**Ahmet Birimjonov** — Alash Oʻrda hukumati aʼzosi, I va II Davlat dumasi deputati, huquqshunos.

Biografiyasi
------------

### Yoshlik davri

1871-yil 7-dekabrda Toʻrgʻay tumani (hozirgi Jangeldi tumani) Toʻsin boʻlisining 1-qishlogʻida tugʻilgan. Argʻin qabilasi Shaqshaq urugʻining Ayu boʻlimidan kelib chiqqan.

Yoshligidan zukko boʻlgan Axmet 1891-yili Oʻrinbor erkaklar gimnaziyasini kumush medal bilan, 1895-yili Qozon universitetining yuridik fakultetini oltin medal bilan tamomlagan.

### Davlat Dumasi aʼzoligida

Universitetni tamomlagach, Orenburg tuman sudiga nomzod boʻlgan, soʻngra Toʻrgʻay okrugi qozisi boʻlib ishlagan chogʻida 1906—1907-yillarda ketma-ket ikki marta Rossiyaning I va II Davlat Dumalariga deputat etib saylangan. Toʻrgʻay viloyati qozoqlari nomidan.

1906-yil 2-iyulda Duma sessiyasida nutq soʻzlab, agrar komissiyaga qozoq deputatlarini kiritishni taklif qildi. Deputat A.Qalmenev bilan birgalikda qozoq yerlaridagi muhojirlarni yerga joylashtirish boʻyicha komissiyalar faoliyatining noqonuniyligi toʻgʻrisida oliy davlat hokimiyati organlariga murojaat qiladi.

 Ikkinchi Davlat Dumasi aʼzolari
A.Birimjanov harbiy dala sudlarini tugatish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini ishlab chiqish boʻyicha II Duma komissiyasi aʼzosi. Bundan tashqari, boshqa 53 deputat bilan birgalikda 1906-yil 4-iyunda Vazirlar Kengashiga qozoq choʻlida koʻchmanchilar turar joylari va yozgi uylarning joylashishining noqonuniyligi toʻgʻrisida soʻrov yubordi.

Rossiyaning ichki qismlaridan qozoq dashtiga koʻchmanchilarning ommaviy koʻchishi tufayli yer va oʻtroq muammosi ogʻirlashib, qozoq xalqi taqdiriga bevosita taʼsir koʻrsatdi, shuning uchun ham ular qozoq ziyolilarining xatti-harakatlarini osonlikcha hal qilishga urindilar. Duma minbari orqali. Biroq, Duma tarqatib yuborildi va bu harakatlar samarasiz boʻlib, A.Birimjonovga Qozogʻiston hududida Duma aʼzosi sifatida xizmat qilish huquqi berilmadi va 1917-yilgacha Buzuluk shahrida sud tergovchisi boʻldi.

### Fevral inqilobidan keyin

Fevral inqilobidan keyin dastlab Toʻrgʻay okrugi Muvaqqat hukumati komissari, keyin esa Qoʻstanay okrugi komissari boʻlgan. Oʻsha yillarda u mamlakatda tobora kuchayib borayotgan ijtimoiy-siyosiy va Alash harakati bilan shugʻullana boshladi.

1917-yil 2-8-aprelda Oʻrinborda va oʻsha yilning 20-25-avgustida Aqtoʻbeda Toʻrgʻay viloyati qozoqlarining yigʻilishida qatnashgan, ikkinchisida esa loyihani ishlab chiqish komissiyasi tarkibiga kirgan. yangi sud tizimi. Toʻrgʻay mintaqaviy muzik-qozoq siyesida ham qatnashadi.

Iyul oyida boʻlib oʻtadigan Butunqozoq syezida Toʻrgʻay viloyatidan Taʼsis majlisiga deputatlikka nomzod qilib koʻrsatiladi, dekabr oyida esa Toʻrgʻay viloyatidan Alashorda hukumati aʼzoligiga kiradi.

### Sovet hokimiyati davrida

Sovet hokimiyati davrida yuridik lavozimlarda mas’ul lavozimlarda ishlagan. U umrining oxirigacha Qozogʻiston SSR yuridik komissarligi hay’ati aʼzosi, Qozogʻiston Oliy sudi aʼzosi boʻlgan.

1927-yil 5-yanvarda Leningradda vafot etdi. Oqlik sayohatga chiqdi. A.Bukeyxonov, A.Seydalin, Leningradda tahsil olayotgan qozoq talabalari M.Avezov, A.Margʻulon, oʻgʻli Botirbek va tatar ziyolilari olib chiqib ketishdi.

Oilasi
------

Birimjonovning bobolari mashhur qahramon Argʻin-Shaqshaq Janibek Qoʻshqaruli Botir va Shegen Bi edi. Oʻz otasi — Qoʻrgʻonbek. Onasi — Qipchoq Naurizboyning qizi Xonsha. Va uning katta bobosi — Ayman, Shegen bining qizi, Ibroy Oltinsarinning onasi.

* Ukasi **Gʻozimbek (1896—1938)** jamoat arbobi, Alash fuqarosi.
* Uning rafiqasi **Guljauhar** Abulxayrxonning nevarasi. Guljauharning otasi Almuhamed Seydalin maʼlumoti boʻyicha huquqshunos, Irgʻiz viloyati rahbari sultoni, Rossiya geografiya jamiyati aʼzosi.
* Uliy **Botirbek (1911—1985)** — kimyogar, aspirant. Qozoq Milliy universiteti kimyo fakulteti dekani.
* Qizi **Inkar (1915—2002)** — oʻqituvchi, fan doktori, AMMI normal fiziologiya kafedrasi mudiri.

Manbalar
--------

1. ↑  Sayasi tүsіndіrme sөzdіk. — Almati, 2007. ISBN 9965-32-491-3
2. ↑  "Alash" qozgʻalisi. Almati, 2008. ISBN 9965-32-715-7