recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Otabek Hamidullayevich Akbarov** — oʻzbek diplomati, filolog. Oʻzbekistonning Italiyadagi elchisi. 2007—2015-yillarda Birlashgan Qirollik, Irlandiya va Norvegiya davlatlaridagi elchisi.

Maʼlumoti
---------

1983-yilda Viktor Uspenskiy nomidagi Respublika oʻrta maxsus musiqa maktabini tugatgan.

1993-yilda Toshkent davlat universiteti sharqshunoslik fakulteti sharq filologiyasi bakalavr va magistraturasini tugatgan.

1994-yilda „Klingendal" nomidagi Niderlandiya xalqaro munosabatlar instituti — Markaziy Osiyo va Moʻgʻulistonlik yosh diplomatlar uchun oʻquv kurslarini tugatgan.

2005-yilda Jeneva siyosiy xavfsizlik markazi — Yangi siyosiy masalalar boyicha oʻquv kurslarini tugatgan.

2014-yilda Kembrij universiteti Markaziy Osiyo forumida katta diplomatik lektor.

Mehnat faoliyati
----------------

1993—1994 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Kosullik boshqarmasi kata inspektori.

1994—1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi uchinchi kotibi.

1995—1998 — Oʻzbekiston Respublikasining Bryusseldagi (Belgiya Qirolligi) elchixonasi ikkinchi kotibi.

1998—2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi birinchi kotibi, Boshqarma boshligʻi vazifasini bajaruvchi.

2000—2004 — Oʻzbekiston Respublikasining Parijdagi (Fransiya) elchixonasi birinchi kotibi.

2004—2007 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi Boʻlim boshligʻi, Boshqarma boshligʻi oʻrinbosari, boshqarma boshligʻi.

2007—2015 — Oʻzbekiston Respublikasining Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2010—2015 — Oʻzbekiston Respublikasining Norvegiya Qirolligidagi (qarorgohi Londonda) Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2013—2015 — Oʻzbekiston Respublikasining Irlandiyadagi (qarorgohi Londonda) Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2015—2016 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Xalqaro hamkorlik va xavfsizlik masalalari boʻyicha takliflarni ishlab chiqish va tahlil qilish boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari.

2016—2018 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Oʻrta va Yaqin Sharq davlatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi

2018-yil 19-oktabrdan 2023-yil 26-oktyabrgacha — Oʻzbekiston Respublikasining Italiya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2021-yil 22-fevraldan 2023-yil 26-oktyabrgacha — Oʻzbekiston Respublikasining BMT Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (Rim) huzuridagi doimiy vakili.

2021-yil 24-fevraldan 2023-yil 26-oktyabrgacha — Oʻzbekiston Respublikasining Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish xalqaro fondi (Rim) huzuridagi doimiy vakili.

2021-yil 24-martdan 2023-yil 26-oktyabrgacha — Oʻzbekiston Respublikasining BMT Butunjahon oziq-ovqat dasturi (Rim) huzuridagi doimiy vakili.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
2. ↑
**Abu Muhammad Rashid Abdulvohid**- (arab. أبو محمد الرشيد عبد الواحد بن المأمون; 1242-yil 4-dekabrda vafot etgan) 1232-yildan to vafotigacha hukmronlik qilgan Muvahhid xalifasi.

Hayoti
------

Otasi Idris I vafotidan so‘ng (u poytaxt Marrakashni nazorat qilgan raqib xalifa Yahyo Mo‘tasimga qarshi yurishda halok bo‘lgan) Abdulvohid yangi xalifa bo‘ldi va Muvahhid xalifaligining yakuniy parchalanishi boshlandi. U Yahyoni Marrakeshdan siqib chiqara olmadi, Tlemsen amiri esa Tunisdagi Hafsiylar hukmdori Abu Zakariyo Yahyo singari 1236-yildan mustaqillikka erishdi (Zayyoniylar sulolasiga asos soldi). Xalifalikning janubiy qismidagi tartibsizliklar tufayli u Marrakesh va Tlemsenni qaytarib olish fikridan voz kechishga majbur boʻldi va xalifalikning janubiy sahara hududidagi qoʻzgʻolonlarni bostirishga eʼtibor qaratdi. U Sahroi Kabirda qoʻzgʻalonchilarga qarshi kurash olib bordi va ularni 1239 yilda tor-mor qildi. Soʻngra butun e’tiborini yoʻqotilgan hududlarini qaytarib olishga qaratdi.

Vafoti
------

1242-yilda Abdulvohid oʻz [[[gubernator]]iga Fesni qoʻlga kiritgan Mariniy **Abu Yahyo ibn Abdulhaq**ning yana bir boʻlinishiga qarshi kurashishni buyurdi. Biroq, Abdulvohid oʻsha yil(1242)ning dekabr oyida oʻz saroyida hovuzga choʻkib ketgan (yoki yiqilib vafot etgan) holda topilgan. Uning o‘rniga akasi Abul Hasan Said Moʻtazid kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Julien, Charles-André. Histoire de l'Afrique du Nord, des origines à 1830, Payot, Paris, 1994.
**Normurod Norqobilov** (1953-yil 7-iyun Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani, Qishliq qishlogʻi) — taniqli oʻzbek adabiyotshunosi.

Tarjimai holi
-------------

Normurod Norqobilov 1953-yil 7-iyun kuni Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumani Qishliq qishlogʻida dunyoga keldi. U harbiy xizmatdan qaytgach (1971—1973), bir muncha vaqt zavod-fabrikalarda chilangarlik, temiryoʻl vagonlarida vagon tuzatuvchi, stansiyalarda yuk tushiruvchi vazifalarida xizmat qildi. Toshkent davlat universiteti(hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika fakultetida taʼlim oldi (1976—1982).

Faoliyati
---------

Normurod Norqobilov 1982—1983-yillarda „Toshkent oqshomi" gazetasida oʻz faoliyatini boshladi. 1983-yildan hozirgi kungacha Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasida faoliyat yuritib keladi.

Ijodi
-----

Adib „Temur gʻori", „Ikki daryo oraligʻida", „Tamaddun izlari" nomli ekspeditsiya yoʻnalishidagi koʻrsatuvlar tayyorlash jarayonida Oʻzbekistonning bir qancha togʻ-adirlari, qirlari, dala-dashtlarini kezib chiqdi. Bu orqali hayvonot olamini oʻrgandi. Bu ekspeditsiya keyinchalik „Changalzor iti", „Oqboʻyin", „Togʻ odami", „Paxmoq", „Ovul oralagan boʻri" nomli qissalarida oʻz aksini topdi. Bulardan tashqari yana „Unutilgan qoʻshiq", „Zangori qoʻl", „Yuzma-yuz", „Temur gʻori", „Arazchi chumchuq", „Sariqgul", „Joʻshqin daryo", „Bekatdan oq uycha", „Dasht-u dalalarda", „Togʻdagi yolgʻiz odam" nomli roman, qissa, hikoya va maqolalar toʻplamlari chop etildi. Yana bir qator asarlari esa rus, qozoq, qirgʻiz, turk, tatar, ingliz, arab tillariga tarjima qilib oʻgirildi. Bolalarga atalgan hikoyalari qirgʻiz va qozoq maktablari boshlangʻich sinf darsliklariga kiritildi. „Quyosh botmaydigan yurt", „Belbogʻ", „Shim yoxud xotinlar janjali" shu kabi videofilmlar uning asarlari asaosida suratga olindi.

