Tokyo Skytree (yaponcha: 東京スカイツリ – Tōkyō Sukaitsurī, oʻzbekcha: Tokio osmon daraxti) — Yaponiyaning Tokio shahri Sumida qismida joylashgan dunyodagi eng baland teleminora. Dunyoda Burj Xalifa va Merdeka 118 binolaridan soʻng uchinchi eng baland imorat.

Teleminoraning antenna bilan qoʻshib hisoblaganda boʻyi 634 metrni tashkil etadi, bu Tokio televizion minorasidan deyarli ikki baravar baland demakdir. 

Imorat balandligi maxsus 6 (eski yapon tilida „mu"), 3 („sa") va 4 („shi") raqamlaridan kelib chiqib tanlangan. Musashi – zamonaviy Tokio oʻrnida joylashgan qadimgi hududning nomidir. 

Qurilish ishlari 2012-yilga kelib yakunlangan. 

Minora qurilish jarayoni mobaynida Yangi Tokio minorasi nomi bilan ham tanilgan. „Tokyo Sky Tree" nomi esa 2008-yil apreldan may oyigacha internetda oʻtkazilgan soʻrovnomaga koʻra tanlab olingan.

Tarixi
------

2011-yil iyul oyida Yaponiyadagi butun televideniye raqamli shaklga oʻtishi kerak edi. Biroq Tokio televizion minorasining boʻyi atrofdagi osmonoʻpar binolarning yuqori qavatlariga dasturlarni uzatish uchun yetarlicha baland emasdi. Shu sababdan nisbtan balandroq minora – „Tokyo osmon daraxti" qurilishi zarur boʻlgan.

Bino tarhiQurilish 2008-yil iyul oyida boshlangan. Har hafta bino 10 metrga oʻsib borgan.

2011-yil 23-mayda qurilishda foydalanilgan kranlarni demontaj qilish boshlandi. Minoraning qurilishi esa 2012-yil 29-fevralda yakunlandi va ochilish marosimi 22-mayda boʻlib oʻtdi. Dastlab, minoraning ochilishi 2011-yil dekabr oyiga rejalashtirilgan edi, ammo zilziladan keyin qurilish ishlariga mablagʻ yetishmaganligi tufayli jarayon sekinlashdi.

Meʼmoriy xususiyatlari
----------------------

Binoda ikkita kuzatuv platformasi mavjud: biri 350 m balandlikda (2000 kishi sigʻimli), ikkinchisi 450 m balandlikda (900 kishi sigʻimli). Yuqori platformada shisha polli spiral yoʻlak mavjud boʻlib, u tashrif buyuruvchilarga platformaning eng baland nuqtasining oxirgi 5 metrigacha koʻtarilish imkonini beradi; shisha pol tashrif buyuruvchilarga oyoqlari ostidagi koʻchalarni balanddan koʻrish imkonini beradi.

Shuningdek, minorani yaratishda, meʼmorlarning fikriga koʻra, zilzilalarning yer osti zarblarining 50%gacha kuchini tutib qoluvchi maxsus tayanch tizimi ishlab chiqilgan.

### Dizayn

Minora dizayni 2006-yil 24-noyabrda keng jamoatchilikka taqdim etilgan va uch konsepsiyaga asoslangan edi:

* neofuturistik koʻrinish anʼanaviy yapon estetikasi bilan uygʻunlashgan boʻlishi zarur
* minora shaharning oʻzi joylashgan qismiga faollik olib kelishi kerak
* ofatlar paytida xavfsizlik va chidamlilik masalalariga eʼtiborni kuchaytirishi zarur

Tokyo Skytree besh qavatli pagodani ham eslatadi. Bu jihat uni daryoning narigi tomonidagi Asakusa tarixiy tumani bilan uygʻunligini taʼminlaydi.

Minora poydevori shtativga ham oʻxshab ketadi; taxminan 350 metr balandlikdan silindrsimon shaklga ega boʻlib, daryo va shaharning panoramik manzaralaridan bahramand boʻlish imkonini beradi.

"Iki" rangida yoritilishi
### Rang

Minoraning tashqi tuzilishi rasman „Skytree White" rangi bilan nomlanuvchi rangga boʻyalgan. Ushbu rang aslida anʼanaviy yapon rangi – koʻk va oq ranglar qoʻshilmasini eslatib yuboruvchi aijiro (藍白) rangiga asoslagan.

### Yoritilishi

Binoni yoritish dizayni 2009-yilning 16-oktabrida eʼlon qilingan. Ikki xil yoritish bezaklari – iki (havorang) va Miyabi (binafsha) binoni har kun almashib yoritib turadi. Minora LED chiroqlar yordamida yoritiladi.

Foydalanish
-----------

Minora asosan raqamli televideniye va radioeshittirish, mobil telefon aloqasi va navigatsiya tizimlari uchun ishlatiladi.

Bundan tashqari, u sayyohlar uchun oʻta diqqatga sazovor joy: teleminorada 2 ta kuzatuv maydonchasi, shuningdek, koʻplab butiklar va bir nechta restoranlarga borish mumkin, minora ostida esa akvarium va planetariyga ega katta savdo hududli mini-majmua ham bor.

### Televideniye va radioeshittirish

Tokyo Skytree Tokio televizion minorasining koʻplab vazifalarini oʻz zimmasiga olgan. Bundan tashqari, vaqt oʻtishi bilan minoradan efirga uzatilishi hajmi ikki baravar koʻpayadi. 600 metrdan yuqori balandlik 1seg formati uchun mos boʻlib, u raqamli televideniyeni mobil telefonlar va terminallargacha yetkazish imkoniga ega.

#### Televideniye kompaniyalari

| Kanal | Kanal nomi | Callsign | Signal kuchi | Efir qamrovi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | NHK General TV / NHK G (GTV) | JOAK-DTV | 10 kVt | „Katta Tokio" |
| 2 | NHK Educational TV / NHK E (ETV) | JOAB-DTV | Kanto |
| 4 | Nippon Television / Nittele (NTV) | JOAX-DTV |
| 5 | TV Asahi / Tele-Asa (EX) | JOEX-DTV |
| 6 | TBS | JORX-DTV |
| 7 | TV Tokyo / Teleto (TX) | JOTX-DTV |
| 8 | Fuji Television (CX) | JOCX-DTV |
| 9 | Tokyo Metropolitan Television / Tokyo MX | JOMX-DTV | 3 kVt | Tokio |

#### Radioeshittirishlar

| Chastota | Stansiya nomi | Callsign | Kuchi | ERP | Efir qamrovi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 81.3 MHz | J-Wave | JOAV-FM | 7 kVt | 57 kVt | Tokio |
| 82.5 MHz | NHK Tokio FM | JOAK-FM |

Galereya
--------

* Teleminora 2011-yil oktabr oyidaTeleminora 2011-yil oktabr oyida
* Teleminora kechasi (2011-yil dekabr)Teleminora kechasi (2011-yil dekabr)
* Teleminora va Tokyo Sky Tree Sharq minorasi (majmuaning pastki qismi)Teleminora va Tokyo Sky Tree Sharq minorasi (majmuaning pastki qismi)
* 2012-yil may oyida qurib bitkazilgan teleminora2012-yil may oyida qurib bitkazilgan teleminora
* Tokio Soramachi savdo markazi teleminora etagida joylashganTokio Soramachi savdo markazi teleminora etagida joylashgan

### Qurilish jarayoni

* 2007-yil 6-oktabr2007-yil 6-oktabr
* Qurilish maydoni, 2008-yil 12-aprelQurilish maydoni, 2008-yil 12-aprel
* 2009-yil 14-iyul (76 metr)2009-yil 14-iyul (76 metr)
* 2009-yil 19-sentabr (153 metr)2009-yil 19-sentabr (153 metr)
* 2009-yil 14-noyabr (205 metr)2009-yil 14-noyabr (205 metr)
* 2009-yil 22-dekabr (245 metr)2009-yil 22-dekabr (245 metr)
* 2010-yil 30-mart (338 metr)2010-yil 30-mart (338 metr)
* 2010-yil 10-iyul (398 metr)2010-yil 10-iyul (398 metr)
* 2010-yil 28-sentabr2010-yil 28-sentabr
* 2010-yil 13-oktabr, 18:30dan 21:10gacha yoritishni tekshirish (488 metr)2010-yil 13-oktabr, 18:30dan 21:10gacha yoritishni tekshirish (488 metr)
* 2010-yil 3-noyabr2010-yil 3-noyabr
* 2010-yil 25-dekabr (539 metr), yorugʻlik sinovi2010-yil 25-dekabr (539 metr), yorugʻlik sinovi
* 2011-yil 23-yanvar (559 metr), shpil qurilishi davom etmoqda2011-yil 23-yanvar (559 metr), shpil qurilishi davom etmoqda
* 2011-yil 19-mart (634 metr)2011-yil 19-mart (634 metr)
* 2011-yil 4-aprel2011-yil 4-aprel
* 2011-yil 10-aprel2011-yil 10-aprel
* 2011-yil 4-avgust2011-yil 4-avgust

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  *arxiv nusxasi*, 27–yanvar 2021–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
7. ↑
8. ↑
9. ↑  *arxiv nusxasi*, 30–iyun 2012–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
10. ↑  *arxiv nusxasi*, 7–dekabr 2013–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
11. ↑
12. ↑
13. ↑  *arxiv nusxasi*, 29–aprel 2012–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
14. ↑  *arxiv nusxasi*, 16–noyabr 2012–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
15. ↑  *arxiv nusxasi* (PDF), 21–avgust 2013–yilda asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 26–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()