoklning „Yevripil" (fr. 210-222 Radt) tragediyasi, Vizantiyalik Gomerning „Yevripiliya" tragediyasining bosh qahramoni.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.656, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.1. S.566
2. ↑   Kvint Smirnskiy. Posle Gomera VI 150
3. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E V 12
4. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi III 26, 9
5. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 5, 15
6. ↑   Gigin. Mifi 113
7. ↑   Gomer. Odisseya XI 519; Kvint Smirnskiy. Posle Gomera VIII 175—226
8. ↑   Strabon. Geografiya XIII 1, 69 (str.615)
9. ↑   Gindin L. A. Tsimburskiy V. L. Gomer i istoriya Vostochnogo Sredizemnomorya. M. 1996. S.278
**Mira prospektidagi, 17-uy** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlikdir. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Mira prospektidagi, 17-uyda joylashgan.

Ushbu binodagi dorixona 1895-yildan bizning davrimizga qadar toʻxtovsiz faoliyat yuritib kelgan.

250 kvadrat metr maydonga ega ikki qavatli bino. 1890-yillarning boshlarida qurilgan. 1895-yilda binoda Dugovskiy va Shvartsning bepul dorixonasi ochildi. 1904-yilda Aleksandr Karlovich Knapp dorixonani sotib oldi. Dorixonada laboratoriya, koktorium (infuziya va qaynatmalar tayyorlanadigan xona), maydalash xonasi va dori-darmonlar uchun shisha idishlarni saqlash joyi mavjud edi. 1918-yilda dorixona milliylashtirildi va 1934-yilda unga 3-son, keyinroq — 144-son berildi. 1937-yilda 3-sonli dorixonaga qaytarildi. Oʻshandan beri dorixona bizning davrimizga qadar, shu nom bilan faoliyat yuritib kelmoqda.

Ushbu binoda 1904-1907-yillarda Vladikavkaz sotsial-demokratik tashkilotining yashirin yigʻilishlari boʻlib oʻtdi.

1916-yilda uyni Aleksandrovskiy prospekti oxiridagi binolardan birida oʻz fotostudiyasiga ega boʻlgan mashhur shahar fotografi Grigoriy Grigoryevich Kviton sotib oldi. Uyning birinchi qavatida dorixona oʻz faoliyatini davom ettirdi. Ikkinchi qavatda G.ning fotostudiyasi joylashgan edi. G. G. Kviton va uning kvartirasi. Ikkinchi qavatdagi fotostudiya ham, sovet davrida ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2020-yil.
2. 1 2 3   Kireev F. S. Po ulitsam Vladikavkaza, str. 146

Manbalar
--------

* *Kireev F. S.*, Mira prospekti — Aleksandrovskiy prospekti / Vladikavkaz, Vladikavkaz, Respekt koʻchalari boʻylab, 2014-yil, 140-156-bet, ISBN 978-5-906066-18-4.
**Gulob Jamun** (hindcha: *गुलाब जामुन*, urdu: گلاب جامن maratxi: , kannada: ಜಾಮೂನು) — anʼanaviy hind taomidir. Bir chimdim un va sutli shirin sharchalar, ghi yogʻida frityurda qovuriladi va shakar siropida tortiladi. Hindiston yarimorolidagi Hindiston, Pokiston, Shri-Lanka, Nepal va Bangladesh mamlakatlarida mashhur desert. Boburiylar imperiyasi davrida Hindiston yarim orolida mashhur boʻlgan ushbu taomning bir nechta navlari mavjud.

„Gulob" soʻzi forschada „gul (atirgul) suvi" degan maʼnoni anglatadi. Hind va urdu tillarida Jamun — bu shirinlikka oʻxshash shaklga ega jambolan mevasining nomi. Shirinlik Forsdan olingan deb aytiladi, lekin Hindistonda qattiq oʻzgartirilgan — ular odatdagi xamir oʻrniga quruq sutdan foydalanishni boshladilar (fors muzqaymogʻi faludesini hind ichimligi faludaga aylantirish hikoyasiga oʻxshash). Gulob jamun retseptining hind versiyasi mashhur Shoh Jahon oshpazi, Toj Mahal quruvchisi tomonidan ishlab chiqilgan degan versiya mavjud.

Hindistondagi Gulob jamun hindu va musulmonlarning diniy bayramlarida tortish odat tusiga kirgan. Hindlar orasida gulob jamun ayniqsa Diwali bayramida tortiladi. Bangladeshda shunga oʻxshash shirinlik pantua deb ataladi.

Bundan tashqari, gulob jamunning mashhur varianti mavjud, unda quruq sut oʻrniga yumshoq tvorog pishlogʻi ishlatiladi. Ushbu versiya Ledikeni (buzilgan Lady Kaning) deb ataladi, chunki uni birinchi marta XIX-asr oʻrtalarida Kalkuttada hind oshpazi Bhim Chandra Nag Hindistonning Britaniya general-gubernatori Charlz Kanningning rafiqasi Sharlotta Kaning uchun tayyorlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Michael Krondl. Sweet Invention: A History of Dessert. Chicago Review Press, 2011. Стр. 38". 29-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
2. ↑  „Charmaine O’Brien. Flavours Of Delhi: A Food Lover’s Guide. Penguin Books Limited, 2003. Стр. 145". 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
3. ↑   Krondl, Michael; Rath, Eric; Mason, Laura; Quinzio, Geraldine; Heinzelmann, Ursula. The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Oxford University Press. Архивная копия от 25 сентября 2015 на Wayback Machine ISBN 978-0-19-931362-4.

Adabiyotlar
-----------

* Lachu Moorjani*. Ajanta: Regional Feasts of India*, Salt Lake City, UT, 200. ISBN 1-58685-777-0.
* Ямуна Деви. «Ведическое кулинарное искусство»
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Taroziy (maʼnolari).

**Taroziy**, Sayid Abu Nasr Mubashshir (1896, Avliyoota — 1977, Qohira) — ulamo, adib. Toshkentdagi Abulqosim, Buxorodagi Mir Arab madrasalarida oʻqidi. Taniqli ilohiyotchi shayx Muhammad alAsaliy ashShomiy (Shomiy domla)dan saboq oldi. 20y.lar boshida avj olgan xudosizlikka qarshi "Qurʼon va nubuvvat" ("Qurʼon va paygʻambarlik") kitobini yezdi. T.ning oʻzbek tilidagi bu kitobi fors, arab tillarida yozilgan boshqa asarlari bilan birga koʻp oʻtmay shoʻrolar tomonidan musodara qilindi. T. "Ulamoi Turkiston" jamoasining jurnali — "Izoh ulMarom" tahririyatida ishladi (1923), Taroz sh. diniy idorasiga rahbarlik qildi, maktablar ochib islom dinini targʻib etdi. Uning bu faoliyati shoʻrolarga yoqmas edi. T. 1930-yil vatanini tark etishga majbur boʻldi. Muhojirlik (Afgʻoniston, Misr)da yashab ilmiyijodiy ish bilan shugʻullandi. T.ning islom ilohiyotiga oid 47 asari bor, uning diniy mavzudagi makrlalari Misr, Saudiya Arabistoni, Suriya, Iroq, Livan, Hindiston, Yaponiya, Pokiston, Indoneziya, Afgʻonistonda chop etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gul urugʻchiligi** - gulchilikning sifatli gul urugʻi tayyorlash bilan shugʻullanadigan tarmogʻi. Asosan bir yillik va ikki yillik gullar urugʻlarini hamda gullar piyozlarini yetishtiradi. G. u. quyidagi boʻlimlardan iborat: seleksiya — yangi gul navlari yaratish, seleksiya st-yalari va seleksiya tajriba muassasalarida oʻtkaziladi; nav sinash — yangi navlar Davlat nav sinash komissiyasi tomonidan nav sinash uchastkasida sinaladi, soʻng rayonlashtiriladi; urugʻchilik — rayonlashtirilgan yangi navlarni koʻpaytirish va ularni yaxshilash; bu ishlar elita va maxsus urugʻchilik uchastkalarida amalga oshiriladi; gul urugʻlari bilan taʼminlash — navli urugʻlarni yigʻib, saqlash va tegishli xoʻjaliklarga tarqatish, bu ishlar bilan Oʻzbekistonda, asosan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika bogʻi, akademik R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining gulchilik boʻlimi hamda shaharlardagi manzarali bogʻdorchilik va manzarali gulchilik xoʻjaliklari shugʻullanadi; urugʻchilik nazorati — gul urugʻlarining nav va sifatini ekish oldidan tekshirish.

Seleksiya st-yalarida yetishtirilgan yangi navlar ilmiy tadqiqot muassasalari va urugʻni dastlabki koʻpaytirish xoʻjaliklarining elita boʻlimlarida alohida paykallarda oʻstiriladi. Urugʻni tezroq yetiltirish uchun kech ochiladigan gullar urugʻi kungay yerlarga ekilib, ilgʻor agrotexnika usulida parvarishlanadi. Urugʻ olish uchun biologik va xushmanzarali belgilari talabga mos keladigan gul tuplari tanlanadi.Buning uchun gullar ochilgan paytda aprobatsiya oʻtkaziladi. Gul urugʻlari mumkin qadar tupida yetiltirib, kuzgi yogʻingarchilikka qoldirmay yigʻib olinadi. Urugʻlar gul toʻplami bilan bogʻlangan holda bostirma ostida yoki yorugʻ bino ichida osib quritiladi, yanchib tozalangan urugʻ saqlash uchun omborga topshiriladi.

Lutfulla Abdurahmonov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karbonat kislota** H2CO3 — ikki asosli kuchsiz, beqaror kislota. Suvdagi eritma holidagina mavjud. Uglerod (II)-oksidga suv birikishidan hosil boʻladi: CO2 + H2O <z± H2CO3.
Korbonat kislota anioni CO3-
Karbonat va gidrokarbonat minerallari ni beradi.

Kimyoviy reaksiyalari
=====================

### Metsllar bilan

H2CO3 + 2Li = H2↑ + Li2CO3

H2CO3 + 2K = H2↑ + K2CO3

H2CO3 + Ba = BaCO3 + H2↑

H2CO3 + Ca = H2↑ + CaCO3

H2CO3 + 2Na = H2↑ + Na2CO3

Metallmaslar

H2CO3 + 2NH3 = (NH4)2CO3

Ishqorlar

H2CO3 + 2KOH = K2CO3 + 2H2O

H2CO3 + Ba(OH)2 = BaCO3↓ + 2H2O

H2CO3 + Ca(OH)2 = CaCO3↓ + 2H2O

H2CO3 + 2NaOH (kons.) = Na2CO3 + 2H2O

H2CO3 + NaOH (suyul.) = NaHCO3 + H2O

H2CO3 + Mg(OH)2 = MgCO3↓ + 2H2O

H2CO3 + 2NH4OH (kons.) = NH4HCO3 + H2O (aralashmasi bilan (NH4)2CO3)

Asosli tuzlar

H2CO3 + Na2CO3 = 2NaHCO3

H2CO3 + CaCO3 = Ca(HCO3)2

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„Ovsar Wilson"** (talaffuzi: *Ovsar Vilson*) (inglizcha: *Pudd'nhead Wilson*) — amerikalik yozuvchi Mark Twain qalamiga mansub roman. Ilk bor 1893-94-yillada „The Century Magazine" jurnalida chop etilgan. Kitob oʻlaroq 1894-yil nashr qilingan. Asar bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Syujet
------

Missuri shtatining Dawsonʼs Landing shaharchasining oʻzbilarmon va egoist turgʻuni Tom Driscoll (talaffuzi: *Tom Driskoll*) boy amakisini oʻldiradi. Hamma qotillikda italiyalik aka-uka Capellolardan (talaffuzi: *Kapello*) gumonsiraydi.

Shaharga koʻchib kelgan David Wilson (talaffuzi: *Devid Vilson*) barmoq izlarini oʻrganishga qiziqadi. Oʻsha paytda jinoyatlarni barmoq izlari yordamida yechish keng tarqalmagan boʻladi. Shuning uchun ham shahar aholisi Vilson vaqtini behuda narsaga sarflaydi, deb unga „ovsar" laqabini berishadi.

Sudda Vilson barmoq izlari yordamida qotillikni Tom amalga oshirganini dalillab beradi. Bundan tashqari, Vilson Tom goʻdakligida almashib qolganini va Driscoll oilasining haqiqiy merosxoʻri emasligini koʻrsatib beradi. 

Romanda Missuridagi irqchilik tasvirlangan. Hatto qonida ozgina qora tanlilar qoni boʻlganlar ham tahqirlanadi. Bunga hamma, hatto qaysidir maʼnoda qora tanlilarning oʻzlari ham oddiy qaraydi.

Qahramonlar
-----------

* Roxy (talaffuzi: *Roksi*) – qul qiz
* Thomas „Tom" Driscoll (talaffuzi: *Tomas „Tom" Driskoll*) – Percy Driscollning oʻgʻli; goʻdakligida Roxining bolasi Chambers (talaffuzi: *Chambers*) bilan almashib qoladi
* Chambers (talaffuzi: *Chambers*) – Roxyning bolasi
* Aka-uka Capellolar (talaffuzi: *Kapello*) – bir-birga juda oʻxshash italiyalik egizaklar
* David "Pudd'nhead" Wilson (talaffuzi: *Devid „Pudinhed", yaʼni ovsar Vilson*) – huquqshunos

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga „Pravda" nashriyoti 1980-yil chop etgan ruscha nashridan Shoir Usmonhoʻjayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1986-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan.

Havolalar
---------

* Ovsar Wilson Project Gutenberg saytida (ingl.)
* Ovsar Wilson Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gujarot zilzilasi** - 2001-yil 26 yanvda Hindistonning Gujarot shtatida mahalliy vaqt bilan soat 8 dan 46 min. oʻtganda sodir boʻlgan yer silkinishi. Zil-zila epitsentri Ahmadobod va Bxuj sh.lari oraligʻida joylashgan. Rixter shkalasi boʻyicha magnitudasi 7,7 boʻldi. Zilzila kuchi MSK-64—12 balli shkala boʻyicha 10 ball boʻlib, Hindistonning bir qancha shaharlari (Ahmadobod, Kach va b.) katta talafot koʻrdi. Ayniqsa, epitsentrga yaqin joylashgan Bxuj sh. yer bilan yakson boʻldi. Ketma-ket sodir boʻlgan silkinishlar natijasida koʻplab bir qavatli va 150 dan ziyod koʻp qavatli imorat butunlay vayron boʻldi. Qurbon boʻlganlar soni 30 mingdan ortib ketdi.

Epitsentrdan tarqalgan seysmik toʻlqinlar ming km dan ziyod masofagacha qayd qilindi. Epitsentrda uz. 3–4 km keladigan yer yoriklari hosil boʻlib, u joyning qiyofasini oʻzgartirib yubordi. Zilzila 1968-yilda aniqlangan seysmogen zonada roʻy berdi. Zona ostidagi togʻ jinslarining yer uzilmalari boʻyicha keskin siljishi tebranishlarga sabab boʻlgan. Bu zonada ilgarilari ham yer qimirlashlar qayd etilgan. Ayniqsa, ularning eng dahshatlisi 1819-yilning 16 iyunida sodir boʻlib, kuchi 2001-yilgi G.z.ga teng boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karbofos** (Cl0Hl9O6PS2), malation, fosfotion — oʻsimliklarni zararkunanda hasharotlardan himoya qilishda qoʻllaniladigan insektoakaritsid. Oʻziga xos badbuy hidli, rangsiz, moysimon suyuqlik. 50%li emulgirlanuvchi konsentrati texnika va sabzavot ekinlarida (2 martagacha) soʻruvchi va kemiruvchi zararkunandalarga (oʻrgimchakkana, shira va b.) hamda chorvachilikda ekto- va endoparazitlarga qarshi qoʻllaniladi. Soʻnggi ishlov hosilni yigʻib olishdan kamida 20 kun ilgari oʻtkaziladi. Sarf meʼyori: gʻalla ekinlarida 0,25—0,6, gʻoʻzada 0,3— 0,6, tokzorlarda 0,5—1,3, sabzavot ekinlarida 0,3—0,6 kg/ga; ish suyuqligi 200—400 l/ra Hayvonlar va odamlar uchun oʻrtacha zaharli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Rossiyalik sayohatchi, vaqtinchalik bo'lgan mamlakatning an'anaviy kiyimlarida *madaniy sayohat* mavzusi ( Xartum, Sudan) 2011-yil
**Madaniy sayohat** - bu vaqtinchalik mehmon sifatida tashqarida emas, balki chet el madaniyati ichida hayotni his qilishni ta'kidlaydigan sayohat turi. Madaniy sayohatchilar o'zlari bilan faqat o'zlari va ular tashrif buyuradigan madaniyatning bir qismi bo'lish istagini olib kelib, o'zlarining tabiiy muhitlarini uyda qoldiradilar. Madaniy sayohat madaniy tadqiqotlar yoki kashfiyotdan tashqariga chiqadi; bu turmush tarzini o'zgartirishni o'z ichiga oladi.

Ushbu atama ko'pincha sayyohlik agentliklari, turoperatorlar va xalqaro sayyohlik tashkilotlari tomonidan noto'g'ri talqin qilinadi va noto'g'ri ishlatiladi. Madaniyat birinchi navbatda odamlar bilan, kamroq darajada joylar yoki narsalar bilan bog'liq. Shuning uchun muzeylarga tashrif buyurish, qadimiy inshootlarni tomosha qilish, festivallarga borish va mahalliy taomlarni iste'mol qilish madaniyatning o'zi bilan tanishish bilan bir xil tajribaga ega emas.  [iqtibos kerak]. Ekspeditsiyalar-bu qul savdosidan tashqari madaniy sayohatning yana bir shakli bo'lib, bizga turli xil noma'lum va kam ma'lum bo'lgan madaniyatlar bilan tanishish imkoniyatini berdi. Shunday qilib, madaniyatlarning kashf etilishi, kuch-qudratga ega bo'lgan odamlarning hikoyalariga emas, balki guvoh bo'lgan narsalar haqida gapiradigan sayohatchilarning ushbu hikoyalariga to'liq bog'liqdir.

Madaniy sayohatning antitezasi turizm bo'lib, u yerda odamlar o'zlarining uy muhitini qayerga bormasinlar va ko'rgan narsalariga qo'llashadi.

Manbalar
--------

* Madaniyat Whiz
* Chet elga o'tish
* Madaniy sayohat: axborot va manbalar
* Sayohat joylari
* Madaniyatlararo tadqiqotlar markazi
* Shaxsiy san'at sayohatlari, Niderlandiya
*
**Kastaliya** (boshqa Κασταλία) — yunon mifologiyasida, Delfi nimfasi, nayad.

Mifologiya
----------

Afsonaga koʻra, Kastaliya Axeloy dengiz xudosining qizi edi va Delfi yaqinidagi Kastal daryosida yashagan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, suv Daryo xudosi Kefisdan Kastaliyaning sovgʻasi edi. Qadimgi urf-odatlarda, Apollon Delfiga Pitoon ilonini qidirish uchun kelgan paytlarda Kastal manbai allaqachon mavjud edi. Rim shoiri Laktantsiylar Platsid „Fivaide" ga bergan sharhida Stasiyaning aytishicha, Apollon Kastaliyani koʻrib, unga oshiq boʻlgan, ammo nimf, uning muhabbat izidan qochib, oqimga sakrab tushib, Delfidagi favvoraga aylandi, Parnas togʻining etagida yoki Gelikon togʻida.

Boshqa bir versiyaga koʻra, bu voqea sodir boʻlgan paytda, Kastal manbasida hali nom yoʻq edi. Apollonning taʼqibidan qochgan nimfa Parnasdagi daryoga sakrab chiqdi va shundan keyingina bu oqimni boshlagan buloq Kastal kaliti deb nomlandi.

Kastaliya oʻz manbasidan suv ichgan yoki ularning jimjitligini eshitganlarga sheʼriy Ilhom berishi mumkin edi. Kastal kaliti bashoratli kuch berish xususiyatiga ega edi va sheʼriyatning ramzi sifatida qabul qilindi. Shuning uchun uning maʼnosi „Ilhom manbai". Uning suvi muqaddas deb hisoblangan va Delfdagi ibodatxonalarini tozalash uchun ishlatilgan. Va Xudo Apollon Kastaliyani ilhomga bagʻishladi.

Kastal manbai Delfning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biridir. Va bugungi kunda Delf Orakliga tashrif buyuruvchilar ushbu buloqdan sayyohlik yoʻnalishini boshlaydilar.

Adabiyotda
----------

XX-asrda nemis yozuvchisi German Gesse, Kastaliya nomidan ilhomlanib, uni futuristik adabiy utopiyasida „biser oʻyini"da xayoliy viloyat nomi sifatida ishlatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kastaliya Arxivnaya kopiya ot 7 fevralya 2020 na Wayback Machine // Mifologicheskaya ensiklopediya.
2. ↑  *Гомер*. Gimn Apollonu.
3. ↑  Kastaliya Andoza:Wayback 2 // Mifologicheskaya ensiklopediya.

Havolalar
---------

* *Kondrashov A.* Legendi i mifi Drevney Gresii i Rima: Ensiklopediya. — M.: RIPOL klassik, 2005. — 768 s.
* Slovar antichnosti. Per. s nem. / Sost. Y. Irmsher. — M.: Progress, 1989. — 704 s. ill.
„**Gul bir yon, chaman bir yon**" (xalq orasida „**Chaman ichinda bir gul**" deb ham nomlanadi) — tojikistonlik oʻzbek sanʼatkor Abdurauf Olimov ijro etgan qoʻshiq. Ashula 1986-yil yozilgan boʻlib, Olimov shuhratini keskin oshirishga yordam bergan taronalarning biridir. Qoʻshiq musiqasini Olimovning oʻzi shoir Toʻra Sulaymon yozgan sheʼrga bastalagan.

Olimovning soʻzlariga koʻra, qoʻshiqni yaratish gʻoyasi unga 1985-yili Guliston shahrida kelgan. Shaharda Olimov qiziqchi Hojiboy Tojivoyev bilan bergan konsert dasturiga shoir Sulaymon tomoshabin oʻlaroq borgan, dastur tugaganidan keyin ikki sanʼatkorni uyiga mehmonga taklif qilgan. Sulaymon uyida „Gul bir yon, chaman bir yon" sheʼri kiritilgan toʻplamiga dastxat yozib, uni Olimovga sovgʻa qilgan. Olimovga sheʼr juda xush kelgan va tez orada unga kuy bastalagan. Bu haqda Olimov shunday degan:

> Soʻzlar juda chiroyli edi, kuyni esa men bastaladim. Bir yil oʻtib bu qoʻshiqni radioning oltin fondiga yozishdi. Shu-shu, bu qoʻshiq mening tashrif qogʻozimga aylandi.
> 
> 

Olimov „Gul bir yon, chaman bir yon" qoʻshigʻini ilk marotaba toʻyda ijro etgan. Qoʻshiq birinchi marta 1986-yil Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi studiyasida yozib olingan. Radioda eshittirilganidan keyin tez suratda Oʻzbekiston, Qirgʻiziston va Tojikistondagi tinglovchilar orasida ommalashgan.

Qoʻshiq Olimovning eng taniqli taronalaridan biri boʻlib, bir necha sanʼatkor, jumladan, Dilshod Rahmonov tomonidan kaver qilingan. Shoir Sulayman qoʻshiq ortidan shuhrati oshganini aytib, Olimovga minnatdorchilik bildirgan. „Gul bir yon, chaman bir yon" 2010-yil Olimovning „Gul bir yon" albomiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Таниш қўшиқлар: Гул бир ëн, чаман бир ëн".  Ozodlik (23-iyun 2015-yil). Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Таниқли ҳофиз Абдурауф Олимов билан суҳбат".  BBC Oʻzbek (23-mart 2009-yil). Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* „Gul bir yon, chaman bir yon" YouTubeda
**Volgodonskda oʻrnatilgan „Tinchlik atomi" yogorligi** ― Volgodonskda oʻrnatilgan monument boʻlib, shaharda atom muhandisligi va energetikasining rivojlanishini ramzini ifodalaydi. Volgodonskning asosiy ramzlaridan biri hisoblanadi. Haykaltarosh Yuriy Vladimirovich Aleksandrovning haykali dastlab 1981-yilda Tsimlyanskdagi „Volgodonsk" aeroporti oldidagi maydonga oʻrnatilgan. Biroq, bir necha oy oʻtgach, Rostov viloyati ijroiya qoʻmitasi raisi Matvey Ivanovich Ivanitskiyning Volgodonskga tashrifi chogʻida yodgorlik vokzal maydoni va terminal binosiga nisbatan juda katta boʻlib tuyulgani uchun yodgorlikni koʻchirishga toʻgʻri keldi. Yangi joy Kurchatov va Quruvchilar shoh koʻchalari chorrahasida aylanma yoʻlning oʻrtasida aniqlangan boʻlib, u hozirgi kungacha shu yerdan joy olgan.

Tavsifi
-------

Dizaynning asosi — uzum novdasi bilan oʻralgan atom elektronlarining uslublangan orbitalari hisoblanadi. Yodgorlikdagi uzum dastalari vinochilik anʼanalari bilan mashhur Tsimlyansk bilan qoʻshimcha ramziy aloqani yaratadi. Shahar oʻzining uzumlari va vinolari bilan mashhur boʻlib, ular bir necha bor koʻrgazmalarda sovrinlarni qoʻlga kiritgan. Yodgorlik poydevorining yon devorlari egilgan. Dastlabki dizaynga koʻra, poydevor shakli navigatsiya minorasi va aerovokzal binosining qiya devorlari koʻrinishiga oʻxshardi. Aleksandrov tomonidan taqdim etilgan meʼmoriy kompozitsiyaning eskizi darhol Volgodonskning monumental va badiiy dizayni kontseptsiyasini ishlab chiqish uchun ijodiy guruh tomonidan maʼqullandi. „Atommash" zavodi yodgorlik qismlarini — karkasi, zanglamaydigan poʻlat va jez qoplama qismlarini (uzum va uzum shodalari) ishlab chiqarish uchun buyurtma oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник «Мирный атом»" (ru).  Rutraveller. Qaraldi: 15-yanvar 2017-yil.
2. 1 2  „Почему «Мирный атом» переехал из Цимлянска в Волгодонск" (ru).  Блокнот. Qaraldi: 15-yanvar 2017-yil.
**Moskvada o‘rnatilgan Charles de Gaulle haykali** ― shaharning Alekseevskiy tumanidagi Kosmos mehmonxonasi yonidagi xuddi shu nomdagi maydonda o‘rnatilgan.

Tarixi
------

Yodgorlikni yaratish to‘g‘risida qaror 2002-yilda Moskva shaharsozlik kengashining yigʻilishida qabul qilingan.

  

Yodgorlik meʼmor A. V. Kuzmin va haykaltarosh Zurab Tsereteli tomonidan yaratilgan. De Gaulle to‘liq harbiy formada tik turgan holda tasvirlangan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi o‘zining haybati bilan hayratda qoldiradi: faqat granitdan yasalgan poydevorning balandligi 10 metrga, bronzadan yasalgan de Gaulle haykali esa 8 metrga teng. Poydevordagi lavhada rus va fransuz tillarida shunday yozilgan:

Tsereteli fikriga ko‘ra, yodgorlikning katta o‘lchami Kosmos mehmonxonasining salobatli o‘lchami bilan hamohang bo‘lishi kerak.

Charles de Gaulle haykali 2005-yil 9-mayda Rossiya prezidenti V. V. Putin va Fransiya prezidenti Jak Shirak tomonidan ochilgan. Marosimda fransuz Ikkinchi jahon urushi faxriylari ham ishtirok etgan.

Yodgorlik haqidagi fikrlar turlicha. Xususan, fransuz Le Figaro haykaltaroshlik haqida Tsereteli ishini juda keskin baholadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Москве будет памятник де Голлю. Естественно, работы Церетели" (ru).  GlobalRus.ru (23-sentabr 2002-yil). 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2013-yil.
2. ↑  „В Москве открыт памятник президенту Франции генералу Шарлю де Голлю" (ru).  Lenta.ru (9-may 2009-yil). 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2013-yil.
3. ↑  „Как де Голль стал 'страшилой' ("Le Figaro", Франция)" (ru).  inoСМИ.Ru (14-may 2009-yil). 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Путин и Ширак открыли памятник Шарлю де Голлю работы Зураба Церетели" (ru).  NEWSru.com (9-may 2009-yil). 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2013-yil.



* „Памятник Шарлю де Голлю в Москве" (ru).  Памятники всего мира (9-may 2009-yil). 11-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2013-yil.
**Madaniyat va istirohat bogʻlari** — aholi madaniy hordiq chiqaradigan, turli bezakli daraxt va gulzorlar bilan jihozlangan, koʻkalamzorlashtirilgan maskan. M. va i.b. bogʻtuzish sanʼatining oʻziga xos uslublari asosida barpo etiladi. Oʻzbekistonda M. va i.b. shahar hududining hajmi, meʼmoriy qiyofasi va tabiiy sharoitiga qarab tashkil qilinadi. Kichik shaharlarda bitta, katta shaharlarda bir necha, aholisi 500 mingdan ortiq shaharlarda esa umumshahar ahamiyatiga ega boʻlgan bogʻlardan tashqari, shahar hududidagi har bir tumanning M. va i. b. boʻlishi mumkin. Unda aholiga madaniy xizmat koʻrsatish katta oʻrin tutadi. Maydonlardagi ochiq estrada sahnalarida professional teatr va eng yaxshi havaskorlik jamoalarining spektakl va konsertlari, dorboz, polvon va masharabozlarning tomoshalari, askiya kechalari uyushtiriladi, kinofilmlar namoyish qilinadi. Ommaviy sayil, karnaval, turli sport musobaqalari va boshqa tashkil etiladi. Bolalar uchun maxsus joy ajratilib, qiziqarli attrak-sionlar bilan jihozlanadi va h.k. (qarang Oʻzbekiston milliy bogʻi, Bobur bogʻi va b.). Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi tasarrufiga kiruvchi M. va i. b. respublika boʻyicha 82 ta (2003).

Poʻlat Zohidov.

Yana q.
-------

* Park

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Madaniy oʻsimliklar** - inson tomonidan oziq-ovqat mahsulotlari, sanoat uchun xom ashyo olish, chorva mollari uchun ozuqa tayyorlash, turar joy hamda atrof muhitni koʻkalamlashtirish va boshqa maqsadlarda yetishtiriladigan oʻsimliklar, M.oʻ.ning turlari, shakllari va navlari har xil boʻlib, ular yovvoyi ajdodlarini xonakilashtirish, mavjud M.oʻ. bilan duragaylash, keyinchalik esa seleksiya usuli orqali yaratilgan. M.oʻ.ning koʻpchiligi — makkajoʻxori, bugʻdoy, polba, sholi, soya, shakarqamish, tok va boshqa oʻsimliklar qadimqadimdan yetishtirib kelinadi. Yovvoyi oʻsimliklarning taxminan 2,5 ming turi madaniylashtirilgan. Ularning koʻpchiligi qishloq xoʻjaligi ekinlari.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Madaniyat saroylari va uylari** — yirik klub muassasalari. Aholining madaniy dam olishini uyushtirish maqsadida quriladi. Madaniyat saroylari va uylari va u.da koʻp oʻrinli tomosha va maʼruza zallari, doimiy kinoqurilmalar, kutubxonalar, toʻgarak mashgʻulotlari, tasviriy sanʼat va boshqa uchun alohida xonalar boʻladi. Madaniyat saroylari va uylari va u.da koʻrgazmalar tashkil qilinadi, maʼruza, mavzuli kechalar, ishlab chiqarish ilgʻorlari, atoqli kishilar bilan uchrashuvlar, bayram kechalari va boshqa marosimlar oʻtkaziladi. Turli bolalar toʻgaraklari ishlaydi. Madaniyat saroylari va uylari vau. faoli-yati xalq ijodi va badiiy havaskorlikning barcha turlarini rivojlanishiga yordam beradi. Ularda xalq teatrlari, orkestr, xor, opera va xoreografiya jamoalari, ashula va raqs ansambllari ijod qiladi. Oʻzbekistonda Madaniyat ishlari vazirligi tizimiga qarashli tuman, shahar va kishloq Madaniyat saroylari va uylari va u. shuningdek, yirik korxona kasaba uyushmalari qoʻmitasi tomonidan tashkil qilingan Madaniyat saroylari va uylari va u. mavjud. Chirchikdagi mashinasozlar (1968), Navoiydagi Farhod (1972), Toshkentdagi aviasozlar (1980) Madaniyat saroylari va uylari va u. zamonaviy uslubda qurilganligi bilan ajralib turadi. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi tasarrufida Madaniyat saroylari va uylari va u. respublika boʻyicha 2177 ta (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |