recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**"Nikola Mojayskiy"** — „Mojayskiy" ikonografiyasida Muqaddas Nikolay Moʻjizakorning Permdagi yogʻoch haykali. U Perm davlat badiiy galereyasi kolleksiyasida joylashgan.

Tarixi
------

Haykal uzoq vaqtdan beri XVIII-asrga mansub. N. N. Serebryannikov naql qilishicha, haykal Piskor monastiriga borib taqaladi. 1781-yilda monastir Permga koʻchib oʻtganida, u Zelenyata qishlogʻida oʻrnashadi. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, haykal jonlanib, taqvodorlar olib kelgan oyoq kiyimlarini kiyib, tunda mahallani aylanib yurarmish. 1917-yil inqilobidan oldin, Muqaddas Nikolay xotirasini nishonlash uchun qishloqda 10 minggacha odam — ruslar, komi-permliklar, udmurtlar yigʻildi.

1926-yilda qishloq cherkovidan Perm muzeyiga kirdi. 1969-yilda haykal Butunrossiya badiiy tadqiqot va restavratsiya markazi mutaxassislari tomonidan qayta tiklandi. 1980-yilda haykalning rentgenogrammasi olingan.

1998-yilda moskvalik sanʼatshunos V. N. Shaxanova, 2003-yilda peterburglik sanʼatshunos N. V. Maltsev yodgorlikning stilistik va texnologik xususiyatlaridan kelib chiqib, haykalning XIX-asr boshlariga mansubligini aniqladi.

Haykal doimiy ravishda Perm davlat sanʼat galereyasida namoyish etiladi. A. S. Pushkin muzeyidagi koʻrgazmalarda (1999-2000), Davlat Tretyakov galereyasida (2001) qatnashgan.

Ikonografiya va ijro texnikasi
------------------------------

 Avliyoning yuzi
Avliyo Nikolay old tomondan toʻliq qiyofada tasvirlangan, unda qilich va „doʻl" tutgan koʻtarilgan qoʻllar (Kiyev-Pechersk lavraning Uspenskiy soboriga oʻxshash barokko shakllarida qilingan). Haykal qadimgi rus ikonografiyasi anʼanasida, lekin shu bilan birga, O. M. Vlasova yozishicha:
*"Avliyoning qiyofasi aniq, deyarli tabiiy koʻrinishga ega. Kelbatli, keng yelkali, qoʻlini „qayoqqa uzatsa yetadi". Qilich va „doʻl" tutgan qoʻllar goʻyo avliyo dushmanga qarshi chiqqandek koʻtarilgan."*
Haykal puxta ishlab chiqilgan, liboslar (felon, stixar, yepitraxil, choʻqmor, omofor) relyefda qatlamlarda qilingan.

Haykalni yaratish uchun qayin ishlatilgan. Harorat va namlik oʻzgarganda daraxt yorilmasligi uchun ichi boʻsh. Felon shkant va metall novdalar bilan mahkamlangan uchta vertikal qismdan iborat. Felonning orqa tomoni boʻyalgan. Qilich va „doʻl" alohida ishlangan.

Haykal yaxshi saqlangan, yogʻochda mayda nosozliklar bor, zarhal va boʻyoq qatlami yedirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Серебрянников Н.Н.*. Пермская деревянная скульптура: Материалы предварительного изучения и опись*, Пермь, 1928 — 19—20 bet.
2. ↑  Серебренников Н. Н.*. Пермская деревянная скульптура*, Пермь, 1967 — 11 bet.
3. 1 2  Власова О.М.*. Пермская деревянная скульптура конца XVII — начала XX века. Коллекция Пермской государственной художественной галереи*. М: Арт-Волхонка, 2013 — 394 bet. ISBN 978-5-904508-31-9.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Doza (maʼnolari).

**Doza** (yun. dosis — porsiya, boʻlak, ulush; berish) — 1)tibbiyotda — dori (preparat)ning muayyan miqdori. D.ni vrach bemorning yoshiga, organizmning individual xususiyatlariga, shuningdek, kasallikning xiliga va kanday oʻtayotganiga qarab aniklaydi. D. dorini organizmga kiritish usuliga ham bogʻliq. Bir mahal ichishga moʻljallangani gallik D. bir kecha-kunduzga moʻljallangani sutkalik D. deb ataladi. Gallik va sutkalik D. farmakopeya tomonidan belgilab qoʻyilgan. Lekin baʼzan ogʻir kasalliklar (mas, yuqumli kasalliklar)ning rivojlanishini tez toʻxtatish uchun vrach dorini gallik D.dan ortiq (zarb) D.da buyurishi ham mumkin. Suyuq dorilar dozasi qoshiq (osh qoshiq — 15 ml, desert qoshiq — 7,5 ml, choy qoshiq — 5 ml) va tomchilar hisobida, quruq dorilar gramm hisobida koʻrsatiladi. Gormonlar, vitaminlar, antibiotiklar va ayrim boshqa dorilar uchun maʼlum taʼsir birlik (TB) qabul qilingan; 2) fizikada ionlovchi nurlanish D.si — moddaning massa birligiga uzatish uchun moʻljallangan ionlovchi nurlanish (u- va rentgen nurlar, elektronlar, protonlar, neytronlar, a-zarralar va h.k.) energiyasi. Moddaning massa birligi tomonidan yutilgan energiya yutilish D.si deyiladi. Xalqaro birliklar tizimi SI da yutilish D.si J/kg da; tizimga kirmagan birligi rad (1 rad = Yu-2 J/kg)da oʻlchanadi. u- va rentgen nurlanishning ionlash harakteristikasiga ekspozitsion D. deyiladi. Bunday D. havoning massa birligida hosil boʻlgan bir xil ishorali elektr zaryadlari soni bilan aniklanadi. Ekspozitsion D.ning SI dagi birligi Kl/kg va tizimga kirmagan birligi rentgen. Nurlanish D. si organizmga zararli taʼsir etadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahsaniy** (taxallusi, asl ismi Mavlono Shayx Hasanquli Azizoni Xorazmiy) — xorazmlik shayx, diniy-mistik adabiy yo‘nalishda ijod qilgan shoir.

Tarjimayi holi
--------------

Ahsaniy haqida „Silsilat-ul-avliyo" nomli kitobda ba’zi ma’lumotlar keltirilgan. Bu ma’lumotlardan ma’lum bo‘lishicha, Ahsaniyning asosiy mashg‘uloti shayxlik bo‘lgan, u Xorazm, Buxoro va Samarqandda hayot kechirgan. U Xivadan Buxoroga borib, Jo‘ybor shayxlari muhitida tarbiyalangan. So‘ngra o‘sha shahardagi So‘fiyop ko‘chasida turgan Shayx Ali azizoni Samarqandiy bilan tanishib, Samarqandga kelgan va hukmron doiralar tayanchi bo‘lgan „aziz", „avliyo", „a’zam", „hazrat" deb ataluvchi zotlardan ta’lim olib, yana Xorazmga qaytgan. Xonqada masjid va xonaqoh qurdirib, shayxlik qilgan. 

Hazrati Hasanquli deb atalmish bu shayx Ahsaniy taxallusi bilan o‘zbek va tojik tillarida she’rlar ham yozgan. „Silsilat-ul-avliyo"da Ahsaniyning o‘zbek tilida yozgan ikkita she’ri keltirilgan. 

Ahsaniy o‘z davrining katta eshoni bo‘lib, u va uning shogirdlari XVII asrdagi ijtimoiy hayotda muhim o‘rin tutgan. Ahsaniyning muridlari sanalgan „azizlar" hukmron doiralarni, jumladan, Asfandiyorni o‘z tariqatlari yo‘lida tarbiyalab, „aziz, avliyo, hazrat" darajasiga ko‘taradilar. 

„Silsilat-ul-avliyo" kitobida Hazrati Qozi azizoni Xorazmiy degan ruhoniyning Hazrati Mavlono Hasanquli sahobalari (izdoshlari)dan biri bo‘lgani, Amudaryoning janubi-g‘arbiy qismida — Xonqada hayot kechirgani haqida ham ma’lumot beriladi. Bundan Ahsaniy aslida xonqalik bo‘lgan, degan xulosaga kelish mumkin. 

Kitobning „Mavlono Jonmuhammad azizoni Xorazmiy" qismida Jonmuhammadning katta eshon bo‘lganligi, Xorazm hukmdori Asfandiyorxonning unga murid tutingani va, nihoyat, bu eshon hijriy 1040-yilda (milodiy 1630-yilda) vafot etgani, Xivaning tashqarisidagi Hasanquli azizon (Ahsaniy) maqbarasining poyostonasida ko‘milgani aytiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Orzibekov R*. O‘zbek adabiyoti tarixi (XVII — XIX asrning birinchi yarmi)*. Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2006 — 87 bet.
2. ↑  Абдуллаев В.А*. Ўзбек адабиёти тарихи. Иккинчи китоб (XVII асрдан XIX асрнинг иккинчи ярмигача)*. Тошкент: Ўқитувчи, 1967 — 30 bet.
**Ashir Qaqaboyev** (1909-yil, Xiva xonligi – 1968-yil, Turkmaniston SSR) – paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948-yil).

Hayoti
------

1909-yilda Xiva xonligida hozirgi Koʻhna-Urganch tumani hududida tugʻilgan.

1926-yildan 1934-yilgacha u militsiyada xizmat qilgan va bosmachilar bilan qurolli toʻqnashuvlarda qatnashgan. 1934-yildan 1936-yilgacha Qaqaboyev Turkmaniston SSR Toshoʻgʻuz viloyatining Koʻhna-Urganch tumanidagi *Bolshevik* kolxoziga aylantirilgan mahalliy paxta yetishtirish jamiyatiga rahbarlik qilgan. Qaqaboyev kolxozning paxta yetishtirish jamiyatini 1968-yil to vafot etguniga qadar boshqargan.

1947-yilda Qaqaboyev oʻzining *Bolshevik* kolxozida paxta hosilini yetkazib berish boʻyicha yuqori natijaga erishgan. U har bir gektardan 90,27 sentner paxta olgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 5-apreldagi farmoni bilan „1947-yilda kolxoz MTS ishi uchun majburiy zahiralar va natura shaklida toʻlovlarni bajarganligi, gʻalla ekinlari urugʻlari bilan taʼminlanganligi va 1948-yil bahorgi terimdan yuqori natijali paxta hosili olgani uchun" deb nomlangan 70734-sonli farmoni boʻyicha Ashir Qaqaboyev Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali bilan birgalikda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Qaqaboyev 1948-yilda gektariga 91,1 sentnerdan, 1949-yilda 42,3 sentnerdan, 1950-yilda 36,5 sentnerdan paxta hosili olgan. Har yili maydon sezilarli darajada oshib, 1950-yilda uning boshqaruvida boʻlgan yerlar 1215 gektarga yetgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 30-iyuldagi farmoni bilan „Davlat oldidagi beqiyos xizmatlari uchun" Ashir Qaqaboyev ikkinchi Oʻroq va bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1952-yil 10-dekabrdagi qarori bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonini berish uchun belgilangan paxta xomashyosi hosildorligi boʻyicha berilgan koʻrsatkichlarni bajarmaganligi sababli Qaqaboyev ikkinchi Oʻroq va bolgʻa oltin medalidan mahrum etilgan.

Turkmaniston SSR Oliy Kengashining 2 va 5-chaqiriqlarida deputat sifatida ishtirok etgan, 1950-yilda esaTurkmaniston Kompartiyasi Markaziy Komitetning aʼzosi boʻlgan.

1968-yilda vafot etgan va vafotidan soʻng, Ashir Qaqaboyev uzoq yillar rahbarlik qilgan „Bolshevik" kolxoziga uning nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Звание «Герой Социалистического Труда»". 29-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktyabr 2023-yil.
2. 1 2 3  „Ашир Какабаев. Сайт «Герои страны».".
3. ↑  Geroi Sotsialisticheskogo Truda. Biobibliograficheskiy slovar. Tom 1. – M. 2007.
4. ↑  *Kolesnikov G. Rojkov A.* Ordena i medali SSSR.
5. ↑  „Газета «Нейтральный Туркменистан», № 27 от 1 февраля 2005 года. Дата обращения: 13 апреля 2010. Архивировано 8 января 2011 года.". 8-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktyabr 2023-yil.
**Ed Lu** (1963-yil 1-iyulda tugʻilgan) — amerikalik fizik va sobiq NASA astronavti. U ikkita Space Shuttle reyslarini amalga oshirdi va Xalqaro kosmik stansiyada uzoq vaqt boʻldi.

2007-yilda Lu NASAdan nafaqaga chiqdi va Googleʼning ilgʻor loyihalar jamoasida dastur menejeri boʻldi. 2002-yilda Lu Yerni asteroid zarbalaridan himoya qilishga bag'ishlangan B612 jamg'armasiga asos solgan va keyinchalik uning raisi bo'lib ishlagan. 2020-yildan boshlab Lu uning ijrochi direktori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

Taʼlim
------

U New-Yorkning Webster shahrida xitoy-amerikalik oilasida oʻsgan. Lu RL Tomas oʻrta maktabida oʻqigan va u yerda kurash jamoasi aʼzosi boʻlgan. Maktabni 1980-yilda tugatgan. Keyinchalik Lu Cornell universitetida elektrotexnika boʻyicha diplom oldi. Keyin 1989-yilda Stanford universitetida amaliy fizika boʻyicha doktorlik darajasini qoʻlga kiritdi.

Lu quyosh fizikasi boʻyicha mutaxassis boʻldi va 1994-yilda, Gavayi orolidagi Gonolulu shahridagi Astronomiya institutida postdoktorlik ishini bajardi.

NASA faoliyati
--------------

Lu 1997-yilda STS-84 va 2000-yilda STS-106 kosmik kemasi missiyalarida uchib, Xalqaro kosmik stansiyada tuzatish ishlarini bajarish uchun olti soat koinotda yurishni amalga oshirdi. „Soyuz TMA-2" da bort muhandisi boʻlgan Lu 2003-yilda kosmonavt Yuri Malenchenko bilan ISS 7 ekspeditsiyasi tarkibiga kiritilib, olti oy koinotda boʻlishgan.

NASAdan keyin
-------------

2007-yil 10-avgustda Lu NASA-dan Google -da ishlash uchun nafaqaga chiqqanini eʼlon qildi.

2010-yil iyun oyida Lu Google kompaniyasini tark etdi va Sunfire ofislarida ishladi. 2011-yil sentyabr oyida Lu Liquid Robotics kompaniyasiga innovatsion ilovalar boʻlimi boshligʻi sifatida qoʻshildi, bu yerda uning faoliyati okean fanlari uchun yangi ilovalarni targʻib qilish boʻyicha tushuntirish ishlarini oʻz ichiga oladi. 2012-yilda u Hover Inc.ga texnologiyalar boʻyicha bosh direktor sifatida qoʻshildi.

2022-yildan boshlab Lu arxivlangan terabayt maʼlumotlarni tahlil qilib, "asteroidlarni" topish boʻyicha yangi loyiha ustida ishlamoqda. Hozirgacha Lu tomonidan asos solingan B612 fondi 100 dan ortiq yangi potentsial xavfli asteroidlarni topdi. Bu ulkan saʼy-harakatlar qisman Google tomonidan qoʻllaniladigan sunʼiy intellekt loyihasi tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4 5 6  „EDWARD TSANG LU (PH.D.), NASA ASTRONAUT (FORMER)".  NASA (2007-yil avgust). Qaraldi: 12-aprel 2021-yil.
2. 1 2  *Beutel, Allard*. „Astronaut Ed Lu Leaves NASA". NASA (10-avgust 2007-yil). Qaraldi: 12-avgust 2007-yil.
3. ↑  „Google Unveils New Maps Features Amid Apple Fight".  Silicon Valley News (6-iyun 2012-yil). 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2012-yil.
4. ↑  „Our Team".
5. ↑  „Google Unveils New Maps Features Amid Apple Fight".  Silicon Valley News (6-iyun 2012-yil). 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2012-yil.
6. ↑  "Killer Asteroids Are Hiding in Plain Sight.", article by Kenneth Chang, New York Times, May 31, 2022
**"Kitob al-bayon al-mugʻrib fi axbor muluk al-Andalus val-Magʻrib")** ("Andalus va Magʻrib podshohlari tarixining hayratlanarli hikoyasi" kitobi) marokashlik tarixchi Ibn Izoriy tomonidan 712/1312-yilda yozilgan asardir. Asar odatda qisqaroq "al-Bayon al-mugʻrib" yoki "al-Bayon" nomi bilan mashhur boʻlib, u zamonaviy tadqiqotchilar tomonidan noyob maʼlumotlar manbai sifatida va yoʻqolgan asarlardan parchalarni oʻzida saqlanib qolgani uchun qadrlanadi.

Ibn Izoriy asarni uch qismga ajratadi:

Islom kelishidan XII asrgacha boʻlgan Magʻrib tarixi;

Xuddi shu davrdagi Andalus (Musulmon Iberiyasi) tarixi;

Murobitlar va Muvahhidlar tarixi.

Dastlabki ikki qismning arabcha matni birinchi marta Reynxart Dozi tomonidan 1848-52 yillarda lotinchada nashr etilgan; bu ikki qismning ikkinchi tuzatilgan nashri 1948-yilda Kolin va Levi-Provansal tomonidan amalga oshirilgan.

  

Bir nechta ispancha tarjimalar Ambrosio Huici Mirandaning diqqatga sazovor versiyasini oʻz ichiga oladi. U dastlab matnning bir qismini Madrid va Kopengagen qoʻlyozmalari asosida anonim asar sifatida nashr etgan va keyinchalik toʻliq matnni Ibn Izoriy nomi bilan nashr etgan. Dozi nashri asosida amalga oshirilgan Fagnanning fransuzcha tarjimasi (1901) salbiy baholar qozongan. Biroq hozirgacha bu asarning bir nechta tarjimalari nashr etilgan.

  

Uchinchi qismning toʻliq boʻlmagan va hasharotlar tomonidan shikastlangan qoʻlyozma qismlari XX asrda topilgan. Asarning Ehson Abbos tomonidan chop etilgan arabcha nashri (Bayrut, 1983) toʻliq boʻlmagan 3-qismni ham oʻz ichiga oladi.

foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

* Spanish Translation of Parts 1 and 2: A. Huici Miranda, *Colección de crónicas árabes de la Reconquista* vols. 2 and 3, Tetuan, 1953-4.
* Spanish Translation of Part 3: A. Huici Miranda, *Al-Bayán al-Mugrib. Nuevos fragmentos almorávides y almohades*. Anubar Ediciones, Valencia, 1963.
* N. Levtzion & J.F.P. Hopkins, *Corpus of early Arabic sources for West African history*, Cambridge University Press, 1981, ISBN 0-521-22422-5 (reprint: Markus Wiener, Princeton, 2000, ISBN 1-55876-241-8). English translation of extracts dealing with the Almoravids.
* Comparative notes (in English) on sources of Moroccan history during the Almoravid period by French historian Lagadère

1. ↑  „Source Details".  Online Medieval Sources Bibliography. Qaraldi: 20-noyabr 2015-yil.
2. ↑  Ibn Athari, Abu al-Abbas*. Kitāb al-bayān al-mughrib fī akhbār al-Andalus wa-al-Maghrib* (ar). Dār al-Gharb al-Islāmī, 2013.
3. ↑  The various discoveries of Part 3 are detailed in Huici Miranda's introduction to the Spanish translation.
**Alibek Baxtiyarovich Buleshyev** (qozoqcha: *Әлібек Бақтиярұлы Бөлешов*) (1981-yil 9-aprel, Nukus) – qozoq futbolchisi. Qozogʻiston terma jamoasida oʻynagan. Alibek gol urish boʻyicha Yevstafiy Paxlavanidining rekordini yangilab, „Qayrat" futbol klubi tarixiga kirgan. Milliy chempionatning butun tarixidagi eng yaxshi toʻpurarlaridan biri. Ikki karra Qozogʻiston chempioni (2004, 2007) va Qozogʻiston kubogining ikki karra gʻolibi (2001, 2003). 2019-yilning yanvar oyidan buyon „Aktobe-Yas" futbol klubida jamoa murabbiyi lavozimida ishlab kelmoqda.

Faoliyati
---------

### Klub

18 yoshli Alibek Buleshyev Qozogʻiston futboli Oliy ligasida 1999-yilda vatani Toldiqoʻrgʻonning „Jetisu" klubida oʻynay boshlagan. U 14 ta oʻyin oʻtkazib, „Yekibastuz botir"iga qarshi oʻyinda dubl qayd etgan. Ammo jamoa chempionatda sovrindor oʻrinlarga ega chiqa olmagan.

Buleshyev "Qayrat "jamoasi taklifini qabul qilgan va 2000-yildan 2006-yilgacha Qayratliklar tarkibida toʻp surgan (2001-yildan oddiygina „Qayrat"). Yetti mavsum davomida u chempionatda 156 oʻyin oʻtkazib, 66 gol urishga muvaffaq boʻlgan. 2001-yilda "Qayrat" Qozogʻiston kubogi finalida Astananing „Jenis" jamoasiga qarshi oʻyinda (3:1) gʻalaba qozongan va Buleshyev gʻalaba toʻpini kiritgan. Alibek FFK tomonidan joriy mavsumda mamlakatning eng yaxshi chap qanot himoyachisi sifatida etirof etilgan. Keyingi Qozogʻiston kubogi 2003-yili finalda "Tobol" ga qarshi oʻyinda (3:1) qoʻlga kiritilgan. Buleshyev esa yana mamlakatning mavsumdagi eng yaxshi chap hujumchisi deb topilgan. Muvaffaqiyatli 2004-yilda klub Qozogʻiston chempioni boʻlgan va kubok finaliga chiqgan. Buleshyev liganing barcha 36 uchrashuvida maydonga tushib, 14 ta gol urgan. Kubok oʻyinlarida 7ta oʻyinda 8ta gol urgan boʻlsa-da, finalda oʻz maydonida „Taraz"ga (0:1) magʻlub boʻlishgan. Ammo Buleshyev yana mamlakatning mavsumdagi eng yaxshi chap qanot himoyachisi sifatida tan olingan. 2005-yilda ular Kubok finalida yana magʻlub boʻlishgan.

2007-yil boshida u rossiyalik murabbiy Vladimir Muxanov boshchiligida kuchayib borayotgan Aqtoʻbe klubi bilan shartnoma imzolagan. Ammo birinchi davraning 16 oʻyinida Buleshyev atigi bitta gol urgan va yozda „Qayrat" jamoasiga qaytgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „100 бомбардиров казахстанской Премьер-Лиги 1992—2015 годов". 8-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2016-yil.
2. ↑  „Алибек Булешев: «Кайрат» — все равно лучший". 19-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentyabr 2017-yil.
3. ↑  „«Актобе» (Актобе) -чемпион Казахстана 2005 и 2007 годов". 3-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentyabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Alibek Buleshyev at National-Football-Teams.com
* Alibek Buleshyev Soccerway saytida
**Germaniya — Ummon munosabatlari** Germaniya va Ummon oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi.

Tarixi
------

2011-yil dekabr oyida Germaniya Federal Prezidenti Kristian Vulf Ummonga davlat tashrifi bilan keldi. 2014-yil may oyida Berlinda ikki davlat diplomatlari o‘rtasida muzokaralar bo‘lib o‘tdi. 2016-yil mart oyida Germaniya tashqi ishlar vaziri Frank-Valter Shtaynmayer Ummon poytaxti Maskatga tashrif buyurdi. 2017-yil oktabr oyida Ummon tashqi ishlar vaziri Yusuf bin Alaviy Berlinda nemis hamkasbi bilan siyosiy muzokaralar o‘tkazdi. 2017-yil oktyabr oyida Bundestag prezidenti Norbert Lammert Maskatda Germaniyaning yangi elchixonasini ochdi.

Savdo
-----

Germaniya Ummonning noneft sektoridagi asosiy iqtisodiy hamkorlaridan biridir. 2017-yilda Germaniyaning Ummonga eksporti 916,5 million yevroni tashkil etdi. Germaniyaning Ummonga transport vositalari va ehtiyot qismlari, farmatsevtika mahsulotlari, plastmassalar, sanoat kimyoviy moddalari va mashinalar eksport qiladi. Germaniyaning Ummondan importi 2017-yilda 38,8 million yevroni tashkil qildi. Germaniya Ummon neft va gazining bevosita xaridori emas.

2010-yil 4-aprelda „Investitsiyalarni rag‘batlantirish va himoya qilish to‘g‘risida"gi ikki tomonlama bitim kuchga kirdi. 2012-yilning 15-avgustida tomonlar Ummon va Germaniya o‘rtasida ikki tomonlama soliq to‘lash to‘g‘risidagi shartnomani imzoladilar, biroq hozircha u Berlin tomonidan ratifikatsiya qilinmagan. 2016-yilda Germaniyaning Ummonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kiritgan jami sarmoyasi 221 million yevroga baholanmoqda. Ummonda nemis sayyohlari soni ortib bormoqda, ular Yevropa aholisi tomonidan bu mamlakatga tashrif buyurish boʻyicha Buyuk Britaniyadan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Germaniyaning Maskatda elchixonasi bor.
* Ummon Berlinda elchixonasini yuritadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Oman - Federal Foreign Office". 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
2. ↑  „German Embassy Muscat - Federal Foreign Office". 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
3. ↑  „Botschaft des Oman in Berlin - oman-embassy.de". 24-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
Makitra
**Makitra** (*makotra*, — Sharqiy slavyanlarning ichki sirti dagʻal boʻlgan konussimon keng gil idishi. Uning asosiy vazifasi koʻknor, kanop yoki zigʻir urugʻini makogon bilan maydalashdir. Belaruslar va ukrainlar, koʻpincha, non xamirini tayyorlash uchun makitradan foydalangan. Baʼzan uni pechda sabzavotlarni tayyorlash, shuningdek, tvorog, nordon sutni isitish uchun ishlatilgan.

Makitrada koʻknor maydalanganda yanchilganidan koʻra xushboʻy hidni yaxshiroq saqlaydi, deb hisoblanadi. Ilgari idishlarni yuvish uchun ham maxsus katta makitralar ishlatilgan.

Etimologiyasi
-------------

"Makitra" soʻzi ikki qismli „mak"dan *\*makotra, \*makotrt* — „koʻknor" va „terét, tru" — "uqalamoq, yanchmoq" soʻzlaridan tuzilgan. *-i-* shakli ukrain tilidan oʻzlashtirilgan deb izohlanadi.

Anʼanalar
---------

Ukrainada anʼanaga koʻra, Rojdestvo boʻtqasi uchun koʻknorni oilaning otasi — erkak kishi maydalashi kerak boʻlgan. Bu vaqtda u duo oʻqiydi. Ushbu odatda makitra ayolni, makogon esa erkakni ifodalagan. Koʻpincha, Rojdestvo oldidan maxsus yangi makitra va makogon sotib olishgan.

Makitra bilan bogʻliq quyidagi toʻy odati boʻlgan. Toʻy dasturxonidan soʻng, kuyovning mehmonlari kiyimlarini almashtiradi: keksalar yoshlarga, yoshlar esa keksalarga almashadi. Makitra piroglar bilan toʻldirilib hamda gullar va rangli lentalar bilan bezatilib, kayvoniga topshirilgan. U makitra bilan raqsga tushgan va barcha mehmonlar kelinning ota-onasinikiga yoʻl olgan. Bu yurish „pirog bilan borish" deb atalgan. Makitra bilan raqs butun yoʻl boʻyi davom etgan. Kelinning ota-onasi mehmonlarni dasturxonga taklif qilgan, u erda makitrali kayvoni koʻrinarli joyda oʻtirgan. Kelinning mehmonlari uning oldiga kelishgan va u ularni pirog bilan siylagan. Ziyofatdan keyin mehmonlar yoshlar va qudalar uchun kelinning onasi pishirgan pirog solingan makitra bilan qaytishgan.

Topishmoqlar
------------

* Yarmarka boshida, sharvarka qornida, zoʻravonning oyoqlari orasida. (makogon va makitra)
* Ota tulkidan, ona bozordan, bolalari shahardan. (makogon, makitra va koʻknor)

Yana qarang
-----------

* Makogon

Manbalar
--------

1. ↑  Т. Ф. Ефремова*. Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный*. Русский язык, 2000. ISBN 5-200-02800-0.

Adabiyotlar
-----------

* Ляховская, Л. П.*. Православная обрядовая кухня : праздники, традиции, обычаи, обряды*, Мир увлечений. СПб.: Кристалл, 2001. ISBN 5-306-00118-1.

Havolalar
---------

* Ukrainaning Rojdestvo odatlari(Ukraincha) )
Moʻgʻullarning Forsni bosib olishi moʻgʻullarning 1219—1258-yillar oraligʻida Yaqin Sharq va Oʻrta Osiyodagi islom davlatlariga qarshi uchta yurishini oʻz ichiga oldi. Bu yurishlar Xorazmiylar sulolasi, Nizoriy Ismoiliylar davlati va Abbosiylar Bagʻdod xalifaligining tugatilishiga olib keldi.

Chingizxon 12-asr oxiri 13-asr boshlarida moʻgʻul xalqlarini birlashtirib, Gʻarbiy Sia sulolasini bosib oldi. Qoʻshni Xorazm imperiyasi hukmdori Muhammad II tomonidan amalga oshirilgan qator diplomatik provokatsiyalardan soʻng moʻgʻullar 1219-yilda bosqinchilikka kirishdilar. Bosqinchilar navbati bilan Buxoro, Samarqand va Gurganj shaharlarini vayron qilib, xarob qildilar. Xuroson mintaqasi, dunyoning uchta eng yirik shaharlari Hirot, Nishopur va Marv aholisini qirgʻin qildi. Xorazmshoh Muhammad Kaspiy dengizidagi bir orolda qashshoqlikda vafot etdi. Uning oʻgʻli va vorisi Jaloliddin moʻgʻullarga qarshilik koʻrsatishga urindi, ammo oxir-oqibat magʻlubiyatga uchradi va surgunga majbur boʻldi. Chingizxon 1223-yilda Jin sulolasiga qarshi yurishga otlandi. U faqatgina shimoliy Xorazm viloyatlarini boshqarishni oʻzida saqlab qoldi.

Ushbu urushlar insoniyat tarixidagi eng qonli urushlardan biri boʻlib, jami qurbonlar ikki milliondan oʻn besh milliongacha boʻlgan. Keyingi oʻttiz yillikda mintaqada kichikroq miqyosdagi, ammo teng darajada halokatli mojarolar kuzatildi. 1227-yilda xoqonlikka qoʻshilganidan koʻp oʻtmay, Oʻgedeyxon Jaloliddinning qarshiligini toʻxtatish va Forsdagi bir qancha mayda davlatlarni oʻzlariga boʻysundirish uchun Chormakon Noʻyon boshchiligida qoʻshin yuboradi. Bu asta-sekinlik bilan amalga oshirildi:
1231-yilda al-Din oʻldirildi, oʻsha yili Isfaxon va Marogʻ qamal qilindi va qoʻlga olindi; Irbil 1234-yilda qoʻlga kiritildi; Gruziya esa 1241-yilda Chormoqon vafotidan oldin asta-sekin boʻysundirilib, vassallashtirildi. Hamadon, Ray, Ardabil kabi Forsning yana bir qancha shaharlari ham moʻgʻullar tomonidan qoʻlga kiritildi.

Yakuniy bosqich 1254-yilda boshlandi. Ukasi Xoqon Mongkexonning buyrugʻiga binoan Hulaguxon 1256-yilda shimoliy Forsdagi Nizoriy Ismoiliylar davlatining qal’alarini zabt etib, ularning poytaxti Alamutni egallab oldi. Soʻngra Hulagu Abbosiylar xalifaligiga yurdi. Bagʻdod; shaharni egallab, 500 yillik Abbosiylar sulolasini tugatib, xalifa Al-Mustaʼsimni oʻldirdi, bu islom oltin davrining tugashini belgiladi. Fors keyinchalik Moʻgʻul Ilxonligining oʻchogʻiga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ward, Steven R.*. Immortal: A Military History of Iran and Its Armed Forces*, 2009. ISBN 978-1589015876.
2. ↑  Abbas Eqbal Ashtiani (1931). "The strange life of one of the Abbasid caliphs (Al-Nasir al-Din Allah)". *Sharq* (6).
3. ↑  Abbas Eqbal Ashtiani*. The Mongol History*. Negah Publishing House, 1985. ISBN 9789643514525.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Xorazm viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Urganch** |

 |
Plate1, *Claudea elegans*
Uilyam Genri Xarvi tomonidan yozilgan ***Phycologia Australica*** 19-asrning fizikologiyasiga oid eng muhim asarlardan biri hisoblangan.Fikologiya fani suvda yuradigan o'tlar haqidagi fan hisoblanadi. (Fikologiya suv o'tlarini o'rganadi. )

1858-1863 yillar oralig'ida beshta alohida jildda nashr etilgan asar Xarvining uch yillik ta'til davomida Avstraliya qirg'oqlari bo'ylab keng ko'lamli to'plangan ish natijasi hisoblanadi. Xarvi G'arbiy Avstraliyaga qadam qo'ygan davrga kelib, u Britaniya orollari, Shimoliy Amerika va Janubiy okean (Nereis Australica) suv o'tlari bo'yicha bir nechta yirik asarlar nashr etgan yetakchi fikolog sifatida o'zini namoyon eta boshlagan. Xarvi dunyo bo'ylab bir necha bor sayohat qilgan va o'zining keyingi nashrlarida o'zi tasvirlagan dengiz o'tlarini to'plagan va u ko'pincha boshqalar tomonidan to'plangan namunalarga tayangan zamondoshlarining ko'pchiligidan yaqqol ajralib turgan. Bundan tashqari, Xarvining ishga bo'lgan ishtiyoqi uni ba'zan bir kun ichida 700 dan ortiq namunalarni to'plashga majbur qilardi, u hamkasblariga Avstraliya suvo'tlari to'plamini tarqatgan. Dublindagi Triniti kollejiga qaytib kelgach, Xarvi missiyani boshlagan.Avstraliya suv o'tlarining 300 dan ortiq turlarini tasvirlash va tavsiflash ishlari bilan shug'ullangan, buning uchun u "Avstraliya fizikologiyasining otasi" unvoniga loyiq bo'lgan. 

Turlarning bir-biriga o'zaro bog'lanishi va o'ziga xos epitetlari Garviga kollektor sifatida yordam bergan Fremantli do'sti Jorj Kliftonni xotirlaydi. 

1. ↑   **Huisman, J.M.** 2000. *Marine Plants of Australia.* University of Western Australia Press. ISBN 1-876268-33-6
2. ↑  „Kippist, Richard (1812 - 1882)". *Collectors & Illustrators*.  Australian National Herbarium.

Ma'lumotnomalar
---------------

* Harvey, WH 1858. Phycologia australica jild. 1. London. Pp. [i]-xi + v-viii [Indeks], pls. I-LX.
* Harvey, WH 1859. Phycologia australica jild. 2. London. viii bet. pls. LXI-CXX.
* Harvey, WH 1860. Phycologia australica jild. 3. London. viii bet. pls. CXXI-CLXXX.
* Xarvi, WH 1862 yil. Phycologia australica jild. 4. London. viii bet. pls. CLXXXI-CCXL.
* Harvey, WH 1863 yil. Phycologia australica jild. 5. London. Pp. [i]-x + v-lxxiii [Sinoptik katalog], iltimos. CCXLI-CCC.

Tashqi havolalar
----------------

* Phycologia australica jildning raqamli nusxasi. 1-5 Bioxilma-xillik merosi kutubxonasidagi Hayot entsiklopediyasi veb-saytiga metadata ulanishlari bilan
* Phycologia Australica ma'lumotlar bazasi
Quyoshning undan kelayotgan nurlanish energiyasiga koʻra yorqinligi 7026383000000000000♠3.83×1026 vattdir.
**Yulduz yorqinligi** — yulduz nurlanish quvvatini, yaʼni yulduzning birlik fazoviy burchakda nurlayotgan yorugʻlik oqimini ifodalovchi miqdor. 7026383000000000000♠3.83×1026 W ga teng boʻlgan Quyosh yorqinligi birligi (*L*⊙) da ifodalanadi. Yulduz yorqinligi tushunchasi umumiy fotometriyanyant „yorqinlik" tushunchasi bilan mos kelmaydi. Yulduz yorqinligi yulduz spektrining maʼlum bir qismiga tegishli (vizual, fotografik yulduz yorqinligi va h.k.), yoki yulduzning butun spektri boʻyicha nurlanishiga (bolometrik yulduz yorqinligi) tegishli boʻlishi mumkin. Bular bir-biridan katta farq qilib, bolometrik yorqinligi 5105erg/sek. Quyosh yorqinligiga teng boʻlgan yulduzlar (O spektral sinfiga tegishli boʻlgan oʻta gigant yulduzlar), bolometrik yorqinligi Quyosh yorqinligidan bir necha yuz marta kam boʻlgan yulduzlar mavjud. taxminan yorqinligi bu qiymatdan kam boʻlgan yulduzlar boʻlishi mumkin. Yulduz yorqinligi massa, radius va sirt temperaturasi kattaliklari qatoridagi muhim kattaliklaridan hisoblanadi. Bu kattaliklar orasidagi bogʻlanishlar nazariy astrofizikada oʻrganiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Luminosity | astronomy" (en). *Encyclopedia Britannica*. Qaraldi: 24-iyun 2018-yil.
2. ↑  „\* Luminosity (Astronomy) - Definition,meaning - Online Encyclopedia". *en.mimi.hu*. Qaraldi: 24-iyun 2018-yil.

Oʻqish uchun
------------

* Böhm-Vitense, Erika „Chapter 6. The luminosities of the stars",*. Introduction to Stellar Astrophysics: Volume 1, Basic Stellar Observations and Data*. Cambridge University Press, 1989 — 41–48 bet. ISBN 978-0-521-34869-0.

Havolalar
---------

* Yorqinlik kalkulyatori
* Ned Wright kosmologiya kalkulatyori
* University of Southampton radio luminosity calculator, Wayback Machine saytida (8-may 2015-yil sanasida arxivlandi)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Portal: Astronomiya

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4167472-8
* LCCN: sh85016918

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻulom Abdurahmonov** (1910.1.5, Turkiston sh.— 1987.15.5, Toshkent) – oʻzbek opera xonandasi (lirik-dramatik tenor). O‘zbekiston xalq artisti (1949). Faoliyatini Samarqand musiqali dra-ma teatrida boshlagan (1929). Moskva konservatoriyasi huzuridagi Oʻzbek opera studiyasida (vokal boʻyicha) taʼlim olgan (1934—39). Oʻzbek opera va balet teatri (1939—54), Oʻzbek Davlat filar-moniyasi yakkaxoni (1954-81). A. koʻpgina opera, musiqali drama va komediyalar-dagi asosiy rollarni ijro etgan: Joʻra („Boʻron"), Boʻtakoʻz („Ulugʻ kanal"), Ab-bos („Davron ota"), Ravshan („Koʻr oʻgʻli"), Asqar („Arshin mol olon"), Qodir („Gul-sara"), Majnun („Layli va Majnun"), Farhod („Farhod va Shirin"), Tohir („Tohir va Zuhra"), Neʼmat („Halima"), Toshmat („Oʻzbekiston qilichi") va b. Repertuaridan ayrim xalq qoʻshiklari, oʻzbek kompozitorlarining asarlari („Kuylayman", „Jon qizlar" va b.) ham oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ordubad Juma masjidi** – Ozarbayjonning Ordubad shahrida joylashgan masjid. Ushbu bino Ordubad shahrining madaniy inshootlaridan biri hisoblanib, shaharning eng baland qismida joylashgan.

Arxitekturasi
-------------

Ordubad Juma masjidining tashqi meʼmoriy koʻrinishi XVII asr meʼmoriy segmentatsiyalariga toʻgʻri keladi. Binoning kirish qismiga oʻrnatilgan ligaturadan maʼlum boʻlishicha, masjid 1604-yilda Safaviylar shohi Abbos I (1588–1629) davrida bunyod etilgan, biroq masjid rejasidagi ba'zi elementlar uning ushbu davrdan ham ilgariroq qurilganligidan dalolat beradi. XVII asrga kelib, Ordubad Juma masjidi qayta tiklanadi. Qurilish rejalariga ko'ra, masjidning asosiy qismini uch bosqichli namoz zali egallaydi. Arklarning ramkalariga biriktirilgan chuqur kamarli bo'shliqlardan foydalanish kultik inshootlar arxitekturasining o'ziga xos xususiyati hisoblanadi. Masjid devorlari moloz toshdan qurilgan bo'lib, 21x21x5 sm oʻlchamdagi gʻisht bilan terib chiqilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  К.М. Мамед-заде*. Строительное Искусство Азербайджана( с древнейших времен до XIX в.)*. Baku: Элм, 1983 — 234 bet.
2. ↑  Sinclair, Susan*. Bibliography of Art and Architecture in the Islamic World (2 vol. set)*. BRILL, 2012 — 105 bet. ISBN 978-9047412076.
3. ↑  „Ordubadın məşhur ibadət ocaqları".
Noyob yer elementlari - skandiy, itriy, lantan va lantanoidlarni oʻz ichiga olgan 17 elementdan iborat guruh (seriy, prazeodimiy, neodimiy, prometiy, samarium, evropiy, gadoliniy, terbiy, disprosiy, xolmiy, erbiy, tulium, itterbiy, lutetsiy).

Noyob yer elementlari kimyoviy va baʼzi fizik xususiyatlarning bir-biriga oʻxshashligini koʻrsatadi, bu ularning atomlarining tashqi elektron darajalarining deyarli bir xil tuzilishi bilan izohlanadi. Ularning barchasi kumushrang-oq metallardir, shu bilan birga ularning barchasi oʻxshash kimyoviy xususiyatlarga ega (eng xarakterli oksidlanish darajasi +3). Noyob yer elementlari metallardir, ular tegishli oksidlarni, ftoridlarni kamaytirish, suvsiz tuzlarni elektroliz qilish va boshqa usullar bilan olinadi.

Noyob yer elementlari texnologiyaning turli sohalarida qoʻllaniladi: radioelektronika, asbobsozlik, atom muhandisligi, mashinasozlik, kimyo sanoati, metallurgiya va boshqalarda, Nd, Pr shisha sanoatida oksidlar va boshqa birikmalar shaklida keng qoʻllaniladi. Ushbu elementlar oynaning shaffofligini oshiradi. Noyob yer elementlari infraqizil nurlarini oʻtkazadigan va ultrabinafsha nurlarini, kislota va issiqlikka bardoshli oynalarni yutadigan maxsus maqsadlar uchun moʻljallangan oynalarning bir qismidir. Noyob yer elementlari va ularning birikmalari kimyo sanoatida, masalan, pigmentlar, laklar va boʻyoqlar ishlab chiqarishda, neft sanoatida katalizator sifatida katta ahamiyatga ega boʻldi. Noyob yer elementlari baʼzi portlovchi moddalar, maxsus poʻlatlar va qotishmalar ishlab chiqarishda gaz yutuvchi sifatida ishlatiladi. Noyob yer elementlarining monokristalli birikmalari (shuningdek, shisha) optoelektronikada lazer va boshqa optik faol va chiziqli boʻlmagan elementlarni yaratish uchun ishlatiladi. Fe-B bilan nd, Y, Sm, Er, Eu asosida oddiy ferro qotishmalariga nisbatan katta quvvatli doimiy magnitlarni yaratish uchun rekord magnit xususiyatlarga ega qotishmalar (yuqori magnitlanish va majburiy kuchlar) olinadi.
**Bheriganga** (nepalcha: *भेरीगंगा*) – Nepalning Karnali provinsiyasi Surkhet tumanida joylashgan shahar munitsipaliteti.

2011-yilgi Nepal aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, munitsipalitetning umumiy aholisi 41,407 kishini tashkil qilgan. Munitsipalitet jami 13 ta tumanga boʻlingan. Lekhparajul VDC 2017-yilda munitsipalitet bilan birlashtirilgan. Oʻshanda hukumat barcha eski boshqaruv tizimini bekor qilgan va yangi 753 mahalliy darajadagi maʼmuriy organni joriy qilgan.

Munitsipalitet sharqda Gurbha Kot, gʻarbda Barahatal, shimolda Birendranagar va Lekbesi va janubda Bardiya tumani bilan chegaradosh.

Tarixi
------

Bheriganga munitsipaliteti 2014-yil 2-dekabrda 3 VDC Chinchu, Maintada va Ramghatni birlashtirgan holda tashkil etilgan. Lekhparajul VDC 2017-yilda yangi maʼmuriy tizim kuchga kirganida munitsipalitet bilan birlashtirilgan.

Demografiyasi
-------------

2011-yilgi Nepal aholini roʻyxatga olish paytida Bheriganga munitsipalitetida 41,865 aholi bor edi. Ulardan 96,1% nepal, 2,5% magar, 0,5% gurung, 0,3% raji, 0,2% hind, 0,1% urdu, 0,1% newar, 0,1% maytiliy va 0,1% boshqa tillarda birinchi til sifatida gaplashadi.

Etnik kelib chiqishi boʻyicha 42,8% Chhetri, 23,5% Kami, 13,5% Magar, 4,9% Sarki, 4,2% Damai/Dholi, 4,1% Hill Brahmin, 2,6% Thakuri, 1,0% Sanyasi/Dasnami, 0.90%, % Gurung, 0,4% Newar, 0,4% Raji, 0,3% Musalman, 0,2% Gaine, 0,1% Halwai, 0,1% Rai, 0,1% Tamang, 0,1% Tharu va 0,2% boshqalardan iborat.

Diniy nuqtai nazardan, 95,7% hindular, 3,6% xristianlar, 0,5% buddistlar va 0,3% musulmonlar bor.

Savodxonlik darajasi boʻyicha 70,9% oʻqish va yozish, 2,7% faqat oʻqish va 26,4% oʻqish va yozishni bilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „स्थानीय तहहरुको विवरण". *www.mofaga.gov.np*.  Ministry of Federal Affairs and General Administration (Nepal). 31-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2018-yil.
2. ↑  „District Corrected Last for RAJAPATRA". *www.mofald.gov.np*. Qaraldi: 12-iyul 2018-yil.
3. ↑  „Bheriganga Profile". *www.bherigangamun.gov.np*. Qaraldi: 12-iyul 2018-yil.
4. ↑  NepalMap Language
5. ↑  „NepalMap Religion". 21-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.
6. ↑  NepalMap Literacy

Havolalar
---------

* www.bherigangamun.gov.np
**Igor Vitalyevich Savitskiy** (1915.4.8, Kiyev — 1984.27.7, Nukus) — grafik rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964), Qoraqalpogʻiston xalqrassomi (1974). Moskva rassomlik institutini tugatgan (1946). S. ijodi badiiy tasvir uslubining dadilligi, boʻyoq qatlamini dagʻal yotqizilishi bilan ajralib turadi; oqish ranglar uygʻunligi (jigarrang, qovoq hamda sabzi rang va boshqalar)ni afzal koʻrgan rassom asarlarida janub tabiati, Qoraqalpogʻiston manzaralari oʻzining yorqin aksini topgan: "Oq qalʼa. Umumiy koʻrinish" (1954); "Qoraqumda", "Chimboy oqshomi", "Kegeyli kanali" — hammasi 1956; "Qayragʻochlar" (1959) va boshqa S. asarlari Oʻzbekiston sanʼat muzeyi, Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi, Qoraqalpogʻiston sanʼat muzeyida saqlanadi. Rassomning saʼyharakatlari natijasida tashkil topgan Qoraqalpogʻiston sanʼat muzeyiga S.ning nomi berilgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1983). "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2002).

Biografiyasi
------------

Igor Vitaliyevich Savitskiy 1915-yil 4-avgustda Kiyevda advokat oilasida tugʻilgan. Uning otasi polyak va yahudiy millatiga mansub boʻlgan (bobosi polshalik oilada, buvisi yahudiy oilasida tugʻilgan). Uning ona tomondan bobosi Timofey Dmitriyevich Florinskiy mashhur rus slavyanshunos, Kiyev universiteti professori, Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, koʻplab tadqiqotlar muallifi boʻlib, oʻzining ilmiy maktabini yaratgan.

Bolaligida Igor Savitskiy yaxshi taʼlim olgan va fransuz tilida ravon gapirgan, chunki tarbiyachisi fransuz ayol kishi boʻlgan. Igorning ota-onasi tez-tez chet elga, Yevropaga tashrif buyurishib, Fransiya, Avstriya, Germaniya madaniy hayotining barcha yangiliklaridan xabardor boʻlishgan va bolalariga bolaliklaridayoq ajoyib badiiy didni singdirishgan.

1920-yildagi inqilobdan keyin Igor Savitskiy ota-onasi bilan Moskvaga koʻchib oʻtdi va u yerda rasm chizishga qiziqib qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Murat Salixov** (qirgʻizcha: *Мурат Салихов*) — qirgʻiz sovet siyosatchisi, Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi.

Biografiyasi
------------

1905-yilda Oʻsh tumani Ravot qishlogʻida (hozirgi Marhamat tumani) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. 1916—1918-yillarda Sulukta viloyatidagi boy xizmatida choʻpon boʻlgan. 1919-yildan KSM aʼzosi. 1919—1922-yillarda Qo‘qon pedagogika texnikumida o‘qigan, ammo kursni tugatmagan. Qirgʻiz pedagogika texnikumini tugatgan, boshqa maʼlumotlarga koʻra — 1921—1925-yillarda Toshkentdagi pedagogika institutida tahsil olgan.

1925—1927-yillarda Oʻsh tuman xalq taʼlimi boʻlimi mudiri. 1927-yildan BKP (b) aʼzosi, Oʻsh KKP (b) kanton qoʻmitasi tashviqot boʻlimi mudiri, okrug ijroiya qoʻmitasi prezidiumi va raykom byurosi aʼzosi. 1931-yilda Oʻzgan okrugi ijroiya qoʻmitasi raisi, oʻsha yilning oxirida Oʻsh okrugi ijroiya qoʻmitasi raisi; 1931—1933, 1934-yillarda Toshkent marksizm-leninizm institutida tahsil olgan, 2 kursni tamomlagan.

Bir muddat O‘sh tuman Kengashi Ijroiya qo‘mitasi raisi, Bolsheviklar Kommunistik partiyasi (Qirg‘iziston ASSR) okrug qo‘mitasi 1-kotibi va Qirg‘iziston ASSR Maorif xalq komissari o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan, ammo muddatlari Ushbu lavozimlarda xizmat koʻrsatish darajasi aniq belgilanmagan.

? — 1931-yil ot fermasi siyosiy boʻlimi mudiri

1934-yil — 1937-yil aprel — Bolsheviklar Butunittifoq
Kommunistik partiyasi Oʻsh okrug qoʻmitasining 1-kotibi (Qirgʻiziston ASSR)

1937-yil 4-aprel — ? Qirgʻiziston KP (b) Markaziy Qoʻmitasi KKP (b) Qirgʻiziston viloyat qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi mudiri
1937-yil iyun — Qirgʻiziston KP(b) MK aʼzosi, Qirgʻiziston KP(b) MK byurosi aʼzosi.

? — 1937-yil sentyabr — Qirgʻiziston KP (b) MK 3-kotibi.

1937-yil 27-sentyabr — 1938-yil 15-fevral — Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi.

1938-yil 15-fevral — 1938yil 8-may Qirgʻiziston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi vazifasini bajaruvchi.

1938-yilda hibsga olingan. 1938-yil 12-sentyabrdagi „birinchi toifadagi" qatl roʻyxatiga kiritilgan. Qirgʻiziston SSR, Tosh-Debe qishlogʻi yaqinida otilgan.

* Xotini — Ajar (? — 1945), Oliy rassomlik bilim yurtida oʻqigan, eri hibsga olingandan keyin familiyasini oʻzgartirib, Oʻzbekistonga kelgan;
	+ oʻgʻli — Kuvat
	+ qizi — Atirgul.

Manbalar
--------

1. ↑  Po drugim svedeniyam **bliz pos. Sulyukta.**
2. 1 2 3  Salixov Murat Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-25). // sayt TsentrAziya
3. ↑  Postanovlenie Prezidiuma TsIK Kirgizskoy SSR (TsGA KR, f. 22, op.2, d. 114, l. 142)
4. ↑  Postanovlenie Prezidiuma TsIK Kirgizskoy SSR (TsGA KR, f. 22, op. 2, d. 115, l. 33)
5. ↑  „Spisok lits, podlejaщix sudu Voennoy Kollegii Verxovnogo Suda Soyuza SSR". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Kommunistik partiya va Sovet hokimiyati tarixi boʻyicha qoʻllanma
* Solihov Murat — | Markaziy Osiyo Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-25).
Vladimir Nikolaevich Vragov (1945-yil 2-oktyabr — 2002-yil 4-iyun) — sovet va rus matematigi, Novosibirsk davlat universiteti rektori (1993-yildan 1997-yilgacha).

Biografiyasi
------------

1945-yil 2-oktyabrda Oʻzbekiston SSR Urganch shahrida tugʻilgan. Uning otasi haydovchi bo'lgan va shu sababli oilasi tez-tez ko'chib yurishga majbur bo'lgan.

1963-yilda Novosibirskdagi 10-sonli maktabni tamomlagan va shu yili Novosibirsk davlat universitetining mexanika-matematika fakultetiga o‘qishga kiradi.

1968-yilda universitetni tamomlagach, NDU aspiranturasiga o'qishga kirdi.

1969-yildan Rossiya Fanlar akademiyasining Sibir filiali Matematika institutida funksiyalar nazariyasi bo‘limida ishlagan.

1971-yilda V.N.Vragov nomzodlik, 1978-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Dissertatsiya himoyasidan so‘ng u Matematika institutiga ilmiy kotib, keyinchalik NDU prorektori etib tayinlandi.
Prorektorlik faoliyati bilan parallel ravishda o‘qituvchilik bilan ham shug‘ullangan. Uning rahbarligida 56 ta nomzodlik va 8 ta doktorlik dissertatsiyalari himoya qilingan.
1993-yilda Vragov NDU rektori etib saylandi va 1997-yilgacha ushbu lavozimda faoliyat yuritdi. Uning rahbarligida bir qancha yangi taʼlim yoʻnalishlari: "Sharqshunoslik", "Iqtisodiyot va huquq" mutaxassisliklari, tibbiy-biologiya yoʻnalishi va ilmiy jurnalistika boʻlimi ochildi.
1997-yil bahoridan V.N.Vragov Rossiya Fanlar akademiyasining Sibir bo'limida YuNESKO kafedrasiga rahbarlik qildi.

Xotira
------

U Novosibirskdagi janubiy qabristonga dafn etilgan.

Havolalar
---------

* Виртуальный музей — Врагов Владимир Николаевич
* В. Н. Врагов
* Персональная страница на сайте Фотоархив СО РАН
A. *Koʻcha sharoitidagi operatsiya*.
**Aseptika** (yunoncha a — inkor qoʻshimchasi va septicos — yiringli) — mikrobsizlik holatini taʼminlaydigan usullar; fizik (kuydirish, nur, qaynatish, muzlatish), kimyoviy (antiseptik moddalar bilan taʼsir etish), mexanik, biologik va b. usullar bilan amalga oshiriladi. Aseptikaga nemis olimi E. Bergman asos solgan. Aseptika turli murakkab jarroxlik operatsiyalarini hech qanday asoratsiz va xavf-xatarsiz bajarishga imkon beradi. Aseptikaga quyidagilar kiradi: a) jarrohlik asboblari, bogʻlov materiallari va b.ni sterillash; b) jarroh qoʻlini maxsus usullarda yuvish va tozalash; v) operatsiya va b. tekshirish ishlarini bajarish vaqtida koʻrsatilgan qonun-qoidalarga qatʼiy amal qilish; g) davolash muassasalarida maxsus tashkiliy va sanitariya-gigiyena chora-tadbirlarni toʻgʻri amalga oshirish. Aseptika antiseptika usuli bilan birga olib boriladi. Uy sharoitida kuygan yoki b. jarohatlarni bogʻlash vaqtida ham Aseptika qonunqoidalariga amal qilish lozim. Aseptika tibbiyotning barcha sohalarida qoʻllaniladi.

Aseptika va uning turlari ova

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).
* Курс лекций по промышленной асептике (читается в Химико-Фармацевтической академии)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil
**Shukrullaboy Miskinov** – Xiva xonligining elchilaridan biri. 1847-yilda Rossiya imperiyasiga elchilik missiyasi bilan joʻnatilgan. Keyinchalik Xiva xonligi nomidan Usmonli davlatining poytaxti Istanbul shahriga elchi sifatida tashrif buyurgan.

Elchilik faoliyati
------------------

1846-yil dekabr oyida Orenburg shahriga Xorazm xoni Muhammad Aminxonning elchilari – Qlich Niyozmuhammedov va Shukrullaboy Miskinov yetib boradi. 1847-yil 9-mart kuni elchilar Sankt-Peterburgga yetib borishgan. Elchilar Rossiya imperiyasi tomonidan chegara Sirdaryoga yaqin joyda qurilgan Raim istehkomini buzish masalasini qoʻyadilar. Biroq, Nikolay I bu talabga rad javobini bergan. Shundan soʻng 1847—1848-yillarda Xiva otryadlari va chor harbiy qismlari oʻrtasidagi kichik harbiy toʻqnashuvlar boʻlib oʻtadi. Muvaffaqiyatga erisha olmagan Muhammad Amin Xon bu masalani yana tinch yoʻl bilan hal qilishga harakat qila boshlaydi. Bu oʻrinda shuni taʼkidlash kerakki, aholi oʻz davlatini doimo Xorazm deb bilgan. Rus tarixchilari esa XVII asrdan soʻng oʻz poytaxti Xiva shahriga koʻchirgani munosabati bilan Xiva xonligi deb atay boshlaganlar.

Adabiyotlar
-----------

• Гуломов Х. Г. Дипломатические отношения государств Средней Азии с Россией в XVIII — первой половине XIX века. Ташкент, 2005

Manbalar
--------

1. ↑  Гуломов Х. Г. Дипломатические отношения государств Средней Азии с Россией в XVIII — первой половине XIX века. Ташкент, 2005
2. ↑  Брегель Ю. Э. Хорезмские туркмены в XIX веке / Акад. наук СССР. Ин-т народов Азии. — М.: Издательство восточной литературы, 1961. — 442 с.