**Xitoy quyoni** (lotincha: *Lepus sinensis*) — tovushqonlar turkumiga mansub sutemizuvchilar.

Taksonomiya
-----------

Xitoy quyoni birinchi marta 1832-yilda Jon Edvard Grey tomonidan tasvirlangan. Koreys quyoni (Lepus coreanus) bir vaqtlar xitoy quyonlarining kenja turi hisoblangan, ammo mtDNKning molekulyar tadqiqotlari koreys quyoni aslida alohida ekanligini koʻrsatdi.

Tavsif
------

Tana uzunligi 35-45 sm, dumi uzunligi 4,0 dan 5,7 sm gacha, vazni 1025 dan 1940 grammgacha, orqa oyoqlari 8,1-11,1 sm uzunlikda, quloqlari 6,0-8,2 sm uzunlikda. Moʻynasi qisqa, qattiq, rangi koʻp soyalardan iborat, rangi jigarrang-kashtandan qizil-jigarranggacha va juda katta farq qiladi. Tananing pastki qismi ochroq. Quloqlarning uchlarida qora uchburchak bor.

Tarqalish
---------

Ushbu turlar Xitoyda (Anxoy, Futszyan, Guandun, Guansi-Chjuan, Guychjou, Xunan, Szyansu, Szyansi, Chjetszyan), Tayvan, Vyetnamda tarqalgan. Dengiz sathidan 4000-5000 m gacha balandlikda uchraydi. Oʻtloqlar va butalar mozaikasi boʻlgan tepaliklarda yashaydi.

Hayot tarzi
-----------

Ular asosan tungi, lekin ba'zan kunduzi faol boʻladi. Boshqa hayvonlarning qazidan teshiklaridan foydalanib, ular oʻzi uchun chuqur qazimaydi. Ratsionda bargli oʻsimliklar, yashil kurtaklar va novdalar mavjud.

Naslchilik mavsumi apreldan avgustgacha davom etadi, oʻrtacha tugʻilishi uchta bolani tashkil qiladi.

Biologiya
---------

Xitoy quyoni juda kam oʻrganilgan, ammo boshqa quyon turlari singari, ular ham oʻtlar va boshqa yashil oʻsimlik materiallari, kurtaklari, novdalari va qobigʻidan oziqlanadi. U asosan tungi boʻlib, ikki xil najas, nam va quruq granulalar hosil qiladi. Oziq-ovqatidan maksimal ozuqaviy qiymatni olish uchun u nam granulalarni darhol yeydi. U yer ostida chuqurlikda yashamaydi, balki uzun oʻsimliklar orasida uyasiga ega. Taxminan uchta erta tugʻilgan quyonchalar bu yerda tugʻiladi va onasi kuniga bir marta bir necha daqiqa emizishlariga imkon berish uchun keladi. Ona suti ayniqsa oqsil va yogʻga boy va laktatsiya davri taxminan uch hafta davom etadi. Turli yirtqich hayvonlar xitoylik quyonni ovlaydi va u yirtqichlardan qochish uchun oʻzining tez yugurish tezligiga tayanadi.

Holat
-----

IUCN Xitoy quyonlarini Qizil roʻyxatiga, ya'ni xavf ostida boʻlgan turlar roʻyxatiga kiritadi, chunki u keng assortimentga ega. Biroq, Vetnamda u aholi zich joylashgan hududda uchraydi va ovlanish xavfi ostida. Xitoyda ularning soni haligacha noma'lum.

Manbalar
--------

1. ↑  *Соколов В. Е.* Пятиязычный словарь названий животных. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. 5391 назв. Млекопитающие. — М.: Русский язык, 1984. — С. 205. — 352 с. — 10 000 экз.
2. ↑  Hung Sun Koh; Kyung Hee Jang (2010). "Genetic distinctness of the Korean hare, *Lepus coreanus* (Mammalia, Lagomorpha), revealed by nuclear thyroglobulin gene and mtDNA control region sequences". *Biochemical Genetics*.**48** (7–8): 706–710. doi:10.1007/s10528-010-9353-0. PMID 20526735. S2CID 20926137.
3. ↑  "*Lepus sinensis* - Chinese hare". *Living organisms*. Wildpro. Archived from the original on 25 May 2019. Retrieved 2013-08-28.
4. ↑  Smith, A.T.; Johnston, C.H. (2019). "*Lepus sinensis*". *IUCN Red List of Threatened Species*.**2019**: e.T41286A45189035. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-1.RLTS.T41286A45189035.en. Retrieved 16 November 2021.

Adabiyotlar
-----------

* Smith, A.T. & Johnston, C.H. 2008. Lepus sinensis Архивная копия от 2 июня 2018 на Wayback Machine
* Chinese Hare. In: Andrew T. Smith, Yan Xie: A Guide to the Mammals of China. Princeton University Press, 2008; S. 290.