Mukofotlari
-----------

Normurod Norqobilov „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" unvoni va „Shuhrat" medali bilan mukofotlangan

Manbalar
--------

1. ↑  "Ziyo istagan qalblar uchun! - Normurod Norqobilov (1953)"
2. ↑  Chilangarlik — mayda buyumlar (ustara, qaychi, bigiz, arra nomli ish asboblari)ni yasash kasbi.
3. ↑  "Norqobilov Normurod"
**Shayx Odina Muhammad Xorazmiy maqbarasi** – Xorazm vilotari Bogʻot tuamnidagi arxetektura yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Maqbara 1826-yilda Xiva xoni Olloqulixon tomonidan qurilgan boʻlib maqbara Shayx Odina Muhammad Xorazmiy qabri ustiga bunyod etilgan. Ammo Shayx Odina Muhammad Xorazmiyning qabri qachon paydo boʻlganlagi toʻgʻrisida maʼlumotlar yoʻq. Shayx Odina Muhammad Xorazmiy „Mirot ul obidiyn" (Obid insonlar koʻzgusi) va „Tavbat ut toyibin" (Tavba qilivchilarning tavbasi) nomli asarlar muallifi. Ayni kunlarda Shayx Odina Muhammad Xorazmiyning avlodlari Xorazm viloyati Bogʻot tumanida yashab kelmoqda.

Asarlari
--------

**Mirot-ul-obidiyn** – asarda shariat masalalari boʻyicha soʻz boradi. Asar tasavvufning ilk bosqichi hisoblanadi. Asarda namoz va tahorat inson qalbini kibr, hasad, tama, zulm, riyo kabi yomon odatlardan saqlaydi deb oʻtilgan. Asarning boshida Alloh taolaga va uning paygʻambariga zikr aytilgan.

**Tavbat-ut-toyibin** – asar Mirot ul obidiynning davomi sanaladi va asosan tavba toʻgʻrisida toʻxtaladi. Shuningdek badaning gunoh ishlardan saqlanishi, gunoh qilib qoʻyganda tavba qilish toʻgʻrisida bayon etilgan. Unda tavbaning shakllari, uning mohiyati va ahamiyati xususida soʻz borgan.

**Jaloliddin Rumiyning Masnaviysiga sharh**
Shayx Odina Muhammad Xorazmiy asarni sharhlashdan avval unga muqaddima yozadi va uni olti faslga boʻladi.

Birinchi fasl – muallifning boshlangʻich holi;

Ikkinchi fasl – ilm va jazba hamda tajalliyotning boshlanishi;

Uchinchi fasl – ayn ul-yaqinning martabasi va soliqlarning tahqiqi;

Toʻrtinchi fasl – haq martabasi va soliqlar darajasining nihoyati;

Beshinchi fasl – tahqiq ahlining zikri va ular bilan boʻladigan suhbatlar;

Oltinchi fasl – kamol ahlining sifati va Ilohiy xoslarning Allohu taolaga yetishish yoʻlining bayoni berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  MODDIY MADANIY MEROSNING KOʻCHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY ROʻYXATINI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDAgi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 04.10.2019 yildagi 846-son
2. ↑  Mirot ul obidiyn. Sayid Odina Muhammad Xorazmiy. Mahmud Xasaniy tarjimasi. Toshkent. 2008.
Ponsan - Koguryoning o'n to'rtinchi qiroli (292-300). U qirol Sochxonning to'ng'ich o'g'li edi. Ponsan yoshligidan mag'rur, boshqalarga ishonmaydigan va hasadchi odam bo'lib o'sdi. Taxtga o'tirishi bilan "Angukgun" unvonini olgan amakisi Go Dal-gani xiyonatda ayblab o'ldirdi. Shundan so'ng xalqning Ponsandan ko'ngli qoldi. 293-yilning sakkizinchi oyida syanbey qabilasi Murong Xui boshchiligida Koguryoga hujum qildi. Ponsan Sinseong tog'iga qochib ketdi. Shimolda syanbeylarni sarkarda Go Na-ja besh yuz askari bilan to'xtatib qoldi va mag'lub etdi. Qirol Ponsan Go Na-jani beshinchi darajali Daehyeong lavozimiga tayinladi va Gongnim hududini unga tortiq qildi. Keyingi oy qirol ukasi Go Dol-go o'ziga qarshi fitna uyushtirishidan qo'rqib uni o'dirtirib yubordi. Go Dol-goning o'g'li, bo'lg'usi Koguryo qiroli Michxon qochib-qutuldi. 296-yilning sakkizinchi oyida Murong Xui yana bostirib keldi. Ammo yana mag'lubiyatga uchradi. Keyingi oyda kuchli sovuq va do'l yog'ib ekinlarni yo'q qildi. Qirol xalqining ko'plab shikoyatlariga qaramay o'zi uchun saroy qurishni davom ettirdi. Ponsan vazirlarining maslahatiga quloq solmasdi. Shu sabab vazirlar qiroldan norozi edi. Koguryoda aholining mamlakatni tashlab ketish holatlari kuzatildi. Oxir-oqibat, qirolning vazirlari 300-yil sakkizinchi oyda davlat to'ntarishini amalga oshirdi. Ponsan va uning ikki o'g'li o'z joniga qasd qildi. Qirol Ponsanvongda dafn qilindi. Vazirlar qochqinlikda yurgan shahzoda Michxonni taxtga chiqarishdi.
**Qavola** — Buxoro viloyati Buxoro tumanidagi qishloq. Qavola — xalq orasida „Qavola Mahmud" nomi bilan mashhur. Toponim toʻgʻrisida bir-necha farazlar mavjud. Qavola soʻzi „notiq", „hofiz" maʼnolarini anglatadi. Toponimga maʼno jihatdan qaraydigan boʻlsak, „Qavola Mahmud" atamasi Mahmud ismli qaysidir hofiz yashagan qishloqqa nisbatan qoʻllanilgan, degan fikrga kelish mumkin.. Rivoyatga koʻra esa, qishloqqa Mahmud ismli shaxs va uning qabiladoshlari asos solgan. Shundan qisman oʻzgargan shaklda „Qavola Mahmud", yaʼni „Mahmudning qabilasi" atamasi paydo boʻlgan. Qavola soʻzi „kavali" — „poʻstinli", „poʻstindoʻz" (poʻstin tikuvchi) maʼnolarini anglatadi, degan fikrlar ham bor. Bunday holda Qavola Mahmud toponimi „Poʻstindoʻz Mahmud", Qavola esa „Poʻstindoʻz, poʻstin tikuvchilar qishlogʻi" maʼnosiga ega boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Toʼrayev H.H*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 276 bet. ISBN 978-9943-7455-7-5.
2. ↑  Adizova N*. Buxoro tumani toponimlari*. Toshkent: Navro’z, 2020 — 126 bet.
**Sabahattin Eyyubogʻlu** (1908 – 1973-yil 13-yanvar) – turk yozuvchisi, esseist, tarjimon va kino prodyuseri.

Biografiyasi
------------

Sabahattin Eyüboğlu 1908-yilda Trabzon.yaqinidagi Black Sea sohilidagi Akçaabat shahrida tugʻilgan. Uning otasi Mehmet Rahmi Trabzon gubernatori edi va Mustafa Kemal Atatürk tomonidan parlament aʼzosi etib saylangan

Sabahattin Trabzon litseyini tamomlagan va Fransiyaga Dijon, Lion va Parijda fransuz tilini oʻrganish uchun yuborilgan. Turkiyaga qaytgach, Istanbul universitetiga dotsent, professor Spitzer va Auerbaxning yordamchisi etib tayinlandi. 1939-yilda Maorif vaziri Hasan Ali Yujel uni Maorif vazirligiga tayinladi va 1947-yilgacha shu yerda ishladi. Shuningdek, u jahon adabiyoti durdonalarini tarjima qilish bilan shugʻullanuvchi yangi tashkil etilgan boʻlim – Tarjima boʻlimiga direktor oʻrinbosari etib tayinlandi. Xuddi shu davrda u qishloq institutlarining juda kuchli tarafdori edi va oʻzi Anqara yaqinidagi Hasanogʻlan qishloq institutida dars berdi.

Vazir Hasan Ali Yujelning qulashi bilan u oʻz lavozimini yoʻqotdi va Fransiyadagi turk talabalari inspektori sifatida Parijga joʻnadi. Istanbulga qaytib, 1960-yilgacha universitetdagi lavozimiga qaytdi. Uning ismi 1960-yilda universitet tomonidan ishdan boʻshatilgan 147 ta professor orasida edi, u aybsiz deb topildi va oʻz lavozimiga qaytishni soʻradi, u rad etdi. Istanbul texnika universitetida sanʼat tarixidan dars bergan, tarjima ishlari bilan shugʻullangan.

1973-yil 13-yanvarda yurak xurujidan vafot etdi va Istanbuldagi Merkezefendi qabristoniga dafn qilindi.

Faoliyati
---------

Sabahattin Eyüboğlu taniqli yozuvchi, sanʼatshunos, zoʻr tarjimon, shuningdek, oʻz mamlakatidagi birinchi hujjatli film prodyuserlaridan biridir.

Uning tarjimon sifatidagi hissasi katta va beqiyos. Uning tarjimasi Mishel de Monten, Jean de La Fontaine, Ivan Goncharov, William Shakespeare, Plato, Albert Camus, Fransua Rabelais, PolValeriy, Jean-Paul Sartre, Aristophanes, Umar Xayyom, Artur Miller , Frans , BertrandRussel Fransua-Noel Babeuf va boshqalar. Shuni ham unutmaslik kerakki, Otaturk tomonidan til islohoti amalga oshirilgach, uning tarjima idorasidagi faoliyati arab va fors soʻzlaridan tozalangan yangi turkiy tilni hayotga tatbiq etishda muhim oʻrin egallashiga imkon berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Sabahattin Eyüboğlu" (Turkish).  Yazar Mezar. 13-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-oktyabr 2011-yil.

Havolalar
---------

* Shekspir turk tilida
* Eyüpoğlu oilasi
* Eyüpogʻlari

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90076954
* BnF: cb125535860 (maʼlumot)
* CiNii: DA13764697
* GND: 132324911
* ISNI: 0000 0001 0830 6723
* LCCN: n85831113
* NLA: 35988204
* NTA: 068950608
* SUDOC: 034823670
* en:Trove: 1174688
* VIAF: 71506833
* en:WorldCat Identities: lccn-n85831113

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Maʼmun akademiyasi (maʼnolari).

Sen dalbayopsan-

9-asr 1-yarmida Xalifa Maʼmun arrashid (813—833) tomonidan Bagʻdodda tashkil etilgan ilmiy markaz. Dastlab "Bayt ul hikmat" ("Bilim uyi" deb atalgan). Bu akademiyada Hunayn ibn Ishoq, Sobit ibn Kurra, Xubaysh, Baxtyashu, Qusto ibn Luqa al-Baaxbakkiy, Yahyo ibn Adiy, Ishoq al-Damashqiy, Masarjuvayxlar oilasi, Navbaxt, Ibn Muqaffa, Ibn Mojja, Ibn Vaxshiyalar tomonidan yunon, yahudiy, sanskrit, suryoniy, fors tilidan juda koʻplab ilmiy-adabiy, falsafiy-axloqiy asarlar arab tiliga tarjima qilindi va ularga sharxlar yozilib, musulmon dunyosiga yoyildi. Ayni shu tarjima va sharxlar tufayli yunon, hind olimlari asarlari bizgacha yetib kelgan. 828 yil Maʼmun akademiyasi qoshida Bagʻdodning ash-Shammasiya mahallasida birinchi rasadxona, 831 yil Damashq yaqinidagi Kosion togʻida rasadxonaning boʻlimi qurilgan. Rasadxonaga dastlab marvlik Abu Ali Yahyo ibn Mansur, keyinchalik Muhammad Xorazmiy rahbarlik qilgan. Maʼmun akademiyasida turli maqsadlarda ilmiy ekspeditsiyalar ham tashkil qilingan. Chunonchi 830 yil Xorazmiy boshchiligida Gʻarbiy Hindiston (hozirgi Sharqiy Afgʻoniston), Vizantiya, Volganing quyi oqimiga 3 ta ekspeditsiya uyushtirilgan. Maʼmun akademiyasida Xorazmiy bilan birga Xolid ibn al-Malik al-Marvarrudiy, Al-Abbos ibn Sayd al-Javhariy, Ahmad ibn Abdulloh alMarvaziy, Ahmad al-Fargʻoniy, Abu Fazl alhamid ibn Vaseʼ ibn Turk alXuttaliy, Abu Yusuf Yoqub ibn Sabbox al-Kindiy va boshqa koʻplab oʻrtaosiyolik olimlar ijod qilib, turli fanlar rivojiga katta hissa qoʻshdilar.

11 -a. boshida Xorazm poytaxti Gurganj (hozirgi Koʻhna Urganch) shahridagi ilmiy markaz ham Maʼmun akademiyasi deb nomlangan (qarang Xorazm Maʼmun akademiyasi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdullo Tangriyev** (1981-yil 28 martda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik dzyudochi. U yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari 2008ning +100 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Faoliyati
---------

Abdullo Tangriyev 1981-yil 28 martda Surxondaryo viloyatida tugʻilgan. U 10 yoshidan dzyudo bilan shugʻullangan. 1995-yildan Chirchiq Olimpiya maktabida mashgʻulotlarga kirishgan. U oʻz isteʼdodini erta yoshidan namoyish eta olgan va 19 yoshida Oʻzbekiston Milliy Olimpiya terma jamoasiga chaqirilib, Yozgi Olimpiada oʻyinlari 2000da qatnashgan.
Ishga qabul qilish

Olimpiadadan soʻng 2001-yilda dzyudo boʻyicha Oʻzbekiston chempionligini qoʻlga kiritdi. 2003-yilda u Cheju provinsiyasida oʻtkazilgan superogʻir vazn toifasida birinchi marta Osiyo chempioni boʻldi. Keyingi yillarda (2005, 2007, 2008, 2011) dzyudo boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi.

2003-yil xuddi shu yili Tangriyev Osaka shahrida boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha 23-Jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi. 2005-yil (Rio-de-Janeyro) va 2009-yil (Rotterdam) dzyudo boʻyicha Jahon chempionatida ikki marta bronza medaliga sazovor boʻldi.

2008-yilda Yozgi Olimpiada Oʻyinlarida Tangriyev 100kg vazn toifasida musobaqaning final bosqichiga chiqdi va u kurashni boy berib ikkinchi oʻrinni egalladi. [2] [3] [4]

2012-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlari 2012da Tangriyev giyohvand moddalar sinovidan oʻtkazilganida nasha topilganligi sababli professional sportdan 2 yilga chetlashtirildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2  „Article about Abdullo Tangriev". 4-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2016-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-04).
3. ↑  „Archived copy". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2016-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-05).
4. ↑
5. ↑  „Article about Abdullo Tangriev (old.ziyonet.uz)". 11-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2016-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-11).

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sardoba** (eskirgan nomi: Sardoba-koʻli) – Amudaryoning oʻng qirgʻogʻidagi koʻl. Turkmaniston bilan chegaraga yaqin Xorazm viloyatining janubi-sharqiy qismida, Hazorasp tumani hududida joylashgan .

Koʻlning maydoni 1,36 km².

Sardoba koʻli dengiz sathidan taxminan 126,2 m balandlikda[1] Qizilshoʻr botqogʻidan[2] janubi-gʻarbda, Amudaryo va A380 avtomobil yoʻli oʻrtasida joylashgan boʻlib, Yevropaning E40 va Osiyoning AH63 yoʻnalishlariga kiradi.

U Amudaryo bilan uzunligi 10 km dan kam boʻlgan nomsiz kanal orqali tutashadi.

1873-yil bahorida Xiva yurishi paytida Toshkentdan Jizzax orqali Xivaga koʻchgan Turkiston otryadi Sardoba koʻli atrofida turkmanlar bilan jang qilgan.

Koʻldan baliqchilik, suv transporti, suv taʼminoti, sugʻorishda, har xil mineral tuzlar, shifobaxsh balchiqlar olish maqsadida foydalaniladi. Gidrologik koʻrsatkichlar, suvning fizik va kimyoviy xususiyatlari, oʻz navbatida, hayot faoliyati Koʻl tabiiy kompleksiga muhim taʼsir kursatuvchi suv hayvonlari va oʻsimlik organizmlarining rivojlanish sharoitlarini belgilaydi. Shunday holatda ushbu koʻl oʻz joylashish xususiyatlarini aks ettiruvchi murakkab ekologik sistema sifatida namoyon boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Andoza:Книга:РПВ ГИ
2. ↑  Andoza:Карта
3. ↑  Andoza:ГИС
4. 1 2  Andoza:ВТ-ВЭС
5. ↑  Andoza:ГИС
**Hamidov Husniddin** (1935-yil 5-yanvar, Chimboy tumani — 2019-yil 5-noyabr) — qoraqalpoq tilshunosi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi(1993), filologiya fanlari doktori (1990). Qoraqalpogʻiston pedagogika instituti rus tili va adabiyoti fakultetini tugatgan (1955).

Faoliyati
---------

Husniddin Hamidov 1935-yili 1-mayda Chimboy tumanida tugʻilgan.
1955-yilda ikki yillik oʻqituvchilar institutini tamomlab, Chimboy tumanidagi oʻrta maktabda oʻqituvchilikdan mehnat faoliyatini boshlagan. 1955—1959-yillarda Chimboy viloyatida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan.
1960-yildan O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Qoraqalpog‘iston bo‘limining N. Dovqorayev nomidagi Til va adabiyot institutida kichik ilmiy xodim, so‘ngra katta ilmiy xodim (1960-1971; 1983-1986), 1971-yilda Sharq qoʻlyozmalari boʻlimi mudiri lavozimida, 1989-yilda Qoraqalpoq davlat universiteti qoraqalpoq tili tarixi, dialektologiyasi va qo‘lyozmalari kafedrasi mudiri boʻlib faoliyat yuritgan.

1967-yilda nomzodlik, 1990-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1994-yilda muxbir aʼzo, 2000-yilda esa Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan.

1995-yilda „Vatan taraqqiyoti" partiyasidan Oliy Majlisning birinchi chaqiriq deputati boʻlgan. Husniddin Hamidovning ilmiy ishlari asosan qoraqalpoq tilining tarixiga — uning tarixiy leksikologiyasi, grammatikasi, soʻz yasalishi masalalariga bagʻishlangan. U shuningdek, Sharq qoʻlyozmalarini toʻplash, izoxlash va nashrga tayyorlash ishlari bilan ham shugʻullanib keladi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Hamidovning ilmiy ishlari, asosan, qoraqalpoq tilining tarixi, uning tarixiy leksikologiyasi, grammatikasi, soʻz yasalishi masalalariga bagʻishlangan. U quyidagi asarlar muallifi:

* „Qoraqalpoq tili tarixidan ocherklar";
* „Eski qoraqalpoq tilining yozma yodgorliklari";
* „Berdaq qo‘lyozmalari meʼrosi".

Mukofotlari
-----------

1993-yilda Qoraqalpog‘istonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi unvonini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*, 2012.
2. ↑  „АКАДЕМИЯ НАУК РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН".  www.academy.uz. 20-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2020-yil.
3. ↑  „Скончался академик Хусниддин Хамидов. Мирзиёев и Арипов выразили соболезнования" (ru).  Podrobno.uz. 28-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2020-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gandimiyon shartnomasi** -Rossiya qoʻshinlari 1873-yil bahorida Xivani egallagandan soʻng, 1873-yil 12-avgustda Rossiya bilan Xiva xoni Muhammad Rahimxon 2 oʻrtasida (Xiva yaqinidagi Gandimiyon (Gandumkon) qishlogʻidagi xonning yozgi begala) tuzilgan shartnoma. Shartnomaga koʻra, xon rus podshosining vassaliga aylandi va mustaqil tashqi siyosat yurgizishdan mahrum etiddi. Amudaryoning oʻng qirgʻogʻidagi yerlar Rossiyaga oʻtdi va u yerda Amudaryo boʻlimi tashkil etilib, Turkiston general-gubernatorligi tarkibiga kiritildi.Amudaryoning chap ruslar uchun qulay boʻlgan yerlarga oʻzlarining pristan (bandargoh)larini qurish huquqiga ega. Boʻlim boshligʻiga Xiva hukumatining faoliyatini kuzatib turish topshirildi. G. sh.ga binoan rus savdo kemalarining Amudaryoda erkin harakat qilishi uchun imtiyozli huquq berildi. Rus sanoatchi va savdogarlari butun xonlik hududida bojsiz savdo kilish, yer sotib olish, sanoat korxonalarini qurish huquqini oldi. Rus fuqarolarini mahalliy sudlar sud qilolmaydigan boʻldi. Bundan tashqari, xon Rossiya hukumatiga 2 mln. 200 ming soʻm tovon toʻlash majburiyatini oldi. Shunday qilib, G. sh. Xiva xonligini Rossiyaning mustamlakasiga aylantirib qoʻydi.Bu sharmandali shartnoma hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Byulleten** (frans. bulletin — kichik yorliq, eʼlon) — 1) rasmiy hujjat, qaror, koʻrsatmalar va sharhi toʻplami; 2) keng jamoatchilik uchun muhim boʻlgan voqea, hodisa haqidagi eʼlon (masalan, urush harakatlari, yirik davlat arbobining sihat salomatligi toʻgʻrisida va h. k.); 3) muayyan bir masalaga oid nashrlarning nomi (masalan, Oʻzbekiston Respublikasi oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi "Byulleten"lari va boshqalar); 4) maʼlum shakldagi saylov varaqasi, unda deputatlikka nomzodi qoʻyilgan shaxsning ismfamiliyasi, tugʻilgan yili va boshqa baʼzi asosiy maʼlumotlar koʻrsatiladi; 5) ishchi yoki xizmatchi mehnatga vaqtincha yaroqsiz boʻlganda tibbiyot muassasalari tomonidan beriladigan kasallik haqidagi hujjat.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oksidlar (maʼnolari).

**Oksidlar**, tabiiy oksidlar (yun. oxys — nordon) — elementlarning kislorod bilan tabiiy kimyoviy birik-malari, minerallar sinfi. 300 tacha mineralni oʻz ichiga oladi. Tabiatda eng koʻp uchraydigan O.dan biri — suv (vodorod oksidi). Silikat angidrid (SiO2) koʻpgina togʻ jinslari tarkibiga kiradi. Eng keng tarqalgan O. hosil qiluvchi elementlar: Si, Fe, Mn, Al, kamroq miqsorida — Cu, U. O.ning aksariyati — ion aloqali birikmalar, ammo kremnezyom (Si), nemetall (As, Se, Te) va xalkofil (Si, Pb, Zn, Sn, Hg, Cd, In, Bi, Sb) elementlar minerallari kovalentli aloqalar bilan tavsiflanadi. Odatda, O. tarkibida gid-roksid va oksigidratlar (bir paytda O2~ va ON~) birlashmalari mavjud. Normal oksid molekulasi tarkibidagi barcha kislorod atomlari faqat oʻsha element atomlariga birikkan boʻladi, lekin oʻzaro birikmaydi. Peroksid, superoksid va ozonidlar tarkibiga kislorod atomlari faqat element atomlariga birikib qolmay, bir-biri bilan ham birikadi (mas, SnO2 — normal oksid, VaO2 — peroksid). Normal O. elementlarning kislorod bilan bevosita birikishidan, elementlarning gidroksidlari karbonat, nitrat, sulfat va boshqa kislorodli kislotalar tuzlarining ajralishidan hosil boʻladi.

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mil. avv. 500-yillarda Fors imperiyasi. Xorazmiya Orol dengizining janubidagi Amudaryo yonida tasvirlangan.
**Xorazmiya satrapligi** (fors. 𐎢𐎺𐎠𐎼𐏀𐎷𐎡𐎹 *Uvarazmiya*) – qadimgi Fors imperiyasining satrapligi, keyinchalik mustaqil podshohlik boʻlib, bugungi Oʻzbekiston hududidagi Amudaryo boʻyida, Orol dengizining janubidagi hududni oʻz ichiga olgan. Bu juda unumdor hudud boʻlib, qadimgi davrlarda u yanada unumdor boʻlgan, chunki u payti Amudaryodan juda katta suv manbasi oqib oʻtgan. Shuningdek, daryoning bir tarmogʻi Kaspiy dengiziga quyilganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Arxeologik topilmalar eramizdan avvalgi 5-ming yillikka oid qadimiy sugʻorish tizimlarining qoldiqlari borligini koʻrsatadi.

Xorazmiyada soʻnggi bronza davri, yaʼni miloddan avvalgi 13-asrda podsholiklar mavjud boʻlganligi haqida ikki dalil bor.

Kserks I qabri, Ahamoniylar qoʻshinining xorazmlik askari, miloddan avvalgi 470-yillar
Birinchisi, xronologiyada mil. avv. 1292-yilga toʻgʻri keladigan „Xorazmiy davri"ning mavjudligi qayd etilgan. Ikkinchisi esa miloddan avvalgi 14-13-asrlarga oid avesto tilidagi yozuvlardir. Zardushtni Xorazm shohi Gistaspening himoyachisi sifatida tilga olganlar. Bu davrga oid tarixiy maʼlumotlar juda kam, lekin maʼlumki, qadimgi Xorazmiyada arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan ikkita asosiy shahar boʻlgan; Tuproqqal’a va Dishan qalʼa.

Miloddan avvalgi 522-yilgacha Xorazmiya Fors imperiyasining bir qismiga aylangan, chunki u buyuk shoh Doro (miloddan avvalgi 522 – 486) ning Behistun kitobalarida tilga olingan, ular miloddan avvalgi 520-yilda yasalgan. Bu Doro hokimiyatga kelganida viloyatni meros qilib olganligini isbotlaydi. Katta ehtimol bilan Xorazm Buyuk Kir tomonidan bosib olingan, chunki uning oʻgʻli va Doroning akasi Kambiz II asosan imperiyani Afrikaga kengaytirgan. Gerodotning fors satrapliklari roʻyxatida ularning soliqlari miqdori yoki Kserks qoʻshini toʻliq eslatib oʻtilgan. Xorazm muhimroq satraplik Parfiya bilan birga tilga olingan, shuning uchun ham Xorazm davlati boʻlgan deb hisoblanadi va Xorazm Parfiya satrapi tomonidan boshqarilgan. Doro III davrida Xorazmiya eramizdan avvalgi 327-yilda mustaqil podshohlikka aylangan. Iskandar Zulqarnayn bilan tinchlik shartnomasi tuzgan. Oradan koʻp oʻtmay, Xorazm podshohlari Salavkiylar podsholari misolida oʻz pullarini zarb qila boshladilar va ularning qabrlari Qoʻyqirilgan qalʼa xarobalaridan topilgan.Kserks I qabri, Ahamoniylar qoʻshinining xoresmlik askari, miloddan avvalgi 470-yillar

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Horazmija (Chorasmia), Livius.org, Jona Lendering. Inačica izvorne stranice arhivirana 2. svibnja 2013. Pristupljeno". 2-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „Herodot, III. 93.".
3. ↑  „Herodot, VII, 66.".
**Yuqoridagi rasm:** shahar odatiy *(qadimgi)* uslubda shakllangan.  
  
  
  
**Pastdagi rasm: h**ududlar to'tburchak va kvadrat shaklda joylashgan bo'lib yo'l tizimining isloh qilishda muhim ro'l o'ynaydi.
**Gippodam tizimi** yoki **Gippodam shahri** deb — qadimgi shahar ko'chalarining to'g'ri burchak ostida kesishishi, jamoat binolari va bozorlarining to'rtburchak shaklida rejalashtirish orqali standart holatga keltirish usuliga aytiladi. Ushbu uslub Aristotelning shogirdi, qadimgi yunon arxitektori Gippodamus nomi bilan bog'liq. Turli davrlarda Gippodam tizimi orqali koʻplab qadimiy *(Pirey, Rodos, Turii, Misrning Iskandariya)* va zamonaviy shaharlar rejalashtirilgan.

Gippodam tizimida asosiy ko'chalar bir-biriga perpendikulyar kesishadi. Kesishgan yo'llar bilan chegaralangan hudud kvartal deb ataladi. Gippodam tizimida har bir hududning teng rivojlanishi asosiy maqsad qilib olingan edi. O'lchamlari bir xil bo'lgan turar-joy binolari shakllangan. Davrning eng mashhur kashfiyotlaridan biri kanalizatsiya xandaqlari ham aynan shu uslub bilan birga kirib kelgan. Ko'chalar asosan *(imkon qadar)* asosiy nuqtalarga olib borgan. Teatrlar va stadionlar turar-joylardan tashqarida qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  А. С. Партина „Гипподамов город",*. Архитектурные термины. Иллюстрированный словарь*. M.: «Стройиздат», 1994 — 53 bet. ISBN 5-274-02072-0.
2. ↑   „Гипподамов город",*Архитектура. Краткий справочник*. Минск: «Харвест», 2004 — 144 bet. ISBN 985-13-1842-6.

Yana qarang
-----------

* Manhattan bosh rejasi
**Inert gazlar** (lotincha: iners — faoliyatsiz), asl gazlar, nodir gazlar — Mendeleyev davriy sistemasining 8-guruhiga mansub kimyoviy elementlar: geliy He (tartib raqami 2), neon Ne (10), argon Ag (18), kripton Kg (36), ksenon Xe (54) va radon Rn (86). Bulardan faqat radon radioaktiv element, barqaror izotopi yoʻq. I. g. atomlarining tashqi elektron qavati (geliyda 2 ta, qolgan I. g. da 8 ta elektron bor) mustahkamligidan ular kimyoviy jihatdan nihoyatda sust (I. g. nomi shundan olingan). 1868-yilda fransuz J. Jansen va ingliz N. Lokyer quyosh spektridan birinchi inert gaz — geliyni topishgan. 1892—1908-yilda boshqa I. g. kashf qilindi. I. g. ning molekulalari bir atomli. Barcha I. g. rangsiz va xidsiz boʻladi. I. g. havoda (1 m3 havoda 9,4 l), suvda, baʼzi mineral va togʻ jinslarida bor. Geliy yer osti gazlari va mineral manbalar gazlari tarkibida uchraydi. Radon uran va radiyning radioaktiv preparatlaridan, boshqa I. g. esa havodan ajratib olinadi. Tashki elektron qavati toʻla (8 ta elektron) boʻlgani uchun I. g. ni qattiq yoki suyuk holatda olish juda qiyin. Uzoq vaqtgacha I. g. ning birikmalarini olish mumkin boʻlmadi. 1962-yilda kanadalik olim N. Barlett Xe bilan PtF3 birikmasini qoʻshib, I. g. kimyoviy reaksiyalarga mutlaqo kirishmaydi, degan fikrlarga chek qoʻydi. Hozirgi vaqtda I. g. ning juda koʻp kimyoviy birikmalari olingan. Birikmalardagi I. g. ning oksidlanish darajalari +1, +2, +4, +6 va +8 ga teng. I. g .ftor, ftorli birikmalar bilan birika oladi. Ularning oksidlari (XeO3, XeO4), oksigalogenidlari olingan. Geliydan tashqari barcha I. g. suv va fenol bilan birikmalar hosil kila oladi. Radio va elektronika sanoatida, shuningdek, lyuminessent va axborot lampalarini, havo sharlarini toʻldirishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sarrof** (arab. — pul almashtiruvchi, yirik pullarni mayda qiluvchi) — shahar koʻchalari va rastalarida oʻtirib, kishilarning yirik pullarini maydalab, qimmatbaho buyumlarini pulga almashlab berib, foyda koʻruvchi shaxs. Ular xorijdan kelgan savdogarlarning pullarini mahalliy pullarga almashtirib berish, qimmatbaho toshlar, oltin, kumush va boshqalarni aniqlash, ularning bahosini belgilash, ayrim kishilarning omonat pullarini, buyumlarini maʼlum muddatgacha saqlab berish kabi ishlar bilan shugʻullanib, bank, omonat kassalari, garovxonalar vazifalarini bajarishgan. Sarroflar sudxoʻrlik ishi bilan ham shugʻullangan deganlar shuni bilib qoʻyishlari kerakki, ular xizmatlari evaziga kishilardan maʼlum miqdorda haq olishligi shariatda joiz deyishgan ulamolar. Pul almashtirib berishda qoʻlma-qoʻl boʻlsa ribo emas deyilgan. Bu haqida koʻplab sahih hadislar bor deyishadi ulamolar Ilgari har bir shaharda sarroflar faoliyat yuritgan. Masalan, Buxoroda sarroflarning alohida mahallasi va asosiy ish joyi — Toqi Sarrofon mavjud edi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Manak** (ruscha: *Манак*) — Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyati Xoʻjaobod tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Manak Xoʻjaobod tumani janubida joylashgan.Manak shaharchasi atrofida Karnaychi, Dilkushod, Orday, Qaroqchi va Toʻraobod kabi qishloqlar joylashgan. Manakning janubiy tarafida Chilustun togʻlari, janubi sharqiy tarafida Kerme-Too togʻi mavjud. Manak tuman markazidan 8km, Oʻsh shahridan 13km va Andijon shahridan 30km uzoqlikda.Bundan tashqari Manak shaharchasining shimoli gʻarbiy qismida Manak-Ota togʻi qad rostlagan. Bu togʻ qadimiy va choʻkib borayotgan togʻ hisoblanadi. Manak-Ota togʻi ziyoratgoh sifatida mahalliy aholi tomonidan eʼzozlanadi va u 2019-yil oktyabr oyida davlat muhofazasiga olingan. Manakning gʻarbiy qismida Savay oqova suv arigʻi oqib oʻtgan. Gʻarbiy tarafdagi yerlar va aholi shu katta Savay arigʻi suvidan foydalanishadi. Savay oqova arigʻi Janubiy Fargʻona kanali tarmoqlaridan biridir. Ariq suvni shu kanaldan oladi. Manak shaharchasi past va tekkis yerlarda iborat. Sharqiy tarafi gʻarbiy tomonidan balandrogʻ. Shu boisdan Manakga suv sharqdan keladi. Asosiy suv manbai katta Savay arigʻi va sharqiy mahallardan oqib oʻtuvchi ariqlardir. Manakning janubiy tomonida Qirgʻiz-ariq arigʻi oqadi. Bu ariqda asosan Dilkushod , Toʻraobod va Karnaychi qishloqlari foydalanishadi. Tuprogʻi boʻz, unumdor. Asosan paxta va gʻalla yetishtiriladi. Manakda bogʻlar ham talaygina. Asosiy oʻrinni olma va gilos daraxtli bogʻlar egallaydi. Maʼmuriy jihatdan Manak uchta MFY ga boʻlinadi. Nishobboʻyi MFY, Manak MFY va Guliston MFY. Koʻchalari Yuqori, Ravdon, Nishobboʻyi, Bogʻ, Andijon, Toshloq, Tegirmonboshi, Oltin meros, Qadriyat va Dilobod kabilardir. Aholisi asosan chorvachilik, dehqonchilik va kichik tadbirkorlik bilan shugʻullanishadi. Hozirgi kunda Manak shaharchasida ikkita maktab(5-umumiy oʻrta taʼlim maktabi va 26-umumiy oʻrta taʼlim maktabi), bitta litsey(23-IDUM) faoliyat yuritmoqda. Bundan tashqari bitta davlat tasarrufidagi 12-MTM va koʻplab xususiy MTM lar mavjud.Etnik tarkibi asosan oʻzbeklar. Diniy tarkibi musulmonlar. Hozirda Manak shaharchasida bitta "Manak jome masjidi"faoliyat yuritadi.Shaharchada bozor va turli doʻkonlar mavjud.

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Totemizm** (Shimoliy Amerika indeetslarining ojibve qabilasi tilidagi „ototem" – „uning urugʻi" soʻzidan) – ibtidoiy diniy eʼtiqodlarning ilk shakllaridan biri. U kishilarning maʼlum guruhi bilan hayvon va oʻsimliklarning muayyan turlari (baʼzan tabiat hodisalari, jonsiz narsalar) oʻrtasida gʻayritabiiy aloqa, qon-qarindoshlik bor degan eʼtiqodga asoslanadi. Hayvonlar, oʻsimliklar, jonsiz predmetlar totem hisoblangan. Totemlar (koʻpincha hayvonlar) ov qilinmagan, oʻldirilmagan, goʻshti yeyilmagan, ular goʻyo kishilarning qudratli himoyachisi hisoblangan. Qabila, urugʻ har bir aʼzosining hayoti va farovonligi totemga bogʻliq deb qaralgan. Ular oʻz totemini qarindoshi, akasi, otasi, doʻsti deb hisoblagan. Har bir qabila, urugʻ oʻz totemining nomi bilan atalgan. Totemistik eʼtiqod va marosimlar muayyan koʻrinishda koʻp xalqlarda, ayniqsa, Avstraliyadagi qabilalarda saqlanib qolgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Aleksey Gennadievich Dyumin** (1972-yil 28-avgust Kursk) Rossiya harbiy rahbari va davlat arbobi. 2016-yil 22-sentyabrdan Tulsk viloyati gubernatori (2016-yil 2-fevraldan 22-sentyabrgacha). Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2016).

Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining o'rinbosari (2015 yil 24-dekabr – 2016-yil 2-fevral). General-polkovnik. Siyosat fanlari nomzodi (2009).

Siyosatshunoslar va Sankt-Peterburg siyosat jamg‘armasi ekspertlarining fikricha, Aleksey Dyumin 2017-yilda Rossiya prezidenti Vladimir Putinning ehtimoliy merosxo‘rlaridan biri bo‘lgan.

Hayoti
------

1972-yil 28-avgustda Kursk shahrida tug'ilgan.

Otasi Gennadiy Vasilyevich Dyumin, harbiy shifokor, general, Mudofaa vazirligi Harbiy-tibbiyot bosh boshqarmasining 4-boshqarma boshlig'i (2013-yil avgustdan), 1990-yillarda Pavel Grachev Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining yaqinlari qatoriga kirdi (1992–1996). U ilgari "D&D Pharma" MChJga rahbarlik qilgan va P. V. Mandrika nomidagi 2-markaziy harbiy klinik gospitalni dori-darmon va kimyoviy vositalar bilan ta’minlash bo‘yicha bir qator tenderlarda aloqador bo‘lgan.

Kichik ukasi Artyom Dyumin, tadbirkor. TPK „Prodmarket" OAJ va Turbo MChJ (Prodmarket aktsiyadorlaridan biri), Olimpiya sport majmuasi bosh direktori bo'lib faoliyat yuritgan (2014-2019).

Onasi o'qituvchi bo'lib ishlagan. Bolaligida otasi Voronejning Kaluga shahriga ko'chirilganligi sababli oilasi bilan ushbu shaharda ham istiqomat qilishgan. Ular ijaraga olingan kvartiralarda, hatto bir paytlar Kalugadagi harbiy gospitalning yerto'lasida ham yashashgan. Aleksey Voronejdagi maktabda to'rtinchi sinfdan xokkey o'ynashni boshladi va u yerda maktabni tugatdi.

1994-yilda Voronej Oliy harbiy muhandislik radioelektronika maktabini tamomlagan. U Moskva harbiy okrugiga, dushmanning texnik razvedka vositalariga qarshi kurashish bilan shug'ullanadigan kichik harbiy qismga tayinlangan.

Dyumin 1995-yilda Rossiya Federal xavfsizlik xizmatida hamda keyinchalik Bosh xavfsizlik boshqarmasida prezidentning aloqa bo'limida xizmat qila boshladi. Boris Yeltsin va Viktor Chernomirdin bilan birga ishlagan. Ularga mamlakat bo'ylab va xorijga sayohatlarida hamrohlik qilgan.

1999-yil 9-avgustdan Prezident xavfsizlik xizmatida faoliyat yuritgan. U Vladimir Putinning prezidentligi davrida xavfsizlik xizmati xodimi bo‘lgan.

2007-yilda Viktor Zubkov hukumat raisi etib tayinlanganidan so'ng, uning xavfsizlik xizmati boshlig'i bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Биография на официальном сайте Губернатора Тульской области" (ru-RU). *Официальный сайт Губернатора Тульской области*. 5-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2022-yil.
2. ↑  „Биография ВРИО Губернатора Тульской области Алексея Дюмина".  1tulatv.ru. 8-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2016-yil.
3. 1 2  „"В конце концов, жизнь не раз круто менялась"" (ru). *«Коммерсантъ»* (9-fevral 2016-yil). 27-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2021-yil.
**Turon kutubxonasi (Toshkent viloyati „Turon" ilmiy universal kutubxonasi)** – Oʻzbekiston Respublikasidagi eng yirik kutubxonalardan biri, ilmiy-maʼrifiy muassasa. 1918-yilda Toshkentda mustaqil ommaviy kutubxona sifatida ochilgan. 1919-yilda „Turon" nomi berilgan (1928—1993-yillarda „Oktyabr" nomi bilan atalgan). Kutubxona joylashgan binoda dastlab 1913-yilda maʼrifatparvar Abdulla Avloniy boshchiligida „Turon" teatr truppasi tuzilgan. Toshkent shahri maʼrifatparvarlarining „Turon" jamiyati tashabbusi bilan va ularning shaxsiy kitoblari va sovgʻa qilgan jamgʻarmalari zaminida shu binoda kutubxonaga ham asos solingan (1913). Turon kutubxonasi Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Gʻulom Zafariy, Shokirjon Rahimiy, Mannon Uygʻur, Majid Qodiriy kabi taraqqiyparvar ziyolilarni birlashtirgan hamda Vatan, millat ozodligi uchun kurashda yuksak oʻrin tutgan maʼnaviy muxit shu yerda shakllangan.

Dastlab 4 ming kitob boʻlgan kutubxona fondida 400 mingdan ziyod asar mavjud (2004). Noyob nashrlar orasida Oktyabr toʻntarishiga qadar nashr etilgan asarlar, 1918-yildan nashr qilingan gazetalar jamgʻarmasi bor; hozirgi kunda chop etilayotgan 100 ga yaqin davriy nashrlar va boshqa asarlar bilan kutubxona fondini toʻldirib boradi. Turon kutubxonasida 8 boʻlim – ilmiy-metodik, kitob fondini butlash, adabiyotlarga kutubxona usuli bilan ishlov berish, kitob saqlash, maʼlumot-bibliografiya, kitobxonlarga xizmat koʻrsatish (oʻquv zallari bilan), almashuv fondi, axborot va zamonaviy texnologiya boʻlimlari bor. Kutubxona kitob koʻrgazmalarini, madaniyat merosiga bagʻishlab turli tadbirlar, taniqli olimlar, adiblar bilan ijodiy uchrashuvlarni muntazam tashkil qiladi, bibliografiya metodikasi boʻyicha qoʻllanmalar nashr etadi. 1938-yildan viloyatdagi 500 dan ortiq, kutubxonalar uchun metodik markaz qisoblanadi, viloyat kutubxonalari xodimlarining malakasini oshirish kurslari tashkil etadi, seminar-treninglar oʻtkazadi.

Turon kutubxonasida avtomatlashtirish keng yoʻlga qoʻyilgan: Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib kutubxona jamgʻarmasidagi 75 ming nusxa oʻzbek tilidagi adabiyotlarning elektron katalogini tuzish yakunlandi. Huquqiy axborotlar bilan taʼminlovchi markaz, internetga ulangan kompyuter xonasi va boshqa texnik vositalarga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tilovbergan Jumamuratov** (1915.27.12, Moʻynoq tumani — 1990.20.4, Nukus) — Oʻzbekiston (1969) va Qoraqalpogʻiston (1967) xalq shoiri. Urta Osiyo universitetini tugatgan (1948). "Yurak muhabbati" (1956), "Doʻstlik" (1959), "Davrimiz yulduzlari" (1962), "Moʻʼjizakor siymo" (1965), "Toʻlqinda" (1970) doston va sheʼrlar toʻplami, "Guzal Makarya" sheʼriy romani (1965) bor. "Qirgʻiz doʻstlarimga", "Oʻzbek shoiri Gʻafur Gʻulomga", "Navoiy haqida" (1967) kabi sheʼrlarida xalqlar doʻstligi, qardoshligi kuylangan. "Mehnatda toblanganlar" (1957), "Muhabbat siri" (1958) hikoya va ocherklar toʻplami, "Qizlar hazili" (1967), "Ogʻir kunlar" (1977) pyesalari muallifi. Bir qator asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Mening zamondoshlarim", 1962; "Amu qoʻshiqlari", 1965 va b.). Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1972).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xitiriki** (yaponcha: *篳篥*) — anʼanaviy eski (VIII asr) yapon puflama asbobi boʻlib, yapon mumtoz musiqasida keng namoyon boʻlgan gobo guruhidan. Kichkinaligiga qaramay, xitiriki boy va baland ovoz chiqaradi. Odatda bambukdan tayyorlanadi. Diapazon — bir oktava.

Tarixi
------

Hozirgi vaqtda bu asbob yapon madaniyatining tantanali qoʻshiqlari va raqslarida qoʻllaniladi.

Xitiriki zamonaviy goboyning toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtmishdoshlari hisoblangan, qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan va turli madaniyatlarda oʻzining asl shaklida saqlanib qolgan, masalan, bombarda, trubka, jaleika, duduk, gaita, zurna kabi asboblarni anglatadi.

Xitiriki Yaponiyada keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, Xitoy uning vatani hisoblanadi, xitiriki VIII asrda yapon madaniyatiga kirgan Xitoyning guan (*bili*) asbobidan kelib chiqqan.

Xitirikining tuzilishi
----------------------

Asbobning oxirida qoʻsh qamish, shuningdek, sozlash halqasi mavjud boʻlib, u tovushni takrorlashda muhim rol oʻynaydi, chunki u tovush balandligi va ohangini tartibga soladi.

Asbobning tanasini gilos daraxti qobigʻi bilan bezash odatiy holdir. Tananing yon tomonlarida teshiklar mavjud.

Xitirikining musiqada tutgan oʻrni
----------------------------------

Meyji restavratsiyasi davrida xitiriki yapon klassik musiqasi gagaku spektakllarining zamonaviy instrumental guruhiga kirdi.

Xitiriki ishlatadigan anʼanaviy yapon musiqasining eng mashhur qismlari orasida[*manba?*]:

* Mikagura — yiliga bir marta 15-dekabrda anʼanaviy cholgʻu asboblari joʻrligida sudda ijro etiladigan qoʻshiqlarning uzoq sikli;
* Yamato-uta, yamato-may: Yamato raqslari va qoʻshiqlari — rasmiy kiyimdagi toʻrt yoki oltita raqqosa tomonidan ijro etiladigan qisqa asarlar;
* Saybara — qadimgi yapon xalq qoʻshiqlaridan kelib chiqqan va IX asrdan beri aristokratlar orasida keng tarqalgan xalq qoʻshiqlari. Bizgacha yetib kelgan qadimiy qoʻlyozmalarda 60 dan ortiq asarning misralari va sarlavhalari qayd etilganiga qaramay, hozirda oz qismi ijro etilmoqda;
* Komagaku raqslari hamrohligi.

Manbalar
--------
Ukraina shoiri Ivan Franko haykali, tosh sindiruvchi tasvirlangan (kamenyar)
**Kameniari**(ukrain. Каменярі, lit. "Toshqo'riqchilar") - ukrain shoiri Ivan Frankoning (1856–1916) she'ri. Ushbu she'rda zanjir bilan bog'langan qullar balyoz yordamida toshni uradilar. Sheʼr allegorik boʻlib, u zolim oʻtmishdan xalos boʻlish (Ukrainaning Polsha, Rossiya va Avstriya-Vengriya hukmronligi) va kashshoflar tomonidan kelajakdagi ijtimoiy taraqqiyot uchun katta yoʻl qurish haqidagi egizak gʻoyalarni tasvirlaydi.

*Kamenyar* ( ukrain. kamenyar ) — toshboʻronchi, toshboʻronchi. Tosh sindiruvchi Ukraina va kengroq sovet madaniyatida inqilobiy timsolga aylandi, shuningdek, Ivan Frankoning o'zi uchun metaforik ismga aylandi.

Yana qarang
-----------

2428 Kamenyar, kichik sayyora sifatida tasniflangan asteroid kamarining asteroidi va 1977 yilda Qrim astrofizika observatoriyasida ishlagan rus astronomi Nikolay Chernix tomonidan kashf etilgan

Eslatmalar va havolalar
-----------------------

1. ↑  The poem *Kameniari*, translated into English as *The Pioneers* Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-12-29). *The Ukrainian Weekly* section in *Svoboda*, May 29, 1946, page 2
2. ↑  Ivan Franko, the Poet of Western Ukraine: Selected Poems. / Translated with a biographical introduction by Percival Cundy. Edited by Clarence A. Manning. New York: Philosophical Library, 1948. 265 pages.