recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Fayl:Kaft flegmonasi.JPGKaft flegmonasi va uni xirurgik kesib ochish nuqtalari.
**Kaft felegmonasi** - qo'l kafti (panjasi) yog' qatlamlarining keng yiringlash jarayoni. Kaft flegmonasi joylashuviga qarab ma'lum belgilarni namoyon qiladi.

Mahalliy belgilaridan: yallig'lanish sohasida shishni va giperemiyaning paydo bo'lishi, panjaning faoliyatini buzilishini, mahalliy harakatning ko'tarihshini, paypaslab ko'rganda kuchli og'riq sezilishini ko'rsatsa bo'ladi. Ko'rsatilgan belgilarning kuchliligi har xil va ular yallig'lanish jarayonining tarqalganidan, qo'zg'atuvchining virulentligidan, bemorning himoyaviy kuchidan, immunologik o'zgarishlardan farqlanadi. Shuning uchun panja flegmonasining klinik manzarasi yengil, cheklangan yallig'lanish bilan keng tarqalgan nekrotik protsess natijasida sepsisga olib keluvchi kuchli intoksikatsiya bilan kechadi.

Tasnifi
-------

1. I barmoq tepaligi flegmonasi.

2. V barmoq tepaligi flegmonasi.

3. Komissural flegmona.

4. Kaftning o'rta kengligi flegmonasi.

5. Chorraha yoki «U» simon flegmona.

6. Ten osti flegmonasi.

7. Aponevroz osti flegmonasi.

Klinik manzarasi
----------------

I barmoq tepaligi flegmonasi tenar va kaftning orqa tomoni medial qismining shishishi bilan kechadi. Kaft teri bo'rtmalari kerikib, kuchli og'riq beradi. V barmoq tepaligi flegmonasi yengil o'tadi, barmoqni qimirlatganda og'riq seziladi. Komissural flegmona-kaftning distal qismida paydo bo'ladi, terining quruqlashib, yorilishidan infeksiya tushadi. Shuning uchun u «qadoq» flegmonasi ham deyiladi. Kuchli og'riq sezilib, barmoqlar yozilgan holatda bo'ladi, payga o'tish xavfi bor. Kaftning o'rta kengligi flegmonasida yiring kaft aponevrozi bilan

barmoqlarni bukuvchi payning nozik pardasi orasida yig'ilib, pay osti flegmonasiga sababchi bo'ladi. Kuchli og'riq bo'lib, intoksikatsiya ro'yobga keladi, ba'zida yiring butun panjasiga tarqalishi mumkin. Chorraha yoki «U» simon flegmona og'ir kechadi. I va V barmoqlar yirmgii tendovaginitning nihoyasidir. Kuchli og'riq va intoksikatsiya ro'yobga keladi. Paron Pirogov sohasi orqali jarayon bilakka o'tadi. Teri osti flegmonasi kaftning orqa sathida vujudga kelib, shish, giperemiya paydo bo'ladi. Bu belgilar tarqalgan holda farqlanadi.

Kaftning orqa sathida ro'yobga keluvchi aponevroz osti flegmona infeksiya chuqur tushganda ayniqsa sanchilgan jarohatlarda ro'yobga keladi. Boshqa flegmona turlaridan farqli o'laroq jarayon cheklangan bo'ladi.

Davolash
--------

Mahalliy va umumiy davolash usullari farqlanadi. Mahalliy davolashda og'riqsizlantirilib, klapan yoki Kanavel jarrohlik usullari qo'ilaniladi, umumiy davolashda esa dezintoksikatsiya qilinadi. Himoyaviy kuchni ko'tarish muolajalari, keng spektrli antibiotiklar qo'llash ham mumkin.

Yana qarang
-----------

* Flegmona

Manbalar
--------



1. ↑  Ergashev U.Y.*. Xirurgik kasalliklar ToshTA 2020*.
2. ↑  Oripov O.*. Umumiy xirurgiya Yangi asr avlodi 2008*.
**Ahmad Salmon Rushdiy** (kashm. अहमद सलमान रुशदी, ingl. Ahmed Salman Rushdie; t. 19-iyun 1947) britan-hind yozuvchidir. Uning ikkinchi romani, *Midnight's Children* ("Yarimkecha bolalari"; 1981), 1981-yili Booker mukofotini oldi. Koʻp asarlarida voqealar Hindiston yarim orolida boʻlib oʻtadi. Roman va esselari sehrli realizm va tarixiy janrlarda yozilgan; asarlari Sharq va Gʻarb orasidagi aloqalarga bagʻishlangan.

Uning toʻrtinchi romani, *The Satanic Verses* ("Shayton oyatlari"; 1988), islom dunyosida janjalga sabab boʻlib, musulmonlar eʼtirozini keltirib chiqardi. 1989-yil 14-fevralida Eron oyatullohi Ruhulloh Xomeyniy Rushdiyni oʻldirishga chaqiruvchi fatvo chiqardi.

Rushdiyga 1999-yil yanvarida Fransiyaning Sanʼat va adabiyot ordeni berildi. 2007-yil iyunida Qirolicha Elizabeth II Rushdiyni adabiyotdagi xizmatlari uchun ritsar-bakalavr unvoniga koʻtardi. 2008-yili *The Times* uni ellik eng buyuk britan yozuvchilari roʻyxatida oʻn uchinchi oʻringa qoʻydi.

2000-yildan beri Rushdiy Qoʻshma Shtatlarda yashab, u yerdagi Emory universitetida ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *British Council profile*, 2013-06-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-11-26
3. ↑  "Rushdie to Receive Top Literary Award", Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-05-05). *Chicago Tribune*, 7-yanvar 1999-yil. Retrieved 26-mart 2012-yil.
4. ↑  "Birthday Honours List—United Kingdom", Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-16). *The London Gazette*, Issue 58358, Supplement No. 1, 16-iyun 2007-yil. Retrieved 26-mart 2012-yil.
5. ↑  "The 50 Greatest British Writers Since 1945". *The Times*, 5-yanvar 2008-yil. Retrieved 1-yanvar 2010-yil. Subscription required.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Salmon Rushdiy*** haqida turkum mavjud |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Salmanasar** — Ossuriyada hukmronlik qilgan shohlar nomi.

S. I — shoh (anʼanaviy sanaga koʻra, mil. av. taxminan 1280—60). Mitanni davlatiga qarshi otasi Adadnirari I tomonidan boshlangan urushni davom etgirgan. Mitanni qoʻshinlari va koʻmakchi xett va oromiy otryadlarini tormor qilib, amalda Mitannini yoʻq qilgan. S. I qoʻshinlarini Karxemishga yurishi xettlar va Misrga xavf tugʻdirgan. Bu Xett podshosi Xattusili III va Misr firʼavni Ramses II oʻrtasida sulh tuzilishini, shuningdek, XeggBobil ittifoqini qaytadan tiklanishini tezlashtirgan. Shimolida S. I Urartu qabilalari uyushmasini magʻlubiyatga uchratgan.

S III — shoh (mil. av. 859—825 yoxud 824). Ashshurnasirpal II (Ashshurnatsirapal)ning oʻgʻli va vorisi. BitAdini podsholigini (Frot daryosini oʻrta oqimi boʻylari) tobe etgan va Shimoliy Suriyadagi bir qator davlatlarga oʻlpon toʻlash majburiyatini yuklagan. S. III ning Damashq podsholigini egallash uchun qilgan harakati zoye ketgan. S. III Finikiyaning savdo shaharlari va Isroil podsholigidan oʻlpon olib turgan. Sharqda Midiya va Urartuga qarshi talonchilik yurishlari qilgan.

S V — shoh (mil. av. 727—722). Tiglatpalasar III ning oʻgʻli va vorisi. Ayni vaqtda Bobil podshosi (Ululay nomi bilan) boʻlgan. Tir va Isroil podsholigiga qarshi harbiy yurishlar qilgan. Muqaddas ibodatxonalar joylashgan shaharlarning (Ashshur, Sippar, Nippur va Bobil) dahlsizligini bekor qilgan, ular zimmasiga soliq toʻlash va turli majburiyatlarni yuklagan. 722-yil Samariya qamali chogʻida taxtdan agʻdarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elak** — sochiluvchan mahsulotlar va materiallar (un, guruch, ohak, sement, qum va boshqalar)ni metall toʻr orqali oʻtkazib, har xil hajmdagi zarralarga ajratish (elash) uchun moʻljallangan qurilma. Roʻzgʻor, qurilish va sanoatda ishlatiladi. *().* Elak ko‘chma ma’noda ham ishlatiladi (,,Elning og‘ziga elak tutib bo‘ladimi" kabi).

Etimologiyasi
-------------

Elak turkiy so‘zdir, ela – elakdan o‘tkaz. Unni eladi. Bu fe’l qadimgi turkiy tildagi ,,pastga tush" ma’nosini ifodalovchi **–ӓ** qo‘shimchasi bilan hosil qilingan deb taxmin qilinadi, keyinroq so‘z boshlanishidagi **i**  unlisi **e** unlisiga almashgan: il+**ӓ= il ela+ӓ>elӓ.** Bu fe’l qadimgi turkiy tilda elgӓ shaklida mavjud bo‘lgan. ()

Yaratilishi
-----------

Elak - qadimgi uy-ro‘zg‘or buyumi. Qadimda asosan yog‘ochdan yasalgan. O‘zbek xalq mahalliy ustalari yog‘ochdan har xil ishlab chiqarish qurollari, uy-ro‘zg‘or buyumlari, transport vositalari (arava, kema), sinch va ustunlar, oyna-eshiklar, sandiq va beshiklar, elak va charx, egar va hokazolar ishlab chiqarganlar. O‘tmishda mazanglarning yog‘ochdan g‘alvir,  elak, childirma va har xil idishlar yasash bilan shug‘ullanganlarini Sh.I.Inog‘omovning fikricha, ,,kosataroshlar",  G.P. Snesarevning ta’kidlashicha, ,,tovoqtaroshlar" deb atashadi.

Ishlatilishi
------------

Elakka solingan mahsulotlar elakning tebranishi natijasida elanadi. Roʻzgʻorda ishlatiladigan elaklar asosan unni elash uchun bo‘lib, xamir qorishda un ichida uchraydigan har xil mayda toshchalar, xaslar ajratiladi.

Turli shakllari
---------------

Elak, asosan, dumaloq gardishli, mayda va yirik koʻzli boʻladi. Shunga ko‘ra elakning turlari quyidagicha ajraladi:

1)   ro‘zg‘orda ishlatiladigan mayda ko’z elak;

2)   sanoatda ishlatiladigan yirik ko‘z elak.
Mayda koʻzlisida un, yirik koʻzlisida (bunday elak gʻalvir deb ham ataladi) guruch va boshqalar yirikroq don-dunlar, qum, sement va boshqalar elanadi. Qurilish va sanoatda mexanik elak ishlatiladi, uning yassi (titrama, tebranma) va barabansimon (aylanuvchi) turlari bor. Bular un, qum, sement va boshqalarni elashda, konchilikda foydali qazilmalarni boyitishda (rudalarni elashda), еm va yorma tayyorlashlarda, oziq-ovqat sanoati va boshqalar tarmoqlarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *O‘zbek tilining izohli lug‘ati*. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2006 — 29 bet.
2. ↑  Sh.Rahmatullayev*. O’zbek tilining etimologik lug’ati*. "Universitet", 2000 — 462 bet.
3. ↑  I.M.Jabborov*. O'zbek xalq etnografiyasi*. O‘qituvchi, 1994 — 119 bet.
4. ↑  *O'zbekiston tarixi*. "Fan", 2005 — 52 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Elaine Kathryn Zayak** (inglizcha: *Elaine Kathryn Zayak*, tugʻ.1965-yil 4-aprel, Paramus, Nyu-Jersey, AQSh) — amerikalik figurali uchuvchi, 1982-yil jahon chempioni, 1979-yil oʻsmirlar oʻrtasida figurali uchish boʻyicha jahon chempioni va 1981-yilgi ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida AQSh chempioni.

Biografiya
----------

Ikki yoshli paytida Elaine maysa oʻroq mashinasi urib yubordi va chap oyogʻining uch barmogʻini yoʻqotdi. Oyoqlarini mustahkamlash uchun uni figurali uchish uchun yuborishdi; uning yoʻqolgan barmoqlari oʻrniga, u konkida yogʻoch chok qoʻyib uchdi. 1979-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi.

1982-yilga kelib Zayak uchta uch hatlab sakrashni oʻzlashtirdi — bu oʻsha vaqt uchun ajoyib natija edi. 1982-yilgi Jahon chempionatidagi gʻalabasida u toʻrtta uch barmoqli halqa, salchov va halqani ijro etdi.

Oyogʻi choʻloq boʻlganligi sababli, majburiy mashqlar uning uchun ayniqsa qiyin edi. Keyingi jahon chempionatida Elaine figurali musobaqaning oʻrtalarida yomon konki va oyoq Bilagi jarohatini aytib, musobaqani tark etdi. Gazetalar bu harakatni maʼqullamadi: agar u ilgari rad etgan boʻlsa, ular zaxira qilishlari mumkin edi.

1984-yilda Elainening martabasi pasaya boshladi va u professional sifatida qayta tayyorlandi. Professional martaba ham natija bermadi va u oxir-oqibat konkida uchishdan voz kechdi. 1993/94-yilgi mavsumda professionallardan yangi chiqish tartibidan foydalanib, u koʻp yillar davomida uch hatlab sakrashni amalga oshirmaganiga qaramay, AQSh chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Qishki Olimpiya oʻyinlarida oʻrinbosar boʻldi. 2003-yilda u AQSh figurali uchish shon-shuhrat zaliga kiritildi.

Hozirda Elaine Zayak Hackensack shahrida (Nyu-Jersi) murabbiy boʻlib ishlaydi.

Sport yutuqlari
---------------

| Musobaqalar/mavsumlar | 1978-79 | 1979-80 yillar | 1980-81 | 1981-82 yillar | 1982-83 | 1983-84 yillar |  | 1993-94 yillar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Qishki Olimpiya oʻyinlari |  |  |  |  |  | 6 |  |  |
| Jahon chempionatlari |  | 11 | 2 | 1 | WD | 3 |  |  |
| AQSh chempionati |  | 4 | 1 | 3 | 2 | 3 |  | 4 |
| Yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati | 1 |  |  |  |  |  |  |  |
| Skate America |  |  |  | 2 |  |  |  |  |
| Skate Canada International |  | 1 |  |  |  |  |  |  |

* \* WD = Raqobatdan chetlashtirildi

Yana qarang
-----------

* 1984-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida figurali uchish — yakkalik ayollar

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи о государственных деятелях без иллюстраций на Викискладе
**Otmar Emminger** (1911-yil 2-mart, Augsburg, Germaniya imperiyasi1986-yil 3-avgust, Manila,Filippin)-nemis davlat arbobi, 1977-yildan 1979-yilgacha Germaniya Federal banki prezidenti.

Biografiya
----------

1911-yil 2-martda Augsburgda huquqshunos va siyosatchi, Veymar Respublikasi adliya vaziri Erich Emminger oilasida tug'ilgan.1928-1932 yillarda Berlin, Myunxen, Edinburgda va London iqtisodiyot maktabida huquqshunoslik bo‘yicha tahsil olgan.U "Ascania-Burgundy" va "Alemannia" talabalar katolik klublarining a'zosi edi. 1934-yilda Myunxen universitetida falsafa doktori bo'ldi, keyin Buyuk Britaniyada, 1935-yildan 1936-yilgacha Germaniya Iqtisodiy tadqiqotlar institutida tahsil oldi.1937-yilda u NSDAPga qo'shildi.

Harbiy xizmatni o‘tab, asirlikdan ozod bo‘lgach, Bavariya milliy xo‘jalik assotsiatsiyasida ishlagan,1947-yildan Bavariya Iqtisodiyot vazirligida katta maslahatchi bo‘lgan. 1949-yilda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotidagi Germaniya delegatsiyasining iqtisodiy bo'limi vakili.1950- yilda Myunxen universitetida iqtisod fanidan ma'ruza o'qidi. 1953-yilda Germaniya erlari banki direktorlar kengashiga qo'shildi, o'sha yildan 1959-yilgacha Xalqaro valyuta jamg'armasining Germaniya bo'limiga rahbarlik qildi .

1969-yilda Germaniya Federal bankining vitse-prezidenti, 1977-yilda uning rahbari bo'ldi. U 1979-yilgacha, nafaqaga chiqqunga qadar Germaniya markaziy bankini boshqargan. Germaniya Markaziy bankini boshqarib, u dollar oqimiga qarshi kurashdi, 1979-yilda Yevropa valyuta tizimining joriy etilishini qo'llab-quvvatladi. Bretton-Vudsdan Yamayka pul tizimiga o'tishni belgilovchi maxsus qarz olish huquqlarini (SDR) yaratish loyihasi mualliflaridan biri bo'ldi.

Nafaqaga chiqqanida iqtisodga oid bir qancha ilmiy maqolalarini chop etdi. 1986-yil iyul oyida Germaniya federal hukumati nomidan Filippinga mamlakatning yangi prezidenti Korazon Akinoning iqtisodiy maslahatchisi sifatida yuborildi. 1986-yil 3-avgustda Manilada yurak xurujidan vafot etdi .

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3  Nachruf. Otmar Emminger(olm.)
2. ↑  Ein Denkmal von eigener Hand(olm.)
3. ↑  Otmar Emminger, 75, West German Banker(ingl.)

Havolalar
---------

* Germaniya Federal bankining veb-saytidagi sahifa[*sayt ishlamaydi*](olm.) )
| Emo |
| --- |
| Uslubiy ildizlari: | Hardcore punk, indi-rok |
| Madaniy ildizlari: | 1980-yillarning oʻrtalari Vashington |
| Xos cholgʻu asboblari: | Gitara - Bass - Baraban |
| Fusion janrlar |
| Post-hardcore - Screamo |
| Aloqador mavzular |
| Emo guruhlar roʻyxati |

*Emo soʻzining boshqa maʼnolari uchun Emo (maʼnolar) maqolasiga qarang.*
**Emo** (inglizcha: *emosional* soʻzidan qisqartma) — hardcore musiqasining alohida turi. Bunda vokalchining ovozi larzaga keltiruvchi kuchli emosiyalarda asoslanadi, musiqa esa melodik, ayrim paytlarda xaotik boʻladi. Chinqiriq, yigʻi, ingrashlar, baqiriqqa oʻtib ketuvchi pichirlash — bu uslubning boshqalardan farq qiluvchi hususiyatlaridir. Qoʻshiq matnlari shaxsiy harakterga ega — ular muallif kechinmalari, baʼzida esa siyosat haqidadir.

Emo muhlislari submadaniyatining nomi emo kidlardir.

Yana qarang
-----------

* Screamo
* Straight edge
* Emo rap
* Hardcore
* Punk rock

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Liqildoq**, tepatosh — chaqaloqlar kalla gumbazi suyaklarining biri-kish joylaridagi pardali kamgak (qism). Miya arteriyasi pulsatsiyasi tufayli bu kamgaklar liqillab turadi (nomi shundan olingan). Chaqaloqlarning peshona qismida romb shaklida, ensa sohasida uchburchak shaklida, kallaning ikkala yonida bir juftdan yon L. boʻladi. Bu L.lar 3 oylikdan ikki yoshgacha davr oraligʻida suyaklanib bitadi. Raxit va boshqa baʼzi kasalliklarda L. tez bitmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**M.V. Lomonosov haykali** ― Moskvaning Vorobyov tepaliklarida Lomonosov maydonida Moskva universiteti binosi yonida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik bilan universitetning kimyo fakulteti va fizika fakulteti oʻrtasidagi koʻp yillik „raqobat" bilan bogʻliq kulgili voqea — ulardan qaysi biri yodgorlikka yaqinroq. Barcha saʼy-harakatlarga qaramay (jumladan, gugurt qutisidan lazerli masofa oʻlchagichgacha texnik vositalardan foydalanish), bu ikki fakultetning birortasining ustuvorligini isbotlab boʻlmadi: yodgorlik kimyo fakultetiga uch metr yaqinroqda joylashganligi maʼlum boʻldi. Lomonosovning oʻng tomonida, lekin fizika fakulteti tomon uch daraja burildi. Oxir-oqibat, nizolashayotgan tomonlar Lomonosovning maʼmuriyatga orqasiga qarab turishi bilan yarashdilar.

Yodgorlik mualliflari haykaltarosh N. V. Tomsk va meʼmor L. V. Rudnev.

Moskva davlat universitetining asosiy binosining klub qismi oldidagi yodgorlik 1953-yilda, universitet M. V. Lomonosov nomi berilganidan 13 yil oʻtgach oʻrnatilgan. Yodgorlik Moskva davlat universitetining kimyo — fizika fakulteti binolari orasidagi maydon markazida oʻrnatildi. Bu ochiq kulrang granitdan yasalgan silindrsimon poydevor ustidagi bronza figurasi boʻlib, u korniş-kapital bilan bezatilgan. Yosh Lomonosov qoʻlida qalam va qogʻoz ushlab turadi, bu uning saʼy-harakatlari bilan yaratilgan universitetning ish qoidalari va tamoyillarini anglatadi. Uning tashqi koʻrinishi bilimga intilayotgan yosh olim timsolini ifodalaydi. Yodgorlik silindrsimon qismini yuqoridan va pastdan qoplaydigan uchta kamar bilan bezatilgan. Poydevorga oʻralgan dafna bilan oʻralgan kartushda olimning ismi va hayot yillari koʻrsatilgan. Yodgorlik Moskva davlat universiteti binolarining butun arxitektura majmuasi va yaqinda qurilgan Moskva davlat universiteti Fundamental kutubxonasi binosining markaziy oʻqida joylashgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* *Глухов А. И. Калуцков В. Н.* „Ломоносов в культурном пространстве России и зарубежья (на материале памятников и топонимии)" (ru).  Факультет иностранных языков и регионоведения МГУ имени М. В. Ломоносова. 5-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2013-yil.



* „Достопримечательности МГУ" (ru).  Студенческий совет Механико-математического факультета МГУ им. М.В. Ломоносова. 3-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2013-yil.



* „Памятник М. В. Ломоносову" (ru).  Московский туристический портал. 3-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2013-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lira (maʼnolari).

**Lira** (yun. lyra) — qad. torli tirnama yunon musiqa cholgʻusi. 7—11 torli boʻlgan. Chap qoʻl barmoklari bilan torlarni tirnab chalinadi. Epik va lirik sheʼrlar ijrosiga joʻr boʻlgan L. (lirika soʻzi shundan) Apollonning safdoshi hisoblangan. L.ga oʻxshash sozlar qadimdan Yaqin Sharq va Misrda, hozirda baʼzi Afrika xalqlari orasida uchraydi. L.ning takomillashgan turi kifara deb ataladi. Keyingi davrlarda Yevropada turli torli sozlar ham L. deb atalgan. L.ning tasviri jahon madaniyatida musiqa sanʼati ramzi sifatida qabul qilingan. Toshkentda 1896—1918-yillar "Lira" nomli xor musiqasi jamiyati faoliyat koʻrsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiston (Qoʻqon) muxtoriyatining bayrogʻi** — Qoʻqon muxtoriyatining rasmiy ramzi bo‘lgan (baʼzan Turkiston muxtoriyati nomi ham qo‘llaniladi). Mazkur bayroqni ayrim holatlarda 1876-yilda tugatilgan Qo‘qon xonligining bayrog‘i deb hisoblashadi, lekin buni bayroqqa hech qanday bog‘liqlik joyi bo‘lmagan. Muxtoriyat bayrog‘idan 1917-yil noyabrdan 1918-yil fevralgacha foydalanilgan.

1917-yil 25-noyabrda (Yulian kalendariga ko‘ra, baʼzi manbalarda sana yangi uslubda ko‘rsatilgan — 8 dekabr), noyabrda bo‘lib o‘tgan IV Favqulodda Umumturkiston viloyati musulmonlari qurultoyida tasdiqlangan. 1917-yil 27-sonli (yangi uslub bo‘yicha — 10 dekabr) Turkiston „Rossiya Demokratik Federativ Respublikasi tarkibidagi avtonom hudud" deb eʼlon qilindi. O‘sha qurultoyda Turkiston Muvaqqat xalq kengashi va muxtoriyatning Muvaqqat hukumati saylandi. Jadidchilik va panturkizm yetakchilaridan biri bo‘lgan Muvaqqat Xalq Kengashining tashqi aloqalar bo‘limi boshlig‘i Mustafo Shokay taklifi bilan muxtoriyat bayrog‘i tasdiqlandi.

Bayroq  to‘g‘ri to‘rtburchaklar panelidan iborat bo‘lib, qizil va ko‘k rangdagi teng gorizontal chiziqlardan iborat bo‘lib, oq yarim oy va besh qirrali yulduzdan iborat edi. Bayroqning moviy rangi Turkiston hududi aholisining asosiy qismi turkiy xalqlarga mansubligini, qizil rang yangilanish va inqilob ramzini bildirgan. Bayroqning butun tarkibi, qizil, yarim oy va yulduz Turkiya bayrog‘i tarkibini takrorladi, panturkizm tarafdorlari uni o‘zlarining namunasi va himoyachisi deb bilishgan.

Maʼqullangan
------------

* 1919-yildan 1921-yilgacha Turkiston Avtonom Sosialistik Sovet Respublikasi bayrog‘i tasviri.1919-yildan 1921-yilgacha Turkiston Avtonom Sosialistik Sovet Respublikasi bayrog‘i tasviri.
* 1921-yildan 1924-yilgacha Turkiston Avtonom Sosialistik Sovet Respublikasining bayrog‘i tasviri.1921-yildan 1924-yilgacha Turkiston Avtonom Sosialistik Sovet Respublikasining bayrog‘i tasviri.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Flagi Uzbekistana: Turkestan
**Turkiston saroyi** — Toshkentdagi Mustaqillik maydoni shimolida Anhor boʻyidagi konsert zali binosi. Dastlab "Turkiston" kinokonsert zali deb nomlangan (1992, meʼmorlari Yu.Xaldeyev va F. Tursunov), keyinchalik yozgi teatr sahnasi (1993, meʼmori V.Akopjanyan) da xalq anʼanaviy bayramlari, teatrlashtirilgan tomoshalar oʻtkazilishi munosabati bilan hozirgi nomi bilan yuritila boshlagan.

Bino oldidagi keng sahnli maydoncha koʻkalamzorlashtirilgan. 3 pogʻonali, marmar bilan krplangan favvoralar ishlangan hamda humo qushi tasviri tushirilgan (rassom B.Jalolov eskizi) yodgorlik oʻrnatilgan. "T."s.ga zinapoyalar orqali koʻtariladi. Bosh tarzi muqarnas bezakli. Binoning pastki qavatida kassa, texnik xizmat xonalari joylashgan.Vestibyulga kiraverishda Turkistonning tarixiy shaharlari panoramasi havo rangda, baʼzi qismlari sariq rangda aks ettirilgan. Yirikyirik qilib taxlangan qizil marmar tosh sirli sopol idishlar, oʻsimliklar bilan uygʻunlashtirilgan holda foyening chap qanotida dam olish burchagi tashkil qilingan. 2kavat vestibyul yon oynasidan B.Jalolovning "Umar Xayyom tushlari" asari oʻrin olgan. Tomosha zali muqarnaslar, ganchkori bezaklar, tuxumsimon gumbaz va kundal naqshlar bilan pardozlangan.

Yozgi teatr (3200 oʻrinli) qad. teatr maydoniga xos uslubda qurilgan. Markaziy arena qurilmasi kiya tirgak va chambarak toj shaklida boʻlib, dorboz va kurashchilarning chiqishlari uchun, zamonaviy tomosha va konsertlar uchun moslashtirilgan. Yirik oʻlchamli yorugʻlik texnikasi va akustik jihozlar, maxsus meʼmoriy qurilmalar bilan jihozlangan. 200 oʻrinli qahvaxonasi bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Turkiston albomi"** - fotosuratlar va rangli rasmlardan tuzilgan albom. Turkiston general-gubernatori K.P.Kaufman topshirigʻiga binoan, etnograf, sharqshunos olim A.L.Kun (1840—88) tomonidan 1871—72 yillarda tayyorlangan.

"Turkiston albomi" 447 kartoshsh varaq boʻlib, 1262 fotosuratlar va boʻyalgan rasmlardan tuzilgan. Etn. hunarmandchilik, arxeologiya va tarix boʻlimlaridan iborat. "Turkiston albomi"da 19-asrning 2yarmidagi hunarmandchilik; xoʻjalik turlari, urfodat va turli marosimlarni oʻtkazish, oʻzbeklarning antropologik tiplari, shahar va qishloq hayoti, shaharlar, vodiylarning manzaralari aks ettirilgan. Aksariyat tasvirlarda mahalliy xalqni vahshiy va oʻta qoloq qilib koʻrsatish maqsadi yaqqol seziladi. "Turkiston albomi" 7 nusxada tayyorlangan. Bir nusxasi Oʻzbekiston milliy kutubxonasining noyob kitoblar boʻlimida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* Туркестанский альбом. Часть историческая. 1871-1872. Ташкент: Тип. Туркестанского губернатора, 1872

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiston qayini** (lotincha: *Betula turkestanica*) — Qayindoshlar (Betulaceae) oilasiga mansub qayin (Betula) turkumidagi  oʻsimliklar urugʻi

Tarqalishi va ekologiyasi
-------------------------

Tabiatda areal turining tarqalishi Oʻrta Osiyo - Qirgʻiziston, Tojikiston va Afgʻonistonni qamrab oladi [2].
Oʻrta Osiyoda 2 turi: Turkiston va Tyanshan Qayinlari tarqalgan. Toʻqayzorlarda, 5—6 ga maydonlarda alohida yoki aralash oʻrmonlar tashkil qilib, togʻ daryolari qirgʻoqlarida ingichka polosalar holida oʻsadi. Baʼzi joylarda yongʻoqzorlar, archazorlar, oqqaragʻayzorlarda tabiiy holda uchraydi. Turkiston Qayini (Betula turkestanica) Tyanshan-Olay togʻ daryolari boʻylarida uchraydi.

Togʻ daryolari vodiylarida oʻsadi.

Botanika tavsifi
----------------

Daraxt 8-12 metr balandlikda, iflos-oq-sariq  poʻstlogʻi bilan. Yosh novdalar koʻpincha paska qaraydi va bezli.

Barglari tuxumsimon, uzunligi 5 sm, eni 3,5 sm, oʻtkir yoki uchi uchli, asosi xanjar yoki keng xanjarsimon, tagida butun qirgʻoq boʻylab, tepasida keskin-ikki tishli, ikki tomondan yosh tuklar, keyinroq bargsiz boʻladi, uzunligi taxminan 1,75 sm boʻlgan deyarli yalangʻoch bargsiz boʻladi, ingichka tukli barglar bilan.

Urugʻcha mushukchalar osilgan, silindrsimon, uzunligi 2,5 sm, diametri 7-8 mm va uzunligi 1,7 sm uzunlikdagi yupqa tukli poyada, qirrasi boʻylab oʻralgan, xanjar shaklida, uzunligi taxminan 5 mm; kuraklari bilan loblari ochiq yoki biroz koʻtarilgan, koʻpincha burchakli, oʻrtachadan qisqaroq, uchburchak.

Yongʻoqlar tuxumsimon yoki deyarli toʻq sariq, uzunligi 2,5 sm, qanotlari yongʻoqqa deyarli teng yoki undan bir oz torroq; qanotning cheti yongʻoqdan oshmaydi.

Taksonomiya
-----------

**Turkiston qayini** turi (lotincha: *Betula turkestanica*) — Qayindoshlar (Betulaceae) oilasiga mansub qayin (Betula) turkumidagi  oʻsimliklar urugʻi.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|   | yana 7ta oila (APG II Sistemasi boʻyicha) |   | yana 1-2 urugʻ |   |
|   |   |   |   |   |
|   | turkum**Fagales** |   |   | kenja oila**Qayindoshlar**  |   |   | tur **Turkiston qayini** |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   | tip**Gulli oʻsimliklar yoki Yopiqurugʻlilar** |   |   | oila**Qayindoshlar** |   |   | urugʻ **Qayin** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | yana 44taga yaqin gulli oʻsimliklar (APG II Sistemasi boʻyicha) |   | yana 1ta kenja oila, **Oʻrmon yongʻoqlari** (APG II Sistemasi boʻyicha) |   | yana 110 turdan oshiq |
|   |   |   |

Manbalar
--------


1. ↑  „Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции". Qaraldi: 27-may 2022-yil.
2. ↑  „Флора СССР". Qaraldi: 27-may 2022-yil.
*Ushbu maqola kimyoviy modda haqidadir. Musiqa guruhi uchun DDT (guruh) sahifasiga qarang.*
DDT kimyoviy strukturasi.
**DDT** (**d**ixlor**d**ifenil**t**rixloretan; C14H9Cl5) — insektitsid, oqish yoki malla rang kimyoviy modda. Suyuqlanish harorati — 74,5—93 °C. Suvda yomon, spirt, benzol va boshqa erituvchilarda yaxshi eriydi. 170—200 °C gacha qizdirilganda parchalanib, vodorod xlorid hosil qiladi. Xlorbenzol va kondensatlovchi moddalar, masalan, sulfat kislota, quruq vodorod ftorid ishtirokida xloralni kondensatlash yoʻli bilan olinadi. 20-asrning 40—60-yillarida koʻpgina mamlakatlarda, shu jumladan Oʻzbekistonda ham zararkunanda hasharotlarga qarshi kurashda, shuningdek, bezgak parazitlari (chivinlar)ni yoʻqotishda qoʻllanilgan. Inson va hayvonlar organizmida toʻplanishi, atrof-muhitda biologik parchalanishga oʻta chidamliligi, tabiatdagi biologik muvozanatini buzishi sababli rivojlangan mamlakatlar, shu jumladan Oʻzbekistonda 1970-yildan ishlatish man qilingan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻozpanja** — raʼnodoshlar oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi. Oʻzbekistonda sharq Gʻ.si (*P. orientalis* Juz.), pakana Gʻ. (*P. supina* L.), koʻp qirqilgan Gʻ. (*P. multifida* L.), jungʻor Gʻ.si (*P. songorica* Bge.), chiviqsimon Gʻ. (*P. virgata* Lehm.), oʻrmalovchi Gʻ. (P. reptans ), osiyo Gʻ.si (*P. asiatica* Juz.) va boshqa koʻplab turlari uchraydi. Osiyo Gʻ.si yoki be shbar gning boʻyi 15—75 sm, barglari panjasimon, arra tishli, 5—7 bargchali. Gullari poya uchidagi toʻpgulga joylashgan, sariq, diametri 18–22 mm.

Tojbarglari kosachabarglariga nisbatan 2-marta uzun. May—avgust oylarida gullab, urugʻlaydi. Togʻ yonbagʻirlari-da, daryo boʻylarida, tashlandiq yerlarda va qisman bedazorlarda begona oʻt sifatida oʻsadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saraixarkhu -** Hindistonning Uttar-Pradesh shtatida joylashgan Jaunpur shahrida, Janpur - Lakxnau yo'lida joylashgan qishloq bo`lib, taxminan 18 km (11 mi) Jaunpur shahrini tashkil qiladi.

Bu hind madaniyatini qanday qilib sevgi bilan yashashni, har bir tabaqa va din bilan birodarlik munosabatlarini belgilaydigan qishloq hisoblanadi. Bu toza va sof va to'liq sharoitga ega yashil qishloq hisoblanadi. Bu qishloqning hududi juda katta, aholisi ko'p, shu jumladan bir nechta kastalar va dinlar.

Bu qishloqda 1932 yildan beri Bhakti tashkiloti faoliyat yuritadi. U "Shri Sitaram Dharm Mandal" deb nomlangan.

Shri Sitaram Dharm Mandal
-------------------------

Ushbu tashkilotning asosiy maqsadi *bhakti* tarqatish va *Dussehra* davrida *Ramleela* tashkil qilish orqali Xudo *Ram Chandraning* qoidalari va qoidalarini o'rgatishdir. Bu tashkilot juda qadimgi va mashhur bo'lib, har yili bu erga juda ko'p tomoshabinlar keladi. *Ramleela* besh kun davomida kuchga kiradi va oltinchi kuni qishloqda "Vijyadashmi "deb nomlangan katta yarmarka tashkil etiladi. Ushbu tashkilotning muhim jihati shundaki, u faqat qishloqning Kayastha oila a'zolaridan a'zo sifatida boshlangan va hozirda ushbu tashkilotning 100 dan ortiq a'zolari mamlakatimizning turli burchaklarida va chet ellarda va muhim va ahamiyatli sohalarda ish yuritadi. Har yili nafaqat a'zolar, balki oilasi bilan tomoshabinlar ham muhim ishlarini qoldirib, olti kunga qatnashish uchun kelishadi. Bu qishloq xalqlari o‘rtasidagi hamjihatlik, mehr-muhabbat naqadar ibrat bo‘lishini ko‘rsatadi. Ko'plab buyuk shaxslar ham *Ramleela bilan* uchrashish uchun boradilar.

2007 yilda "*Shri Sitaram Dharm Mandal* "*Ramleela* kompaniyasining 75 yillik uzluksiz tashkilotini yakunlaganligi uchun Platina yubileyini nishonlamoqchi. Qishloq aholisi va ushbu tashkilot a’zolari juda hayajonda. Ular *Dusherrani* intiqlik bilan kutishmoqda. *Ramleela* qo'shimcha tadbirlar bilan birga rejalashtirilgan. Faxriy shaxs tadbirlarni ochadi.

Manbalar
--------

* dharmmandal.com

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.*
	+ k
	+ m
	+ tBu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
1. Abdomen   

2. Ingichka ichak  

Yoʻgʻon ichak (3. *Sigmoid colon*. 6 *Rectum* 7. Anus)  

4. Odamning ko'r ichak  

5. Appendiks
**Ingichka ichak** - odam va umurtqali hayvonlar ichagining bir qismi; meʼda bilan yoʻgʻon ichak oraligʻida joylashgan. Ingichka ichak hazm yoʻlining eng uzun qismi; u meʼdaning oxirgi chiqish qismidan boshlanib, yoʻgʻon ichakning boshlangʻich qismigacha davom etadi; uz. 5–6 m. Ingichka ichak oʻn ikki barmoq ichak, och ichak va yonbosh ichakdan iborat. Oʻn ikki barmoq ichak Ingichka ichakning boshlangʻich qismi boʻlib, uz. 25—30 sm (taxminan 12 barmoq enicha), shakli taqaga oʻxshash. Oʻn ikki barmoq ichakdan och ichak boshlanib, Ingichka ichakning 2/5 qismini tashkil etadi. Och ichak yonbosh ichakka ulanib ketadi: u Ingichka ichakning 3/5 qismiga teng. Ingichka ichakdevorlari seroz, seroz osti, muskul, shilliq parda osti va shillik, pardadan iborat. Shilliq parda Ingichka ichakning eng ichki qavati boʻlib, burmalar hosil qilib joylashgan. Uning yuzasi juda koʻp vor-sinkalar bilan qoplangan; vorsinkalarda limfa va qon tomirlar hamda nervlar bor. Ingichka ichakning bu kavatida 4 mln. ga yaqin soʻrgʻichlar mavjud. Ovqat boʻtqasi meʼdadan oʻn ikki barmoq ichakka oʻtgach, meʼda osti bezi shirasi, jigardan ajralgan oʻt va ichak shiralari bilan aralashib shimilishga tayyor boʻladi va soʻrgʻichlar orqali qonga soʻriladi. Ingichka ichakning hamma qismida ichak shirasi ishlab chiqaradigan bezlar boʻlib, ular ovqat parchalanishida muhim rol oʻynaydi. Ingichka ichakning oʻn ikki barmoqichak qismi qorin devorining orqasida I— III bel umurtqalari qarshisida joylashgan. Unga asosiy hazm bezlarining yoʻllari, jigar va oʻt pufagining oʻt yoʻllari, meʼda osti bezining shira chiqarish yoʻli ochiladi. Och va yonbosh ichak boʻshligʻining markaziy qismini egallaydi va bir tilay qovuzloqlar hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ingliz-fransuz-xitoy urushi** (1856—60), ikkinchi „afyun" urushi — Angliya va Fransiya tomonidan Xitoyga qarshi uyushtirilgan bosqinchilik urushi. Angliya va Fransiya oʻz tovarlarini Xitoyning ichki viloyatlariga erkin kirib borishiga erishish, daryo portlarini xorijiy savdo uchun ochishga harakat qilganlar; Angliya va Fransiya Pekinda oʻz diplomatik vakolatxonalarini taʼsis etish, erkin missionerlik faoliyati yurgizish talabini qoʻyishgan. 1856 yil oktyabrda mojarolardan foydalanib („Errou" kemasi bilan boʻlgan va b.) inglizlar Guanchjouga qarshi harbiy harakatlarni boshlaganlar. 1857 yil Angliya hukumati Xitoyga yangi qoʻshinlar joʻnatgan. Angliya-Fransiya muzokaralari (1856 yil sent. — 1857 yil mart)dan soʻng Fransiya ham urushga tortilgan. Ularni AQSH qoʻllab-quvvatlagan. 1857 yil dekabrda ingliz-fransuz bosqinchilari Guanchjouni egallagan. Guandunda xalq qarshilik harakati boshlangan. 1858 yil aprelda bosqinchilarning harbiy kemalari Shim.da harbiy harakatlarni boshlab yuborgan; 1858 yil mayda ular Dagu istehkomi va Tyanszin portini bosib olishgan. Sin hukumati Angliya va Fransiya bilan 1858 yil iyunda teng huquqli boʻlmagan Tyanszin bitimlarini imzolashga majbur boʻlgan. Biroq, Angliya va Fransiya Xitoyni yanada koʻproq yon bosishga majbur qilishga intilishgan. Daguda ingliz-fransuz eskadrasi magʻlubiyatga uchragan, bu harbiy harakatlarni qayta boshlashga barona boʻlgan. 1860 yil iyulda 10 ming kishilik ingliz armiyasi va 6 ming kishilik fransuz armiyasi Dagu istehkomlarini qamal qilishgan. Avg.da Xitoy armiyasi magʻlubiyatga uchragan. Dagu istehkomlari va Tyanszin bosqinchilar tomonidan qayta bosib olingan (25-avgust). Boshlangan sulh muzokaralari natijasiz tugagan. Ingliz-fransuz qoʻshinlari Pekinga yurish boshlagan. 21 sent. da manjur-moʻgʻul otliq qoʻshini Pekindan bir necha km uzoqlikdagi Balitsyao koʻprigi yonidagi jangda ingliz-fransuz qoʻshinlaridan yengilgan. Imperator I Chju (Syan-fin) va uning saroyi qarshilik koʻrsa-tishdan voz kechib poytaxtdan krchishgan. Bosqinchilar Pekinni egallab (1860 yil okt.) Xitoy meʼmorligining ajoyib namunasi — imperatorning yozgi Yuanminʼyuan saroyini talon-toroj qilib, unga oʻt qoʻyganlar. 1860 yil oktyabrda teng xuqukli boʻlmagan Pekin bitimlari imzolangan. I.-f.-x.u. Xitoyni yarim mustamlaka mamlakatga aylanishidagi eng katta bosqich boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Luka Mkheidze** (gruzincha: *ლუკა მხეიძე*; tugʻ. 1996-yil 5-yanvar, Tbilisi, Gruziya) — gruziyalik va fransiyalik dzyudochi, 60 kg gacha vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilgi dzyudo Yevropa chempionati kumush medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Biografiya
----------

1996-yilda Gruziyaning Tbilisi shahrida tugʻilgan. Gruziyaning eng yosh chempioni, u 2008-yilda Janubiy Osetiyadagi Ikkinchi urushdan, keyin 12 yoshida oilasi bilan mamlakatni tark etishga majbur boʻldi. Polshada sakkiz oy oʻtgach, u 2010-yilda siyosiy qochqin maqomi bilan Parij chekkasiga koʻchib oʻtdi.

Faoliyati
---------

2014-yilda Luka Mkheidze oʻsmirlar oʻrtasida Fransiya chempioni boʻldi. 2018-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida uchinchi bosqichda rossiyalik kuchli Robert Mshvidobadzega imkoniyatni boy berib, turnirdagi ishtirokini yakunladi. 2019-yilda Minskda (Belarus) Yevropa oʻyinlarida u yettinchi oʻrinni egalladi. 2020-yilda Budapeshtdagi (Vengriya) „Katta dubulgʻa" turnirida uchinchi boʻldi, 2021-yilda Toshkentda (Oʻzbekiston) „Katta dubulgʻa" turniridagi bronza muvaffaqiyatini takrorlaydi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u ispaniyalik sportchi qoʻshimcha boʻlimlarda finalda fransiyalik Luka Mkheidzedan ustun keldi. Fransiya ikkinchi boʻldi va qitʼa chempionatining birinchi jiddiy sovrinini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u birinchi oʻyin kunida 60 kg gacha vazn toifasida Luka uchinchi oʻrin uchun jangda koreyalik Kim Won-jinni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Parijda (Fransiya) „Katta dubulgʻa" turnirida yana bronza medalni qoʻlga kiritdi.

### „Katta dubulgʻa" turnirida

| „Katta dubulgʻa" turnirida | Intizom | Oʻrin |
| --- | --- | --- |
| Germaniya2019-yilda Dusseldorf | dzyudo, 60 kg gacha, erkaklar | 7-oʻrin |
| Vengriya2020-yilda Vengriya | dzyudo, 60 kg gacha, erkaklar | 2 Bronza |
| Oʻzbekiston2021-yilda Toshkent | dzyudo, 60 kg gacha, erkaklar | 2 Bronza |
| Fransiya2022-yilda Parij | dzyudo, 60 kg gacha, erkaklar | 2 Bronza |

Manbalar
--------

1. ↑  „De Tbilissi à Tokyo, l'improbable parcours de Luka Mkheidze" (fr). *www.20minutes.fr*. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Au Havre, Luka Mkheidze champion de France de judo" (fr). *actu.fr*. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
3. ↑
4. ↑  „Luka Mkheidze battu en finale des moins de 60kg aux Championnats d'Europe" (fr). *L'Équipe*. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
5. ↑  „Luka Mkheidze remporte le bronze et la première médaille française aux JO de Tokyo" (fr). *L'Équipe*. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
**Eng muqaddas Xudoning onasi ibodatxonasiga kirish cherkovi ―** yoʻqolgan ibodatxona. U Sankt-Peterburgdagi Vvedenskaya va Katta Pushkarskaya koʻchalari burchagida joylashgan edi.

 Vvedenskiy ibodatxonasidagi Pushkarskiy bogʻi

Tarixi
------

XVIII-asrning boshlarida Yamburgskiy va Koporskiy polklari bu joy yaqinida joylashgan edi. Bu yerda Ilyinskiy ibodatxonasi joylashgan edi. 1732-yilda cherkov oʻrnida eng muqaddas Xudoning onasi ibodatxonasiga kirishdagi polk yogʻoch cherkovi ochildi, unga 1740-yilga kelib Ilyinskiy ibodatxonasi qoʻshildi.

Uning yonida 1763-1766-yillarda Tixvin Xudoning onasining tosh cherkovi qurilgan.

1793-1810-yillarda ushbu ikki ibodatxona oʻrnida meʼmor I. M. Leim (Lem) loyihasi boʻyicha toshdan Vvedenskiy ibodatxonasi qurilgan. Ibodatxona klassitsizm uslubida qurilgan. U Tixvin va Ilyinskiy yoʻlaklari va yogʻoch qoʻngʻiroq minorasi bilan ajralib turardi. 1838-yildan ibodatxona qavmniki boʻldi.

1839-1840-yillarda meʼmor V. Y. Morgan tosh qoʻngʻiroq minorasi, ikkita ibodatxona, Voronejlik Mitrofaniyning qoʻshimcha cherkovi va Kritlik Andreyning qoʻshimcha cherkovlarini qurgan.

Ilyinskiy qoʻshimcha cherkovidan ikonostas Ilyinskiy ibodatxonasiga koʻchirilgan. Ikonostas XVIII-asrning boshlarida barokko uslubida yaratilgan.

1857-yilda ibodatxonada isitish paydo boʻldi. 1903-yilda u P. P. Vechtomov tomonidan roʻyxatdan oʻtkazildi.

1920-yillarda cherkov yangilovchilarga tegishli edi. 1932-yilda ibodatxona yopildi va buzib tashlandi va uning oʻrniga Pushkarskiy bogʻi (norasmiy ravishda Vvedenskiy maydoni) barpo etildi.

Ibodatxona nomi bilan Vvedenskaya koʻchasi nomini oldi.

Ibodatxona tarkibiga 1912-1913-yillarda A. P. Aplaksin tomonidan qurilgan daromadli uy (Vvedenskaya koʻchasi, 9) kiradi..

Cherkov (poydevor) joylashgan joy Sankt-Peterburgning Tarix va madaniyat yodgorliklarini davlat nazorati, foydalanish va muhofaza qilish qoʻmitasi tomonidan Rossiya xalqlarining aniqlangan madaniy merosi obyektlariga tegishli deb topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Panov I. I. Stoletie Vvedenskoy na Peterburgskoy storone serkvi, 1806 15/VII 1906. SPb. 1906
* Antonov V. V. Kobak A. V. Svyatini Sankt-Peterburga: Ist.-serkov. ensikl. SPb. 1994. T. 1. S. 160—162.

Manbalar
--------

1. ↑  „Церковь Введения во храм Пресвятой Богородицы (фундамент) (приказ председателя КГИОП № 15 от 20 февраля 2001 года)". 31-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* Sankt-Peterburg ensiklopediyasi
* Sankt-Peterburg ensiklopediyasi
* Eng muqaddas Xudoning onasi ibodatxonasiga kirish cherkovi.
**Shori Hamada** (yaponcha: *濵田 尚里*; tugʻ. 1990-yil 25-sentyabr, Kirishima, Kagosima, Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi va sambochi, 78 kg gacha va 80 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2014-yilda sambo boʻyicha Jahon chempionatida va 2018-yilda dzudo boʻyicha Jahon chempionatida oltin medallarni qoʻlga kiritdi. Osiyo chempioni va Jahon chempionati gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni. 2018-yilda Shori Hamada dzudo va sambo boʻyicha Jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi yaponiyalik sportchi boʻldi.

Faoliyati
---------

Shori Hamada 10 yoshida vatani Kirishimada dzudo bilan shugʻullana boshlagan. 2009-yilda Kagosima shahridagi Kagasima qishki maktabini tamomlagandan soʻng, u Kofu shahridagi Jamanshi Gakuin universitetida oʻqishni boshladi. 2013-yildan kollejni tamomlagandan beri JSDF oʻquv markazida malaka oshirib kelmoqda.

Xuddi shu, 2013-yilda u xalqaro raqobat faoliyatini boshladi. 2014-yilda Narita shahrida (Yaponiya) oʻtkazilgan sambo boʻyicha Jahon chempionatida 80 kg gacha boʻlgan vazn toifasida final bahslarida u barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda u Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtadigan Yozgi olimpiada oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kirita olmadi. 2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 2018-yilda u dzudo va sambo boʻyicha Jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi yaponiyalik sportchi boʻldi. 2018-yilda Boku shahrida (Ozarbayjon) oʻtkazilgan Jahon chempionatida 78 kg gacha boʻlgan vazn toifasida final bahslarida u barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda fransiyalik sportchi Madeleine Malongaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Aralash jamoa tarkibida u Jahon chempioni boʻldi.

2021-yilda Tokio shahrida (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 57 kg gacha vazn toifasidagi final jangida fransiyalik sportchi Madeleine Malongani magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Антон Шебика.* „Японская дзюдоистка Сори Хамада выиграла золото Олимпиады-2020 в Токио" (ru). *www.championat.com*. Qaraldi: 29-iyul 2021-yil.
4. ↑
**Cafaha**, sogʻona — Oʻrta Osiyo xalqlarida marhumlarni dafn etish bilan bogʻliq dafn inshooti; 1) yer osti suvlari yer betiga yaqin, toshloq joylarda yer ustiga pishiq gʻisht yoki toshdan ishlangan, shakli beshikka oʻxshash, ichiga bir, baʼzan bir necha (birinketin) jasad qoʻyilgan qabr; 2) qabr ustiga oʻrnatiladigan yodgorlik turi.

Oʻrta Osiyoda 14—15-asrlarda qabr ustiga S qoʻyish rayem boʻlgan, naqsh oʻyib, kitobalar yozilgan. S.lar pishiq gʻishtdan, toshdan, qora yoki kulrang marmardan ishlanib, baʼzan usti sirkori koshin, oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, 2 yoni ravoqsimon boʻlgan. Temuriylar qabrlariga qoʻyilgan S.lar badiiy ishlangani bilan diqqatga sazovor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haysam Ibn Kulayb Ashshoshiy**, Imom ash-Shoshiy (toʻliq ismi Abu Saʼid al-Haysam ibn Kulayb ibn Surayj (Shurayh) ibn Maʼqil ash Shoshiy al-Binkatiy at Turkiy al-Adib) (tugʻilgan sanasi nomaʼlum, vaf. 335/947) — yirik muhaddis. Shosh viloyatining markazi Binkasda tugʻilgan. U IX asrning 2-yarmi — X asr boshlarida Movarounnahr va Xurosonda hadis ilmi rivojlangan oltin davrda yashagan. Ilm-maʼrifat oʻrganish maqsadida Buxoro, Samarqand, Nasaf va Termiz kabi shaharlarda boʻlib, buyuk muhaddis Abu Iso Muhammad at-Termiziy va boshqalardan saboq olgan. Shuningdek, xorijiy mamlakatlarga ham safar qilib, Balxda Zaka-riyo ibn Yahyo ibn Asad al-Marvaziy, Iso ibn Ahmad al-Asqaloniy, Bagʻdodda Abbos ibn Muhammad ad-Duriy, Yahyo ibn Jaʼfar az-Zabarqon kabi mashhur olimlardan taʼlim olgan va koʻplab shogirdlar yetishtirgan. Uning ustozlari juda koʻp boʻlib, ellikdan ortiq mashhur olimu mashoyixlardan hadis oʻrgangani haqida manbalarda maʼlumot bor.

Haysam ibn Kulayib Shoshiyning eng mashhur ustozlaridan termizlik buyuk muhaddis Abu Iso Muhammad at-Termiziy, makkalik Abul Hasan al-Bagʻoviylarni koʻrsatish mumkin. Oʻz navbatida, H.K.Shoshiy koʻplab shogirdlar yetishtirgan. Ular orasida Abu Abdulloh Muhammad ibn Ishoq ibn Manda al-Isfaxoniy, Abulqosim Ali ibn Ahmad ibn Muhammad bn al-Hasan al-Xuzʼoiy, Abu Nasr al-Buxoriy al-Kalaboziy, Mansur ibn Nasr ibn Abdurahim as-Samarqandiy kabi taniqli olimlar bor.

Shoshlik muhaddis ilmiy faoliyatining aksar qismi Buxoro va Samarqand shaharlarida kechgan, chunki uning koʻp shogirdlari shu shaharlarda yashagan. Haysam ibn Kulayb Shoshiy umrining oxirgi yillarida Buxoroda istiqomat qilib, keyin Shoshga kelgan va hijriy 335 (milodiy 947) yilda vafot etgan. Oʻrta asr arab mualliflari yurtdoshimiz nomini «Imom ash-Shoshiy» deya tilga oladi.

Hadislarga oid "al-Musnad" ("al Musnad al-Kabir") asari bor. Mazkur asar 1992-yil doktor mahfuz ar-Rahmon Zaynulloh tomonidan tadqiq etilib, bir necha jildi madinada nashr etilgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* I.Usmonov, Ilmiy maqolalar toʻplami. Tarix. 342-343 betlar. Yosh olimlar ilmiy maqolalari toʻplami. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta Taʼlim Vazirligi Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti. 2014.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |