recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Faoliyati
---------

1920-yil 20-yanvarda Namangan shahrida hozirgi O'zbekiston Respublikasi ishchi oilasida tug'ilgan. O'zbek. Ta'limi to'liq emas. Harbiy xizmatga chaqirilishidan oldin u qaymoq zavodida ishlagan.

1941-yildan beri Ulug ' Vatan urushi jabhalarida. 1144-miltiq polkining qurolbardori (Voronej frontining 38-armiyasining 340-miltiq diviziyasi ) kichik serjant A. Rahimov 1943 yil 30 sentyabrdan 1 oktyabrga o'tar kechasi kuchli dushman o'qi ostida Dneprni Kiev viloyatining Vishgorod tumani borki qishlog'i yaqinida birinchilardan bo'lib majbur qildi. U plyaj boshini ushlab turish va kengaytirish uchun janglarda qatnashgan, ishchi kuchi va texnikada dushmanga katta zarar etkazgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 10-yanvardagi "qizil armiyaning generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga *Sovet Ittifoqi qahramoni* unvonini berish to'g'risida" gi farmoni bilan "fashist bosqinchilariga qarshi kurash jabhasida qo'mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani va ko'rsatgan jasorati va qahramonligi" uchun. va "Oltin Yulduz"medallari.

1946-yilda safdan chiqarilib, O'zbekistonga qaytib keldi. Toshkentdagi partiya maktabini tamomlagan. U Butunittifoq kommunistik partiyasi(b)/KPSS Namangan shahar qo'mitasida, keyin sovxoz partiya tashkilotining kotibi bo'lib ishlagan. 1967-yildan u kinoteatrlar qo'shma direktsiyasining direktori bo'lib ishlagan.

1992-yil 2-iyunda vafot etdi.

Unvonlar
--------

* "Oltin Yulduz" Medali
* Lenin ordeni;
* Qizil bayroq ordeni;
* Vatan urushi ordeni

Manbalar
--------

Ababiyotlar
-----------

* Sovet Ittifoqi qahramonlari: qisqacha biografik lug'at / oldingi. kollej I. N. Shkadov. - M.: Voenizdat, 1988 Yil. — T. 2 / Lyubov-Oyoq Va Og'iz/. - ISBN 5-203-00536-2.

* Sovet Ittifoqi qahramonlari-o'zbekistonliklar. Toshkent, 1984-yil.
* Yurayev T. D. Vatanning Sodiq o'g'illari. Toshkent, 1964-yil.
* Kazakova A. S. Vatan ular bilan faxrlanadi. Toshkent, 1961-yil.

Havolalar
---------

* Abdusattar Rahimov. "Mamlakat qahramonlari" sayti
* „Герои — узбекистанцы".



* [www.az-libr.ru/Persons/000/Src/0008/dc0b6e03.shtml „Рахимов Абдусаттар на www.az-libr.ru"].



* O'ZBEK JANGCHISI ABDUSATTAR RAHIMOVNING QAHRAMONLIGI

* FootballFacts.ru
**Klyuch** — Bolgariyaning janubi-gʻarbiy qismidagi qishloq, Blagoevgrad viloyatining Petrich munitsipaliteti tarkibiga kiradi.Ushbu kordinada yotadi41°22′N 23°1′E﻿ / ﻿41.367°N 23.017°E﻿ / 41.367; 23.017GO,dengiz sathidan 455 m balandlikda.2005-yil holatiga koʻra, u 1113 nafar aholiga ega, shahar hokimi Xristo Markov.

Klyuch Belasitsa togʻlarining shimoliy etagida, Strumeshnitsa daryosining janubida,Podgorie geografik mintaqasida joylashgan.Iqlimi oʻtish davri Oʻrta yer dengizi, yozda minimal va qishda maksimal yogʻingarchilik.

Qishloq 1014-yil 29-iyuldagi Kleidion jangi bilan mashhur boʻlib, unda Bolgariya podshosi Samuil qoʻshinlari Vizantiya imperatori Vasiliy II qoʻshini tomonidan tor-mor etilgan. Jangdan soʻng,Basil barcha 14000 bolgar asirlarini koʻr qilishni buyurdi, har bir yuz koʻr boʻlgan uyga bitta koʻzli bitta askar qoʻydi.

Qishloqdan besh kilometr shimolda 1009-1013 yillarda qurilgan Samuil qalʼasi xarobalari va 1982-yilda yaratilgan Samuil qalʼasi milliy bogʻ-muzeyi va Samuilning bronza yodgorligi joylashgan.

Klyuch shuningdek, asosan mahalliy Kiril Yakimov tomonidan mashhur boʻlgan.NUJning bir nechta daʼvo qilingan holatlari bilan mashhur.

Bolgariya terma jamoasi futbolchisi Spas Delev 1989-yilda Klyuchda tugʻilgan.U Arda Kardjali uchun oʻynaydi.

Maʼlumotlar
-----------

1. ↑  „ЛОВЕЦЪТ НА НЛО КИРИЛ ЯКИМОВ: СЛЕД ПОТОПИТЕ ИДВАТ РАЗРУШИТЕЛНИ ЗЕМЕТРЕСЕНИЯ" (bolgarcha) (11-avgust 2005-yil). 28-sentyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentyabr 2020-yil.
2. ↑  „СВЕТОВНИЯТ ДЕН НА НЛО" (bolgarcha) (3-iyul 2006-yil). 29-sentyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentyabr 2020-yil.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Bolgariya Petrich munitsipaliteti aholi punktlari |
| --- |
|  |
| Qishloqlar | 
* Baskaltsi
* Belasitsa
* Bogoroditsa
* Borovichene
* Chuchuligovo
* Churicheni
* Churilovo
* Dolene
* Dolna Krushitsa
* Dolna Ribnitsa
* Dolno Spanchevo
* Dragush
* Drangovo
* Drenovitsa
* Drenovo
* Gabrene
* Gega
* General Todorov
* Gorchevo
* Ivanovo
* Karnalovo
* Kavrakirovo
* Kamena
* Kapatovo
* Kladentsi
* Klyuch
* Kolarovo
* Krandzhilitsa
* Kromidovo
* Kukurahtsevo
* Kulata
* Marikostinovo
* Marino Pole
* Mendovo
* Mitino
* Mihnevo
* Novo Konomladi
* Parvomay
* Pravo Bardo
* Ribnik
* Rupite
* Razhdak
* Samuilova Krepost
* Samuilovo
* Skrat
* Starchevo
* Strumeshnitsa
* Tonsko Dabe
* Topolnitsa
* Vishlene
* Volno
* Yavornitsa
* Yakovo
* Zoychene
 | 
 |

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Saturn (maʼnolari).

"SATURN" — Amerikaning 1964—67 yillarda yaratilgan 2 va 3 bosqichli seriyali eltuvchi raketalari (ER) nomi va ularni ishlab chiqish dasturi; "Apollon" kosmik kemasi, "Skayleb" orbital stansiyasi va baʼzi yer sunʼiy yoʻldoshlarini uchirishda qoʻllanilgan. "S1" va "S.1B" — ikki bosqichli ER. "S.1B" — "Apollon" kosmik kemalarini Yer atrofidagi orbitaga uchirishda qoʻllanilgan. Start oldi massasi 590 t, diametri 6,5 m, uzunligi 68,3 m. Maksimal foydali yuki 18,1 t. "S.5" — uch bosqichli ER, "Apollon" kosmik kemalarini Yer atrofi va Oy atrofi orbitalarida hamda kosmonavtlarni Oyga eltishda qoʻllanilgan. Start oldi massasi 2950 t, maksimal foydali yuki 140 t ga yaqin, diametri 10,1 m, uz. 85,6 m.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdusamadboy madrasasi**  — Qarshi madrasasi.
Qarshining oliy madrasalaridan edi. Shahardagi ayrim keksalar uni Samadboy madrasasi nomi bilan eslaydi. Buxoro qozi kaloni mulla Abdushukur arznomasida ushbu madrasa toʻgʻrisida shunday maʼlumotlar uchraydi: *„Umidgohimiz, Qarshi viloyatidagi Abdusamadboy madrasasi mudarrisi va ushbu viloyatdagi Oliy madrasa kutubxonachisi mulla Abduhakim vafot etdi. Uning oʻrni boʻsh qoldi. Duogoʻy va rizojoʻy xodimlaringiz bilan unga munosib kishini tanlash uchun imtihon oʻtkardik. Olampanoh, oliy Arkdagi oʻttiz nafar salovatxondan biri mulla Toʻraqul taʼlim olgan, ilmli peshqadam qarshilikdir. U oʻn besh tilla maosh olardi. „Hidoya"yi sharifning „Nikoh" kitobidan oʻn uch qator qoidaga amal qilgan holda oʻqidi. Masalani ham toʻgʻri hal qildi. U Qarshidagi Abusamadboy madrasasida boʻsh qolgan oʻringa va Oliy madrasa kutubxonachiligiga oʻtishdan umidvor boʻlib, janobi oliyni duo qiladi. Mazkur madrasa maoshi oʻn besh tilla kutubxonasi maoshi oʻn ikki tilladir"*. Abdusamadboy madrasasi inqilob boʻronidan omon chiqqan edi.1923—1924-yillarda ham uning faoliyati toʻxtamagan edi. Viloyat vaqf ishlari boshqarmasi uning yiliga 60 botmon gʻalla hosili olishini qayd etadi. Undan ushr soligʻi undirilgan. Shoʻro hukumati uni 1925-yillarda ziroatchilik idorasiga aylantirgan. Keyinchalik eskilik sarqiti sifatida buzib tashlangan. Hozirgi kunda uning oʻrni aniqlanmagan. Madrasa Qoʻqondagi koʻhna inshootlardan biri hisoblanadi.

Meʼmorchiligi
-------------

Abdusamadboy madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyi** — tibbiyot tarixi muzeyi. 1973 yil Toshkentda tashkil etilgan. 1984 yildan Q.S.Zoirov nomidagi Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyis.m. deb yuritiladi. Tibbiyot va gigiyena bilimlari hamda sogʻliqni saqlash sohasida erishilgan muvaffaqiyatlarni targʻib etadi. Oʻzbekiston tibbiyot tarixi bilan tanishtiradi. Muzey ekspozitsiyasi bir necha boʻlim: odam anatomiyasi, fiziologiyasi, gigiyenasi, Oʻzbekiston tibbiyot tarixi boʻlimidan iborat.

Muzeyda Abu Ali ibn Sino yashab oʻtgan 10—11-asrlardagi tibbiyot tarixiga oid manbalar koʻp. Buyuk hakimga bagʻishlangan memorial zalda tabibning koshinkor siymosi, 5 jildli "Tib qonunlari" asari, unda tasvirlangan jarrohlik asboblari, uning xotirasiga Hamadonda tiklangan maqbara maketi saqlanadi.

Muzey fondidagi "shisha odam" meʼdaichak yoʻli, oʻpka, yurak, kichik va katta qon aylanish doirasining elektrlashtirilgan maketi, mulyajlar, rasmlar, fotosuratlar inson organizmi faoliyatidagi eng muhim jarayonlarni tushunib olishga yordam beradi. Shuningdek, taniqli tibbiyot olimlarining ilmiy asarlari, ichki aʼzolarning rentgen suratlari, tibbiyotga oid plakatlar hamda mustaqillik davrida tibbiyet sohasida erishilgan muvaffaqiyatlar bilan tanishtiradi.

Muzeyda kinolektoriy mavjud. Tibbiyot tarixi, ilmiy tibbiyot, kasalliklarning kelib chiqish sabablari, davolash usullari, ichish, chekish, giyohvandlikning oqibatlari va oddini olish, sogʻlom turmush garzi toʻgʻrisida vaqtvaqti bilan suhbatlar oʻtkaziladi. Alkogolizm, chekish, narkomaniya va SPID toʻgʻrisida filmslayd bor.

Yana q.
-------

* Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi
* Oʻzbekiston Davlat Sanʼat muzeyi
* Oʻzbekiston davlat tabiat muzeyi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Chakchak
**Chakchak** — xamirdan tayyorlanadigan shirinlik turi. Ch. uchun tuxumning sarigʻi togʻorachaga solinib atalanadi va unga tuz, konyak (araq) qoʻshib xamir qoriladi. Xamir bir oz oʻrab tindirilgach, oʻqlov bilan 2 mm qalinlikda yoyilib, turli shakl va oʻlchamlarda kesiladi va qizib turgan yogʻda ozozdan qovurib olinadi. Boshka bir idishga asal solib olovga qoʻyiladi. Asal erib suyulgach, shakar qoʻshib yana olovga qoʻyib, qiyom tayerlanadi. Qovurib olingan xamir qiyomga (sovimasdan) aralashtiriladi va yogʻlangan yuza idishlarga uyub solinib qoʻl bilan bosiladi. Tayyor Ch.ning ustini yongʻoq yoki mayda konfetlar bilan bezatiladi. Ch. asosan, toʻylar, bayramlar, tantanali oilaviy marosimlarda tayerlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Demyanovich Karitskiy** ( 22 oktyabr [ , Minsk viloyati, Mudrovka qishlog'i  - 1944 yil 20 sentyabr, Olxovets, Lublin vodiysi, Polsha ) - 2 - gvardiya Qizil Bayroq otliq polkining 4 -gvardiya otliq polkining qilich eskadronining komandiri. Ukraina SSR Xalq Komissarlari Kengashi nomidagi Xmelnitskiy diviziyasi 1-Ukraina fronti 38-armiyasining 1-gvardiya otliq korpusi, ma'muriy xizmat gvardiyasi katta leytenanti.

Biografiya
----------

Belaruslik dehqon oilasida tug'ilgan. 1938-yildan Voronej zootexnika institutini tugatgandan so'ng "Pervomayskiy" sovxozida ( Smolensk viloyatining Rudnyanskiy tumani ) chorvachilik bo'yicha katta mutaxassis bo'lib ishlagan.

1939yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgan, Janubiy Ural harbiy okrugida xizmat qilgan.

1941-yil iyundan - Ulug 'Vatan urushi janglarida: Janubi-G'arbiy, Voronej va 1-Ukraina frontlarida. 1942-yilda KPSS(b) safiga qoʻshildi. Lutsk (2.2.1944), Brodi ( 17.7.1944 ), Przemisl (27.7.1944) shaharlarini ozod qilishda qatnashgan. U 4-gvardiya Qizil Bayroq otliq polkining ( 2-gvardiya otliq diviziyasi, 1-gvardiya otliq korpusi, 38-armiya, 1-Ukraina fronti) qilichbozlik eskadroniga qo'mondonlik qilgan.

1944-yil 19-20 sentyabrda Chexoslovakiya chegarasiga kirish uchun jangda uning otryadi birinchi bo'lib Polyani (Polshaning Duklya shahrining janubi-g'arbida) aholi punktiga bostirib kirdi, dushmanning ikkita akkumulyatorini, harbiy yuklari bo'lgan ettita transport vositasini qo'lga oldi. etmishdan ortiq fashistlarni yo'q qildi. Eskadron uch marta qoʻl jangi bilan shugʻullanib, oʻnta qarshi hujumni qaytardi va dushmanni uchirdi. 20 sentyabrdagi ushbu jangda S. D. Karitskiy vafot etdi; Olxovets qishlog'i yaqinidagi jang maydonida qoldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 10 apreldagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontidagi qo‘mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda gvardiyaning jasorati va qahramonligi uchun. Shu bilan birga, katta leytenant Sergey Demyanovich Karitskiy vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

SSSR Mudofaa Xalq Komissarligining shaxsiy tarkib uchun Bosh boshqarmasining 1944-yil 6 dekabrdagi 03898-son / pog buyrug'i bilan Qizil Armiya ro'yxatidan chiqarib tashlangan.

Mukofotlar
----------

* Sovet Ittifoqi Qahramoni "Oltin Yulduz" medali (10.4.1945, vafotidan keyin);
* Lenin ordeni (1945 yil 10 aprel, vafotidan keyin);
* Qizil Bayroq ordeni ;
* 2-darajali Vatan urushi ordeni ;
* Qizil yulduz ordeni ;
* medallar.

Xotira
------

* Ismi S. D. Karitskiy Minskdagi ko'chalarda va Minsk viloyatining Ratomka qishlog'ida kiyiladi.
* Minskdagi Karitskiy ko‘chasida memorial lavha o‘rnatildi.
* Sergey Demyanovich Karitskiyning shaxsiy arxiv fondi (1913-1944) Belarusiya Ulug' Vatan urushi tarixi davlat muzeyida (2-bo'lim, 5-modda, 1944-1951) saqlanadi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Ныне — Минский район, Минская область, Белоруссия.
**Belletristika** (frans. belles lettres — badiiy adabiyot) — 1) badiiy nazm; 2) 20-asr Yevropa adabiyotidagi yengil yelpi maishiy, ko'ngil ochar mavzulardagi ermak va ovunchoqlik uchun yozilgan asarlar. Bular tavsifiga ko'ra yuksak sanʼat namunalariga zid boʻlgan. 

BЕLLЕTRISTIKA - kеng maʼnoda, umuman, soʻz sanʼati, badiiy adabiyot maʼnosini bеrsa-da, tеrmin turlicha maʼnolarda ishlatiladi. 1) nasriy yoʻlda yozilgan adabiy asarlarni bildiradi; 2) soʻz sanʼati maʼnosidagi adabiyotga taalluqli asarlarni badiiy qiymatiga koʻra darajalash maqsadida klassika bilan ommaviy adabiyot orasidagi hodisa maʼnosida qoʻllanadi. Bu maʼnoda belletristika badiiy jihatdan mukammal klassik asarlarga ham, badiiy nochor ommaviy adabiyot namunalariga ham qarshi qoʻyiladi. Shunga koʻra, mavjud adabiy asarlarning aksariyati (jumladan: sarguzasht , dеtеktiv , fantastika kabilar) belletristikaga mansub etiladi. Mutaxassislar belletristikaning paydo boʻlishini yozuvchilikning profеssional faoliyat turiga, kasbga aylanishi bilan
bogʻlaydilar; 3) adabiyot tushunchasi qamrab oluvchi asarlarni tabiatiga koʻra farqlash maqsadida ishlatiladi. Bunda adabiy asarlarni belletristika dеb atab, ular adabiy-badiiy asarlarga qarshi qo'yiladi. Yaʼni bu maʼnoda belletristika badiiy obraz vositasida fikrlamaydigan adabiy asarlarni bildiradi va bir qator adabiy janrlarni qamrab oladi: ochеrk , safarnoma , essе , mеmuar lar , maktub lar, aforistika va b.; 4) adabiyotning yaxshi namunalariga qarshi qo'yiluvchi ko'ngil adabiyot maʼnosida qoʻllanadi. Bu maʼnoda belletristika dеyilganda hozirgi kunda matbuotda tijoriy maqsadni koʻzlab chop etilayotgan yеngil-yеlpi bitiklar, ommaviy adabiyot tushuniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Adabiyotshunoslik lug’ati. D. Quronov, Z. Mamajonov, M. Sheraliyeva Toshkent- 2013.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kariotip** (kario… va yun. typos — namuna, shakl, tip), **xromosomalar toʻplami** — u yoki bu turga mansub organizmning maʼlum oʻlcham, shakl va songa ega xromosomalari toʻplami. K. tushunchasini fanga rus genetigi G.A.Levitskiy kiritgan (1924). Kariotip turning eng muhim genetik xususiyatlaridan boʻlib, har bir tur oʻz K.iga ega. Minglab oʻsimliklar, shuningdek, odam kariotipi oʻrganilgan. Masalan, yumshoqbugʻdoy Triticum aestivum ning somatik hujayralarida 42, qattiq bugʻdoy T. durum nikida 28 xromosoma, suli Avena sativa ning somatik hujayralarida 42 xromosoma bor. Oʻsimliklarning somatik (jinssiz) hujayralarida xromosomalar soni (diploid soni deb atalib, shartli ravishda 2p bilan belgilanadi), odatda, yetilgan jinsiy hujayralarinikiga (xromosomalarning sonining yarmi gaploid soni deb atalib, p bilan belgilanadi) nisbatan 2 marta koʻp boʻladi. Xromosomalarning diploid toʻplami urugʻlanish davrida ota-ona xromosomalarining qoʻshilishidan vujudga keladi. Biri ona, ikkinchisi esa ota organizmidan oʻtgan xromosomalar jufti gomologik hisoblanadi. Mazkur juftdagi gomologik xromosomalar morfologik jihatdan bir xil. Har bir tur uchun hujayradagi xromosomalar soni doimiy boʻlsada, baʼzan bundan chetlanishlar ham kuzatiladi. Masalan, gulli oʻsimliklar endospermasi hujayralaridagi xromosomalar toʻplami 3 hissa ortiq (triploidZp). Past yoki yuqori haroratlar taʼsirida xromosomalar kaltalashadi, ionlovchi radiatsiya va boshqalar taʼsirida esa qismlarga boʻlinib ketishi yoki toʻplamdan tushib qolishi mumkin. Ayrim xromosoma yoki uning biron qismining yoʻqolishi, koʻpincha, hujayrani halokatga olib keladi. K.ni qiyosiy oʻrganish oʻsimliklar sistematikasi (kariosistematika)da, shu jumladan, madaniy oʻsimliklarning kelib chiqishini oʻrganishda, seleksiyada keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Normatov, Bahodir. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Billina** (inglizcha: *Billina*) — tovuq, amerikalik yozuvchi L. F. Baumning ajoyib Oz mamlakati haqidagi kitoblarining qahramoni. Birinchi boʻlib „Oz mamlakatdan Ozma" (1907) asarida uchraydi.

Tarixi
------

Oz mamlakatidan Ozma kitobida Doroti Geyl kemada sayohat qilayotganda boʻron tomonidan uloqtirilganidan soʻng, tovuq qafasiga qochib ketadi va u yerda Billinani, gapiradigan tovuqni topadi. Bu kitobda Billina „Oz mamlakatidan ajoyib sehrgar" (1900) filmidagi kuchukcha Toto bilan bir xil rol oʻynaydi. Ehtimol, Billina obrazining paydo boʻlishi Baumning 1886-yildagi birinchi kitobi „Gamburg tovuqlarini koʻpaytirish, yetishtirish va saqlash boʻyicha qisqacha qoʻllanma" ekanligi bilan bogʻliq.

Billina, ochiqkoʻngil va xushchaqchaq tovuq boʻlgan Dorotiga shunday deydi: „Men tuxumdan birinchi marta chiqqanimda, tovuqmi yoki xoʻrozmi nima qilishimni hech kim bilmas edi, shuning uchun fermamizdagi bola meni Bill deb chaqirdi". Dorotining taʼkidlashicha, uning hamkasbi tovuq boʻlganligi sababli, u ayol ismiga ega boʻlishi kerak va uni Billina deb atashni taklif qiladi, ikkinchisi ham rozi boʻladi. Voqealarning keyingi rivojlanishi jarayonida Billina Doroti va uning doʻstlariga bebaho yordam beradi, yovuz mitti qirol Ruggedoni aldab oʻtadi va Dorotining sehrlangan doʻstlari hamda Ev qirollik oilasi aʼzolariga inson qiyofasini qaytarish imkoniyatini beradi. Kitob oxirida Billina Ozning Zumrad shahrida yashash uchun qoldiriladi.

„Ozga sayohat" (1909) filmida Billina malika Ozmaning tugʻilgan kunini nishonlash uchun ketayotgan Doroti, Shaggy, Button-Bright va Polychrome bilan Tik- Tokda uchrashadi.

Oz turkumidagi keyingi kitoblarda Billinaning allaqachon koʻplab joʻjalari boʻlganligi (ularning otasi nomaʼlum) aytilgan. Billina ularning barchasini doʻsti sharafiga „Doroti" deb nomlaydi. Bu joʻjalarning baʼzilari xoʻroz boʻlishi maʼlum boʻlgach, Billia ularning ismlarini „Daniel" deb oʻzgartiradi.

Kinoda
------

Billina Otis Tyorner va Frensis Boggsning (1908) yoʻqolgan „Sehrli peri va radiopyessa" filmida paydo boʻladi. Tasvirga olishda, ehtimol, haqiqiy tovuq, shuningdek, Totoshka roli uchun haqiqiy it ishlatilgan.

1985-yilda "Ozga qaytish" filmida Billina bosh qahramon hisoblanadi. Uning tasviri Mak Wilson tomonidan Denise Bryer animatronika yordamida yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jack Snow, *Whoʻs Who in Oz*, Chicago, Reilly & Lee, 1954; New York, Peter Bedrick Books, 1988; p. 17.
2. ↑  Rogers, pp. 6-7; Hearn, *Annotated Wizard*, pp. XVII—XVIII.
3. 1 2  Баум 1992. sfn error: no target: CITEREFБаум1992 (help)
4. ↑  Vozvraщenie v stranu Oz

Adabiyotlar
-----------

* Л.Ф.Баум*. Страна Оз*. М.: ТЕРРА, 1992. ISBN 5-85255-110-4.
**Bronx**, bronxlar (yun. bronchus — nafas nayi) — odam va yuqori tuzilgan umurtqalilar kekirdagining havo oʻtadigan naysimon tarmoqlari. Kekirdak (traxeya) 4—5koʻkrak umurtqasi qarshisida oʻng va chap B.ga boʻlinadi (bifurkatsiya). Oʻng B. chap B.ga nisbatan yoʻgʻon va kalta, chap B. esa uzun va ingichka; oʻng B. deyarli vertikal yoʻnalgan boʻlib, kekirdakning davomi hisoblansa, chap B. kekirdakdan chapga burchak hosil qilib chiqadi va bir oz gorizontal yoʻnalgan boʻladi. B. togʻay halqalardan tuzilgan, ular oraligʻini fibroz parda toʻldirib turadi. Asosiy B. oʻpka darvozasiga kirib, oʻpka ichida avval boʻlak bronxlariga, soʻngra segmentar bronxlarga boʻlinadi. Ikkala oʻpkada taxminan 1000 boʻlak B. boʻladi. B.lar bronxiolalargacha tarmoqlanib borib, bir butun bronxial "daraxt"ni hosil qiladi. B. oʻpka ichida tarmoqlanib, ingichkalashib boradi, eng oxiri, eng mayda B.ning uchi pufakchalar bilan tugaydi. Havo almashinish jarayoni pufakchalar, alveolalarda boʻladi; havo nafas yoʻllarining hammasidan oʻtadi, chunki nafas naychasining devorlari togʻaylardan tuzilgani uchun ular puchayib qolmaydi. B. shilliq qavati kiprikli epiteliy bilan qoplangan boʻlib, unda shilliq bezlar juda koʻp. Ular nafas yoʻliga tushgan yot jismlarni chiqarib yuboradi. havo yoʻllari esa nafas olganda havoni tozalab, namlab, ilitib pufakchalarga yoʻnaltiradi. Ikkala oʻpkada taxminan 300—500 mln. alveolalar boʻlib, 30—100 m2 sathni tashkil etadi. Koʻp hayvonlarda kekirdak (traxeya) ikki asosiy B.ga boʻlinadi. Sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilarda B. yaxshi rivojlangan boʻlib, oʻpka ichida davom etadi. Sudralib yuruvchilarda asosiy B.dan ikkilamchi B. bundan esa uchlamchi, toʻrtlamchi va sh.k. tarmoqlar ajralib chiqadi; toshbaqa va timsohlarda B.ning boʻlinishi ayniqsa murakkab. Qushlarda ikkilamchi B. parabronxlar degan kanallar bilan tutashadi, bulardan radiuslar boʻyicha bronxiollar chiqadi, bronxlar esa tarmoklanib, havoli kapillyarlarga oʻtadi. Bronxiollar va havoli kapillyarlardan tutash havoli yoʻllar vujudga keladi. Asosiy B. ham, baʼzan yon B. ham uchidan kengayib, havoli xalta hosil qiladi. Sut emizuvchilarda har bir asosiy B. dan ikkilamchi B. chiqadi, bu esa tobora mayda tarmoqdarga boʻlinadi; eng mayda tarmoqlar alveolyar yoʻllarga oʻtadi, bular esa alveolalar bilan tugaydi.

I usually do not drop a comment, but I read a few gegkekbdfcabfaac
**Qochirish**, urugʻlantirish — urgʻochi chorva mollarini urchitish usuli; urgʻochi mollarni erkaklari bilan tabiiy yoki sunʼiy juftlashishi urugʻlantirish. Urgʻochi mollarni Q. ularning optimal jinsiy siklida amalga oshiriladi (qarang Kuyikish), jumladan, sigirlarda yil davomida tuqqanidan keyin jinsiy siklning birinchi (18 — 30 kundan soʻng) yoki ikkinchi (60—80 kundan soʻng) bosqichida oʻtkaziladi. Qoʻy, echki, yilqi, tuya, goʻshtdor zotli qoramollar mavsumiy — qoʻy-echkilar oktabr-noyabr oylarida, ot, tuya, goʻshtdor zotli qoramollar bahoryoz oylarida qochiriladi. Choʻchqalarda Q. yil davomida oʻtkaziladi. Q. tuxum hujayrani otalantirish bilan yakunlanadi.

Hayvonlar, asosan, erkin sharoitda (erkak va urgʻochi mollar yaylovda otar yoki qoʻtonda birga boqilganda) hamda stanokda va sunʼiy usulda (er-kak va urgʻochi mollar bir-biridan ajratib boqilganda) qochiriladi. Sta-nokda va sunʼiy usulda Q. rejali nazorat ostida erkak moldan nasl olishda foydalanish, yil davomida nasl olish vaqtini tartibga solish hamda hayvonlarni tanlash imkonini beradi. Qoramolchilik, qoʻychilik, echkichiliksh Q.ning eng samarali usuli sunʼiy qochirish hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Urugʻlanish

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bronxoadenit** (bronx va yun. Aden — bez) — bronxlar (traxeya atrofida, koʻks oraligʻining orqa va oldida joylashgan) limfa tugunlarining yalligʻlanishi. Koʻproq sil kasalligida, zotiljam, bronxit, bronxopnevmoniya, nafas yoʻllarining yalligʻlanishi bilan kechadigan koʻkyoʻtaya, qizamiq va boshqalarda uchraydi. B.da kuraklararo boʻshliq ogʻriydi, bemorni asosan ogʻriqli yoʻtal bezovta qiladi. Limfa bezlari kattalashadi. Sil B.ida limfa tugunlari kattalashib, uning toʻqimasi ham nobud boʻladi va suzmasimon yiringga aylanadi. Boshqa kasalliklarda bemor asosiy kasallikdan tuzalishi bilan limfa tugunlari deyarli asliga qaytadi. B.ni asosan rentgen qilib (rentgenoskopiya, rentgenografiya, flyuorografiya) aniqlanadi. Sil B. i bilan ogʻrigan bemor maxsus sil kasalxonalarida davolanadi. Organizmning umumiy quvvatini oshiruvchi dorilar, silga qarshi davo buyuriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qobiljon Moʻminov** (1925-yil tavallud topgan — 1986-yil vafot etgan) — Sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1925-yilda Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyatining Andijon tumanida tugʻilgan (hozirgi Oʻzbekistonning Andijon viloyati). Millati oʻzbek.

Mehnat faoliyatini 1942-yilda Andijon mashinasozlik zavodida dastlab usta shogird, so‘ngra inspektor, modelerlikdan boshlagan. 1954-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. U ishlagan zavod dizel va nasos uskunalari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Ko‘p yillik tajriba, mehnatga vijdonan munosabat, yangilikka intilish Q.Mo‘minovga ishlab chiqarilayotgan, nafaqat respublikamizga yetkazib berilayotgan texnikaning yuqori sifatiga katta hissa qo‘shgan yuqori malakali yetuk mutaxassis bo‘lib yetishish imkonini berdi. Zavodda ishlab chiqarilayotgan jihozlar nafaqat SSSR shuningdek, Osiyo va Afrikaning 44 mamlakatiga eksport qilindi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1965-yil 1-martdagi Farmoni bilan Oʻzbekiston SSR xalq xoʻjaligini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun Moʻminov Qobiljon Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan. Chiziqli uchastka boshlig‘ining o‘rinbosari, 1969-yildan umrining oxirigacha Andijon mashinasozlik zavodi yig‘ish sexi yog‘ochga ishlov berish seksiyasining katta ustasi (1965-yildan — Vazirlik tizimida) lavozimlarida ishlagan. SSSR qurilish, yoʻl va kommunal muhandislik zavodida(hozirgi Andijonmash davlat mashinasozlik zavodi) ishlagan. Yosh ishchi-xodimlarning ustozi bo‘lib, o‘nlab shogirdlarni yetishtirgan.

SSSR Oliy Sovetining V-VI chaqiriqlari (1958- 1966-yillar) deputati etib saylangan, Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon viloyat komiteti va shahar qoʻmitasi aʼzosi, zavod partiya qoʻmitasi aʼzosi, sex partiya tashkiloti kotibi. KPSS XXIII qurultoyi delegati (1966-yil). „Vatan" jamiyati aʼzosi, „Bilim" jamiyati viloyat tashkiloti boshqaruvi aʼzosi. Andijonda yashagan va 1986-yil 1-iyunda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni (1965-yil);
* Lenin ordeni;
* O'roq va Bolg'a oltin medali

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4  „Qobiljon Mo'minov biografiyasi".
2. ↑  Deputati Verxovnogo Soveta Uzbekskoy SSR, 10-go soziv. Tashkent, 1981.
**Qobul Moʻminov** (1952.10.2, Koson tumani Sariq qishlogʻi) — usta chilangar, Oʻzbekiston Qahramoni (2001). Mehnat faoliyatini 1968-yilda "Muborak" davlat naslchilik zavodida traktorchi yordamchisi boʻlib ishlashdan boshlagan. 1969-yildan Muborak — Toshkent gaz quvurlari boshqarmasida quvur yotqizuvchi, 1972-yildan Muborak gazni qayta ishlash zavoZmda texnologik qurilmalarni taʼmirlash boʻyicha chilangar, tajriba, taʼmirlash va mexanika sexida temirchi usta, temirchilik ustaxonasi boshligʻi. Moʻminov Qobul uchun zarur boʻlgan, xorijdan valyutaga olib kelinadigan ayrim detallarni korxonaning oʻzida tayyorlash, muddatini oʻtagan detallarga ishlov berish yoʻli bilan ulardan qayta foydalanish muddatini bir necha barobarga uzaytirish, shu yoʻl bilan nodir va rangli metallarni tejash usuli tashab-buskori. lchaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bronxiomikoz (jabralarning chirishi) – o‘tkir kantagioz kasallik, jabra apparatining qon tomirlari jarohatlanishi va jabra varaqlar to‘qimasining nekrozga uchrashi bilan xarakterlanadi. Kelib chiqishi. Kasallik qo‘zg‘atuvchisi-parazit zamburug‘larning 2 ta turi. Ulardan biri-Branchiomyces sanguinis-zog‘orabaliq, tangachalari kam zog‘orabaliq, tovonbaliq, toshboshlarni zararlaydi. Ikkinchi turi- Branchiomyces demigrans – cho‘rtan baliqni zararlaydi. Lin balig‘ida ikki tur ham parazitlik qiladi. Branchiomyces sanguinis qonning maxsus paraziti. Zamburug‘larning giflari (ichidagi xuddi tuxumga o‘xshash pushtlari)  kuchli  shoxlangan  bo‘lib,  qalinligi  8-30  mkm, uzunligi 10-15 mkm ga teng. Ular  kurtak  shaklida,  odatda,  yupqa  bo‘lib,  spora  hosil qilganida esa qalinlashadi. Kuchli shoxlangan (tarmoqlangan) giflar faqat jabraning qon tomirlarida joylashadi hamda jabraning bo‘lmalarida va nafas olish organining burmalarida bo‘ladi.  Branchimyces demigrans mitseliysi daraxtsimon shoxlangan giflardan tashkil topgan. Giflarning eni  13-15 mkm, ba’zan 30 mkm gacha va qalinligi 0,5 dan 0,7 mkm rivojlanishning oxirgi bosqichida 22—28 mkm gacha uzayadi. Zamburug‘ tomirlarda (venalarda) parazitlik qiladi. Uning  yorilishi natijasida jabraning biriktiruvchi to‘qimasiga kirib oladi va u yerda o‘sishi davom etadi.

  Branxiomikoz kasalligining qo‘zg‘atuvchilari tabiatda keng tarqalgan bo‘lib, xo‘jalik ishlari past darajada olib boriladigan hovuzlarda, sanitar qoidalarga amal qilinmaydigan hovuzlardagi baliqlarni kasallantiradi. Bu kasallik akvarium baliqlarida ham ro‘yxatga olingan. Branxiomikoz bilan barcha yoshdagi karp, zog‘ora, tovonbaliq, toshboshbaliq, lin, cho‘rtan baliq ba’zan forel va laqqa baliqlarda parazitlik qiladi, lekin 1 yoshli baliqlar bu kasallikga ancha ta’sirchan. Ularda kasallik og‘ir kechadi va 70% gacha baliqlar zararlanadi. Bronxiomikoz o‘lati yozda, suvning harorati 20-22 °C bo‘lganda rivojlana boshlaydi. Infeksiya manbai bo‘lib kasallangan baliqlar va o‘lgan baliqlarning murdalari xizmat qiladi. Kasallikning paydo bo‘lishiga sifatsiz  oziqlantirish, suvning kuchsizligi, suvning organik moddalar bilan ifloslanishi sabab bo‘lishi mumkin. O‘sib borayotgan zamburug‘larning giflari qon tomirlar yo‘lini berkitib qo‘yadi va "emboliya" holati yuzaga keladi. Buning natijasida qon aylanishi va gazlar almashinuvi kuzatiladi. Nekrozga uchragan jabra to‘qimasi parchalanadi, zamburug‘ giflari tomirlar orqali buyrak va taloqga boradi, shu yerda qoladi va o‘sishda davom etadi. Patologik jarayon rivojlanishi tufayli qonning sur’ati ham o‘zgara boshlaydi: gemoglobinning 29 gr/l gacha (norma 90 gr/l) tushishi, eritrotsitlar soni 0,8 Nekroz– 1,5 mln/ 1mkl gacha kamayish kuzatiladi.    Leykogramma tekshirilganda neytrofiliyaning 24% (norma 0,5%); limfotsitopeniya 64% gacha (norma 95%) va monotsitoz 2- 5% gacha (norma 0,5%) o‘zgarishini ko‘rish mumkin.
**Gomofoniya** (gomo... va yun. phone — tovush, ovoz) — musiqada koʻp ovozlilik turi; G.da bir (odatda yuqoridagi) ovoz yetakchi boʻlib, boshqa ovozlar unga boʻysunadi, joʻr boʻladi. Bu xususiyati bilan G. barcha ovozlarning teng huqukliligiga asoslanuvchi polifoniyapan farq qiladi. G. atamasi asosan kompozitorlik ijodiyotiga nisbatan ishlatilsada, G.dagi ovozlarning badiiy-ifodaviy nisbatlari (tengsizligi) ogʻzaki anʼanadagi musiqa, jumladan oʻzbek xalq musiqasiga ham xosdir (mas, doira yoki dutor joʻrligida qoʻshiq aytish va h.k.). Kompozitorlar ijodida G. avvalo, opera, oratoriya, kantata, joʻrli yakkaxon qoʻshiqda va cholgʻu musiqasida qaror topdi. 17—19-asrlar Gʻarbiy Yevropa musiqasida G.ning keng tarqalishi garmoniya vositalarining jadal rivoji bilan barobar bordi. 20-asr boshlarida gomofonik musika shakllari oʻz rivojining maʼlum poyoniga yetdi. Oʻzbekistan kompozitorlari (M. Burhonov, S. Yudakov, M. Bafoyev va b.) ham G. xususiyatlaridan unumli foydalandilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Vaxtang Mixaylovich Chabukiani** [1910.27.2(12.3) Tbilisi 1992] - balet artisti, baletmeyster, balet maktabining yirik ustalaridan. Xalq artisti (1950). 1929—41 yillar Leningrad opera va balet teatrida, 1941—73 yillar Gruziya opera va balet teatrini, shuningdek, 1950—73 yillar Tbilisi xoreografiya bilim yurtini boshqargan. Bazil ("Don Kixot"), Otello ("Otello"), Albert ("Jizel"), Zigfrid ("Oqqush koʻli"), Jerom ("Parij alangasi") kabi partiyalari bilan balet choʻqqisiga koʻtarilgan. "Sinatle" (G.V.Kiladze), "Gorda" (D.A.Toradze), "Appassionata" (L.Betxoven) va boshqa baletlarni sahnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chabukiani Vaxtang Mixaylovich" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qodir Norxoʻjayev** (1907.15.12, Toshkent) — oʻzbek geodezist olimlaridan. Oʻzbekistonda geodeziyaning rivojlanishiga samarali hissa qoʻshgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1974), texnika fanlari nomzodi (1940). 1938-yildan 1988-yilgacha Toshkent temir yoʻl transpor-ti muhandislari institutida assistent (193844), dotsent (1944-yildan), kafedra mudiri (1955-yildan). Ilmiy ishlari geodeziya tarixiga, muqandislik geodeziyasiga, umumiy geodeziyaga oid. Geodeziya fani boʻyicha "Injenerlik geodeziyasi" darsligi (1984), oʻndan ortiq uslubiy qoʻllanmalar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qodir Tojiyev** (1921.5.10 Toshkent — 2001.1.2) — diktor. Oʻzbekiston xalq artisti (1990). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1938). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—43). 1947—91 yillar Oʻzteleradiokompaniyasida diktor. Tojiyevning diktorlik uslubi yuksak aktyorlik mahorati, koʻtarinki jozibasi, maʼnodor intonatsiyasi, taʼsirchanligi, sodda vatushunarliligi bilan ajralib turadi. 3 mingdan ortiq xujjatli filmga ovoz bergan. Mumtoz va zamonaviy sheʼriyat namunalarini ifodali, oʻziga xos, alohida mahorat bilan oʻqigan. "El-yurt hurmati" ordeni (1998), "Jasorat" medali (1994) bilan mukofotlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gomoseksuallik** (yunoncha ὁμός — „ayni", lotincha *sexus* — „jins") oʻzi bilan ayni jinsga oid individlarga qaratilgan jinsiy moyillikdir. Bunda aynan jinsiy aloqa nazarda tutilmaydi, balki oʻzining jinsdoshiga nisbatan tortilishi ham bildiriladi. Erkaklar orasidagi gomoseksuallik besoqolbozlik (yoki gay) deb atalsa, ayollar oʻrtasidagi shunday munosabatlar lezbianlik, deyiladi. Gomoseksuallik faqatgina odamlarda emas, balki hayvonlarda ham uchraydi.

  Bir jinsli nikohlar
  Boshqa mamlakatlarda bir jinsdagi nikohni tan olgan davlatlar
  Qonunlar yoʻq
  Gomoseksuallarni qamagan davlatlar
  Oʻlim jazosi boʻlgan davlatlar

UN declarations on LGBT rights  

  Supporting (2008 or 2011)
  In opposition

*Gomoseksual* atamasi ilk bora avstriyalik yozuvchi Karl-Maria Kertbeny 1869-yilda yashirin chop etgan pamfletlarida uchraydi. Bu mavzudagi ilmiy ishlar esa psixiatr Richard Freiherr von Krafft-Ebing yozgan *Psychopathia Sexualis* kitobida (1886) koʻriladi.

Biroq gomoseksuallik hodisa sifatida antik davrlardan beri yoritib kelingan (jumladan Suqrot, Iskandar Zulqarnayn tarjimai hollarida bu kuzatiladi).

Tarqalishi
----------

Jinsiy moyillik bilan bogʻliq demografik soʻrovlar turlicha koʻrsatkichlarni berishadi. Zero:

* Soʻrovlar oʻta shaxsiy savollardan iboratligi uchun hamma ham toʻgʻri javob bermaydi.
* Gomoseksuallar doim ham faqatgina gomoseksual boʻlaverishmaydi (biseksual boʻlishlari ham mumkin).
* Soʻrov qatnashchilari jinsiy aloqa atamasi ostida ayni hodisani tushunmasliklari mumkin.

Mavjud maʼlumotlar gomoseksuallar dunyo aholisining 1-10 %'ini tashkil etishi mumkinligini koʻrsatmoqda, bunda besoqollar lezbianlardan koʻproqdir.

Gomoseksuallik va fan
---------------------

Alfred Kinsi bilan bir qatorda gomoseksualizmning eng mashhur tadqiqotchilaridan biri Evelin Xukerdir. Uning tadqiqot natijalari "Ochiq gomoseksual erkaklarning moslashuvi" (1957) jurnalida chop etilgan[6].Ushbu ishda Rorschach va TAT klinik diagnostik testlari yordamida hetero va gomoseksuallarning psixologik xususiyatlari taqqoslandi.  Mustaqil ekspertlar eksperiment ishtirokchilarining psixologik moslashuv darajasida farq topmadilar va qaysi test natijalari gomoseksuallarga tegishli ekanligini aniqlay olmadilar.  Evelin Xuker gomoseksualizm tushunchasidan ruhiy kasallik sifatida voz kechish kerak degan xulosaga keldi.

Yana qarang
-----------

* Jins
* Jinsiy moyillik
* LGBT

Manbalar
--------

1. ↑  Kertbeny Coins „Homosexual"
2. ↑  *Psychopathia Sexualis*, 2007-10-04da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-10-17
3. ↑  S. Hite, The Hite Report on Male Sexuality, New York, A. Knopf, 1991.
4. ↑  S. S. et C. L. Janius, The Janius Report on Sexual Behavior, New York, John Wile & Sons, 1993.
5. ↑  Alfred C. Kinsey, *Sexual Behavior in the Human Male*, 1948, ISBN 0-7216-5445-2(o.p.), ISBN 0-253-33412-8(reprint).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qodir baxshi** (taxallusi; asl nomi Abdi Rahimov) (1937.16.4 — Dehqonobod tumani Chalka qishlogʻi — 1986.29.8) — baxshi. Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1966). Baxshilik sirlarini dastlab bobosi Turdi baxshidan oʻrgangan. Soʻng Umir shoir Safar oʻgʻliga shogird tushgan. 18 yoshida mustaqil dostonchi boʻlib yetishgan Qodir baxshi 60-yillarda Qashqadaryo va Surxondaryoda, Tojikiston va Turkmanistonda yashayotgan keksa bax-shilar davrasida boʻlib, ular repertuarini, doston ijrochilik mahoratini, doʻmbira chertish sanʼa-tini egallagan. Uning repertuari boy va rang-barang. "Alpomish", "Yodgor", "Kuntugʻmish", "Shirin bilan Shakar", "Rustam", "Murodxon", "Yusuf bilan Ahmad", "Yusuf va Zulayho", "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Zaydinoy", "Goʻroʻgʻli va Yunus pari", "Shahidnoma" singari 70 ga yaqin dostonlar, koʻplab terma va ertaklarni ijro etgan. Ammo u bilgan dostonlarning juda oz qismi va bir necha termalar yozib olingan.

Qodir baxshi faqat repertuarining boyligi bilan emas, balki yoqimli, shirador ovozi, ayniqsa, musiqa asboblarini yaxshi chala olish iqtidori bilan ajralib turgan. U doʻmbiradan tashqari, dutor, rubob, tor, gʻijjak, qoʻbizda mohirlik bilan kuylar ijro etib, doston yoxud terma aytavergan yo, aksincha, boshqa cholgʻu asboblaridagi quylarni doʻmbirada ijro etgan. Qodir baxshi respublika baxshilar koʻriktanlovining 5 marta gʻolibi, Moskva (1971) va Parij (1974)da oʻtgan xalq ijodkorlari xalqaro kongresslarining laureati. Qodir baxshining "Oychinor" (1984), "Jorxun maston" (1989) dostonlari, "Norguloy" dostonidan parcha va qator termalari chop etilgan. Uning nomida kinoteatr, maktab bor. Dehqonobodda uymuzeyi tashkil etilgan.

Adabiyot
--------

* Murodov M. Ergashev A. Alpomishnoma, 1-kitob, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektr izolyatsiya materiallari** — elektr qarshiligi yuqori boʻlgan materiallar. Gazsimon, suyuq va qattiqxillarga boʻlinadi. Gazsimon Elektr izolyatsiya materiallari m.ga havo, freon21 (dixlorftormetan), elegaz (oltingugurt geksoftorid) kiradi. Suyuq Elektr izolyatsiya materiallari m. turli moylar va kremniyorganik suyuqliklardan iborat. Qattiq Elektr izolyatsiya materiallari m. kimyoviy tarkibiga koʻra, organik (smolalar, plastmassalar, parafinlar, toʻqimalar, karton, qogʻoz, yogʻoch va boshqalar) va anorganik (koʻp tarqalganlaridan smola, shisha, sopol) materiallardan iborat boʻladi. Sintez yoʻli bilan olinadigan organik Elektr izolyatsiya materiallari m. keng qoʻllaniladi. Bu materiallar zarur fizikkimyoviy va mexanik xususiyatli qilib ishlab chiqariladi. Oʻtkazgich (sim)lar, elektr jihozlari, radiotexnika apparatlarini himoyalashda, kondensator va elektron texnikasi elementlarida dielektrik sifatida ishlatiladi. Moddalar molekulalarining elektr xossalariga koʻra, Elektr izolyatsiya materiallari m. kugbiy (dipol) va noqutbiy (neytral) boʻlishi mumkin. Qutbiy materiallar: bakelit, sovol, galovaks, polivinilxlorid, koʻpchilik kremniyorganik materiallar; noqutbiy materiallar: yudorod, benzol, karbon (M)xlorid, polistirol, parafin va boshqalar Umuman barcha Elektr izolyatsiya materiallari m.ni tabiiy va sunʼiy (sintetik) xillarga boʻlish mumkin. Sunʼiy materiallarning tabiiy materiallardan afzalligi shundaki, amalda zarur.elektr va fizikkimyoviy xossali Elektr izolyatsiya materiallari m.ni sunʼiy ravishda tayyorlash mumkin. Elektr izolyatsiya materiallari m. kabellar va turli elektr apparatlar yasashda, elektr uzatish liniyalarida, elektr mashinasozligida, radiotexnikada, uyroʻzgʻorda va texnikaning koʻp tarmoqlarida qoʻllanadi (yana qarang Izolyator).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gomologiya (maʼnolari).

**Gomologiya** — 1) proyektov tekislikni oʻzini-oʻziga bir qiymatli almashtirish. G.da nuktalarning bir toʻgʻri chiziqda yotish va biror toʻgʻri chiziq (G. oʻqi)dagi barcha nuqtalarning qoʻzgʻalmasligi xossasi saqlanadi. Ayniy almashtirishdan iborat boʻlmagan G.da mos nuqtalar (mas, A’ va A, V’ va V)ni tutashtiruvchi barcha toʻgʻri chiziklar bir nuqtada, yaʼni G. markazida, mos toʻgʻri chiziklar (AV va A’V’) esa G. oʻqida kesishadi; 2) topologiyada — oddiy hol uchun biror sirtdagi egri chiziqning shu sirtdagi biror qismni cheklash xossasi. Mas, tor sirtidagi egri chiziq shu sirtning S qismini cheklaydi (chegaralaydi). Egri chiziq nolga gomologik emas, chunki sirtning hech qanday qismini cheklamaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Obidov Qobiljon Gʻafurovich** 1951-yil 20-aprelda Qoʻrgʻontepa tumani, Xonobod qishlogʻida tavallud topgan.

Biografiyasi
------------

### Taʼlim

1972-yilda Andijon mashinasozlik institutining gidromelioratsiya fakultetini tugatgan.

### Mehnat faoliyati

1972—1975-yillarda Andijon suv inshootlari qurilish tresti 3-qurilish-montaj boshqarmasida usta, prorab, yordamchi korxonalar boshqarmasi boshligʻi, 1975—1986-yillarda trest ishlab chiqarish va texnologik jamlashtirish boshkarmasining bosh muhandisi, boshligʻi, 1987—1988-yillarda Andijon suv qurilish trestining boshqaruvchisi, Andijon suv qurilishmontaj ishlab chiqarish birlashmasi boshligʻi, 1988—1992-yillarda Marhamat tumani ijroiya qoʻmitasi raisi, tuman partiya qoʻmitasi 1-kotibi, tuman hokimi, 1992—1993-yillarda Andijon shahar hokimi, 1993—1996-yillarda Andijon viloyati hokimi, 1996—1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining 1-oʻrinbosari, 1997—2004-yillarda Andijon viloyati hokimi vazifalarida faoliyat yuritgan.   

2018-yildan — Andijon viloyati oʻrmon xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi vazifasida ishlab kelmoqda.
Obidov rahbarligida viloyatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda muhim yutuqlarga erishildi, gʻoʻza va bugʻdoy yetishtirishda yangi texnologiyalar (jumladan, gʻoʻzani plyonka ostiga ekish) joriy qilindi va ularning hosildorligi keskin oshdi, yangi sanoat korxonalari, sport inshootlari barpo etildi, aholining turmush darajasini koʻtarish va farovonligini oshirishda muhim ishlar olib borildi. Andijon viloyatida toʻplangan ilgʻor ishlab chiqarish tajribalari mamlakat miqyosida ommalashtirildi.   

Qobiljon Odilov 1990—1994-yillarda Oʻzbekiston Oliy Kengashi, 1994-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

Qobiljon Obidov 1995-yilda Mehnat shuhrati ordeni bilan, 1998-yilda Oʻzbekiston Qahramoni faxriy unvoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi*, 2019-09-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2019-09-19
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Andijon viloyati hokimlari |
| --- |
|  |
| 
*Izoh*: Roʻyxat oxiridagi shaxs amaldagi hokim hisoblanadi. |
|  |
| 
* Qayum Xolmirzayev (1992—1993)
* Qobiljon Obidov (1993—1996)
* Masharif Yusupov (1996—1997)
* Qobiljon Obidov (1997—2004)
* Saʼdulla Begaliyev
* Ahmadjon Usmonov
* Shuhratbek Abdurahmonov
 |

 |