**Jukovskiy xalqaro aeroporti (**ruscha: *Международный аэропорт Жуко́вский*) (IATA: **ZIA**,ICAO: **UUBW**) — Rossiyaning Moskva viloyatidagi federal ahamiyatga ega xalqaro aeroport. U M. M. Gromov nomidagi Sinovchi-uchuvchilar instituti Ramenskoye eksperimental aerodromida joylashgan. Aeroport Jukovskiy shahrining Narkomvod tumani hududida, Yeseninskaya temir yoʻl platformasidan 3 km janubi-gʻarbda, Moskva markazidan 36 km uzoqlikda joylashgan. Bu Moskva aviatsiya markazining bir qismidir, lekin (Vnukovo, Sheremetyevo va Domodedovodan farqli oʻlaroq) rasmiy ravishda Moskvadagi aeroport sanalmaydi va IATA maʼlumotlar bazasida Jukovskiydagi xususiy aeroport sifatida roʻyxatga olingan.

Maʼlumot
--------

Aerodrom eksperimental aviatsiyaning sinov parvozlari uchun ishlatiladi va Sinovchi-uchuvchilar instituti tomonidan boshqariladi, Rossiya Favqulodda vaziyatlar vazirligining samolyotlari aerodromdan uchib ketadi, Jukovskiy aeroporti ochilishidan oldin u xalqaro yuk havo tashishlarida ham foydalanilgan. Aerodromning radio qoʻngʻiroq belgisi: Magʻrur. Aeroportda juft yillarda Xalqaro aviatsiya va kosmik salon (XAKS) koʻrgazmasi boʻlib, 2010, 2012, 2014-yillarda „Mashinasozlikda texnologiyalar" xalqaro forumi boʻlib oʻtdi.

Nomlanishi
----------

Dastlab, boʻlajak aeroport Ramenskoye deb nomlanishi kerak edi. Bu Ramenskoye aerodromida joylashganligi bilan bogʻliq. Keyingi nomni oʻzgartirish uchun zarur shartlar 2007-yilda, aeroport joylashgan Jukovskiy shahri maʼmuriyati uning nomini oʻzgartirish tashabbusi bilan chiqqanida paydo boʻldi, bu oʻsha paytda amalga oshirilmadi. Nomini oʻzgartirish masalasi aeroport ochilishida yana paydo boʻldi, uning qurilishi davomida Ramport loyihasi nomi ishlatilgan. 2016-yil may oyida aeroport IATA tomonidan ZIA (Zhukovsky International Airport) xalqaro kodini olish bilan rasman ochildi. 2017-yil 11-noyabrda Rossiya Federatsiyasi hukumatining buyrugʻi bilan Jukovskiy nomi rasmiy ravishda aeroportga berildi. Shu bilan birga, Rossiya Federatsiyasi fuqaro aviatsiyasi aerodromlari va vertolyotlarining davlat reestrida SUI aerodromi hali ham Ramenskoye nomiga ega.

Tarixi
------

### Loyiha konsepsiyasi

Anʼanaga koʻra, aerodrom Markaziy aerogidrodinamika instituti (MAI) va SUI tomonidan sinov va tadqiqot parvozlari, turli aviatsiya konstruktorlik byurolari ishi uchun ishlatilgan. 2012-yilda fuqaro aviatsiyasida Ramenskoye aerodromidan yuk va charter yoʻlovchi reyslari uchun foydalanishni kengaytirish mumkinligi haqida maʼlum boʻldi. Aerodrom havo hududi tuzilmasini modernizatsiya qilish va havo harakatini boshqarish loyihasiga kiritilgan. Rossiya Transport vazirligi, Moskva viloyati hukumati va Rossiya temir yoʻllariga 2012—2013-yillarda Otdix bekatida (Jukovskiy shahri chegarasidagi bekat) qoʻshimcha platforma qurish masalasini ishlab chiqish topshirildi. Ramenskoye aerodromida fuqarolik aeroportining qurilishi „Shimoliy yetkazib berish" dasturlari va yoʻlovchilar tirbandligi, xususan, yangi uchish-qoʻnish yoʻlaklarini ishga tushirish kechikishi tufayli yuklangan deb hisoblangan boshqa Moskva aeroportlarini yengillashtirishi kerak edi. Baʼzi ekspertlarning fikriga koʻra, ular yiliga 13 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsata olmaydi.

2014-yil iyun oyida Rostex davlat korporatsiyasi Ramenskoye xalqaro aeroporti loyihasini investor sifatida tasdiqladi. Loyiha „Avia Solution Group" xoldingi va „Rostex"ning shoʻba korxonasi „Rossiya" transport-koʻrgazma majmuasi oʻrtasidagi qoʻshma korxona boʻlgan „Ramport-Aero" latish-rus kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilmoqda. 2015-yilning yozidan boshlab aerodromdan Gʻarb sanksiyalari tufayli parvozlarni toʻxtatgan Dobrolet lou-kosteri foydalanishi taxmin qilingan edi. 2015-yil yakuni boʻyicha 280 ta yuqori haq toʻlanadigan ish oʻrni yaratish, 2016-yilda xodimlar sonini 2,5 ming nafarga yetkazish, 2019-yilga borib esa malakali kadrlar uchun 10 mingdan ortiq ish oʻrni yaratish rejalashtirilgan edi.

Aeroportning birinchi bosqichining ochilishi 2016-yil 15-16 mart kunlariga belgilangan edi, xuddi shu paytdan boshlab aeroport tun-u kun ishlashga oʻtishi kerak edi. Birinchi tijoriy reysni I fly aviakompaniyasi amalga oshirishi kutilgan edi. Biroq, ochilish keyinchalik maygacha kechiktirildi, chunki aeroport operatori aviakompaniyalarni Ramenskoyedan oʻz vaqtida uchishga tayyor emasligi, shuningdek, Rossiya Federatsiyasi hukumatining aeroportdan xalqaro parvozlarga ruxsat beruvchi qarori yoʻqligi sabab boʻldi.

Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2016-yil 15-martdagi 432-r-son buyrugʻi bilan Ramenskoye aeroporti xalqaro reyslar uchun ochildi va 2016-yil 30-mayda Rossiya Bosh vaziri D. A. Medvedev ishtirokida rasmiy ochilishi boʻlib oʻtdi.

Aeroport „Eksperimental, davlat va fuqarolik aviatsiyasining yagona aviatsiya markazi" doirasida yaratilgan va shu qatorda eksperimental aviatsiya sohasida ushbu markazni yanada rivojlantirish uchun qoʻshimcha investitsiyalarni jalb qilishi kerak edi. Biroq, 2019-yil mart oyida „Jukovskiy" aeroportining operatori „Ramport Aero" AJ Ramenskoye aerodromi egasi „M. M. Gromov nomidagi Sinovchi-uchuvchilar instituti" AJ tomonidan qoʻyilgan 162,6 million rubl miqdoridagi daʼvo boʻyicha javobgar boʻldi.

### Qurilishi

 SUI aerodromi aeroport qurilishi boshlanishidan oldin (2011-yil fotosurati)
Xalqaro aeroportni rivojlantirish loyihasiga koʻra, 2019-yilgacha boʻlgan davrda yiliga 2 million va 5 million yoʻlovchiga moʻljallangan ikkita yoʻlovchi terminali, 250 xonali mehmonxona, ofis binolari, 1240 ta mashinaga moʻljallangan ochiq avtoturargoh hamda sigʻimi 7426 mashinagacha boʻlgan yopiq toʻxtash joylari, shuningdek, Aeroekspress poyezdlari uchun vokzal qurish rejalashtirilgan edi. 2016-yilda yangi aeroportning birinchi bosqichi 1,7 million kishiga xizmat koʻrsatishi kerak edi va 2020-yilga kelib loyiha yoʻlovchi tashish hajmini 10,8 millionga oshirishni nazarda tutadi .

2015-yilda 17,6 ming m2 maydonga ega birinchi yoʻlovchi terminali qurilishi amalga oshirildi va Ramenskoye aerodromining joriy infratuzilmasi fuqaro aviatsiyasi maqsadlariga moslashtirildi. Birinchi terminalning yillik quvvati yiliga ikki million yoʻlovchiga yetadi. Aeroportning birinchi bosqichini ishga tushirish loyihasiga kiritilgan sarmoyalar 1,5 milliard rubldan (27 million dollar) ortiqni tashkil etadi. Umuman olganda, besh yil davomida aeroportga 240 ming kvadrat metrdan ortiq aeroport infratuzilmasini qurish uchun, shu jumladan ikkinchi va uchinchi bosqichlarda ikkinchi yoʻlovchi terminalini qurish uchun qariyb 13 milliard rubl sarmoya kiritish rejalashtirilgan edi. Rivojlanishning barcha bosqichlari tugagandan soʻng, terminallarning umumiy maydoni 60 000 m2 ni tashkil qiladi va ularning quvvati yiliga 12 million yoʻlovchiga koʻtariladi.

Biroq, boshqa taxminlar ham mavjud  : Jukovskiy aeroportining havo zonasi Domodedovo aeroporti hududi bilan kesishganligi sababli, yoʻlovchi tashish 12 baravar kam boʻladi.

Loyihaning rivojlanishi hududdagi transport infratuzilmasini sezilarli darajada yaxshilashni oʻz ichiga oladi. Biroq, Jukovskiy shahri aholisi aeroportning rivojlanishi shahar ichida avtotransportning koʻpayishi, shuningdek, samolyotlar tufayli aholining yashash qulayligining pasayishi tufayli transport holatining yomonlashishiga hamda aeroportning kecha-yu kunduz ishlashi paytida shovqin yaratishidan qoʻrqishadi.

2018-yil oktabr oyida Avia Solutions Group (ASG) aeroport boshqaruv kompaniyasidagi ulushini Ramport-Aero rahbariyatiga sotdi.

### Parvozlarning boshlanishi

Aeromajmua rekonstruksiya qilingandan keyin muntazam reyslar amalga oshirilishini eʼlon qilgan birinchi aviakompaniya Air Kyrgyzstan boʻldi. 2016-yil 20 iyunda aviatashuvchi sinov parvozini amalga oshirishi, 2016-yil 1-iyuldan esa Jukovskiydan Bishkek va Oʻshga muntazam qatnovlarga xizmat koʻrsatishni boshlashi kerak edi. Biroq, soʻnggi daqiqada aviakompaniyaning rejalari Rossiya Federatsiyasi Transport vazirligi tomonidan buzilib, Jukovskiyni Moskva havo tuguni (MHT) aeroportlari roʻyxatidan chiqarib tashladi, bu esa, oʻz navbatida, aviatashuvchi yangi nuqtaga parvoz chastotalarini taqsimlash boʻyicha yangi milliy tanlovdan oʻtadi, bunda Air Kyrgyzstan ushbu chastotani boshqa qirgʻiz aviatashuvchisi — Air Manasga yoʻqotdi.

Qozogʻistonning SCAT aviakompaniyasi yaqin kelajakda Chimkent, Aqtoʻbe, Aqtau va Ostona shaharlariga muntazam yoʻlovchi tashishni amalga oshirish rejasini maʼlum qildi.

Federal havo transporti agentligining 2016-yil 27-iyul, 22-avgust va 26-avgust buyruqlariga binoan VIM-Avia, Nordavia, Ural Airlines va Yamalga Jukovskiy aeroportidan Antaliya, Aqtau, Bishkek, Boku, Budapesht, Burgas, Dushanbe, Frankfurt-Mayn, Ganja, Larnaka, Myunxen, Olmaota, Ostona, Pekin, Plovdiv, Praga, Tbilisi, Tel-Aviv, Vena, Xoʻjand, Oʻsh aeroportlariga uchishga ruxsat berildi.

Biroz vaqt oʻtgach, aeroport menejeri Ramport Aero 2016-yil 12-sentabrdan boshlab Belavia aviakompaniyasi tomonidan Minsk -Jukovskiy yoʻnalishi boʻyicha kunlik reyslar boshlanishini eʼlon qildi. Yuqorida qayd etilgan kuni amalga oshirilgan Minskdan parvoz Jukovskiy xalqaro aeroporti tomonidan qabul qilingan birinchi muntazam reys boʻldi.

2016-yilda aeroport xalqaro yoʻlovchi tashish sertifikatiga ega boʻldi, bundan tashqari 17 ming m2 maydonga ega birinchi yoʻlovchi terminali qurildi. Garchi oʻtkazish qobilyati ancha yuqori boʻlsa-da, Moskva havo habining yirik aeroportlari bilan solishtirganda uning yoʻlovchilar oqimi nisbatan kamroq: yiliga 1 milliongacha yoʻlovchi. Parvoz jadvali MDH mamlakatlari va Rossiyaning shaharlariga faqat bir nechta muntazam reyslarni oʻz ichiga oladi. Sayyohlik mavsumida bu yerdan xorijiy mashhur dengiz kurortlariga charter reyslari amalga oshiriladi.

Rejalarga VIP xonalari boʻlgan ikkinchi terminal, mehmonxona, koʻp qavatli avtoturargoh, ofis binolari, savdo va koʻngilochar markaz qurilishi kiradi.

### Munozarali mintaqaviy status

Federal havo transporti agentligi Jukovskiyni mintaqaviy aeroport sifatida tasniflaydi, bu xalqaro reyslarda tashuvchilar sonini cheklamaslik huquqini beradi, bunday cheklash boshqa barcha Moskva aeroportlariga Rossiya va xorijiy aviakompaniyalar uchun bir xil miqdordagi reyslar talabi shaklida qoʻllaniladi. Ural Airlines aviakompaniyasining Moskvadan Parijga yangi yoʻnalish ochishi janjal bilan kechdi. 2019-yil 28-apreldagi birinchi reys Kaluga shahrida oraliq toʻxtash bilan amalga oshirildi, bu reysni bir necha soatga uzaytirdi, baʼzi yoʻlovchilar ulanishga kechikib, kompaniyani tovlamachilikda ayblab, sudga berishga vaʼda berishdi. Ural Airlines vakilining aytishicha, Fransiya aviatsiya maʼmurlari Jukovskiyni Moskva aeroportlariga bogʻlagan va shuning uchun toʻgʻridan-toʻgʻri parvozga ruxsat berishdan bosh tortgan. Ilgari ushbu munozarali maqom bir necha bor Rossiya va xorijiy aviatsiya idoralari, jumladan, Tojikiston va Isroil bilan ziddiyatga aylangan .

Infratuzilmasi
--------------

 Birinchi terminalning ichki qismi, 2018-yil
### Aeroport majmuasi

Qayta qurish doirasida 2016-yilga kelib yangi birinchi terminal qurildi. Kelgusida terminallardan tashqari, xalqaro yuk terminali, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish markazi, ikkita koʻp qavatli avtoturargoh, mehmonxona, ikkita ofis markazi, bir qator savdo va koʻngilochar markaz obyektlari qurilishi ham rejalashtirilgan.

#### Kompleksni rivojlantirish istiqbollari

Ayni paytda Jukovskiy aeroporti rivojlanishning birinchi bosqichida.

* Birinchi bosqich Ramenskoye aerodromining joriy infratuzilmasini rivojlantirish va 17 000 m2 maydonga ega yoʻlovchi terminali qurilishini oʻz ichiga oladi. Terminalning yillik oʻtkazish qobiliyati yiliga 4 million yoʻlovchiga yetadi. Birinchi bosqichda qisqa muddatli va uzoq muddatli avtoturargohlar qurilishi ham nazarda tutilgan.
* Ikkinchi va uchinchi bosqichlarda aeroportning birinchi va ikkinchi yoʻlovchi terminalini sezilarli darajada kengaytirish rejalashtirilgan. Rivojlanishning barcha bosqichlari muvaffaqiyatli yakunlangach, terminallarning umumiy maydoni 60 000 m2 ni tashkil qiladi va ularning oʻtkazish qobiliyati yiliga 12 million yoʻlovchiga koʻtariladi.

### Uchish-qoʻnish yoʻlaklari

 Aerodromning sunʼiy yoʻldosh tasviri (2019)
Aeroport M. M. Gromov nomidagi SUI uchish-qoʻnish yoʻlagidan foydalanadi va har qanday turdagi samolyotlarni, shu jumladan Airbus A380 ni uchish vazniga cheklovlarsiz qabul qila oladi.

Uzunligi 5,4 km boʻlgan 12/30 asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi nafaqat Rossiyada, balki Yevropada eng uzun va dunyoda uchinchi oʻrinda turadi. 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagining ishchi qismining oʻlchamlari 4600×70 m. 08/26 uchish-qoʻnish yoʻlagi rekonstruksiya qilishni kutmoqda va hozirda baʼzi samolyotlar uchun taksi va toʻxtash joyi sifatida foydalanilmoqda.

Aeroport qushlarni qoʻrqitish uchun qoʻshimcha bioakustik qurilmalar va propan qurollari bilan taʼminlanadi.

Faoliyat koʻrsatkichlari
------------------------

Andoza:Аэропорт-статистика

| Yoʻlovchi tashish: |
| --- |
| **Yillar** | **2016** | **2017** | **2018** | **2019** | **2020** | **2021** | **2022** |
| million yoʻlovchi | 0,044 | 0,426 | 1.162 | 1.32 | 0,475 | 0,7 | 1.4 |
| *Manbalar:*  |

Baxtsiz hodisalar va falokatlar
-------------------------------

* 2019-yilning 15-avgust kuni Jukovskiy (Moskva) — Simferopol yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilayotgan „Ural Airlines" aviakompaniyasining Airbus A321 samolyoti parvoz paytida qushlar galasi bilan toʻqnashib ketdi, ularning bir qismi dvigatellarga kirib, ularning ishlamay qolishi va ishdan chiqishiga sabab boʻldi. Dvigatellar ishlamay qolganda va qoʻnish moslamasi tortilganidan soʻng, samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagi ostonasidan 5 kilometr janubi-sharqda 55°30′30″N 38°14′56″E﻿ / ﻿55.50839°N 38.249°E﻿ / 55.50839; 38.249GO 55°30′30″N 38°14′56″E﻿ / ﻿55.50839°N 38.249°E﻿ / 55.50839; 38.249GO 55°30′30″N 38°14′56″E﻿ / ﻿55.50839°N 38.249°E﻿ / 55.50839; 38.249GO makkajoʻxori dalasiga favqulotda qoʻnishni amalga oshridi. Natijada, samolyot jiddiy shikastlandi va uni qayta tiklash mumkin emas. Samolyot bortidagi 233 kishining barchasi, jumladan 7 nafar ekipaj aʼzosi tirik qolgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
--------------------------------

### Yoʻlovchi reyslari

2023-yil avgust holatida Jukovskiy aeroporti quyidagi aviakompaniyalarning parvozlariga xizmat qiladi:

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Corendon Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya | **Mavsumiy charter:** Antaliya |
| Panorama Airways, Oʻzbekiston bayrogʻi Oʻzbekiston | Toshkent |
| Pegasus Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya | Antaliya |
| Red Wings Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Antaliya, Aqtau, Boku, MisrHurgada, Istanbul, RossiyaMaxachqala, Olmaota, Ostona, Sochi, Tel-Aviv, Yerevan |
| Somon Air | Dushanbe |
| Ural Airlines | Bishkek, Dushanbe, TojikistonKoʻlob, Xoʻjand, Oʻsh |

Yer usti transporti
-------------------

 Jukovskiy aeroportidan transport
### Temir yoʻl transporti

Moskva va havo bandargohi oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri temir yoʻl aloqasi mavjud emas, eng yaqin platforma — Otdix. Aeroportga qatnovlar Otdix temir yoʻl bekatidan joʻnaydi. Ekspress yetib kelgandan keyin 8 minutdan keyin joʻnab ketish, sayohat vaqti: 20 daqiqa. Yoʻl haqi: shatl-avtobusda 100 ₽.

### Avtomobil transporti

**441-**sonli avtobus yoʻnalishi Kotelniki metro bekati va Jukovskiy xalqaro aeroportini toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlaydi. Avtobuslar ham Otdix platformasidan joʻnaydi.

Aeroportga shaxsiy transport orqali ham borish mumkin. Aeroportda bir nechta yirik qisqa va uzoq muddatli avtoturargohlar hamda imkoniyati cheklangan odamlar uchun maxsus joylar mavjud.

### Transportdan foydalanish imkoniyatlarini rivojlantirish istiqbollari

Moskva viloyati hukumati va "Rossiya temir yoʻllari" kompaniyasi darajasida terminalga toʻgʻridan-toʻgʻri temir yoʻl yaqinlashuvini qurish rejalari muhokama qilinmoqda, bu orqali kelajakda Aeroexpress poezdlarini ishga tushirish mumkin boʻladi .

2016-yil dekabr oyida Moskva viloyati hokimiyati vakillari 2017-yilda Moskva viloyatining bir nechta yirik shaharlarini birlashtiradigan „yengil" metro qurilishini boshlash rejalarini rasman eʼlon qildi .

Yangi tarmoqning asosiy afzalligi ushbu shaharlardan Moskva aviakompaniyasining yirik aeroportlariga: Jukovskiy, Domodedovo, Vnukovo va Sheremetyevoga borish imkoniyati yaratiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Аэропорт Раменское не сомневается в своих возможностях". *Авиатранспортное обозрение* (2-fevral 2016-yil). Qaraldi: 16-may 2017-yil.
2. ↑  „Аэропорт Раменское не сомневается в своих возможностях | Aviatransportnoe obozrenie". 29-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2016-yil.
3. ↑  „Перечень аэропортов федерального значения" (ru). *Федеральное агентство воздушного транспорта (Росавиация)*. 5-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
4. ↑  „Аэродром "Раменское" переименуют" (4-iyul 2007-yil). Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
5. ↑  „Распоряжение Правительства РФ от 11 ноября 2017 г. № 2514-р". *Правительство России*. 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
6. ↑  „Государственный реестр аэродромов и вертодромов гражданской авиации Российской Федерации". *Федеральное агентство воздушного транспорта (Росавиация)*. 3-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
7. ↑  „Новый аэропорт откроется в Москве". *Тюмень Наш город.ру* (9-fevral 2016-yil). 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2016-yil.
8. ↑  „Четвертый аэропорт московского авиаузла - Раменское - будет открыт 15 марта". *ТАСС*. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
9. ↑  „Аэропорт Жуковский могут открыть 30 мая". *ТАСС* (23-may 2016-yil). 12-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2016-yil.
10. ↑  „Распоряжение об открытии аэропорта Раменское для международных полётов". *Правительство России*. 16-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentyabr 2016-yil.
11. ↑  „Аэропорт «Жуковский» стал ответчиком по иску на 163 млн руб. от владельца его ВПП". 3-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-aprel 2019-yil.
12. ↑  „Ростех утвердил проект строительства аэропорта «Раменское»". *Ростех*. 29-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
13. ↑  „Международный аэропорт "Раменское" сможет принимать 10 млн пассажиров в год". *m24.ru*. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
14. ↑  „Медведев открыл четвертый аэропорт московского авиаузла "Жуковский"". *Интерфакс* (30-may 2016-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2021-yil.
15. ↑  „Аэропорту «Раменское» ограничат число взлетов-посадок". *Ведомости* (5-aprel 2016-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2021-yil.
16. ↑  „Строительство аэропорта "Раменское" привлечет 13 млрд рублей в экономику Подмосковья". 14-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2015-yil.
17. ↑  „Avia Solutions Group вышла из состава акционеров АО Рампорт Аэро (АвиаПорт)". *АвиаПорт.Ru* (29-oktyabr 2018-yil). Qaraldi: 4-noyabr 2018-yil.
18. ↑  „Жуковский не стал московским аэропортом".  ATO.ru. 1-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2016-yil.
19. ↑  „Авиакомпании будут летать из Жуковского по 23 направлениям, в том числе в Турцию". *ТАСС*. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
20. ↑  „Жуковский подписал соглашение с четырьмя авиакомпаниями".  АвиаПОРТ. 1-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2016-yil.
21. ↑  „Допуск перевозчиков к выполнению международных перевозок". *Федеральное агентство воздушного транспорта (Росавиация)*. 18-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
22. ↑  „Решения Межведомственной комиссии при Минтрансе России по допуску авиакомпаний к международным перевозкам пассажиров, грузов и почты". *Федеральное агентство воздушного транспорта (Росавиация)*. 19-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
23. ↑  „Приказ Росавиации от 26.08.2016 № 678 о допуске, внесении изменений в условия допуска и отзыве допуска перевозчиков, имеющих соответствующие лицензии, к выполнению международных воздушных перевозок пассажиров и (или) грузов".  www.favt.ru. 18-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
24. ↑  „Международный аэропорт в Жуковском примет первый рейс авиакомпании «Белавиа»". *РАМПОРТ АЭРО*. 2-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
25. ↑  „СМИ узнали о планах запретить авиасообщение с Таджикистаном". *Lenta.ru* (3-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
26. ↑  „ЦЕНТР ДЕЛОВОЙ АВИАЦИИ ЖУКОВСКИЙ (РАМЕНСКОЕ)". *jet-sharing.su* (10-may 2020-yil).
27. ↑  „Ридус. «Пассажиры „Уральских авиалиний" сообщили, что подадут в суд на компанию за мошенничество» 28-04-2019". 7-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2019-yil.
28. ↑  „"Уральские авиалинии" закрыли продажу билетов на рейс "Жуковский" - Париж из-за Франции" (ru). *Interfax.ru* (29-aprel 2019-yil). 6-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
29. ↑  *Ройзман, Анастасия.* „«Раменское может стать хорошей альтернативой для средних перевозчиков»" (ru). *Радио «Ъ FM»*.  Коммерсант (издательский дом) (10-fevral 2016-yil). 5-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
30. ↑  *Кузнецова, Елизавета.* „"Ростех" меняет дешевых пассажиров на дорогих" (ru). *Коммерсантъ*.  Коммерсант (издательский дом) (5-sentyabr 2014-yil). 5-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
31. ↑  Sbornik aeronavigatsionnoy informatsii № 11. Yevropeyskaya chast RF. FGUP „TsAI GA", 2013.
32. ↑  *Шахова, Анна.* „В России придумали способ борьбы с птицами в аэропортах" (ru). *Секрет фирмы*. 28-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
33. ↑  „Жуковский – самый быстрорастущий аэропорт 2018 года". 13-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2019-yil.
34. ↑  „Аэропорт Жуковский и туроператор Russian Tour заключили соглашение о сотрудничестве" (ru). *АвиаПорт.Ru* (6-fevral 2020-yil). 6-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
35. 1 2  „По итогам 2022 года Жуковский показал рекордный рост пассажиропотока среди аэропортов России".  Аэропорт Жуковский (25 января 2023). 27-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 января 2023.
36. ↑  „Объемы перевозок через аэропорты России за январь-декабрь 2016-2017 гг.".  Росавиация. 22-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2019-yil.
37. ↑  „Flight Map". *flyredwings.com*. Qaraldi: 8-aprel 2022-yil.
38. ↑  „Schedule". *Uralairlines.ru*.
39. 1 2  „На общественном транспорте". *www.zia.aero*. 6-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
40. ↑  „Специалисты работают над запуском "Аэроэкспресса" в аэропорт Жуковский". *РИА Новости* (30-may 2016-yil). Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
41. ↑  „"Аэроэкспресс" планирует запустить поезда до нового аэропорта Раменское". *РАМПОРТ АЭРО*. 23-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.
42. ↑  „В Подмосковье построят трамвайную линию в 250 км для связи всех аэропортов".  www.forbes.ru. 3-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
43. ↑  „Легкое метро в Подмосковье появится в 2022 году". 19-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2018-yil.

Havolalar
---------

* Aeroportning rasmiy veb-sayti
* Aeroportning operatsion kompaniyasining veb-sayti