recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Funksiyalar nazariyasi** - mat.ning funksiyalar umumiy xossalarini oʻrganuvchi boʻlimi. Funksiyalar nazariyasi haqiqiy oʻzgaruvchining Funksiyalar nazariyasi va kompleks oʻzgaruvchining Funksiyalar nazariyasiga boʻlinadi (qarang Analitik funksiya). Haqiqiy oʻzgaruvchining Funksiyalar nazariyasi, oʻz navbatida, metrik, deskriptiv, konstruktiv nazariyalar (qarang Konstruktiv matematika) ga boʻlinadi. Deskriptiv nazariya toʻplamlar nazariyasining Yevklid fazosida nuqtali toʻplamlar tuzilishini oʻrganadigan boʻlimidir. Quyida esa funksiyalarning metrik nazariyasi qaraladi. Klassik matematik analiz, asosan, uzluksiz funksiyalar bilan bogʻliq boʻlgan masalalari, shuningdek uzlukli funksiyalarni oʻrganishni taqozo qiladigan turli fizik masalalar va boshqa matematika fani oldiga uzluksiz funksiyalarga nisbatan umumiyroq funksiyalarni tekshirish masalasini qoʻydi. Funksiyalarning metrik nazariyasiga R. Ber, F.Riss, fransuz matematiklari E.Borel, A.Lebeg, rus matematiklari D.F.Yegorov, N.N.Luzin, KM.Kolmogorov, D.Ye.Menshov, oʻzbek olimlaridan TA Sarimsoqov, S.H. Sirojiddinov va boshqa katga xissa qoʻshgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuqaro mudofaasi** - aholini dushmanning ehtimol tutilgan havo hujumidan himoya qilish va xalq xoʻjaligining barqaror ishlab turishini taʼminlash uchun oʻtkaziladigan umumdavlat tadbirlari tizimi. 20-asrning 50—60-yillarida yirik davlatlarda tashkil etilgan. Fuqaro mudofaasining maxsus boshqaruv organlari, qoʻshinlari, harbiylashtirilgan va harbiylashtirilmagan qismlari (bu qismlar mehnatga yaroqli aholi hisobidan tuziladi) boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasi hukumati 1991-yilda Turkiston harbiy okrugi Fuqaro mudofaasi shtabi va uning joylardagi boʻlinmalari boʻlmish ilgarigi Fuqaro mudofaasi tizimini qayta koʻrib chiqib, uni fuqaro muhofazasi tizimiga aylantirdi. Ushbu tizimdan harbiy va militarizatsiya yoʻnalishi chiqarib tashlandi. Ayni paytda uning inson xavfsizligini taʼminlash, hayoti va sogʻligʻiga taxdidning oldini olish borasidagi vazifalari kengaytirildi. Bu tizim Mudofaa ishlari boʻyicha vazirlik tarkibiga Fuqaro mudofaasi va favqulodda vaziyatlar boshqarmasi sifatida kiritiddi. Prezident I. A. Karimov soʻzlariga koʻra, Fuqaro mudofaasi birinchidan, faqat xabardor qilish bilan shugʻullanib qolmay, balki ilmiy maʼlumotlardan, tarixiy tajribalardan, gidrometeomarkaz axborotlaridan, Oʻzbekiston hududining geologik oʻziga xos tomonlaridan foydalangan holda favqulodda vaziyatlarni bashorat qila olishlari, odamlar xavfsizligini taʼminlash va obyekt lar barqarorligini oshirish borasida tavsiyalar berishlari darkor. Ikkinchidan Fuqaro mudofaasi tashkilotlarining koʻrsatmalari barcha vazirliklar, boshqarmalar, mahalliy hokimiyat tizimlari, fuqarolar tomonidan bekamu koʻst bajarilishi lozim. Uchinchidan, Fuqaro mudofaasi tizimlari faqat koʻrsatmalar berish bilan chegaralanib qolmay, balki harbiylar sifatida rahbarlarni, fuqarolarni taklif etilgan muhandisliktexnik va profilaktik tadbirlarni bajarishga majbur etishlari va ushbu ishlarni tashkil etishlari lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1996-yil 4-martdagi farmoniga binoan, aholini va xalq xoʻjaligi obyektlarini tabiiy ofatlardan muhofaza qilishning samarali tizimini tashkil etish, respublikada tabiiy va texnogen tusdagi favqulodsa vaziyatlarni oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa ishlari vazirligining Fuqaro mudofaasi va favqulodda vaziyatlar boshqarmasi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tashkil qilingan.

Islom Inoyatov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inkscape**- bepul vektor grafik muharirlash dasturi bo'lib, ham badiiy, ham texnik rasmlarni yaratish uchun mo'ljallangan. Bu esa W3C konsorsiumi tomonidan ishlab chiqilgan ochiq SVG formati tufayli amalga oshgan. Dastur illyustratsiya, logotip va dizayn yaratishda qulay hisoblanadi.

Import va Eksport formatlar
---------------------------

* Import: SVG, SVGZ, CGM, EMF, DXF, EPS, PostScript, PDF, AI (9.0 va undan yuqori), CorelDRAW, Dia, Sketch, PNG, TIFF, JPEG, XPM, GIF, BMP, WMF, WPG, GGR, ANI, ICO, CUR, PCX, PNM, RAS[en], TGA, WBMP, XBM, XPM, TXT.
* Eksport: PNG, SVG, EPS, PostScript, PDF 1.4 (yarim-shaffoflik bilan), Dia, AI, Sketch, POV-Ray, LaTeX, OpenDocument Draw, GPL, EMF, POV, DXF.

Inkscape PDF fayldagi faqat bitta betni taxrirlay va saqlay oladi.

Yana qarang
-----------

Ma'lumotlar| **Dasturlash tillarida yozilgan:** | C++, C |
| **Mualliflar:** | Ted Gould, Bryce Harrington, Nathan Hirst, MenTaLguY |
| **Sayt:** | inkscape.org/ru/ |
| **Oxirgi versiya:** | 1.2 |
| **Versiya treyleri:** | inkscape 1.2 |

Inkscape proyekti 2005-yildan, ya'ni boshlanganidan beri "Google Summer of Code" dasturida qatnashadi. Shuning uchun ham proyekt yangi ishchilar bilan band qilindi.

Havolalar
---------

* inkscape.org/ru/
* inkscape 1.2
**Irlir togʻi** — Markaziy Qizilqumdagi Boʻkantovning tarkibiga kiruvchi Boʻzdoʻngtovning eng baland joyi (764 m). Paleozoy erasining marmarlashgan ohaktoshlaridan tarkib topgan. Shimoliy yon bagʻri tikroq, janubiy esa nisbatan yotiq. Tik koʻtarilgan qoyalar oʻtkir qirrali, nuragan jins parchalari togʻ etagini qoplab yotadi. Togʻ yon bagʻirlari quruq soylar bilan oʻyilgan. Karst hodisasi rivojlangan. Iqlimi keskin kontinental. Yillik yogʻin 200 mm ga yaqin. Irlir togʻi etaklarida chuchuk suvli bulokdar bor. Boʻz qoʻngʻir tuproqdarda siyrak chala butalar, yon bagʻirlarida esa shuvoq, oq jusan, boyalich oʻsadi. Yaylov chorvachiligida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Huda Akil** (*Huda Akil*; 1945-yil Damashqda tugʻilgan) — suriyalik amerikalik nevrolog, his-tuygʻular neyrobiologiyasi boʻyicha mutaxassis, nevrologiya sohasida dunyodagi eng koʻp tilga olingan olimlardan biri. PhD, Michigan universitetida taniqli universitet professori, Molecular and Behavioral Neuroscience Institute[en] direktor va tadqiqot professori. Milliy Fanlar Akademiyasi(2011) va Tibbiyot Akademiyasi (1994) AQSH aʼzosi. ISI maʼlumotlariga koʻra yuqori tilga olingan olim.
Bayrutdagi Amerika universitetini tamomlagan. U Kaliforniya universitetida doktorlik darajasini oldi.Shuningdek Stenfordda ish faoliyatini olib borgan. Amerika fan taraqqiyoti assotsiatsiyasi aʼzosi (2000). Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi (2004). 2004-yilda Neyrologiya jamiyati prezidenti. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan. AQSH NAS Kengashi aʼzosi.
*PNAS* muharriri yordamchisi.
Besh yuz mingdan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  „​Huda Akil". 18-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2021-yil.
2. ↑  „Akil, PhD, Huda – Wisconsin Symposium on Emotion – UW–Madison". 18-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „Huda Akil, Ph.D. - Hope For Depression". 30-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2021-yil.
4. ↑  „NAS Council". 6-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2022-yil.
5. ↑  „Editorial Board | PNAS". 9-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2021-yil.
**Abbod bin Muhammad bin Hayyon Al-Balxiy** Abbosiylar xalifasi Abdulloh al-Ma'mun davrida Misr hokimi bo‘lgan va u Misrda Abu Abdulloh Muhammad al-Aminni taxtdan ag'dargan va al-Ma'munga bay'at qilgan da'vatchilardan biri edi.

Tarjimai holi
-------------

U Kindaning otasi Abbad ibn Muhammad ibn Hayyon bo'lib, Misrda Harsama bin Aynning ayg‘oqchisi bo'lgan. Al-Amin va uning ukasi Al - Ma'mun o'rtasida urush boshlanganidan so'ng, Harsama ibn Ayn Abbod ibn Muhammad ibn Hayyonga odam yuborib, uni Ma'munga bay'at qilishga va Al-Aminni taxtdan ag'darishga taklif qildi. Ular al-Ma'munga bay'at qilishdi va Muhammad al-Amin hijriy 196-yil Jumadul-oxir oyining 22- kuni Misrda taxtdan ag'darildi. [1] Abbod ibn Muhammad ibn Hayyon hijriy 196 -yil rajab oyining 8- kuni Al-Maʼmunga bayʼat qildi va askarlar Al-Amin viloyati hokimi Jobir bin Al-Ashʼat bilan bo‘ladigan jang uchun yo‘l olishdi. Uni yurtidan chiqarishdi. Uning shartiga ko‘ra Hubayra ibn Hoshim ibn Hudayj tomonidan bu ish bajarildi. [2]

Lekin u sharqiy Havfdagi Qays Aylan qabilalarining jiddiy qarshiliklariga duch keldi, uning rahbari Robiya bin Qays ibn Zubayr al-Jurashiy Al-Aminni butun hukmronligi davomida uning nomidan qurol olib yurishga undagan edi. Shu orada uning askarlari bir qancha yo‘qotishlarga uchradi va Fustatni takroriy hujumlardan himoya qilishga majbur bo‘ldi. Janglar ikki tomon Al-Aminning o'limi haqida (milodiy 813-yilning sentyabrida) xabar topguniga qadar davom etdi va ko'p o'tmay Abbod taxtdan ag'darilib, uning o'rniga Al-Muttalib ibn Abdulloh Al-Xuzoiy o'tirdi. [3]

Abbod mansabidan olib tashlangach, Misrda qolib, keyingi yillarda ham siyosiy maydondagi faolligini davom ettirdi. [1]

Manbalar:
---------

* Brockopp*. Early Maliki Law: Ibn 'Abd al-Hakam and his Major Compendium of Jurisprudence*. Leiden, Boston and Köln: Brill, 2000. ISBN 90-04-11628-1.
* *The Works of Ibn Wadih al-Ya'qubi: An English Translation* Gordon:. Leiden and Boston: Brill, 2018. ISBN 978-90-04-35621-4.
* Ibn Taghribirdi*. Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira, Volume II* (Arabic). Cairo: Dar al-Kutub al-Misriyya, 1930.
* Andoza:ولاة مصر وقضاتها

* Madelung*. Religious and ethnic movements in medieval Islam*. Brookfield: Ashgate/Variorum, 1992. ISBN 0-86078-310-3.
**Irokez tillari** - AQShning shim.sharqiy qismi va Kanadaning unga qoʻshni hududlaridagi Shim. Amerika indeyslari tiliga yaqin qardosh tillar. I. t. oʻz tarkibiga irokez, eri, seneka, oneida, tuskarora, mogavk, guron va cheroki tillarini birlashtiradi. I. t. kadlo, pavni, arikara va b. tillar bilan (AQSH markaziy qismidagi) irokua-kaddo oilasini tashkil etadi va oʻz navbatida kattaroq til oilasi — xoka-siuga birlashadi. I. t. fonetika tizimida 20 fonema bor, bularda vokallik kuchli. Feʼllar polisintetik, affikolarga boy, inkorporatsiyadan foydalanadi. Bu gapning asosini tashkil etadi. I. t. da soʻz yasash rivojlangan. Cheroki tilida boʻgʻin-yozuv mavjud. Bu yozuv 19-asr boshlarida Sekvoyya ismli indeys tomonidan yaratilgan boʻlib, 85 belgidan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inman** (talaffuzi: *Inmen*) — AQShning Janubiy Karolina shtatining Spartanburg okrugida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 3 665 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Inman shahri 35°2′51″N 82°5′25″W﻿ / ﻿35.04750°N 82.09028°W﻿ / 35.04750; -82.09028GO (35,047493, −82,090329) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.9 kvadrat mil (2.3 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 134 |  | — |
| **1900** | 294 |  | 1 194% |
| **1910** | 474 |  | 612% |
| **1920** | 694 |  | 464% |
| **1930** | 969 |  | 396% |
| **1940** | 1 115 |  | 151% |
| **1950** | 1 514 |  | 358% |
| **1960** | 1 714 |  | 132% |
| **1970** | 1 661 |  | −31% |
| **1980** | 1 554 |  | −64% |
| **1990** | 1 742 |  | 121% |
| **2000** | 1 884 |  | 82% |
| **2010** | 2 321 |  | 232% |
| **2020** | 2 990 |  | 288% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 1 884 kishi, 750 ta xonadon va 486 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2 015,8 nafar kishi toʻgʻri kelgan. Shaharning irqiy tarkibi 69,27% oq tanli, 27,76% afro-amerikalik, 0,16% tubjoy amerikalik, 1,38% osiyolik, 0,74% boshqa irqlardan va 0,69% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,27% ni tashkil etadi.

Shaharda 750 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 29,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 42,1 foizi er-xotinlar, 19,5 foizi turmush oʻrtogʻi boʻlmagan, 35,2 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 31,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 16,5 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor

Shaharda aholi tarqalgan boʻlib, 25% 18 yoshgacha, 7,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 27,8% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 19,3% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 20,6% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 38 yosh edi. Har 100 ayolga 79,4 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 72,9 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 40 403 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 50 298 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 37 177 dollarni, ayollarniki esa 30 399 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 35 416 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8 foizi va aholining 12,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 10,7 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 19,4 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Race, Hispanic or Latino, Age, and Housing Occupancy: 2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File (QT-PL), Inman city, South Carolina".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-avgust 2011-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
4. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
**Inkasso** (ital. incasso) — haridor hisobvaragʻidan pul summasini, olib sotuvchi ixtiyoriga oʻtkazish boʻyicha bank operatsiyalari. Mijozga xizmat koʻrsatish hisob-kitob hujjatlari asosida va haridorning oʻz topshirigʻi bilan amalga oshiriladi. Sotib olinayotgan tovar yoki koʻrsatilgan xizmat uchun toʻlov turli shakllar (cheklar, veksellar va b.)da boʻlishi mumkin. Sotuvchi-mijoz haridor-mijozga joʻnatgan tovari yoki koʻrsatgan xizmati toʻgʻrisidagi toʻlov talabnomasini I. (toʻlov uchun)ga bank-ka takdim etadi, bank oʻz navbatida mazkur toʻlov operatsiyasi (haridor hisobvaragʻidan sotuvchi hisobvaragʻiga pul oʻtkazish)ni bajaradi va mijozlardan oʻz xizmati uchun foiz undiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Xaridorni pil hisoblari muzlatib qo'iladi sotuvchi yechib olganidan keyin taqiq olib tashlanadi.Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Irmelshausen qal’asi** (nemischa:) — Germaniyadagi qal’a, xuddi shu nomdagi qishloqda, Quyi Frankoniya (Bavariya)ning Höchheim jamoasida joylashgan.

Tarixiy koʻrinishi
------------------

 Qal’aning zamonaviy koʻrinishi
 Kirish
Irmelshauzen birinchi marta 800-yilda yodga olingan. Oʻshanda, Milzdagi ayollar monastiri boshligʻi (igumenya) va Karlning qarindoshi Emhild qishloqni Genneberg grafligi ixtiyoriga beradi. 1354-yilda qishloq Würzburg yepiskopligiga oʻtgan. 1376-yilda qal’ani Bertold fon Bibra sotib oladi va uni oilasining qarorgohiga aylantiradi.

1854-yilda qal’a sezilarli darajada rekonstruksiya qilingan.

XX asrgacha Irmelshauzenda oilaviy arxiv saqlangan. U bu yerga XVI asr dehqonlar qoʻzgʻolonlari paytida koʻchirilgan. Qal’a 1525-yilgi dehqonlar urushi va 1618-1648-yillardagi Oʻttiz yillik urushda vayronagarchilikdan qochishga muvaffaq boʻldi, bu davrda atrofdagi qal’alarning koʻp qismi bosib olingan.

Afsonaga koʻra, ilk bora dushman (AQShning 106-otliq polkining polkovnigi) Ikkinchi jahon urushi paytida 1945-yil 8-mayda qal’a ostonasidan oʻta olgan.

Qal’ada oilaviy qabriston mavjud boʻlib, u yerda oila asoschisi Xans fon Bibra (1547 — 1581) dafn etilgan.

Havolalar
---------

* Irmelshauzen
**Abu Muhammad Abdulloh ibn Amr al-Kurashiy** (arabcha: ) — Muhammad paygʻambarning taniqli sahobalaridan biri, musulmon huquqshunosi (Fakih).

Biografiya
----------

Toʻliq ismi Abu Muhammad Abdulloh ibn Amr ibn al-Os al-Qurashiy. U hijratdan 7 yil oldin Makkada tugʻilgan. Uning otasi Amr ibn al-Os payg‘ambarning sahobalaridan bo‘lib, birinchi islom davlatining tashkil topishiga katta hissa qo‘shgan. Abdulloh ibn Amr ko‘p vaqtini namoz va ro‘zaga bag‘ishlagan va taqvodorligi bilan ajralib turardi. Islomni qabul qilgandan keyin musulmonlar va ularning dushmanlari oʻrtasida boʻlgan koʻplab janglarda qatnashgan.

Xalifalikdagi birinchi fuqarolar urushida u otasi bilan birga xalifa Ali ibn Abu Tolibning muxoliflari tomonida edi. U Siffin jangida toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirok etmadi, bu uning barcha bu voqealarga betarafligidan dalolat beradi. Abdulloh ibn Amr hech qachon musulmonlarga qarshi qurol ko‘tarmagan.

Abdulloh ibn Amr al-Os o‘z davrining eng bilimdon kishilaridan bo‘lib, muallimlik bilan shug‘ullangan. U nafaqat arab, balki ibroniy va Suryoniy tili ham bilardi. U zot Muhammad payg‘ambarning hadislarini yaxshi bilgan va „as-Sahifa as-Sodiq" nomli kitobida yozib qoldirgan. Muhammad payg‘ambarning ruxsati bilan hadis yozgan birinchi sahobalardandir. Mashhur hadis roviylaridan biri Abu Hurayra roziyallohu anhu Abdulloh ibn Amrning payg‘ambar hayotini undan ko‘ra ko‘proq bilganligini aytdilar. Abdulloh ibn Amrdan 700 ga yaqin hadis rivoyat qilingan.

Abdulloh ibn Amr Fustat shahrida (hozirgi Misr) 72 yoshida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Negahban F. sfn error: no target: CITEREFNegahban\_F. (help)
3. ↑
4. 1 2 3 4  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
5. ↑
6. ↑  Schoeler, Gregor; James Edward Montgomery, Uwe Vagelpohl*. The oral and the written in early Islam*. Taylor & Francis, 2006 — 127 bet. ISBN 0-415-39495-3.
7. ↑  Gülen, Fethullah*. The Messenger of God Muhammad: an analysis of the Prophet's life*. Tughra Books, 2005 — 314 bet. ISBN 1-932099-83-2.
8. ↑
9. ↑
10. ↑  „Biography of Abdullah Ibn Amr ibn al-'As". 11-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2014-yil.
11. ↑  An Introduction to the Conservation of Hadith (In the Light of Sahifah Hammam ibn Munabbih), Dr. Hamidullah, Islamic Book Trust, ISBN 978-983-9154-94-8
12. ↑
Inna lillahi va inna ilayhi rojiun
 ***Inna lillahi va inna ilayhi roji’un***

|  |
| --- |
| Islom **·** Muqaddas kitoblar |
|  |
| 
*Qurʼonning tuzilishi*
**Suralar**
Makkada • Madinada

---

**Oyatlar**
Basmala • Муташабихат
Al-Qursiy • Таблиг • Насх

---

**Juzlar • Хизб • Манзиль**
 |
| 
*Qurʼondagi shaxslar*
Paygʻambarlar • Farishtalar • Xalqlar
Ayollar • Butlar
 |
| 
*Oʻqish qoidalar*
Tajvid • Tartil • Mahraj
Qiroat • Razm
 |
| 
*Mutahassislar*
Mufassir • Hoviz • Qori
Qurʼon tarjimonlari
 |
| 
*Tafsir va tarjimalar*
Tafsir • Qur'on tarjimasi
 |
| 

Qurʼon tarixi • Muqattaot Zekr • Qozon Qurʼoni Usmon Qurʼoni

---

**Portal:Islom • Portal: Qurʼon**

 |

***Inna lillahi va inna ilayhi rojiʼun*** (arabcha:  , *ʾinnā li-llāhi wa-ʾinna ʾilayhi rājiʿūna*), ***Istirja*** (arabcha: . ٱ) nomi bilan ham tanilgan. Musulmonlarning muqaddas kitobi Qur’onning Baqara surasi 156-oyatida eslatib oʻtilgan musulmonlar uchun Qur’on amri boʻlib, „Albatta, biz Allohnikimiz va albatta Unga qaytguvchimiz" degan maʼnoni anglatadi. Bu iborani odatda musulmonlar oʻqiydilar, ayniqsa, oʻzlariga yoki boshqa birovning boshiga tushgan yomon xabarni eshitib, sabr-toqat belgisi sifatida ham, Alloh taolo qudratli ekanini va u oʻz bandalarini chidab boʻlmaydigan darajada sinovdan oʻtkazmasligini eʼtirof etish uchun aytiladi. Bundan tashqari, odatda musulmonlar tomonidan kimdir vafot etganida qoʻllaniladi.

**بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ**

***Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan.***

**وَلَنَبۡلُوَنَّكُم بِشَیۡ مِّنَ ٱلۡخَوۡفِ وَٱلۡجُوعِ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَ ٰ⁠لِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَ ٰ⁠تِۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّـٰبِرِینَ۝**

***Albatta, Biz sizni biroz qoʻrquv, ochlik, mol-dunyo, jon va mevalarni yoʻqotish bilan sinaymiz.***

**الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا ِلِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ۝**

***Ularga musibat yetsa: „Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Unga qaytguvchimiz", derlar.***

**أُوْلَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ۝**

***Ana oʻshalarga Robbilaridan salovot va rahmat bordir.*** ***Ana oʻshalar hidoyat topguvchilardir.***

[155-157:سورة البقرة]

Manbalar
--------

1. ↑  [Qurʼon 2:156]
2. ↑  Adia, Aida*. Hijab* (arabcha). Alaf 21, 2018-02-07. ISBN 978-967-446-339-7.
3. ↑  „Meaning of Innalillahi Wa Innailaihi Rojiun with Clear Translations" (inglizcha). *Riwaq* (25-fevral 2022-yil). Qaraldi: 6-iyul 2022-yil.
**Abdulloh ibn Muborak**, (toʻliq ismi) Abu Abdurahmon Abdulloh ibn al-Muborak al-Xanzaliy al-Marvaziy (736-797) — qomusiy olim, mashhur sufiy, muhaddis. Ab. M. koʻp mamlakatlarga sayohat qilgan. Marvda muhaddis va fiqhshunoslar uchun alohida rabotlar qurgan. Sufiylik, fiqh, hadisshunoslik, tarix, filol. va tafsirga oid asarlar yozgan. Tarsus (Suryya)dan qaytayotganda vafot etgan va Furot daryosining qirgʻogʻidagi Xit shahrida dafn etilgan.

**Abdulloh ibn Muborak** toʻliq ismi Abu Abdurahmon Abdulloh ibn al-Muborak al-
Xanzaliy al-Marvaziy (736-797) — ikkinchi darajali tobeinlardan; soʻfiy, muhaddis. Hadis, fiqhda zamonasining yetakchi olimi. Xorazm turkiylaridan Muborak ibn Vozihning oʻgʻli. Xurosonning ilmiy-madaniy markazi Marvda tugʻilgan. Butun umrini haj, jihod, ilm va ibodat yoʻliga baxsh etgan. Koʻp mamlakatlarga sayohat qilgan. Sayohatlarida Abu Hanifa bilan koʻrishgan va uning eng mumtoz shogirdlari safidan oʻrin olgan. Soʻfiylik, fiqh, hadisshunoslik, tarix, filologiya va tafsirga oid asarlar yozgan. 20 ming hadisni oʻz ichiga olgan 20 asarini Abu Hanifaning abvobi fiqhiga koʻra tartib etgan. Jihod haqida ilk asar taʼlif etgan va ilk dafʻa Arbaʼin (qirq hadis) yozgan. Abdulloh ibn Muborakdan bahramand boʻlganlardan biri Ahmad ibn Xanbaldir. Imom Buxoriyning otasi — Ismoil Abdulloh ibn Muborakning shogirdlaridan boʻlgan. Tarsusdan qaytayotganda vafot etgan va Furot daryosining qirgʻogʻidagi Xish shahrida dafn etilgan. Uning „Kitob az-zuhd varraqoiq" nomli 16 juzdan iborat kitobi bizgacha yetib kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Genrix (maʼnolari).

**Genrix** (Henry) — Angliyada: Genrix 1 (1068, Selbi - 1135.1.12, Lionla Fore) qirol (1100 y.dan). Vilgelm I Fotihning kichik oʻgʻli. Ingliz baronlarini oʻz tarafiga ogʻdirib, taxtni qonunsiz egallagan. Qirollikni ancha mustahkamlagan. Uning davrida boshqaruvning markaziy organi — qirollik kuriyasi (jangchi erkaklar uyushmasi) tashkil etilgan.

Genrix II Plantagenet (Genrix Anjuyskiy) (1133.5.3, Leman - 1189, Shinon) qirol (1154 y.dan). Plantagenetlar sulolasining birinchi vakili. Fransiyada katta mulklari boʻlgan. Qirollikni mustahkamlaydigan islohotlar oʻtkazgan. G. II davrida (1169) Irlandiya bosib olina boshlangan.

Genrix III (1207.1.10, Uinchester — 1272.16.11, London) — qirol (1216 y.dan), plantagenetlar sulolasidan. G. IIIning chet ellik avantyuristlar va Rim kuriyasiga tayangan holda mamlakatni boshqarishga intilishi baronlarning noroziligiga sabab boʻldi. Baronlarni shaharliklar va dehqonlarning yuqori tabaqasi qoʻllab-quvvatladi (Fuqarolar urushi, 1263—67). G. III davrida 1-ingliz parlamenti chaqirilgan.

Genrix IV (taxminan 1366. aprel, Bolingbrok qasri, Linkolnshir grafligi — 1413.20.13, London) — qirol (1399 y.dan). Lankasterlar sulolasining asoschisi. Richard II tomonidan agʻdarilgan. G. IV davrida parlament huquqi kengaytirilgan.

Genrix V [1387.16.9 (?), Monmut -1422.31.8, Bua-de-Vensenn| — qirol (1413 yildan). Lankasterlar sulolasidan. G. V Yuz yillik urush (1337—1453) davrida Azenkurda fransuzlarni tor-mor qilgan (1415) va Fransiyaning shim. ni (Parij bilan birgalikda) bosib olgan.

Genrix VI (1421.6.12, Vindzor — 1471.21.5, London) — qirol (1422— 61), Lankasterlar sulolasidan. 9 oylik chaqaloqpigida taxt tepasiga kelgan. Hizil va oq gumar urushi davrida yengilgan. Taxt tepasiga qisqa muddatli kelishi (1470 y. oktabr — 1471 y. aprel) dan soʻng yana taxtdan agʻdarilgan va Tauerda oʻddirilgan.

Genrix VII (1457.28.1, Pembruk -1509.21.4, Richmond) — qirol (1485 y.dan). Tyudorlar sulolasi asoschisi. Bosvort jangi (1485 y. 22-avgust)da Richard III ni yengib, taxtni egallagan. G. VII davrida ingliz absolyutizmiga asos solingan.

Genrix VIII (1491.28.6, Grinvich -1547.28.1, London) — qirol (1509 y.dan). Tyudorlar sulolasidan. G. VIIIdavrida Reformatsiya oʻtkazshtyan. 1534 y. anglikan cherkovi rahbari deb eʼlon qilingan. 1536 va 1539 yillar monastir yerlari musodara qilinib dvoryanlarga berilgan. G. VIII i.ch. vositalaridan mahrum qilingan dehqonlarga qarshi qator qonunlar chiqargan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Genri Gvin Jefris Mozli
**Genri Gvin Jefris Mozli** (1887.23.11, Ueymut, Angliya — 1915.10.8, Gallipoli, hozirda Galiboli, Turkiya) — ingliz fizigi. Rentgenospektroskopiya asoschisi. Oksford universitetini tugatgan (1910). Manchester va Oksford universitetlarida ishlagan (1910— 14). E. Rezerford laboratoriyada r va u-spektroskopiyasi sohasida, shuningdek, rentgen nurlari spektroskopiyasi ustida ilmiy tadqiqot ishlarini olib borgan. Kimyoviy element rentgen nurlanishining spektr chiziqlari chastotasi bilan uning tartib raqami orasidagi bogʻliklikni (Mozli qonuninn) matematik ifodalagan va tajribada mustaqil tarzda anik/tgan (1913). Birinchi jahon urushi (1914—18) da Turkiyada halok boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
الشريك

**Abu Vahb Abdulloh ibn Bakr ibn Habib as-Sahmi al-Bahili al-Basriy**, Bag'dodda yashovchi , Payg'ambarimiz(s.a.v) Hadislari roviylaridan biri hisoblanadi.

Hayoti
------

Uning tug'lib katta bo'lishi Hishom ibn Abdulmalik davrida kechgan bo'lib, Ahmad ibn Hanbal va hadis olimlari unga ishonishgan. Uni faqih va hadis egalarining afzali deb hisoblashgan. U hadis otasi, Arab shayxi Bakr ibn Habib, Hamid at-Tavil, Ibn Aun, Said ibn Abu Oruba, Hishom ibn Hasan, Xotim ibn Abu Sagira, Shu’ba ibn al-Hajjoj kabi katta hadis sohiblaridan rivoyat qilgan. U kishidan keyinchalik Ali ibn Al-Madiniy, Ahmad ibn Hanbal, Abu Bakr ibn Abu Shayba, Ishoq al-Kusaj, Mahmud ibn G'aylon, Abdulloh ibn Munir, Abd ibn Homid, Abbos Douriy, Muhammad ibn Ahmad ibn Abu al-Avom, Muhammad bin Al-Faraj Al-Azraq, Al-Horis bin Abi Usama va Ali bin Al-Hasan bin Abdavih kabi roviylar hadis rivot qilishgan.

Vafoti
------

Hijriy 208-yilning Muharram oyida 90 yoshlar atrofida vafot etgani haqida aytiladi.

Manbalar
--------

.

1. ↑   الحقوق محفوظة © 2023 — 1998 لشبكة إسلام ويب, Islom Byurosi
Kebxut (misr. QbḤw.t) — **qadimgi Misr mifologiyasida** balzamlash va toza salqin suv maʼbudasi. Kebxut Kebexet, Xebxut, Kebexut va Kabexet nomlari bilan ham tanilgan. Uning ismi „salqin suv" degan maʼnoni anglatadi.

Mifologiyada kebxut
-------------------

Anubisni balzamlash xudosi va uning ayol koʻrinishida boʻlgan xotini Input Kebhutning ota-onasi hisoblangan. Duat Kebhutning uyi hisoblangan.

Kebxut tahorat olib, suv orqali tozalanadigan tozalik maʼbudasi hisoblangan.
Kebxut Anubisga mumiyalash jarayonida yordam berdi, oʻliklarning ichi va tanasini yuvdi, marhumni yuvish uchun zarur boʻlgan muqaddas suvni olib keldi va mumiyani tozalashga yordam berdi. Ular mumiyalash jarayoni tugatgancha u oʻliklarning ruhiga suv olib keldi. Bu tanani chirishdan himoya qilgan boʻlishi mumkin, shuning uchun u marhumning Kasi qayta tirilmaguncha yangi boʻlib qolgan.

Ogdoadning bir qismi boʻlgan barcha maʼbudalar singari, Kebhut ham ilon yoki ilon boshli ayol sifatida tasvirlangan va kamdan-kam hollarda u Maatning ramzi boʻlgan tuyaqush sifatida tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *caroline seawright.* „Anubis, Ancient Egyptian God of Embalming and the Dead" (en) (deadlink).  www.thekeep.org. 8-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-noyabr 2018-yil.
2. ↑  „Gods of Ancient Egypt: Kebechet (Qebehet)" (en).  www.ancientegyptonline.co.uk. Qaraldi: 12-noyabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Maʼbuda Kebxut
* Kebechet (Qebehet)(Inglizcha) )

* Richard H. Wilkinson: *Die Welt der Götter im Alten Ägypten — Glaube, Macht, Mythologie* -. Theiss, Shtutgart 2003, ISBN 3-8062-1819-6, S. 223.
**Genuya** (italyancha: *Genova* [ˈdʒɛːnova], lig.  [ˈzeːna], lotincha: *Genua, Ianua*) — Italiya shim.dagi shahar, Liguriya dengizining Genuya qoʻltigʻi sohilida. Genuya provinsiyasining maʼmuriy markazi, Liguriya viloyatidagi eng katta shahar. Aholisi 700 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Maʼmuriy jihatdan yoʻldosh shaharlari bilan birga Katta Genuya deb ataladi. Genuya mil. av. 1-asrda ligurlar turar joyi boʻlgan, 3-asrda rimliklar bosib olgan. 16-asrdan Ispaniya, soʻngra Avstriya qoʻl ostida. 1805 yilda Franiiyaga qoʻshib olingan. 1815 yildan Sardiniya qirolligi tarkibida. Genuya mamlakatning yirik porti va muqim sanoat markazlaridan. Italiya shim.dagi sanoat rayonlari tashqi savdo aloqalarini Genuya orqali olib boradi. Mamlakatdagi barcha eksport va importning 1/5 qismi Genuyadan oʻtadi (yuk ortish va tushirish yiliga qariyb 50 mln. t). Genuya orqali chetdan koʻproq neft, kumir, temir, paxta tolasi, yogʻoch-taxta, don keltiriladi; chetga tayyor sanoat mahsulotlari chiqariladi. Genuya yoʻlovchilar tashiladigan yirik port, temir yoʻl, avtomobil va havo yoʻllari tuguni. Xalqaro aeroport bor. Katta Genuyada Italiyadagi yirik kemasozlik, samolyotsozlik, aviatsiya va kema motorlari, turbinalar, qozonlar ishlab chiqarish, lokomotivsozlik, traktorsozlik, elektr uskunalari, harbiy sanoat, aniq mexanika, metallurgiya va neftni qayta ishlash sanoatlari joylashgan. Toʻqimachilik, jut, kimyo, oziqovqat va b. sanoat korxonalari ham bor. Shaharda bir necha issiqlik elektr markazi, universitet (15-asr), oliy oʻquv yurtlari, Nafis sanʼat akademiyasi, Shahar muzeyi (1892 yildan), suratlar galereyasi, opera va drama teatrlari va b. ishlab turibdi. Genuyaga turistlar koʻp keladi.

Meʼmoriy yodgorliklari koʻp, jumladan Santamariya di Kastello cherkovi (11-asr), San-Lorenso sobori (11-asr), 16—17-asrlarda qurilgan saroylar va b. bor. Genuya Xristofor Kolumbning vatani.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4020185-5
* HDS: 006625
* ISNI: 0000 0001 2285 1461
* LCCN: n83141238
* MusicBrainz: 5e27763f-9567-4b8d-ac62-d8e5f18b32d1
* NARA: 10045144
* NDL: 00846773
* NKC: ge128948
* en:Trove: 1100923
* VIAF: 235896525
* en:WorldCat Identities: lccn-n83141238

 |
**Mansurjon Nosirovich Murodov** (1955.28.10, Toshkent) — ganchkor, Oʻzbekiston xalqustasi (2001). Toshkent shahar 63kasb-hunar texnika bilim yurtining ganchkorlik boʻlimini tugatgan (1974). 1974-yildan "Us to" birlashmasi (usta Mahmud Usmonov guruhi)da ganchkor usta; 1985-yildan oʻzi tuzgan ganchkorlik guruhiga rahbar; 1997-yildan "Us t azoda" birlashmasida ganchkorlar ijodiy guruhiga rahbarlik qiladi. 1985-yildan boshlab Oʻzbekistonda, jumladan, Temuriylar tarixi davlat muzeyi (1995), Yunusobod tennis korti (1997), Oqsaroy (1999), Shahidlar xotirasi muzeyi (2002), Oʻzbek milliy akademik drama teatri (2002) va boshqa; shuningdek, Malayziya, Germaniya, Qozogʻiston kabi mamlakatlarda jamoat va davlat binolari interyerlarini ganchkorlik bezaklari bilan ziynatladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "MURODOV Mansurjon Nosirovich" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Negri missiyasi** (1820) - Erondagi rus elchixonasining katta maslahatchisi A. F. Negri (1784—1854) rahbarligida savdo shartnomasi tuzish uchun Buxoroga yuborilgan missiya. Tar-kibi polkovnik Ye.K. Meyendorf, paleontolog X. G. Pander, zoolog va botanik E. A. Eversman, topograflar Val-xovskiy va Timofeyev, tarjimon Yakovlev va boshqalardan iborat boʻlgan. Negri missiyasi biror aniq bitimning imzolanishiga erisha olmagan boʻlsada, kelajakda Buxoro bilan Rossiya oʻrtasidagi aloqalarning tiklanishiga, savdo-sotiqning yoʻlga qoʻyilishiga hamda har ikki davlat diplomatik munosabatlarida iliq vaziyatning vujudga kelishiga sabab boʻldi.Ular josuslik harakteridagi maʼlumotlarni ham toʻplashgan. Negri missiyasi aʼzolaridan Ye. K. Meyendorf va E. A. Eversman ana shu safar xotiralari asosida materiallarga boy bir necha kitob yozib qoldirganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy qasamyod** - qurolli kuchlar safiga kirayotgan har bir fuqaroning Konstitutsiya va qonun talablariga binoan Vatanni himoya qilishdek muqaddas burchni bajarishga beradigan tantanali vaʼdasi (qasami). Aksariyat davlatlar qurolli kuchlarida qadimdan mavjud. Xususan, Harbiy qasamyod qabul qilish oʻtmishda Mahmud Gʻaznaviy, Amir Temur armiyalarida ham boʻlgan. Harbiy qasamyod mazmuni xalqning urf-odatlari, anʼanalari bilan bogʻliq.

Harbiy qasamyod davlat nuqtai nazaridan Vatanni munosib himoya qilish boʻyicha harbiy xizmatchiga qoʻyiladigan asosiy talablarni mujassam etadigan huquqiy hujjatdir. Harbiy qasamyod qurolli kuchlarda harbiy intizomni mustahkamlash, uyush-qoqlik va harbiy xizmatchilarda vatanparvarlik hissiyotlarini uygʻotishda katta rol oʻynaydi.

Huquqiy nuqtai nazardan Harbiy qasamyod harbiy xizmatchi asosiy majburiyatlarining qisqacha, loʻnda ifodasi. Bu — mustaqil Vatanimiz, uning suvere-niteti va hududiy yaxlitligini himoya qilish boʻyicha haqiqiy jangovar hara-katlar jarayonida yoki tinchlik davrida turli sharoitlardagi jangovar oʻquvlarda askar ruhiyati, vatanpar-varlik hissiyoti, Vatan oldidagi burchlarining oʻziga xos jamlangan ifodasidir. Ijtimoiysiyosiy nuqtai nazardan u jangchilarni Vatanga fidokorona xizmat qilishga, harbiy burchga sadoqatli boʻlishga oʻrgatadi va oʻzida xalqimizning eng oliy fazi-latlarini, yuksak vatanparvarlik tuygʻularini, buyuk ajdodlar anʼanalari hamda vasiyatlariga sodiklikni mujassam etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Harbiy qasamyod matni respublika Oliy Kengashining 1992-yil 3-iyuldagi 12-chaqiriq 10-sessiyasida qabul qilingan. Harbiy xizmatga chaqirilgan yoshlar harbiy nizomlar talablari, qurol-yarogʻlar bilan muomala qilish tartiblari, Harbiy qasamyod, harbiy qism bay-rogʻi va harbiy intizomning ahamiya-tini oʻquv dasturlari orqali oʻrgangach, tantanali vaziyatda Harbiy qasamyod qabul qiladilar.

Oʻzbekiston Respublikasining 1-marta harbiy xizmatga qabul qilingan yoxud harbiy xizmatni oʻtamagan va 1-marta yigʻinlarga chaqirilgan fuqarosi harbiy qismning jangovar bayrogʻi oldida harbiy qasamyodni qabul qiladi. Bunda qasamyod qabul qiluvchi safdan chiqib matnni ovoz chiqarib oʻqiydi va maxsus roʻyxatdagi familiyasi qarshisidagi bandga imzo chekadi va oʻz oʻrniga borib turadi. Qism komandiri shaxsiy tartibni Harbiy qasamyod qabul qilinishi bilan tabrik-lagach, orkestr Oʻzbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini ijro etadi va harbiy qism tantanali marsh bilan yurib oʻtadi.

Harbiy xizmatchilarning harbiy guvohnomasi va hisob-kitob varaqasida harbiy qism shtabining boshligʻi tomonidan Harbiy qasamyod (kun, oy, yil) qabul qilgani qayd etib qoʻyiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mozori Sharif darvozasi** — Buxoro darvozasi.

Tarixi
------

Mozori Sharif darvozasi Shayboniy hukmdor Abdullaxon II Buxoro shahrini kengaytirishi natijasida Bahouddin ziyoratgohiga boradigan yo‘l ustida bunyod etadi. XIII asrgacha darvoza Kalabod darvozasi deb atalgan. Darvoza Xoja Muhammad Bahovuddin Naqshbandiy (1318-1388) ziyoratgohiga borganligi sababli „Mozor", „Mozori Bahovuddin" nomlari bilan atalgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Mozori Sharif darvozasi salobatli va keng, 18 ta gultojdan iborat bo‘lib, svod timpan (ravoq) kiteba ya‘ni arkasiz shaklda bunyod etilgan. Darvoza 3 ta mo‘ri (teshik)dan iborat va yuqorisi tekis g‘isht bilan soyali qilib qurilgan. Darvoza balandligi 11 metrni tashkil etib, shaharning qal’a devoriga teng hisoblangan. Mozori Sharif darvozasi yonida  darvozabonlar uchun maxsus xonalar va soqchilar uchun alohida joy mavjud bo‘lgan. Darvoza qattiq qayrag‘ochdan mustahkam va qalin qilib qurilgan. Darvozaning mustahkamligini yanada oshirish uchun yog’och materiallar qizdirilgan yog‘ga botirib olingan. Darvoza yo‘g‘on to‘sinlar va temir mixlar bilan yaxlit tabaqali qilib yasalgan. Darvoza uchun halqa va zulfinlari mis temiridan haftjush usulida ishlangan. Darvoza tepa to‘sinlari gujumdan va ostonasi tut daraxtidan tayyorlangan. Ushbu darvozalar har qanday sharoitda vaqt o‘tishiga qaramay, o‘z sifatini yo‘qotmasdan asrlar osha xizmat qilgan. Mazori Sharif darvozasidan vafot etgan hukmdorlar jasadi chiqarilib, Fayzobod xonaqohida janoza o‘qilgan. U yerdan piyoda Bahouddin Naqshband mazoriga borilgan va dafn qilingan. Darvoza yonidan Buxoroning mashhur Shohrud arig‘i oqib o‘tgan. Bu darvoza orqali seshanba, chorshanba, ayniqsa hayit kunlari shahar aholisi Hazrat Bahouddin Naqshband ziyoratiga borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Сухарева О.А*. К истории городов Бухарского ханства (историко-этнографические очерки)*. Ташкент: Изд-во академии наук Узбекской ССР, 1958 — 145 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro tarixi*. Buxoro: Durdona, 2020 — 320 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6.
**Dengizkoʻl** — Buxoro viloyati Olot tumanidagi koʻl. Oʻrta asrlarda „Borgini farox", yaʼni „Katta koʻl" deb yuri-tilgan. 10-asr yozma manbalarida Dengizkoʻl „Qorakoʻl", „Buxayrayi Somjan" („Somjan koʻli") nomlari bilan atalgan. 10-asrda arab geografi Ibn Havqal tomonidan chizilgan Oʻrta Osiyo haritasida „Baxr ul-Buxoro" („Buxoro dengizi") nomi bilan koʻrsatilgan. Muhammad Narshaxiy (10-asr) bu koʻl haqida „kengligi yigirma farsax (140—160 km) boʻlib, Buxoro daryosining ortiq-cha suvi shu koʻlga yigʻilgan, unda suv jonivorlari kup, butun Xurosonda bu yerdagidek miqdorda qush va baliq tutilgan emas", deb yozgan.

Koʻl viloyatning janubiy chekkasidagi (Zarafshon daryosining quyi oqimida) tektonik botikda, dengiz sathidan 181,5 m balandda joylashgan. Dengizkoʻlga bir qancha kollektor-zovurdan keladigan tashlama suv va ekin maydonlarini sugʻorish natijasida hosil boʻlgan sizot suvi kelib quyiladi. Zarafshon daryosining asosiy tarmogʻi — Toyqir ham toʻlinsuv davrida koʻlgacha yetib boradi. Dengizkoʻldan suv oqib chiqmaydi, sarflanish asosan bugʻlanish va qisman shimilish hisobiga kechadi. 60-yillar va 70-yillarning boshlarida Dengizkoʻlning maydoni va chuqurligi tez-tez oʻzgarib turgan: suv koʻp quyilgan davrlarda koʻlning maydon 80-100 km2, chuq. 1,0—1,5 m, yoz oxirida esa tegishlicha — 40-60 km2 va 25-30 sm boʻlgan. 70-80-yillarda Buxoro viloyatining janubida yangi yerlarning oʻzlashtirilishi va oqova suvlar miqdorining ortishi natijasida Dengizkoʻl yildan-yilga kattalasha bordi. 80-yillarning oxiri (1987)da uz. 43,3 km, eng keng joyi — 9 km, eng chuqur joyi 22 m, suv yuzasi maydon 267 km², suv hajmi — 2,7 km³ bulgan. Bu qiymatlar suv sathi tebranishiga mos ravishda yil davomida uzgarib turadi: kuzda bugʻlanish kamaygach, suv muvozanati turgʻunlashadi, soʻng suv sathi yana orta boradi. Dengizkoʻl kollektorzovur suvlari hisobiga toʻyinadi. Yezda bugʻlanish ancha kuchli. Dengizkoʻlda shamol taʼsirida toʻlqinlar kuzatiladi. Suvi juda shoʻr, koʻlning tubi ayrim joylarda 0,5 m gacha qalinlikda osh tuzi bilan qoplangan. Dengizkoʻl suvi shifobaxsh.

Manbalar
--------

1. ↑  "Dengizkoʻl" *OʻzME*. D-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aleksandr Mixaylovich Negrul** (1900.25.12, Poltava — 1971.25.7, Moskva) — uzum genetikasi va seleksiyasi sohasidagi olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1938), professor (1940). RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1965). Odessa qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1925). 1926—44 yillarda Odessa vinochilik st-yasida, Uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida (Tbilisi shahri), Butunittifoq oʻsimlikshu-noslik institutida (Sankt-Peterburg shahri) uzum seleksiyasi boʻlimi boshligʻi. 1944-yildan Moskva qishloq xoʻjaligi akademiyasi vinochilik va subtropik ekinlar kafedrasi mudiri. N. tokning genealogik tasnifini tuzdi. Oʻrta Osiyoda xoʻraki uzumchilikni rivojlantirishga katta hissa koʻshdi, tokning 16 yangi na-vini yaratdi (M. S. Juravel bilan hamkorlikda). Bu navlar Oʻzbekistonda va qoʻshni davlatlarda katta maydonlarga ekiladi (Goʻzal qora, VIR muskati, Joʻrauzum, Ertagi VIR, Tarnoye, Oʻzbekiston muskati, Oktabrsiy, Pobeda va boshqalar). VASXNIL uzumchilik seksiyasining raisi, Italiya uzumchilik va vinochilik akademiyasining muxbir aʼzosi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Martin Haydegger, 1960
**Martin Haydegger** (1889.26.9 — Meskirx, Baden - 1976.26.5) — nemis faylasufi-ekzi-stensialist. 1928—45 yillarda Freyburg, keyin Breysgau untlarida professor Gusserlnint shogirdi va izdoshi boʻlgan boʻlsa-da, asta-sekin undan uzoklasha bordi. Borliq haqidagi taʼlimot ("fundamental ontologiya")ni rivojlantirdi; bu taʼlimot asosida haqiqiy mavjudlik (ekzistensiya) bilan kundalik. oddiy dunyoni qarama-qarshi qoʻyish yotadi; H. fikricha, borliqning maʼnosini anglab yetish inson mavjudligining bebaqoligini fahmlash bilan bogʻliqdir. H.ga koʻra, borliqning, inson shaklining oʻziga xos xususiyati shundan iboratki, u nafaqat borliqning boshqa koʻrinishlarini, balki oʻzini oʻzi bilishga ham qodir. Shuningdek, inson borliqning boshqa shakllari bilan turli munosabatlar oʻrnatish xususiyatiga ega. Shuning uchun ham bunday borliq, yaʼni inson ekzistensiyasi — ontologiyaning poy-devori boʻlmogʻi kerak. H. taʼlimoti va u yaratgan oʻziga xos atamalar hozirgi zamon tafakkuri, xususan Yevropa fal-safasi uchun kuchli turtki boʻldi.

Asosiy asarlari
---------------

* "Borliq va zamon" (1927);
* "Kant va metafizika muammosi" (1929);
* "Zamon olam manzarasida" (1938);
* "Burilish" (1949);
* "Texnika haqidagi masala" (1953);
* "Metafizi-kaga kirish" (1953).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neftedollarlar** (ing. petrodollars) — neft eksport qiladigan mamlakatlar neftni chetga sotganlarida AQSH dollarida oladigan pul vositalari. N. 20-asrning 70-yillari oʻrtalaridan neft narxlarining tez koʻtarilishi oqibatida paydo boʻldi. Neft qazib oluvchi mamlakatlar ingliz-amerika neft korporatsiyalari bilan kurashish natijasida neft qazib olish ustidan oʻz nazorati darajasini oshirdi va neftdan olinadigan daromadlarda oʻz hissasini oshirishga, neftning jahon narxlarini keskin koʻtarishga erishdilar. 1970-yillar oʻrtalari —80-yillar boshida neft qazib chiqaruvchi mamlakatlarning daromadlari katta miqyosga yetdi. Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti — (OPEK)ga kiruvchi mamlakatlarning tashqi daromadi 300 mlrd. dollardan oshib ketdi.

OPEK aʼzolarining koʻpchiligi daromadlarini milliy iqtisodiyotni yuksaltirish, taʼlim, sogʻliqni saqlashni rivojlantirishga sarfladilar, ayrimlari boʻsh turgan pul mablagʻlarini Gʻarb mamlakatlari banklariga qoʻydilar va shu tariqa bu mablagʻlar "N." nomini oldi.

N. rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotini moliyalashtirishning qoʻshimcha manbaiga aylandi, toʻlov balansi taqchilligini qoplashda foydalanildi. Chet ellardagi qoʻyilmalardan N. egalari bulgan mamlakatlar katta daromad kura boshladi. Mas, Fors qoʻltigʻi mamlakatlarining 1980-yillarda chet ellardagi qoʻyilmalaridan olgan daromadlari bu mamlakatlar eksport tushumlariningʻD qismini tash-kil etdi. Neft qazib oluvchi mamlakatlarning chet el banklaridagi qoʻyilmalari hajmi hamon katta boʻlib qolmoqda. Masalan, 1994-yillar oʻrtalarida Quvaytning chet ellardagi xususiy qoʻyilmalari 120 mlrd. dollar, BAA-niki 23 mlrd. dollar, Katarniki 14 mlrd. dollar boʻlgan.

Qodirjon Yusupov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |