*Kelimutu koʻli*
Kelimutu (talaffuz qilinadi keliˈmutu ) Indoneziyadagi Flores oroli markazidagiMoni kichik shaharchasi yaqinida joylashgan vulqondir. U Indoneziyaning Ende shahri dan sharqda 50 km (31 milya), Sharqiy Nusa Tenggara provinsiyasidagi Ende regency poytaxtiUnda turli xil rangdagi uchta vulqon krater ko'llari mavjud. 
Kelimutu ko'llari haqidagi fanga yaxshi ma'lum rang va haroratning o'zgarishi vulqon faolligini va natijada ko'llar tubidagi teshiklarda suyuqlik oqimi bilan bog'liq degan xulosaga keldi. Ko'l ranglari vaqti-vaqti bilan har bir ko'l suyuqligining oksidlanish-qaytarilish holatidagi o'zgarishlar, shuningdek, temir va marganets kabi turli xil asosiy elementlarning ko'pligini hisobga olgan holda o'zgarib turadi. Oksidlanish-qaytarilish holati vulqon gazi kirishi va yog'ingarchilik darajasi muvozanatiga bog'liq va vulqonning o'zida er osti suvlari tizimi vositachilik qiladi deb hisoblanadi. Ko'llardagi ranglar bir-biridan mustaqil ravishda o'zgarib turadi, chunki ularning har biri ostidagi vulqon faoliyati bilan o'ziga xos aloqasi bor. 2016 yil yanvar va noyabr oylari orasida kraterlarning ranglari olti marta o'zgargan. Garchi o'zgarishlarni oldindan aytib bo'lmaydi, degan fikr keng tarqalgan bo'lsa-da, vulqon tizimining muntazam monitoringining yo'qligi olimlarning keng tarqalgan bashoratli modellarni boshqarish uchun zarur bo'lgan ma'lumotlarga ega bo'lishiga to'sqinlik qiladi, deb aytish to'g'riroq.
Kelimutu ko'llari qachon va qanday rangga aylanishini oldindan aytib bo'lmaydi. Ba'zan ranglar ko'k, yashil va qora bo'lib, ba'zida ular oq, qizil va ko'k rangga aylanadi. Sayohatchi ularni oxirgi marta ko'rganida, biri xuddi shokolad hovuziga o'xshab qora jigarrang edi. Ilgari sharqiy ko'l qizil, o'rta ko'l esa ko'k edi.

Geologik tafsilotlar
--------------------

Vulqonda turli xil rangdagi uchta ajoyib krater ko'llari mavjud. Tivu Ata Bupu (Qadimgi odamlar ko'li) odatda ko'k rangga ega va uchta ko'lning eng g'arbiy qismidir. Qolgan ikkita ko'l, Tivu Ko'o Fai Nuwa Muri (Yigitlar va Qizlar ko'li) va Tivu Ata Polo (Sehrlangan yoki Sehrlangan ko'l) umumiy krater devori bilan ajratilgan va odatda yashil yoki qizil rangga ega. Ko'l ranglari davriy ravishda o'zgarib turadi. Suv osti fumarollari ikki sharqiy ko'lda sodir bo'ladigan faol ko'tarilishning mumkin bo'lgan sababidir. 
Kelimutu geologlar uchun ham qiziqish uyg'otadi, chunki uchta ko'l turli xil ranglarga ega, ammo bir xil vulqonning tepasida joylashgan. Kelimutu milliy bogʻi xodimlarining soʻzlariga koʻra, rang koʻl tarkibidagi minerallar natijasida yuzaga kelgan kimyoviy reaksiyalar natijasida, ehtimol, vulqon gazlari faolligi tufayli oʻzgaradi. Biroq, rang o'zgarishlarini oksidlanish-qaytarilish kimyoviy dinamikasi bilan bog'liq deb aytish to'g'riroq. Bandung janubidagi G'arbiy Javadagi Kava Putih ko'li Indoneziyadagi Kelimutu dagi ko'llarga o'xshash yana bir krater ko'lidir.

Turizm
------

Kelimutu hududidagi mahalliy milliy bog'ni rivojlantirishning dastlabki kunlarida mahalliy jamoalar bilan resurslardan foydalanish bo'yicha ba'zi tortishuvlar mavjud edi. Yaqinda o'rmon qo'riqchilari yaqin atrofdagi qishloq jamoalari bilan munosabatlarni yaxshilash ustida ishladilar va umumiy boshqaruv yaxshilandi. 

Kelimutu Indoneziyadagi ribu ro'yxatiga kiritilgan tog'lardan biri bo'lib, ular Indoneziyadagi tog'lar bo'lib, balandligi 1000 metrdan (3,281 fut) oshadi. 

Ribu- Bu Indoneziya ichidagi yoki chegaradosh barcha 270 ribus va 115 spesiallarning ro'yxati. Ribus - topografik ko'rinishi 1000 metrdan ortiq bo'lgan tog'lar. Spesiallar Indoneziya cho'qqilari bo'lib, 1000 metrdan kam topografik ko'rinishga ega, ammo turistik qiziqish uyg'otadi. Indoneziya tilidagi utara, barat, 
selatan, timur so'zlariga mos ravishda.
Eng yaqin aeroportlar - Maumere va Ende. Bali shahridan Endega muntazam reyslar mavjud. Ende shahridan Kelimutu etagidagi shaharcha, turar joy mavjud bo'lgan Moniga taxminan 3 soat vaqt ketadi, Monidan Kelimutu avtoturargohiga esa 13 kilometr (8,1 milya) yo'l 45 daqiqani oladi. [14] Odatda sayyohlar Kelimutuda quyosh chiqishi uchun bir kecha-kunduz uxlashadi.

Shuningdek
----------

1 Kelimutu milliy bog'i 
2 Indoneziyadagi vulqonlar ro'yxati

Adabiyotlar
-----------

1  "Kelimutu". Global vulkanizm dasturi. Smitson instituti. 
2 "Kelimutu vulqonidagi krater ko'llarining rangi va harorati vaqt o'tishi bilan". Vulkanologiya byulleteni 
3  "Kelimutu ko'llari bu yil 6-marotaba rangini o'zgartirmoqda". 
4 Kelimutu: Uch rangli ko'lga sarguzasht' 
5 Indoneziyaning diqqatga sazovor joylari"