recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Malay operatsiyasi — Yaponiya qurolli kuchlarining 1941-yil 8-dekabrdan 1942-yil 31-yanvargacha Britaniya va Avstraliya qoʻshinlariga qarshi Britaniya Malayziya bosib olish va Ikkinchi jahon urushi davrida Singapur davlatini qamal qilish maqsadida amalga oshirilgan strategik harbiy operatsiyasi.

Jangga tayyorgarlik
-------------------

Yaponiya qoʻmondonligi Janubi-Sharqiy Osiyoni bosib olish rejalarida strategik qurol-yarogʻga boy Britaniyaning malay qoʻshiniga katta eʼtibor qaratdi. Inglizlar bu mintaqada katta kuchlarga ega emas edilar va barcha umidlarini Malay yarim orolining janubiy qismida joylashgan Singapurga bogʻlashdi. Buyuk Britaniya qoʻmondonligining rejalariga koʻra, Singapur Yaponiyaning Janubi-Sharqiy Osiyo va Indoneziyadagi agressiyasiga jiddiy toʻsiq boʻlishi kerak edi.

Operatsiyaga tayyorgarlik yaponiyaliklar tomonidan noyabr oyining boshlarida yakunlandi. Yaponiya qoʻshinining rejalari Tailand ishgʻol qilingandan keyin Kra Ismus orqali Britaniya qoʻshinlarni olib chiqish va Singapurni quruqlikdan bosib olish edi. Muaffaqiyatning eng katta qismi havo yoʻllari orqali erishiladi.

Ittifoqchilarning xatosi Yaponiya Tinch okeani va Osiyodagi bir nechta nuqtalarda bir vaqtning oʻzida bir nechta hujumni amalga oshira olmaydi, degan fikrda edilar.  Kutilmagandan, yaponlar bir vaqtning oʻzida Pearl-Harbor, Tailand, Malayziya, Filippin va Gonkongga zarba berishdi.

Jang natijalari
---------------

Natijada yaponlar 54 kun ichida Malayyani egallab olishdi. Britaniya qoʻshinlarining tezkor magʻlubiyati ingliz qoʻmondonligiga shahar uchun Singapurga qoʻshimcha kuchlarni olib kelishga imkon bermadi. Britaniya va Avstraliya qoʻshinlari Singapurda atigi 15 kun turishga majbur boʻlishdi va 15-fevralga kelib ular taslim boʻlishdi. Shahar darvozalarini ochib berishdi.

Operatsiya paytida Britaniya va Avstraliyaning qoʻshinlaridan 5,5 ming kishi halok boʻldi, 5 ming yarador va 40 ming mahbus. Yaponiyaning yoʻqotishlari esa 1,8 ming kishining oʻlimi va 3,4 ming yaralangan kishi bilan kifoyalandi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Morison S. E. Amerikanskiy VMF vo Vtoroy mirovoy voyne: Vosxodyaщee solnse nad Tixim okeanom, dekabr 1941 — aprel 1942. — M.: ACT; SPb.: Terra Fantastica, 2002.

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

* 
* Xart B. G. Ikkinchi jahon urushi. — M .: AST, 1999. 17-bob Yaponiya gʻalabalari toʻlqini.
* Turk G. Singapur. Qal’aning qulashi. — M .: „Nauka" nashriyotining Sharq adabiyotining bosh nashri, 1973 yil.
* Avstraliya urushi 1939-1945: Malaya jangi
*
**Alaband** (qadimgi yunoncha: *Ἀλάβανδος*) — yunon mifologiyasining qahramoni, kariya qahramoni, Alabanda shahrining afsonaviy asoschisi.

Letopolisdagi Apolloniusning 9-qismidan kelib chiqadiki, u afsonaviy Kara va Kallironing oʻgʻli, daryo xudosi Meanderning qizi. Vizantiyalik Stivenning soʻzlariga koʻra, u arava poygasida gʻalaba qozonganidan soʻng, *Alaband* nomini oldi, chunki kariya soʻzi ἄla „ot" degan maʼnoni anglatadi benada esa „gʻalaba" degan maʼnoni anglatadi. Shunga koʻra, yunon tilida uni baʼzan *Hipponikus* (Piponikus) deb atashgan. Uning haqiqiy ismi nomaʼlum.

Yoki u „ Iliada" da Patrokl (XVI, 417), u deme eponimiga aylangan, ehtimol Alabandadan, yaʼni, ehtimol, bu Alaband alohida belgi edi.

Tsitseron Alabandani (Alabandus) qahramonlar apotheoziga misol qilib keltirgan va uning oʻlimidan keyin Alabanda aholisi asoschiga boshqa xudolarga qaraganda koʻproq hurmat bilan sigʻinardi. Shu munosabat bilan Tsitseron bu shahar aholisidan biri afinalik musiqachi Stratonikosni Gerkules Alabanddan farqli oʻlaroq xudo emasligiga qatʼiy ishontira boshlagan epizodni esladi va u shunday javob berdi: „Shunday ekan, Alabandning gʻazabi mening boshimga tushsin. Gerkulesning gʻazabi esa sizning boshingizga".

Manbalar
--------

1. 1 2  Leonhard Schmitz (L. S.). Alabandus // Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, ed. by Smith, William. Volume I. London, 1849, p. 88.
2. 1 2  Julius Adolf Bernhard: Alabandos. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 1,1, Leipzig 1884—1890, Sp. 221.
3. ↑  Johannes Geffken: De Stephano Byzantio. Göttingen 1886.
4. ↑  Karl Tümpel: Alabandos 1. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I,1, Stuttgart 1893, Sp. 1271.
5. ↑  Callirrhoe (5) // Bell, Robert E. Women of classical mythology: a biographical dictionary. ABC-CLIO, 1991, p. 103. ISBN 0-87436-581-3.
6. ↑  Stefan Vizantiyskiy. Etnika, Ἀλάβανδα.
7. ↑  Banier, Antoine. The Mythology and Fables of the Ancients, Explainʼd from History. London: A. Millar, 1739, p. 178.
8. ↑  Stefan Vizantiyskiy. Etnika, Εὔιππος.
9. ↑  Karl Tümpel: Alabandos 2. Op. cit.
10. ↑  Tsitseron. О природе богов, III, 15:39, 19:50 (perevod M. I. Rijskogo).
**Bismutit** (vismutit) — vismut oksikarbonati guruhiga oid mineral. Kimyoviy tarkibi Bi2|CO3]O2. Tetragonal sistemada kristallanadi. Kukunsimon massa holida, baʼzan tolalardan tuzilgan poʻstloqsimon boʻladi. Rangi kul rangsimon oqishroq, yashilsariqdan qoʻngʻir va kul ranggacha; qattiqligi 3—3,7; s. ogʻ. 7,4—8,3; oson eriydi. Konlarda vismutin va sof (tugma) vismutning karbonatli eritmalar taʼsirida oksidlanishidan hosil boʻladi. Kvars, topaz, arsenopirit va boshqa minerallar bilan birga uchraydi. Oʻzbekistonda (Chatqol, Nurota togʻlarida va Qizilqumda), Qozogʻiston, Rossiya Federatsiyasi (Zabaykalye), Chexiya va Slovakiyada, Germaniya sharqida, Meksika, AQSH va boshqa mamlakatlarda uchraydi. B. vismut elementi olinadigan muhim xom ashyo.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yaʼqub Charxiy Ibn Usmon Ibn Mahmud Al-Gʻaznaviy** (taxminan 1363, Gʻazna yaqinidagi Charx qishlogʻi — 1447, Chagʻoniyon viloyatining Halgʻatu qishlogʻi) — naqshbandiya tariqatining yirik namoyandasi. 1380-yil Buxoroga kelib, madrasada tahsil oladi va Bahouddin Naqshbandga shogird tushadi. Uning vafotidan soʻng Badaxshonda, keyin esa Chagʻoniyonda yashagan. Ya.Ch. tasavvuf, fiqh, Qurʼon tafsiri boʻyicha 10 dan ortiq asar yozgan (ulardan 7 tasi bizgacha yetib kelgan). "Risolai qudsiya" ("Qudsiy kalimalar haqida risola"), "Risolai abdoliya" ("Abdollar haqida risola"), "Sharhi asmuolloh" ("Alloh ismlarining sharhi"), "Risolai unsiya" ("Doʻstlik haqida risola"), "Kitob ul faroiz" ("Meros haqida kitob"), "Risola dar manoqib va aqoid" ("Manoqib va aqoid haqida risola"), "Muxtasar dar bayoni silsilai naqshbandiya" ("Naqshbandiya suluki haqida qisqacha risola") shular jumlasidandir. Bu asarlarning aksariyati Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Faxriddi n Ali Safiy.Rashahot, T. 2003; Maʼnaviyat yulduzlari, T. 2001; Xoja Ahror Valiyning Markaziy Osiyo tarixi va maʼnaviyatida tutgan oʻrni (Ilmiyamaliy anjuman maʼruzalari tezislari), T. 2004.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emmanuil Ilich Adirovich** (1915, Melitopol, Ukraina — 1973.10.09, Toshkent) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1962). Moskva davlat universitetini tugatgan (1940). Moskva neft institutida (1944-49), P. N. Lebedev nomidagi Fizika instituti (Moskva)da (1949-1962) ishlagan. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Fizika-texnika institutida boʻlim mudiri (1962-1973). Ilmiy ishlari qattiq jismlar fizikasiga oid. Adirovich kristallar lyuminessensiyasining zonaviy nazariyasi asoschilaridan biri, qattiq jismlarda elektr jarayonlari kinetikasiga doir masalalarni hal qilishning kvazistatsionar usuli tashabbuskori, fotoelektretlarda elektron qutblanish va kutbeizlanish qonunini kashf etdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Nekrolog

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Berendeylar** — rus yilnomalarida 11-asrdan 12-asr oxiriga qadar tilga olingan turkiy koʻchmanchi qabila. B. nomi baʼzi tarixchilar (S. Pletneva) fikriga koʻra "boyandurlar" nomining ruscha notoʻgʻri atalishidir. 11-asrning 2-yarmida B. boshqa turkiy xalklar (bijanaklar, torklar) bilan birga rus yerlarining jan. rayonlariga (Kiyev, Pereyaslav knyazliklariga yaqin) kelib joylashib olgan. taxminan 1146-yilda bular bitta qabilaga birlashib, "qoraqalpoklar" ("chernie klobuki") deb atalgan. Moʻgʻullar istilosi vaqti (13-asr boshi)da B.ning bir qismi Bolgariya va Vengriyaga borib joylashgan, yana bir qismi Oltin Oʻrda aholisiga qoʻshilib ketgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alparslan Kuytul** (20- avgust 1965; Adana, Turkiya),Furqon harakatining ma’naviy yo‘lboshchisidir.

1980-yillardagi faoliyatlari izidan 1994-yili "Furqon ta’lim va xizmat vaqfi"ga (Furkan Eğitim ve Hizmet Vakfı) asos soldi. Hozirda Furqon vaqfi Turkiya umumida 35 dan ortiq shaharlarda, shuningdek xorijiy mamalakatlarda ham faol xizmat ko‘rsatib kelmoqda.

Hayoti
------

Alparslan Kuytul 1965-yili Adananing 45 km janubidagi Karatash shaharchasida dunyoga keldi. 1991-yili Chukurova universiteti arxitektura-muhandislik fakultetining qurilish muhandisligi bo‘limini bitirdi. 

1993-1997-yillar orasida Misrning al-Azhar universiteti Shariat fakultetining Islom huquqi bo‘limida tahsil oldi. 1997-yili al-Azhar universitetini tamomladi. Al-Azhar universitetida o‘qib yurgan yillarda Furqon ta’lim va xizmat vaqfini (1994) tashkil qildi.

Furqon ta’lim va xizmat vaqfi bir yilda Turkiya umumida jami 200.000 dan ziyod inson ishtirok etgan 100 dan ortiq konferensiya tashkil qildi. A. Kuytulga tegishli internetdan efirga uzatiladigan TVFurkan nomli kanal mavjud. Bundan tashqari 2011-yildan beri "Furqon nasli" jurnalining (Furkan Nesli Dergisi) bosh muharrirligini qilib kelmoqda.

Havolalar
---------

* 
* 
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-01).
* 
*
Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi
**Dusnok** ( xorvatcha: *Dušnok* ) — Vengriya janubida Buyuk tekislik mintaqasi Baks-Kiskun okrugidagi qishloq.

Geografiyasi
------------

U 57.47 km2 maydonni egallaydi va 3396 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

Demografiya
-----------

Aholisi mojarlar, xorvatlar, nemislar va ruminlardan iborat.

Dusnokda yashaydigan xorvatlar bu hududga XVI asrda Slavoniyadan kelishgan. Ular xorvat tilining shtokaviy lahjasida, slavyan subdialektida (eski-shtokaviycha, yot talaffuzi aks ettirilmagan) gapirishadi. Shunga o'xshash dialektal xususiyatlar bugungi kunda Jupanya yaqinidagi (G'arbiy Sirmiyada) Gradishte aholisi va Slavoniyaning markaziy sharqiy qismidagi Nashitsa shahri atrofida (ikkalasi ham Xorvatiyaning shimoli-sharqida) mavjud.

Bu xorvatlar Dunay xorvatlarining maxsus guruhiga kiradi: ular o'zlarini Raci deb atashadi. Adabiyotda ular *racki Hrvati* deb ham atalgan.

Dusnok xorvatlar bayramlari *Veliko racko prelo* *Racki Duhovi* yoki *Racke Pinkusde* (1993-yildan beri. ), *Ivanjdan*, 20-avgust va *Berbena svečanost* (Hosil bayrami) nishonlanadi.

Tarixi
------

Uning nomi birinchi bo'lib 1193—1196-yillarda qirol Bela III tomonidan chiqarilgan hujjatda tilga olingan. Dusnok 16-asrda Usmonlilar bosqinidan so'ng vayronaga aylangan. 1639-yilda tashlandiq joy sifatida Yanos Miskey va Istvan Veresning mulki bo'lgan. 17-asr oxirida Dalmatiya va Bosniyadan katolik ko'chmanchilar kelishgan. 18-asrning boshlarida Dusnok graflar Cseszneky tomonidan qaytarib olingan, ammo oxir-oqibat u Kalocsa arxiyepiskopi mulkiga aylangan. 1864-yilda qishloq katta yong'indan zarar ko'rgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Podravina.net" (hr). 8-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 (182 KB) Sanja Vulić: O govorima Hrvata u Mađarskoj
2. ↑  (xorvatcha) Croatica.hu Prela, balovi i pokladne zabave u Bačkoj 2008.
**Berehove** (ukraincha: *Берегове*; veng.: *Beregszász*) — Ukraina gʻarbidagi Zakarpatya viloyati, Vengriya bilan chegara yaqinida joylashgan shahar.

Nomi
----

Shahar nomining yozilishining turli xil variantlari mavjud: rumincha: *Bereg*, Rusyn (translit. *Berehovo* ), ruscha: *Берегово* (translit.*Beregovo*), belaruscha: *Берагава* ( Łacinka *Bierahava* ), Chexiya va Slovakiya : Berehovo, idishcha: בערעגסאז, Beregsaz , nemischa:, polyakcha: *Bereg Saski*.

Ma'muriy bo'linish
------------------

Shaharning bir qismi, shuningdek, shahar kengashida o'z vakolatxonasiga ega bo'lgan 504 kishilik Zatishne qishlog'iga yaqin joylashgan.

2012-yil sentabrida Berexovoda venger tili mintaqaviy tilga aylandi, endi u shaharning ma'muriy idora ishlarida va hujjatlarida qo'llanilishini anglatardi. Bu 2012-yilning yozida Ukrainada tillar bo'yicha yangi qonun qabul qilingandan keyin sodir bo'ldi.

Tarixi
------

1910-yilda, 12 933 aholidan 12 432 nafari venger (96,1%), 221 (rutenlar) nafari ukrain va 140 nafari nemislar edi.

Taniqli shaxslar
----------------

Xalqaro munosabatlar
--------------------

### Qardosh shaharlar

Berehove bilan qardoshlar :

 

* Polsha Przeworsk, Poland
* Ruminiya Satu Mare, Romania
* Vengriya Gödöllő, Hungary

* Jewish mikve in Berehove (now a bank)Berehovedagi yahudiy mikvesi (hozirgi bank)
* Berehovedagi to'g'on otkritka, 1900-yilBerehovedagi to'g'on otkritka, 1900-yil
* Shahar chegarasi belgisi, uchta skriptda, ikki tildaShahar chegarasi belgisi, uchta skriptda, ikki tilda

Yana qarang
-----------

* Buyuk ibodatxona, Berehove

Manbalar
--------

1. 1 2  Romanian becomes regional language in Bila Tserkva in Zakarpattia region, Kyiv Post (24 September 2012)
2. ↑  (Hungarian) *Szarka László.* „A városi magyar népesség a Magyarországgal szomszédos országokban (1910-2000)" 201. 7-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2008-yil.
3. ↑  „Google Maps".

Havolalar
---------

* Berehove shahri rasmiy sayti (Ukraina)
* Bereghovo shahrining rasmiy veb-sayti (inglizcha versiyasi)
* Ukraina Entsiklopediyasida Berehove
* Berehove - Shtetlink
**Alper Taş** (1969-yil , Subaşı, Pazar, Rize) — turk siyosatchisi. Ozodlik va birdamlik partiyasining sobiq rahbari.  Birgun gazetasi sharhlovchisi. 

Ta'limini Pazardagi universitetda tugatdi. Istanbul universiteti Matbuot va radioeshittirish maktabini tamomlagan, hozirda aloqa fakulteti hisoblanadi. U yoshligida inqilobiy yoshlar kurashining tashkilotchilari qatorida edi. Ozodlik va birdamlik partiyasini tashkil etishda ishtirok etgan. Beykoz tuman mudiri, Istanbul viloyat tashkiloti boshqaruvchisi, Istanbul viloyat raisi, partiya majlisi a’zosi va partiyaningt rais o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan. U navbatdagi Buyuk Kongressda Bosh Prezident etib saylangan.

2012-yil 11-iyun kuni boʻlib oʻtgan O'DP Kongressida hamraislik modelining qabul qilinishi natijasida Bilge Sechkin Chetinkaya bilan birgalikda rais etib saylandi. 2016-yilning 13-martida, liderlik modeli O'DPda Prezidentlar Kengashi sifatida qabul qilingandan so'ng, 5 kishidan iborat Prezidentlar Kengashi a'zosi etib saylandi. U Turkiyada 2019-yilgi mahalliy saylovlarida Ozodlik va birdamlik partiyasidan iste’foga chiqib, Respublika Xalq partiyasiga  qo‘shildi va Beyog‘lu shahar hokimligiga nomzod bo‘lsa-da, saylovda yutqazdi. Saylovlardan so‘ng, u Respublika Xalq partiyasidan chiqib, yana Ozodlik va birdamlik partiyasiga a’zo bo‘ldi.

U 2023-yilgi Prezidentlik va parlament saylovlari uchun tuzilgan Sotsialistik kuch ittifoqini tashkil etish haqidagi qo‘shma bayonotni imzoladi. 

  

</br>U Füsun Tosh bilan turmush qurgan va Istanbulda yashaydi.

Manba
-----

1. ↑
2. ↑  „ALPER TAŞ". 2 mayıs 2020da asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 21 eylül 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21 ocak 2020.
4. ↑  „Sosyalist Güç Birliği kuruluşunu ilan etti" (tr-TR). *Evrensel.net*. 20 ağustos 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 eylül 2022.
**Qavariqlik va botiqlik** — funksiya fafigining xossasi; x=lg0nuqtaning atrofida egri chiziqning har bir yoyi oʻzining vataridan yuqorida yotsa, /(x) funksiyaning grafigi x=xdnuqtada qavariqligi bilan yuqoriga (botiqligi bilan pastga) qaragan deyiladi va funksiyaning oʻzi bu nuqtada qavariq deyiladi; agar egri chiziqning har bir yoyi oʻzining vataridan pastda yotsa, /(x) funksiyaning grafigi x=x0nuqtada botiqligi bilan yuqoriga (qavariqligi bilan pastga) qaragan deyiladi va funksiyaning oʻzi bu nuqtada botiq deyiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qavvali** (arab. qavval — notiq, baxshi soʻzidan) — Pokiston, Shimoliy Hindiston, Bangladesh, shuningdek, Eron va baʼzi arab mamlakatlarining ayrim vohalarida keng tarqalgan mumtoz musiqa janri. "Qavl" atamasi dastlab keng tarqalgan ashula shakllaridan birini anglatgan. Keyinchalik (taxminan 14-asrdan boshlab) Shimoliy Hindiston hududi (Gʻuriylar davlati, Dehli sultonligi)s.a musulmon dini tarqalishi hamda Oʻrta Osiyo badiiy anʼanalarining taʼsiri natijasida Q. diniy marosimlar bilan bogʻliq holda rivojlanib kelgan, darvishlarning samolarida ham qoʻllanilgan. Oʻrta asr risolalarida Q. janri tahlil etilgan ("Dar juvoze samaʼ", Abu Jalil Bin Abdurahmon, 1650 va boshqalar), Q.ning ilk mohir ijrochisi va ijodkori sifatida Xusrav Dehlaviy koʻrsatilgan ("Nagʻmai Ushshoq", Muhammad Nurasad Chishtiy, 1834 va boshqalar).

Q. metr va ritm hamda raga bilan bogʻliq lad asoslarining rivojlanganligi, ijro uslubi murakkabligi, shakli mukammalligi bilan ajralib turadi. Q, asosan, ikkita yetakchi (kuchli, keng diapazonli, chuqur nafasli ovozga ega) xonanda, bir necha (odatda, 5—6) joʻrnavoz xonanda, setor, sarangi, tanpura, fisgarmoniya va tabla kabi cholgʻulardan tuzilgan sozandalar guruhi tomonidan turkum shaklida ijro etiladi. Q. kichikroq, asosiy parda tuzilmasi va asar kayfiyatini ifodalovchi cholgʻuvokal muqaddima bilan boshlanib, murakkab uslubidagi asosiy qism bilan davom ettiriladi. Unda yakkaxon xonandaning badihalaridan keyin butun jamoa ijro etayotgan naqarot qismlari keladi. Joʻrnavoz xonandalarning naqarot qismlarida qarsak chalib turishi, surʼatning tobora tezlashishi Q.ga xos boʻlgan xususiyatlardan. 2asosiy qism toʻla guruh tomonidan ijro etilib, aniq usul va muayyan sheʼriy matn (Xusrav Dehlaviy, Kabir, Tulsi Das, Mirza Gʻolib va boshqalarning muhabbat, vatanparvarlik va diniy mavzudagi qasida, ruboiy va gʻazal)larga asoslanadi. Q. hozirda diniy marosimlar bilan birga konsert dasturlari, kino musiqasidan ham keng oʻrin olgan.

Muhiddin Nosirov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bük** — Vengriyaning Vas okrugida joylashgan shaharcha, Avstriya davlati bilan chegaradosh. Hozirgi vaqtda u Vengriyadagi mashhur dam olish maskani va Markaziy Yevropadagi asosiy kurort va sog'lomlashtirish markazlaridan biri sifatida katta mavqiyga ega shaharcha.

Manzili
-------

Romaneskdagi Rim-katolik cherkovi
Shaharcha Szombathelydan 27 km uzoqlikda, Repce daryosi tekisligida joylashgan.

Diqqatga sazovor joylarI
------------------------

 Shahar hokimiyati
### Vannalari

1957-yil kuzida mintaqada neft borligini aniqlash uchun tekshiruv ishlari o'tkazildi, ammo issiq suv bulog'i topildi. Shaharda 1962-yilda hammom qurildi. Keyinchalik bu suv shifobaxsh suvga aylandi va 1972- yilda issiq suv hammomlari sifatida foydalanish uchun yangi vannalar qurildi. Hammom atrofida bir qancha lagerlar, mehmonxonalar, butiklar va restoranlar qurilgan va 1992-yilda "dam olish bog'i" ham ochildi. Bugungi kunda Bukdagi hammom Vengriyadagi ikkinchi yirik shifobaxsh vanna hisoblanadi. Bukdagi eng mashhur mehmonxonalardan biri 2007-yilda "Eng yaxshi Vengriya sog'lomlashtirish mehmonxonasi" nominatsiyasiga sazovor bo'lgan.

### Árpád yoshidagi cherkovi

Cherkov XII asrda qurilgan Sankt-Kaliman patritsiyiga atab qurilgan. Keyinchalik gotika uslubida qayta ta'mirlanadi, minora qismi 1658-yilda qayta quriladi. 1732 — 1757-yillarda butun cherkov binosi barokko uslubida yangilandi. Devor rasmlari shu davrga xos uslibda qurildi, Cherkovdagi Bokira Maryam ustuni XVIII asrga tegishli hisoblanadi

### Felsőbuki oilasining eski saroyi

Felsőbüki oilasining eski saroyi taxminan 1790-yilda Pal Felsőbüki Nagi tomonidan qurilgan. Dastlab u kopt uslubi deb ataladigan shaklda qurilgan. Keyinchalik esa 1880-yilda u eklektik uslubda qayta ta'mirlanadi.

 Shahar qabristonidagi Pal Felsőbuki Nagy qabri

Qardosh shaharlar
-----------------

Buk egizak.

* GermaniyaIllingen, Germaniya
* VengriyaTörokbalint, Vengriya

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  *Gazetteer of Hungary, 1st January 2015*. Hungarian Central Statistical Office.
2. ↑  „Testvérvárosok" (hu). *buk.hu*.  Bük. Qaraldi: 6-aprel 2021-yil.

Havolalar
---------

* Buk shaharning bosh sahifasi
* Buk tashrif buyuruvchilarning bosh sahifasida
* Xarita – Buk
* Buk va Buk-Bathning havodan suratlari
* Ko'cha xaritasi (vengercha)
**Raketalar dinamikasi** — reaktiv dvigatelli uchish apparatlari harakatini oʻrganish bilan shugʻullanadigan fan. Raketalar dinamikasining nazariy asoslari 19-asr oxiri, 20-asr boshlarida yaratiddi, 20-asr 40-yillari oxiridan jadal rivojlana boshladi. Boʻlimlari: 1) raketalarning ogʻirlik markazi harakatini oʻrganish; bunda trayektoriyalarga oid masalalar nazariyasi yaratiladi; 2) raketalar harakatini ogirlik markaziga nisbatan oʻrganish; bunda kosmik kemalarni kosmosda tutashtirish, raketalarni boshqarish, moʻljalga toʻgʻrilash va boshqa masalalar hal qilinadi; 3) eksperimental Raketalar dinamikasi; bunda raketalar harakatini tadqiq qilishning eksperimental usullari oʻrganiladi. Raketalar dinamikasida optik va radiotexnik asboblar, kompyuterlar qoʻllaniladi, ehtimoliy jarayonlar nazariyasidan foydalaniladi.

Raketalar dinamikasining asosiy vazifalaridan biri — dvigateli ishlab turgan raketalarning harakat qonunlarini oʻrganish. Raketa uchayotganda yonilgʻi yonishi tufayli massasi ancha kamayadi. Mas, bir bosqichli raketalar tezlik olish (start) paytida dastlabki ogʻirligining 90% ini yoʻqotadi. Dvigateli ishlab turgan raketalarning harakat qonunlari oʻzgaruvchan massali jismlar mexanikasi tenglamalari orqali ifodalanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
kataklizm oʻzgaruvchilari
**Kataklizm oʻzgaruvchilari** — oʻzgaruvchan yulduzlar bilan bogʻliq boʻlgan hamda kataklizm keltirib chiqaradigan astronomik obyektlar sinfi. Ular oq mitti (asosiy yulduz) va hamrohdan iborat yaqin ikkilik tizimlar boʻlib, ularning rolini koʻpincha past massali zaif rivojlangan asosiy ketma-ketlik yulduzi, yaʼni qizil mitti oʻynaydi. Baʼzan boshqa ob’ekt ham sherik rolini oʻynashi mumkin — masalan, subgigant yoki qizil gigant. Kataklizmik oʻzgaruvchilarga yangilar, mitti novalar, magnit yigʻiladigan yulduzlar va boshqa bir qator vakillar kiradi.

Sistematika
-----------

### Yangi yulduzlar

Yangi yulduzlar (inglizcha: *novae*) — kataklizm oʻzgaruvchining eng qadimgi maʼlum turi, shuningdek, epidemiyalarning juda katta amplitudasi tufayli ularning eng koʻzga koʻringan va mashhuri. Bir necha kun yoki hatto soat davomida yulduzning yorqinligi ortadi {\displaystyle 6^{m}\div 16^{m}} kattaliklar (oʻrtacha amplitudalar yaqin {\displaystyle 12^{m}}). Yorqinlikning tez oʻsish davri koʻproq yoki kamroq sekin pasayish bilan almashtiriladi va yulduz portlashdan oldingi holatga qaytadi. Parchalanish davri 100 kundan kam boʻlishi mumkin. Qayta takrorlanuvchi yangilar sinfi mavjud boʻlib, ularning tarqalishi bir necha bor kuzatilgan. Alevlenmeler orasidagi davr odatda bir necha oʻn yillar, oʻrtacha olov amplitudalari odatda kamroq {\displaystyle 10^{m}} va epidemiyalar orasidagi davrga bogʻliq (dan {\displaystyle 8^{m}\div 10^{m}} ~50 yilgacha va undan yuqori muddatga {\displaystyle 7^{m}} ~26 yil muddatga). Koʻpchilik yangi yulduzlar uchun faqat bitta portlash kuzatilganligining sababi shundaki, bu novalarning aksariyati portlashlar orasida juda uzoq vaqtga ega.

### Mitti yangi yulduzlar

Mitti yangi yulduzlar (inglizcha: *dwarf novae*) yaqin ikkilik tizimlar boʻlib, uning tarkibiy qismlaridan biri oq mitti boʻlib, uning ustiga boshqa komponentdan materiya toʻplanadi. Chiroqlar toʻplanish diskining beqarorligi natijasidir. Disk gazi kritik haroratga yetganda, uning viskozitesi oʻzgaradi, natijada gaz oq mitti yuzasiga tushadi va katta miqdordagi tortishish potentsial energiyasining chiqishi bilan birga keladi.

### Turli sinflarning umumiy xususiyatlari

Taʼriflangan kataklizm oʻzgaruvchilari turlari oʻrtasidagi katta farqlarga qaramay, ular juda koʻp umumiy xususiyatlarga ega va ularni bitta model bilan tavsiflash mumkin. Ushbu turlar oʻxshash:

* Amplitudalar bilan tartibsiz davriylik {\displaystyle 1^{m}} va davrlar {\displaystyle 10^{2}\div 10^{4}} kunlar;
* amplitudalar bilan tez miltillash {\displaystyle 1^{m}} va soniyalardan soatgacha boʻlgan davrlar;
* amplitudali kogerent tebranishlar {\displaystyle (10^{-3}\div 10^{-4})^{m}} va davrlar {\displaystyle 10^{2}} soniya;
* orbital aylanish bilan sinxron davriylik.

Yangi va mitti qoʻshaloq yulduzlar portlashlarini tasvirlashga boʻlgan barcha urinishlar bu ob’ektlarning muhim qismi uchun ikkilik aniqlanmaguncha muvaffaqiyatsiz boʻladi. Oʻshandan beri ushbu ob’ektlarning tabiatini tushunishda sezilarli yutuqlarga erishilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Qopchigʻay adiri** - Fargʻona botigʻining jan. qismi (Fargʻona viloyati)dagi adir. Jan.dan Yormozor adirorti botigʻi, shim.dan Soʻx, Aravon-Shahrixon daryolari yoyilma konsuslari bilan oʻralgan. Jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa 20 km ga yaqin masofaga choʻzilgan, eni 1—1,5 km. Eng baland joyi 735 m. Jan.gʻarbga pasayib boradi. Shimoliy yon bagʻri qiyaroq. Yon bagʻirlari koʻplab quruq soy va jarliklar bilan kesilgan. Tektonik jihatdan braxian-tiklinal struktura. Toʻrtlamchi davrda yangi tektonik harakatlar taʼsirida koʻtarilgan. Paleogen, neogen va toʻrtlamchi davr konglomeratlari, gillari, shagʻal toshlardan tashkil topgan. Bular lyossimon jismlar bilan qoplangan. Iqlimi kontinental. Yozi issiq, 200–250 mm yogʻin tushadi. Boʻz tuproqlar tarqalgan, rang, qoʻngʻir-bosh, shaytonkavush va boshqa oʻsimliklar oʻsadi. Hayvonlardan kalamush, qoʻshoyoq, boʻrsiq, jayra, tulki, ilonlar, kaltakesaklar va boshqa uchraydi. Adir hududi yaylov sifatida foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirra**, **Smirna** (qadimgi yunoncha: *Μύρρα*, Σμύρνα) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Kipr qiroli Kinir va Kenxreidaning qiziAdonisning onasi (uning otasi va bobosi ikkalasi ham qadimgi yunon mifologiyasida Kinir).

U otasiga gunohkor muhabbat qoʻydi va boshqa birovning nomi va qorongʻulikdan foydalanib, zino qildi — Demetera bayramida u bilan birga yotdi. Otasi bilib qolib, uni oʻldirmoqchi boʻldi, ammo Mirra qochishga muvaffaq boʻldi. Saba yurtida u mirra daraxtiga aylandi. Ilifiya chaqaloq Adonisni daraxt poʻstlogʻidagi yoriqdan chiqarib oldi.

Boshqa manbalarda u **Smirna** nomi bilan ataladi. Foantning qizi. Onasining aytishicha, uning qizlari Afroditadan ham goʻzalroq boʻlgan va maʼbuda Smirnada otasiga sevgi uygʻotgan. Smirna xuddi shu nomdagi daraxtga aylangan. Adonisning onasi (Paniasidaga koʻra). „Smirna" sheʼri miloddan avvalgi I-asrda Rim shoiri Helviy Sinna tomonidan yozilgan. Katullning hayratiga sabab boʻlgan bu sheʼr bugungi kungacha saqlanib qolmagan — faqat bir nechta satrlar saqlanib qolgan.

Dante „Ilohiy komediya" da uni soxtakor, yolgʻonchi sifatida doʻzaxning 8-davrasiga joylashtiradi.

1894-yilda kashf etilgan Mirra (381) asteroidi Mirra nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Sm. Propersiy. Elegii III 19, 15; Nonn. Deyaniya Dionisa II 151.
2. ↑   Ovidiy. Metamorfozi X 300—524
3. ↑   Gigin. Mifi 58
4. ↑   Antonin Liberal. Metamorfozi 34, 5
5. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 14, 4
6. ↑  Назаров 2019. sfn error: no target: CITEREFНазаров2019 (help)
7. ↑  Данте 1967. sfn error: no target: CITEREFДанте1967 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Данте, Алигьери.*. Божественная комедия*, Литературные памятники. М.: Наука, 1967.
* Левашёва О. Е.*. Пуччини и его современники*. М.: Советский композитор, 1980.
* Назаров В. Н.*. Право на ад: Семиотика пороков в Божественной Комедии Данте (Ад и Чистилище)*. Тула: Аквариус, 2019. ISBN 978-5-6044043-0-0.
**„Qor malikasi"** (dancha: ) — dan yozuvchisi Hans Christian Andersen qalamiga mansub ertak. Ilk bor 1844-yilning 21-dekabrida „Yangi ertaklar. Birinchi jild. Ikkinchi toʻplam. 1845" (dancha: ) toʻplamida chop etilgan. Asarda Gerda va uning doʻsti Kay misolida yaxshilik va yovuzlik oʻrtasidagi kurash haqida hikoya qilinadi.

7 boʻlimga boʻlingan „Qor malikasi" muallifning eng uzun va eng mashhur ertagidir. Asar Andersen qalamiga mansub koʻplab ertaklar toʻplamlariga kiritilgan. Ertak dunyoning oʻnlab tiliga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Syujet
------

„Qor malikasi" ertagida Kay ismli bola va Gerda ismli qizcha boshidan kechirgan sarguzashtlar haqida hikoya qlinadi. Kayni Qor malikasi oʻz qasriga olib ketadi. Malika uning yuragiga muz parchasini joylashtiradi. Natijada bolakay qoʻpol va shafqatsiz boʻlib qoladi.

Gerda qoʻrqmasdan Gerda qasriga boradi. U Kayni topadi, ammo doʻsti oʻzgarib qoglanini payqaydi. Shunday boʻlsa-da, Gerda oʻz mehri bilan Kayning muzlagan yuragini eritishga muvaffaq boʻladi. Kay va Gerda Qor malikasini yolgʻiz qoldirib, yanada yaqinroq doʻstlar oʻlaroq uyga qaytadilar.

Qahramonlar
-----------

* Kay (talaffuzi: *Kay*) – katta shaharda yashovchi kichik bolakay, Gerdaning doʻsti
* Gerda (talaffuzi: *Gerda*) – Kayning qoʻshnisi, doʻsti
* Qor malikasi – qor bilan dunyo kezuvchi malika
* Troll – voqelikni oʻzgartiruvchi koʻzgularni yasaydigan yovuz qahramon
* Buvi – Kayning buvisi
* Sehrgar kampir – Gerdani oʻzi bilan olib qolishga urinuvchi sehrgar
* Qargʻa – yovvoyi qargʻa
* Oʻrgatilgan qargʻa – Qor malikasi saroyida yashovchi qargʻa, yovvoyi qargʻaning doʻsti
* Malika – Gerdaga yordam beruvchi malika
* Shahzoda – kelib chiqishi kambagʻal oiladan boʻlgan shahzoda
* Oʻgʻri kampir – Gerdani ushlab olgan oʻgʻrilarning biri
* Oʻgʻri qizaloq – oʻgʻrilar kattasining qizi
* Bae (talaffuzi: *Bey*) – Gerdani qor malikasi saroyiga eltuvchi bugʻu
* Saam ayol - Gerda va Baega yordam beruvchi saam ayol
* Fin ayol – Qor malikasi qasri yaqinida yashovchi fin ayol

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Qor malikasi*** haqida turkum mavjud |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Madonna va bola"** (nem. *Madonna mit dem Kinde*) — italyan haykaltaroshi Donatello (1386-1466) ga tegishli bronza barelyef. Taxminan 1443-yilda Florensiyada yaratilgan. Desiderio da Settignano (1430-1464) Marmar ramka taxminan 1445-yilda Desiderio da Settignano tomonidan yaratilgan. Venada Sanʼat tarixi muzeyidagi Kunstkamerada saqlanadi (Buyuk Britaniya № 7462).

Dnatello bronza tondoda „Kamtarlik Madonnasi" ni tasvirlagan (italyancha: *Madonna dell’Umiltà*) Bu turdagi Madonna  ayniqsa Florensiyada juda mashhur edi: Bokira qiz va Bola juda kamtarona va yerda oʻtirgan  holatda tasvirlangan. Uning qattiq, jiddiy ifodasi Uygʻonish davri haykaltaroshlik uslubiga xosdir. Bu bolalarning jonli harakatlariga ham tegishli, masalan, kichkina Iso onasining pardasi bilan oʻynaydi, ikkala farishta ham quvonch bilan imo-ishora qilib, gulchambarni uzatadilar.

Bu haykal 1444-yilda Rölyef Donatello Paduani tark etgandan soʻng yaratilgan. Donatelloning shogirdi Desiderio tomonidan ushbu tondo uchun ajoyib marmar ramka yasalgan, nafis bronza qurbongoh koʻhna Kosimo deʼ Medichi (1389-1464) uchun yaratilgan shaxsiy uy qurbongohini ifodalaydi. Relyef Sanʼat tarixi muzeyining Kunstkameraga Este kolleksiyasi orqali olib kelingan.

Adabiyotlar
-----------

* Конрад Шлегель.*. Музей истории искусств. Вена. Кунсткамера, Вена*, Музеи мира. London: C.H.Beck/Scala Publishers Ltd, 2013. ISBN 978-3-406-64752-9.
* *Masterpieces of the Kunstkammer Vienna. A Brief Guide to the Kunsthistorisches Museum Vienna. Edited by Sabine Haag[de]*, Volume 12, Vienna: Kunsthistorisches Museum, 2013. ISBN 978-3-99020-037-7.  (Inglizcha)
**Fortuert** — AQSH janubidagi shahar. Dallas shahridan 60 km gʻarbda, Texas shtatida. Aholisi 534,6 ming kishi (2000). Transport yoʻllari chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Qishloq xoʻjaligi rayonining muhim savdomoliya markazi. Mashinasozlikning yirik markazi. Aviatsiya, avtomobilsozlik, radioelektronika sanoati korxonalari bor. Neft sanoati uchun jihozlar, muzlatkichlar, tibbiyot asbobuskunalari ishlab chiqariladi. Metallsozlik, oziq-ovqat, kimyofarmatsevtika, polifafiya sanoati korxonalari ishlab turibdi. Universitet bor. Shaharga 1849-yilda asos solingan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emery** (talaffuzi: *Emery*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 484 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.45 kvadrat mil (1.17 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 247 |  | — |
| **1910** | 446 |  | 806% |
| **1920** | 600 |  | 345% |
| **1930** | 542 |  | −97% |
| **1940** | 482 |  | −111% |
| **1950** | 480 |  | −04% |
| **1960** | 502 |  | 46% |
| **1970** | 452 |  | −100% |
| **1980** | 399 |  | −117% |
| **1990** | 417 |  | 45% |
| **2000** | 439 |  | 53% |
| **2010** | 447 |  | 18% |
| **2020** | 484 |  | 83% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 447 kishi, 191 ta xonadon va 116 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 98,4% oq tanli, 0,2% tubjoy amerikaliklar, 0,4% osiyoliklar va 0,9% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi.

Shaharda 191 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 28,8 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 51,8 foizi er-xotinlar birga yashagan, 5,2 foizida eri boʻlmagan ayollar, 3,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 39,3% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 35,1 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 15,2 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 37,9 yoshni tashkil etadi. Aholining 29,1 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 3,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 26,4% 25 dan 44 gacha; 21,7% 45 dan 64 gacha; va 19,5% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 49,9% erkaklar va 50,1% ayollarni tashkil qilgan.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 28 958 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 35 313 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 27 875 dollarni, ayollarniki esa 16 094 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 17 324 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 3,8 foizi va aholining 5,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past edi, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning hech biri va 65 va undan katta yoshdagilarning 16,9 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Emery city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
3. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
4. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Madrasai Oliy (maʼnolari).

**Madrasai Oliy (Oliy madrasa)** — Qoʻqonda saqlanib qolmagan 2 qavatli madrasa. 1859-yilga qadar (1845-yilda yoki 1855—1856-yillarda) oʻzbek hukmdori Xudoyorxon donatorligida va Musulmonqul mingboshi boshchiligida Qoʻqon xonligi poytaxtining Chorsu maydonida, xonlarning eski oʻrdasi oʻrnida, katta bozorda bunyod etilgan.

Tarixi
------

Madrasai Oliyni bino qilgan shaxs haqida Mirzo Olim maxdum xoji „Tarixi Turkiston" asarida quyidagi xabarni yozib qoldirilgan:

> Xudoyorxon taxtga oʻlturgʻonining toʻqqizinchi yili qadimgi xonlarning eski oʻrdasi oʻrnida Musulmonquli Xudoyorxon nomiga Madrasai Oliyani bino qilibdur.
> 
> 

Qoʻqon xonligida taʼlim tizimi va unda vaqf mulklarining tutgan oʻrni boʻyicha tadqiqot olib borgan olim M. O. Alixojiyevga koʻra, Madrasai Oliy 1845-yilda, oʻzbek hukmdori Xudoyorxonning yoshlik yillarida amalda mamlakatni qattiqqoʻllik bilan boshqargan Musulmonqul mingboshi tomonidan, xonlik poytaxtining Chorsu maydonida bunyod etilgan. Madrasaning asoschisi esa Xudoyorxonning oʻzi boʻlgan.

Tarixchi R. N. Nabiyev oʻzining „Qoʻqon xonligi tarixidan (Xudoyorxonning feodal xoʻjaligi)" nomli asarida Madrasai Oliyni Xudoyorxon 1855—1856-yillarda bunyod ettirgan deb maʼlumot qoldirgan.

Qoʻqon xonligi maktab va madrasalari tarixi boʻyicha tadqiqot olib borgan olim I. A. Alimovga koʻra, Madrasai Oliy Xudoyorxon tomonidan, xonlik poytaxtining katta bozorida bunyod etilgan. Xon madrasa vaqfnomasini 1859-yilda taʼsis etib, unga oʻz mulkidan sanoat korxonalari va sugʻoriladigan yerlarni vaqf qilgan. Vaqfnomada Xudoyorxon, Mallaxon va oʻsha davr qozilarining muhrlari bosilgan.

Madrasa 150 nafarga yaqin talabalar ilm olishi va bir necha nafar mudarrislar dars berishiga moʻljallangan. 73 (yoki 79) ta hujra va 2 ta darsxonalardan tashkil topgan katta (yirik) madrasa boʻlgan. 1891—1892-yillarda 251 nafar talaba ilm olgan va ularga 6 nafar mudarris saboq bergan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Alixojiyev 2012, s. 112. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
2. 1 2 3  Alimov 2017, s. 63. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
3. 1 2 3  Alixojiyev 2012, s. 77. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
4. ↑  Alimov 2017, s. 51. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
5. 1 2 3  Alixojiyev 2012, s. 165. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
6. ↑  Alimov 2017, s. 18. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
7. ↑  Alimov 2017, s. 59. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
8. 1 2  Alimov 2017, s. 290. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
9. ↑  Alimov 2017, s. 10. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Alimov I. A.*. Qoʻqon xonligi madrasa va maktablari tarixi*. Toshkent: Fan, 2017 — 302 bet. ISBN 978-9943-19-405-2.
* Alixojiyev M. O.*. Qoʻqon xonligining madaniy hayotida maktab va madrasalarning tutgan oʻrni (1800—1876-yy.). Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya*. Toshkent: Qoʻlyozma huquqida, 2012 — 182 bet.
**Qor chizigʻi**, qor chegarasi — qorlarning togʻlarda erimay qoladigan va firnga aylangan quyi chegarasi. Qor chizigʻi balandligi joyning geografik kengligi, havo harakati, iqlim. yogʻin miqdori, joyning orografiyasi va yon bagʻir ekspozitsiyasiga bogʻliq. Qor chizigʻining balandligi issiq oʻlkalardan sovuq oʻlkalarga tomon pasayib boradi. Qutbiy oʻlkalarda dengiz sathidan boshlanadi, Novaya Zemlya o.da 600 m, Alp togʻlarida 2200–3100 m, Oʻzbekistondagi togʻlarda 3800–4200 m, ekvator yaqinidagi togʻlarda 5000 m balandlikda joylashgan. Yevrosiyo materigida iqdim qurgʻoqchillashgan sari, yaʼni gʻarbdan sharqqa tomon balandlashib boradi. Mas, Alp togʻlarida 2200 m, Kavkaz togʻlarida 3600 m, Oltoyda 4800 m va h.k. Haqiqiy (yoz oxirida eng baland) va mavsumiy (vaqtincha) Qor chizigʻi farq qilinadi. Qor chizigʻida yogʻadigan qor miqdori bilan erishi mumkin boʻlgan qor miqdori teng boʻladi, undan yuqorida esa qor erib ulgurmaydi va toʻplanib boradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leroy Yang** (1967-yil -avgustda Beliz shahrida tugʻilgan), aks holda „Grossmeyster" nomi bilan tanilgan, Belizlik dublyaj shoiri .

Biografiya va sanʼat faoliyati
------------------------------

Yosh Bernadean Youngda tugʻilgan va Sent-Meri’s boshlangʻich maktabida va hozirda Anglikan sobori kollejiga (ACC) birlashtirilgan sobiq Sent-Maykl kollejida oʻqigan. U aka-uka Morganlar, Kenni va Turbo bilan Fresh Breeze rap guruhida qisqa vaqt rol oʻynadi, lekin oxir-oqibat giyohvand moddalarga qaram boʻlib qoladi va turli xil notoʻgʻri ishlar qiladi, natijada ikki marta oʻz joniga qasd qilishga uringanidan keyin reabilitatsiyaga yoʻl olgan.1990-yillarning oxirida, qamoqxonada va giyohvand moddalar reabilitatsiyasida oʻtkazgandan soʻng, u sheʼriyatga murojaat qildi va „7-kanal" telekanalida koʻrsatilgan yangiliklarda, yangiliklar va boshqa narsalar haqida sheʼrlar yozdi.

U 7-kanaldagi vaqtini ikkita sheʼriy kitobga „*Made in Pinks Alley*" va „*Generation X"*aylantirdi .Uning debyut albomi *Just Like That…* 2004-yilda Stonetree Records -da chiqarildi. 2017-yilda Image Factory Art Foundation Youngning shoir sifatidagi faoliyatini yorituvchi DVD retrospektivini chiqardi.

Yosh Xalq Birlashgan partiyasi tarafdori va har payshanba kuni oʻz radiostansiyasida sanʼatga bagʻishlangan „G2" (boshqa G kost Anjela Gegg) koʻrsatuviga mezbonlik qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Grandmaster Going Back To The Start". *7 News Belize* (11-iyul 2017-yil). Qaraldi: 13-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Grandmaster Going Back To The Start". *7 News Belize* (11-iyul 2017-yil). Qaraldi: 13-iyul 2017-yil.„Grandmaster Going Back To The Start". *7 News Belize*. 11 July 2017. Retrieved 13 July 2017.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tasnif (maʼnolari).

**Tasnif** (arab. — saralash, tartibga solish), klassifikatsiya — ilm yoki inson faoliyatining biror sohasiga oid oʻzaro bir xil tushunchalar sistemasi. T. har bir fanga xos muhim mantiqiy amal boʻlib, uning vositasida shu fan doirasida toʻplangan bilimlar qatʼiy tartibga solinadi. Fanni oʻrganishda bunday T. qulaylik tugʻdiradi. T.da boʻlinuvchi va boʻluvchi tushunchalar oʻzining qatʼiy oʻrniga ega boʻladi. T. natijasida fanda muhim ahamiyat kasb etuvchi jadvallar, chizmalar, grafiklar, kodekslar vujudga keladi. Tabiiy va sunʼiy T.lar bir-biridan farq qiladi. Tabiiy T. obyektlarning muhim belgilariga asoslanadi (mas. kimyoviy elementlarning davriy sistemasi). U ilmiy tadqiqotning natijasi va muhim vositasi boʻlib, bilish jarayonida katta ahamiyatga ega. Sunʼiy T. asosida obyektlarning nomuhim belgilari yotadi va turli-tuman predmetlarni tartibga solish uchun xizmat qiladi (mas. kutubxonada kitoblarni alfavit boʻyicha joylashtirish). T.da mantiqdagi boʻlish qoidalariga qatʼiy rioya qilish lozim. T.lash davr oʻtishi bilan oʻrganilayotgan obyekt haqidagi bilimlarimizning rivojlanishiga moye ravishda takomillashtirilib, tuzatilib, rivojlantirilib boriladi. T.lash har bir tushunchaning tafakkur tizimidagi oʻrnini aniqlab beradi. T.lash natijasida hosil boʻlgan bilim predmetning asosiy xususiyatlari hamda ular oʻrtasidagi munosabatlarni aniqlashga imkon yaratadi va bu bilimlar tartibga solingan bilim hisoblanadi.

Bilimlarning kelib chiqishi, ilmlar tartibi, strukturasi va oʻzaro munosabatini oʻrganishda fanlar T.i muhim ahamiyatga ega boʻlib, bu masala bilan oʻtmishda koʻp olimlar, jumladan, Aristotel, Forobiy, Ibn Sino, Francis Bacon, Dekart, Mil, Spenser, Immanuil Kant shugʻullangan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dastur Nasafiy** (arabcha: دستور نسفي — Dastur Nasafiy — Toʻliq ismi: Dastur Nasafiy (Nodir) (vafoti taxminan 1690/91-yillar)) — Shoir.

Hayoti
------

Dastur Nasafiy ayrim sheʼrlarida Ogoh taxallusini qo‘llagan. Dastlabki maʼlumotni ona shahri Nasafda olgan. So‘ngra Buxoroda ilm olib, shu yerda yashab qolgan. Uning fazlu kamolini eshitgan Abdulazizxon (1645-80-yillar) uni o‘z saroyiga taklif etgan. U saroyda katta obro‘ va mavqega erishgan. G‘azallari va qasidalari bilan shuhrat qozongan. Ammo Subhonqulixon davrida (1680-1702-yillar) mamlakatda ro‘y bergan iqtisodiy va madaniy hayot tanazzuli tufayli ko‘pgina boshqa shoirlar qatori u ham saroydan ketishga majbur bo‘lgan. Abdulazizxonga hamrohlik qilib Makka ziyoratiga borgan. U yerdan Hindistonga kelib, Avrangzeb (1658-1707-yillar) saroyiga xizmatga kirgan.
Avrangzeb uning bilimi va qobilyatini yuksak qadrlagan. Oradan ko‘p o‘tmay Kobul shahri qozisi etib tayinlangan. Ammo bir yildan so‘ng, yana markazga chaqirib olingan.
U umrining oxirlarida ona yurtiga qaytib, Beshkent shahrida yashagan va shu yerda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 461.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |