recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Yevropa fransiskalari jamoati ko‘magida Gent ning ulamolari Jodoko Rik va Pedro Gosseal Muqaddas Rim imperatori Karl V ning amakivachchalari bo‘lgan  ular shaharga asos solinganidan ikki yil o‘tib kelgan, ba’zi uchastkalarni egallashga muvaffaq bo‘lishgan. Plaza Mayor de Kitoning janubi-g'arbiy tomonida, bir kuni imperator qo'shinlari boshliqlarining harbiy o'rindiqlari joylashgan joyda: Chalcuchimac va Quizquiz. Ya'ni, fransiskaliklar xushxabar tarqatmoqchi bo'lgan mahalliy xalq uchun bu joy juda katta tarixiy va strategik ahamiyatga ega edi. 1983-1990 yillarda bazilikaning ta'mirlanishi munosabati bilan olib borilgan arxeologik tadqiqotlardan so'ng, bu joyning Inka va Karanki madaniyatining markazi ekanligi haqidagi tezis mustahkamlandi, undan oldingi davrlarga tegishli muhim sopol buyumlar topildi. Kolumbiya madaniyatlari (shuningdek, panzaleas ) nef ostida, monastirlar, bog', atrium va maydon ekan.

1. ↑  *Instituto Cervantes Virtual Center.* „16. Iglesia de San Francisco".
**Vincent** **Guérin** (1965-yil, 22-noyabrda tugʻilgan) — fransuz sobiq professional futbolchisi, markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Faoliyati
---------

**Guérin** Bulon-Bilankurda tug'ilgan. 1984-yildan 2002-yilgacha davom etgan faoliyati davomida u Stade Brestois 29, Matra Racing, Montpellier Herault, Paris Saint-Germain, Heart of Midlothian va nihoyat Red Star 93da o'ynagan. 

Paris Saint-Germain bilan 1994-yilda bir marta Liga 1 g‘olibi bo‘lgan, 1993, 1996 va 1997-yillarda ikkinchi o‘rinni egallagan, 1993 va 1995-yillarda ikki marta Fransiya Kubogini qo‘lga kiritgan, 1995-yilda bittadan Kubok de la Liga va 1996-yilda bir marta Kubok egalari kubogini qo‘lga kiritgan. U 1997-yilda Kubok egalari kubogida ham finalchi bo'lgan va 1990-yilda Montpellier bilan yana Fransiya Kubogini qo'lga kiritgan. 

Fransiya terma jamoasi bilan u 1988-yilda 21 yoshgacha bo'lganlar o'rtasidagi Yevropa kubogida g'olib chiqdi (13 ta o'yin o'tkazdi) va 19 ta xalqaro o'yinda qatnashdi, 2 ta gol urdi, shuningdek, Yevro-1996da qatnashdi. 

### Xalqaro ishtiroki

*Ballar va natijalar birinchi bo'lib Fransiyaning gollari ro'yxatini ko'rsatadi, ballar ustuni Gerinning har bir golidan keyin ochkoni ko'rsatadi*. 

Vincent Guérin tomonidan kiritilgan xalqaro gollar ro'yxati| Son | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1995-yil, 26-aprel | Stad de la Bojoire, Nant, Fransiya |  Slovakiya | 4–0 | 4–0 | Evro-1996 saralashi |
| 2 | 1995-yil, 6-sentabr | Stade de l'Abbé-Desham, Oser, Fransiya |  Ozarbayjon | 3–0 | 10–0 | Evro-1996 saralashi |

Doping mojarosi
---------------

1997-yilda Fransiya futbol federatsiyasi **Guérinni** 5-oktabrda PSJga qarshi o'yindan so'ng dori-darmon tekshiruvidan o'ta olmagani uchun uni futboldan chetlashtirishga qaror qildi. **Guérin** FFFning doping bo'yicha apellyatsiya komissiyasiga muvaffaqiyatsiz murojaat qildi va komissiya unga 18 oylik diskvalifikatsiyani tayinladi, uning 12 oyiga diskvalifikatsiya qilindi. Keyinchalik **Guérin** FFFning qaroriga bir nechta bandlar bo'yicha e'tiroz bildirgan holda Versaldagi Fransiya federal ma'muriy sudiga murojaat qildi. Versal sudi **Guérinning** giyohvand moddalar testi noto'g'ri o'tkazilganligi haqidagi da'volaridan birini tasdiqladi va shu sababli butun jarayonni bekor deb topishga qaror qildi. Natijada, FFF tomonidan qo'yilgan diskvalifikatsiya bekor qilindi.

Yutuqlar
--------

**Montpellier**

* Fransiya kubogi: 1989–90

**Paris Saint-Germain**

* Divizion 1: 1993–94
* Fransiya kubogi: 1992–93, 1994–95
* Kupe de la Liga: 1994–95
* UEFA kubogi egalari kubogi: 1995–96

**Individual**

* 1-divizionda yilning eng yaxshi futbolchisi: 1994–95
* Fransiyaning eng yaxshi futbolchisi: 1997-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Vincent Guérin". *worldfootball.net*. Qaraldi: 5-fevral 2018-yil.
2. 1 2  *Estelle de La Rochefoucauld*. „Collection of sports-related case-law". EC Sport and Law Commission.
**San-Frantsisko tinchlik shartnomasi ―** Gitlerga qarshi koalitsiya va Yaponiya davlatlari oʻrtasidagi shartnoma. San-Frantsiskoda 1951-yil 8-sentabrda  imzolandi. Shartnoma imzo chekkan ittifoqchilar va Yaponiya oʻrtasidagi urush holatini toʻxtatdi, ittifoqchilarga toʻlovlarni toʻlash va yapon tajovuzidan zarar koʻrgan mamlakatlarga kompensatsiya qilish tartibini mustahkamladi. Konferensiyada ishtirok etgan. Sovet delegatsiyasi rahbari, SSSR tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari A. A. Gromiko kelishuvni alohida tinchlik deb baholadi va konferentsiyaga XXR vakillari taklif etilmaganini, shartnoma matnida esa Xitoyning hududiy chegarasi belgilanmaganligini taʼkidladi. Tayvan, Peskador va Parasel orollariga boʻlgan huquqlar, shuningdek SSSRning Janubiy Saxalin va Kuril orollari ustidan suvereniteti.

Shartnomani muhokama qilishda AQSh Senatida bir tomonlama qaror qabul qilindi, unda Shartnoma shartlari SSSR uchun 1941-yil 7-dekabrda Yaponiyaga tegishli boʻlgan hududlarda har qanday huquq yoki daʼvolarni tan olishni anglatmaydi, Yaponiyaning ushbu hududlarga boʻlgan huquqlari va huquqiy asoslariga zarar yetkazadigan, shuningdek, Yalta bitimida mavjud boʻlgan Yaponiyaga nisbatan SSSR foydasiga har qanday qoidalar tan olinmaydi.

San-Fransisko tinchlik shartnomasi shartlariga koʻra, Yaponiya Tayvan va Peskador orollari ustidan, Parasel va Spratli orollari va Koreya ustidan suvereniteti, „Kuril orollariga va unga boʻlgan barcha huquqlar, unvonlar va daʼvolardan voz kechdi va 1905-yil 5-sentabrdagi Portsmut shartnomasiga binoan Yaponiya suvereniteti qolga kiritgan Saxalin orolining va unga tutash orollarning oʻsha qismi ustidan" suverenitetini yoʻqotganligini tan oldi.

Tayvanning siyosiy holati
-------------------------

Xitoy Respublikasi (Tayvan) ham, Xitoy Xalq Respublikasi ham san-Frantsiskodagi tinchlik konferentsiyasiga taklif qilinmagan va San-Frantsisko shartnomasining ishtirokchilari boʻlmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Iz zayavleniya pervogo zamestitelya ministra inostrannix del SSSR A. A. Gromiko na press-konferensii v San-Fransisko
2. ↑   (en) *United States: Proclamation of Treaty of Peace with Japan*. **46** (The American Journal of International Law nashri). American Society of International Law. 1952. pp. 96—98. doi:10.2307/2213933. .
3. ↑   (en) *United States: Proclamation of Treaty of Peace with Japan*. **46** (The American Journal of International Law nashri). American Society of International Law. 1952. pp. 96—98. doi:10.2307/2213933. .
4. ↑  Tekst dogovora Wayback Machine saytida arxivlandi (2001-02-21).

Havolalar
---------

* Treaty of Peace with Japan Signed at San Francisco on 8 September 1951(ingl.)
* Chihiro Hosoya, «The Road to San Francisco: The Shaping of American Policy on the Japanese Peace Treaty» The Japanese Journal of American Studies 1(1981) pp. 87-117 Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-03-15).(yap.)
**Badan**, moʻgʻul choyi (Bergenia cras-sikolia) – toshyorardoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Oʻrta Osiyoda bir necha turi bor. Surxondaryo viloyati togʻlarida V. hissarica turi uchraydi. Gullari chiroyli, qizil yoki binafsha rang. Manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. Ildizi va poyasida 28% gacha oshlovchi moddalar, arbutin glyukozidi va boʻyoq moddalar bor. Ildizpoyasidan olinadigan ekstrakt stomatit, kolit, enterokolit va ginekologik kasalliklarni davolashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tay tillari** — qarindosh tillar oilasi; Hindixitoy yarim orolida (Tailand, Laos, Vyetnam, Myanma) va Jan. Xitoy hamda Shim.Sharqiy Hindistonning unga tutash hududlarida tarqalgan va ularda 80 mln.ga yaqin kishi soʻzlashadi. Tay tilining genealogik qarindoshligi xususida 2 xil faraziya mavjud boʻlib, ularning birinchisiga koʻra ushbu tillar xitoytibet timarita, ikkinchisiga koʻra esa avstronez tillari oilasiga mansub. Lekin har ikkala faraziya ham hozirgacha toʻliq tan olinmaganligidan Tay tili ning oʻzini alohida oila deb hisoblash mumkin. Tay tili asosan quyidagi guruhlardan iborat: 1) haqiqiy Tay tili; bularning oʻzi 3 guruhga boʻlinadi: jan.gʻarbiy [tay (siyom), laos, tan, khamti axom, yuan, kxin va boshqa]; markaziy [tay (txo), nung , chjuan (jan. lahjalari)]; shim. [chjuan (shim. lahjalari), bui]; 2) dunshuy tillari (dun, shuy, mak, txen); 3) sek; 4) lakkya; 5) be; 6) li tillari; 7) lakua; 8) laki; 9) gelao tillari. Barcha Tay tili tipologik jihatdan oʻzaro yaqin hamda amorf tillart mansubdir. Koʻpchilik tay yozuvlari hind yozuvidan kelib chiqqan (ular muayyan shakliy xususiyatlariga koʻra kxmer yozuvi guruhi, birma yozuvi guruhi deb ajratiladi). Xitoy va Vyetnamdagi baʼzi Tay tili (chjuan, dun, li; tay, nung) uchun 20-asrning 2yarmida lotin grafikasi asosida yozuvlar yaratilgan.

Ushbu tillar oilasida ahamiyati va tarqalishiga koʻra haqiqiy tay tili 1oʻrinda turadi. Bu til baʼzi adabiyotlarda kxon tay yoki siyom tili deb ataladi, asosan Tailandsa tarqalgan. Unda 40 mln. ga yaqin kishi soʻzlashadi. Ijtimoiy hayotning barcha sohalarida qoʻllanadi. Tailand Qirolligining rasmiy tili, shu bilan birga, shu mamlakatdagi xitoylik, vyetnamlik, malayyaliklar va boshqa uchun millatlararo muomala tili xisoblanadi. 4 ta asosiy laxjasi bor: markaziy, jan. shim. va shim.sharqiy. Ular fonetik, qisman leksik jihatdan oʻzaro farklanadi. Adabiy til Bangkok aholisi soʻzlashadigan markaziy lahjaga asoslangan. Tipologik jihatdan boshqa barcha Tay tili singari amorf til hisoblanadi. Fonetik tizimi 20 undosh va choʻziqlikqisqalik jihatdan qaramaqarshi qoʻyiladigan 24 unli (6 tasi diftong) fonemadan iborat. Boʻgʻinlar maʼlum ohang (ton)larda talaffuz etiladi. Maʼno farklovchi 5 ta ohang mavjud. Soʻz yasalishi asosan soʻz qoʻshishdan iborat. Morfologiyasi analitik xususiyatga ega. Adabiy til xalq soʻzlashuv tili asosida hozirgi Tailandning shim. qismida 13— 14-asrlarda shakllana boshlagan. Jan. hind yozuvidan kelib chiqqan qad. kxmer yozuvi tay yozuviga (1283-yil) asos boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
San-Lorenso ustunlari **-** italyancha: *Colonne di San Lorenzo* ) - Milanda, Lombardiya, Italiyada joylashgan San-Lorenso bazilikasining old tomonida joylashgan qadimgi Rim ustunlari ustunlari. Milandagi kam sonli qadimiy yodgorliklardan biri

Barcha italiyaliklar pivo ichadigan va o't chekadigan joy.

Tarix
-----

Ustun milodiy IV asrda qurilgan. e. San-Lorenso Bazilikasi ansamblining (quadroportico) bir qismi sifatida - miloddan avvalgi 2-asr binosidan olingan ustunlardan. e. ehtimol, butparastlar ibodatxonasi yoki jamoat hammomi .

1935 yilgacha cherkov va ustunlar orasidagi bo'shliq butunlay eski turar-joy binolari tomonidan ishg'ol qilingan. Ushbu uylar buzilganidan so'ng, mavjud maydon shakllantirilib, 1937 yilda Rimda saqlangan antiqa marmar haykalning nusxasi bo'lgan imperator Konstantinning bronza haykali o'rnatildi.

Tavsif
------

Ustun balandligi 7,3 metr bo'lgan 16 ta marmar ustundan iborat bo'lib, tepasida taxminan 1,1 metr balandlikdagi Korinf poytaxtlari joylashgan. Marmar Mussoda qazib olinadi. Poytaxtlarning balandligi biroz farq qiladi, ehtimol turli xil qadimiy binolardan olingan. Kolonnada parchalangan marmar arxitrav bilan qoplangan, uning ustida g'ishtli lintel o'tadi. Ikki markaziy ustun orasidagi masofa boshqa intervallarga qaraganda kengroq, bu markaziy oraliq toj bilan qoplangan g'isht kamar .

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Milano Archeologia: La Basilica di San Lorenzo Maggiore". 12-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2018-yil.
2. ↑  „Петрографические маршруты по римской и средневековой архитектуре Милана. Кураторы: Роберто Буджини и Луиза Фолли". 6-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2018-yil.
Vihti qishlogʻining markazi
**Vihti cherkov qishlogʻi** (shuningdek, **Vihti** nomi bilan ham tanilgan; fin: *Vihdin kirkonkylä*) — Finlandiyaning Uusima viloyatidagi ikkinchi yirik shahar hududi va Vihti munitsipalitetining sobiq maʼmuriy markazi (shahar idorasi 2004-yilda cherkov qishlogʻidan Nummela shahriga koʻchirilgan). Qishloq Vihtining shimoliy qismida, Hiidenvesi koʻliga tegishli Kirkkojärvi koʻlining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan. Unda 3500 nafarga yaqin aholi istiqomat qiladi.

Cherkov qishlogʻiga Vihti cherkovi, Avliyo Britget cherkovi xarobalari, Vihti muzeyi, Siirilya sanʼat uyi va yozgi teatr kiradi. Yozda qishloqda *Wuosisatamarkkinat* festivali va yoz oʻrtalarida turli bayramlar oʻtkaziladi, ularning ikkalasi ham minglab mehmonlarni oʻziga jalb etadi. 2016-yilning yozida qishloqda umummilliy missiya o‘tkazildi.

1994-yilda Vihti cherkov qishlogʻi „Yilning Uusimaa qishlogʻi" sifatida tanlandi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Vihdin kirkonkylä" (fi).  Vihdin kirkonkylän kyläyhdistys ry. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Yleistietoa Vihdistä" (fi).  Municipality of Vihti. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Vihdin kylät" (fi).  Municipality of Vihti. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Olet tässä - Lähetysjuhlat 2016" (fi). *Vihdin seurakunta*. 15-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Deepti Sati** — hind aktrisasi va modeli boʻlib, u asosan Malayalam filmlarida suratga tushadi. U shuningdek, Marathi, Kannada, Tamil va Telugu filmlarida suratga tushgan. U 2015- yilda *Nee-Na* bilan aktyorlik debyut qilgan.

Deepti filmlarda suratga tushdi, jumladan, *Yaguar*, Solo, *Luckee* va Driving liecense. U 2019-yilda *Pearlish* bilan veb-debyutini qilgan va telekoʻrsatuvlarda hakamlik qilgan.

Yoshligi
--------

Deepti Sati Mumbayda tugʻilgan. Uning otasi Divyesh Sati Uttarakxandning Nainital shahridan, onasi Madhuri Sati esa Kerala shtatining Kochi shahrida tugʻilgan.

Deepti Sati Mumbaydagi Andheri (E), Kanossa monastir oʻrta maktabida taʼlim oldi va Mumbaydagi Sent-Xavier kollejida biznes boshqaruvi boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Goʻzallik tanlovlari
--------------------

* Impresario Miss Kerala 2012
* Queen of the navy 2013
* Queen of India 2014 — Birinchi ikkinchi oʻrin
* Femina Miss India 2014 — Miss Talented 2014 va Miss Iron Maiden 2014.

Faoliyati
---------

 Sati 2021-yilda
Deepti Sati modellik karyerasini *Pantaloon Fresh Face Hun*t deb nomlangan tanlovdan boshlagan. Deepti *Sati Impresario Miss Kerala 2012* unvonini qoʻlga kiritgan. U *Femina Miss India 2014* tanlovining eng yaxshi oʻnta finalchilaridan biri boʻlgan va *Miss* unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, u 2013-yilda *Queen of the navy* unvonini qo‘lga kiritgan va *Queen of India 2014* ko‘rik-tanlovida birinchi oʻrinni egallagan. Deepti Sati — Kathak va Bharatanatyam deb nomlangan hind klassik raqs turida oʻqitilgan raqqosa va uch yoshidan beri mashgʻulotlar bilan muntazam shugʻullanadi.

Deepti Sati Vijay Babu va Enn Avgustin bilan 2015-yilda Lal Jose rejissyori boʻlgan Malayalam filmi *Nee-Na* filmida oʻzining aktyorlik debyutini qiladi, unda u reklama kompaniyasining ijodiy direktori sifatida bosh qahramon rolini oʻynaydi. U oʻzining kuchli tomboy xarakteri bilan tomoshabinlarni hayratda qoldirgan.

Filmografiyasi
--------------

### Filmlar

| Yil | Film | Rol | Til | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 | *Nee-Na* | Neena | Malayalam | Debyut Malayalam filmi |
| 2016 | *Jaguar* | Priya | KannadaTelugu | Debyut Kannada filmiDebyut Telugu filmi |
| 2017 | *Pullikkaran Staraa* | Manjima | Malayalam |  |
| *Solo* | Daisy | MalayalamTamil | Debyut Tamil filmi |
| *Lavakusha* | Jennifer | Malayalam |  |
| 2019 | *Luckee* | Jiya | Marathi | Debyut Marathi filmi |
| *Driving Licence* | Bhama | Malayalam |  |
| 2021 | *Naanum Single Thaan* | Swetha | Tamil |  |

### Kliplarda

| Yil | Sarlavha | Yorliq | Ashulachi | Havl. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022 | *Pyaar Xay* | Apni Dhun | Payal Dev |  |

Manbalar
--------

1. ↑  „Deepti impressed me the most: Lal Jose". Times of India. Qaraldi: 20-iyun 2015-yil.
2. ↑  „Deepti Sati making her mark". onmanorama. Qaraldi: 20-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Koyal Rana wins Miss India 2014 title". Deccan Chronicle. Qaraldi: 7-iyul 2015-yil.
4. ↑  „Deepti Sati". Times of India. Qaraldi: 20-iyun 2015-yil.
5. ↑  „A girl called Neena". *The Hindu*. Qaraldi: 20-iyun 2015-yil.
6. ↑  „Pratik Sehajpal and Deepti Sati song Pyaar Hai out now".
**Boris Anatolyevich Golender** (ruscha: *Борис Анатольевич Голендер*, 12-sentabr 1947-yil, Toshkent) — tarixchi, oʻlkashunos olim, jurnalist va kimyo fanlari nomzodi. Dunyoning turli mamlakatlarida 100 dan ortiq nashrlar muallifi, ularning aksariyati O‘zbekiston tarixi va madaniyatiga tegishli.

Taʼlim
------

Toshkent davlat universitetining kimyo fakultetini tamomlagan, kimyo fanlari nomzodi.

Faoliyati
---------

Uzoq yillar ilmiy laboratoriya mudiri bo‘lib ishlagan. Bundan tashqari, jurnalistika bilan shug‘ullanadi. „Sharq yulduzi" jurnalida, „G‘afur G‘ulom" nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida ishlagan. Hozirda o‘zi asoschilaridan biri bo‘lgan „Sergey Yesenin" nomidagi Davlat muzeyida ilmiy xodim.

Kitoblari
---------

2002-yilda „Okna v proshloye" (ruscha: *„Окно в прошлое"* (Toshkent, 2002 y.), 2007-yilda esa Toshkent shahri tarixi va unda yashagan mashxur shaxslar haqida yozilgan „Moi gospoda tashkentsi" (ruscha: *Мои господа ташкентцы*) kitoblari nashr qilingan. 2014-yilda Oʻzbekistonda yashagan polyaklar haqidagi „Polonia Turkestaniana" kitobi nashr qilingan.

Ssenariylar
-----------

Boris Golender ssenariysi asosida 2009-yilda rejissyor Rafael Xayritdinov tomonidan "Anor choyxonasi ustasi" va "O‘zbek zamini she’riyati" hujjatli filmlari suratga olingan. Ushbu filmlarda ikki o‘zbek rassomi: Aleksandr Volkov va Pavel Benkovning hayoti va ijodiy yo‘llari haqida hikoya qilinadi.

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Интервью с краеведом Борисом Анатольевичем Голендером" (ru). *mytashkent.uz* (23-iyul 2008-yil). Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  „Сергей Безруков поздравил Бориса Голендера с юбилеем" (ru). *uz.sputniknews.ru* (14-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 18 iyul.
3. ↑  YouTube logotipi MTRK rasmiy kanal(rus.)
4. ↑  „Показ документальных фильмов Бориса Голендера" (ru) (31-avgust 2021-yil). Qaraldi: 18 iyul.
**Taxurar** — faqat xotinqizlar ishtirokida oʻtkaziladigan toʻy marosimidagi odatlardan biri. T. oʻgʻil (sunnat) va nikoh toʻyiga atab qilingan yangi koʻrpatoʻshaklarni taxmondagi sandiq ustiga yigʻish — taxt urishga bagʻishlangan: 1) Toshkent va Fargʻona vodiysida faqat xatna (sunnat) toʻyi marosimida utkazilgan. Bolani xatna kilishdan bir kun oldin bezatilgan xonaning taxmoni ustiga 8 ta yangi tikilgan koʻrpa, bitta koʻrpacha va 2 ta yostiq taxlanib namoyish qilingan. 2kuni toʻy oʻtib boʻlgach, bolani sunnat qilish vaqtida taxt urilgan taxmondan toʻshak, koʻrpa olinib bolani sunnat qilish uchun joy hozirlangan; 2) Samarqand, Qashqadaryo, Surxondaryo va Xorazm viloyatlarining ayrim tumanlarida nikoh toʻyidan keyin 3 kun oʻtgach, kelin va kuyovga qilingan yangi koʻrpatoʻshaklar bezatilgan xonaning toʻriga sandiq ustiga taxlab qoʻyilgan. Soʻng T. marosimi utkazilgan. Marosimga faqat ayollar chaqirilgan. Ularga taomlar va shirinliklar tortilgan, mehmondorchilik tugagach, goʻshanga (chimildiq) yigʻib olingan. Shu bilan T. tugagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boris Vasilyevich Kotlov**  (1923.2.7, Nikolayev shahri, Ukraina — 1995. 19.11, Moskva) — rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Dnepropetrovskdagi Rassomlik bilim yurti (1940—41) va Toshkentdagi P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1944—49)da tahsil olgan. Ijodini bezakchi rassom sifatida boshlagan K. koʻrgazma va yarmarkalar, kucha va maydonlarni bayramona bezaklari, jamoat va davlat muassasalari binolarini ichki va tashqi koʻrinishi, tasviriy bezaklarini yaratgan (Chirchiq shahri madaniyat saroyi, 1980 va boshqalar). 1960-yildan akvarel sohasida faol ijod qilib, tabiat manzaralari, shaharlar qiyofasi aks etgan asarlar yaratdi ("Togʻlarda bahor", 1968; "Moviy kun", 1968; "Oqtosh manzarasi", 1971; "Buxoro", 1971; "Lolalar", 1972; "Chorvoq GES tongi", 1974; "Ohangaronda yangi qurilish", 1980 va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Fayl:Crown Prince Fahd of Saudi Arabia NARA – 177429.jpgFahd
**Fahd bin Abdulaziz Ol Saud** (1923, Ar-Riyod) — Saudiya Arabistoni davlat arbobi. Abdulaziz universiteti (1975), Imom Muhammad bin Saud Islom universiteti (1982)ni tugatgan. 1953-yildan Saudiya Arabistoni maorif, ichki ishlar vaziri, bosh vazirning ikkinchi oʻrinbosari, 1975-yildan valiahd va bosh vazir oʻrinbosari. 1982-yil 13-iyundan 2005-yilgacha Saudiya Arabistoni Podshohligi podshohi, bosh vazir, qurolli kuchlar oliy bosh qoʻmondoni. 1986-yil 27-oktabrdan ikki muqaddas masjid xodimi unvoni sohibi. Vafotidan keyin Abdulloh ibn Abdulaziz as-Saud taxtga chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kingdom Kings". Saudi Arabia:  Ministry of Commerce and Industry – Kingdom of Saudi Arabia. 22-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2012-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-10-22).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Qirol oila aʼzosi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Boris Kreiman
**Boris Kreiman** (1976-yil 7-iyunda tugʻilgan) — amerikalik shaxmat grossmeysteri. Kreiman Sietldagi shaxmat bo‘yicha AQSh chempionatida 3-o‘rin sohibi, shuningdek, kichik *Frenk P. Samford shaxmat bo‘yicha stipendiya* g‘olibi hisoblanadi.

Kreiman shaxmat dasturlari va taʼlim orqali jamoalarga yordam berish uchun shaxmatdan nafaqaga chiqdi.

Yoshligi
--------

Kreiman 1976-yil 7-iyunda SSSR, Rossiya SFSR, Moskva shahrida tugʻilgan. Keyinchalik u 13 yoshida Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va Nyu-Yorkning Bruklin shahridagi Brighton Beachga joylashdi.

Kreiman shaxmat boʻyicha mashgʻulotlarni Rossiyada, 5 yoshida Moskvadagi rus shaxmat maktabida boshlagan. Aynan Brayton-Bichda Kreyman grossmeyster Gata Kamsky bilan mashgʻulot oʻtkazdi. Keyinchalik Kreiman yana bir sovet asli amerikalik shaxmat grossmeysteri Aleks Yermolinskiy bilan mashgʻulot oʻtkazdi.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Boris Kreiman shaxmat faoliyati davomida 20 dan ortiq xalqaro shaxmat turnirlarida gʻolib chiqqan, uchta oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida va uchta AQSh chempionatida ishtirok etgan. U o‘n yildan ortiq shaxmat bo‘yicha tajribali murabbiy bo‘lib ishlagan.

1993-yil va 1996-yillarda u AQSh oʻsmirlar chempionatida gʻolib chiqdi. 2002-yilda u Sietldagi AQSh chempionatida 3-oʻrinni qoʻlga kiritdi, shuningdek, taniqli va nufuzli „Samford stipendiyasi" ni qoʻlga kiritdi. Samford faqat AQShdagi eng yaxshi shaxmatchilarga beriladi va Nyu-York shahrida joylashgan Chess-in-the-Schools tomonidan taklif etiladi.

Kreiman Los-Anjelesda shaxmatni taʼlim tizimlariga kiritish va AQShning gʻarbiy qirgʻoqlari boʻylab raqobatbardosh shaxmat dasturlarini yaratishga bagʻishlangan Kreiman shaxmat akademiyasiga asos solgan.

Akademiyadagi o‘qituvchilarni Kreimanning o‘zi tayyorlaydi. Kreiman shaxmat akademiyasi shaxmat boʻyicha ikkita milliy chempionni aniqladi; Joel Banava va Joaquin „Jake" Banava 2005-yilda. Ikkala talaba ham Dallasdagi Texas universitetiga 50 000 dollarlik stipendiya olishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *DuBois.* „Frank P. Samford, Jr. Chess Fellowship".  The United States Chess Federation (3-oktabr 2006-yil). Qaraldi: 21-noyabr 2008-yil.
2. ↑  „US Championship 2002". 11-yanvar 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „UTD Gives Chess Scholarships to Students". 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2022-yil.
**Emin Fahrettin Özdilek** (1898, Bursa - 1989-yil 13 mart, Anqara) turk askari va siyosatchisi. U 1961-yilda Jemal Gurselning prezident etib saylanishi bilan qisqa muddat bosh vazirlik qildi.

Hayotiy
-------

Boshlangʻich ta’limdan soʻng Edirne harbiy litseyiga (hozirgi Edirne litseyi) oʻqishga kirdi. 1916-yilda u zahiradagi ofitserlar tayyorlashga yuborildi. 1917-yil 1-iyunda unga leytenant unvoni berilgan. 19 yoshida Ozarbayjonda Kavkaz islom armiyasi safida jang qilgan. 1920-yil oxirida u Turkiyaning mustaqillik urushida qatnashgan. 1921-yil 1-martda unga birinchi leytenant unvoni berilgan. Otliqlar diviziyasi qoʻmondonligi ostida Gʻarbiy frontdagi janglarda qatnashgan. 1925-1927-yillarda Harbiy akademiya va otliq chavandozlar maktabida tahsil olgan. 1933-yilda Harbiy akademiyaga oʻqishga kirdi. 1936-yil 30-avgustda unga mayor unvoni berilgan. Harbiy akademiyani 1936-yil 6-oktabrda shtab ofitseri sifatida tugatgan. 1936-1959-yillarda TSKda turli lavozimlarda xizmat qilgan. 1959-yil 30-avgustda unga general unvoni berildi.

1960-yili Turk Qurolli Kuchlari mamlakat boshqaruvini qoʻlga kiritgan 27-May davlat toʻntarishida Birinchi Armiya Qoʻmondoni sifatida qatnashgan. Milliy birlik qo'mitasida qatnashgan O'zdilek 1960-yil 9-iyunda Jemal Gürsel tomonidan tuzilgan hukumatda Milliy Mudofaa vazirligiga olib kelingan. 1960-yil 21-oktabrda u davlat vaziri va bosh vazir oʻrinbosari etib tayinlandi. 1961-yil 26-oktabrda Jemal Gürsel prezidentligi boshlanganidan beri, Bosh vazirlik lavozimi boʻshab qolganidan soʻng, 1961-yil 27-oktabrdan 1961-yil 20-noyabrgacha vaqtincha Bosh vazirlik vazifasini bajardi. 1961-1980-yillarda u Respublika Senatining tabiiy a'zosi va Milliy birlik guruhining rahbari sifatida ishlagan. 1983-yilgi umumiy saylovlarda Xalq partiyasidan Konya deputati etib saylangan. 1989-yil 13-martda Anqarada vafot etdi.

  

U Oliy sud tomonidan chiqarilgan o'lim hukmlarini tasdiqlashga qarshi ovoz berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 17 kasım 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 mayıs 2022.
2. ↑  Kurmay Albay Sami KÜÇÜK, RUMELİ'DEN 27 MAYIS'A
**Beglov Boris Mixaylovich** (1938-yil 8-iyul, Novomoskovsk) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), texnika fanlari doktori (1975), professor (1983).

Hayoti
------

### Bolalik va yoshligi

Beglov Boris Mixaylovich Tula viloyatining Novomoskovsk shahrida xizmatchi oilasida tavallud topgan. 1941 - yilning oktabrida Novomoskovsk shahrini nemis askarlari bosib olgani sababli Beglov oilasi Toshkent viloyatining Chirchiq shahriga evakuatsiya qilindi. 

1955 - yilda Chirchiq sharining 8 - oʻrta maktabini kumush medali bilan bitirdi.

1960 - yilda Mendeleyev nomidagi Moskva kimyo-texnologiyalari institutida muhandis-texnolog malakasini oldi. 

### Ish faoliyati

1963 - yilda OʻzSSR Fanlar akademiyasining kimyo institutida ilmiy xodim boʻlib ishladi.

1970 - 1972 - yillarda Chirchiq tajribiy-ishlab chiqarish laboratoriyasining bosh mudiri lavozimida ishladi.

1982 - yilgacha institutning fan boʻyicha direktor oʻrinbosari, soʻngra 1989 - yilgacha institut direktori boʻlib faoliyat yuritdi. 

Hozirgi kunda OʻzR Fanlar akademiyasining Umumiy va noorganik kimyo institutining fosforli oʻg'itlar laboratoriyasining bosh ilmiy xodimi boʻlib ishlab kelmoqda. Shu bilan birga, OʻzR Fanlar akademiyasining Oʻzbek kimyo jurnalining bosh muharriri oʻrinbosari, "Kimyo texnologiyasi. Boshqaruv va nazorat." jurnalining tahririyat kengashi aʼzosi boʻlib ish faoliyatini yuritmoqda.

### Ilmiy faoliyati

1964 - yilda 26 yoshlik Boris Beglov texnika fanlari nomzodligi ilmiy unvoni uchun Mendeleyev nomidagi Moskva kimyo-texnologiyalari institutida dissertatsiya yoqladi.

Oradan 11 yil oʻtib 1975 - yilda doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. 

1987 - yilda OʻzR Fanlar akademiyasining "Noorganik moddalar kimyo texnologiyasi" mutaxassisligi boʻyicha aʼzosi deb tanlandi.

2000 - yilda shu mutaxassislik boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi boʻlib tanlandi.

Beglov Boris Mixaylovich ilmiy faoliyati mobaynida 6 monografiya va 116 mualliflik sertifikati va patentlar qabul qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. ↑   - patentlar bazasi
2. 1 2   Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-08-11). - Umumiy va noorganik instituti rasmiy sayti
3. ↑   - patentlar bazasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Daler Xonzoda (Xonov Xusniddinovich)** (1-Aprel, 1989 tugʻilgan), (asl ismi: Xonov Daler Husniddinovich) — istedodli o'zbek qoʻshiqchisi oʻzbek, fors, rus, ingliz va qoraqalpoq tillarida qoʻshiqlar kuylaydi.

Hayoti va ijod faoliyati
------------------------

Daler 1989-yil 1-aprel kuni oʻzbek oilasida tavallud topgan. 1993-yil Oʻzbekistonning Samarqand viloyatiga koʻchib keldi. 1996-yil Samarqand shahar Abu Ali Ibn Sino nomidagi № 1 oʻrta maktabga bordi. 2004-yildan Daler musiqa sanʼatini oʻrgana boshladi. 2005-yil Samarqand Davlat Universiteti qoshidagi Akademik Litseyga oʻqishga qabul qilindi.
Daler 2006-yil gitara va fortapianoni oʻzi chalishni oʻrgana boshladi hozirda u ushbu cholgʻu asboblarini proffesional tarzda chala oladi. Yosh qoʻshiqchi 2009-yil oʻz shaxshiy studiyasini ochdi va oʻzi qoʻshiq yoza boshladi. 2011-yil 5-avgust kuni Daler „Pan Terra" studiyasi bilan shartnoma imzoladi va „Sahro" guruhining solisti boʻldi va shu yili „M&TVA-2011" loyihasining „Yil kashfiyoti" nomanatsiyasini qoʻlga kiritdi.. 2012-yil „Biz bir jamoa, biz bir oila" aktsiyasida ishtirok etdi va oʻzining kontsert chiqishlari bilan butun republikada gastrol safarda boʻldi. 2012-yil „M&TVA-2012" loyihasining „Video klip syomkasi uchun grand"ni qoʻlga kiritdi.
2013-yil „Zoʻr Zoʻr Star" loyihasida Daler Xonzoda jyuri aʼzosi boʻlib ishtirok etdi. Shu yili „Pan Terra" studiyasi bilan kontrakt shartnomalari tugallandi va „Sahro" guruhini tark etib yolgʻiz ijod qilishni boshladi. 2014-yil Daler Xonzoda Qoraqalpog'iston respublikasiga kontsert berishni rejalashtirmoqda.

Mukofotlar
----------

* „M&TVA-2011" „Yil kashfiyoti" (2011)
* „M&TVA-2012" „Video klip syomkasi uchun grand qoʻlga kiritdi" (2012)

Qoʻshiqlari
-----------

* „Bez menya"
* „Odinok"
* „Sahroingman"
* „Time is gone"
* „Salomaleykum"
* „Crazy for you"
* „Begu"
* „Sensiz"
* „Skazka"
* „Angel"
* „Ayyor yorim"
* „Esleme" (Qoraqalpoq tilida)
* „Eslama"
* „Help me"
* „Mariya"
* „Ya s toboy"
* „Yod kardam"
* „Lyubov vostochnaya"
* „Vspominay"
* „Dardlarim aytay"
* „Turo mexom didan" (Fors tilida)

Manbalar
--------

1. ↑  Sahro guruhi Haqida
2. ↑  *„M&TVA-2011" „Yil kashfiyoti" nominatsiya gʻolibi boʻldi*, 2014-08-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2014-07-21
3. ↑  *„Biz bir jamoa, biz bir oila" aktsiyasida ishtiroki*, 2014-08-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2014-07-21
4. ↑  „M&TVA-2012" „Video klip syomkasi uchun grand qoʻlga kiritdi"
5. ↑  Daler Xonzoda „Zoʻr Zoʻr Star" jyuri aʼzosi
6. ↑  *„Sahro" guruhi: Zoʻr-Zoʻr STAR da ijro, ishtirokchi va yangicha talqin haqida*, 2014-08-31da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2014-07-21

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-04-19).
* Facebookdagi rasmiy sahifasi
* Yotubedagi rasmiy kanali
**Stepan Ivanovich Kadyshev** — Sovet davlat va iqtisodiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiya
----------

Hozir Nijniy Novgorod viloyatidagi Vladimirovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1932-yilda Gorkiy sanoat institutini tamomlagach, Gorkiy (hozirgi Nijniy Novgorod) shahrida yangi tashkil etilgan S. Orjonikidze nomidagi aviatsiya zavodiga ishlashga yuborilgan. 1944-yilda bosh muhandis lavozimiga tayinlanadi, 1945-yil dekabrda Gorkiy (hozirgi Nijniy Novgorod) viloyati Pavlovo shahridagi 467-sonli zavodga direktor etib tayinlanadi.

1956—1963-yillarda V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi direktori etib tayinlandi.

1963—1965-yillarda O‘rta Osiyo iqtisodiy tumani Xalq xo‘jaligi kengashi (XXK), so‘ngra O‘zbekiston SSR XXK raisi bo‘lgan. 1965-yildan — SSSR aviatsiya sanoati vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayyorlangan.

Mukofotlari
-----------

*„Ommaviy ishlab chiqarish va yangi aviatsiya texnikasini ishlab chiqarishni tashkil etishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun"* SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1962-yil 2-martdagi farmoni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan Lenin nomidagi orden va „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali (№ 8262) bilan mukofotlangan. Shuningdek, shu Farmon bilan misgar Ikrom Akmalov va parchinchi Taisiya Grigoryevna Pavlovagalar ham Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Vafoti
------

Moskvada yashab, ishlagan. 1974-yil 10-noyabrda vafot etgan. U Moskvadagi Novodevichy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑

Havolalar
---------

* Stepan Ivanovich Kadishev (rus.). Sayt „Geroi strani".
**Steno qonuni** — kristallarning doimiyligi haqidagi qonun; 1669-yil daniyalik tabiatshunos N. Steno tomonidan aniklangan. Unga koʻra, muayyan temperatura va bosimda, biror modda barcha kristallarining 2 qirrali burchaklari, ularga muvofiq boʻlgan kristallarning burchaklari bilan (oʻlchami va qirralarining shaklidan qatʼi nazar) bir xil boʻladi. Steno tabiiy kristallarning koʻp qirrali shakllarini kuzatishi mobaynida, koʻp qirrali kristallarning qirralari kristall panjaradagi yassi atom toʻrlariga muvofiq boʻladi deb qisoblaydi. U kvars, gematit, pirit va olmos kristallari oʻsishining oʻziga xos xususiyatlari toʻgʻrisida yozgan. Steno qonuni kristall moddalarning tasnifi va ularni aniklash (burchaklarni goniometr yordamida oʻlchash)ga asoslangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olamiy ruh** — neoplatonizm falsafasidagi markaziy tushunchalardan biri. Llatonning koinotni harakatga kelti-ruvchi ibtido boʻlgan Olamiy ruh toʻgʻrisidagi taʼlimotidan kelib chiqqan; ideal (jismeiz) dunyo bilan Olamiy ruh yaratgan hissiy dunyo oraligʻida turadi. Olamiy ruh haqidagi taʼlimot Uygonish davri panpsixizmi (italyan neoplatoniklari, J.Bruno), nemis romantizmi va 19-asr idealistik falsafasi (F.V.Shelling, G.T.Fexner, E.Gartman) tomonidan qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neapol opera maktabi** - 17-18-asrlarda Neapolda shakllangan ijo-diy maktab, kompozitorlar guruhi. Ilk yirik namoyandasi — F.Provensale (taxminan 1627 — 1704), boshligʻi — A.Skarlatti (qarang Skarlattilar). Neapol opera maktabim. vakillari (kompozitorlar L.Vinchi, N.Porpora, L.Leo, N.Iomelli, T.Traetta va boshqa, libretto mualliflari A.Dzeno, P.Metastazio) operannng jiddiy (opera-seria) va hajviy (buff opera) turlari, shuningdek, ariya, uvertyura, rechitativnit tugal koʻrinishini bel-gilab berishgan. Ular tarixiy-afsonaviy, antik syujetlarda asarlar yaratib, Sharq (hind, arab, fors) mavzulariga ham murojaat qilishgan, xususan, Sohibqiron Amir Temur qiyofasini oʻz operalarida gavdalantirganlar. Neapol opera maktabim. tamoyillari G.Gendel, I.Xasse va boshqa Yevropa opera ustalari ijodiga ijobiy taʼsir koʻrsatgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Yefimovich Malov** (1880.4.1, Qozon — 1957.6.9, Leningrad) — turkiyshunos olim.

FA muxbir aʼzosi (1939), Sankt Peterburg universitetining sharqshunoslik fakultetida oʻqigan (1904—09), N.F.Katanov va V.V.Radlovlarning shogirdi sifatida turkiy xalqlarning tarixi, tili, ogʻzaki ijodiyoti hamda etnografiyasi bilan jiddiy shugʻullangan. Gʻarbiy va Markaziy Xitoy (Sinszyan va Gansu viloyatlari)da yashovchi uygurlar tili va shevalari ustida olib borgan tadqiqotlari (1909—11; 1913—15) diqqatga sazovor.

M. "Qadimgi turkiy yozuvi yodgorliklari. Matnlar va tarjimalar" (1952), "Uygʻur tili. Homiy lahjasi. Matnlar, tarjimalar, lugat" (1954), "Sinszyan viloyatining uygʻur lahjalari. Matnlar, tarjimalar, lugʻat" (1961), "Lobnor tili, Matnlar, tarjimalar, lugat" (1955), "Sariq uygurlar tili. Lugʻat va grammatika" (1957), "Sariq uygʻurlar tili. Matnlar va tarjimalar" (1967) kabi asarlar muallifi. M. V.V.Radlov bilan hamkorlikda qad. uygʻur qoʻlyozmasi "Oltin yoruq" ("Suvarrahhasa")HH topdi va eʼlon qildi. Uning "Turklarning Yenisey yozuvi" (1952) nomli kitobi xalqlarimiz oʻtmishi, tillari tarixini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Huquqni muhofaza qilish organlari** — qonuniylik va huquqtartibotni muhofaza qilish, inson huquqlari va erkinliklarini himoyalash, jinoyatchilik va boshqa huquqbuzarliklarga qarshi kurash bilan shugʻullanuvchi idoralar. Oʻzbekistonda ularning faoliyati tegishli qonunlar asosida tartibga solingan ("Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida"gi qonun, "Sudlar toʻgʻrisida"gi qonun, "Pro-kuratura toʻgʻrisida"gi qonun, "Advo-katura toʻgʻrisida"gi qonun va shahrik.). Oʻzbekiston Respublikasida Huquqni muhofaza qilish organlariq.o.ga quyidagilar kiradi: sudlar (Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi, Oliy sudga boʻysunuvchi umumiy yurisdiksiyadagi sudlar, xoʻjalik sudlari); sudlarning faoliyatini tashkiliy va moddiy-texnik jihatdan taʼminlashni amalga oshiradigan organlar (Oʻzbekiston Respublikasi Prezi-denti huzuridagi Sudyalarni tanlash va lavozimlarga tavsiya etish boʻyicha oliy malaka komissiyasi; Adliya vazirligi huzuridagi sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy, texnik va moliyaviy jihatdan taʼminlash departamenti) prokuratu-ra; jinoyatlarni fosh etish va tergov qilishga jalb qilingan organlar (surishtiruv va dastlabki tergov organlari), notarial faoliyatni amalga oshiruvchi organlar (notariat va boshqalar); advokatura.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
*Parvozdan oldin'* — 2017-yil 25-avgustda Engels shahrida (Saratov viloyati) Rudchenko qirgʻogʻida oʻrnatilgan Yuriy Gagarin va Sergey Korolev haykali. Aynan Saratov viloyatida, Smelovka qishlogʻidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, 1961-yilda Yuriy Gagarin kosmosga parvoz qilganidan keyin qayta qoʻngan. 2021-yilda u yerda Yuriy Gagarin nomidagi kosmik fathchilar bogʻi ochiladi.

Yodgorlikni yaratish va oʻrnatish loyihasining rahbari haykaltarosh Aleksandr Sadovskiy edi, yodgorlik muallifi uning shogirdi, Saratov rassomlik maktabi va keyinchalik Repin nomidagi Sankt-Peterburg akademiyasining bitiruvchisi Mariya Galina edi. Yodgorlikni yaratish uning diplom ishiga aylandi.

Ochilish marosimida yodgorlik mualliflari, Engels shahri rahbari Sergey Gorevskiy, shahar veteran tashkilotlari vakillari ishtirok etishgan.

Tavsifi
-------

Yodgorlik skameykada oʻtirgan Yuriy Gagarin va Sergey Korolev tasvirlangan ikkita toʻliq balandlikdagi bronza haykaldan iborat. Ular osmonga qaragan holatda tasvirlangan. Atrofda raketa orbitasi, Yerning birinchi sunʼiy yoʻldoshi, kosmosda boʻlgan astronavt tasvirlangan toʻrtta qoplangan chiroq mavjud. Kompozitsiya qizil granit poydevoriga qoʻyilgan, unda *Yuriy Alekseevich Gagarin* va *Sergey Pavlovich Korolevning* ismlari oʻyib yozilgan va ular oʻrtasida yodgorlikning nomi, „Parvozdan oldin …" yozuvi mavjud.

Yodgorlikning joylashuvi koordinatalari:

51.504155

46.121673

Manbalar
--------

1. ↑  „На набережной Энгельса открыли памятник Гагарину и Королеву — ИА «Версия-Саратов»". *nversia.ru*. 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
2. ↑  „БОЛЬШАЯ САРАТОВСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ : Энгельс : Памятник "Перед полётом"". *saratovregion.ucoz.ru*. 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
3. ↑  „В Энгельсе открыли еще один памятник Гагарину и Королеву" (ru). *Свободные* (25-avgust 2017-yil). 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
4. 1 2  „Памятник "Перед полетом..." Адрес г.Энгельс Набережная им. Рудченко" (ru). 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
5. 1 2 3  „Памятник Гагарину и Королеву - Волга Фото". *volgafoto.ru*. 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
6. ↑  *Туристический Саратов.* „Памятник Перед полётом - Исторические памятники Энгельса" (ru-RU). *Туристический Саратов* (1-fevral 2018-yil). 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
**Zarra-antizarra jufti** - zarralar bilan antizarralarning bir vaqtda birgalikda (juft holda) hosil boʻlishi. Bu jarayon energiya, impuls va b. kattaliklarning sakdanish qonunlariga boʻysunadi. Z.a. j. xreil boʻlishi yadro bilan toʻqnashuvchi zarra energiyasiga va jarayonda ishtirok etuvchi boshqa zarralarning xossalariga bogʻliq.

Elementar zarralarning yemirilishi, ularning oʻzaro yoki yadrolar bilan toʻqnashuvi natijasida turli Z.a. j. hosil boʻladi. Maye, proton (r) bilan proton (r) toʻqnashuvi natijasida proton (r) va antiproton (u/), foton (u) bilan proton O) toʻqnashuvi natijasida musbat myuon (s+) hosil boʻladi va h. k. Yemirilish natijasida neytral kaon (A^mezonEdan musbat pion (musbat kmezon, d+) va manfiy pion (manfiy tsmezon, l"), neytral pion (7s°)dan elektron (v") va pozitron (ye+) hosil boʻladi va h. k. Odatda, Z.a. j. hosil boʻlishi deganda fotondan elektron va pozitronning u> (yeg + ye+) vujudga kelishi tushuniladi. Biror zaryadli zarra (mas, atom yadrosi) maydonidagi foton elektronpozitron juftligini hosil qiladi. Z.a. j. hosil boʻlishi va annigilyasiya hodisalari materiyaning bir shakldan boshqa shaklga (modda shaklidan maydon shakliga) va aksincha oʻtishini isbotlashga dalil boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Paschberg** — Insbruk janubidagi Patscherkofel etagidagi oʻrmonli togʻ tizmasi, uning choʻqqisi *Lanser Kopf* (930 m).

Manzili, landshafti va geologiyasi
----------------------------------

Hudud gʻarbdagi Sill darasi va Viller Bachdan sharqda Ambras qal’asi yaqinidagi Lanser Bachgacha choʻzilgan. Shimoldan janubga yoʻnalishda Paschberg Insbruk yaqinidagi Inn vodiysining vodiy tubidan muzlik davrida hosil boʻlgan teraslargacha — *past tog 'tizmalari* deb ataladi. Bu oʻlik muz qoldigʻi boʻlib, u choʻkindi va yer osti erishi bilan qoplanganidan soʻng, hali ham baʼzi oʻlik muz koʻllarini oʻz ichiga olgan depressiyani qoldirgan, ularning baʼzilari ham loyqalangan. Paschberg — Inn vodiysi yanada chuqurlashganidan keyin depressiyaning chetida qolgan narsa.

 Paschberg, past togʻ tizmasi (Aldransdan Iglsgacha) va Patscherkofel — Glungezer -Stok (shahar orqali Nordkettedagi Höttinger Grabendan)

Tarixi va rivojlanishi
----------------------

Past togʻ tizmasi hududi tarixdan oldingi aholi punkti boʻlib, eng muhim aholi punkti, ehtimol, Igls janubidagi *Goldbichlda* boʻlgan (tosh davri, ayniqsa bronza davri dalillari), ammo turar-joy qoldiqlari etagidagi *Goarmbichlda* ham topilgan. Vill (La-Tène) yaqinidagi Lanser Kopf. Bugungi kunda Alp togʻlarining asl aholi punkti botqoqli vodiy pollarini emas, balki baland togʻlarni oʻz ichiga olgan deb taxmin qilinganligi sababli, hudud boshqa vodiy yelkalari bilan birga Insbrukning turar-joy yadrosini ifodalashi kerak. Groambichl topilmalari shuni koʻrsatadiki, bu vaqtda baland platodagi koʻl, ehtimol, ancha katta edi.

Birinchi marta 1141-yilda Wilten Abbey hujjatida *"Phlanters"*  nomi bilan tilga olingan togʻ Oʻrta asrlarda ham strategik ahamiyatga ega boʻlib qoldi; sharqiy qismida Ambras qal’asi edi, Uygʻonish davridan beri Tirol knyazlarining ajoyib qal’asi, Sill ustidagi Viller Bax orqasidagi gʻarbiy shpalda bir vaqtning oʻzida tashlab ketilgan va bugungi kunda tanib boʻlmaydigan Strasfrid qal’asi boʻlgan.

  

Paschberg yugurish yoki tog 'velosipedi kabi koʻplab boʻsh vaqtlarni oʻtkazish imkoniyatini taklif qiladi, u erda oʻrmon milyasi, golf maydoni va bir nechta kichik toqqa chiqish bogʻlari mavjud. Mashhur ekskursiya yoʻnalishlari — Lanser See, Lanser Moor, Tummelplatz urush qabristoni va Mühlsee .

Jamoat transporti uchun Paschberg tramvay liniyasi orqali xizmat qiladi 6 (past togʻli temir yoʻl) rivojlangan. Pashberg oʻrmonining oʻrtasida loyqalangan koʻl ustidagi past togʻli temir yoʻlning *Tantegert* yonbagʻirlari joylashgan boʻlib, unda bugungi kunda ham yashaydigan darvozabonning yozgi uyi mavjud. Ism *Tann-t-Egart* (tanndagi oʻtloq) dan olingan.

*Lanser Kopfda* Ikkinchi Jahon urushidan qolgan zenit qurollari ombori qoldiqlari bor.

Havolalar
---------

* Xarita va yoʻl tavsifi Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).

Manbalar
--------

1. ↑  Martin Bitschnau, Hannes Obermair*. Tiroler Urkundenbuch, II. Abteilung: Die Urkunden zur Geschichte des Inn-, Eisack- und Pustertals. Band 2: 1140–1200*. Universitätsverlag Wagner — 14–18, Nr. 392 bet. ISBN 978-3-7030-0485-8.