recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jak Bernard** „**Jeki"** **Ickx** (Fransuzcha talaffuzi: ʒaki ɪks; 1945-yil 1-yanvarda tug‘ilgan) belgiyalik sobiq poyga haydovchisi, u 24 soatlik Le-Manda olti marta g‘olib boʻlgan (barcha vaqtlar ichida ikkinchi o‘rinda turadi) va Formula 1da sakkizta g‘alaba va 25 marta shossuppaga erishgan. U ishlab chiqarish bo‘yicha bir nechta jahon chempionatlari va sport avtomobillari bo‘yicha jahon chempionatlariga katta hissa qo‘shgan: Ford (1968-yil), Ferrari (1972-yil), Porsche (1976—1977-yillar) va (1982—1985-yillar) o‘zining 37 ta yirik Jahon sport avtomobili g‘alabasi bilan mashhur hisoblanadi. Shuningdek, u 1979-yilda Can-Am chempionatida va 1983-yilda Parij-Dakar rallisida gʻolib boʻlgan.

Ickx ketma-ket 1969-yil va 1970-yillarda Formula 1da ikki marta chempionlikni qoʻlga kiritgan. U 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida bir necha mavsum davomida jamoaning yetakchi haydovchisi boʻlgan Scuderia Ferrari uchun poygalarining aksariyatida gʻolib boʻlgan.

Erta poyga faoliyati
--------------------

 Ickx 1973-yilda Nyurburgringda Ferrari 312PB ni boshqarmoqda
1945-yil 1-yanvarda Bryusselda tugʻilgan Ickx, uni otasi, avtojurnalist Jak Ickx oʻzi yoritgan poygalarga olib borganida, avtosport bilan tanishgan. Oilaviy kelib chiqishiga qaramay, otasi unga 50 kubometrli Zündapp mototsiklini sotib olmaguncha, Ickx sportga qiziqishi cheklangan.

Shaxsiy hayoti
--------------

 Ickx 2007-yilda
Jacky Ickx qoʻshiqchi Khadja Nin bilan turmush qurgan. Er-xotin 2011-yil iyul oyida Monako shahzodasi Albert va Sharlin Vittstokning to‘yida mehmon bo‘lgan. Ickx 1980-yillarning boshida Monako rezidenti boʻlgan.

Ickxning otasi Jak Ickx (1910—1978-yillar) va akasi Paskal Ickx (1937-yilda tugʻilgan) poyga haydovchilari boʻlgan. Uning qizi Vanina Ickx (Ketrin Ickx bilan birinchi turmushidan) otasining izidan borib, poyga haydovchisi boʻlgan.

### Dakar Rallisi natijalari

| Yil | Turi | Transport vositasi | Darajasi | Bosqichlardagi gʻalabalar soni |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1981-yil | Avtomobillar | FransiyaCitroen | Yoʻq | 1 |
| 1982-yil | Mersedes | 5 | 7 |
| 1983-yil | 1 | 5 |
| 1984-yil | Porsche | 6 | 9 |
| 1985-yil | Yoʻq | 1 |
| 1986-yil | **2** | 1 |
| 1987-yil | Sovet IttifoqiLada | Yoʻq | 0 |
| 1988-yil | 38 | 0 |
| 1989-yil | FransiyaPejo | **2** | 3 |
| 1990-yil | Sovet IttifoqiLada | 7 | 1 |
| 1991-yil | FransiyaCitroen | Yoʻq | 1 |
| 1992-yil | 6 | 0 |
| 1993-yil | *Jamoa roʻyhtiga kiritilmagan* |
| 1994-yil |
| 1995-yil | Avtomobillar | YaponiyaToyota | 18 | 0 |
| 1996-yil | *Jamoa roʻyhtiga kiritilmagan* |
| 1997-yil |
| 1998-yil |
| 1999-yil |
| 2000-yil | Avtomobillar | YaponiyaMitsubishi | 18 | 0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Jacky Ickx and his wife Khadja Nin are sighted leaving the 'Hermitage' hotel to attend the Royal Wedding of Prince Albert II of Monaco to Charlene Wittstock in the main courtyard at on July 2, 2011 in Monaco, Monaco.".
2. ↑  David Chappell. „Ickx is looking for consistency on the road to Dakar.", *The Times*, London, 9 January 1991.
3. ↑  „Jacky Ickx".
**Valentina Mixaylovna Zazdravnix (Dunayeva)** (1954-yil 24-noyabr) — sovet xokkeychisi va murabbiyi. 1980-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Tarjimai holi
-------------

Valentina Zazdravnix 1954-yil 24-noyabrda tugʻilgan.

Beshinchi sinfdan Andijon oliy sport mahorati maktabida Miriman Kim qo‘l ostida qo‘l to‘pi bilan shug‘ullangan. 1972-yil Kiyevda boʻlib oʻtgan maktab oʻquvchilari Spartakiadasida, 1971-yilda SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasida Oʻzbekiston SSR gandbol terma jamoasi safida oʻynagan. 1972-yilda Andijon shahridagi 14-maktabni va Andijon davlat pedagogika institutini tamomlagan.

„Andijanka" jamoasida chim ustida xokkey klubida o‘ynagan, klub bilan ikki marta (1979—1980)  SSSR chempionatida g‘olib chiqqan, shuningdek, 1977-yil mart oyida Xalqaro xotin-qizlar kuni va Butunittifoq birinchi ayollar o‘rtasida o‘tkazilgan xokkey bo‘yicha 1978-yil sentyabr Toshkentdagi Butunittifoq turnirida g‘olib chiqqan.

1980-yilda Moskvadagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida SSSR ayollar xokkey jamoasi aʼzosi boʻlgan va bronza medalini qoʻlga kiritgan. Maydonda tushib 5 ta oʻyin oʻtkazgan, gol urolmagan.

1981-yilda Buenos-Ayresdagi jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Xalqaro toifadagi sport ustasi.

„Spartak"ning SSSR chempionatidagi ikkita gʻalabasidan soʻng oʻyinchi murabbiy boʻlgan, keyin bir necha yil „Andijonka" sport maktab-internatida murabbiy boʻlib ishlagan.

1995-yilda oilasi bilan Oʻzbekistondan Bryansk viloyatiga koʻchib oʻtgan. Oziq-ovqat doʻkonida sotuvchi, farrosh boʻlib ishlagan.

Oilasi
------

Valentina Zazdravnixning turmush oʻrtogʻi Andijonning chim ustida xokkey klubi „Mexnat" jamoasida oʻynagan. Uch oʻgʻil nabira va bir qiz nabirasi bor.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Валентина Заздравных: роковой промах, прием у Рашидова и работа в продмаге" (ru). *Sputnik Узбекистан*. 9-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2020-yil.
2. ↑  *Автор: Mr Fed.* „Легенды советского травяного хоккея - Мирон Ким". 9-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Бронза женского Чемпионата Мира 1981 - Федерация хоккея на траве России" (ru). *fhtr.ru*. 4-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2020-yil.
**Stereotipiya** (stereo... va yun. typos — nusxa) — kitob, gaz. jurnal va boshqalarni koʻp nusxada nashr etish uchun bosmaxona qolipi (stereotip) tayyorlash va undan nusxalar bosish usuli. Stereotip metall, plastmassa yoki rezinadan tayyorlanadi. Matn shriftlari yoki tasvir uning sirtiga boʻrtib chiqib turadi. S.ning quyma, elektrolitik va presslash usullari bor.

S. ish unumdorligi yuqori boʻlgan rotatsion mashinalar uchun krliplar tayyorlashga, bir vaqtning oʻzida kitob, gaz. va boshqalarni turli joylarda bosishga imkon beradi. Stereotip matritsalarni sakdab qoʻyib, matbaa mahsulotlarini bir necha marta nashr qilish mumkin. gʻozir bu usul kamroq qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Steropa**, **Asteropa** (qadimgi yunoncha: *Στερόπη*, Ἀστερόπη — chaqin, chaqmoq; eski lotin. Sterope, Asterope), **Asteriya** — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Pleyadalardan biri.

Atlant va Pleonaning qizi. Aresning sevgilisi, undan oʻgʻli Enomayni dunyoga keltirgan (Boshqa manbalarga koʻra — Hippodamiyaning onasi Enomayning xotini).

Zevs Olimpiya ibodatxonasi frontonida Steropning tasviri mavjud edi. 1883-yilda kashf etilgan asteroid (233) Asteropa va Toros yulduz turkumidagi Ateropa yulduzi uning sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑   Гесиод. Perechen jenщin, fr.169 M.-U.
2. ↑   Мифы народов мира. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.468-469; Arat. Yavleniya 263
3. ↑   Гигин. Mifi 250
4. ↑  Овидий. Fasti IV 172; Gigin. Mifi 84; Gigin. Astronomiya II 21, 3
5. ↑   Псевдо-Аполлодор. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 1; Pavsaniy. Opisanie Elladi V 10, 6

Adabiyotlar
-----------

* Pseudo-Apollodorus. Bibliotheca. English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A. F.R.S. in 2 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd)
**Sir James Hopwood Jeans** (11-senatbr 1877 — 16-sentabr 1946) — ingliz fizigi, astronomi va matematigi, London Qirollik jamiyati aʼzosi (1906), Qirollik astronomiya jamiyati prezidenta (1925—27). Asosiy ilmiy ishlari nazariy fizika (gazlar kinetik nazariyasi, nurlanish nazariyasi) va astrofizikaga doyr. James Jeans mutlaq qora jism spektrida energiyaning tarqalish formulasini chiqardi. Astronomiya boʻyicha — James Jeans tez aylanayotgan suyuq jismlar evolyusiyasi natijasida qoʻshaloq yulduzlar paydo boʻlishi yoki jismning yassilanib spiral tumanliklar paydo boʻlishi nazariyasini ilgari surdi. James Jeansning qator ishlari yulduzlarning ichki tuzilishi va evolyusiya nazariyasiga bagʻishlangan. James Jeans kosmogonik gipoteza muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

*The Dynamical Theory of Gases*

* 1906. *Theoretical Mechanics*
* 1908. *Mathematical Theory of Electricity and Magnetism*
* 1947. *The Growth of Physical Science*

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90231084
* BNE: XX1323914
* BnF: cb123830815 (maʼlumot)
* CANTIC: a11598700
* CiNii: DA02306657
* GND: 105857807
* ISNI: 0000 0001 2128 2316
* LCCN: n82000490
* LNB: 000072903
* MGP: 19562
* NDL: 00444606
* NKC: jn19990004016
* NLA: 35244406
* NLG: 250110
* NLK: KAC201902237
* NLP: A19522873
* NSK: 000105831
* NTA: 068592000
* RERO: 02-A003423011
* SELIBR: 259892
* en:SNAC: w6w38pt0
* SUDOC: 032888511
* en:Trove: 879790
* VIAF: 36999529
* en:WorldCat Identities: lccn-n82000490

 |
**Abdulvose' Jabaliy Badiuzzamon Fariduddin ibn Umar ibn Rabe'** - (vaf.­ 555 h.q./1160 m. Gʻazna) zullisonayn shoir. Dastlabki taʼlimni Hirotda olib, soʻng Marv va Gʻazna shaharlarida yashab, ijod qilgan. Muhammad Аvfiy Buxoroiyning yozishicha, Abdulvose' Jabaliygacha barcha shoirlar asosan bir tilda ijod qilganlar. Abdulvose' Jabaliy arab va fors tillarida baravar ijod qilib, zullisonaynlik anʼanasiga poydevor qoʻydi.

  

Lirik merosidan iborat devonidan tashqari bizgacha nasriy risola va maktublari ham yetib kelgan. Jomiy "Bahoriston" asarida Abdulvose' Jabaliy ijodiga yuqori baho berib, *"Ki dorad chun tu maʼshuqe nigori chobuki dilbar"* misrasi bilan boshlanadigan gʻazaliga shu paytgacha yozilgan nazira va tatabbuʼlarning birortasi muvaffaqiyatli chiqmagan, deydi. "Xazoyin ul-maoniy" devonida Abdulvose' Jabaliy yozgan ushbu gʻazalining turkiy varianti keltirilgan:

> Ne loʻliyvashdur ul qotilki, qon toʻkmakkadur yaksar
> 
> 
> Qiyo boqmoqlari poki itik, mujgonlari-nishtar.
> 
> 
> 
> ("Navodir ush-shabob", 194-gʻazal)
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *"Bahoriston"*.
2. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
3. ↑  *"Xazoyin ul-maoniy"*.
**James Greenhalgh** (1975-yil 19-fevralda tugʻilgan) — Yangi Zelandiyalik sobiq professional tennischi.

Tennisdagi faoliyati
--------------------

Greenhalgh Angliyada tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida Yangi Zelandiyaga koʻchib oʻtgan. Oʻzining erta faoliyati davomida vatandoshi Steven Downs bilan hamkorlik qilgan va bu juftlik 1993-yilda Fransiya ochiq chempionati, 1993-yilda Wimbledon chempionatlarida juftlik chempioni boʻlishdi. Ular har ikki finalda janubiy afrikalik Neville Godwin va Gareth Williamsni magʻlub etishdi.

1999-yilda Greenhalgh sherigi Grant Silcock bilan Gong Kong Open musobaqasida gʻolib chiqdi. Ular yarim finalda Mark Knowles va Daniel Nestor juftligini magʻlub etishdi va keyingi bosqichda raqiblaridan biri Andre Agassi yelkasidan jarohat olib, musobaqani tark etganidan soʻng, finalda gʻalaba qozonishdi. Yakkalik oʻyinchisi sifatida uning eng yuqori reytingi 1995-yilda erishilgan 327-oʻrin edi.

Greenhalgh, shuningdek, Silcock bilan Fransiya Ochiq chempionati va Wimbledonda ikkita „Katta Dubulgʻa" oʻyinida maydonga tushdi. Ammo, ikkalasida ham birinchi bosqichdan oʻta olishmadi. Uning „Katta Dubulgʻa"dagi boshqa yagona oʻyini 2000-yilda Avstraliya Ochiq chempionatida boʻlib, u yerda Michael Kohlmann bilan birga oʻynagan.

U oʻz faoliyati davomida muntazam ravishda Yangi Zelandiya Devis Kubogi jamoasi vakili boʻlib, jami 15 ta oʻyinda qatnashgan. Yakkalik bahslarida u atigi 2-9 natijaga ega edi, lekin 13 juftlik bahslaridan 11 tasida gʻalaba qozondi, bu milliy rekord edi. Uning Brett Steven bilan oltita oʻyindagi gʻalabasi ularni Devis Kubogida Yangi Zelandiya uchun oʻynagan eng muvaffaqiyatli juftlikka aylantirdi.

Yoshlar o‘rtasidagi „Katta dubulg‘a" finali
-------------------------------------------

| Natija | Yil | Turnir | Maydon | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻalaba | 1993-yil | Fransiya ochiq chempionati | Qumli | Yangi Zelandiya Stiven Dauns | Janubiy Afrika Nevill GodvinJanubiy Afrika Garet Uilyams | 6-1, 6-1 |
| Gʻalaba | 1993-yil | Wimbledon chempionati | Maysali | Yangi Zelandiya Stiven Dauns | Janubiy Afrika Nevill GodvinJanubiy Afrika Garet Uilyams | 6-7, 7-6, 7-5 |

ATP finallari
-------------

| Natija | W-L | Turnir | Darajali | Maydon | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻalaba | 1-0 | Gonkong, Gonkong | Xalqaro seriya | Qattiq | Avstraliya Grant Silkok | Qoʻshma Shtatlar Andre AgassiQoʻshma Shtatlar Devid Uiton |  |

Manbalar
--------

1. ↑  ATP World Tour Profile
2. ↑  *New Straits Times*, „Agassi wins first title in Asia", 13 April 1999
3. ↑  „ITF Tennis Profile". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktabr 2022-yil.
4. ↑  Davis Cup Profile
**Abdumannon Rahmonovich Rahimjonov** (1927.18.8 — Toshkent — 2004.25.1) — nevropatolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. (1977). Tibbiyot fanlari doktori (1964), professor (1965). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1949), Oʻzbekiston travmatologiya va ortopediya ilmiy tadqiqot institutis da ordinator (1949—50), Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining nerv kasalliklari kafedrasida ordinator (1950—54), assistent (1954—59), dotsent (1959—65). 1967-yildan kafedra mudiri, institut rektori (1984 — 97). Ilmiy ishlari, asosan, miya gipotalamik (diensefal) sohasining revmatizm oqibatida zararlanishini oʻrganish, gipotalamik sindromning klinikasi va diagnostikasini aniqlashga oid. Rahimjonov neyrotonzilyar kasalliklarning original tasnifini tuzdi. Uning rahbarligida "chap yarim sharlar" va "oʻng yarim sharlar" epilepsiyasi, miya insultida uyquning buzilishi, diagnostikasi va davosi, "kunduzgi" va "tungi" ishemik insultlar xronopatologiyasi va xronoterapiyasi boʻyicha ishlab chiqilgan uslubiy tavsiyanomalar amaliy tibbiyotga tatbiq etildi.

Manbalar
--------

* Revmaticheskiye zabolevaniya nervnoy sistemi. T. 1980; Epilepsiya i funksionalnoye sostoyaniya mozga. T. 1985 (chamkorlikda); Tunelnie kompressionnoishemicheskiye nevropatii, T. 1988; Sosudistie zabolevaniya golovnogo mozga, T. 1991 (hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sotishga tayyorlangan sxug
**Sxug** (arabcha:  *‎ sxug, sxuk, zxuk* yoki arabcha:  *‎, sahaweg, zahavek*, ivritcha: *סחוג или זחוק* ,yoki *sxug, zxug*) — achchiq qalampir, sarimsoq va qoʻshimcha ziravorlardan tayyorlanganYaman achchiq sousi.

Asosiy turlari va ingrediyentlar
--------------------------------

Sxugning asosiy turlari — quritilgan qizil achchiq qalampir poʻstlogʻi asosidagi „qizil sxug" va yangi yashil achchiq qalampir poʻstlogʻi asosidagi „yashil sxug". „Jigarrang sxug" — ezilgan pomidor bilan yashil sxug aralashmasi.

Urugʻlari olib tashlanmaydigan tuyilgan yoki maydalangan qalampirdan tashqari, sxug tarkibiga, odatda, sarimsoq, kashnich (yoki yalpiz), oʻsimlik moyi, tuz, limon sharbati va qoʻshimcha ziravorlar, masalan: qalampirmunchoq, zira (kamun, zira), qora murch va hil kiradi.

Tarqalishi va foydalanish
-------------------------

 Sxug, ezilgan pomidor sousi va tuxum bilan birga tortilgan jahnun
Yamandan sxug Yaqin Sharq mamlakatlariga tarqalgan.

Sxug, ayniqsa, Isroilda keng tarqalgan boʻlib, u yerga yamanlik yahudiylar olib borgan. Sxug ziravor sifatida ham, spred sifatida ham keng ommalashgan boʻlib, xumus va tahini bilan birga falafel noʻxat sharlari yoki shaurma bilan toʻldiriladigan ichi boʻsh pitaning ichiga surtish uchun ishlatiladi (bu maqsadda uni oddiygina *xarif* deb ataladi — soʻzma-soʻz „achchiq", ivritcha: *חריף*).

Sxug, koʻpincha, jahnun va malavah kabi anʼanaviy Yaman xamirli pishiriqlari bilan birga ham beriladi.

Tayyorlanishi
-------------

Anʼanaga koʻra, sxug murchni tekis tosh yuzasida yanchib maydalash orqali tayyorlangan. Hozir, odatda, ingrediyentlarni tosh hovoncha yoki blenderda maydalash orqali tayyorlanadi.

Yana qarang
-----------

* Adjika
* Harissa

Manbalar
--------

1. ↑  Variatsii proiznosheniya osnovani na raznoobrazii yemenskix govorov.
2. ↑  Dr. Lamya Almas, *Shetney, Zhug or Zahaweg* (Doktor Lamya Almas, „Shitni, zxug ili zaxaveg"), na sayte yemeniyah.com.(ingl.)
3. ↑  „Йеменские блюда — зхук, на сайте temani.net" (he). 13-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentabr 2013-yil.
4. 1 2  Red Skhug: a Recipe and a Story (Krasniy sxug: resept i istoriya).(ingl.)
5. ↑  Audrey Bourget, *Zhug is the Yemeni hot sauce that gives a kick to your cook* (Odri Burje, „Zxuk — eto yemenskiy ostriy sous, dobavlyayuщiy xaraktera v vashi blyuda"), na sayte SBS (3.6.19)(ingl.)
***Arnica dealbata*** — Kaliforniya oʻsimliklarining aster oilasiga mansub Madieae turkumining bir turi.

Tur **soxta leopard zahri** nomi bilan ham tanilgan.

Tarqalishi va yashash joyi
--------------------------

Arnica dealbata oʻsimligi Kaliforniya shtati uchun endemik boʻlib, u Sierra Nevada va Kaskad togʻ tizmasining eng janubiy yonbagʻirlaridan oʻsadi. Togʻlar va togʻ etaklarida, oʻrmon va oʻtloqlarda uchraydi.

Bu oʻsimlik kam uchraydi va Yosemit milliy bogʻining sezgir turlari sifatida roʻyxatga olingan, bu bogʻda ham uning populyatsiyasi u qadar yuqori emas.

Tavsif
------

Arnica dealbata oʻsimligi poyasi tuk bilan qoplangan, ildizpoyali koʻp yillik oʻt boʻlib, balandligi taxminan 35 santimetrgacha yetadi. Barglarning uzunligi 10 santimetrgacha boʻlgan nayzasimon yoki oval shaklga ega, yaproqlari atrofi barg nishlari bilan oʻralgan. Ular poyada qarama-qarshi juft holatda joylashgan boʻlib, asosan barg bandi poyasiga yaqin joylashadi yani barg bandi mavjud emas. Toʻpgul — bir boshli shingil yoki bir necha boshli shingil koʻrinishida boʻladi. Har bir toʻpgulda uzunligi 2,5 santimetrgacha boʻlgan 12 tagacha sariq rangli gullar mavjud boʻlib, ularning markazidagilari disksimon koʻrinishda boʻladi. Oʻsimlik oʻz-oʻzidan changlanadi, ayrim hollarda mahalliy bumblebees arisi tomonidan ham changlantiriladi.

Umumiy qilib aytganda, Arnica dealbata mahalliy hududlarda juda kam miqdorda uchraydi va koʻpayish holati ham beqaror. Mazkur turga tahdid soladigan holatlar: yoʻllar qurilishi, yoʻltanlamas transport vositalari harakati, introduksiya, xususan, yongʻinni oʻchirish singari vazziyatlar hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „NatureServe Explorer 2.0".
2. ↑  The Plant List *Arnica dealbata* (A.Gray) B.G.Baldwin
3. ↑  Baldwin, B. G. and B. L. Wessa. (2000).
4. ↑  Baldwin, Bruce G. 1999.
5. 1 2  Calflora taxon report, University of California, *Arnica dealbata* (A. Gray) B.G. Baldw. mock leopardbane
6. ↑  Biota of North America program 2013 county distribution map
7. ↑  Hurteau, M. and M. North. (2009).
8. ↑  „Arnica dealbata in Flora of North America @ efloras.org". *www.efloras.org*.

Havolalar
---------

* Jepson qoʻlda davolash
* Amerika Qoʻshma Shtatlari qishloq xoʻjaligi oʻsimliklari profili
* Calphotos Fotogalereyasi, Kaliforniya universiteti

Andoza:Taxonbar
**Argʻun ibn Abaqaxon** (1250/1255 -1291) — elxoniylardan boʻlgan Eron hukmdori (elxoni) (1284 — 91). Abaqaxan xristianlik va ayniqsa buddizmga xayrixoh boʻlgan. Yevropa davlatlari hukmdorlari (Fransiya va Angliya qirollari, shuningdek Rim papasi) bilan Misrga qarshi birgalikda yurish maqsadida yozishmalar olib borgan. Biroq bu rejalar amalga oshmagan, chunki harbiy kuchlar Movarounnahr va Xurosonda zarur boʻlib qolgan. Xurosonda amir Navroʻz qoʻzgʻoloni boshlanib, unga Movarounnahrdan ham yordam kelgan. Abaqaxan bu qoʻzgʻolonni bostira olmagan. Oltin Oʻrda xoni Mangu Temurning 1290-yili Darband darvozasi orqali Eronga hujumi daf qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kashmiriylar** - Hindistondagi xalq. Asosan, Kashmir viloyati (Jammu va Kashmir shtati)da yashaydi (4 mln. kishi; 1990-yillar oʻrtalari). Koʻpchiligi sunniy musulmonlar, hinduizmga eʼtiqod qiluvchilari ham bor. Kashmiriy tilitsa soʻzlashadi. Islomga eʼtiqod qiluvchilari arab yozuvidan, hinduizmga mansublari esa nagari yozuvidan foydalanadi. K. qadimdan hinduizmga eʼtiqod qilib kelgan boʻlib, 16—18-asrlarda Eron, Afgʻoniston va Oʻrta Osiyo hukmdorlari Kashmir uchun olib borgan urushlar davrida Islom dinini qabul qilgan va koʻpchiligi oʻzga yurtlardan kelgan musulmonlar bilan chatishib ketgan. Hindistonda Jammu va Kashmir shtatining tashkil etilishi (1947) bilan K.ning milliy jipslashuvi jarayoni kuchaygan.

K.ning asosiy mashgʻuloti — sugʻorma dehqonchilik (sholi, joʻxori, bugʻdoy, arpa, paxta, zaʼfaron, moyli oʻsimliklar, mevali daraxtlar, poliz ekinlari, gullar), chorvachilik (asosan, yungidan mashhur kashmiriy matolar toʻqiladigan qoʻy va echkilar) va anʼanaviy hunarmandchilik (nafis jun shalilar tayyorlash, tukli gilamlar toʻqish, guldor namatlar bosish, papyemashe, mis va emaldan turli buyumlar yasash, yogʻoch oʻymakorligi). K.ning turar joylari tosh, gʻisht va yogʻochdan qurilgan boʻlib, ularning 1-qavati chorva va roʻzgʻor buyumlari saqlash uchun, 2-hamda 3-qavatlari yashash uchun moʻljallangan. Uylarning tomlari baland, cherepitsa, poxol yoki yupqa taxtalar bilan yopilgan. K.ning anʼanaviy liboslari diniy eʼtiqodlari taqozosiga koʻra bir-biridan farq qiladi. Chunonchi, hinduizmga eʼtiqod qiluvchi K. musulmon K.ga nisbatan ancha tor va serbezak kiyimlar kiyadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shaharlararo telefon aloqa** — ogʻzaki axborotni bir shahardan ikkinchi shaharga uzatish va qabul qilish. Sim orqali uzatiladigan yoki radiosignallar orqali tarqatiladigan elektr signallari bilan amalga oshiriladi. Turli shaharlardagi abonentlar orasida soʻzlashishni taʼminlaydi. Shaharlararo telefon aloqa a. telefon styasidan qoʻlda, yarim avtomatik va avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Qoʻlda ulashni telefon kommutatori bilan jihozlangan styalardagi telefonistlar amalga oshiradi (hozir kamdankam qoʻllanadi). Yarim avtomatik ulashda aloqa shaharlararo avtomatik telefon styalarda telefonist qatnashgan hodda amalga oshiriladi. Telefonistning ish joyida nomer tergich boʻlib, buyurtma qabul qilinganidan soʻng chaqiriladigan abonentning nomerini teradi, keyin abonentlarni ulash avtomatik amalga oshadi. Avtomatik ulashda abonent oʻz telefon apparatida boshqa shaharning kodini va abonent nomerini terib, u bilan toʻgʻridantoʻgʻri aloqa bogʻlaydi. Shaharlararo telefon aloqaa. shaharlararo avtomat telefon styalari (SHATS), avtomat kommutatsiya uzellari (AKU), ularni oʻzaro biriktiruvchi aloqa liniyalari majmuidan iborat. AKU shaharlararo kanallarni toʻgʻridantoʻgʻri (tranzit tarzda) ulaydi (yana qarang Telefon aloqa, Telefon stansiyasi, Telefon tarmoqlari).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kashtan** (Castanea) — qoraqayindoshlar oilasiga mansub daraxtsimon oʻsimliklar turkumi, yongʻoq mevali va manzarali daraxt. Shim. Amerika, Sharqiy Osiyo, Oʻrta dengiz sohillari, Marokash, Tunis, Kavkaz mintaqalarida tarqalgan. 14 turi maʼlum. Asosan, 4 turi ekiladi. Kashtan 500—1000 (baʼzi mintaqalarda 3000) yilgacha yashaydi. Koʻp yil yashaydigan ekma (magʻzi yeyiladigan) chin Kashtan (C.sativa) Qora dengiz boʻylari va Zakavkazyeda, togʻlarning quyi va oʻrta mintaqalarida oʻsadi. Buyi 35 m, tanasi diametri 2 m ga boradi. Shox-shabbalari keng , bargi oddiy, yirik, uz. 12—25 sm, kalta bandli, navbatma-navbat joylashgan. Barg chiqarganidan keyin gullaydi. Gullari mayda, gultuplami ziraksimon, bir jinsli yoki ikki jinsli, gultoʻplamining yuqori qismida otalik gullari, pastki qismida onalik gullari joylashadi, chetdan changlanadi. Mevasi — yongʻoq (kashtan), tuq jigarrang. Har birida 1 tadan urugʻ boʻladi. Daraxti oʻtqazilgach, 5—10-yilda meva beradi. Yorugʻsevar, namsevar, issiqlikka talabchan. Mevasi sentabrdan noyabrgacha pishadi. Bir daraxtdan 120–140 kg hosil olinadi. K. mevalari qaynatilib, qovurilib, quritilib isteʼmol qilinadi. Yongʻogʻi magʻzida 60% kraxmal, 17% qand, 8 — 11% azotli moddalar, 2% moy, vitaminlar, limon va olma kislotalari mavjud. Yogʻochida, poʻstlogʻida (qobigʻida), barglarida 6—14% tannidlar bor. Gullaridan olingan asal oʻziga xos xushboʻy hidga ega. Yogʻochi vino bochkalari, faner, mebel i.ch.da, duradgorlikda, kemasozlikda, qurilishda qoʻllaniladi. Poʻstlogʻidan turli boʻyoklar ishlab chiqariladi. Kashtanning bir necha navlari mavjud. Koʻproq mayda mevali Lion va Neapolitan navlari tapqalgan. Oʻzbekistonda uning faqat bitta turi tarqalgan boʻlib, ot kashtani (kashtan konskiy) nomi bilan maʼlum (yongʻogʻini yeb boʻlmaydi), manzarali daraxt sifatida ekiladi. Kashtan urugʻidan koʻpaytiriladi, ayrim navlari payvand qilinadi. Urugʻi stratifikatsiyalanadi, bahorda pitomnikka ekiladi. Kasalliklari: ildiz vatana raki, oʻzak chirishi. Zararkunandalari: meva qurti, qoʻngʻizlar va b.

Abdushukur Xonazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahar, Novadon (Chashma), Obi-Maxshad, Siyob ariqlarining landshaft** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: Samarqand shahar tarixiy qismida. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arid tuproq** (lot. aridus — quruq, qurgʻoqchil) — bugʻlanadigan namlik miqdori yogʻinlar miqdoridan ortiq boʻlgan choʻl va chala choʻl zonasiga mansub kam unum tuproq. Arid iqlimli yerlarda vujudga kelgan. Arid tuproq yuvilmaydigan suv rejimiga ega boʻlganligi sababli tuproq profilida yoki tuproq osti qatlamlarida karbonatlar, sulfatlar, xloridlar toʻplanadi. Oʻzbekistondagi qumli choʻl tuproqlari, taqirli tuproqlar va taqirlar Arid tuproq ga kiradi (qarang Tuproq).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Richard Sainct —** (1970-yil 14-aprelda tugʻilgan — 2004-yil 29-sentyabrda vafot etgan) fransuz ralli reyd mototsikl haydovchisi boʻlib, 1999-yil, 2000-yil va 2003-yillarda Parij-Dakar rallisida uchta gʻalabasi bilan mashhur hisoblanadi.

Biografiyasi
------------

Uning boshqa muhim yutuqlari orasida 1998-yil va 1999-yillarda Tunis rallisida ikki marta gʻalaba qozongani; 1997-yil, 1998-yil, 2001-yil va 2002-yillarda Marokash poygalarida va 2002-yilda Fir’avnlar poygansida, 2002-yilda FIA Rally Raid Jahon kuboglarida g‘olib boʻlgan.

Vafoti
------

U 2004-yil 29-sentyabrda Misrdagi Pharaons rallining toʻrtinchi bosqichida xalok boʻlgan. Sainct yiqilib, italiyalik jamoadoshi Fabritsio Meoni tomonidan yordam olgan, u oʻrnidan turishga va uning natijalari hisobga olinishiga yordam bergan. Unga yordam bergan Toskana uchun Sankt biroz sarosimaga tushib qolgandek tuyulgan, lekin poygani davom ettirish qarorida turib olgan. U hech qanday muammosiz poygani davom ettirgan va 211 kmdan keyin tibbiy yordam koʻrsatilgan.

270 kilometrlik masofadan keyin Sanct ikkinchi yiqilish qurboni boʻlgan va yerdan topilgan va u allaqachon hayotdan koʻz yumgan. Qutqaruvchi vertolyot bortdagi shifokor yurak urishini aniqlay olmagan. Ehtimol, birinchi xalokatda Sanct ichki jarohatlar haqida xabar bermagan. Shundan soʻng Tashkilotchilar KTM barcha motosikllarini poygadan olib tashlashga qaror qilgan, ammo poyga direktori, belgiyalik sobiq haydovchi Jeki Ickx poygani davom ettirishga qaror qilgan.

Dakar rallisi
-------------

Sainct ralli reyd ishtirokida 15 bosqichda gʻalaba qozongan, toʻliq natijalar *Dakar tarixiy manbalar kitobidan olingan*.

| Yil | Motosikl turi | Daraja | Bosqichlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1991-yil | Kavasaki |  | 0 |
| 1995-yil | Honda |  | 0 |
| 1996-yil | KTM LC4 | 6 | 0 |
| 1997-yil | KTM LC4 |  | 0 |
| 1998-yil | KTM LC4 |  | 1 |
| 1999-yil | BMW F650 RR | 1 | 2 |
| 2000-yik | BMW F650 RR | 1 | 2 |
| 2001-yil | KTM LC4 660R |  | 2 |
| 2002-yil | KTM LC4 660R | 3 | 1 |
| 2003-yil | KTM LC4 660R | 1 | 5 |
| 2004-yil | KTM LC4 660R | 2 | 2 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Rally Faraoni: muore Sainct Aveva vinto 3 Parigi-Dakar" (it).  ecodibergamo.it. 17-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.
2. ↑  „Tragedia in Egitto, muore Sainct" (it).  gazzetta.it. Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.
3. ↑  „Tragedia al Rally dei Faraoni: muore Sainct" (it).  lagazzettadelmezzogiorno.it. Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.
4. 1 2  „Tragedia in Egitto, muore Sainct" (it).  gazzetta.it. Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.

„Tragedia in Egitto, muore Sainct" (in Italian). gazzetta.it. Retrieved 16 January 2018.
5. ↑  „DAKAR 2017 - Historic Book".  lequipe.fr. Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.
**Arkady Luхemburg**, mashhur Moldova-Amerikalik bastakor.

Luxemburg oʻrta maxsus musiqa maktabini pianino sinfida, nazariya va kompozitsiyasida tugatib, Moldova davlat konservatoriyasiga kirib, uni 1964-yilda Sоlоmon Lobel tomonidan kompozitsion sinfni tugatgan. Bitiruv ishlari pianino va orkestr uchun birinchi kontsert edi.

Musiqa maktabida musiqiy va nazariy fanlar va kompozitsiyalar oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Keyinchalik esa, Niyagi (hozirgi Stefan Nyagi musiqa kolleji, 1962–1990-yillar), Kisinau Konservatoriyasi (AMTAP) (1967–1972-yillar) va Koki oʻrta maxsus musiqa maktabida (hozir Porumbesku nomidagi litsey) faoliyat yuritgan.

1990–1995-yillarda Luxemburg Quddusdagi David Yelin pedagogika kollejida musiqa va pianino nazariyasi boʻyicha oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Hozirgi kunda, San Diego shahrida yashaydi. Shuningdek, u Moldova, SSSR, Isroil va ASCAP (AQSh) Bastakorlar Ittifoqining aʼzosi ham boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Steve Kokker, Kathryn Kemp, *Romania va Moldova* p. 34

Havolalar
---------

*
**Ark ichi madrasasi** — Andijon viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyi bo‘limi sifatida foydalaniladi.

Tarixi
------

Andijon viloyatidagi Jom’ye meʼmoriy majmuasi, Ark ichi madrasasi (Zahiriddin Muhammad Bobur uy-muzeyi), Xovuskon ota ziyoratgohi, Buxoro viloyatidagi Chor Bakr majmuasi, Abduxoliq G‘ijduvoniy maqbarasi, Qashqadaryo viloyatidagi Bahovuddin Naqshbandiy, Imom Muyin an-Nasafiy, Husam ota majmualari, Mahmud ibn Aminboy uyi, Shahrisabz qal’a devori hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Dovud ota majmuasi, Fil qal’a devori, Qizil qal’a qo‘rg‘oni, Hakim ota (Sulaymon Baqirg‘oniy) maqbarasi, Buraxon ota maqbarasi, Katta Guldursun arxeologik obektlarida taʼmirlash-tiklash ishlari amalga oshirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Andijon viloyatidagi ziyoratgohlar". Qaraldi: 20-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy meros obektlarini muhofazalash maqsadida jamoatchi inspektorlar faoliyati yo‘lga qo‘yildi". 20-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2023-yil.
**Qimiz bilan davolash** - qimizni davo sifatida iqlim bilan davolash (klimatoterapiya) bilan birga qoʻllash. U sigir sutiga nisbatan yengil hazm boʻlishi va soʻrilishi bilan ajralib turadi. Qimizning tibbiy jihatdan foydali ekanligi oʻrganilgan. Darmonsizlik, kamqonlik, meʼda-ichak, asab tizimi kasalliklari, sil va boshqalarda davo maqsadida qimizdan foydalaniladi. U ishtahani ochadi, meʼda sekretsiyasini kuchaytiradi va ovqatni ichaklarda soʻrilishini yaxshilaydi, yurak muskulini mustahkamlab, uning oziqlanishini ravonlashtiradi.

Oʻzbekistondagi ayrim shifoxona va sanatoriylarida ("Paxtali koʻl", "Chimyon" da) Qimiz bilan davolashd. yoʻlga qoʻyilgan. Qimizni kuniga 6 mahal 100 ml dan (kam quvvat bemorlarga 50 ml dan) beriladi, keyinchalik 250 ml ga yetkaziladi. Uy trasida boʻlgan qimizni nahorda, nonushta va tushlikdan keyin 1,5 soat oʻtgach, hoʻplabhoʻplab ichiladi. Kechki ovqatdan keyin ichish tavsiya etilmaydi. Ichakka infeksiya tushishi va zaharlanishning oldini olish maqsadida qimiz faqat pasterizatsiya qilib tayyorlanadi (qarang Pasterlash).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kashkaval** — sigir va qoʻy sutidan tayyorlanadigan sariq pishloq. Kashkavalning sirti teshiklarsiz va dogʻlarsiz silliq, teksturasi yarim qattiq. Somon rangli, yogʻliligi 25-32 %ni tashkil qiladi. Mazkur pishloqni tayyorlash uchun 6 oydan ortiq vaqt talab etiladi. Kashkaval qoʻshimchalarsiz yangi, tabiiy sutdan, mikroorganizmlar qatʼiy belgilangan nisbatda boʻlgan maxsus tanlangan bakterial starterdan ishlab chiqariladi. Bu koʻp jihatdan pishloqning pishishiga, uning oʻziga xos taʼmi va xushboʻyligiga bogʻliq.

Etimologiya
-----------

Kashkaval nomi italyancha Caciocavallo (cacio (pishloq) va cavallo (ot) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, dastlab biya sutidan tayyorlangan.

Tarqalishi
----------

 Vakuumli qadoqdagi kashkaval
Bolgariyada kashkaval „Vitosha" nomi bilan sigir sutidan tayyorlanadi. U pishiriqlar va pitsa tayyorlashda ishlatiladi. Ruminiyada kashkaval sigir yoki qoʻy sutidan tayyorlanadi. Mazkur pishloqni mamaliga bilan birga dasturxonga tortish mumkin. Qovurilgan non boʻlaklarida qovurilgan kashkaval ham mashhur taom hisoblanadi. Serbiyada kashkaval anʼanaviy ravishda qoʻy sutidan tayyorlanadi. Bu koʻrinishda u himoyalangan "Pirotskiy "brendi ostida ishlab chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kashkaval". 26-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2016-yil.
2. ↑  Kashkaval — internatsionalniy sort — Sirniy Somele
3. ↑  „Архивированная копия". 25-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* Kashkaval Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-01-07). Arxivnaya kopiya
**Magnitobiologiya** - biofizikaning bir boʻlimi, tabiiy va sunʼiy magnit maydonining tirik organizmlarga taʼsirini, organlar (yurak, miya, nervlar va boshqalar) hosil qilgan magnit maydonini hamda biologik moddalarning magnitlik xususiyatlarini tadqiq qiladi. Sunʼiy magnit maydonining odam organizmiga taʼsiri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qadimdan maʼlum. Oʻsha davrda magnitning shifobaxsh xususiyatiga ortiqcha baho berilgan; magnit har qanday kasallikka davoligi va hatto yoshartirishi toʻgʻrisida koʻp yozilgan. 19-asrda yevropalik shifokorlar (jumladan, fransuz nevropatologi J.A.Sharko, rus shifokori S.P.Botkin) magnit maydoni asabni tinchlantiradi, deb hisoblashgan. M. 20-asrning 60-yillaridan boshlab kosmik biol. paydo boʻlishi bilan tez rivojlana boshladi; kuchaytirilgan magnit maydonining biologik taʼsirini oʻrganishga asosiy eʼtibor berildi. Magnit maydoni kuchlanishi ersted bilan oʻlchanadi. Bu kuchlanish 140000 erstedgacha oʻzgarib turadi. Sut emizuvchilarning barcha organlari magnit maydonidan taʼsirlanadi. Boshqarish funksiyasini bajaradigan organlar magnit maydoniga sezgir boʻladi. Kuchli magnit maydoni nerv sistemasiga tormozlovchi taʼsir koʻrsatadi, yaʼni shartli va shartsiz reflekslarni soʻndiradi. Oʻsimliklarda kuchli magnit maydoni ildizning oʻsishini toʻxtatadi, fotosintez intensivligini kamaytiradi. Magnit maydoni taʼsirida mikroorganizmlarning oʻsish tezligi va ferment sistemasi faolligi, RNK sintezi, yuqori haroratga sezgirligi oʻzgaradi. Geomagnit maydoni tirik organizmlarning oʻrni va vaqtni chamalashda ahamiyatga ega ekanligi taxmin qilinadi. Shuningdek, qushlar va baliqlarning uzoq xududlarga koʻchib utishi (migratsiyasi)da, chuvalchanglar, mollyuskalar, hasharotlar va boshqa hayvonlarning harakatlanishida ham chamalovchi taʼsir kursatishi mumkin, ayrim oʻsimliklar ildiz sistemasi magnit meridianiga nisbatan yoʻnaladi. M. sohasidagi maʼlumotlar terapevtik maqsadlarda va ishlab chiqarishda foydalaniladigan magnit maydonini gigiyenik baholashda muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magnit dielektriklar** (magnit va dielektriklar) — magnit kirituvchanligi va elektr qarshiligi yuqori boʻlgan, uyurma toklar kam yoʻqoladigan materiallar; magnit materiallarning bir turi. Bir-biridan elektr jihatdan izolyasiya kilingan ferromagnetik zarralardan iborat boʻlib, ular dielektriklar bilan yagona massaga tutashtirilgan. Magnit jihatdan yumshoq Magnit dielektriklar ferromagnit qotishmalar (mas, nikelli temir) ning karbonil temirning kukunlariga, magnit jihatdan yumshoq ferritlarga suyuq shisha, rezina va boshqa moddalar kushib olinadi. Bunday Magnit dielektriklardan induktiv gʻaltak, yuqori chastotali transformatorlarning oʻzaklari tayyorlanadi. Magnit jihatdan qattiq Magnit dielektriklar tarkibida nikel-alyuminiy poʻlatlar, bariy yoki stronsiy ferritlari, temir-kobaltli qotishmalarning kukunlariga turli dielektriklar qoʻshib olinadi. Ular kichik magnitlar, magnitli yozib olish uchun lentalar va boshqa ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magnit gidrodinamika** - elektr oʻtkazuvchan suyuklik, gaz, plazma va suyuq metallarning magnit maydondagi harakati haqidagi fan; gidrodinamika va klassik elektrodinamikaning birlashuvidan rivojlangan fizika boʻlimi. Plazma (baʼzan M.g. ga plazma fizikasining boʻlimi sifatida qaraladi), suyuq metallar va elektrolitlar M.g. uchun xos boʻlgan obʼyektlardir.

M.g. boʻyicha birinchi tadqiqotlar M. Faradey zamoniga oid; fanning mustaqil sohasi sifatida esa M.g. astrofizika va geofizika talablari bilan bogʻliq ravishda 20-asrda rivojlana boshladi. Koʻplab kosmik obʼyektlar (mas, Quyosh, pulsarlar) kuchli magnit maydonlarga (bir necha ming E va undan koʻp) ega ekanligi aniqlandi. Magnit maydon energiyasining zichligi plazma zarralari kinetik energiyasining zichligi bilan taqqoslanarli boʻlib qolganligi (yoki undan oshishi) sababli, bunday maydonlarda joylashgan plazmaning dinamik tabiati radikal oʻzgaradi. Aynan ushbu mezon kuchlanganligi Yu-3 — 10~5E (yulduzlararo fazo, Yer maydonining atmosferaning yukrri qismida va undan tashqarida) boʻlgan magnit maydonlar uchun ham (agar zarralar konsentratsiyasi ular egallagan sohalarda kichik boʻlsa) oʻrinlidir.

M.g.ning asosiy holatlarini X. Alven ifodalagan. U oʻtkazgich muhitning magnit maydondagi alven toʻlqinlari deb nom olgan, oʻziga xos toʻlqinsimon harakatlari mavjud boʻlishini bashorat qilgan. Kosmik plazmaning tabiati haqidagi fan sifatida shakllana boshlagan M.g. usullari yer sharoitidagi oʻtkazgich muhitlarga ham yoʻnaltirildi. 20-asrning 50-yillari boshida M. g. va plazma fizikasining rivojlanishi boshqariluvchi termoyadro sintez muammolari boʻyicha milliy dasturlar tadqiqotlarining (Rossiya, AQSH, Buyuk Britaniya) rivojlanishiga kuchli turtki berdi. Bu muammodagi muhim masala plazma tokining magnit maydon bilan taʼsirlashishi asosida plazmani idish devoriga tegishidan saqlashdir. Magnitogidrodinamik generatorlar, plazma tezlatkichlar, plazma dvigatellar (yuritkichlar) va boshqa M.g.ning texnikada keng qoʻllanilishiga misoldir.

Ad.Alven G. Fel tham mar K. G. Kosmicheskaya elektrodinamika [per. s angl.], 2 izd. M. 1967.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Huquqiy javobgarlik**, yuridik javobgarlik — huquqbuzarga nisbatan huquq normalarida ko‘zda tutilgan sanksiyalar asosida davlatning majburlov choralarini qo‘llash. Bu choralar fuqaroviy javobgarlik,ma'muriy javobgarlik intizomiy javobgarlik jinoiy javobgarlik turlariga bo‘linadi. Huquqiy javobgarlik o‘z xususiyatiga ko‘ra, siyosiy, axloqiy va boshqa javobgarliklardan farq qiladi. Huquqiy javobgarlik huquqbuzarlikning turlariga muvofiq quyidagilarga bo‘linadi: jinoiy-huquqiy, fuqarolik-huquqiy, maʼmuriy-huquqiy, intizomiy-huquqiy javobgarlik. Huquqiy javobgarlikda adolatlilik, insonparvarlik, qonuniylik asoslantirilganlik, huquq buzilgan holda javobgarlikning muqarrarligi, individuallik (faqat aybdor shaxsning o‘ziga nisbatan javobgarlik), maqsadga muvofiqlik kabi tamoyillarga amal qilinadi. Zaruriy mudofaa (shaxs, jamiyat, davlat manfaatlari himoyasidan kelib chiqib, zarar yetkazuvchiga nisbatan zaruriy mudofaa doirasida qarshilik ko‘rsatish yoki zarar yetkazish); oxirgi zarurat (shaxs jamiyat, davlat manfaatlariga xavf tug‘diradigan holatlarda, bu xavfning oldini olishga qaratilgan choralar doirasidagi harakatlar); kasb yoki xo‘jalik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan asosli tavakkalchilik; muomalaga layoqatsizlik; kazus (tasodiflar) va shahrik yuridik javobgarlikni istisno qiluvchi holatlar hisoblanadi. Yuridik javobgarlikni amalga oshirish uchun vakolatli organning huquqni qo‘llash akti zarur bo‘ladi. Bunday aktlar sudning qarori, maʼmuriyat buyrug‘i bo‘lishi mumkin.

Nurmat Saburov, Shahzod Saydullayev.Abdumutalova Maxliyo

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magnitlanganlik** - magnit maydonida joylashgan jismning magnit holatini ifodalovchi kattalik (I). U jism magnit momenti M ning jism hajmi V ga nisbatiga teng. Jismning Magnitlanganlik tashqi magnit maydon kuchlanganligiga, jismning magnit xossasiga (ferromagnetizm, diamagnetizm, paramagnetizm, magnit materiallarning jismi, shakli va boshqa parametrlarga) bogʻliq. Izotrop moddalarda M. yoʻnalishi tashqi magnit maydon yoʻnalishidek boʻlib, anizotrop (ferromagnit monokristall) moddalarda aksinchadir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kashnez** soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Hozirgi oʻzbek adabiy tilida ham ayrim tovush oʻzgarishiga uchragan holda aktiv ishlatiladi. Qadimgi turkiy yozma manbalarida qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida Kashnez tarzida keladi.

Boʻlib may shirasidin otashangez,
Berib ul oʻtqa taskin kursi kashnez.
(Farhod va Shirin, 343)

Shakllari
---------

Eski tojik tilida gashniz-kashniz **كشنيز** , hozirgi eroniy tillarda: kashniz-kashnij-gashniz, fors tilida keshniz **كشنيز** , keshnidj **كشنيج** , hozirgi turkiy tillarda: oʻzbek tilida kashnich, ozarbayjon tilida keshnish kabi koʻrinishlarda qoʻllanadi.

Strukturasi
-----------

Soʻzning strukturasi kash+nez+nej+niz+nish+nich kabi tuzilishdan iboratdir. Ushbu soʻzning birinchi komponenti kash, gash — eski tojik tilida mustaqil qoʻllanuvchi gash-kash **كش** xoʻb, xush, zebo, jozibali, chiroyli, nozli kabi maʼnoda qoʻllanuvchi soʻz bilan bogʻlanadi. Ikkinchi komponenti -nez,-niz,-nich,-nish,-nij esa fors-tojik tilidagi nesh-nish 1)nayza, uchli ; 2)nish, maysa; 3) uchi, tigʻ, bir narsaning dumi, oʻtkir tomoni kabi maʼnolarni anglatuvchi soʻz bilan bogʻliqdir.

Etimoni
-------

Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq. Bu soʻz tarixan qoʻshma soʻz boʻlib, keyinchalik har xil tovush oʻzgarishlari va komponentlarining nihoyatda oʻzaro „kirishib" ketishi natijasida, bu soʻz bir soʻz shakliga kelib qolgan.
Shunday qilib, kashnez soʻzining etimoni kash+nez boʻlib, chiroyli, zebo, xush maysa maʼnosidadir. Undagi z-ch-sh-j kabi fonetik hodisalar, mazkur soʻz qoʻllanayotgan tilning fonetik qonuniyatlariga mos keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 58 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.