recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Savanna quyoni** (lotincha: *Lepus microtis*) — Afrikada yashovchi quyon turlaridan biri.

Areal va yashash joyi
---------------------

Uning vatani Afrikaning turli mintaqalari va yashash joylari, jumladan savannalar va Sahel. U Jazoir, Botsvana, Burundi, Chad, Kongo Demokratik Respublikasi, Kot-d'Ivuar, Efiopiya, Gambiya, Gana, Gvineya, Gvineya-Bisau, Keniya, Liviya, Mali, Mavritaniya, Marokash, Mozambik, Namibiya, Niger, Ruanda, Senegal, Syerra-Leone, Somali, Janubiy Afrika, Sudan, Tanzaniya, Tunis, Uganda va Zambiyada uchraydi.

Tavsif
------

Ogʻirligi 1,5 dan 3 kilogrammgacha boʻlgan oʻrta boʻyli quyon, oʻrtacha 2 kilogrammni tashkil qiladi. Orqasi kulrang-jigarrang, koʻkrak qafasi, yon va oyoqlari qizil-jigarrang, qorin qismi oq. Ushbu quyonlar rangi togʻli hududlarda pasttekisliklarga qaraganda toʻqroq va qigʻishroq. Quloqlarning uchi qora, dumi yuqorisi qora, pasti esa oq. Ular tungi hayot kechirishadi. Yolgʻiz yoki ikki yoki uchta quyonlardan iborat kichik guruhlarda yashaydi. Asosan oʻtlar bilan oziqlanadi. Bu quyon tashqi koʻrinishi boʻyicha Cape quyoniga juda oʻxshaydi, lekin uning oʻziga xos yivli kesma tishlari bilan ajralib turishi mumkin.

Xulq-atvor
----------

Afrika savanna quyonlari yolgʻiz, tungi hayvonlardir. Ular yashirin qolish uchun kamuflyajga tayanadilar, lekin soatiga 70 kilometr (43 milya) tezlikda yugurishlari mumkin va ba'zan ular quvib kelayotgan izlarni yoʻqotish uchun yon tomonga kuchli sakrashlari mumkin. Ular asosan oʻtlar bilan oziqlanadilar, shuningdek, ildizlar, kurtaklar va poʻstloqlarni chaynashadi, ba'zan esa tushgan mevalarni va vaqti-vaqti bilan qoʻziqorinlarni eyishadi. Ular koprofagiya bilan shugʻullanadilar, oʻzlarining quruq najas granulalarini yeyishadi, shunda ulardan qoʻshimcha ozuqa moddalari olinadi.
Afrika savanna quyonlarining naslchilik xulq-atvori kam oʻrganilgan. Ular yilning istalgan vaqtida koʻpayadi va urgʻochi yil davomida bir nechta marta bolalaydi. Yoshlar ochiq joylarda tugʻiladi va tugʻilgandan keyin tez orada yugurishga qodir. Aftidan, onasi ularni ajratib turadi va har birining oldiga vaqti-vaqti kelib, emizishlariga imkon beradi. Ular taxminan bir oylik boʻlganda sutdan ajratiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие» Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: Омега, 2007. — С. 271. — 3000 экз. — ISBN 978-5-465-01346-8.
2. ↑  *Smith, A.T. & Johnston, C.H.* „Lepus microtis". *The IUCN Red List of Threatened Species*.  IUCN Red List of Threatened Species (2008). 4-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2019-yil.
3. ↑  Riegler, Donald (2013). "Lepus microtis: African savanna hare". Animal Diversity Web. Retrieved 2014-09-26.
Bu maqola **oʻzbekistonlik qatagʻon qurboni** haqidadir. 1899-yilda tugʻilgan SSSR deputati — Ahmedjon Ibrohimov bilan adashtirmang.

**Ahmadjon Ibrahimov** (1902-yilda tugʻilgan — 1938-yil 5-oktyabrda vafot etgan) — Andijon shahri partiya kommiteti aʼzosi, Oziq-ovqat kommitetining Bogʻdod tumanidagi vakili, Qudash qishlog‘ida viloyat moliya bo‘limining moliyav agenti, Qoʻqon shahrida teriga ishlov beruvchilar uyushmasining raisi. Andijon shahrida okrug kasaba soyuzi raisi, Norin rayoni MTS direktori.

Hayoti va taʼlimi
-----------------

Ahmadjon Ibrahimov 1902-yilda tugʻilgan Qoʻqon shahrida tavallud topgan. SSSR Oliy harbiy sudi sayyor majlisinig 1938-yil 5-oktyabr sanasidagi yig‘ilishida otishga mahkum qilingan.

U Qo‘qon shahri (Fargʻona viloyati)dagi 1-bosqichli islom maktabida tahsil olgan. 1926-yil sentyabr—1927-yil noyabr oylarida Toshkentda VSSPS O‘rta Osiyo byurosida kursant sifatida taʼlim olgan.

Faoliyati
---------

Ahmadjon Ibrahimov 1928-yilning mart oyida Andijon shahar komsomol komiteti tomonidan partiya safiga qabul qilingan. 1921-yil oktyabr—1922-yilning fevral oylari oraligʻida Qo‘qon uyezdiga qarashli Yaypan qishlogʻi kasaba uyushmasida kotib sifatida faoliyat olib borgan. 1922-yil fevral—1923-yil iyun oylarida viloyat oziq-ovqat komitetining Bog‘dod tumanidagi vakili sifatida ishlagan.

1923-yil iyul—1924-yil yanvar orasida Qudash qishlog‘ida viloyat moliya bo‘limining agenti lavozimida mehnat qilgan. 1924-yilning fevral—dekabr oylari oraligʻida Qo‘qon shahri teriga ishlov beruvchilar uyushmasining raisi boʻlgan hamda 1924-yil dekabridan 1926-yil sentyabr oyigacha esa viloyat boʻyicha shu lavozimda faoliyat yuritgan.

