**F. I. Shalyapinning** **marmar haykali bilan yodgorlik ansambli** ― Ufa shahridagi Lenin koʻchasida , Ufa zodagonlar assambleyasi binosi va Aksakov xalq uyi qarshisidagi „Agidel" mehmonxonasi oʻrtasida oʻrnatilgan. Haykaltarosh — R. A. Xasanov, meʼmor — K. A. Donguzov. Haykal mintaqalararo Shalyapin markazining Ufa filiali tashabbusi bilan oʻrnatilgan.

Tarixi
------

1967-yil fevral oyida I. F. Shalyapina-Baksheyeva ishtirokidagi mitingda 1960-yillarda sanʼat maktabi joylashgan Dvoryanlar assambleyasi (hozirgi Zagir Ismagilov nomidagi Ufa davlat sanʼat instituti) binosida yodgorlik lavhasi tantanali ravishda ochib berilgan. Ushbu binoda 1891-yil 6-mayda F. I. Shalyapin Rubinshteynning "Demon „ operasida keksa xizmatkor rolini ijro etgan. B. Ya.Torikning xotiralariga koʻra, bu yodgorlik lavhasini oʻrnatish qiyin boʻlgan. Keyinchalik, asl yodgorlik lavhasi matni boshqird va rus tillarida yozilgan lavhaga almashtirilgan, bu uning tartibi oʻzgarishiga sabab boʻlgan.

2000-2001 yillarda R. A. Xasanov dissertatsiya ishini — gipsda F. I. Shaliapinning ikki metrli haykalini yakunlagan. Ishga kirishishdan oldin u xonandaning kundaliklarini oʻrgangan va uning ishtirokida arxiv kino materiallarini koʻrib chiqqan: *"Fyodor Ivanovich Ufaga kelganida, u unchalik quvonchga va optimizmga ega boʻlmagan. Qashshoqlik, noaniqlik, boʻlajak spektakllar haqidagi tashvish … Men haykalda koʻrsatmoqchi boʻlgan afsonaviy rassom hayotining aynan shu davri edi*. M.F.Shalyapinning bu gips haykali bilan (fotosuratdan) tanishib, maslahat berib, maʼqullagan: *"Haykalda pafos bo‘lmasligi kerak: frak ham, pastki ko‘ylak ham, shunchaki Bayronnikiga o‘xshash ko‘ylak boʻlishi kerak edi…"*. Keyinchalik yodgorlik uchun boshqa xomashyo — oq marmar topilgan. Arxitektor K. A. Donguzov bilan hamkorlikda Ufa zodagonlar assambleyasi binosi va Agidel mehmonxonasi oʻrtasida yodgorlik ansambli tashkil etilgan.

2006-yilda haykal oʻrnatish va yodgorlik majmuasini qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. 2007-yil 12-iyunda ochilgan.

Galereya
--------

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „ШАЛЯПИН Фёдор Иванович". *bashenc.online*. 22-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktyabr 2021-yil.
2. ↑  „В Уфе наконец-то появится музей Фёдора Шаляпина. Его собирались создать 30 лет назад" (en). *UTV*. 19-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
3. ↑  „Фёдор Шаляпин: Успех в Уфе окончательно укрепил мое решение посвятить себя театру" (ru). *www.bashinform.ru* (3-mart 2020-yil). 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
4. 1 2 3  „Имя Шаляпина могло стать брендом Уфы, но власти с этим не спешат" (ru). *ufa.mk.ru*. 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
5. ↑  „Уникальный уфимский памятник Шаляпину" (ru). *Bash.News* (2-fevral 2020-yil). 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
6. ↑  „Уфимские общественники не позволят городским чиновникам забыть о Шаляпине". *www.sobkor02.ru*. 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
7. ↑  „В Уфе появится памятник Шаляпину" (ru). *ufa.kp.ru* (7-iyul 2006-yil). 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник Шаляпину" (ru).  Памятники всего мира. 7-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2013-yil.