**Tohoku viloyati** (yaponcha: *東北地方* *Tōhoku-chihō*?) , **Shimoli-sharqiy mintaqa** yoki **Shimoliy Yaponiya** (yaponcha: *東北日本* *Tōhoku-nihon*?) Yaponiyaning eng katta oroli Xonsyuning shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Ushbu an'anaviy mintaqa oltita prefekturadan ( *ken* ) iborat: Akita, Aomori, Fukushima, Ivate, Miyagi va Yamagata. 

Tohokuning iqlimi keskin boʻlishiga qaramay eng manzarali mintaqa sifatida obroʻga ega. 20-asrda turizm Tohoku mintaqasida asosiy sanoatga aylandi.

Tarixi
------

### Qadimiy va klassik davr

 Shimoliy Fujivara
Mifologik davrlarda bu hudud Azuma (kánján, あづま) nomi bilan tanilgan va mahalliy Emishi va Aynu xalqlari egallagan Xonsyu hududi hisoblangan. Bu hudud tarixan Deva va Michinoku hududlari boʻlgan, bu atama birinchi marta *Hitachi-no-kuni Fudoki* (yaponcha: *常陸国風土記*?) (654) da qayd etilgan. "Michinoku" atamasining zamonaviy qoʻllanilishida ba'zi oʻzgarishlar mavjud. 

Tohokuning dastlabki tarixiy shakllanishi VII-IX asrlarda, yapon sivilizatsiyasi va madaniyati Yaponiyaning markaziy va janubi-gʻarbiy qismida mustahkam oʻrnatilgandan keyin sodir boʻlgan. Xonsyudagi mahalliy Emishi xalqining soʻnggi qal'asi va koʻplab janglar joyi hisoblangan mintaqa tarix davomida turli vaqtlarda Kiotodan ma'lum darajada avtonomiyani saqlab kelgan.

*Shimoliy Fujivara* (奥州藤原氏 *Ōshū* *Fujiwara-shi* ) yapon zodagon oilasi boʻlib, 12-asrda Tohoku mintaqasini oʻz mulki sifatida boshqargan. Ular 1189-yilda Minamoto no Yoritomo tomonidan magʻlub bo'lgunga qadar jangovar guruhlarning kuchi bilan Kiotodagi Imperator sudiga nisbatan mustaqilligini saqlab qolishdi 

### Feodal davr

#### Tohokudagi nasroniylik

 Tohokudagi uzoq qishda cho'yan choynaklardan foydalanilgan.
Date Masamune (1567–1636), Date urugʻining feodallari yetakchisi, Tohoku hududida savdoni kengaytirdi. Dastlab dushman urugʻlarning hujumlariga duch kelgan boʻlsa-da, u bir necha magʻlubiyatdan soʻng ularni yengishga muvaffaq boʻldi va oxir-oqibat Tokugava syogunatining eng yirik davlatlaridan birini tuzdi va boshqardi. U ko‘plab saroylar qurdi, hududni obodonlashtirish uchun ko‘plab loyihalar ishlab chiqdi. U chet elliklarni o‘z yurtiga kelishga undagani ham ma’lum. Garchi u Rimda Rim papasi bilan aloqalarni oʻrnatish uchun elchini moliyalashtirgan va targʻib qilgan boʻlsa ham, u hech bo'lmaganda Oda Nobunaga kabi boshqa lordlarga oʻxshash xorijiy texnologiyaga boʻlgan xohish bilan turtki bo'lgan. U Yaponiyadagi nasroniy missionerlari va savdogarlariga katta imtiyozlar berdi. Ularga oʻz viloyatiga kelib xristian dinini targʻib qilishlariga ruxsat berishdan tashqari, u mahbus va missioner Padre Soteloni ham Tokugava Ieyasu qoʻlidan ozod qildi. Date Masamune Soteloga, shuningdek, boshqa missionerlarga oʻz dinlariga amal qilishlariga ruxsat berdi.

Bundan tashqari, Tokugava Ieyasu (1543-1616) nasroniylikni taqiqlagandan soʻng, Masamune oʻz pozitsiyasini oʻzgartirdi va uni yoqtirmasa ham, Ieyasuga oʻz hududida nasroniylarni quvgʻin qilishga ruxsat berdi. 270 yil davomida Tohoku turizm, savdo hududi va farovon hudud boʻlib qoldi. 

### Erta zamonaviy davr

 Aizu jangidan keyin Aizuvakamatsu qal'asi, 1868-yil fotosurati.
Xokku shoiri Matsuo Basho (1644–1694) Tohoku boʻylab sayohati chogʻida "*Oku no Hosomichi* "( *"Chuqur shimolga boradigan tor yoʻl"* ) asarini yozgan.

### Zamonaviy davr

1960-yillarda metallurgiya , sement, kimyo sanoati, sellyuloza va neftni qayta ishlash sanoati rivojlana boshladi. Mintaqa an'anaviy ravishda Yaponiyaning kam rivojlangan hududi sifatida tanilgan.

2011-yil 11-martda sodir boʻlgan 9.0 magnitudali halokatli zilzila va sunami ushbu mintaqaning sharqiy qirgʻoqlari boʻylab katta zarar yetkazdi, 15 894  kishining hayotiga zomin boʻldi va 500 000 kishini radioaktiv chiqindilar bilan birga uysiz qoldirgan eng qimmat tabiiy ofat boʻldi(Daiichi yadroviy falokat ).

Geografiyasi
------------

 Tohoku mintaqasi va Xokkaydoning kosmosdan ko'rinishi.
 Tohoku geografik xaritasi
Tohoku, Yaponiyaning aksariyat qismi kabi, tepalik va togʻli hudud hisoblanadi. Ou togʻlari shimoldan janubga cho'zilgan. Mintaqaning koʻpgina pasttekisliklarining ichki qismida joylashganligi aholining koʻpchiligining u yerda toʻplanishiga olib keldi. Dengiz portining rivojlanishiga yordam bermaydigan qirgʻoq chiziqlari ushbu mintaqaning quruqlik va temir yoʻl transportiga odatdagidan koʻra koʻproq qaramlikka olib keladi.

Tohoku an'anaviy ravishda Yaponiyaning don ombori hisoblangan, chunki u Senday va Tokio - Yokohama bozorini guruch va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ta'minlagan. Tohoku mamlakatdagi guruch hosilining 20 foizini ta'minlaydi.

* Galereya
* Ivate togʻi. Morioka shahri.Ivate togʻi. Morioka shahri.
* Aizu shahridagi guruch maydonlari. Yoz fasli.Aizu shahridagi guruch maydonlari. Yoz fasli.
* Tadami daryosi va Tadami liniyasi. Kuz fasli.Tadami daryosi va Tadami liniyasi. Kuz fasli.
* Zao togʻidagi qor uyumlari.Zao togʻidagi qor uyumlari.
* Tohoku viloyatining sun'iy yoʻldosh tasviriTohoku viloyatining sun'iy yoʻldosh tasviri

### Hududiy boʻlinmalar

Mintaqa 2 qismga boʻlinadi: Aomori, Akita va Ivate prefekturalaridan tashkil topgan "Shimoliy Tohoku" (yaponcha: *北東北* *Kita-Tōhoku*?) va Yamagata, Miyagi va Fukushima prefekturalarini oʻz ichiga olgan "Janubiy Tohoku" (yaponcha: *南東北* *Minami-Tōhoku*?).

Iqlimi
------

Sibir togʻining kuchli ta'siri tufayli iqlimi Xonsyuning boshqa qismlariga qaraganda sovuqroq boʻlib, hudud dalalarida yiliga bir marta hosil olish imkonini beradi. Biroq, Tohokuning Tinch okeani sohilida, odatda kamroq qor yogʻadi va Yaponiyadagi eng kichik mavsumiy harorat oʻzgarishiga ega. Masalan, Ivaki shahrida kunlik oʻrtacha harorat yanvarda 3.0 °C (37.4 °F) gacha,avgust oyida 23.9 °C (75.0 °F) gacha.

Shaharlar va aholi punktlari
----------------------------

### Asosiy shaharlar

* Senday (aholi: 1 091 000)
* Ivaki (aholi: 337 000)
* Koriyama (aholi: 322 000)
* Akita (aholi: 305 000)
* Morioka (aholi: 291 000)
* Aomori (aholi: 278 000)
* Yamagata (aholi: 249 000)
* Xachinohe (aholi: 226 000)

* Galereya
* SendaiSendai
* IvakiIvaki
* KoriyamaKoriyama
* AizuvakamatsuAizuvakamatsu

Aholisi
-------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1884 | 3 957 085 | —     |
| 1898 | 4 893 747 | +23.7% |
| 1920 | 5 793 974 | +18.4% |
| 1940 | 7 164 674 | +23.7% |
| 1950 | 9 021 809 | +25.9% |
| 1955 | 9 334 442 | +3.5% |
| 1970 | 9 031 197 | −3.2% |
| 1975 | 9 232 875 | +2.2% |
| 1980 | 9 572 088 | +3.7% |
| 1985 | 9 730 352 | +1.7% |
| 1990 | 9 738 284 | +0.1% |
| 1995 | 9 834 124 | +1.0% |
| 2000 | 9 817 589 | −0.2% |
| 2010 | 9 335 636 | −4.9% |
| 2018 | 8 768 559 | −6.1% |

Qiziqarli nuqtalari
-------------------

### Tabiiy obyektlar

* Banday togʻi
* Hakkoda togʻlari
* Hayachine togʻi
* Ivaki togʻi
* Tazava koʻli
* Tovada koʻli
* Kitakami daryosi
* Oirase daryosi vodiysi
* Matsushima koʻrfazining orollari
* Osore togʻi
* Sanriku qirgʻogʻi

### Parklar

* Bandai-Asahi milliy bogʻi
* Miss Veedol plyaji
* Sanriku Fukko milliy bogʻi
* Tovada-Xachimantai milliy bogʻi

### Tarixiy obyektlar

* Aizuvakamatsu qal'asi
* Xirosaki qal'asi
* Chuson-ji
* Motsu-ji
* Osore togʻi
* Devaning uchta togʻi
* Yama-dera
* Ouchi-juku

### Onsenlar

* Ginzan Onsen
* Nyuto Onsen
* Sukayu Onsen
* Zao Onsen
* Ivaki Yumoto Onsen

### Festivallar

* Aomori Nebuta Matsuri
* Xachinohe Sansha Taisai
* Akita Kanto
* Yamagata Hanagasa festivali
* Goshogavara Tachineputa festivali

* Galereya
* Aomori prefekturasidagi Oirase daryosiAomori prefekturasidagi Oirase daryosi
* Aizuvakamatsu qal'asi. Bahor.Aizuvakamatsu qal'asi. Bahor.
* Haguro togʻiHaguro togʻi
* Ginzan OnsenGinzan Onsen
* Akita Kanto festivaliAkita Kanto festivali

Yana qarang
-----------

* 2011-yil Tohoku zilzilasi va sunami
* 2006-yil Kuril orollaridagi zilzila
* Yaponiya geografiyasi
* Tohoku dialekti
* Yaponiya mintaqalari roʻyxati

Havolalar
---------

1. ↑  Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tōhoku" in **Japan Encyclopedia*, p. 970* Google Booksda
2. ↑  McCullough, Helen Craig. (1988). **The Tale of the Heike*, p. 81* Google Booksda; excerpt, "Furthermore, in the old days, the two famous eastern provinces, Dewa and Michinoku, were a single province made up of sixty-six districts, of which twelve were split off to create Dewa."
3. ↑  LOUIS FREDERIC „O Japão",*. Dicionário e Civilização*. Rio de Janeiro: Globo Livros, 2008 — 223–224 bet. ISBN 9788525046161.
4. ↑  „National Police Agency of Japan Damage Situation and Police Countermeasures associated with 2011Tohoku district – off the Pacific Ocean Earthquake" (10-mart 2016-yil). 23-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2016-yil.

Manbalar
--------

* Nusbaum, Lui-Frederik va Kathe Rot. (2005). *Yaponiya ensiklopediyasi.* Kembrij: Garvard universiteti nashriyoti .ISBN 978-0-674-01753-5ISBN 978-0-674-01753-5 ; OCLC 58053128
* </img> o'z ichiga

Havolalar
---------

* Tōhoku region travel guide from Wikivoyage
* Akita Prefecture Official website (English)
* Aomori Prefecture Official website
* Fukushima Prefecture Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-11-04). Official website (English)
* Miyagi Prefecture Official website (English)
* Yamagata Prefecture Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-05-30). Official website (English)
* Iwate Prefecture Living Guide for Foreign Nationals (English)
* Tohoku Region Facts and detailed information on Tohoku (English)