recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Farrux Fattoyev** (1982-yilda yugʻilgan) – ilmiy izlanishlarini AQSHda olib borayotgan fizika fanlari doktori, professor. Hamkasblarining gravitatsion toʻlqinlar boʻyicha qilgan tadqiqotlaridan foydalanib, yadroviy moddalar holati tenglamasini aniqlagan, shuningdek, neytron yulduzining radiusi tenglamasining 14 km dan yuqori boʻla olmasligini isbotlagan. Bundan tashqari Fattoyev neytron yulduzlari sovishi mumkin boʻlgan eng tez neytrino-emissiya mexanizmining birinchi toʻgʻridan-toʻgʻri dalillarini topdi. Fattoyev 10 dan ortiq yadroviy holat tenglamalari muallifi. Uning modellari dunyo miqyosida maʼruf boʻlib, jumladan birinchi boʻlib neytron terisi tajribasini neytron yulduziga kuzatuvlariga boʻglaydigan ibora bilan aytganda yadroviy narvon yasaydi. Ayniqsa, oxirgi yadroviy modellaridan biri neytron yulduzlarining massasi 2.6 quyosh massasiga teng boʻlishi mumkinligini isbotlaydi va bir qancha xorij yangiliklarida muhokamaga sabab boʻladi. Fattoyev 40 dan ortiq ilmiy maqolaning muallifi boʻlib, maqolalariga 3100 dan ortiq havola yoʻllangan.

Yoshlik davri
-------------

Yosh olim Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanida tugʻilib oʻsgan. Fizika fundamental fan boʻlgani bois fizik olim boʻlib yetishishiga maktabdagi barcha fanlarga bir xil qiziqishi sabab boʻlganini taʼkidlaydi. Bu choʻqqilarga erishishiga ustozlarining naqshi muhimligini taʼkidlaydi.

Taʼlim
------

Samarqand Davlat Universiteti (2002);

Oʻzbekiston Milly Universiteti (2004);

Trieste Universiteti va Abdus Salom nomidagi Xalqaro Nazariy Fizika Markazi (Italiya, 2007);

Florida Shtat Universiteti (Florida State University, AQSH, 2011).

Manbalar
--------

1. ↑  Озодлик. „36 яшар ўзбек олими Эйнштейн гипотезасини исботлагани айтилмоқда" (uz). *Озодлик радиоси* (2018-yil 30-aprel). Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.
2. ↑  „Distorted neutron stars give up secrets of dense nuclear matter".
3. ↑  Lattimer, James M. (2018-04-30). „A Rapidly Cooling Neutron Star". *Physics* (inglizcha). 11-jild. 42-bet. doi:10.1103/PhysRevLett.120.182701.
4. ↑  „Neutron stars shed neutrinos to cool down quickly.".
5. ↑  „Астрофизики нашли внутри мертвой звезды самого удачливого "вора" Вселенной".
6. ↑  „Building bridges and ladders in astrophysics: Theory and experiment inform the equation of state".
7. ↑  „For Clues to Neutron Stars, Scientists Probe Lead Nuclei’s Thin Neutron Skin".
8. ↑  „Plus grosse étoile à neutrons ou plus petit trou noir dans GW190814 ? BigApple fournit une réponse".
9. ↑  „Google Scholar".
10. ↑  *Tarbiya: 11-sinf uchun darslik / D. Kenjayev, N. Ismatova, Z. Islomov, D. Rahimjonov, D. Ruziyeva,
Z. Zamonov, O. Mahmudov, S. Shermuhammedova, S. Akkulova, N. Xolmuxamedova, Z. Jabborova.
– Toshkent: Respublika ta’lim markazi, 2021. – 128 b.*.
11. ↑  „Kitobning elektron manbasi".
12. ↑  „Нью-Йоркдан хат: "Буюклар елкасидан туриб самони кузатяпман"".
13. ↑  „Дунё астрономия харитасида ўз ўрнимиз бор".
**Mamadmuso Mamadazimov** (1942-yil, Xovos tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik astronom olim, pedagogika fanlar doktori (2005), professor (2007).

Biografiyasi
------------

Mamadmuso Mamadazimov 1942-yil Toshkent viloyati, Xovos tumani, Balandchaqir qishlogʻida (hozirgi Jizzax viloyati, Yangiobod tumani markazi) tugʻilgan. 1948—1958-yillarda qishloqdagi Alisher Navoiy nomidagi 1-maktabda oʻqigan. 1958—1963-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetida tahsil olgan. 1963—1966-yillarda oʻzi oʻqiga maktabda matematika va astronomiyadan dars beradi. Dastlab Toshkent Astronomiya institutida tadqiqotlar olib boradi, so‘ng Leningradga SSSR Fanlar akademiyasi qoshidagi Astronomiya observatoriyasiga stajyor-tadqiqotchisi sifatida oʻqishga jo‘natiladi. 1971-yilda „Quyosh dog‘larining yarim soyasida plazma harakatining nozik strukturasi" mavzusida nomzodlik ishini yoqlagan, 2005-yilda ruscha: *„Теоретические основы содержание астрономии и методики ее преподавания в системе непрерывного образования"* mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlar doktori ilmiy darajasini olgan. 2007-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 1971—1985-yillari Toshkent davlat pedagogika instituti Nazariy fizika kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsent, 1985—1989-yillarda kagedra mudiri, 1989—1990-yillarda oshkent davlat universiteti Astronomiya kafedrasi oʻqituvchisi vazifasida ishlagan, 1997-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti Fizika-matematika fakultetining Umumiy fizika kafedrasi mudiri. Mamadmuso Mamadazimov fizika va astronomiya oid darsliklar, o‘quv-metodik qo‘llanmalar, ilmiy-ommabop risolalar va 200 ga yaqin maqolalar, shuningdek, „Dumli yulduzlar" (1981), „Tanishing yulduzlar" (1987), „Yer hammamiz uchun yagona uy", „Kosmik kelgindilar va uchar tarelkalar", „Ulug‘bek va uning rasadxonasi" kitoblari muallifi.

Unvon va mukofotlari
--------------------

* „Xalq maorifi a’lochisi" koʻkrak nishoni (1978);
* „O‘rta maxsus va kasb-hunar ta’limi a’lochisi" koʻkrak nishoni (2015);
* Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2019).

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. 1 2  „BBC mehmoni - astronom olim Mamadmuso Mamadazimovga savol yo‘llang" (2014-yil 10-mart).
3. ↑  M.Mamadazimov*. Астрономиядан укиш китоби*.
4. ↑  M.Mamadazimov*. [ Astronomiya/Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun
darslik]*.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Fyodor Ivanovich Matveyev** (1923-yil 30-dekabr, Novosibirsk viloyati – 1976-yil 12-aprel, Toshkent) – SSSR Harbiy dengiz floti 1-darajali kapitani, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Biografiyasi
------------

Fyodor Matveyev 1923-yil 30-dekabrda Karasyovo qishlogʻida (hozirgi Novosibirsk viloyatining Cherepanovskiy tumani) tavallud topgan. Maktabda yettinchi sinfini bitirgach, Oʻzbekiston SSRda yashagan va temir yoʻlda ishlagan. 1942-yilda Matveyev Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. Oʻsha yilning dekabr oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmat qilgan. 1943-yil aprel oyida yaralangan.

Serjant Fyodor Matveyev 1944-yil may oyiga kelib 4-Ukraina frontining 51-armiyasi 997-piyoda polkining 1-pulemyot rotasiga qoʻmondonlik qildi. Sevastopolni ozod qilishda mardonavor harakatlari bilan ajralib turdi. 1944-yil 7-maydan 8-mayga oʻtar kechasi Matveyev otryadi dushman sim toʻsiqlari va minalangan maydonlardan oʻtishdi va shundan soʻng ular dushman xandaqlarini egallashga muvaffaq boʻlishdi. Uning rotasi nemis kolonnasini magʻlub etishda ishtirok etdi. 145 ta askar va ofitserni asirga oldi, shuningdek, 8 ta arava va 3 ta mashinani qoʻlga kiritdi. 1944-yil 9-mayda Sevastopolning kema tomonida boʻlgan janglarda faol ishtirok etdi. Oʻsha jangda Matveyev yarador boʻldi, lekin rota komandirini almashtirib, jangni davom ettirdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan „qoʻmondonlik topshiriqlarini namunali bajargani, nemis bosqinchilari bilan janglarda jasorat va qahramonlik koʻrsatgani uchun" serjant Fyodor Matveyevga „Sovet Ittifoqi Qahramoni" unvoni berilgan. Fyodor Sovet Ittifoqi Qahramoni, Lenin ordeni va Oltin Yulduz medali sohibi boʻlgan.

Fyodor Ivanovich urush tugagandan soʻng, Chernigov piyodalar maktabini tugatdi va zaxiraga oʻtkazilgan. Vataniga qaytib, tuman komsomol qoʻmitasi kotibi boʻlib ishlagan. Matveyev 1951-yilda yana armiyaga chaqirilgan. U harbiy-siyosiy kurslarni tamomlagan. Qora dengiz flotida xizmat qilgan. Matveyev 1974-yilda 1-darajali kapitan unvoni bilan zaxiraga oʻtkazilgan. Avval Sevastopolda, keyin Toshkentda yashagan. 1976-yil 12-aprelda vafot etgan va Toshkentdagi Harbiylar qabristoniga dafn etilgan.

Shuningdek, Fyodor bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „МАТВЕЕВ ФЁДОР ИВАНОВИЧ". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
2. ↑  „Fyodor Matveyev" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
3. ↑  „Матвеев Фёдор Иванович". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
Milandagi Porta-Venesiya bogʻidagi Moneta haykali. Oʻymakorlikda shunday yozilgan: "Ernesto Teodoro Moneta, garibaldin, mutafakkir, jurnalist, ozod odamlar orasida tinchlik elchisi".
**Ernesto Teodoro Moneta** (1833-yil 20-sentyabr, Milanda, Lombardiya-Venetsiya Qirolligi – 1918-yil 10-fevral) italiyalik jurnalist, millatchi, inqilobchi askar, keyinroq tinchlikparvar va Tinchlik uchun Nobel mukofoti laureati edi. U shiorni qabul qildi *In variete unitas!* keyinchalik Yevropa Ittifoqi shiorini ilhomlantirgan.

15 yoshida Moneta "Milanning besh kuni "da (1848-yil Avstriya hukmronligiga qarshi qoʻzgʻolon) qatnashdi. Keyinchalik u Ivreadagi harbiy akademiyada oʻqidi. 1859-yilda Garibaldining minglik ekspeditsiyasiga qoʻshildi, shuningdek , 1866-yilda italyan armiyasi saflarida avstriyaliklarga qarshi jang qildi.

Keyinchalik u xalqaro tinchlik faoliga aylandi.

1867-yildan 1896-yilgacha u Edoardo Sonzogno tomonidan nashr etilgan Milan demokratik gazetasi *Il Secolo* muharriri boʻlgan.

1887-yilda u Lombard tinchlik va arbitraj uyushmasini (Unione Lombarda per la Pace e lʻArbitrato) tuzdi, u qurolsizlanishga chaqirdi va Millatlar Ligasi va Doimiy Hakamlik sudini yaratishni koʻzda tutdi. U (Lui Renault bilan) 1907-yilda tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

* Ernesto Teodoro Moneta on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, August 25, 1909 *Peace and Law in the Italian Tradition*
* Ernesto Teodoro Moneta Monograph at nobel-winners.com
* Nobel Lectures, Peace 1901-1925, Elsevier Publishing Company, Amsterdam.

Havolalar
---------

* Società per la pace e la giustizia internationale. Ernesto Teodoro Moneta tomonidan asos solingan
**Fyodor Alekseyevich Semenovskiy** (1901-yil, Toshkent – 1941-yil, Smolensk viloyati) – Sovet harbiy qoʻmondoni, korpus komissari (1939), fuqarolar va Ulugʻ Vatan urushlari qatnashchisi. 1941-yilda nemislar tomonidan asirga olingan va komissar sifatida otib tashlangan.

Biografiyasi
------------

Fyodor Semenovskiy 1901-yilda Toshkentda xizmatchi oilasida tavallud topgan. Maktabda 4-sinfni tugatgach, shahar chaqiruv komissiyasida xizmatchi boʻlib ishlagan. 1920-yil iyun oyida ixtiyoriy ravishda Qizil Armiya safiga qoʻshildi. Fyodor 1925-yilgacha Turkiston frontida bosmachilar bilan boʻlgan jangda batalyon siyosiy instruktori boʻlib qatnashgan va ikki marta yaralangan.

Urush tugagandan soʻng, Fyodor Alekseyevich harbiy komissarlikda instruktor boʻlib ishlagan. 1930–1936 yillarda miltiq korpusining siyosiy boʻlimi kotibi, 1936–1938-yillarda Uzoq Sharqdagi 20-oʻqchi diviziyasining harbiy komissari boʻlib faoliyat yuritgan. Semenovskiy 1938-yilda Uzoq Sharq Qizil Bayroq armiyasi shtab-kvartirasining komissari, keyin esa ushbu armiyaning harbiy kengashi aʼzosi boʻlib xizmat qilgan. Fyodor 1938-yil 7-oktyabrda SSSR Mudofaa xalq komissari huzuridagi Harbiy kengash aʼzosi etib tayinlandi. 1939-yil mart oyida Orlov harbiy okrugi harbiy kengashi aʼzosi etib tayinlandi.

Fyodor Semenovskiy Ulugʻ Vatan urushi boshida 20-chi armiya harbiy kengashining aʼzosi etib tayinlandi. Belorussiya SSRdagi janglarda va Smolensk jangida qatnashdi. 1941-yil 20-iyulda armiya Smolensk yaqinida qurshab olindi. Semenovskiy qamaldan qochishga urinib, 1941-yil 24-oktyabrda qoʻlga olindi. Asirga olingan kuni uni otib oʻldirishdi. U Klyuchiki qishlogʻi yaqiniga dafn qilindi. 1966-yil iyul oyida Semenovskiyning suyak qoldiqlari Vyazmaga general-leytenant Yefremov qabri yoniga qayta dafn qilindi.

Fyodor 1938-yil va 1941-yilda ikki marra Qizil Bayroq ordeni sohibi boʻlgan. Bundan tashqari Qizil Armiyaning XX yillik medali va „Xasan janglari ishtirokchisi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Lavozimlari
-----------

1938-yil Brigada va Diviziya komissari boʻlgan. 1939-yilda Korpus komissari boʻlib xizmat qilgan.

Manbalar
--------



1. 1 2 3  Фёдор Свердлов.*. Советские генералы в плену* — 61—63 bet.
2. ↑  „ЗАТЕРЯННЫЕ РОДНИКИ. В среднем течении реки Угра". 2009-yil 28-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 24-may.
3. ↑  „Справка РГВА № И-2291 от 29.12.2009 г.". 2015-yil 26-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 4-avgust.
4. ↑  „Список присвоения высших офицерских званий в РККА (1935—1939)". 2013-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 1-avgust.
S 

**Gennadiy Petrovich Korkin** (1963-yil 23-avgust, Yangiyer, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va rus futbolchisi, hujumchi hisoblanadi .

Faoliyati
---------

1982-1989 yillarda „Spartak Orjonikidze" da oʻynagan – 228 oʻyin, 35 gol hisobida ikkinchilikda turgan. 1990-yilda u Minskning „Dinamo" jamoasida oliy ligada bitta oʻyin oʻtkazdi. 1990-1991-yillarda u Lipetskning „Metallurg" jamoasi tarkibida ikkinchi ligada oʻynagan. U 1992-yilni ikkinchi kuchli divizion PK-37 Finlyandiya klubida oʻtkazdi. 1993-1995-yillarda u yana „Metallurg"da, 1993-1994-yilgi mavsumda esa Kipr „Olimpiakos" ida 19 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyinchalik „Spartak Anapa" (1996) va „Zvezda Irkutsk" (1997) klublarida oʻynagan. 1996-yil uchinchi liganing „Spartak" Anapa – Nalchikning „Spartak-d" uchrashuvida (13:0) oʻsha paytdagi bir oʻyinda Rossiya chempionligini qoʻlga kiritish boʻyicha rekordni takrorladi va 8 ta gol urdi. Futboldagi faol faoliyati shu yildan boshlab susaya boshlagan. Bir qancha vaqtdan so'ng esa yana futbolda faol qatnasha boshlagan. Avvl o'ynagan jaomalarida qayta takliflar kelgan.

1990-yilda u Dinamo jamoasiga qaytib kelgan, yana 20 ta oʻyin oʻtkazgan, shundan soʻng Bukin „Kamishinni Tekstilshchik" klubiga qoʻshilgan, u yerda SSSR chempionatida 55 ta oʻyin oʻtkazgan va butun mavsum davomida 1 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. 1992-yilda Bukin „ПК-37" bilan Rossiya Oliy ligasida debyut qilgan, futbolchi Oliy ligada 26 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.

U 1993-yilgi mavsumni „Lada" jamoasida oʻtkazgan va 34 uchrashuvda 5 ta gol urgan. 1994-yilda u Kubanga koʻchib oʻtgan va u yerda 21 ta oʻyin oʻtkazib 3 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.

1995-yilda u Sankt-Peterburgning „Spartak" klubidan taklif olgan, ammo „Kuban"dan transfer amalga oshirmagan.

2001-yildan Lipetskning „Metallurg" jamoasida ishlagan: 2001-yil – jamoa menejeri, 2002-2006 – sport direktori, 2007-2009 – jamoa menejeri, 2011 yildan – „Metallurg-2" jamoasi menejeri va bosh murabbiyi vazifasida ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Чемпионат СССР 1990. 14 апреля. Динамо (Минск) — Арарат (Ереван) 0:0". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 25-sentyabr.
2. ↑  „МАСЛОВ ПОВТОРЯЕТ ГОЛЕВОЙ РЕКОРД ТИХОНОВА". 2015-yil 26-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 25-sentyabr.
3. ↑  „Тренерский штаб. ФК Металлург Липецк — официальный сайт футбольного клуба". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 25-sentyabr.
**Archazor**, archazor oʻrmonlar — asosan, archa daraxtidan tashkil topgan oʻrmonlar. A.lar 600 — 700 yil (ayrimlari 2000-yilgacha) yashaydi, togʻlarda suv toʻplash, tuproq eroziyasi oldini olish, sel toshqinlarini bartaraf etish kabi muhim vazifalarni bajaradi. Asosan Yer yuzining Shimoliy yarim sharidagi togʻli hududlarda — Oʻrta Amerika, Osiyo va Afrikada oʻsadi. Oʻrta Osiyo, Qrim, Oltoy-Sayan, Uzoq Sharqdagi togʻlarda 700 ming ga maydonni egallaydi, uning 665 ming ga dan koʻprogʻi (93,5%) Markaziy Osiyo davlatlarida joylashgan. Oʻzbekiston davlat oʻrmon fondi hisobida 190 ming ga A. bor (1999). Oʻzbekistonda asosan, Tyanshan, Turkiston, Chatqol, Hisor togʻlarida katta-katta A.lar mavjud. Ular si Irak va mahsuldorligi kam A.ga kiradi (qalinligi 0,3 — 0,5), ammo shunga qaramay juda katta tabiiy va iqgisodiy ahamiyatga ega. A. 800 — 3100 m balandlikda togʻ yon bagʻirlarida joylashgan va uch mintaqaga boʻlinadi: togʻlarning pastki qismida (800-2000 m balandlikda) qora archa yoki Zarafshon archasi, oʻrta qismida (1400-2500 m) sovur archa, yuqori qismida (2500- 3100 m) oʻrik archa yoki Turkiston archasi oʻsadi. Togʻlarning eng yuqori qismidagi archalar siyrak, boʻyi past, tanasi qiyshiq, ser-shox boʻlib, koʻpincha yer bagʻirlab oʻsadi. Eng yaxshi A. unumdor, sernam, tuproqli, yassi togʻ yon bagʻirlarida uchraydi va ularning yillik fitomahsuldorligi 220 t/ga ni tashkil etadi. Ilgari A. muhofaza qilinmaganligi va ulardan qurilish materiali hamda oʻtin sifatida ayovsiz foydalanish natijasida A. maydonlari kamayib, archalari siyraklashib ketgan. 20-asrning 50-yillaridan boshlab Oʻzbekistonda Alarni tabiiy ravishda qayta tiklash va ekma A.ni barpo qilish ishlari boshlandi va Oʻrta Osiyo (hozirgi Oʻzbekiston) Oʻrmonchilik ilmiy tadqiqot institutida uning ilmiy asoslari ishlab chiqildi (U. N. Nigʻmatov, Ye. V. Mixaylova, V. M. Saxatskiy, Yo. Yu. Musayev). Oʻrmonchilik xoʻjaliklari A.ni qoʻriqlash, parvarishlash, tabiiy va sunʼiy yoʻllar orqali koʻpaytirish ishlari bilan shugʻullanadi (qarang Oʻrmon xoʻjaligi).Abduxalil Qayimov, Anvar Tagirov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**George Mosson** (talaffuzi: *Jorj Mosson*, 1851-yil 2-fevral, Aix-en-Provence – 1933-yil 3-sentyabr, Berlin) – kelib chiqishi fransuz boʻlgan nemis rassomi. Asosan gulli natyurmortlar, shuningdek, peyzaj va portretlari bilan mashhur boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Mosson 1851-yil 2-fevralda Fransiya janubidagi Aix-en-Provence shahrida tugʻilgan. Rassom 14 yoshida, yaʼni 1865-yilda Berlinga keladi va u yerda maktabdagi taʼlimini tugatgan. Uning rassomchilikdagi taʼlimi dastlab Berlin akademiyasida Carl Steffeck va Hermann Freese murabbiyligida boshlangan, keyinroq Veymar sanʼat maktabiga oʻqishga kiradi. 1884-yildan boshlab Mosson Berlinda oʻz koʻrgazmalarini oʻtkazgan.

1933-yil 3-sentyabrda Mosson Berlinda vafot etgan. Nemis rassomlari uyushmasi aʼzosi.

Galereya
--------

* Tulpenvase (1912)Tulpenvase (1912)
* Märkische Landschaft (1915)Märkische Landschaft (1915)
* Stillleben Sommerastern (1919)Stillleben Sommerastern (1919)
* Stillleben Amaryllis (1928)Stillleben Amaryllis (1928)
* Rosenvase (1932)Rosenvase (1932)

Manbalar
--------

1. ↑  „George Mosson".
2. 1 2  „George Mosson".
3. ↑  „George Mosson".

Adabiyotlar
-----------

* Rudolf Pfefferkorn: *Die Berliner Secession: Eine Epoche Deutscher Kunstgeschichte.* Haude & Spenersche Verlagsbuchhandlung, Berlin 1972; ISBN 3-7759-0150-7
**Georgiy Ivanovich Kurnin** (1915, Toshkent – 1988-yil 14-aprel, Sochi) – fantast-rassom, sanʼatshunos. Boshqa sayyoralar manzaralari aks ettirilgan 30 dan ortiq monumental kartinalar muallifi.

Biografiyasi
------------

Georgiy Kurnin 1915-yil 26-noyabrda Toshkent shahrida ishchi, ammo ziyoli oilada tavallud topgan. Uning otasi yuqori malakali rassom boʻlgan. Georgiy Ivanovich oʻqishdan oldin chizishni oʻrgangan va umri davomida qiziqishni mukammallashtirib borgan. Toshkent rassomchilik bilim yurtini, Oʻrta Osiyo davlat universitetining sanʼat tarixi fakultetini tamomlagan. Oʻrta Osiyoga bagʻishlangan bir qator landshaftlar muallifi hisoblanadi. U noyob vizual xotiraga ega boʻlgan va shuning uchun hech qachon hayotiy rasm chizmagan. Georgiy 1949-yilda Sochiga koʻchib oʻtdi va u yerda umrining oxirigacha yashadi. Sochi rassomlari uchun sanʼat tarixi mavzularida maʼruzalar oʻqigan. 1970-yillarda kosmonavt Vitaliy Ivanovich Sevastyanov Kurninning ishi bilan tanishdi va gʻayrioddiy rassomning ishini ommalashtirish uchun koʻp harakat qildi.

1973–1976-yillar oraligʻida Kurnin rasmlarining reproduksiyalari „Texnika – molodyoji", „Smena", „Ogonyok", „Sovetskiy soyuz", „Uralskiy sledopit", „Fanatstika" nomli jurnal va almanaxlarda nashr etilgan.

Kurninning rasmlari Bokudagi xalqaro kosmonavtlar kongressi, Moskva Olimlar uyi, VDNX, Vengriya, Chexoslovakiya va Polshada koʻrgazmaga qoʻyilgan (1973–1974).

Georgiy Ivanovich 1988-yil 14-aprelda Sochida vafot etgan. U Sochi shahridagi Markaziy Aspiriya qabristoniniga dafn etilgan. Oʻlimidan uch kun oldin u haqida televizion film yaratildi va oʻlimidan keyin Moskva televideniyesida namoyish etildi.

Rasmlar saqlanmasi
------------------

Kurninning barcha asarlari Sochi shahri tarixi muzeyida saqlanadi.

Xotirasi
--------

Rassom Georgiyning sharafiga asteroidga 395 148 Kurnin nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Большая кубанская энциклопедия: в 6 т*. Центр информационного и экономического развития печати, телевидения и радио Краснодарского края, 2005 — 164 bet. ISBN 978-5-7164-0528-8.
2. ↑  *Молодая гвардия: ежемесячный литературно-художественный и общественно-политический журнал ЦК ВЛКСМ*. Всесоюзный ленинский коммунистический союз молодежи, 1983.
3. ↑  „Космическая живопись: Георгий Иванович Курнин". Qaraldi: 2023-yil 5-noyabr.
**Georgiy Yefimovich Zverev** (1908 – 1971) – Sovet Armiyasi polkovnigi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti
------

Georgiy Zverev 1908-yil 12-aprelda Snopot qishlogʻida (hozirgi Rognedinskiy tumani, Bryansk viloyati) tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagandan soʻng, 1930-yilda Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. 1935-yilda Toshkent piyodalar bilim yurtini, 1941-yilda „Otishma" kursini tamomlagan. Sovet-fin urushida qatnashgan. 1941-yil iyuldan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qilgan. Shimoli-gʻarbiy va 3-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan.

1944-yilning dekabr oyidan beri gvardiya polkovnigi Georgiy Zverev havo-desant polkiga qoʻmondonlik qiladi. Uning boshchiligidagi polk Avstriyadagi janglarda bir necha bor ajralib turgan. 1945-yil 6-aprelda polk Sovet qoʻshinlari orasida birinchi boʻlib Schwechat shahriga bostirib kirgan. Keyin xuddi shu nomdagi daryoni kesib oʻtib, aholi punktini toʻliq egallaydi. Ushbu xizmatlari uchun polkga „Vena" faxriy nomi berilib, uning qoʻmondoni Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga nomzod boʻlgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 28-apreldagi farmoni bilan „Qoʻmondonlikning nemis bosqinchilariga qarshi kurash frontidagi jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi, qoʻriqchining jasorati va qahramonligi uchun" polkovnik Georgiy Zverev Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan, Lenin ordeni va 4962-sonli „Oltin yulduz" medal bilan taqdirlangan.

Urush tugaganidan keyin u Sovet Armiyasi safida xizmat qilishni davom ettiradi. 1955-yilda esa zaxiraga oʻtkaziladi. Kiyev viloyatida yashab, zavodda ishlagan. 

Georgiy Zverev 1971-yil 13-yanvarda vafot etib, Kiyevdagi Lukyanov harbiy qabristoniga dafn etilgan.

U ikkita Lenin ordeni, ikkita Qizil Bayroq ordeni, 3-darajali Suvorov ordeni, 1-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Georgiy Zverev" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑  Георгий Ефимович Зверев

Adabiyotlar
-----------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 b. – 100 000 ekz. – ISBN ots. Reg. № v RKP 87-95382.
* Bryansi – Geroi Sovetskogo Soyuza. – Bryansk, 1966. – Vip. 1.
**Yepiskop Grigoriy** (dunyoviy ismi **Lev Ivanovich Petrov-Poletayev**; 1831-yil, Nijniy Novgorod viloyati, Sergach tumani, Lyapnya qishlogʻi – 1914-yil 29-mart, Novospasskiy monastiri) – birinchi rus pravoslav cherkovi, Toshkent, Omsk, Semipalatinsk shaharlari yepiskopi.

Grigoriy Poletayev yepiskop Venediktning (Plyaskin) ona tomonidagi katta amakisi hisoblanadi.

Hayoti
------

1831-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra 1826-yilda) Nijniy Novgorod viloyatida xizmatchi oilasida tugʻilgan. Nijniy Novgorod diniy seminariyasini va 1854-yilda Qozon diniy akademiyasini tamomlagan. Akademiyani tugatgach, u oʻsha akademiyaning Sankt-Peterburg kafedrasida oʻqituvchi boʻlib qoldi. Muqaddas kitoblar va ibroniy tilidan dars bergan.

1854-yil 10-oktyabrda u rohib boʻldi va 21-noyabrda u ieromonk unvoniga sazovor boʻldi. 1855-yil 27-oktyabrda unga ilohiyot magistri darajasi berildi va akademiya bakalavri darajasi tasdiqlandi. 1857-yil 5-iyuldan akademiya inspektori yordamchisi boʻldi. Akademiyadagi xizmati davomida u muqaddas cherkov otalarning koʻplab asarlarini yunon tilidan tarjima qilgan.

1865-yil 23-yanvarda u Qozon akademiyasining favqulodda professori etib tayinlandi. 1867-yil 3-aprelda u Ufa diniy seminariyasi rektori etib tayinlandi va arximandrit darajasiga koʻtarildi. 1869-yil 5-sentyabrda u maʼnaviy-maʼrifiy xizmatdan boʻshatildi. 1872-yil 19-yanvardan Vladimir diniy seminariyasi oʻqituvchisi. 1877-yil 27-apreldan Irkutsk diniy seminariyasi rektori boʻldi. 1888-yil 26y-anvardan Sankt-Peterburg senzura qoʻmitasining aʼzosiga aylangan. 1891-yil 3-fevralda u Sankt-Peterburgda Litva yeparxiyasi vikarisi Kovno yepiskopi etib tayinlandi.

1892-yil 22-noyabrdan Turkiston va Toshkent yepiskopi boʻlgan. Uning saʼy-harakatlari bilan Turkistonga mahalliy ruhoniylarning yangi aʼzolari yetib kelishdi.

U Qirgʻizistonda mavjud butparastlar oʻrtasida missiya tashkil etishga urinib koʻrdi, biroq bu tashabbus general-gubernator Vrevskiyning farmoni bilan toʻxtatildi.

1895-yil 18-fevraldan Omsk va Semipalatinsk yepiskopi boʻlgan. 1895-yil 27-mayda (8-iyun) Omskga kelgan.

1906-yilda Qozon diniy akademiyasining faxriy aʼzosi etib saylandi.

U 1914-yil 15-martda vafot etdi va Moskva Novospasskiy monastiriga dafn qilindi.

Adabiyotlar
-----------

* *Жук А. В.* История Омской церкви. Биографический справочник. — Омск, 2007.
* *Голубцов С. В.* История Омской епархии: образование Омской епархии. Предстоятельство Преосвященного Григория на Омской кафедре (1895—1900 гг.) — Омск : Полиграф, 2008. — 166 с. — ISBN 978-5-86747-035-7
* *Голубцов С. В.* Омская епархия. Начало: научная монография. — Омск : Полиграф, 2016. — 302 с. — ISBN 978-5-86747-068-5 — 500 экз.
* *Бабура Н. И.* Путь учительства и ученичества епископа Григория (Полетаева) // Вестник Омской Православной Духовной Семинарии. — 2022. — № 1 (12). — С. 81-89.

Manbalar
--------

1. ↑  po drugim dannim 1826
2. ↑  „ГРИГОРИЙ (ПОЛЕТАЕВ) - Древо". *www.drevo-info.ru*. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „ВЕНЕДИКТ". 2012-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 16-mart.
4. ↑  „Архивированная копия". 2012-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 16-mart.
**Islomshunoslik fakulteti** (FSI yoki albancha: *Fakulteti i Studimeve Islame*) Kosovoning Prishtina shahrida joylashgan oliy taʼlim muassasasi.

Tarixi
------

Kosovoda yuqori sifatli islomiy taʼlim olish zaruryatini koʻrib chiqqach, Kosova Islom Jamiyati Assambleyasi 443/92-sonli qonunga binoan Islomshunoslik fakultetini tashkil etdi. Maktab oʻz faoliyatini 1992-yil dekabr oyida boshlagan va doktor Rexhep Bojani birinchi dekan, janob Quemajl Morinani birinchi dekan oʻrinbosari va Sabri Bajgorani birinchi kotib etib tayinlangan.

Islom apologetikasi boʻyicha birinchi seminarni Kosovodagi islom jurnalistikasining eng obroʻli shaxslaridan boʻlgan Sherif Ahmeti oʻtkazgan, u uch yil davomida aqida kursidan dars bergan.

Oʻquv faoliyatining ilk yillarida oʻqishga qabul qilish va ish bilan taʼminlash yengil boʻlib, shtatda faqat bitta fan doktori, bitta magistrlik darajasi va yana bir necha ilohiyotshunoslar boʻlgan. 2002-yilda oʻzining 10 yilligi munosabati bilan maktab Qohira, Bayrut, Amman va Damashqda vaʼz qilgan 4 ta islom fanlari doktori, 5 ta magistrlik nomzodi va 6 ta oʻqituvchi-ilohiyotchini taklif etgan.

Talabalar uchun qulayliklar
---------------------------

Talabalar butun alban diasporasidan, jumladan Kosovo, Shimoliy Makedoniya, Chernogoriya, Albaniya va Preshevo vodiysidan keladi. Talabalar uyushmasi odatda FSI va tashrif buyurgan professorlar bilan konferensiyalar singari tadbirlarni tashkil qiladi. Talabalar nashri *Zgjimi Islom* („Islom uygʻonishi") nomi bilan chop etiladi.

FSI kutubxonasi bir necha yuzlab eski qoʻlyozmalarni va bir necha ming diniy va boshqa maʼnaviy asarlarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Elezaj, Rexhep. „FAKULTETI I STUDIMEVE ISLAME, VATËR E PASHUAR E DIJES DHE KULTURËS FETARE". *Trepca.net* (2003-yil 15-mart). 2013-yil 18-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 7-sentyabr.
2. ↑  „Historiku i Fakultetit tё Studimeve Islame". *Zgjimi islam* (2012), s. 4-5. Qaraldi: 2020-yil 7-sentyabr.
**Falastinning viza siyosati** Falastin hududlariga kirishning oʻziga xos shartlariga bilan bogʻliq. Chet el fuqarolari uchun Isroilning viza siyosatidan tashqari hech qanday viza shartlari mavjud emas.

Gʻarbiy Sohilga kirish Isroil hukumati tomonidan nazorat qilinadi va Gʻazoga kirish Hamas tomonidan nazorat qilinadi. Allenbi koʻprigi — Qirol Husayn chegara oʻtish joyi orqali kirgan va Gʻarbiy Sohil bilan bogʻlangan yoki Gʻarbiy Sohilga sayohat qilishni rejalashtirgan mehmonlarga faqat Gʻarbiy Sohilning Falastin maʼmuriyati nazorati ostidagi hududlarida sayohat qilishga ruxsat beruvchi kirish muhri berilishi mumkin.

Gʻazodan Erez orqali Isroilga chiqish uchun ham Xamasdan chiqish, ham Isroildan kirish ruxsatnomasi kerak. Isroil birinchi navbatda tibbiy yordam soʻraganlarga, shuningdek, baʼzi savdogarlarga, Isroilda ishlaydigan odamlarga va chet elga ketayotgan talabalar va sportchilarga ruxsat beradi. 2500 G‘azo aholisi 2019-yil dekabr oyida Erez o‘tish joyi orqali Isroilga kirdi Rafah chegara punkti orqali Misrga chiqishni oldindan aytib boʻlmaydi va Misr rasmiylarining oldindan ruxsatini talab qiladi. Oʻtish joyi koʻpincha uzoq vaqt davomida yopiladi, bunda mehmonlar Gʻazo sektorini tark eta olmaydi. 

Iordaniyadan Isroil va Gʻarbiy Sohilga chegarani kesib oʻtayotganda, kelib chiqishi falastinlik boʻlganlar ketish uchun Falastin maʼmuriyati pasporti yoki sayohat hujjatiga muhtoj boʻlib, faqat Allenbi koʻprigi orqali kirishlari mumkin. Isroil pasporti egalari Allenbi chegara punkti orqali kirishlari mumkin emas va buning oʻrniga faqat Iordan daryosi va Yitzhak Rabin oʻtish joylaridan foydalanishlari mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Exits of Palestinians to Israel and the West Bank via Erez Crossing". Qaraldi: 9-mart 2020-yil.
2. ↑  „Entering and Exiting Jerusalem, the West Bank, and Gaza". 18-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2014-yil.
3. ↑  Foreign travel advice The Occupied Palestinian Territories
4. ↑  Israel, the West Bank and the Gaza Strip
**Baxtiyor Toʻrajonovich Gʻulomov** — oʻzbek filolog-tarixchisi, diplomat. 2013-2017-yillarda Oʻzbekistonning AQSh, Kanada va Braziliyadagi elchisi, 2005—2010-yillarda Olmoniya, Shveysariya, Shvetsiya va Chexiyadagi elchisi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

### Maʼlumoti

1986-yilda Toshkent davlat universitetini Arab mamlakatlari tarixi fakultetini tamomlagan. 1999-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini tamomlagan va xalqaro munosabatlar magistri darajasini olgan.

Arab, ingliz va rus tillarini biladi.

### Mehnat faoliyati

1986-1989 — SSSR Mudofaa vazirligida harbiy tarjimon.

1989-1992 — Toshkent politexnika instituti xalqaro aloqalar bo‘limi katta inspektori.

1992-1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Konsullik boshqarmasi katta inspektori, ikkinchi kotib, bo‘lim boshlig‘i.

1995-1998 — Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi elchixonasi ikkinchi kotibi.

1998-2001 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Siyosiy tahlil va prognoz bosh boshqarmasi birinchi kotibi.

2001-2003 — Oʻzbekiston Respublikasining Yaponiyadagi elchixonasi birinchi kotibi.

2003-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi BMT va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2005-2010 — Oʻzbekiston Respublikasining Olmoniya, Shveysariya, Shvetsiya va Chexiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

2010-2013 — O‘zbekiston Respublikasining Belgiyadagi favqulodda va muxtor elchisi, Yevropa Ittifoqi va NATOdagi vakolatxonalar rahbari.

2013-2017 — O‘zbekiston Respublikasining AQShdagi favqulodda va muxtor elchisi.

2017-yil aprelda Toshkentga chaqirtirilgan va elchilikdan ozod etilgan.

Oilasi
------

Oilali, ikki nafar farzandi bor. Ukasi — Shuhrat Toʻrajonovich Gʻulomov, 2005—2016-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan. 2017-yil 12-avgustda umrbod qamoq jazosiga mahkum qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 2022-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-yanvar.
2. ↑  Baxtiyor Gʻulomov — Oʻzbekistonning Vashingtondagi yangi elchisi
3. ↑  „General Shuhrat G‘ulomov MXX raisining 1-o‘rinbosari lavozimidan bo‘shatildi".
4. ↑  „MXX (SNB) generali Shuhrat G‘ulomov umrbod qamoqqa hukm qilindi".
**Bahor Nur Vergin** (t:1941-yil 21-sentabr, Istanbul - o':2021-18-yanvar Istanbul) - turk sotsiologi. Nuri Konkerning nabirasi nur Vergin Mahmud Cahit Conker va Musharraf Verginning qizi edi.

Hayoti
------

Vergin, 1941-yil 21-sentabrda Istanbulda tug'ilgan. U 5 yoshidaligida onasi Musharraf Hanim va otasi diplomat Mahmud Jahit Jonker ajrashishdi. Mahmut Cahit Conker emas, balki onasining ikkinchi xotini, Turkiyaning birinchi Vatikan elchisi deb atagan Nureddin Verginning familiyasini olib yurgan va "u yaxshi o'gay ota emas edi, u ota edi". Mahmud Jonker keyinchalik Park mehmonxonasidan sakrab o'z joniga qasd qildi. Parijning Parij universitetida sotsiologiya bo'yicha bakalavr darajasini oldi. Magistraturadan so'ng u Fransiya radio va televideniya institutida jamoatchilik fikri bo'yicha tadqiqotlar olib bordi. Nazorati ostida Jorj Balandier yilda Zonguldak ere va ijtimoiy o'zgarishlar, *sanoatlashtirish va ijtimoiy o'zgarishlar, misol Eregli* nomli doktorlik dissertatsiyasi bilan u 1973-yilda sotsiologiya doktori bo'ldi. Xuddi shu yili u Turkiyaga murojaat qildi. Keyingi yili Istanbul universiteti Iqtisodiyot fakultetida ish boshladi. Sotsiolog dotsentligini 1980-yilda tamomladi va bir semestr Istanbul universiteti Siyosiy fanlar fakultetida ishladi. U turli universitetlarda o'qituvchi bo'lib ishlagan. U siyosat, o'ziga xoslik va din sotsiologiyasi sohalarida ishlagan. 2021-yil 18-yanvarda Istanbuldagi uyida o'lik holda topilgan. Merkezefendi qabristoni dafn etilgan. 79 yoshida vafot etgan.

Asarlari
--------

* *Sanoatlashtirish va o'zgartirish ijtimoiy en Milieu qishloq,* 1976-y
* *Siyosat sotsiologiyasi*, Tug'ilgan kitob, 2003-y, ISBN 978-9759919184
* *Turkiyaga guvoh bo'lish,* Ertalabki Kitoblar, 1998 Yil
* *Din, jamiyat va siyosiy tizim*, kontekst nashrlari, 2000-y, ISBN 978-9756947272

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „Küskün bir profesöre veda" (Türkçe). *gazeteoksijen.com*.  Oksijen gazetesi (22 ocak 2021). 28 ocak 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 ocak 2022.
2. 1 2  Kaynak, Deniz (Şubat 2021). „Siyaset sosyolojisinin referans kaynağıydı". *#tarih*. № 80. 24-bet. ISSN 2148-547X. `{{cite magazine}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
3. ↑  *Öz.* „Nur Conker Vergin: Sosyolog ve Siyaset Bilimci" (Türkçe). *Kriter Dergi* (1 şubat 2021). 16 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 ocak 2022.
4. ↑  „Sosyolog Prof. Nur Vergin hayatını kaybetti (Nur Vergin kimdir?)" (Türkçe). *ntv.com.tr* (19 ocak 2021). 4 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 ocak 2022.
5. ↑  „Düşünce dünyasının büyük kaybı! Sosyolog Prof. Nur Vergin, hayatını kaybetti". 18 ocak 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 ocak 2021.
**Igor Pavlovich Doljenkov** (1914–1980) – muhandis-polkovnik (28.03.1957). Sovet Armiyasi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi va Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Hayoti
------

Igor Doljenkov 1914-yil 14-aprelda Toshkentda xodim oilasida tugʻilgan. Butunittifoq Moliya-iqtisod sirtqi institutining uchta kursini tamomlagan. Moskvada yashab, turli qurilish tashkilotlarida ishlagan. 1936—1938-yillarda Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safida xizmat qilgan. 1942-yil dekabrda uni qaytadan armiyaga chaqirishib olishgan. U 1943-yilda kichik leytenantlar kurslarini tugatadi. Oʻsha yilning iyul oyidan – Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmatda boʻlgan.

Faoliyati
---------

1943-yil oktyabrga kelib, katta leytenant Igor Doljenkov Janubiy frontning 51-armiyasining 8-tankga qarshi artilleriya brigadasining 492-tankga qarshi artilleriya polkining batareyasiga qoʻmondonlik qiladi. U Melitopolni ozod qilishda ajralib turgan.

1943-yil 17-oktyabrda nemislarning qarshi hujumini qaytarish paytida uchta dushman tankini nokautga uchratgan. Butun batareyada faqat bitta qurol ishlaganda, Doljenkovning oʻzi unga qarshi turgan va boshqa tankni nokaut qiladi. Tez orada batareya oʻrab olingan edi. Doljenkov omon qolgan artilleriyachilarni yigʻib, ularni hujumga koʻtaradi. Jang natijasida dushmanning 40 dan ortiq askar va ofitserlari halok boʻlgan. Sovet boʻlinmalarining hududdagi magʻlubiyati xavfi bartaraf etiladi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 1-noyabrdagi farmoni bilan katta leytenant Igor Doljenkov jangda koʻrsatgan jasorati va mardligi uchun Sovet Ittifoqi qahramoni yuksak unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Lenin ordeni va 2810-sonli „Oltin yulduz" medali unvoni bilan taqdirlanadi.

Doljenkov urush tugaganidan keyin Sovet Armiyasida xizmat qilishni davom ettiradi. 1952-yilda F. E. Dzerjinskiy nomidagi Harbiy akademiyani tamomlagan. 1970-yilda polkovnik unvoni bilan zaxiraga oʻtkazilgan. Moskvada yashab, ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. 1980-yil 8-avgustda vafot etgan.

Shu bilan birga, Igor Doljenkov Qizil Bayroq, Aleksandr Nevskiy, 1 va 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  S 3 dekabrya 1971 goda – polkovnik-injener.
2. 1 2 3  „Igor Doljenkov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Adabiyotlar
-----------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 s. – 100 000 ekz. – ISBN ots. Reg. № v RKP 87-95382.
**Ilya Mixaylovich Levitas** (1931-yil 11-dekabr, Toshkent – 2014-yil 3-avgust, Kiyev) – tarixchi, jurnalist, pedagog, jamoat arbobi. Ukraina Qahramoni (2021, vafotidan keyin). Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1991). Ukraina milliy jamiyatlari kengashi va Ukraina yahudiylari kengashi prezidenti. „Ukrainada fashizm qurbonlari xotirasi", „Babin Yar xotirasi" jamgʻarmalari va Sholom Aleyxem jamgʻarmasi raisi. „Jewish News" gazetasining bosh muharriri.

Biografiyasi
------------

Ilya Levitas rus, oʻzbek, tatar maktablarida oʻqigan. 14 yoshidan Kiyevda yashagan.

Levitas oliy murabbiylar maktabini (1952), Kiyev davlat jismoniy tarbiya institutini (1959) va Kiyev davlat pedagogika institutini (rus filologiyasi fakulteti) (1964) tamomlagan.

Armiyada Gʻarbiy chegarada (Rava-Russkaya) zaxiradagi kapitan lavozimida xizmat qilgan.

Ilya 1952-yildan 1992-yilgacha qirq yil davomida Kiyev maktablarida rus adabiyoti va jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1991). SSSR jismoniy tarbiya va sport aʼlochisi (1983) va Ukraina xalq taʼlimi aʼlochisi boʻlgan (1978). Mixaylovich GTO faxriy nishoni sohibi boʻlgan (1981). Bundan tashqari yoshlar oʻrtasida futbol boʻyicha Ukraina chempioni (1949) hamda gandbol boʻyicha sport ustasi (1954).

Levitas Kiyev shahridagi 146-sonli oʻrta maktabda muzey yaratgani uchun Ulugʻ Vatan urushi, rus adabiyoti, Olimpiya shon-sharafi va VDNX medallari bilan taqdirlangan (1979).

Ilya Mixaylovich Ukraina Prezidenti huzuridagi Til siyosati boʻyicha kengash aʼzosi va 2001–2003-yillarda Ukraina Prezidenti huzuridagi Ukraina milliy vakillari kengashi raisi boʻlgan.

Rossiya Federatsiyasi Xavfsizlik, mudofaa va huquq-tartibot akademiyasida professor lavozimida ishlagan (2006).

Professor Levitas 2014-yil 3-avgustda Kiyevda vafot etdi va 2014-yil 6-avgustda Baykovo qabristoniga dafn etildi.

Mukofotlari
-----------

Ilya Levitas Davlat ordeni (Ukraina) sohibi boʻlgan.

Mixaylovich III (2001), II (2006) va I (2009) darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Левитас Илья Михайлович". Qaraldi: 2023-yil 5-noyabr.
2. ↑  „Зеленский посмертно присвоил звание Героя Украины историку Левитасу".  Korrespondent (2021-yil 30-sentyabr). 2021-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 30-sentyabr.
**Vohid Qodirov** (1925.10.1 - Toshkent — 1992.5.8) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1980). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1948). 1948—92 yillar Yosh tomoshabinlar teatrida ishlagan. "Poʻlat qanday toblandi" (A.Ostrovskiy) spektaklidagi Klimka uning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Keyinchalik Mister Tomas (V.Lyubimov, "Oppogʻim"), Chiranchoq quyoncha (S.Mixalkov, "Chiranchoq quyoncha"), Jurjon hokimi (H.Olimjon, "Oygul bilan Baxtiyor"), Mansur (I.Ahmedov, O.Tolipov, "Kim aybdor"), Qovoqvoy, Konfetvoy (P. Moʻmin, "Qovoqvoy va Chanoqvoy", "Suqatoy Konfetvoy"), Sariboy (Gʻ.Gʻulom, "Shum bola"), Ikrom (Alp jamol, "Mehribonlar") kabi turli xarakterdagi rollari bilan tanildi. Q. dramatik, komik, satirik va ertak janrlaridagi rollar ustasi sifatida hamda oʻziga xos uslubi bilan tanilgan.

Rej. sifatida "Tayyorga ayyor" (E. Rahimov), "Suqatoy Konfetvoy" (P.Moʻmin), "Mehribonlar" (Alp Jamol) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Q. kinoda ham bir qancha rollar: Pardozchi ("Maftuningman"), Sariboy ("Shum bola"), Amaldor ("Osiyo ustida boʻron"), Militsioner ("Chi-nor ostidagi duel"), Xon ("Akmal va ajdaho") va boshqa ijro etgan. "Otalar soʻzi - aqlning koʻzi", "Televizion miniatyuralar teatri", "Ekran xandasi", "Shunchaki sarguzasht" kabi televizion koʻrsatuvlarning faol ishtirokchisi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bibixonim madrasasi** – Amir Temurning katta xotini Bibixonim (Saroymulk xonim) "oʻz onasi sharafi"ga (Klavixo) 14-asr oxirida Samarqandda qurdirgan Madrasa. Sayyoh, olim A. Vamberi taʼkidlashicha, bu madrasada 1000 ga yaqin talaba oʻqigan.

Bibixonim madrasasi Bibixonim jome masjidining kirish peshtogʻi qarshisida joylashgan. Lekin jome masjididan oldin qurilgan. Saroy tarixchisi Gʻiyosiddin Alining "Amir Temur 1399-yil 10-mayda madrasada toʻxtab oʻtganligi" haqidagi maʼlumoti shundan dalolat beradi. Tarixnavis Fasih Havofiy (1375— 1442) taʼkidlashicha, Amir Temur jome masjidi qurilishini kelib koʻrarkan, meʼmoriy majmuada mutanosiblik buzilganligi—Madrasa peshtogʻi va ayvoni jome masjidga nisbatan balandroq va qiyaroq boʻlib qolganligi uchun dargʻazab boʻladi va meʼmorlar (Xoja Mahmud Dovud va Muhammad Jald)ni jazoladi. Arxeologik qazishlar ham shu nomutanosiblikni tasdiqlaydi. Bino peshtogʻi qanchalik mahobatli boʻlmasin, uning qarshisidagi binoga monand emasligi koʻzga tashlanib qolgan. Meʼmoriy uslub talabiga koʻra, nomaqbul tushgan Madrasa peshtogʻi buzib tashlashga mahkum boʻldi. Shuning uchun ham keyingi ayerlarda Madrasa qoldiqlari buzib tashlandi.

Bibixonim madrasasi yonida unga "qoʻsh" uslubda Tuman ogo xonaqohi qurilgan. Tarixiy manbalar bu xonaqoh ham 1399 yildan oldin bunyod etilganligi haqida maʼlumot beradi. Chortokli keng xonaqoh, tepasi baland gumbaz bilan bogʻlangan. Devorlariga manzara naqshin gullar, serhasham bezaklar ishlangan. 4 tarafidagi keng derazalar—tobadonlar va eshiklar orqali xonaqoh juda yaxshi yoritilgan. Ostidagi tagxona—sardoba esa kichikroq boʻlib, devorlari yirik kulrang toshtaxtalar bilan bezatilgan. Tagxonada bir necha tosh tobutlar saqlangan. 1875-yil zilzilasi natijasida tagxona gumbazchasi oʻpirilib, pastda toshtobutlar borligi maʼlum boʻldi. Shu vaqgdan boshlab aholi orasida bu tobutlardan biri Bibixonimga tegishli degan ovoza tarkaldi. 1941-yilda oʻtkazilgan arxeologik tadqiqotlar goʻyo bu rivoyatni tasdiklagandek boʻldi. Shu sababli yaqingacha ushbu xonaqoh Bibixonim maqbarasi deb yuritilgan.

Keyingi tadqiqotlar bu muammoga aniklik kiritdi. Bibixonim (Saroymulk xonim) Amir Temur vafotidan keyingi boʻhron yillarida zaharlab oʻldirilgan. Bu binodagi ayol jasadi esa moʻmiyolangan (demak, uzoq joydan keltirilgan) va antropolog aniqlashicha, oʻrta yoshlardagi, sochlari qora va jingalak qandaydir boshqa ayol ekan.

Tuman ogʻo xonaqohi Amir Temur tavalludining 660 yilligi munosabati bilan 1996-yilda taʼmir etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Zohi dov P. Temur davrining meʼmoriy qahkashoni. T. 1996.

Poʻlat Zohidov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Narzullayev Zufar Gʻiyasovich** — temiryo'lchi, davlat arbobi. 2023-yil
14-iyuldan „Oʻzbekiston temir yoʻllari"AJ boshqaruvi raisi vazifasini bajaruvchisi.

Mehnat faoliyati
----------------

Zufar Narzullayev 1996-yildan boshlab Oʻzbekiston temir yoʻllari tizimida ish boshlaydi. Ushbu tizimdagi tarkibiy boʻlinmalarida turli rahbarlik lavozimlarida ishlagan. 2009-yilda temiryoʻl tizimida kapital qurilish direksiyasiga rahbar etib tayinlanadi. „Angren—Pop" temir yoʻli qurilishida faollik koʻrsatgan. 2016-yilda Jizzax viloyati hokimining birinchi oʻrinbosari etib tayinlanadi. 2017-yilda „Oʻzshahar qurilish invest" injiniring kompaniyasi direktori lavozimiga tayinlanadi. 2023-yil 14-iyul kuni Vazirlar Mahkamasining tegishli qaroriga muvofiq „Oʻzbekiston temir yoʻllari"AJ boshqaruvi raisi vazifasini bajaruvchi etib tayinlanadi.

Mukofotlari
-----------

Narzullayev 2014-yilda „Fidokorona xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Zufar Narzullayev "O‘zbekiston temir yo‘llari" raisi v.b. bo‘ldi". *gazeta.uz* (5 yanvar). Qaraldi: 5 yanvar.
2. ↑  „Зуфар Нарзуллаев стал новым главой «Узбекистон темир йуллари»". *spot.uz* (14-iyul 2023-yil). Qaraldi: 5 yanvar.
**Chjou** — qadimgi Xitoy tarixida xitoy sulolasi va davri nomi [miloddan avvalgi 1027— 256(yoxud 249)]; Gʻarbiy Chjou (miloddan avvalgi 1027-771) va Sharqiy Chjou [770-256(yoxud 249)]. Sulolaga Chjou qabilasi sardori U Van tomonidan asos solingan. U Van 1027-yil In davlatini tormor qilib Shimoliy Xitoydagi barcha qabilalar va hududlarni birlashtirgan. Mamlakatni boshqarish uchun qarindosh-urugʻlarga, van (podshoh)ning safdoshlari va ittifoqchilariga udel(mulklar) ajratib berish usulidan foydalanilgan. Chjou zodagonlari harbiy drujinachilarga tayanib ish koʻrgan, ular orasida begona qabila, t...illari koʻp boʻlgan. Shuning uchun Chjou hukmronligi nafaqat ijtimoiy, balki qabilaviy zulmning ham kuchayishiga olib kelgan. Udellarning markaziy hukumat bilan kurashi va udellar o'rtasidagi oʻzaro nizolar ularning ayrimlarini yoʻq boʻlishiga va yangi podsholiklar — mustaqil yoki yarim mustaqil davlatlarning paydo boʻlishiga olib kelgan. Miloddan avvalgi 8-asrdan, Chuntsyu davridan eʼtiboran Chjou vanlari hokimiyati zaiflashgan, miloddan avvalgi 7— 6-asrlarda mamlakatda amalda eng qudratli podsholiklar — "gegemonlar" hukm sura boshlagan. Chjango davrida (miloddan avvalgi 5—3-asrlar) mamlakatda hukmronlik qilish uchun kurashayotgan yettita kuchli podsholik ajralib chiqqan. Chjou sulolasi hokimiyati zaiflashib, u faqat Chjoularning urugʻlariga tegishli mulklarga tarqalgan, xolos. Ularni ham Sin podsholigi miloddan avvalgi 256—249 yillarda bosib olgan.

CHjou davrida miloddan avvalgi 6-asrdan boshlab temir tarqala boshlagan, bu ishlab chiqarish kuchlarini keskin oshishiga, yer haydashni yaxshilanishiga olib kelgan. Chjou 

  

davri bir qancha falsafa maktablari (konfutsiylik, daosizm, fatszya va boshqalar) vujudga kelishi, adabiyot, tasviriy va musiqa sanʼatining taraqqiy etishi bilan ajralib turadi.

Adabiyot
--------

* Istoriya Kitaya s drevneyshix vremyon do nashix dney, M. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |