recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aʼzamjon Abdusalomovich Xoliqov** (1958-yil 10-mart, Jarqoʻrgʻon tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2018), professor (2018).

Biografiyasi
------------

Aʼzamjon Xoliqov 1958-yil 10-mart Jarqoʻrgʻon tumanida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1965—1975-yillarda ushbu tumandagi 29-maktabda oʻqigan. 1975—1977-yillarda ishlab chiqarish sohasida ishlagan. 1977—1979-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1979—1984-yillarda Termiz davlat pedagogika institutini rus tili va adabiyoti mutaxasisiligi boʻyicha tugatgan. 1989—1991-yillarda Termiz davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi, 1994—1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti katta ilmiy xodimi, 1997—2000-yillarda institutning „Pedagogika nazariyasi va tarixi" boʻlimi boshligʻi, 2003—2005-yilarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Umumiy pedagogika" kafedrasi laboranti, oʻqituvchisi, 2005—2014-yillarda „Umumiy pedagogika" kafedrasi dotsenti, 2014—2017-yillarda „Boshlangʻich taʼlim metodikasi" kafedrasi dotsenti vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2017-yildan „Boshlangʻich taʼlim metodikasi" kafedrasi mudiri. 

### Oilasi

Oilali. Uch nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati

Aʼzamjon Xoliqov 1991—1994-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranturasida, 2000—2003-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti doktoranturasida tahsil olgan. 1994-yilda „Gumanitar oʻquv fanlarini oʻrganishda ideallashtirish uslubidan foydalanish" mavzusida nomzodlik, 2018-yilda „Oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak o‘qituvchilarning pedagogik mahoratini rivojlantirish" mavzusida doktorlik dissertatsiyasii himoya qilgan. 1994-yilda pedagogika fanlari nomzodi, 2018-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2018-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Olim 5 ta darslik, 20 ta oʻquv metodik qoʻllanma, 60 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi aʼlochisi" koʻkrak nishoni (2015);
* „Mehnat faxriysi" koʻkrak nishoni.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. 1 2  „XOLIQOV A'ZAMJON ABDUSALOMOVICH". 2023-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-iyul.
3. 1 2 3 4  „XOLIQOV A'ZAMJON ABDUSALOMOVICH". 2023-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-iyul.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Rustam Tillibayev**- Sharqshunos-filolog-arabshunos, tarix fanlari doktori. 1945-yil Andijon viloyatining Izboskan tumanida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1967-yil bitiruvchisi.

1968-yildan ToshDU sharq fakultetining arab filologiyasi kafedrasida arab tili oʻqituvchisi; 1973 – 1976-yillar davomida SSSR FA SHI da aspirant; 1976 – 1978-yillar mazkur institutda katta ilmiy xodim; 1978 – 1983-yillar Andijon adabiyot muzeyi direktori; 1983 –1991-yillar OʻzFA SHI katta ilmiy xodimi; 1991 – 1995-yillar Andijon DPIda professor, sharq tillari kafedrasining mudiri; 1995 – 1998-yillar ToshDSHI islomshunoslik kafedrasida professor. 1998– 1999-yil Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasining Oʻzbekiston tarixi markazining boʻlim boshligʻi; 1999 –2004-yil Andijon viloyati hokimining oʻrinbosari; 2005 – 2010-yil Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik Palatasi deputati;

**Ilmiy yoʻnalishi –** manbashunoslik, Oʻrta Osiyoning oʻrta asrlar tarixi, tasavvuf tarixi. 15 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir necha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Sem muallakat" (vvedeniye, istoriya, izucheniye, kommentirovannыy perevod)». – M. 1976.

Dokt. diss. mavzusi: "Sredneaziatskiye agiograficheskiye sochineniya XV – XVI , kak istoricheskiy istochnik (jitiya sheyxov nakshbandiyev)". – T. 1994.

1. Sb. "Muallakat" v svete nov. issledovaniy // Nauchn. tr. TashGU. T. 5. Vostokovedeniye. – M. 1975. – S.  9 – 21.

2. Sbornik "muallakat" v svete novыx issledovaniy // Voprosы estetiki, poetiki i tekstologii. Sbornik statey. – Moskva, 1977. – S. 5 – 16.

3. "Zubdat al-makomat" – kak istochnik po istorii nakshbandizma // Tezisы dokladov. – Moskva, 1987. - 88 s.

4. Sufiyskiy orden Nakshbandiya // Korrespondent – Tashkent, 1989. - № 12 – S. 16 – 27.

5. Sufiy maslaklari.Naqshbandiya tariqati // Muxbir. – Toshkent, 1990. - №12. – B.42 – 43.

6. K voprosu ob ordene "Nakshbandiya" // Iz istorii sufizma: Istochniki i sotsialnaya praktika.– Tashkent, 1991.

7. Obrazsы doislamskoy poezii arabov (V – VII vv.): Uchebnoye posobiye po kursu istorii arabskoy literaturы. – Tashkent, 1993.

8. Jitiye Lutfullaxa Chusti kak istochnik po istorii Maverannaxra XVI v. // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane. – Tashkent, 1994. – № 3 – 4. – S. 76 – 78.

9. Rasprostraneniye Nakshbandizma v Indiyu. – Andijan, 1994.

10.  Mirzo Ulugʻbek va Xoja Ahror munosabatlari haqida // Amir Temur va vatanparvarlik mavzusidagi ilmiy konferensiya tezislari. – Toshkent, 1997.

11. Adolat – bosh mezon (Amir Temur saltanatidagi davlatchilik va huquq) // Jamiyat va boshqaruv. – Toshkent, 2000.

12. Xoja Ahrorning insonparvarlik faoliyati // Xoja Ahror Valiyning Markaziy Osiyo tarixi va maʼnaviyatida tutgan oʻrniga bagʻishlangan ilmiy-amaliy anjuman materiallari). – Toshkent, 2004.
Ruth B
------

Ruth Berhe(Ruth B.) (1995-yilda Edmonto,Albertda tug'ilgan) -Kanadalik qoʻshiqchi va bastakor. U 2013-yil boshida Vine-da qoʻshiq kuylashdan boshlagan. 2015-yil noyabr oyida u oʻzining debyut kengaytirilgan "The Intro" pyesasini chiqardi. 2017-yil 5-mayda u Safe Haven debyut albomini chiqardi. 2023-yil aprel oyi holatiga koʻra, u butun dunyo boʻylab 2 milliarddan ortiq umumiy translatsiyalarni toʻplagan. Uning qoʻsh platinali "Yoʻqolgan bola" qo'shig'i Spotify’da 745 milliondan ortiq translatsiya toʻplagan va uning YouTube kanali 2023-yil may oyi holatiga koʻra jami 550 million marta tomosha qilingan.

Yoshlik va ta'lim
-----------------

Berhe Alberta shtatining Edmonton shahrida tug'ilib o'sgan.[3] Uning ota-onasi 1980-yillarda Efiopiyadan hijrat qilishgan. Berhe ota-onasining ona tili amxar tilida bemalol gapiradi.[4] U o'smirlik yillarining bir qismini mahalliy Reitmans kiyim-kechak do'konida ishlagan va The Canadian Press nashriga bergan intervyusida o'zini "introvert" deb ta'riflagan.Berhe Ross Sheppard o'rta maktabini 2013-yilda tugatgan. U MacEwan universitetida o'qigan, lekin musiqaga e'tibor qaratish uchun o'qishdan ta'til olgan.

Karyera
-------

Berhe oʻzining birinchi Vine videosini 2013-yil may oyida joylashtirdi va taxminan bir yildan soʻng Vines qoʻshiq kuylashni boshladi. Uning qo'shiq kuylashi Vines, odatda mashhur qo'shiqlarning olti soniyali muqovasi, unga o'z muhlislarini ko'paytirishga yordam berdi.2014-yil noyabr oyida u "Bir vaqtlar" teleserialidan ilhomlangan oʻzi yaratgan satrni kuylayotgan "Vine"ni joylashtirdi. U bir hafta ichida 84 000 ga yaqin "layk" to‘pladi, bu o‘sha paytda uning uchun g‘ayrioddiy edi. U o'zining mashhurligini e'tibor berdi va uning ba'zi muhlislari uni to'liq qo'shiqqa aylantirish kerakligini izohladilar. U 2015-yilning 18-yanvarida YouTube’da baham ko‘rgani "Yo‘qolgan bola" bo‘ldi.[8] "Superficial Love" qo'shig'i o'sha yilning oxirida uning debyut EP The Intro va 2017 yilgi "Safe Haven" debyut albomida, shuningdek, "Dandelions" qo'shig'ini o'z ichiga olgan.

Mukofotlar
----------

Berhe "Juno Fan Choice Award" va "Yilning eng yaxshi qo'shiq yozuvchisi" uchun nomzod bo'ldi va 2017 Juno mukofotlarida "Yilning eng yaxshi ijrochisi" nominatsiyasini qo'lga kiritdi. 2018 yilgi Juno mukofotlarida u uchta mukofotga nomzod bo'ldi" Yil qo'shiqchisi", "Yilning eng yaxshi albomi" va "Yilning eng yaxshi pop albomi".

Diskografiya
------------

###### Qo'shiqlar

* "Dandalions"(2017)
* "Lost Boy"(2015)
* "Superficial Love"(2017)
* "If by Chance"(2017)
* "If this is love"(2017)
* "In my dreams"(2017)

Manbalar
--------
**Termiz davlat pedagogika instituti** — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Pedagogik taʼlim sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi 2020-yil 27-fevraldagi PQ-4623-son qaroriga muvofiq Termiz davlat universitetining pedagogika instituti tashkil etilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilingan.

Tashkil etilishi
----------------

2021-yilda institut tashkil etilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilingach, yangi OTMga bino kerak edi. Bu muaommo Surxondaryo viloyati, Termiz shahrida joylashgan, Islom Karimov koʻchasi, 228 „B"-uy manzilidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining Termiz filiali bino va inshootlari hamda Muzrabot tumanida joylashgan, „Sharq yulduzi" QFY, „Shaffof" MFY manzilidagi sobiq Muzrabot agroservis kasb-hunar kolleji binolari institut ixtiyoriga berish orqali hal etilgan.

Termiz davlat pedagogika instituti
Institut tashkil etilganda vazifa sifatida:

— viloyatda pedagogika sohasi boʻyicha tarbiya va oʻqitish usullari, taʼlim jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qoʻllash koʻnikmalariga ega professional oliy maʼlumotli kadrlarni tayyorlash

— Institutning xalqaro miqyosdagi nufuzini oshirish, bu maqasadani amalga oshirish uchun xorijiy talabalarni institutga jalb qilish

— oʻquv va ilmiy laboratoriya xonalarini tashkil etish hamda talabalarda koʻnikmalar hosil qilish

— taʼlim va ilmiy izlanishlar jarayoniga malakali mutaxassislarni keng jalb etish

— xorijiy yetakchi va nufuzli oliy taʼlim muassasalarining ilgʻor tajribasini tatbiq etish

— taʼlim jarayoniga raqamli texnologiyalarni joriy etish hamda talabalarda koʻnikmalarni rivojlantirish

— respublika va xorijiy oliy taʼlim muassasalarining yosh bitiruvchilarni yetakchi mahalliy va xorijiy taʼlim muassasalariga magistraturada tahsil olish uchun yuborish

Ilk qabul
---------

Termiz davlat universiteti pedagogika institutiga ilk qabul jarayonlari 2021—2022-yilgi oʻquv mavsumi uchun amalga oshirilgan.

Fakultetlar
-----------

Bugungi kunda Termiz davlat pedagogika institutda 9 ta fakultetga talabalar qabul qilinadi.

— Tabiiy fanlar fakulteti

— Matematika va informatika fakulteti

— Pedagogika va sanʼat fakulteti

— Xorijiy til va adabiyot fakulteti

— Boshlangʻich taʼlim fakulteti

— Tarix fakulteti

— Jismoniy madaniyat fakulteti

— Filologiya fakulteti

— Maktabgacha taʼlim fakulteti

2022-yilda Termiz davlat pedagogika institutida sirtqi yoʻnalishda talabalar qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Oʻzbekiston epigrafika yodgorliklari.**
-----------------------------------------

**Oʻzbekiston** bugungi kunda epigrafika yodgorliklari miqdori va noyobligi jihatidan Markaziy Osiyoda yetakchi mamlakat ekani aniq, ularning aksar kismi oldin oʻrganilmagan. Ijodiy guruh koʻp yillar davomida ushbu noyob yodgorliklar yozuvlarini sinchiklab oʻrgandi va tadqixotlarining ilk natijalarini „Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar" nomli koʻp jildlik nashrga jamladi. Mazkur keng koʻlamli tadqiqot loyihasining ilmiy-madaniy axamiyati va qiymatini jahonning  yetakchi olimlari bergan ijobiy taqrizlari va yuksak baxolarida xam kurish mumkin. Xalkaro kitob koʻrgazmalarida albomlarning namuna tarzida nashr qilingan nusxalariga katta qiziqish bildirildi. Mana yuz yildirki, kuplab mutaxassislar ushbu bitiklarni tadqix qilishga urinib kelmoqdalar. Maxoratli ustalar tomonidan bitilgan asriy monogramma va boshqa matnlarning toʻgri talqini borasida yuzaga kelgan ilmiy munozaralar bugun xam davom etmokda. Ammo qadimiy uzbek zaminida joylashgan tarixiy obidalardagi bitiklarni oʻrganish shu paytgacha toʻlaligicha amalga oshirilmagan, shu bilan birga chop xam etilmagan.ishlarni amalga oshirish, shuningdek, ana shu yodgorliklarning mamlakat, mintakatarixida tutgan munosib oʻrnini qaytarish imkoniyati yaratib berildi. Takdim etilayotgan turkum yirik loyixaning birinchi bosqichi yakunlarini oʻzida mujassam etgan boʻlib, bu borada ishlar yana davom ettiriladi va keyingi jildlar butun Oʻzbekiston obidalaridagi urganilmagan kitoba bitiklarni qamrab oladi. Shu boisdan xam ushbu nashr O'zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 25 yilligiga bagʻishlanadi. Ushbu nashrga Toshkent shahri meʼmoriy obidalaridagi yozma bitiklarning bir qancha noyob  namunalari kiritildi. Bitiklarning xatga qismi ilk bora tadqiq qilinib, nashr etilmoqda. Bu  kitob mutaxassislar va keng kitobxonlar ommasiga, turli davrlarda mamlakatimiz poytaxti Toshkent shaxri tarixi bilan qiziquvchi kishilarga yetarlicha foydali manba boʻlib qoladi.

Tashkent
**Somonkoʻl** (shuningdek, Son Kul) — Qirgʻizistonning Tyan-Shan togʻlarida joylashgan baland koʻl. Qirgʻizistondagi ikkinchi yirik koʻl, Oʻrta Osiyodagi eng katta alp koʻlidir.

Geografiya:

Somonkoʻl Qirgʻizistonning Norin viloyatida, 3016 metr (9895 fut) balandlikda joylashgan. Ko'lning uzunligi taxminan 29 kilometr (18 milya) va kengligi 18 kilometr (11 milya) dir. U taxminan 270 kvadrat kilometr (104 kvadrat milya) maydonga ega.

Somonko'l - yopiq ko'l, ya'ni uning chiqish joyi yo'q. Ko'l qor erishi va muzliklar bilan oziqlanadi. Ko'ldagi suv sovuq va tiniq, ko'rish 15 metr (49 fut) gacha.

Iqlim:

Somonko'l sovuq va quruq iqlimga ega. Yanvar oyining o'rtacha harorati -15 daraja Selsiy (5 daraja Farengeyt). Iyul oyining o'rtacha harorati 15 daraja Selsiy (Farengeyt 59 daraja).

Ko'l yilning taxminan olti oyi, noyabrdan aprelgacha muzlaydi. Yoz oylarida ko'l sayyohlar va mahalliy aholi uchun mashhur joy hisoblanadi.

Ekologiya:

Somonkoʻlda turli oʻsimliklar va hayvonlar yashaydi. Koʻl alp togʻ oʻtloqlari bilan oʻralgan boʻlib, ularda turli yovvoyi gul va maysalar oʻsadi. Ko'lda shuningdek, bir qancha baliq turlari, jumladan, alabalık, sazan va perch yashaydi.

Somonko'l ko'chmanchi qushlar uchun muhim to'xtash joyidir. Koʻl Oʻrta Osiyo parvoz yoʻlida joylashgan boʻlib, u yerda qushlar, oqqushlar, gʻozlar va oʻrdaklar kabi bir qancha turdagi qushlar yashaydi.

Turizm:

Somonko'l - mashhur sayyohlik maskani. Ko'l tashrif buyurish uchun go'zal joy bo'lib, u sayr qilish, baliq ovlash va qushlarni kuzatish uchun ajoyib joy.

Ko'l atrofida sayyohlar qolib, qirg'izlarning an'anaviy turmush tarzini ko'rishlari mumkin bo'lgan bir qancha uy-joy lagerlari mavjud.

Madaniy ahamiyati:

Somonkoʻl qirgʻiz xalqi uchun muqaddas koʻldir. Ko'l suv ruhining uyi ekanligi aytiladi va ko'lda suzish omad va sog'lik olib kelishi mumkinligiga ishonishadi.

Ko‘l qirg‘izlar uchun an’anaviy bayram va bayramlar o‘tkazish uchun ham mashhur joy hisoblanadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

| * k
* m
* t
Flag of Karakalpakstan Xoʻjayli tumani aholi punktlari |
| --- |
| Markazi: **Xoʻjayli** |
| Shaharlari | 
* Xoʻjayli

 |  |
| Shaharchalari | 
* Jayhun

 |
| Ovullari | 
* Qumjiqqin
* Mustaqillik
* Somonkoʻl
* Koʻlob
* Sarishungil
* Amudaryo
* Jana Jap

 |
| Mahallalari | 
* Obod
* Nurli yo‘l
* Tutzor
* Navruz
* Bayterek
* Juzimzar
* Tinishliq
* Taskopir
* Kun nuri
* Kirkinshi
* Suyenli MFY
* Kumbiz MFY
* Bunyodkor
* Jan qonirat
* Murtazabiy
* Madeniyat
* Parvoz
* Shag‘alakoʻl

 |
**Toʻlqin uzunligi**-biror muhitda qandaydir maʼlum yoʻnalishda tarqalayotgan tebranma harakatning ikkita ketma-ket keluvchi, bir xil fazada tebranuvchi nuqtalar orasidagi masofa.Tebranma harakat muhitda v tezlik bilan tarqalayotgan boʻlsa, toʻlqin uzunligi,X toʻlqinning bir davr G ichida tarqalish masofasiga teng, yaʼni XqvT. Toʻlqinlarning fizik tabiatiga qarab ularning Toʻlqin uzunligi bir necha kilometrdan angstremning (lA q10~10 m)maʼlum ulushlarigacha boʻlgan qiymatlarga ega boʻlishi mumkin.Bir jinsli muhitda va havoda tovush va elektromagnit toʻlqinlar oʻzgarmas tezlik bilan(itq331 m/s; s q300000 km/s)tarqaladi, shuning uchun toʻlqin uzunligi tebranish davri toʻlqin uzunligiga bogʻliq boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vardaghbyur**  — Armanistonning Shirak viloyati Ashotsk tumanidagi qishloq.

Vardagbyur (shuningdek, Vartagʻbyur) — Armanistonning Aragatsotn viloyatidagi qishloq. U Armaniston poytaxti Yerevandan 40 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan.

Tarix:

Vardag'byur eramizning V asrida tashkil etilgan. Qishloq yaqin atrofdagi Vardag tog'i sharafiga nomlangan, bu arman tilida "atirgul tog'i" degan ma'noni anglatadi.

Vardagʻbyur oʻrta asrlarda muhim savdo va savdo markazi boʻlgan. Qishloqda bir qancha cherkov va monastirlar ham joylashgan.

19-asrda Vardag'byur mashhur yozgi kurortga aylandi. Qishloq o'zining go'zal manzarasi va yumshoq iqlimi bilan mashhur.

Madaniyat:

Vardag'byur - boy madaniy merosga ega jonli qishloq. Qishloqda bir qator tarixiy va madaniy diqqatga sazovor joylar mavjud, jumladan:

Avliyo Sarkis cherkovi: Vardag'byurdagi eng mashhur sayyohlik joylaridan biri bo'lgan 13-asr cherkovi.

Saghmosavank monastiri: Qishloqqa qaragan tepalikda joylashgan 13-asr monastiri.

Vardaghbyur muzeyi: Vardaghbyur tarixi va madaniyatini aks ettiruvchi muzey.

Vardag'byurda bir qator an'anaviy arman hunarmandchiligi ham mavjud. Qishloq kulolchilik, yog‘och o‘ymakorligi va metallga ishlov berish bilan mashhur.

Turizm:

Vardag'byur - mashhur sayyohlik maskani. Qishloq Armaniston tarixi va madaniyatini o'rganish uchun tashrif buyurish uchun ajoyib joy. Mehmonlar, shuningdek, qishloqning go'zal manzarasi va yumshoq iqlimidan bahramand bo'lishlari mumkin.

Iqtisodiyot:

Vardag'byur iqtisodiyoti turizm, qishloq xo'jaligi va kichik biznesga asoslangan. Qishloqda ko'plab mehmonxonalar, restoranlar va do'konlar joylashgan.

Vardag'byurda shuningdek, turli xil ekinlar yetishtiruvchi qator fermer xo'jaliklari joylashgan, jumladan:

Uzum

O'riklar

Shaftoli

Gilos

Transport:

Vardag‘byur qishlog‘ini Yerevan va Armanistonning boshqa yirik shaharlari bilan bog‘laydigan M-1 avtomobil yo‘lida joylashgan. Qishloqqa poezd stantsiyasi ham xizmat ko'rsatadi.

Umuman olganda, Vardag'byur boy madaniy merosga ega maftunkor va tarixiy qishloqdir. Qishloq sayyohlar uchun mashhur maskan bo‘lib, u yerda bir qancha kichik biznes va fermer xo‘jaliklari ham joylashgan.

Manbalar
--------

* 

1. ↑  „Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի բառարան" (hy) (deadlink).  Կադաստրի կոմիտե. 2020-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 30-mart.
**Berdaq** (taxallusi; asl ismi Berdimurod Qargʻaboy oʻgʻli) (1827—Moʻynoq tumani—1900)—shoir, qoraqalpoq adabiyoti asoschisi. Avval ovul maktabida, soʻng madrasada tahsil koʻrgan. Alisher Navoiy, Fuzuliy, Maxtumquli va qoraqalpoq shoiri Kunxoʻja asarlarini chuqur mutolaa qilgan, ulardan oʻrgangan. U tarixni va xalq ogzaki ijodini yaxshi bilgan. Berdaqning lirik sheʼrlarida, dostonlarida qoraqalpoq xalqining 18— 19-asrlardagi ijtimoiy hayoti oʻz ifodasini topgan. U oʻz davri voqealariga, ijtimoiy munosabatlarga zukko shoir sifatida baho beradi. Asarlarida tenglik, insonparvarlik, adolat va vatanparvarlik gʻoyalari ilgari suriladi. Berdaqning ijodida mehnatkash xalqning ahvoli asosiy mavzudir („Boʻlgan emas", „Soliq", „Bu yil", „Umrim" va boshqalar). Shoir haqiqat uchun, mehnatkash ommaning baxti va kelajagi uchuy fidokor kurashchilarni orzu qiladi („Xalq uchun", „Menga kerak" va boshqalar). Tarixiy mavzudagi „Avlodlar", „Omongeldi", „Azadosbiy", „Ernazarbiy" asarlarida shoir xalq qahramonlarini faxr bilan kuylaydi. Berdaqning „Avlodlar" asari tarixiy voqealar solnomasi boʻlib, qoraqalpoq xalqi bilan boshqa turkiy xalqlar hayotidagi mushtarak voqealar qalamga olinadi, qabila va xalqlarning kelib chiqishi haqidagi fiqolari bayon qilinadi. Berdaq baʼzi taʼmagir ruhoniylarning kirdikorlarini fosh etadi („Yaxshiroq", „Shekilli" va boshqalar), ayollar huquqini himoya qiladi, yoshlarni vatanni sevishga, maʼrifat choʻqqilarini egallashga chaqiradi („Oʻgʻlimga", „Ahmoq boʻlma" va boshqalar).

Sheʼriy mushohadalari va hayotga kurashlarida Berdaq mehnatkashlarning baxtiyor yashashini orzu qildi. Berdaq xalqni baxtli qilish haqida oʻylar ekan, Alloxdan madad soʻraydi („Yordam ber"), baxt haqida fikr yuritadi („Izladim"), odil podshoni orzu qiladi („Kerak"), baxtiyor yashaydigan jamiyat qurilishiga umid qiladi. Berdaq ijodi xalq ogʻzaki adabiyoti anʼanalariga yaqin turadi. Ijodining serqirraligi, asarlarining gʻoyaviy va badiiy yuksakligi bilan qoraqolpoq adabiyoti tarixida asosiy mavqeyni egallaydi. Uning koʻpgina asarlari oʻzbek va boshqa xalqlar tillariga tarjima qilingan. Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻistonda Berdaq tavalludining 170 yilligi keng nishonlangan(1998). Toshkent shahridagi hiyobonlardan biriga "Berdaq" nomi berildi va byusti oʻrnatildi. Shoir tugilgan joy — Boʻzatovda ham byusti oʻrnatilgan(1998). Nukus shahrida unga atab haykal qoʻyilgan, musiqali drama teatri, koʻcha va maktabga Berdaqning nomi berilgan.

Manbalar
--------

* Tanglauli shigʻarmalari, Nokis. 1956; Tanlangan sheʼrlar, T. 1958; Sheʼrlar, T. 1976.

Ad:. Qurbonboyev B. Berdaq va oʻzbek adabiyoti, T. 1986.

  

Telegram: 

Baltabaev Berdaq

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Global Language Monitor assotsiatsiyasi maʼlumotiga koʻra, 2014-yil 23-mart kuni „okey" (OK) soʻzi 175 yoshga toʻldi. „OK" sayyoramizda eng keng tarqalgan va umum tan olingan soʻz hisoblanadi.

Kelib chiqishi
--------------

1839-yilning 23-martida oʻsha paytda AQShning eng ommabop nashrlaridan biri boʻlgan The Boston Morning Post gazetasi sahifalarida ushbu soʻz ilk bora paydo boʻldi.

Soʻzning kelib chiqishi haqida koʻplab versiyalar mavjud. Ulardan biriga koʻra, XIX asrning 30-yillarida oʻynoqi qisqartma soʻzlar urfga kirgan. Boston gazetasi jurnalistlari **"oll correct"** („all correct" — „hammasi toʻgʻri" soʻz birikmasining buzib yozilishi) soʻz birikmasidan „OK" qisqartmasini yaratishgan.

1840-yilda AQShda boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida **„okey"** soʻzi yanada ommalashadi. Gap shundaki, nomzodlardan biri Martin Van Byuren Nyu-York shtatining Kinderxuk shahridan boʻlib, uning saylov kampaniyasi shiori „Old Kinderhook is OK" deya jaranglar edi. Natijada ushbu qisqartma soʻz xalq tiliga yanada chuqurroq kirib bordi.

Yana bir versiyaga koʻra, soʻzning kelib chiqishi AQShning yettinchi prezidenti Endryu Jekson bilan bogʻliq. U shunchalik darajada savodsiz boʻlganki, davlat hujjatlariga **„all correct"** oʻrniga **„oll correct"** rezolyutsiyasini qoʻygan.

Baʼzilar „okey" aslida boshqa tillardan oʻtgan, deya taxmin qiladi. Hatto, rus tilidagi **"очень хорошо"** „OK" uchun asos boʻlgan, degan fikrlar ham bor.

Shuningdek, uning urush davrlarida paydo boʻlgani haqida gumonlar mavjud. Ularga koʻra, urushda bironta ham qurbon boʻlmagan kuni raportga **„0 killed"** (oʻlganlar nolta) — qisqacha „OK" deya qayd etilgan.

Ayni paytda „okey" qariyb butun dunyo boʻylab ishlatiladi. AQShning oʻzida esa Okey deb nomlanuvchi shaharcha ham mavjud. U rasmiy qisqartmasi OK boʻlgan Oklaxoma shtatida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Самому распространенному слову на планете - «ОК» - исполняется 175 лет
2. ↑  „Dunyodagi eng ommabop so‘z — „OK" 175 yoshga to‘ldi". 26-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 26-mart 2014-yil.
Biyografiya
-----------

**Sabohat Emir** (1943-yilda Kula, Manisa da tugʻilgan), turk maʼrifatchisi va shoiri.

Mudofaachilar harakati vakillaridan biri. Shuningdek, teatr va yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Ish faoliyati
-------------

Emir Istanbul Qizlar litseyini tamomlaganidan soʻng, 1966-yilda Istanbul universiteti Adabiyot fakulteti turk tili va adabiyoti bo‘limini tamomlagan.1966-1970-yillarda turk tili oʻqituvchisi, 1975-1976-yillarda Milliy taʼlim bosmaxonasi direktor oʻrinbosari, keyin Istanbul bosma asarlar va rasmlarni jamlash boshligʻi lavozimlarida ishlagan. Istanbul texnika universiteti Turk musiqasi davlat konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan va 1998-yilda ushbu muassasadan nafaqaga chiqqan.

Litsey yillarida sheʼr va insholari bilan yozuvchilik faoliyatini boshlagan. Emirning ilk hikoyalar kitobi universitet talabalik yillarida nashr etilgan. U 1977-yili *"Tush"* qissasi bilan Turk Milliy Madaniyat Jamgʻarmasining Hakamlar hay’ati maxsus mukofotini qoʻlga kiritgan boʻlsa, ikki yildan soʻng *janubdagi turkman qabilalari* haqidagi asari bilan oʻsha vaqfning „Soddalashtirish" mukofotini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, u „Amir" nashriyotiga asos solgan, umumtaʼlim maktablari uchun qo‘shimcha darsliklar tayyorlagan.

Manbalar
--------

• Sabahattin Emir] 2 Mart 2014 tarihinde - kimkimdir.gen.tr

•
**Mixail Sholoxov** **haykali** — Sovet yozuvchisi Mixail Aleksandrovich Sholoxov yodgorligi. 2001-yilda Moskvada ochilgan.

Oʻrnatilgan manzili: Moskva, Volgogradskiy shoh koʻchasi va Voljskiy bulvari chorrahasi.

Tarixi
------

 Moskvadagi Voljskiy bulvarida M. A. Sholoxov haykali 
Mixail Aleksandrovich Sholoxov (1905-1984-yillar), adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori, yozuvchi, kinossenariynavis. „Sokin Don", „Ochilgan boʻz yer", „Vatan uchun kurashdilar" kabi bir qator hikoyalar, romanlar muallifi.

2001-yilda Moskvada Volgogradskiy shoh koʻchasi va Voljskiy bulvari chorrahasidagi maydonda yozuvchiga haykal oʻrnatildi. Sholoxov kostyum, koʻylak va galstuk kiygan, zinapoyada oʻtirgan, chap oyogʻiga plash tashlangan, chap qoʻli tizzasida, oʻng qoʻli bukilgan yigit sifatida tasvirlangan. Yodgorlik haykali jigarrang granit plitalar bilan qoplangan balandlikda oʻrnatilgan.

Yodgorlik yonida, 2008-yilda past granit poydevorlarga „Nazoratdagilar" haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatildi. Kompozitsiyada qilichli ikki otliq kazak tasvirlangan, ularning qoʻllarida nayzalar bor, kazaklar birin-ketin otda chopishmoqda, otliqlarning boshlari yodgorlik tomon burilgan. Birinchi chavandoz „Sokin Don" romanining qahramoni — Grigoriy Melexovni tasvirlaydi, ikkinchi chavandoz kazakning jamoaviy qiyofasi. Melexovning orqasida qurol tutgan haykaltaroshligida yodgorlik mualliflari Melexov rolini oʻynagan aktyor Pyotr Petrovich Glebovga portret oʻxshashligini yetkazishga harakat qilishdi. „Nazoratdagilar" kompozitsiyasi yodgorlik mazmunini yanada boyitdi.

Yodgorlik mualliflari: haykaltaroshlar Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom, M. A. Sholoxova nomidagi (2005) Xalqaro mukofot laureati, Rossiya Federatsiyasi xalq artisti Vladimir Vladimirovich Glebov-Vadbolskiy; Xalqaro mukofot laureati M. A. Sholoxov Yuriy Vladimirovich Dremin.

Texnik tafsilotlar
------------------

Kompozitsiyaning haykallari bronzadan yasalgan va granit poydevoriga oʻrnatilgan. Yodgorlik atrofi obodonlashtirildi.

Adabiyotlar
-----------

* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. — 404 с.: с. 246. ISBN 978-5-9907078-1-8.

Havolalar
---------

* Памятник Шолохову
* Памятник Шолохову
* Памятник Шолохову Михаилу Александровичу[*sayt ishlamaydi*]
**Sadolloh Nosiri Haydariy** — Tehrondagi Shahid Beheshti universitetining amaldagi prezidenti. U fizik va Eronning Shahid Beheshti universiteti professori.

1984 yilda bakalavr darajasini, 1988 yilda magistr darajasini va fan nomzodi ilmiy darajasini olgandan keyin Yusuf Sobuti boshchiligida Sheroz universitetining fizika kafedrasida dotsent lavozimida ishlagan. 1993-yilda Zanjon universitetiga koʻchirilib, turli lavozimlarda, jumladan, 1994-1996-yillarda fizika kafedrasi mudiri, 1996-1998-yillarda va yana 2002-2004-yillarda Fanlar kolleji rektori, 2002-2004-yillarda esa oʻquv ishlari boʻyicha prorektor lavozimlarida ishlagan. 2002-2006-yillarda Eron Astronomiya Jamiyati prezidenti bo‘lgan va 2011-yilda qayta tayinlangan. 2008-yilda esa Eron Fizika Jamiyati vitse-prezidenti etib tayinlangan. Heydarining asosiy ilmiy qiziqishlari magnit maydonlar ishtirokidagi yulduzlarning tebranishlari, faza fazosidagi kvant mexanikasi va koronal isitish, shuningdek, optik rasadxonalar uchun joylarni tanlash bilan bogʻliq. Uning ishi kengaytirilgan fazali fazoda kvant mexanikasi formulasini oʻz ichiga olgan (faza fazosi pozitsiyasi va impuls qoʻshimcha fazo-fazo oʻzgaruvchilari sifatida vaqt va Gamiltonian qiymatini oʻz ichiga olgan holda kengaytirilgan)

**Tanlangan nashrlar**

S. Xademi, S. Nosiri: Kvant mexanikasining fazaviy fazo rasmidagi umumlashtirilgan oʻlchov oʻzgarishlari : Kirkvud vakili , Fizika jurnali: Konferentsiya seriyasi jild. 128, yoʻq. 1, 2008, 012016, doi : 10.1088/1742-6596/128/1/012016 (PDF) Samira Bahrami, Sadolah Nosiri: Kengaytirilgan fazali fazoda simmetriya oʻzgarishi: Husimi tasviridagi garmonik osilator, simmetriya integralligi va geometriya usullari va ilovalari (2008), jild. 4, doi : 10.3842/SIGMA.2008.014 (havola), arXiv: 0802.0482 S. Nosiri: Kengaytirilgan fazali fazoda kvant potensiali va simmetriyalari , SIGMA 2 (2006), 062, kvant-ph/0511125 S. Nosiri, S. Xademi, S. Bahrami, F. Taati: Kengaytirilgan fazali fazoda umumlashtirilgan taqsimot funktsiyalari. In: VK Dobrev (ed.): Proceedings QST4 , Heron Press Sofia, 2006, jild. 2, 820-826-betlar S. Nosiri, Y. Sobouti, F. Taati: Fazali kosmik kvant mexanikasi — toʻgʻridan-toʻgʻri , Matematik fizika jurnali. 47 (2006), 092106, kvant -ph/0605129 S. Nosiri: Noaniqlik printsipi asosida taqsimlash funktsiyalari , Jr. Sci. Tech. 29, A2, 259, 2005 yil S. Nosiri: Kvant holat funktsiyalariga yoʻl integral yondashuvi , Jr. Sci. Tech. 4, 3, 1995 yil Y. Sobouti, S. Nosiri: Kvant holat funktsiyalarining fazaviy fazoviy formulasi , Xalqaro zamonaviy fizika jurnali B, 7 (1993), 3255-3272-betlar. Sadolloh Nosiri, Samira Bahromiy: Vigner funktsiyalari va kvantlash haqiqati , Fizika boʻyicha tadqiqot maktublari, jild. 2009 (2009), maqola ID 298790, doi : 10.1155/2009/298790

**Adabiyotlar**

1. „10 deputat Demokratiya partiyasiga qoʻshildi" , Xabaronline (fors tilida), 2011-yil 18-fevral, 472717 , olingan 23-avgust , 2017 -yil
2. Kengaytirilgan fazali boʻshliqning umumiy koʻrinishi uchun, masalan, qarang. Yurgen Strukmayer: „kengaytirilgan" fazali fazodagi Gamilton mexanikasi 2012-03-31 Wayback mashinasida arxivlangan
**Antraknozlar** (yun. anthrax — kumir, nosos — kasallik) — oʻsimliklarning poya, barg va mevalarida Gloeosporium, Colletotrichum va Kabatilla urugʻlariga mansub parazit zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan kasallik. Antraknozlar kasalligi aso-san donli, mevali, poliz ekinlari (beda, noʻxat, behi, olma, tok, anjir, yongʻoq, qovun, tarvuz, uzum, smorodina, malina, bodom, zigir), sitrus oʻsimliklari, choy va boshqalarlarda uch-raydi. Oʻsimlikning barg, meva, novda, ildiz qismlarini zarar-laydi. Barg va tugunchalar toʻkilib keta-di, meva sifati keskin pasayadi. Antraknozlar bilan kasallangan bargda qoramtir hoshiyali toʻgarak qoʻngʻir dogʻlar paydo boʻladi, novda va mevada paydo boʻlgan dogʻ usti botiq, pushtisimon gʻubor bilan qoplanadi, keyinchalik yoriladi, yara hosil qiladi. Kasallik qoʻzgʻatuvchisi yozda konidiya holida rivojlanadi, sporalari zarar-langan urugʻlik, oʻsimlik qoldiqlari orqali yuqadi, suv yoki hasharotlar, kamdan-kam shamol orqali tarqaladi. Yoz namgarchilik kelgan yillarda Antraknozlar avj oladi. Bu zamburugʻ sporalari nam havoda va harorat 20 — 24° boʻlganda yaxshi rivoj-lanadi, harorat 28 — 30° ga yetganda ri-vojlanishi susayadi. Antraknozlar kasalligi poliz ekinlaridan qovun va tarvuz uchun juda xavfli. Antraknozlar bilan kasallangan poliz ekinlarining yosh nihollari, barglari, poya va mevalari zararlanadi, don-dukkakli ekinlarning ildiz boʻgʻzi, urugʻpallasi va yer ustki qismlari zararlanadi. Toklarda uchraydigan Antraknozlar ham xalq xoʻjaligiga katta zarar yetkazadi. Tok barglari, meva va poyalari zararlanadi. Barglarda yi-rik jigarrang, mevasida qoʻngʻir doglar paydo boʻladi. Toklardagi Antraknozlar kasalligi koʻproq Oʻrta Osiyo va Zakavkaze respu-blikalarida tarqalgan. Gʻoʻza antrakno-zi Yevropa, Osiyo, Afrika, Markaziy va Janubiy Amerika, Avstraliya va Okeaniyada uchraydi. Oʻzbekistonda uchramaydi va ka-rantin ob’ekti hisoblanadi. Kurash choralari: kasallikka chi-damli navlarni ekish, daraxt va buta oʻsimliklarning zararlangan shoxlarini kesish va yoqish; sogʻlom va dorilangan urugʻlikni ekish; oʻsimliklarga kasallik avjiga qarab bordo suyukligi yoki ruxsat etilgan fungitsidlarni sepish.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oktavian Avgust haykali ―** oliy xudo Yupiter obrazidagi haykali milodiy I asrning birinchi yarmida nomaʼlum haykaltarosh tomonidan yaratilgan. Hukmdorning oʻzi uni ilohiylashtirish gʻoyasini maʼqullamagan. Biroq, eramizning 14-yilida vafotidan keyin uning vorislari imperatorga ibodat qilishni rivojlantirdilar, bu imperatorni xudo sifatida hurmat qilishni nazarda tutadi. Aynan shunda osmon hukmdori qiyofasida Oktavian Avgust tasvirlari paydo boʻlgan.

Haykalning parchalari XIX-asrda Janubiy Italiyadagi Kuma shahridan topilgan. Restavratorlar uni antik tangalar va gemmlardagi imperator Yupiterning oʻtirgan suratlari asosida qayta tikladilar. Keyin haykal Kampana Markizining kolleksiyasiga tushdi, u yerda eng muhim eksponatlardan biri hisoblangan. Vayron boʻlgach, u imperator Aleksandr II tomonidan sotib olindi va 1861-yilda Ermitajga topshirildi.

Haykal toʻq rangli patinali qordek oq italyan marmaridan yasalgan. Oktavian Avgustning qoʻllari restavratorlar tomonidan Viktoriya Nikaning bronza haykalchasi va skipetr tayogʻi bilan birga qayta tiklangan.

Ushbu haykalning prototipi miloddan avvalgi 430-yillarda yaratilgan Fidiy tomonidan yaratilgan Zevsning Olimpiyadagi afsonaviy haykali, dunyoning yetti moʻjizasidan biri sifatida eʼtirof etilgan. Oktavian Avgust taxminan taxtda oʻtirgan holda tasvirlangan, u choʻzilgan oʻng qoʻlida gʻalaba maʼbudasi Viktoriya — Nika bilan shar- kuchni, pastga tushirilgan chap qoʻlida — tayoq-skipetrni ushlab turadi. Imperatorning yuz xususiyatlari portret, lekin juda ideallashtirilgan. Uning qiyofasi yalangʻoch, mantiya faqat chap yelkasi va oyoqlarini qoplaydi, bu Avgust obrazining ilohiyligini taʼkidlaydi, chunki odamlarning portretlari rimliklar tomonidan kiyimda tasvirlangan. Haykal monumental va qatʼiy koʻrinishga ega boʻlib, u ilohiy ulugʻvorlikni ifodalaydi. Imperatorning pozasi oddiy, xotirjam, ammo yigʻilgan, uning yalangʻoch figurasi biroz sxematik tarzda berilgan, mantiyasi burmalari bejamdorlikdan mahrum. Unda Rim sanʼatining keyingi davriga xos boʻlgan effekt va bamaylixotirlik yoʻq. Haykal Rim realizmini yunon klassikasi bilan birlashtirgan „Avgust klassitsizmi" ning tipik asari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Бритова Н. Н. Лосева Н. М, Сидорова Н. А.. „Глава III. Римский скульптурный портрет раннеимператорского времени (30 г. до н. э. — 68 г. н. э.)",*. Римский скульптурный портрет*, 10000 экз, М.: Искусство, 1975.
2. ↑  Henry d'Escamps. „Auguste assis",*. Description des marbres antiques du musée Campana à Rome*. Goupy et Cie, 1862 — 59 bet.
3. ↑  Эрмитаж. sfn error: no target: CITEREFЭрмитаж (help)
4. 1 2  Соколов Г. И.. „Скульптурный портрет",*. Искусство Древнего Рима*. М.: Просвещение, 1996. ISBN 5-09-006704-X.

Havolalar
---------

* „Предметы. Статуя императора Октавиана Августа в образе Юпитера (ГР-4191)" (ru). *Эрмитаж*. Qaraldi: 2020-yil 30-mart.



* Zal Avgusta. Virtualniy vizit // Gosudarstvenniy Ermitaj
Har xil jinsiy pozitsiyalar
**Jinsiy aloqada pozitsiya** — odamlar jinsiy aloqa yoki boshqa jinsiy faoliyatdagi tananing holati. Jinsiy harakatlar odatda ishtirokchilarning ushbu harakatlarni amalga oshirish uchun qabul qilgan pozitsiyalari bilan tavsiflanadi. Jinsiy aloqa odatda bir kishining tanasiga ikkinchisining qovushishini oʻz ichiga olsa ham, jinsiy pozitsiyalar odatda penetratsion yoki penetrativ boʻlmagan jinsiy faoliyatni oʻz ichiga oladi.

Jinsiy aloqaning uchta toifasi odatda qoʻllaniladi: vaginal aloqa (qin orqali kirishni oʻz ichiga oladi), anal kirish va ogʻiz orqali jinsiy aloqa (ayniqsa, ogʻiz orqali jinsiy aʼzolarni stimulyatsiya qilish). Jinsiy harakatlar, shuningdek, yakkaxon yoki oʻzaro onanizm kabi jinsiy aʼzolarni qoʻzgʻatishning boshqa shakllarini ham oʻz ichiga olishi mumkin, bu barmoqlar, qoʻllar, dildo yoki vibrator kabi asbob (jinsiy oʻyinchoq) yordamida ishqalanishni oʻz ichiga olishi mumkin. Bu harakat anilingusni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Ishtirokchilar ushbu turdagi jinsiy aloqa yoki xatti-harakatlarda qabul qilishlari mumkin boʻlgan koʻplab jinsiy pozitsiyalar mavjud. Baʼzi mualliflar jinsiy pozitsiyalar soni cheksiz ekanligini taʼkidlaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sexual Intercourse".  Discovery.com. 2008-yil 22-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 12-yanvar.
2. ↑  Rogiere, Jean, „
The little bit naughty book of sex". Ulysses Press. 2001. ISBN 1569753059
Bogʻlanish burchagi va bogʻlanish uzunligini koʻrsatadigan H2O ning Lyuis tuzilishi
Suvning kimyoviy bogʻlanishi- qutbli kovalent bogʻlanishi turiga mansub molekulyar simmetriya va markaziy kislorod atomi va vodorod atomlari orasidagi bogʻlanish burchagi 104,5° C boʻlgan oddiy uch atomli egilgan molekula. Eng oddiy triatomik molekulalardan biri boʻlishiga qaramay, uning kimyoviy bogʻlanish sxemasi juda murakkab, chunki uning bogʻlanish burchagi, ionlanish energiyasi va elektron holat energiyasi kabi koʻplab bogʻlanish xususiyatlarini birlashgan bogʻlanish modeli bilan izohlab boʻlmaydi. Buning oʻrniga, oddiy Lyuis va VSEPR tuzilishi, valentlik bogʻlanish nazariyasi, molekulyar orbital nazariya, izovalent gibridizatsiya va Bent qoidasi kabi bir nechta anʼanaviy va ilgʻor bogʻlanish modellari H uchun keng qamrovli bogʻlanish modelini taʼminlash uchun quyida muhokama qilinadi.

Havolalar
---------


|  |
| --- |
| * The Rules of Walsh
* Walsh Diagrams
* Constructing Walsh Diagrams
* Constructing MO Diagrams

  |
**Said Nuriddin**(1851—1878) — hukmron buxorolik oʻzbek mangʻitlar sulolasi vakili, Buxoro amirligidagi chordjuy beki. Buxoro amiri Muzaffarning ikkinchi oʻgʻli boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Said Nuriddin 1851-yilda tavallud topgan. Muzaffar nomidan Qarshida qoʻshin toʻplab, isyonkor ukasi Said Abdumalikka qarshi Gʻuzorda boʻlgan jangda qatnashgan. Muzaffar uni aqlli va isteʼdodli deb hisoblab, taxt vorisi qilmoqchi boʻlgan[3], ammo 1878-yili kutilmaganda sil kasalligidan vafot etgan.

Mirzo Salimbek „Tarix-i Salimiy" asarida Said Nuriddin haqida shunday yozadi:

> Sayid Mir Nuriddin To‘ra ziyoli va ilmli kishi boʻlgan. U Xaya taxallusi ostida ajoyib sheʼriyatga ega. Said Nuriddin hamisha otasining so‘zlariga bo‘ysunardi va unga bo‘ysungan.
> 
> 
> 

Said Nuriddin Xaya taxallusi bilan sheʼr yozgan.

Adabiyotlar
-----------

* *Mirza Salimbek*. „Tarix-i Salimiy" (Buxoro amirligi tarixiga oid manba). — Akademiya, 2009

Manbalar
--------

1. ↑  «Тура» — староузб. «сын» — так звали детей эмиров, главным образом наследников престола.
2. ↑  „Мирза Салимбек. Тарих-и Салими (Источник по истории Бухарского эмирата). Ташкент. Akademiya. 2009". 2018-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 9-iyul.
3. ↑  „А. Г. Недвецкий. Правители Бухары.". 2018-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 9-iyul.
**Zu al-Xalsaning vayron qilinishi** (arabcha: ) - milodiy 632-yilning aprel va may oylarida, islomiy taqvim boʻyicha hijriy 10-yilda sodir boʻlgan. Manbalarda **Zu al-Xalsa**, (arabcha: ) ba'zi arab qabilalari tomonidan diniy tasvir va ma'bad sifatida e'zozlangan. Islom payg'ambari Muhammad sahoba Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliyni ushbu haykalni va uning atrofidagi ziyoratgohni vayron qilish uchun yuborgan.

Tarixi
------

Zu al-Xalsa atamasi, odatda, ma'badning nomi sifatida qabul qilinadi, chunki unga sig'ingan qabilalar uni Yaman Ka'basi deb atashgan. Qadimgi ma'lumotlarga ko'ra, u yerda ham maxsus sajda qilinadigan xudoning nomi bo'lgan. Zu al-Xalsa nomining o'zi poklik, poklanish, ozod qilish, tozalash, qutqarish kabi ma'nolarni anglatadi.

Harbiy bo'linma
---------------

"Sahihi Buxoriy"da yozilishicha, Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy 150 otliq bilan Zu al-Xalsa tomon otlanib, "Yaman Ka’basi"ni vayron qilgan.

Hishom ibn al-Kalbiy Jarir ibn Abdulloh Zu al-Xalsaga borganida qarshilikka uchraganini aytadi. Uning boshchiligidagi musulmonlar "Bajila, uning qoʻriqchilari va koʻplab Xasʼamlardan" 100 kishi va "Banu-Qubofa" qabilasidan yana 200 kishiga qarshi jang qilib, gʻalaba qozonishgan. Mag'lubiyatga uchragan qabila vakillari qochishga majbur bo'lgach, ular Zu al-Xalsa ustidagi binoni buzib, unga o't qo'ygan.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  Dermenghem, Émile*. The life of Mahomet*. G. Routledge, 1930 — 239 bet. ISBN 978-9960-897-71-4.
2. 1 2  Robertson Smith, William*. Kinship and Marriage in Early Arabia*. Forgotten Books, 2010 — 297 bet. ISBN 978-1-4400-8379-2.
3. 1 2  Muir, William*. The life of the holy prophet*. Kessinger Publishing, August 1878 — 219 bet.
4. ↑  Mubarakpuri, Saifur Rahman Al*. When the Moon Split*. DarusSalam, 2002 — 296 bet. ISBN 978-9960-897-28-8.
5. 1 2  Glasse, Cyril*. The new encyclopedia of Islam*. US: AltaMira Press, 28 January 2003 — 251 bet. ISBN 978-0-7591-0190-6.
6. ↑  Ibn al Kalbi, Hisham*. The book of idols: being a translation from the Arabic of the Kitāb al-asnām*. Princeton University Press, 1952 — 31–2 bet.
**Oliguriya** (yunoncha oligos — kichik va Ouron — siydik) — buyraklar tomonidan ajratilgan siydik miqdorining kamayishi(sutkalik diurez miqdorining 500-300 mldan yoki <0,5ml/kg/soatdan kam boʻlishi) - fiziologik (suyuqlik ichish rejimi cheklanganda, issiq havoda ter bilan suyuqlik yoʻqolishi bilan) va patologik (uzoq davom etgan qusish va diareya, yuqori isitma, qon ketishi, oʻtkir glomerulonefrit, shishlar paydo boʻlishi,kuyishlar) boʻlishi mumkin. Oliguriyani davolash uni keltirib chiqaradigan asosiy kasallikni (masalan, nefrit, yurak dekompensatsiyasi va boshqalar) bartaraf qilishga qaratiladi. Oliguriyadan siydik ajratishdagi har xil buzilishlarni, buyraklar va siydik pufagidan siydik ajralishini mexanik yoki neyro-reflektor sabablarga koʻra ushlanib qolishini (prostata bezi gipertrofiyasi, siydik yoʻlining bukilib qolishi) qatʻiy ajratish kerak.

Oliguriya quyidagi turlarga boʻlinadi:

* renal (buyrak travmasi, buyrak arteriyalarining trombozi va emboliyasi, nefrit, zaharli moddalar bilan zaharlanish);
* ekstra renal ( qon bosimining pasayishi bilan, buyrakning ishemik shikastlanishi, oʻtkir buyrak yetishmovchiligi ).

Davolash
--------

Oliguriyani davolashda umumiy qabul qilingan davolash tamoyillariga amal qilinadi: yuzaga kelishi mumkin boʻlgan omilni olib tashlash, gomeostazni tiklash, asoratlarni kompensatsiya qilish.

Manba
-----

1. 1 2  „ОЛИГУРИЯ — Большая Медицинская Энциклопедия".  xn--90aw5c.xn--c1avg. 2019-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 22-avgust.
**Sajda oyatlari** - Qurʼoni Karimda kelgan baʼzi oyatlarning oxirida belgini koʻrganda tilovat sajdasi qilinadigan oyatlar. Qurʼoni Karimning 14 ta surasida sajda oyatlari keladi.

### Sajda oyatlari

1. Aʼrof surasining 206- oyati

2. Raʼd surasining 15- oyati

3. Nahl surasining 49- oyati

4. Isro surasining 109- oyati

5. Maryam surasining 58- oyati

6. Haj surasining 18- 77 [1]oyati

7. Furqon surasining 60- oyati

8. Naml surasining 26- oyati

9. Sajda surasining 15- oyati

10. Sod surasining 24- oyati

11. Fussilat surasining 37- oyati

12. Najm surasining 62- oyati

13. Inshiqoq surasining 21- oyati

14. Iqroʼ surasining 19 oyati

### Sajda oyatlaridagi belgining koʻrinishi

### Qoʻshimcha maʼlumot

Ushbu sanab oʻtilgan oyatlar hanafiy mazhabi boʻyicha belgilangan oyatlardir. Musxaflarda bunga qoʻshimcha olaroq, Imom Shofeʼiy mazhabi boʻyicha eʼtibor qilingan Haj surasining 77¹- oyati ham belgilanadi. Biroq , bunda ham boshqa sajda oyatlarida nima qilish kerak boʻlsa, shunday qilinadi.

Manbalar
--------


1. ↑  Muhammad Sodiq, Odina*. tilovat sajdasi*. Toshkent: Hilol-Nashr, 2021 — 197-198 bet.
2. ↑  „Сажда оятларини эшитган киши қандай тартибда сажда қилади?". *hidoyat* (15-aprel 2019-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**„Ё" harfi yodgorligi** — Rossiyaning Ulyanovsk shahridagi yodgorlik. 2005-yil 4-sentabrda ochilgan va oʻsha yilning 3-noyabrida zamonaviy yodgorlik oʻrnatilgan.

Yodgorlikning yaratilish tarixi
-------------------------------

2001-yilda shahar „Ё" harfi yodgorligining eng yaxshi loyihasi uchun tanlovni eʼlon qildi va uni xat ishlatilishining 205-yilligi sharafiga oʻrnatishni kutdi. Tanlov gʻolibi yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskorlaridan biri boʻldi — Ulyanovsk rassomi Aleksandr Zinin.

Uning loyihasi 1797-yilda „Aonida" almanaxidagi 176-sahifada „koʻz yoshlari" soʻzida bosilgan yo harfining kattalashtirilgan nusxasi sifatida granit stel edi. Yodgorlikning ochilishi Simbirskda „Aonida" almanaxining nashriyoti N. M. Karamzin haykali oʻrnatilganining 160 yilligiga bagʻishlandi.

Yodgorlik 2005-yil 4-sentabrda V. I. Lenin nomidagi Ulyanovsk viloyat ilmiy kutubxonasi yaqinidagi „yangi toj" bulvarida ochilgan. Belgilangan vaqtga kelib, rassom buyurtma qilingan qizil granitni olmadi, marosim xizmatlari kompaniyasida qora granitning vaqtinchalik yodgorligini buyurtma qilish kerak edi.

2005-yil 3-noyabrda yodgorlik asl rejaga muvofiq qurilgan va oʻz oʻrnini egallagan. Uchburchak prizma „harbiy yodgorlik kompaniyasi"ning Ulyanovsk filiali tomonidan ishlab chiqarilgan. Yodgorlikning balandligi 2,05 metr. Massa-uch tonnadan ortiq.

Sanʼatdagi yodgorlik
--------------------

„"Ё"" harfi yodgorligi Ulyanovsk haqidagi „multi-Russia" multfilmlari va „karusel" telekanalining „bobosi-Oʻlkashunosiga tashrif buyurish" bolalar dasturida eslatib oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „На Волге поставят памятник букве „"Ё""" (ru).  Лента.Ру (2001-yil 7-iyun). 2020-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 17-aprel.
2. ↑  *Аониды, или Собрание разных, новых стихотворений*. М.: Университетская типография, у Ридигера и Клаудия, 1797 — 176 bet.
3. ↑  *Михаил Чернов.* „Конфликт из-за седьмой буквы алфавита" (ru).  НТВ (2009-yil 13-dekabr). 2020-yil 24-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-aprel.
4. 1 2  „«В гостях у Деда-Краеведа»" (ru). *Телеканал «Карусель»*. 2020-yil 27-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-aprel.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |