**21st Century Network (21CN)** dasturi Buyuk Britaniyaning BT Group telekommunikatsiya kompaniyasining 2004-yildan beri amalga oshirilayotgan maʼlumotlar va ovozli tarmoqni oʻzgartirish loyihasidir. U BT telefon tarmogʻini AX/System X umumiy kommutatsiyalangan telefon tarmogʻidan (PSTN) Internet protokoli (IP) tizimiga oʻtkazish uchun moʻljallangan edi. PSTN tarmogʻiga oʻtish bilan bir qatorda, BT oʻzining yangi maʼlumotlar tarmogʻi orqali koʻplab qoʻshimcha xizmatlarni, masalan, talab boʻyicha interaktiv televideniya xizmatlarini taqdim etishni rejalashtirgan.

BT dastlab yangi tarmoqqa oʻtish tugallangandan soʻng yiliga 1 milliard funt sterling miqdorida tejamkorlik qilishini taʼkidlagan hamda 2008-yilga kelib oʻz mijozlarining 50 % dan ortigʻini oʻtkazishga umid qilgan (tashkilotni joriy etish boʻyicha joriy taraqqiyot uchun quyidagi *tashqi havolalarga* qarang). Kapital xarajatlar 10 milliard funt sterling besh yil ichidamiqdorida belgilandi, bu oʻsha davrdagi BTning umumiy kapital xarajatlari rejalarining 75 % ni tashkil etadi.

Arxitektura
-----------

Yangi tarmoq tugunlarining beshta sinfidan iborat arxitektura modeliga asoslangan. Bular:

* Binolar
* Access (MSAN)
* Metro
* Yadro
* iNode

### Binolar

Bino qismlari turar-joy, kichik oʻrta korxonalar (SME) va korxonalarni oʻz ichiga oladi. Taxminlarga koʻra, bularning barchasi mis (ADSL yoki boshqa DSL texnologiyalari koʻrinishida) yoki yirik korxonalarda PON yoki toʻgʻridan-toʻgʻri tola sifatida uzatiladigan tarmoqqa yuqori tezlikdagi ulanishlarga ega boʻladi. Bu prezumpsiyadan yagona istisno eski PSTN uchun boʻlib, u yerda analog ovoz uchun taʼminlash davom ettiriladi.

### Kirish

21CN *koʻp servisli kirish tugunlari* (MSAN) konsepsiyasini taqdim etdi. Ushbu mantiqiy tugun turli xil kirish texnologiyalarini oʻz ichiga oladi va iloji boʻlsa, ularni bitta orqa tarmoq texnologiyasiga jamlaydi. Bunga MSAN dan media shlyuzi (MGW) sifatida foydalangan holda analog ovozni *IP* orqali ovozga (VoIP) aylantirish kiradi. Maqsad bir necha yuz kirish tugunlarini amalga oshirishdir. Ular hech qanday IP-marshrutlash qobiliyatiga ega boʻlmaydi, lekin asosan 2-qavatli Ethernet qurilmalari boʻladi.

### Metro

Qayta yuk tashish tarmogʻi metro tugunlarida tugaydi. Ushbu nuqtada IPga asoslangan xizmatlar amalga oshiriladi va metro tugunlari IP trafik yoʻnaltiriladigan birinchi joydir. Qoʻngʻiroqlarni boshqarish (softswitch yoki IMS CSCF orqali) bu yerda amalga oshiriladi, ammo yumshoq kalitlar va IMS komponentlari metro tugunining bir qismi sifatida taʼriflanmaydi ular iNode qismidir. Metro tugunlari, shuningdek, MPLS terminologiyasida IP trafikni yadro orqali uzatish uchun MPLS tunnellarida qamrab oluvchi *provayder chekkasi* (PE) routerlari hisoblanadi. Maqsad 100 ga yaqin metro tugunlarini amalga oshirishdir.

### Asosiy tugun

Asosiy tugunlar MPLS kalitlari boʻlib, MPLS trafigini optik (DWDM) tashish orqali amalga oshiriladi. Ular mijozning IP trafigidan mutlaqo bexabar va faqat MPLS teglari asosida oʻtishadi (mijozlarning hamma IP trafiklari metro tugunining PElari tomonidan MPLS sarlavhasi bilan qoplangan). Native IP faqat MP-BGP, IGP, LDP va RSVP kabi protokollar uchun asosiy tugunlar tomonidan barcha asosiy va metro tugunlari oʻrtasida marshrutlash va yorliq maʼlumotlarini almashish uchun ishlatiladi. Maqsad taxminan 10 ta asosiy tugunga ega boʻlishdir.

### iNode

iNodelar boshqa toʻrt xil farqdagi tugunlar yordamida amalga oshirilgan xizmatlarni boshqarishni taʼminlaydigan mantiqiy tugunlardir. BT IMS asosidagi iNode qobiliyatini yaratish niyatida ekanligini eʼlon qildi, garchi uning dastlabki PSTN oʻzgarishi IMS dasturi boʻlmaydi. iNode qatlamli xizmatlarni taqdim etadigan standartlashtirilgan funktsiyalar toʻplamini umumiy imkoniyatlarni amalga oshiradi. Hamma imkoniyatlarga seansni boshqarish, autentifikatsiya, profil, manzillar kitobi, mavjudligi va joylashuvi kiradi. Ushbu qobiliyat ibtidoiylarining kombinatsiyasi turli xil xizmat turlari va funksiyalarini taqdim etish uchun ishlatiladi.

iNode AX telefon stansiyasi TSS (Telephony Softswitch Server) asosida qurilgan va hozirda  HP Alpha protsessorlari (APZ 212 50) hamda APZ mantiqidagi IS-Blade yordamida ishlaydi. Janubiy Uels Pathfinder hududida keng koʻlamli test sinovlaridan soʻng, barcha joriy mantiqiy va aqlli tarmoq xizmatlari endi mavjud PSTN va MPLS tarmogʻi bilan birgalikda ishlaydi.

Farqlar
-------

XX asrning eski tarmogʻi (20CN) va 21CN oʻrtasidagi eng muhim farqlar:

* VoIP statsionar telefon xizmatlaridan foydalanish oldingi analog PSTN tizimidan koʻra raqamli ravishda xizmat koʻrsatdi. Bu telefon xizmatlari 21CN bilan Internet orqali taqdim etiladi degani emas. Aslida, bu oxirgi foydalanuvchi uchun farq qilmaydi.
* ADSL2+ (jumladan, ADSL2+ M ilovasi) keng polosali ulanish xizmatlarining mavjudligi. 20CN maksimal yuklab olish tezligi 8 Mbit/s boʻlgan ADSL Max gacha boʻlgan xizmatlarga imkon beradi, ADSL2+ esa 24 Mbit/s gacha boʻlgan maksimal nazariy yuklab olish imkonini beradi.
* Ilgari 20CN bilan mavjud boʻlgan eski IPstream maʼlumotlar xizmatlarining tugatilishi.

FTTC tomon evolyutsiya
----------------------

Har qanday zanjir faqat eng zaif aloqasi kabi kuchli va 21CN holatida uning eng zaif boʻgʻini ham eng qimmatlidir. Garchi 21CN arxitekturasi tarmoq zavodini soddalashtirgan boʻlsa-da, u maʼlumotlar tezligiga eng katta taʼsir koʻrsatadigan muammoni, yaʼni halqa uzunligini, yaʼni almashinuvdan mijozgacha boʻlgan kabelning uzunligini hal qilishga urinmaydi. Faol asosiy tarmoqdan farqli oʻlaroq, kirish tarmogʻi passiv tarmoq boʻlib, oʻzini oʻzi kashf qilish qobiliyatiga ega emas. Ushbu simlarning uzunligi va xususiyatlariga asoslanib, isteʼmolchilarning oqilona taxminlarini aniqlash mumkin. Koʻproq global model sim materiallari masalan, mis hamda alyuminiy, simlar qayerga yoʻnaltirilganligi va kontaktlarning zanglashiga olib keladigan yoʻnalishini aniq bilishni talab qiladi. Ushbu maʼlumot hozircha saqlanmagan va uni olish uchun katta kuch talab etiladi.

MSANlarni tarmoqqa chuqurroq, yaʼni koʻcha yonidagi shkaflarga koʻchirish orqali uzunlik bilan bogʻliq muammolar kamayadi; Biroq, liniyalarning uzatish xususiyatlari hali ham juda oʻzgaruvchan, chunki liniyalar oʻtkazuvchanlikka va shuning uchun signal kuchiga yomon taʼsir koʻrsatadigan misdan (masalan, alyuminiy) boshqa materiallar bilan koʻpriklanishi mumkin. Bundan tashqari, sim oʻlchagichdagi oʻzgarishlar keng tarqalgan boʻlib, impedansdagi oʻzgarishlar tufayli signalni aks ettiradi .

Asl 21CN dizayni MSANlarni tarmoqqa chuqurroq kiritishga intilmagan; Buning oʻrniga ularni har bir almashinuvda joylashtiradi. Muhim mahalliy marshrutlar haqida batafsil maʼlumotsiz, kanal tarmogʻida qanday quvvat qolishi va u orqali qaysi ulanishlar oʻtishini aniqlash qiyin. Bu kelajakdagi yangilanishlar yoki tolali qoʻshimchalarni rejalashtirishni qiyinlashtiradi. Openreach MSANlarni kirish tarmogʻiga integratsiya qilishni koʻrib chiqdi, garchi bu dastlab amalga oshishi dargumon deb hisoblangan boʻlsa-da, chunki 5600 ta almashinuv binolari va 85 000 dan ortiq asosiy ulanish nuqtalari odatda koʻcha kabinetlari koʻrinishida.

Biroq, 2007-yil iyul oyida BT raisi ser Christopher Bland BT tolani cheklash imkoniyatini koʻrib chiqayotganini va VDSL2 oldinga rivojlanish ehtimoli ekanligini aytdi. 2007-yil oktyabr oyida Ofcom hukumat bosimidan soʻng Buyuk Britaniyadagi Next Generation Access Networks bilan maslahatlashishni boshladi.

Keyinchalik, Openreach 21CN orqali VDSL2 FTTC texnologiyasini ishlab chiqarishni boshladi, DSLAMlarni minglab yangi koʻchadagi kabinetlarda joylashtirdi. BT Retail oʻzining BT Infinity xizmatini 2010-yilda ishga tushirdi hamda kamida 2014-yilgacha yangi kabinetlarni oʻrnatish orqali mavjudlikni kengaytirishni kutmoqda. FTTC oʻrnatilishi aslida kichik (96-288 liniyali) DSLAMni minglab koʻcha shkaflariga oʻrnatadi, ularning har biri toʻgʻridan-toʻgʻri tolalar yordamida kattaroq almashinuv yoki metro tuguniga qaytariladi, bu mahalliy halqa uzunligidagi cheklovlarning koʻp qismini olib tashlaydi va oxirgi foydalanuvchi tezligini 100 dan oshib ketishiga imkon beradi.

Yetkazib beruvchilar
--------------------

2005-yil aprel oyida BT oʻzining 21CNni chiqarish uchun sakkizta yetkazib beruvchini tanlaganini eʼlon qildi. Bular:

* Fujitsu — MSAN
* Huawei — MSAN va asosiy optik
* Alcatel — metro
* Lucent — Juniper komponentlaridan foydalangan holda yadro MPLS
* Cisco — metro va asosiy MPLS
* Siemens — Juniper komponentlaridan foydalangan holda metro
* Ciena — asosiy optik
* Ericsson — iNode

Alcatel va Lucent 2006-yil dekabr oyida Alcatel-Lucentni tashkil qilish uchun birlashdilar.

Britaniyalik Marconi hech qanday yirik 21CN shartnomasini olmagani sharhlovchilar uchun kutilmagan voqea boʻldi va kompaniya aktsiyalarining qulashiga olib keldi. BT eʼlonidan oldin tahlilga misol sifatida Dresdner Kleinwort Wassersteinni keltirish mumkin: oʻz mahsulotlari bilan shunchalik rivojlangan va BT Group plc bilan shunchalik mustahkamlanganki, uning tanlovi aniq koʻrinadi.

Tanqid
------

BTning keng polosali internetga kirish xizmatlari boʻyicha rejalari tanqid qilindi. BTning Internetga kirishni taʼminlash boʻyicha asosiy rejasi oʻzlarining DSLAMlarini almashinuvda ADSL2+ ga yangilash edi. Bu munozarali edi, chunki ADSL2+ allaqachon eski texnologiya boʻlib, quyi oqimda 24 Mbit/s bilan cheklangan hamda 21CN tugashi bilan yanada eskirgan boʻlardi. Bu BT oʻz tarmogʻini kelajakda isbotlay olmaydi, degan tanqidlarga olib keldi, chunki tola qoʻyish qimmatroq boʻlsa-da, kelajakka nisbatan ancha ishonchli. Tanqidchilarning taʼkidlashicha, uy uchun tola koʻproq toʻgʻri keladi, bu alohida uylarni taʼminlaydigan hozirgi mis simni almashtirishni anglatadi.

2009-yil oxirida Britaniya provayderi Andrews & Arnold 21CN bilan jiddiy muammolar haqida xabar berib, bitta nosozlik tufayli bir necha soatlik uzilishlarga ishora qilib, 21CN shu va boshqa koʻplab muammolar tufayli „maqsadga mos kelmasligini" aytdi.

21CNning VoIPdan foydalanishning asosiy texnologiyasi mashinadan mashinaga aloqa qilishda koʻplab muammolarni keltirib chiqardi — fakslar, telemetriya, signalizatsiya tizimlari va boshqalar. Ushbu tizimlar inson qulogʻiga qaraganda ancha tejamkor va shuning uchun analogdan (bino va mahalliy almashinuv oʻrtasida) raqamli 64 kbit/s gacha, VoIP ga va yana har xil sifatdagi IP marshrutlari bilan birlashtirilgan oʻtkazish zanjiri signal sifatini etarlicha pasaytiradi, shuning uchun ikkala uchidagi qurilmalar samarali muloqot qila olmaydi. Bu muammolarni aniqlash juda qiyin, chunki qoʻngʻiroqning har qanday alohida boʻlimi juda yaxshi ishlaydi; taʼsir faqat oxirigacha qoʻngʻiroq qilish uchun barcha boʻlimlar birlashtirilganda namoyon boʻladi. T38 faks faks bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etishni vaʼda qiladi, biroq boshqa real vaqtda m2m kommunikatsiyalari har ikki uchida IP-ga asoslangan qurilmalarga oʻtishdan boshqa hech qanday yechimga ega emas, bu juda katta va qimmatli majburiyatdir. foydalanuvchilar. Shunday qilib, qurilmalar almashtirilgunga qadar m2m qoʻngʻiroqlar uchun xizmat koʻrsatish uchun TDM texnologiyasidan foydalangan holda (64 kbps raqamli) soʻnggi chora tarmogʻi saqlanib qolishi haqida gap bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „BT's 21st century network get underway" (en). *ComputerWeekly.com* (2004-yil 18-noyabr). Qaraldi: 2019-yil 28-mart.
2. 1 2 3  „BT information on 21CN technology in the UK".  Btplc.com. 2012-yil 2-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 20-sentyabr.
3. ↑  Meyer, David. „Outgoing BT chief hints at fibre rollout". ZDNet (2007-yil 19-iyul). 2007-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 8-avgust.
4. ↑  BT launches 40 Mb BT Infinity broadband service Macworld UK, published 2010-01-22, accessed 2010-10-27
5. ↑  Fibre Broadband (FTTC / FTTH) Guide Thinkbroadband, accessed 2012-04-21
6. ↑  Le Maistre, Ray. „Analyst: Marconi in Line for 21CN". Light Reading (2005-yil 27-aprel). 2012-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 28-noyabr.
7. ↑  „BT's 21CN has 100 users". *The Register* (2006-yil 28-noyabr). Qaraldi: 2007-yil 4-dekabr.
8. ↑  *Kennard.* „BT single box design, still".  AAISP (2009-yil 8-sentyabr). Qaraldi: 2013-yil 9-noyabr.

Havolalar
---------

* Openreach tomonidan tolaning chiqarilishi
* BT 21st Century Network uchun hamkorlarni tanlaydi (Wayback Machine saytida 2008-08-29 sanasida arxivlangan)
* BT telefon tarmogʻini oʻzgartiradi BBC News, 9-iyun 2004-yil
* Yangi telefon tarmogʻidagi birinchi qoʻngʻiroq BBC News, 2006-yil 28-noyabr
* BT 21CN yetkazib beruvchi shartnomalarini tuzadi Tim Richardson, The Register, 2005-yil 22-dekabr


| * k
* m
* t
BT Group |
| --- |
| Boʻlimlarvashoʻba korxonalar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT Consumer
* BT Business and Public Sector
* BT Global Services
* BT Wholesale and Ventures
* BT Research
* Openreach
* EE
* Plusnet
* BT Ireland
* BT Italia

 |
| Sobiq | 
* BT Marine
* dabs.com
* Hibu
	+ Yell Group (sobiq nom)
* Madasafish
	+ Plusnetga aylangan
* Manx Telecom
* O2 (Buyuk Britaniya)
* O2 (Ireland)
* O2 (Germany)
* Ribbit
* Concert Communications Services
* Telecomsoft
* Tymnet
* International Network Services
* Dialcom
* Telfort
* LineOne
* Swindon Cable
* 6GMOBILE
* Open....

 |

 | BT logo, introduced 2019 |
| Mahsulotlarvaxizmatlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT Broadband
* BT Superfast Fibre
* BT Mobile
* BT TV
* BT Sport
* BT Wi-fi
* BT Smart Hub

 |
| Tugatilgan | 
* BT Fusion
* BT Highway
* BT Inspiration
* BT Versatility
* BT Voyager
* BT MyDonate
* BT MyPlace
* Telecom Gold
* Micronet 800
* Merlin M4000

 |

 |
| Binolarvaobyektlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* Adastral Park
* Baynard House
* BT Centre
* BT Tower (London)
* BT Tower (Birmingham)
* BT Tower (Swansea)
* BT Riverside Tower
* Stadium House
* Charwelton BT Tower
* Faraday Building
* Goonhilly Cornwall
* Guardian Exchange Manchester
* Madley Communications Centre
* National Network Management Centre
* Peterborough transmitting station
* Zouches Farm transmitting station
* Heaton Park BT Tower
* Purdown BT Tower
* Pye Green BT Tower
* Stokenchurch BT Tower
* Sutton Common BT Tower
* Tinshill BT Tower
* Tolsford Hill BT Tower
* Wotton-under-Edge BT Tower
* Qizil telefon qutisi
* KX telephone boxes
* LinkUK
* TAT-14

 |
| Sobiq | 
* Anchor telephone exchange
* Bletchley Park
* CS *Sovereign*
* Horwood House
* Kingsway telephone exchange
* Leafield Technical Centre
* Mondial House
* Stag Lane Aerodrome
* Marland House
* Telephone House
* Post Office Research Station
* Sheffield Telephone House
* Portishead Radio
* Criggion Radio Station
* Rugby Radio Station
* Microwave network
* TAT-1
* TAT-8
* TAT-9
* CANTAT-2
* SAT-2
* UK-Belgium 5

 |

 |
| Dasturlarvastandartlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hozirgi | 
* BT 21CN
* BT site engineering code
* BT Speaking Clock
* British telephone socket
* Cable jetting
* Mijozlarga xizmat ko'rsatish tizimi
* Advanced Mobile Location
* Raqamli kirish tizimi
* Raqamli kirish signalizatsiya tizimi 2
* System X
* System Y
* ADSL Max
* Redcare
* 1-5-7-1
* YouView

 |
| Tugatilgan | 
* Digital Access Signalling System 1
* Raqamli xususiy tarmoq signalizatsiya tizimi
* Ruxsat etilgan mobil konvergensiya ittifoqi
* Go!Messenger
* International Packet Switched Service
* Sog'liqni saqlash va ijtimoiy yordam tarmog'i
* N3 (NHS)
* Packet Switch Stream
* Prestel
* TXE
* TXK

 |

 |
| Tarixi | 
* BT Group
* Post Office Telecommunications
* General Post Office
* Electric Telegraph Company

 |
| Boshqalar | 
* BT Archives
* BT Museum
* BT Digital Music Awards
* BT Sport Action Woman Awards
* Buzby
* Connected Earth
* People
* Young Scientist and Technology Exhibition
* British Telecommunications plc v. Prodigy

 |