1927-yil noyabr—1929-yil yanvar — Andijon shahrida okrug kasaba soyuzi raisi;
1930-yil sentyabr—1931-yil iyul — „O‘zbek savdo"ning Andijon shahridagi vakili;
1931-yil iyul—1933-yil mart — Yangiqo‘rg‘on tumani ijroiya komiteti raisining o‘rinbosari;
1933-yil mart—1934-yil fevral — Chust tumani ijroqo‘mitasi raisining o‘rinbosari. 1934-yil fevral—1936-yil maygacha huddi shu tumanda MTS direktori;
1936-yil iyun—1937-yil 18-may — Norin tumani MTS direktori kabi lavozimlarda ishlab kelgan.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘zR PDA*. 58-fond, 65-ro‘yxat 284-ish*.
2. ↑  RF FXXMA*. 7-fond, 1-ro‘yxat, 10-ish* — 532-varaq bet.
3. 1 2 3 4  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Havolalar
---------
**Namozgoh madrasasi** — Samarqand madrasasi. Namozgoh madrasasi Namozgoh guzarida, Samarqandning gʻarbiy tomonida 12 hujradan iborat boʻlgan. Mazkur madrasada 24 nafar talabaga 1 nafar mudarris tomonidan dars oʻtilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Mazkur madrasaning Shavdor tumanida vaqf mulklari mavjud boʻlgan. Bu toʻgʻrisida Yalangtoʻshbiy madrasasi vaqf hujjatida maʼlumotlar mavjud. Hujjatda shunday yozilgan: „Shavdor tumaniga qarashli Namozgohda bir boʻlak yer: gʻarbida yoʻl, shimolida Namozgoh madrasasi vaqf yerlari, sharqida Qavvalaga boriladigan yoʻl, janubida Soʻfi Husayn valadi mulla Niyoz, ustod Xol valadi Avaz, ustod Barot valadi Avazboyga tegishli bogʻlar, Xojagon Joʻyboriyning Shaytonxonadagi yerlari bilan chegaradosh boʻlgan" Tadqiqotchi Sunnatullo Muhitdinov oʻzining XIX asr ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Samarqand viloyati maʼrifiy muhitida olib borgan tadqiqotiga koʻra, Namozgoh madrasasida 1912-yilda 6 ta talaba 1-bosqichda (adno) „Hidoya", „Sharhi Viqoya", „Hikoyat", 5 nafar talaba ikkinchi bosqichda (avsat) „Sharhi Mulla", „Sharhi Viqoya", 13 nafar talaba 3-bosqichda (oliy) „Muxtasar", „Avomil", „Muxtasar ul-Viqoya" kabi kitoblar asosida tahsil olishgan. Mazkur madrasa faoliyati sovet hokimiyati oʻrnatilishiga qadar davom etgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Namozgoh madrasasi 12 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Ahmadjon Meliboyev**— 1946-yil 23-mart kuni Qirg'iziston Respublikasi Oʻsh viloyati Safed Bulon qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1974-yili Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning Jurnalistika fakultetini tugallagan.
Mehnat faoliyatini yoshlar gazetasida boshlagan. Soʻng Yoshlar nashriyotida bosh muharrir oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Oʻzbekiston televideniyesida siyosiy sharhlovchilik qilgan. "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasida uzoq yillar bosh muharrir boʻlib ishladi. Oʻshanda gazetaning adadi 886 ming nusxaga yetgan. 2000-2004 yillari Oʻzbekiston Pezidentining Davlat maslahatchisi, maslahatchining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 2018-yilning may oyidan eʼtiboran "Jahon adabiyoti" jurnaliga rahbarlik qilmoqda.

ASARLARI
--------

"Bir zaminda yashaymiz" (1982), "Umidli dunyo" (1984), "Yolgʻiz yashab boʻlmaydi" (2006), "Hushtakni kim chaladi?"(2007), "Umr uchar yulduz" (2006), "Torning choʻmichdan farqi" (2007), "Suvora sogʻinchi" (2007), "Qirq beshinchi bekat" (2008), "Qabohat toʻri" (2013), "Rizq daraxti", "Oʻzingni oʻzing boshla" (2017) nomli publitsistik toʻplamlari, "Oʻngʻor ertaklari" (1985), "Safed Bulon hikoyalari" (2009) nomli nasriy asarlari, yosh jurnalistlar uchun 6 ta oʻquv qoʻllanmasi eʼlon qilingan.
Ahmadjon Meliboyev milliy jurnalistikamiz rivojiga munosib hissa qoʻshib kelmoqda. Uning 2004-yili "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasi tahririyatida tashkil etgan "Mahorat maktabi" bugun oʻz faoliyatini OʻzMU Jurnalistika fakultetida davom ettiryapti. Shu yillar ichida ushbu maktabda ikki yuzga yaqin boʻlajak jurnalist taʼlim oldi. Tajribali ustoz sifatida yoshlarga oʻzi rahbarlik qilayotgan "Mahorat maktabi"da iqtidorli talabalar va yosh oʻqituvchilarga mahorat sirlarini oʻrgatyapti.

FAOLIYATI
---------

1976-2020-yillari matbuotda Ahamadjon Meliboyevning 800 dan ortiq maqolasi eʼlon qilingan. Deyarli har haftada gazetalarimizda jurnalistning yangi maqolasini oʻqishingiz mumkin.
Ahmadjon Meliboyev 2018-yili Oliy oʻquv yurtlari oʻqituvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan "Eng yaxshi pedagog" respublika tanlovida, 2019-yili "Oltin qalam" tanlovida  gʻolib boʻldi. Oʻzbekiston Milliy universitetida tashkil etilgan "Chingiz Aytmatov va Oʻzbekiston" doimiy ekspozitsiyasi rahbari. Chingiz Aytmatov nomidagi xalqaro ilmiy akademiya aʼzosi.
Keyingi ikki yil ichida Qirgʻiziston va Belorus davlat universitetlarida ommaviy axborot vositalari faoliyatiga doir ilmiy maʼruzalar oʻqidi. "Chingiz Aytmatov: Davr. Inson. Haqiqat" monografiyasi chop etildi. 2020-yili Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining "Adib va jamiyat" ruknida uning "Tojdor ajal hamlasi yoxud dunyoni larzaga solgan 40 kun" nomli salmoqli publitsistik kitobi chop etildi.

Manbalar
--------

1. ↑
**Namoz pirimqul oʻgʻli** (taxminan 1877, Kattaqoʻrgʻon, Utarchi qishlogʻi — 1907) — Samarqandda milliy zulm va haqsizlikka qarshi koʻtarilgan ommaviy xalq harakati boshligʻi. Barvaqt yetim qolib amakisinikida yashaydi. Keyin Samarqandga kelib, xat-savodini chiqaradi. Rus podshosiga mahalliy maʼmurlar kirdikorlaridan shikoyat qilib, bir necha bor xat yozadi. Natija chiqmagach, xalqning norozilik harakatiga boshchilik qildi. N.P.oʻ. podsho amaldorlari, boy-badavlat kishilar mol-mulkini tortib olib kambagʻallarga, beva-bechoralarga ulashgan. Shuning uchun u yuqori tabaqalar, mustamlakachilar orasida „Namoz oʻgʻri", xalq oʻrtasida esa „Namoz botir" deb nom qozongan. Namoz boshchiligidagi guruh 1905-yil 29 oktabrda qoʻlga tushib, Samarqand qamoqxonasiga qamaladi. 1906-yil 2-fevralda Namoz qamokdona ostidan 42 quloch uzunlikda lahim qazib, 60 nafar safdoshi bilan qochishga muvaffaq boʻladi. Namoz 3 yil davomida mahalliy maʼmurlarga qarshi harakatga boshchilik qildi. Qoʻzgʻolonchilar, asosan, Samarqand, Kattaqoʻrgʻon tumanlarida harakat qilganlar (1904—07). Oʻz toʻdasidan chiqqan xoin tomonidan oʻldirilgan. N. Namoz pirimqul oʻgʻlining ishlari xalq oʻrtasida doston boʻlib ketgan. Xalq baxshisi Nurmon Abduvoy oʻgʻli „Namoz" dostonini yaratgan.

Naim Norqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ahmadjon Qoʻshnay** (Umrzoqov) (1888, Qoʻqon – 1959.7.11, Toshkent) — xalq sozandasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan san’at arbobi (1944). Mehnat Qahramoni (1930). Roʻzimat Mehtar, Hamroqul Surnaychi, Xoliq Qoʻshnaychilarning shogirdi. Bayot, 863Dugohi Husayniy, Ushshoq kabi maqom yoʻllarida Muhammad Umar, Abdukahhor Hofiz, Abdurahmon hoji, Nazirxon, Shobarot tanburchilarning joʻrnavozi. 1917-yildan soʻng Hamza Hakimzodaning "Sayyor truppa"sida ishlagan. Hamzaning "Zaharli hayot", "Fargʻona fojiasi", "Pochcham keldi", "Roʻziqul kal", "Qalampir Hoji", "Tuhmatchilar jazosi" asarlariga musiqa bastala-gan. 1926-yildan "Etnografik truppa"da, Musiqa va xoreografiya instituti (1928, Samarqand)da, keyinroq Oʻzbek musiqa teatri (Samarqand, 1927 – 30)da xiz-mat qilgan. 1935-yilda Kurd, Eshvoy, Karimqulbegi, Metro, Daromadi Ushshoq, Dugohi Husayniy, Bachavotir, Mirzadav-lat, Shodiyona kabi soz yoʻllarini ijro etib, gramplastinkalarga yozdirgan. U Muqimiy nomidagi musiqali drama va komediya teatrini tashkil etishda ish-tirok etgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida Yangiyoʻldagi musiqali drama va komediya teatrida ishlagan. Uning repertuarida 200 ga yaqin kuy boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leoš Janáček** (talaffuzi: *Leosh Yanachek*; 1854.3.7, Moraviya, Gukvaldi — 1928.12.8, Ostrava) — chex kompozitori, folklorshunos, dirijyor, musiqa jamoat arbobi, pedagog. Chexiya FAakad. (1912). 20-asr musiqa (opera) sanʼatining yirik namoyandasi. Pragadagi Organ maktabi, Leypsig va Vena konservatoriyalarida taʼlim olgan (1874—80). Brnoda Organ maktabini tashkil qilgan, shu yerda professor va direktor (1881 yildan). Ya. 40 yil davomida moravan xalq qoʻshiqlarini toʻplab, minglab namunalarini nashr etgan va oʻrgangan, chex folkloristikasiga asos solgan ("Moravan xalq qoʻshiqlarining musiqiy xususiyatlari", 1901 va boshqalar). 20-asr milliy kompozitorlik maktabi asoschisi boʻlgan Ya.ijodida chex va moravan xalqlar musiqa anʼanalari hamda zamonaviy musiqa uslublari uygʻunlashgan. 9 opera ("Uning oʻgay qizi", 1903; "Katya Kabanova", 1921; "Ayyor tulkicha sarguzashtlari", 1923; "Makropulos giyohi", 1925 va boshqalar), "Glagolik messa" oratoriyasi va diniy mavzudagi kantatalar, "Simfoniyetta" va boshqalar simfonik asarlar, kamer ansambllar, vokal turkumlar va boshqalar muallifi. Brnodagi opera teatri hamda Nafis sanʼatlar akademiyasiga Ya. nomi berilgan. 1948 yildan Brnoda Ya. ijodiga bagʻishlangan musiqa festivali oʻtkazilmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. ↑   // *(unspecified title)*

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmad ibn Qosim Axsikatiy**(arabcha:أحمد بن قاسم احسكاتي — Ahmad ibn Qosim Axsikatiy — Toʻliq ismi:Zulfazoil Ahmad ibn Muhammad (Ahmad ibn Qosim ibn Ahmad ibn Xuzay Abu Rashod) Axsikatiy) — Tarixnavis, kotib, adib, lugʻatshunos va olim.

Faoliyati
---------

Ahmad ibn Qosim Axsikatiy 465/1073-yili tugʻilib, 528/1134-yili Marvda vafot etgan.
Ahmad ibn Qosim Axsikatiy Abulvafo Muhammad Axsikatiyning ukasi boʻlib, dastlabki taʼlimni Axsikatda olgan. Manbalarda shoir, adib, tarixnavis va kotib deb taʼriflanadi. Sultonlar devonida kotiblik qilgan. Samʼoniy Ahmad ibn Muhammad Axsikatiyni adabiyot sohasida xurosonlik koʻplab fozil kishilarning ustozi boʻlganini zikr qilgan.
Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy va ukasi — „Zulmanoqib" (Eng yuksak maqtovlar darajasidagi hayotiy sifatlar sohibi) taxallusiga ega boʻlgan. Har ikkisi Marvga koʻchib kelib, bu yerdagi xos ilm, madaniyat va „Adab ilmi" sohasidagi bahs-munozaralarda faol va munosib ishtirok etganlar.
Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy sulton saroyi devonida kotib va turli rasoilnomalar yozishda mohir ustoz, shoir va adib sifatida xizmat qilgan. Axsikatdaligida Abulqosim Mahmud ibn Muhammad Soʻfiy qoʻlida va Marvda, Samʼoniyning bobosi Abulmuzaffar Samʼoniy qoʻlida taʼlim olgan.

Asarlari
--------

Ahmad ibn Qosim Axsikatiy „*Kitob fi-t-tarix*" („Tarix sohasiga oid kitob"), „*Kitob fi qavlihim*" („Ularning soʻzlari haqidagi kitob"), buyuk arab shoiri Abulʼalo Maʼarriyning „*Saqati-z-zand*" asariga „*Az-zavoid fi sharh saqati-z-zand li-l-Maʼarriy*" nomli asarlar yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Qoriyev O. A. Fargʻona fiqh maktabi va Burhoniddin al-Margʻinoniy. — T.: FAN, 2019. — B. 52. Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Namozshomgul** (Mirabilis L.) - na mozshomguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik va bir yillik oʻsimliklar turkumi; ekma gul turi. Vatani — tropik Amerika. Oʻzbekistonda 2 xil turi uchraydi. Hidsiz N. (M. jalopa L.), xushboʻy N. (M. odorata L.). Bir yillik manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. Boʻyi 40— 80 sm, sershox, tukli. Ildizi urchuqsimon, yoʻgʻon. Bargi uzun bandli, tubi yumaloqyoki yuraksimon, uchi oʻtkir. Gullari qizil, sariq, oq. Gulqoʻrgʻoni shingilsimon toʻpgul. Iyuldan sovuqtushguncha gullab urugʻlaydi. Gullari kunduzi yopilib, kechqurun ochiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ahmad ibn sa’diddin oʻzgandiy** (10-asr) — tarixchi olim. U, asosan, bizgacha yetib kelgan "Tazki-rai Bugʻroxon" nomli asari bilan mashhur. Bu asar uvaysiya tariqati muridlaridan biri boʻlgan birinchi qoraxoniy Abdul-karim Sotuq Bugʻroxonta bagʻishlangan. Asar uvaysiya tariqatidagi shayxlarning tarjimai holini aks ettirgan. 30 bobdan iborat bu asarning 7- bobida Bugʻroxon tarjimai holi keltiriladi. Asar fors tilida yozilgan. Keyinchalik Muhammad Niyoz Koshgʻariy tomonidan turkiy tilga tarjima qilingan. Asarning fors tilidagi asl nusxasidan va turkiy tilga qilingan tarjimasidan koʻchirilib, bizgacha yetib kelgan 5 ta qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
2000-yil 23-dekabrda **Serbiyada muddatidan oldin parlament saylovlari** boʻlib oʻtdi. Bu Slobodan Miloshevich rejimining qulashiga olib kelgan Buldozer inqilobidan keyingi birinchi parlament saylovlari edi. Assambleyaga saylovda ilk bor Serbiya Demokratik muxolifati koalitsiyasi timsolida muxolifat gʻalaba qozondi, u 250 oʻrindan 176 tasini (70,4 %) qoʻlga kiritdi.

Saylov natijalari
-----------------

| Partiya | Ovoz berish |  % | Joylar | Oʻzgarishlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Serbiyadagi demokratik muxolifat | 2402387 | 64.09 | 176 | ▲ 162 |
| Serbiya sotsialistik partiyasi | 515 845 | 13.76 | 37 | Decrease 48 |
| Serbiya Radikal partiyasi | 322 333 | 8.60 | 23 | Decrease 59 |
| Serbiya birlik partiyasi | 199 847 | 5.33 | 14 | yangi |
| Serbiyaning yangilanish harakati | 141 296 | 3.05 | 0 | Decrease 45 |
| Demokratik sotsialistik partiya | 31 758 | 0,85 | 0 | yangi |
| Serbiya sotsial-demokratik partiyasi | 29 383 | 0,78 | 0 | yangi |
| Yugoslaviya levichasi | 14 324 | 0,38 | 0 | Decrease 20 |
| Boshqa | 91 450 | 2.44 | — |  |
| Yaroqsiz ovozlar | 89 738 | 2.39 | - |  |
| **Jami** | **3 748 623** | **100** | **250** |  |
| Roʻyxatga olingan saylovchilar/saylov ishtirokchilari | 6.493.672 | 57,72 |

Demokratik partiya va Serbiya Demokratik partiyasi (har biri 45 tadan)

Ijtimoiy Demokratiya, Yangi Demokratiya va Serbiya Fuqarolik Alyansi (har biri 9 tadan)

„Yangi Serbiya" (8)

Serbiya Xristian-Demokratik partiyasi (7)

Voyvodina sotsial-demokratlar ligasi, Voyvodina vengerlari ittifoqi va Demokratik alternativ (har biri 6 ta)

Demokratik Serbiya uchun Harakat (5)

Demokratik markaz, Sotsial-demokratik ittifoq, Voyvodina koalitsiyasi va Voyvodina islohotchilari (har biri 4 tadan)

Sandjak Demokratik partiyasi (2)

Serbiya Qarshilik Harakati (Kosovo), Shumadija Ligasi va Erkin va Mustaqil Kasaba uyushmalari Uyushmasi (har biri 1 tadan)

Serbiya birlik partiyasi (10)

Serbiya taraqqiyot partiyasi (2)

Birlashgan pensionerlar va Serbiya dehqonlar partiyasi (har biri 1 ta)

Saylov natijalari
-----------------

Assambleyaga saylovda birinchi marta 19 partiya va jamoat tashkilotlarini birlashtirgan Serbiya Demokratik muxolifati koalitsiyasi koʻrinishidagi muxolifat gʻalaba qozondi, saylov yakunlariga koʻra 250 oʻrindan 176 oʻrinni (70,4 %) olishga erishdi. Assambleyaning yangi rahbari Dragan Marsikanin (Serbiya Demokratik partiyasi), Serbiya hukumatini Demokratik partiya yetakchisi Zoran Djinjich boshqardi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Janusz Bugajski. *Political Parties of Eastern Europe: A Guide to Politics in the Post-Communist Era*, pp434. 2002
2. ↑  [ispionlite.it „Serbian Elections after 2000: One Step Forward, Two back"] (5-oktabr 2020-yil). 9-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* *Hronologija parlamentarnih izbora*
* *Četvrti republički izbori (1997)*

1. ↑  Po sravneniyu s chislom deputatov Skupщini proshlogo soziva ot "Novoy demokratii", Koalitsii „Voevodina", Demokraticheskoy alternativi i Alyansa voevodinskix vengrov
**Aleksey Vladimirovich Ribakov** (1974-yil 18-mayda tugʻilgan) — qirgʻizistonlik va rossiyalik futbolchi, yarim himoyachi.

Hayoti
------

Faoliyatini Qirg**ʻ**izistonning „SKA-Dostuk" va "Alga" jamoalarida boshlagan. 1995-yilda yarim himoyachi Oʻzbekistonga ko**ʻ**chib oʻtdi va u yerda yetti mavsum mahalliy oliy ligada "Atlaschi", "Kosonsoy" va Bekobodning „Metallurg" klublarida o**ʻ**ynadi. Faoliyatini Rossiyada yakunlagan. Bir necha yil PFL jamoalarida, keyin esa havaskorlar darajasida o**ʻ**ynadi.

### Milliy terma jamoa

1994-yil 13-aprelda Qirgʻiziston terma jamoasi safida Turkmanistonga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan va milliy terma jamoasi bilan 1:5 hisobida yirik magʻlubiyatga uchragan. Oʻyinning oʻzida yarim himoyachi 37-daqiqada Arkadiy Mahmudov oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi. 2001-yilgacha terma jamoaga chaqirilgan. U terma jamoa uchun jami 21 ta oʻyin oʻtkazgan va 1996-yilgi Osiyo Kubogi saralash turnirida Yaman darvozasiga bitta gol urgan.

Yutuqlar
--------

* 2Kumush medal sovrindori **Qirgʻiziston chempionati** Kumush medal sohibi (2): 1993, 1994.

Manbalar
--------

1. ↑  „13.04.1994 Туркмения-Киргизия — 5:1 (протокол)". 3-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
2. ↑  „02.02.1996 Киргизия-Йемен — 3:1 (протокол)". 3-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru
* Aleksey Ribakov at National-Football-Teams.com
**Serdolik** (yun. sardonyx), karneol — mineral, xsisedottt bir turi. Rangi pushti, qoʻngʻirqizil va sariq. Rangi Gʻe gidrooksidi sorbsiyasiga bogʻliq. Qattikligi 7; zichligi 2,5—2,8 g/sm³.

Sinishi chigʻanoqsimon. Koʻpinchayaxlit massalar, donador agregatlar, konkretsiyalar koʻrinishida uchraydi. Agatning och qizil yoki qizilsariqva oqish rang qatlamli koʻrinishini ham serdolikli oniks deb ataydilar. Serdolik va serdolikli oniks tabiatda keng tarqalgan va bezak toshi sifatida mil. av. dan Misr, Bobil va boshqa joylarda ishlatilib kelingan. Konlari Hindiston, Braziliya, Urugvay, Qrim yarim orol va boshqa joylarda bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Alekseyevich Pokrovskiy** (1916-yil 27-noyabr, Skobelev, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasida tugʻilgan — 1976-yil 28-noyabr, Moskva, SSSRda vafot etgan) — sovet biokimyogari, SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi akademigi (1969—76).

Hayoti
------

Aleksey Pokrovskiy 1916-yil 27-noyabrda Fargʻonada shifokor Aleksey Ivanovich Pokrovskiy oilasida tugʻilgan. 1923-yilda oila Voronejga koʻchib oʻtdi, u yerda Aleksey Voronej tibbiyot institutiga oʻqishga kirdi va 1940-yilda qizil diplom bilan tugatdi. Tibbiyot instituti rahbariyati Aleksey Alekseevichga Moskvada ishlashni tavsiya qiladi. 1940-yildan to vafotigacha Aleksey Pokrovskiyning ilmiy faoliyati Moskva bilan bogʻliq edi. Moskvadagi bir qator ilmiy-tadqiqot institutlarida ishlagan. 1952—1976-yillarda 1 va 2-Moskva tibbiyot instituti biokimyo kafedrasi professori, 1961—1976-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Oziqlantirish instituti enzimologiya laboratoriyasining direktori va mudiri lavozimlarida ishlagan.

Aleksey Pokrovskiy 1976-yil 28-noyabrda Moskvada, 60 yoshini nishonlashdan bir kun oʻtib vafot etdi.

Akasi — Vadim Alekseyevich Pokrovskiy (1909—1987), Tibbiyot fanlari doktori, Voronej tibbiyot instituti kafedra mudiri va bir qancha sheʼrlar toʻplami muallifi. U Mandelshtam bilan Voronej surgunida tanish boʻlgan, u haqida sheʼrlarida tilga olgan.

Ilmiy ishlari
-------------

Asosiy ilmiy ishlar oziqlanish biokimyosiga bagʻishlangan. Aleksey Alekseyevich 350 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

U oziqlanishning hujayra membranalarining tuzilishi va funksiyasiga taʼsirini isbotladi.

U SSSR aholisining turli guruhlari uchun ovqatlanish standartlarini aniqlashtirishga rahbarlik qildi.

Jamiyatda
---------

Xalqaro dietologlar ittifoqi kengashi aʼzosi.

Bir qator boshqa ilmiy jamiyatlarning aʼzosi.

Mukofotlari
-----------

Qizil yulduz ordeni (ikki marta)

Lenin ordeni (1976)

Oktyabr inqilobi ordeni

Mehnat Qizil Bayroq ordeni

SSSR Davlat mukofoti (1971)

Chexoslovakiya tibbiyot jamiyatining Ya. Purkine medali.

Manbalar
--------

1. ↑  *M. Yu. Knijnik.* Pro Mandelshtama i „krolikovoda" Pokrovskogo: opit literaturnogo rassledovaniya // "Neujeli kto-to vspomnil, chto mi bili…" Zabitie pisateli / Sost. i red. E. F. Shafranskaya. — SPb.: Svoyo izdatelstvo, 2019. — S. 200-208. — ISBN 978-5-4386-1766-2.
2. ↑  K 100-letiyu akademika Alekseya Alekseevicha Pokrovskogo (1916-1976 gg.) / Piщevaya promishlennost, № 5, 2016

Adabiyot
--------

* Biologlar. Biografik qoʻllanma. — Kiev: Nauk. dumka, 1984. — 816 b.: silt

Havolalar
---------

* Aleksey Pokrovskiy Personality veb-saytidagi da Arxivnaya kopiya .
* Aleksey Pokrovskiy[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) RMAPO muzeyining veb-saytida.
* Aleksey Pokrovskiy Events Informer veb-saytidagi Arxivnaya kopiya .
* [vrnguide.ru/bio-dic/p/pokrovskij-aleksej-alekseevich.html Aleksey Pokrovskiyning tarjimai holi] Voronej qoʻllanma veb-saytida.
* POKROVSKY Aleksey Alekseevich[*sayt ishlamaydi*] Arxivnaya kopiya // Katta tibbiy ensiklopediya, 3-nashr
**Darsonvalizatsiya** - yuqori kuchlanishli va yuqori chastotali oʻzgaruvchan tokni davo maqsadida qoʻllash; shu usulni tavsiya etgan (1891) fransuz olimi d’Arsonval nomi bilan atalgan. Umumiy (induktoterapiya) va mahalliy D. farq qilinadi. Gaz bilan toʻldirilgan shisha elektrod bemor badanida u yoq-bu yoqqa suriladi, bunda bemor badani bilan elektrod oʻrtasida kichik uchqun razryadlar hosil boʻlib, teridagi nerv oxirlarini qitiqlaydi. Ayni vaqtda terida bir oz issiqlik paydo boʻladi, qon tomirlari reflektor yoʻl bilan kengayadi. D. toʻqimalarning oziqlanishini yaxshilab, ogʻriqni qoldiradi. D.da toʻqimalarda maʼlum fizik va kimyoviy oʻzgarishlar roʻy beradi. Umumiy D. qon bosimini koʻtaradi, miya tomirlari tonusini barqarorlashtiradi, moddalar almashinuvini yaxshilaydi va h.k. Mahalliy D. qon tomirlar tonusini oshiradi, moddalar almashinuvini tartibga soladi, toʻqimalar oziqlanishini yaxshilaydi, limfotsitlarning himoya faoliyatini kuchaytiradi va b. Periferik kon aylanishi buzilganda, yaʼni qoʻl yoki oyok, tomirlari torayib, toʻqimalar oziqlanishi oʻzgarishi natijasida et uvishib, xuddi chumoli yurayotgandek sezilganda bu usul (mahalliy D.) qoʻllaniladi. Nevroz va yurak tomirlari spazmi oqibatida, yuza nervlar chigallari, gipertoniya kasalliklariga va ogʻriq bilan oʻtadigan b. kasalliklarga davo qilishda D.dan foydalaniladi. D. terining oziqlanishini yaxshilashi sababli bir kancha teri kasalliklarini davolash, kosmetikada ajin tushishi, shuningdek, soch toʻkilishining oldini olishda juda qoʻl keladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darvesh ali** (15-asr) — shoir, xattot, tabib. Fors tilida ijod qilgan. Muammo, qasida va ruboiylar yozgan. Sheʼrlar devoni hali topilmagan. Navoiy "Majolis un-nafois"da D.A. haqida "...tabobatqa mashgʻuldur va bu fanning hoziq va mohirlari aning tabʼin taʼrif qiladurlar. Muolijasin ham koʻrganlar ukodurlar. Tabʼi ham yaxshidur. Ammo muammogʻa koʻprak mashgʻuldir", deydi. D. A. Jomiy "Bahoriston"i, Navoiy "Chor devon"ining 1-va 2-kitoblarini, Muhammad Tohir Gʻazzoliining "Maʼrifat ul-mazohib" risolasini nastaʼliq xatida koʻchirgan. Bu dastxatlar Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. № 2227, 4007, 7701, 3376).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jonni Marzetti** (inglizcha: *Johnny Marzetti*) — pasta, pishloq, maydalangan mol goʻshti, sabzavot va qoʻziqorinlarni oʻz ichiga olishi mumkin boʻlgan pomidor sousidan tayyorlangan Oʻrta Gʻarbiy oshxonadagi Amerika makaron taomidir. Amerika chop-suey va amerika gulyashiga oʻxshaydi.

Tarixi
------

Jonni Marzetti, Tereza Marzetti ismli italyan immigranti tomonidan Kolumbusda (Ogayo shtati) Marzetti’s, 1896-yilda Vudruff Avenue va High Streetda tashkil etilgan italyan restoranida tugʻilgan. Marzetti oʻz mijozlariga taqdim etgan taomlardan biri bu qiyma goʻsht, pishloq, pomidor sousi va makarondan tayyorlangan zapekanka boʻlib, uni kuyovi Jonni sharafiga qoʻygan. Tereza Marzetti birinchi boʻlib restoranda Jonni Marzettining zapekankasini taqdim etdi. Yaqin atrofdagi Ogayo shtat universitetiga yaqinligi birinchi restoranning muvaffaqiyat qozonishiga va Marzettining shon-shuhratini yoyishiga yordam berdi.

1920-yillarga kelib, u Ogayo va AQSh-ning Oʻrta Gʻarbiy shtatlarida mashhur boʻldi. Restoran 1942-yilda yopildi, ammo 1919-yilda ochilgan ikkinchi restoran, 1972-yilda Tereza Marzetti vafot etgunga qadar oʻz faoliyatini davom ettirdi. Keyinchalik „Marzetti" restorani o‘zining turli xil salatlari bilan mashhur bo‘lib, hozirgacha „T. Marzetti Company" brendi ostida tayyorlanadi.

Jonni Marzetti ham sobiq Panama kanali zonasida mashhur taomga aylandi. Baʼzi mahalliy aholi taomning mintaqadan kelib chiqishiga ishonishgan va uni odatda „Jonni Macetti" deb atashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Johnny Marzetti". *Saveur* (9-aprel 2015-yil). Qaraldi: 8-noyabr 2015-yil.
2. ↑  Edward Pfau (April 4, 2013), *Casserole indeed started in Columbus*, The Columbus Dispatch, 18A-bet, 2021-10-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: October 20, 2013
3. ↑  Charlotte Durham (September 30, 2009), *Origin of Johnny Marzetti pasta casserole legendary*, The Commercial Appeal, M4-bet, 2011-03-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: October 20, 2013
4. ↑  „Johnny Marzetti - Ohio History Central". Qaraldi: 23-sentabr 2014-yil.
5. ↑  „Johnny Marzetti - Ohio History Central". *ohiohistorycentral.org*. Qaraldi: 8-noyabr 2015-yil.
6. ↑  „T. Marzetti Company - Ohio History Central". Qaraldi: 23-sentabr 2014-yil.
7. ↑  „Teresa Marzetti - Ohio History Central". Qaraldi: 23-sentabr 2014-yil.
8. ↑  *Darbee, Jeff* „City Quotient: What is Columbus' definitive local food?". *Columbus Monthly* (20-avgust 2014-yil). 19-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2015-yil.
**Kamuflet** (fransuzcha: *camouflet*) ― poroxning yer ostida chaqnashi, kichik mina, dushman yer osti ishlarini silkitish va koʻmib yuborish yoki qazuvchilarni tutun va hid bilan boʻgʻish uchun kichik portlash, yer ostidagi portlash, odatda bunaqa portlashda oʻyiq hosil boʻlmaydi.

Koʻchma maʼnoda, *kamuflet* soʻzi — kutilmagan muammo, falokat, muvaffaqiyatsizlik degan maʼnolarni anglatadi.

Tarixi
------

Ilgari *kamuflet* (minalashtirilgan yer osti yoʻli) harbiy ishlarda, mina urushida dushman mina galereyalarini yoʻq qilish, yaʼni dushmanning yer osti faoliyatini koʻmib yuborish yoki ushbu ishlarni bajaruvchi harbiy muhandislik qoʻshinlarini yoʻq qilish uchun ishlatilgan.

Qamal paytida qalʼa kontrminachilari dushmanning yer osti yoʻllarini vayron qilish uchun yer osti portlashlaridan foydalanganlar, ularni dushman bastion, kurtina va boshqa yer usti mudofaa inshootlari ostiga olib kirishga harakat qilgan. Bunday qarshi portlashlar koʻpincha yer ostida amalga oshirilgan — yaʼni *kamuflet*.

Keyinchalik, oʻyiq hosil qilmasdan, yerga chuqur kirib boradigan artilleriya snaryadlari, minalar va havo bombalarining portlashlari *kamuflet* deb atala boshlangan.

Togʻ- kon *sanoatida kamufletlar* qoʻllaniladi, xususan, togʻ- kon zarbalarining oldini olishda.

Manbalar
--------

1. ↑   „Камуфлет",*Военная энциклопедия: в 8 томах*. Москва: Военное издательство, 1995 — 470-471 bet. ISBN 5-203-00748-9.

Adabiyotlar
-----------
**Agʻil** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

1516-yildagi Usmonlilar roʻyxati tuzilganidan buyon hozirgi nomi bilan ataladigan qishloqda faqat musulmonlar yashaydi. Butun Kelkit tumanida boʻlgani kabi Celali qoʻzgʻolonlari aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatdi. 1642-yilda qishloqda avarizga boʻysunuvchi atigi 3 ta musulmon xonadoni boʻlsa-da, qishloqda 1 ta erbob-i timar ham bor edi. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkaklar soni hisoblangan) 8 xonadondan 25 ta erkak roʻyxatga olingan boʻlib, qishloqda 5 kishidan iborat koʻchmanchi guruh ham boʻlgan.

Geografiya
----------

Gumushane shahar markaziga 111 km, Kelkit shaharchasi markazigacha esa 35 km uzoq maqsofada joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 192 |
| 2019 | 145 |
| 2018 | 459 |
| 2017 | 26 |
| 2016 | 52 |
| 2015 | 38 |
| 2014 | 104 |
| 2013 | 280 |
| 2012 | 223 |
| 2011 | 225 |
| 2010 | 271 |
| 2009 | 305 |
| 2008 | 306 |
| 2007 | 326 |
|

Manba
-----

1. ↑  „Ağıl Köyü" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 23 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 eylül 2021.
**Nasoro** (arab. — nasroniy soʻzining koʻpligi; masihiylar, xristianlar) — Qurʼonda Iso paygʻambarga ergashgan dindorlarning atalishi. Rivoyatlarga koʻra, Iso Masih Nosira nomli shaharda tugʻilgan boʻlib, uni Nosiriy deb atar edilar. Unga ergashgan kishini esa nasroniy deb yurita boshlaganlar. N. Iso Masihni ilohiylashtirgani uchun islom dini nuqtai nazarida shirk ahlidan hisoblanadilar. Zero islomda Alloh taologa hech bir narsani tenglashtirish, hatto oʻxshatish mumkin emas. N. esa Iso Masihni muqaddas uchlikning biri deb unga eʼtiqod qiladi. Shuning uchun ham Qurʼonning koʻp oyatlarida N. tilga olinadi va Muhammad (sav)ni eʼtirof etishga daʼvat qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poʻlat Rasulov** (1913.25.2 — Toshkent — 1990.9.9) — kinooperator. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967). Faoliyatini "Oʻzbekfilm"da operator yordamchisi boʻlib boshlagan (1935—48), keyinchalik operator (1949—56). Toshkent telestudiyasida bosh operator (195661), Oʻzbekiston ilmiyommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida operator va rejissyor (1961—73). "Asal", "Nasriddin Buxoroda", "Tohir va Zuxra", "Nasriddinning sarguzashtlari", "Alisher Navoiy", "Fargʻona qizi" kabi filmlarning ikkinchi operatori. "Stadionda uchrashamiz" kinokomediyasining operatori, "Oʻzbekiston urush yillarida", "Yashargan hayot", "Oʻzbekiston gaz va kimyosi", "Nabi Gʻaniyev", "Barhayot Hamza", "Qutlov", "Xalq yozuvchisi Oybek", "Komil Yashin", "Baxtli bolalik", "Bogʻbon", "Tamara qoʻshiklari" hujjatli va ilmiyommabop filmlarning muallifoperatori va rejissyori.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nasim Mahram** (arabcha: نسيم محرم — Nasim Mahram — Toʻliq ismi: Xoja Amirsharif Nasim Mahram (XVII asrda yashagan)) — Shoir.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Nasim Mahram Nasafda tug‘ulib, voyaga yetgan, so‘ngra tahsil uchun Buxoroga borgan. Har tomonlama puxta bilim olib, isteʼdodli shoir sifatida tanilgan, Natijada Abdulazizxon hukmronligi davrida (1645-1680 yillar) saroy xizmatiga olingan. Ammo Subhonqulixon davrida saroyni tark etishga majbur bo‘lib, dastlab Balx shahriga, so‘ngra Hindistonga boradi.
Maleho Samarqandiyning „Muzak-kiru-l-ashob" tazkirasidagi maʼlumotlariga ko‘ra, Uning nazmiy va nasriy asarlari o‘z davrida yuksak baholangan. U „Hind uslubi"ning targ‘ibotchilaridan biri bo‘lgan va bu uslubning O‘rta Osiyoga yoyilishida katta rol' o‘ynagan. Maʼlumki, „Hind uslubi" murakkab timsollar tizimi, chuqur falsafiy va ijtimoiy fikrlarning nozik ifodasi bilan ajralib turgan. Maleho shoirni „durri yakto", „javhari bebaho" deya taʼriflab, shunday yozadi: „Hozirgi paytda (1688-1689 yillar.) u o‘sha yerda (yaʼni, Hindistonda) yashayapti. U tufayli Shohtug‘ro Qalandar nasri, Nosirali Hindi va Qosim Devona g‘azallari Balx, Buxoro va Samarqandda mashhur bo‘ldi. Davrimiz shoirlari va adiblari undan o‘z sheʼrlari va fikrlari uchun rangin timsollar olmoqdalar".

Asarlari
--------

Uning sheʼriy asarini o‘z ichiga olgan „Devoni Nasim" majmuasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik Qo‘lyozmalar Muzeyida 375/11 raqami ostida saqlanmoqda. U o‘z davrining quvonch va tashvishlarini, sof muhabbat va sadoqatni mahorat bilan kuylagan. Shoirning bir bayti quyidagicha:

```
*Baski tan dodam ba gardi kulfati olam*,
*Nasim, Chehrai man surati devorro yakrang bud*.
```

Mazmuni: Olam kulfatining changiga tan berganligim uchun, Nasim, yuzim devoriy surat rangiga kirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 473.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**WikidPad** — bu Python dasturlash tilida yozilgan bepul dastur boʻlib, wiki belgilaridan foydalangan holda ishlar roʻyxati, kontaktlar, eslatmalar va boshqa maʼlumotlarni saqlash imkonini beradi.

WikidPad shuningdek sahifalar oʻrtasida havolalar yaratish imkonini beradi. Bu muayyan mavzularda kichik vikilarni yaratishni osonlashtiradi. Agar kerak boʻlsa, wiki tarkibini HTML yoki XML formatida eksport qilish mumkin.

CamelCase havolalarini qoʻllab-quvvatlaydi. Bundan tashqari, CamelCase havolalarini bir sahifa darajasida ham, butun viki darajasida ham oʻchirib qoʻyish mumkin.

Pythonda yozilgan dastur bir nechta platformalarda (Microsoft Windows, GNU/Linux, Mac OS X) ishlashi mumkin. Microsoft Windows eng yirik dasturiy taʼminot ishlab chiqaruvchi Amerika korporatsiyasi Microsoft tomonidan shaxsiy kompyuterlar va serverlar uchun yaratilgan operatsion tizimlar oilasining nomi hisoblanib, dastur portativ dasturiy taʼminotga tegishli boʻlib, wikining oʻzi bilan birga olinadigan tashuvchida joylashgan boʻlishi va undan erkin ishlashi mumkin. Shuningdek, GNU/Linux — erkin UNIX — simon operatsion tizimdir. Bu GNU loyihasi doirasida tuzilgan tizim dasturlariga asoslangan. Mac OS X esa Apple Inc. firmasining operatsion sistemasi hisoblanadi. Berkli universitetining Unix asos operatsion sistemasiga asoslangan boʻlib, PowerPC va Intel prosessor asosidagi Macintosh elektron hisoblash mashinalari uchun chiqariladi.

Dastur turli xil plaginlarni yaratishni qoʻllab-quvvatlaydi va hujjatlashtirilgan API mavjud (Pythonda); xususan, GTD metodologiyasini qoʻllashda rejalashtirilgan ishlarni tartibga solish va WikidPaddan foydalanishni osonlashtiradigan plaginlar allaqachon mavjud.

Atributlar
----------

Navigatsiyani osonlashtirish, shuningdek, wiki-sahifaning harakatini boshqarish uchun WikidPad atribut tushunchasidan foydalanadi. Har bir sahifada bir nechta atributlar boʻlishi mumkin.

Bir qator standart (oldindan belgilangan) atributlar mavjud. Masalan:

* **todo** — nima qilish kerakligini belgilash
* **done** — allaqachon qilingan narsani belgilash
* **alias** — sahifa taxalluslarini yaratish uchun
* **camelCaseWordsEnabled** — CamelCase havolalarini yoqish/oʻchirish uchun.

Bundan tashqari, foydalanuvchi oʻz atributlarini belgilashi mumkin.

Manbalar
--------

* Rasmiy sayti
* Novaya stranitsa proekta, vklyuchayuщaya dokumentatsiyu Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-01).
* Perevod interfeysa na russkiy yazik
* Kratkaya podskazka po sintaksisu wikidpad
Filtrli sigaretalar.
**Sigareta** chekish uchun moʻljallangan, tamaki barglarini quritib, maydalab, qogʻoz silindrga (odatda, 120 mm uzunlikda va 10 mm diametrli) solingan mahsulotdir. Tamakidan tashqari unga boshqa masalliqlar ham qoʻshiladi. Sigaretaning bir uchi olov yordamida tutatilib, boshqa (odatda filtrli) uchidan tutun soʻriladi. Uni baʼzan sigareta trubkasidan ham chekiladi. Asosiy masalligʻi tamaki boʻlmagan noanʼanaviy sigaretalar ham bor, ularga boshqa oʻtlar (masalan, nasha) solinadi.

Sigareta, boshqa tamaki mahsulotlari kabi sogʻliq uchun zararli, baʼzan saraton, yurak, nafas olish tizimi, qon aylanish tizimi xastaliklar va tugʻma nogironlikka sabab boʻlishi mumkin.

Sigaretani sigaradan farqlash zarur: sigara kattaroq va qalinroq, qogʻoz oʻrniga tamaki bargiga oʻralgan boʻladi.

Sotilishi
---------

Sigaretalar pachkalarda sotiladi va odatda pachkada 20 dona sigareta boʻladi. Filtrli sigaretalar nisbatan qimmatroq narxda sotiladi.

Shuningdek
----------

* Sigara
* Tamaki
* Sigareta filtri
* Papirosa
* Gugurt

Ilovalar
--------

1. ↑
2. ↑
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sifat (maʼnolari).

**Sifat** (tilshunoslikda) — predmet belgisini bildiruvchi soʻzlar turkumi. Grammatikada belgi soʻzi keng tushunchali boʻlib, u belgini rang-tus, hajm, shaklkoʻrinish, xususiyat va sh.k.ga koʻra bildiradi: qizil, keng, yoqimli va boshqa Shu xususiyatlariga koʻra, sifatlar maʼnosiga qarab bir necha turga boʻlinadi: rang-tus bildiruvchi sifatlar — oq, sariq, qizil, nimrang kabi; mazataʼm bildiruvchi sifatlar — shirin, nordon, achchiq, bemaza kabi; xususiyat bildiruvchi sifatlar — mehribon, sodda, mugʻambir, yuvosh kabi; shaklkoʻrinish bildiruvchi sifatlar — gavdali, novcha, uzunchoq, yassi kabi; hajmoʻlchov bildiruvchi sifatlar — keng, tor, katta, ogʻir, yengil kabi va boshqa

Sifat turkumi oʻziga xos soʻz yasalishi va morfologik tizimiga ega. Oʻzbek tilida yasama sifatlar, asosan, sifat yasovchi affikslar yordamida xreil qilinadi: aqlli (akl+li), hosildor (hosil+dor), serqirra (serqirra) va sh.k. Sifatning morfologik belgisi — daraja kategoriyasiga egaligidir. Sifat bildiradigan belgi daraja nuqtai nazaridan 3 xil boʻlishi mumkin: meʼyoriy, meʼyordan ortiq (yuqori) va meʼyordan oz (kuchsiz, past). Shunga koʻra, sifatning 3 xil daraja kategoriyasi farqlanadi: oddiy daraja —maxsus koʻrsatkichi yoʻq va u belgining meʼyoriy (ortiq — kamlik, kuchli — kuchsiz va sh.k.ga befarq) holatini bildiradi: yaxshi, katta, shirin, xunuk kabi; orttirma daraja — bu darajaning ham maxsus morfologik koʻrsatkichi yoʻq. Belgining ortikligi maʼnosi oʻzbek tilida bir necha usul bilan ifodalanadi. Mas, fonetik usul: sapsariq, koʻmkoʻk, baland (unlini choʻziq talaffuz etish); leksik usul (maxsus soʻzlar yordamida): juda kuchli, nihoyatda goʻzal kabi; analitik usul: shirindan shirin, qoʻpoldan qoʻpol kabi; ozaytirma daraja shakli roq affiksi yordamida yasaladi: yaxshiroq, balandroq, shoʻrroq kabi. Sifatlar otlashuvi mumkin (qarang Otlashuv): Yaxshi topib gapirar, yomon qopib gapirar. Qozonga yaqin yursang, qorasi yuqar; yomonga yaqin yursang, balosi yuqar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |