**Xodim** (taxallusḭ; to'liq ism -sharifi ***Bobojon Tarroh Azizov***) - 1878 -yil, Xiva yaqinidagi Qushbegi mahallasi - vafott ergan yili noma'lum) - o'zbek shoiri, xattot, sozanda va tarjimon. Muhammad Rahimxon II Feruzning saroy shoirlaridan. Shoir, xattot, kotib va sozanda bo’lgan.Shoirlar oilasida tug'ilgan.

Oilasi
------

Shoir Xiva shahrida 1878 yili Qushbegi mahallasida ziyoli oilada tavallud topgan.  

Shoirning ismi Bobojon Tarroh, otasining ismi Abdulaziz bo’lgan.  Shoirning otasi Abdulaziz Abduqodir o’gli "Xodim" taxallusi bilan she’rlar yozgan. Biroq u erta – 28 yoshida vafot etib ketgan. 

Shoirning tog’asi Masharif Tarroh jiyani Bobojonni o’z tarbiyasiga oladi. 

Otasining taxallusi "Xodim" nomi ostida ijod qiladi. Xodimning neavarasi Anvara Otamurotova va chevarasi Xiromon Yusupovalar ham shoira. Ularning she’rlari, maqolalari respublika matbuotida chop etilib turadi. 

Bobosining ismi Abdulqodir devon, taxallusi Qone bo’lgan. Qonening otasining ismi Muhammad Nazir devon, taxallusi Munshiy bo’lgan.

Ta'limi
-------

Bobojon 7 yoshida boshlang’ich maktabga boradi. Maktabdan so’ng 22 yoshgacha madrasada tahsil oladi. 15 yoshidan boshlab she’rlar mashq qiladi.

Faoliyati
---------

### Muhammad Rahimxon II Feruz saroyidaː

Muhammad Rahimxon Soniy davrida devonda ishlagan akasining fojeali o'limidan so'ng, Bobojonning chekiga saroy devonida mirzo va saroy shoirlariga nazoratchi bo’lib ishlash tushadi. U bu vazifada 10 yil ishlaydi. Shoirlik bilan, 21 yoshdan shug’ullangan. Shoir Bobojon Tarrohning ustozi Doiy bo’lgan.

#### Xattotlik ishlariː

Quyidagilar esa, shoirning o’z she’rlaridan tuzilgan devondir: 

I. 906 – raqamli devon.

II 901 – raqamli devon.

III. 1142 – raqamli devon.

Shoir Tarroh boshqa shoirlarning she’rlaridan tuzilgan devonlarni ko'chirgan, ular Toshkentda Sharqshunoslik insituti fondida saqlanmoqda. Quyida ular bilan tanishing:

**1.** I – 1231 – qo’lyozma.

**2.** II – 204 – qo’lyozma

**3.** III- 3460 – qo’lyozma

**4**. IV – 911 – qo’lyozma

**5.** V – 1192 – qo’lyozma 

**6.** VI – 1119 – qo’lyozma (Feruz devoni). 

Xodim kotib sifatida shoir va tarjimon Ahmadjon Tabibiyning 490 sahifalik "Hayratul oshiqin" ("Oshiqlarning hayratlanishi") nomli devonini 1908 yilda, "Munisul ushshoq" ("Oshiqlarning do’sti") devonini 1909 yilda mahorat bilan nasta’liq xatida ko’chirgan. Mazkur devon 1910 yilda Xiva toshbosmaxonasida chop etilgan. 

###### Mashhur asariː

"Xorazm navozandalari" asari uning eng va shoh asaridir. Xodim bu asarida har bir shoir haqida fikr yuritar ekan, 12 ta savoldan iborat ro’yxat tuzib oladi. Va shu asosda shoirlar hayoti va ijodini kengroq yoritishga harakat qiladi. 

##### Tarjima asarlariː

U tarjimon sifatida mohir tib olimi Yusufiyning "Foydalar majmuasi" asarini fors tilidan o’zbek tiliga tarjima qilgan.

Vafoti
------

Bobojon Tarrohning vafot etgan yili noma’lum (Shoir 1970 yil 5- avgustlarda ham hayot bo’lgan).  Jasadi Kattaburun G’o’vik qishlog’idagi Shixmavlon qabristoniga qo’yilgan. 

  

**Adabiyotlar**

Manbalar
--------

1. Bobojon Tarroh Azizov - Xodim. "Xorazm navozandalari" Toshkent. 1994-yil, 96 bet.
2. Muhammad Yusuf Bayoniy. "Shajarayi Xorazmshohiy", Toshkent. 1994-yil. 104 b.