recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ishq-Nuriy** tariqati mashhur va ancha qadimgi Chishtiya so‘fiy tasavvuf ta’limoti yoki tizimining bir tarmog‘i yoki shoxidir.

Kelib chiqishi
--------------

Tariqatga Chishtiy so‘fiy donishmand va shayx Xoja Xolid Mahmud Siddiqiy Chishtiy tomonidan,1960-yillarning oxirida Pokistonning Lahor shahrida asos solingan. Uning asoschisi dastlab an’anaviy Chishtiy tariqatining Chishtiy-Nizomiy donishmandi bo‘lib, u ushbu tizim ta’limotlarini "zamonaviy tarzda ifodalash" zarurligini his qilgan. Ishq-Nuriy tariqati ilohiy ishqni ta’limot asosi qilib olishga intildi va bunda Xoja Muyiniddin Chishtiy va Bobo Farid kabi oldingi so‘fiy donishmand va avliyolarning, shuningdek, Rumiy kabi boshqa universal so‘fiylarning ko‘plab g‘oyalarini aks ettirdi. Keng, umumbashariy sevgi va minnatdorchilik tariqat ta’limotining asosiy tamoyillaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Amaliyot
--------

**Ishq-Nuri**y tariqati faoliyati kichik miqyosda faqat Janubiy Osiyoda, asosan Pokiston, Hindiston va Bangladeshda davom etmoqda. Hozirda Yevropa va Yaqin Sharqning ayrim qismlarida ba’zi odamlar bu tariqatga ergasha boshlaganiga ishoniladi.

Manbalar
--------

1. ↑   Akber Ahmed, 'The Light beyond the Veil: Into the Esoteric World of Sufis and Sufism in South Asia' pub Lahore and Karachi: Gnostic Publishers Ltd, 1977, pp 69-72
 KM Siddiqui, 'A Sufi Path to Knowledge' Lahore: Aman Books, 1971, p III the Preface
2. ↑   Siddiqui, p 15
3. ↑   Ahmed, p 70
4. ↑   M Haeri 'The Chishtis:A Living Light', Oxford: OUP, 2002
5. ↑   W Chittick 'The Sufi Path of Love', Albany, New York: SUNY Press, 1983
Tarin, 47-48
6. ↑   Sheykh Omer Tarin, 'The Ishq Nuri Chisti Sufis: A Brief Introduction to their history, beliefs and practices' in Rah i Haqq ed Sufi Ghulam Hussain Chishti, New Delhi: 2012, pp 21-48
7. ↑   Ahmed, 1977, p 69
Xaritalar („Uch nazokat" haykali, Ermitaj, Sankt-Peterburg)
**Taliya** (grekcha: *Θάλεια*, lotincha: *Thaleia*, moʻl-koʻl, boy, gullaydigan) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Moʻl-koʻllik maʼbudasi, gullaydigan oʻsimliklarning homiysi va uning opa-singillari xaritalar singari, ayollik inoyati va goʻzalligi timsoli.

 X.Baldungning „Uch nazokat" asari, 1541-1544
Taliya — xarita, Zevs (yoki Okean) va Yevrinomaning qizi. Xaritaning opa-singillari — Aglaya va Yevrfosina. Qadimgi yunon shoiri Pindarning taʼkidlashicha, xaritalar dunyoni yoqimli daqiqalar va yaxshi niyat bilan toʻldirish uchun yaratilgan. Gomerning soʻzlariga koʻra, „Afroditaning xizmatkorlari" va uning hamrohi Erosning xizmatkorlari Apollonning ilohiy musiqasi ostida nimfalar va muzalar bilan aylana boʻylab raqsga tushishni yaxshi koʻrishgan. Taliya odatda opa-singillari bilan tasvirlangan.

Xaritalar va muzalar nomlarining oʻxshashligi shu bilan izohlanadiki, xaritalar nafosat, joziba va goʻzallik maʼbudasi sifatida ilhom beruvchi va sanʼatga yaqin boʻlganlar; chunki ular Olimpda birga yashagan muzalar bilan yaqin munosabatda edilar.

Gesiodning („Teogoniya", Miloddan avvalgi VIII-VII asrlar), Psevdo-Apollodor („Kutubxona", I yoki II asr), Pavsaniy (II asr) va boshqalarning asarlarida eslatib oʻtilgan.

1852-yilda kashf etilgan asteroid (23) Taliya Taliya sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.491
2. ↑  Gesiod. Teogoniya 907; Kallimax, fr.384 Pfayfer; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 2, 2; 3, 1
3. ↑  *Apollodor.* Mifologicheskaya biblioteka. — Kniga І. — Razdel ІІІ (1).
4. ↑  Gomer. Odisseya VIII 364

Yana qarang
-----------

* Charites

Havolalar
---------

* Энциклопедия мифологии. Боги, герои, демоны, чудовища…
**Tosh suvsar** (***Martes foina***), shuningdek, uy suvsar yoki oq koʻkrakli marten sifatida ham tanilgan, Yevropa va Markaziy Osiyoning koʻp qismida yashaydigan marten turidir.

Tavsifi
-------

Yoqimli, aqlli va shoʻx ariq sichqonga oʻxshash ushbu hayvonning vatani Markaziy Osiyo va Yevropa boʻlsada, Shimoliy Amerikaning bir qancha joylarida ham uchrab turadi. Bu susarlarning  rangi och kulrang-jigarrangdan to quyuq jigarranggacha farq qiladi. Hayvonning boʻynidan koʻkragiga qadar iyak ostida oq chiziq koʻrinish mumkin. Ammo, baʼzi sharqiy va janubiy hududlarda oq chiziq umuman yoʻq. Yosh suvsarlarning orqasida kulrang moʻynasi bor. Ushbu hayvon uy mushuki bilan bir xil oʻlchamda, ammo nozikroq tanaga ega.

Suvsar haqida
-------------

**Hayot** **davomiyligi**: 3-18 yil

**Ogʻirligi**:1.5-2.5 kg

**Uzunligi**: 42-48 cm

Koʻpayishi
----------

* **Koʻpayish mavsumi:** Iyun-Avgust

* **Homiladorlik davomiyligi:** 7.5-9 oy

* **Mustaqil yashashni boshlaydigan mudday:** 2 oydan soʻng
* **Bolasining nomlanishi:** kit

Oziqlanish
----------

Tosh suvsarlar hamma narsalarni, xususan, kichikroq sut emizuvchilarni, mevalarni va tuxumlarni isteʼmol qilishadi.

Aholi
-----

##### Tabiiy tahdidlar

Tosh suvsarlar baʼzan zararkuranda boʻlganliklari uchun taʼqib qilinadi. Shuningdek, ular Hindiston, Rossiya va boshqa mamlakatlarda moʻynalari sababli ovlanadi. Biroq, bu tahdidlarning ushbu hayvonlarning sonini keskin darajada pasayishiga olib kelishi haqida hech qanday dalil mavjud emas.

##### Aholi soni

IUCN maʼlumotlariga koʻra, tosh suvsarlar keng tarqalgan, ammo umumiy aholi soni hisobi mavjud emas. Hozirgi vaqtda bu tur IUCN Qizil roʻyxatida „Eng Kam Tashvishli" deb tasniflangan va bugungi kunda uning soni barqarorligicha qolmoqda.

Ekologik joy
------------

Tosh suvsarlar Markaziy Yevropadagi sichqonlar va kalamushlar kabi zararkunandalarining aholi sonini nazorat qilishga yordam beradi va tulkilar, yovvoyi mushuklar va boyqushlar kabi hayvonlar uchun oʻlja hisoblanadi. Oʻrmonli hududlarda ular urugʻlarning tarqalishiga hissa qoʻshishi mumkin va Markaziy Yevropa oʻrmonlarida mevali oʻsimliklarning urugʻlarini tarqalishi uchun muhim hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Species: Stone marten" (ingilizcha).  dwhc. Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „Beech Marten" (inglizcha). Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  *A. Balestrieri; L. Remonti, R. B. Capra, L. Canova & C. Prigioni.* „Food habits of the stone marten (Martes foina) (Mammalia: Carnivora) in plain areas of Northern Italy prior to pine marten (M. martes) spreading" (ingilizcha) (15-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.
4. ↑  *Abramov, A.V. Kranz, A. Herrero, J. Choudhury, A. & Maran.* „Beech Marten" (ingilzcha).  The IUCN (4 mart). Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

Pine marten or stone marten – Waldwissen.net

Beech Marten – Animalia.bio – onlayn hayvonlar ensiklopediyasi
**Kivinebb** (shved. Kivinebb) — Pervomayskiydagi qal’a, qishloq yaqinidagi.Eski qal’a togʻida joylashgan (eskirgan. Linnanmyaki).

Tarix
-----

Qal’aning qurilishining aniq sanasi nomaʼlum, bu hudud va cherkov haqida birinchi eslatma 1445-yilga toʻgʻri keladi. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, qal’aning qurilishi 1540-yillardan oldin boʻlgan. Qoʻrgʻon sopol yoki yogʻochdan yasalgan boʻlib, hududda hukmronlik qiladigan baland tepalikda joylashgan edi.

Qal’aning garnizoni 1554-1557-yillardagi rus-shved urushida qatnashdi: 1555-yil 11-martda qal’a askarlari va mahalliy militsiya Vogt Jons Magnusson bilan knyaz Bibikov boshchiligidagi rus otryadini magʻlub etdi. Gʻarb tarixshunosligida bu jang Joutselkä (hozirgi Simagino) *jangi* nomi bilan ham tanilgan; Finlandiya changʻichilari gʻalaba qozonishda muhim rol oʻynagan deb ishoniladi. Biroq, keyingi yili gubernatorlar Sheremetev va Paletskiy yana qal’aga hujum qilishdi, bu safar muvaffaqiyatli — Kivinebb yoqib yuborildi. Qal’aning jangovar harakatlarda keyingi ishlatilishi haqida hech qanday maʼlumot yoʻq, ammo Aspegrenning yerni oʻrganish atlasida (1645) cherkov ruhoniysining manorligi va toʻrtburchak istehkom (yoki uning qoldiqlari) koʻrsatilgan.

1942-yildan beri VT mudofaa chizigʻi (Vammelsuu — Taipale, „Karelskiy Val") qurilishi boshlandi, Kivennapa kuchli mudofaa tugunlaridan biri edi. Vyborg hujumi paytida Kivennapdagi istehkomlarga 63-gvardiya askarlari bostirib kirishdi.

Hozirgi holat
-------------

Qal’aning balandligi oʻn metrdan ortiq boʻlgan qoʻrgʻonlari va xandaqlari, tepalikka olib boradigan yoʻlda qadimiy tosh qoldiqlari bugungi kungacha saqlanib qolgan. 2010-yildan buyon qal’a yangi aniqlangan hududiy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti sifatida roʻyxatga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Frost R. I.*. The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 - 1721*. Longman, 2000 — 51 bet. ISBN 978-0-582-06429-4..
2. ↑  Zabitie dostoprimechatelnosti zapadnoy chasti Karelskogo peresheyka. Ot Sankt … Avtori: Andrey Sirov
3. ↑  „Шведская крепость на Линнамяке (гора Старая крепость)". 8-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2017-yil.
**Tanja Niskanen** (1992-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) — finlandiyalik xokkeychi va Finlandiya terma jamoasining sobiq aʼzosi, hozirda Naisten Liga jamoalaridan biri bo'lgan KalPa Naiset jamoasi bilan oʻynaydi. 2022-yil fevral oyida Niskanen ikkinchi marta Olimpiya o'yinlari bronza medalini qoʻlga kiritganidan soʻng, u Finlandiya milliy terma jamoasidagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan va 2022-yil mart oyida 2022-yilgi Aurora Borealis kubogi pley-off bosqichidan soʻng elit darajadagi klub musobaqalaridan voz kechish niyatini borligi haqidagi gap so'zlarga o'z fikrini bildirib bu gap so'zlar to'g'ri ekanini tasdiqlagan.

Sportdagi faoliyati
-------------------

Niskanen birinchi marta 2009-yilda Finlandiya milliy terma jamoasiga qoʻshilgan va 2011-yilda IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻzining yirik turnirdagi debyutini qilgan. Finlandiya milliy terma jamoasi vakili sifatida u Pyeongchang-2018 va Pekinda 2022-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida xokkey boʻyicha ayollar turnirlarida bronza medallarini qoʻlga kiritgan. U 2019-yilda IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan, 2011, 2017 va 2021-yillarda turnirlarda bronza medallarini qoʻlga kiritgan va 2016-yilda IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashgan.

Niskanen Finlandiyaning 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar xokkey terma jamoasining oʻsmir oʻyinchisi sifatida 2008, 2009 va 2010-yillarda 18 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi IIHF Jahon chempionatida ishtirok etgan.

Niskanen hozirda Naisten Liganing KaIPa Naiset jamoasida hujumchi sifatida o'ynaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Sirkkiä.* „Uransa olympiapronssiin päättänyt Tanja Niskanen kyynelehti tunteikkaassa haastattelussa: "On ollut ihan uskomaton matka"" (fi). *Yle* (16-fevral 2022-yil). Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
2. ↑  *Forsberg.* „Kaukalot kuluvan kauden jälkeen jättävä KalPa- ja maajoukkueikoni Tanja Niskanen toivoo Naisten Liigaan enemmän ammattimaisuutta" (fi). *Yle* (27-mart 2022-yil). Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
3. ↑  2019 IIHF Womenʼs World Championship roster
**Barban** (italyancha: *Barbana,*Čakavian *Barbon* yoki *Brban*) – Xorvatiyaning sharqiy Istriya janubidagi kichik shaharcha va munisipalitet.

Barban munitsipaliteti 100 km2 ga yaqin hududni egallaydi. Aholisi 2491 kishi boʻlgan 72 ta qishloqni oʻz ichiga oladi.

Tarix
-----

Bronza davriga oid tarixiy joy, tepalik qal’asida joylashgan boʻlib, taxminan 3,400-4,000 yil oldin paydo boʻlgan ushbu joyda tarixiy insonning qoldiqlari topilgan. Barban nomi birinchi marta eramizning 740-yilgi cherkov hujjatida uchraydi. Oʻrta asrlarda shahar Pazin feodallari nazorati ostida yaratilgan birqancha inshoatlar, oʻrta asr istehkomlarining bir qismi haligacha mavjud. 13-asrning ikkinchi yarmida, 1312-yilda vabo tufayli aholi punktlari qirib tashlangan, Goriziya graflari tomonidan olib kelingan Finodollik Dalmatiyaliklarning kichik koloniyasi bu hududga joylashdi.

1374-yilda, graf Pazin Albert IV vafotidan soʻng, u Gabsburg mulkiga aylandi va 16-asrda Venetsiya Respublikasi tomonidan bosib olindi. Loredan zodagonlar oilasi 1535-yilda Pazindagi grafliklardan Barbanni sotib oldi.

*Velika Vrata* (Buyuk darvoza, 1718-yil) orqali oʻtadigan asosiy maydonda Barokko qurbongohlari va 16-18-asrlardagi Venetsiyalik ustalarning rasmlari, soʻnggi gotika uslubidagi tosh chodiri va rasmlari, yogʻoch barokko haykallari boʻlgan Nikolay cherkovi joylashgan.

Aholisi
-------

2011-yil maʼlumotlariga koʻra aholi soni 2721 kishi bor boʻlgan boʻlib ularning 75% xorvatlar tashkil qilgan edi. Barban shahrining oʻzida 221 kishi istiqomat qilar edi. Roʻyhatga olish maʼlumotlariga koʻra 2021-yil aholi soni 2,491 kishi boʻlib, shaharda jami 218 kishi istiqomat qiladi. Sutivanac qishlogʻi munitsipalitetdagi eng katta qishloqdir.

Prstenac turniri
----------------

 2012-yildagi Prstenac turniri
Har yili avgust oyining 3 yakshanbasida Barban shahrida *Trka na prstenac* nomi bilan tanilgan va Sinjska alkaga juda oʻxshash ot sporti turniri oʻtkaziladi. U kelib chiqishi jihatidan ancha qadimgi va bugungi kunda Italiyaning bir qancha oʻrta asr shaharlarida turli shakllarda nishonlanadi. Barbanda 1696-yilga borib taqaladigan oʻrta asr jousting oʻyiniga oʻshash oʻyindir. Ushbu anʼana sayyohlar va tomoshabinlarni jonli va mashhur bayramga jalb qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ISTRA.HR" (hr). *www.istra.hr*. Qaraldi: 26-aprel 2023-yil.
2. ↑  POPULATION BY AGE AND SEX, BY SETTLEMENTS, 2021 CENSUS – DZS Croatian Bureau of Statistics (xorvatcha)

Tashqi havolalar
----------------

* Rasmiy sayti (xorvatcha)
* Town of Barban at Istrianet.org
**Galina Sylvestrovna Sevruk** (1929-yil 18-may, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2022-yil 13-fevral, Kiyev, Ukraina) – sovet va ukrain rassomi, kulol-monumentalist. Mozaikada ham, grafikada ham ishlagan. Ukrainada xizmat koʻrsatgan rassom (2005).

Hayoti
------

Galina Silvestrovna Sevruk 1929-yil 18-mayda Samarqand shahrida meʼmor Silvestr Sevruk va uning rafiqasi Irina oilasida tugʻilgan va ular keyinchalik Ukraina SSRga koʻchib kelgan. 1930-yildan boshlab u ishgʻol ostida boʻlgan Xarkovda yashadi va 1944-yilda uning oilasi Kiyevga koʻchib oʻtdi. T. G. Shevchenko nomidagi Kiyev oʻrta maktabini, 1959-yilda esa Kiyev rassomlik institutining rassomlik fakultetini tamomlagan.

Ijodi
-----

Sevruk oʻzining badiiy mashgʻulotlarini rassom Xryhoriy Svitlitskiydan rasm chizishdan boshlagan. Keyinchalik u bu yillarni iliqlik bilan esladi va bu tajriba uning „haqiqiy rassom" boʻlish majburiyatini shakllantirganini taʼkidladi.

1947-yildan 1949-yilgacha Sevruk Kiyevda joylashgan Shevchenko rassomlik maktabida oʻqidi va u yerda Yuriy Kyanchenko bilan birga oʻqidi. 1952-yilda Kiyev davlat rassomlik institutiga oʻqishga kirdi va uni 1959-yilda tugatdi. Keyinchalik Viktor Puzirkov kabi taniqli rassomlarni oʻz ichiga olgan Sanʼat instituti fakultetidan olgan koʻrsatmalari uning shaxsiy badiiy intilishlariga mos kelmasligini kuzatdi.

Sevruk 1960-yillarda Badiiy jamgʻarmada binolarning bezakchisi boʻlib ishlagan. U oʻz sanʼatiga Ukraina sanʼati, tarixi, tili va adabiyoti elementlarini kiritish tuygʻusini rivojlantirdi. Les Tanyuk tomonidan asos solingan Kiyevdagi Ijodkor yoshlar klubiga aʼzo boʻldi va u yerda uning gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlovchi hamfikr rassomlarni topdi. 1964-yilda „Lily" deb nomlangan yana bir mozaikasi koʻrgazmaga qoʻyilgan. Oʻsha yili u kulolchilik bilan shugʻullangan, bu esa oʻzining taniqli asarlarini yaratishga yordam beradi. U Odessadagi Chorne More mehmonxonasi va Xmilnik sanatoriysi kabi muassasalarga oʻrnatish uchun monumental sopol sanʼat asarlarini yaratdi.

Sevruk 1968-yilda qatagʻon qilinganlarni himoya qilish uchun „Norozilik maktubi 139" ni imzolagani uchun Ukraina Rassomlar uyushmasidan chiqarib yuborildi va keyinchalik Ukraina Rassomlar uyushmasiga qayta tiklandi.

Galina Sevruk 2022-yil 13-fevralda Kiyevda vafot etdi.

Manbalar
--------



1. ↑   „Sevruk, Halyna",*Encyclopedia of Ukraine*. University of Toronto Press, 1984 — 604 bet.
2. ↑  *Moskalenko, Svitlana* „A unique figure in Ukrainian culture!". *Софія Київська* (3-mart 2021-yil). Qaraldi: 18-mart 2021-yil.
3. ↑  „Sevruk Halyna".  Ukrainian Unofficial. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
4. ↑  Muzey ukraїnskogo narodnogo dekorativnogo mistestva (ukr.)
**Aʼzam Obid (1974)** ​​— shoir, yozuvchi va tarjimon.

Hayoti
------

Aʼzam Obidov 1974-yilning 8-noyabrida Namangan shahrida tug‘ilgan. Shahridagi 7-sonli maktabni oltin medal bilan tamomlaganidan so‘ng, Namangan davlat universiteti va Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida o‘qigan. Hozirda AQSh elchixonasida faoliyat yuritadi. Oilali, 3 nafar farzandi bor.

Ijodi
-----

Aʼzam Obidov o‘zbek va ingliz tillarida ijod qiladi. Uning „Yo‘limni poylaydi mo‘jiza" (o‘zbek va ingliz tillarida), „Muhabbat, oqaver tomirlarimda" (N. Abdullayeva bilan hammualliflikda), „Sog‘intirib ketgum qadamlarimni", „My name is Uzbekistan" (o‘zbek va ingliz tillarida) kabi kitoblari nashrdan chiqqan. Ijodi dunyoning 25 tiliga tarjima qilingan. She’rlari va tarjimalari kitob holida Buyuk Britaniya, Hindiston, Germaniya, Fransiya, AQShda chop etilgan.

Tarjimalari
-----------

Aʼzam Obidov bir qator o‘zbek ijodkorlarining ijodini ingliz tiliga tarjima qilgan. Jumladan, Alisher Navoiyning „Farhod va Shirin" dostonining inglizcha tarjimasi Turkiyada, g‘azallari tarjimasi AQShda chop etilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Xalq Yozuvchisi Erkin A’zamning romanlari, Salomat Vafo, Evril Turon kabi adiblar va Cho‘lpon, Usmon Nosir, Rauf Parfi, Jamol Kamol, O‘roz Haydar, Bahrom Ro‘zimuhammad, Baxtiniso Mahmudova kabi shoirlarning she’rlarini ingliz tiliga tarjima qilgan.

Adabiy loyihalardagi ishtiroki
------------------------------

Aʼzam Obidov xorijiy davlatlarda tashkil etilgan turli adabiy loyiha va festivallarda ishtirok etib keladi. Shuningdek, uning tashabbusi bilan O‘zbekistonda ham xalqaro va mahalliy adabiy loyihalar tashkil etilgan. Jumladan, uning „Chet ellik shoir O‘zbekistonda rezidensiyada", „Metroda she’rxonlik" kabi ijodiy dasturlarni amalga oshirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustamjon Ummatov*. Gʻaznai Namangon*. Toshkent: Sharq — 280 bet.
2. ↑  „Аъзам Обидов (1974)" (16-oktyabr 2013-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Шоир, таржимон Аъзам Обид «Ҳар бир инсон ҳаёти давомида ўқиши шарт бўлган 10 китоб» тавсия қилади" (2-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
**Talasbay Gazatov** (oʻzbekcha: *Таласбой Ғазатов*) — sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiya
----------

1907-yilda Olmas qishlogʻida tugʻilgan. 1961-yildan KPSS aʼzosi.

1929-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1929—1985 -yillarda Toshkent viloyati , Oqqo‘rg‘on tumani, „Leninobod" kolxozi kolxozchisi, brigada rahbari, brigadir.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 20-fevraldagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "O‘roq va „Bolg‘a" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1985-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Gazatov Talasboy. Yozuvlar normaga ailantiramis: [Toshkent viloyati. Oqqoʻrgon tumani „Leninobod" kolxozlari paxtachilik brigadasi boshligi Sots. Mehnat qahramoni T. Gazatov hikoya kiladi]. — Turmushi qism, 1978. No 6, tikish. 42-46.
* Gazatov Talasbay // Paxtachilik ensiklopediyasi : 2 jildda / Tahririyat: S. M. Mirahmedov (bosh muharrir) va boshqalar — Toshkent sh. : oʻzbek. Boyqushlar. Entsikl. 1985 yil.
**"Andijonkabel" Aksiyadorlik Jamiyati** — elektr texnika sanoati korxonasi, Andijon viloyatining Xonobod sh.da joylashgan. "Oʻzeltexsanoat" uyushmasi tarkibiga ki-radi. 1985—94 yillarda "Andijonkabel" i.ch. birlashmasi. 1994-yildan hoz. nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Turli markadagi kabellar, elektr usku-nalari va elektr tarmoqlari uchun sim-lar — mis, jez (mis va rux qrtishmasi), nikel simlari va simtoʻrlari, xalq is-te’moli tovarlari ishlab chiqaradi.1982—85 yillarda korxonaning 1-nav-bati, 1987-yilda 2-navbati qurilib, ishga tushirilgan. Korxonaning 2-navbati ishga tushirilgandan keyin quvvati yi-liga 823 ming km elektr simlari, 520 ming m2simtoʻrlar i.ch.ga yet-kazildi. 1988-yilda Finlandiyaning "Nokiya" fir-masida tayyorlangan liniyalar oʻrnatildi va yiliga 30 ming shartli km shahar tele-fon kabellari i.ch. oʻzlashtirildi. 1986-yilda korxonaning filiali boʻlgan To-polino roʻzgʻorbop kabel mahsulotlari zavodi ishga tushirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xoʻjanazar Huvaydo** (1704—1780) Isteʼdodli oʻzbek shoir, tasavvuf adabiyotining yirik namoyandasi. Xoʻjanazar Gʻoyibnazar oʻgʻli Chimyonda (1704) tugʻilgan. Nasl-nasabi oʻshlik boʻlib, otasi Gʻoyibnazar Sharq olamida mashhur qashqarlik Ofoq Xojaning muridi boʻlgan. Huvaydo dastlab Chimyonda, keyin Qoʻqon madrasalarida tahsil oldi. Chimyonda (1780) vafot etgan, qabri oʻsha yerda.

Huvaydoning devoni yetib kelgan, uning bir necha nusxalari bor. Devonga shoirning gʻazal, ruboiy, toʻrtlik, muxammas, musaddas, musamman, mustazod, masnaviy kabi sheʼriy janrlarda yaratgan asarlari va „Rohati dil" dostoni kiritilgan. Doston 30 bobdan va Ibrohim Adham qissasidan iborat. „Rohati dil" diniy-taʼlimiy asar. Unda islom va tasavvuf taʼlimotining umuminsoniy gʻoyalari ibratli hikoyatlar vositasida bayon etiladi.

Huvaydo asarlarining qoʻlyozma nusxalari turli fondlarda saqlanmoqda. (Devoni Huvaydo. SamDU FK, inv. № 3903; Bayozi Haziniy OʻR FA ShI inv. № 4184..).

Adabiyotshunoslikda Huvaydo ijodini oʻrganish borasida ancha ishlar amalga oshirilgan. Asarlari nashr etilgan. OʻzMUda ham Huvaydo ijodini oʻrganish borasida chuqur tadqiqotlar olib borilmoqda. Devoni tabdil etilgan. Asp. E.Rahmonov „Rohati dil" dostoni poetikasi" mavzusida ilmiy-tadqiqot (ilm. rahbar prof. H.Boltaboev) olib bormoqda.

Nashr qilingan asarlari
-----------------------

* Huvaydo. Devon. — T.: OʻzMU, Oʻzbek mumtoz adabiyoti kaf. inv.29;
* Bayozi Haziniy. OʻR FA ShI, inv. 4184;
* Huvaydo. Tanlangan sheʼrlar. — T.: 1961;
* Xoʻjanazar Huvaydo. Rohati dil. — T.: 1994.

Ilmiy adabiyot
--------------

* Jalolov T. Bonu. — T.: 1961;
* Oʻzbek adabiyoti. 3-jild. — T.:, 1978;
* N.Jumaxoʻja. Huvaydo merosining maʼnaviy-maʼrifiy mohiyati. -T.: 1995.
**Samarqanddagi An-24 halokati** — 1978-yil 19-dekabrda Samarqand shahrida Aeroflot aviakompaniyasining An-24B samolyoti bilan sodir boʻlgan aviahalokat boʻlib, uning natijasida 5 nafar kishi halok boʻlgan.

Samolyot
--------

1967-yil 30-noyabrda Antonov zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan An-24B samolyotining bort raqami 46299 (zavod — 77303901) boʻlgan. Halokatga uchragungacha samolyot jami 18 323 ta parvozni amalga oshirgan va bu parvozlarning umumiy vaqti 19 664 soatni tashkil qilgan.

Halokat
-------

Samolyot oʻquv parvozini amalga oshirayotgan edi va uni 163-chi parvoz otryadining ekipaji boshqargan, uning komandiri (FAC) instruktor-uchuvchi A.F. Tsibizov edi. A. F. Tsibizov. Ekipaj tarkibida ikkita yordamchi uchuvchi V. V. Abramov va V. G. Kazanov, ham bor edi. Ular komandir, navigator sifatida qayta oʻqitilishi kerak edi. Shuningdek, shturman L. M. Kramer va bort mexanigi V. M. Lyamsev bor edi. An-24 06:15 da (04:15) Samarqand aeroportidan uchadi. Parvoz dasturini bajarib, ekipaj ogʻishlarsiz sakkizta qoʻnish yondashuvini amalga oshiradi.

Toʻqqizinchi yondashuvda bitta ishlamayotgan vint bilan qoʻnish mashq qilindi. Oʻsha paytda bulutlilik 5 ballni tashkil etib, yon tomondan shamol esadi, gorizontal koʻrinish 40 km ga yetadi. Bitta dvigatelda qoʻnishni mashq qilib, ekipaj oʻng vintni flyugirladi. Instruktorning qaroriga koʻra, birinchi sakkiztadan farqli oʻlaroq, toʻqqizinchi yondashuv odatdagi sirpanish yoʻli boʻyicha emas, balki uchish- qoʻnish yoʻlagining oxiriga 25 m chegara kiritilgan va qoʻnish parvozi 400 m boʻlishi kerak boʻlgan sharoitda amalga oshirildi. Bu haqda instruktor boshqa ekipaj aʼzolarini ogohlantirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Manba1".
2. ↑  „Manba2".
3. ↑  „Manba3".
**Yusuf Ifraimovich** **Yelizarov** - (1920.3.10, Samarqand — 1974.6.3, Toshkent) — rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1965). Surikov nomidagi Moskva rassomlik institutida taʼlim olgan (1944—49). 'Yelizarov Yusuf chuqur psixologik portretlar va koʻp shaklli kompozitsiya ustasi. Portretlar („Paxtakor qiz", 1949; S. Ayniy, 1951; M. Ashrafiy, „Kabutar ushlab turgan", 1953; Oʻ. Tansiqboev, 1958; Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati arboblarining guruxportreti, 1958 va boshqa), natyurmortlar („Soʻzanali natyurmort", 1957), maishiy lavhalar („Paxtakorlar", „Onalik", 1957; „Mexanizator qizlar", 1962) va boshqa asarlar yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Turku aeroporti** - Finlandiyaning Turku shahrida 8 kilometr (5.0 mi) ) masofada joylashgan. U yiliga taxminan 450 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadi, bu yoʻlovchilar soni boʻyicha Finlandiyadagi toʻrtinchi (2019-yilda) va yuk tonnasi boʻyicha ikkinchi eng gavjum aeroport (2012-yilda). Turku aeroporti faqat Finavia davlat kompaniyasi tomonidan boshqariladi. Aeroport 2008-yildan beri arzon aviakompaniyalar uchun maxsus ishlab chiqilgan differensial xizmatni taklif etadi.

Turku aeroporti va uning atrofi aeroport yaqinidagi logistika kompaniyalari va ishlab chiqaruvchilarini jalb qilish maqsadida LogiCity sifatida sotiladi.

Tarixi
------

Turku aeroporti 1935-yilda Artukaynenda qurilganida Finlandiyaning birinchi fuqarolik aeroporti edi, ammo 1920-yillarda Ruissalo orolida suv aeroporti mavjud edi. Artukainen 1955-yilda Rusko munitsipalitetida yangi aeroport qurilgunga qadar Turkuning asosiy aeroporti bo'lib xizmat qilgan.Joy 1957-yilda Turkuning bir qismiga aylandi. 1978-yilda yangi terminal binosi ochildi. 1980-yilda uchish-qo'nish yo'lagi 2500 m gacha ko'tarildi. 1991-yilda havo yuk terminali, shuningdek, havo yuk plitasi ochildi. 1-terminal 1999-yilda yangilangan va kengaytirilgan. 1990-yillarda Lufthansa CityLine Gamburgga, ELK Airways esa Tallinga parvozlarni amalga oshirilgan.

Mantiqiylik
-----------

 26-qo‘nish yo‘lagi
Pilot Turku Ltd (2003-yilda tashkil etilgan) loyihasi sifatida boshlangan, ammo hozirda Pilot Turku Ltd bilan shartnoma 2010-yilda tugaganidan keyin Turku Municipal Property Corporation tomonidan boshqariladi. LogiCity Turku aeroporti atrofida qurilgan logistika markazi hisoblanadi.Mantiqiylik turli xil transport turlarini bir-biriga bog'lashi kerak. Turku aeroporti atigi 20 yoshda bo'lganligi sababli, joylashuv ideal deb hisoblanadi Turku va Naantali dengiz portlaridan bir necha daqiqa, ularning umumiy qiymati Xelsinkidagi Vuosaari porti bilan solishtirish mumkin. Sankt-Peterburgga E18 va Tamperega E63 avtomagistrali Turku aeroporti orqali o'tadi, shuningdek, Rossiya va Xitoyga temir yo'l transporti aloqasi Logicity hududidan o'tadi. Uchuvchi Turku mintaqasini "Sharq, G'arb va Shimoliy Shimoliy mamlakatlarning uchrashish nuqtasi" va "Shimoliy uchburchagining multimodal transport markazi" deb ta'riflaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Finavia's Air Traffic Statistics 2010" (PDF) 7, 9.  Finavia. 10-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2011-yil.
2. ↑  „LogiCity". *LogiCity*.  City of Turku. 16-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „How to contact LogiCity".  City of Turku (1-iyul 2010-yil). 22-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2011-yil.
4. ↑  „Why the Turku region?" (en). *LogiCity*.  City of Turku. 20-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2011-yil.
**Katsuura** (yaponcha: *勝浦市* *Katsuura-shi*?) – Yaponiyaning Chiba prefekturasida joylashgan shahar hisoblanadi.

Geografiyasi
------------

Katsuura Chiba prefekturasining janubi-sharqiy sohilida, Bōsō yarim orolining tahminiy markazida boʻlib, prefektura poytaxti Chibadan tahminan 55 kilometr va Tokio markazidan 70-80 kilometr uzoqlikda joylashgan. Sharqdan Tinch okeani bilan chegaradosh. Shaharning uchdan ikki qismi togʻlidir. Shaharning bir qismi Minami Bōsō Quasi milliy bogʻida joylashgan.

 Katsuura shahar hokimiyati
### Atrofdagi munitsipalitetlar

Chiba prefekturasi

* Kamogava
* Isumi
* Otaki
* Onjuku

### Iqlimi

Katsuura, Kuroshioga yaqin boʻlgani tufayli nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Katsuura, Chōshi shahri bilan birga, Chiba prefekturasida eng salqin oylari yozga toʻgʻri keladi Avgust – eng issiq oy, oʻrtacha harorat 25.9 °C (79 °F) va baʼzi kunlar 30 °C (86 °F) dan oshadi. Eng sovuq oy yanvar oyi hisoblanib, oʻrtacha harorat 6.8 °C (44 °F).

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyhatga olish maʼlumotlariga koʻra, Katsuura aholisi soʻnggi 70 yil ichida asta-sekin kamayib borayotgan hudud sifatida topildi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 24,369 | —     |
| 1930 | 24,85 | +2.0% |
| 1940 | 25,884 | +4.2% |
| 1950 | 33,067 | +27.8% |
| 1960 | 31,141 | −5.8% |
| 1970 | 28,065 | −9.9% |
| 1980 | 25,462 | −9.3% |
| 1990 | 25,334 | −0.5% |
| 2000 | 23,235 | −8.3% |
| 2010 | 20,788 | −10.5% |
| 2020 | 16,927 | −18.6% |

Hukumati
--------

Katsuura toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan hokim va 14 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. U Chiba prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazariga koʻra, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Chiba 11-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Katsuura tarixan baliq ovlash porti sifatida tanilgan va hozirda Chiba prefekturasida Chōshi shahridan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Katsuurada toʻqqizta faol baliq ovlash porti mavjud, ularning eng kattasi Katsuura porti hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Katsuura city official statistics" (ja).
2. ↑  Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (日本大百科全書(ニッポニカ). Hachiman-misaki. Tokyo: Netto Adobansusha, viewed November 7, 2011.
3. ↑  Katsuura population statistics
4. ↑  "Katsuura". *Encyclopedia of Japan*. Tokyo: Netto Adobansusha. 2012. Archived from the original on 2007-08-25.. Qaraldi: 2012-12-19.
**Narashino** (yaponcha: *習志野市* *Narashino-shi*?) – Yaponiyaning Chiba prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Narashino Chiba prefekturasining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, janubi-gʻarbda Tokio koʻrfazi va sharqda Chiba prefekturasi poytaxti bilan chegaradosh. Tokio markazidan taxminan 20-30 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Shahar Shimōsa Plateauda joylashgan.

### Atrofdagi munitsipalitetlar

Chiba prefekturasi

* Chiba
* Funabashi
* Yachiyo

### Iqlimi

Narashino nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq, qishi salqin va qor yogʻmaydi. Narashinoda oʻrtacha yillik harorat 15,4 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1410 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr oyidir. Avgustda eng yuqori harorat 26,9 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 4,9 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Narashino aholisi 1950-yil va 1990-yillar orasida tez oʻsgan.

Tarixi
------

Meiji qayta tiklanishidan soʻng, 1889-yil 1-aprelda Chiba okrugida umumiy aholisi 4500 kishi boʻlgan beshta kichik qishloqni birlashtirib, Tsudanuma (yaponcha: *津田沼村* *Tsudanuma-mura*?) tashkil etilgan. Hudud faqat temir yoʻlning kelishi bilan rivojlana boshlagan va Tsudanuma 1903-yil 3-martda 6000 aholiga ega shahar maqomiga koʻtarildi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1950 | 28,667 | —     |
| 1960 | 42,167 | +47.1% |
| 1970 | 99,995 | +137.1% |
| 1980 | 125,155 | +25.2% |
| 1990 | 151,471 | +21.0% |
| 2000 | 154,036 | +1.7% |
| 2010 | 164,53 | +6.8% |
| 2020 | 176,167 | +7.1% |

Hukumati
--------

Narashino toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 30 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Narashino Chiba prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Chiba 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Sohilboʻyi hududi, asosan, qayta tiklangan yerlarda joylashgan Keiyō sanoat zonasining bir qismi boʻlib, koʻplab ogʻir sanoat, ayniqsa kimyoviy ishlov berish bilan bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  "Narashino". *Encyclopedia of Japan*. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Archived from the original on 2007-08-25.. Qaraldi: 2012-07-26.
2. ↑  "習志野" (ja). *Dijitaru Daijisen [Narashino]*. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Archived from the original on 2007-08-25.. Qaraldi: 2012-07-26.
3. ↑  "習志野（市）" (ja). *Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) [Narashino]*. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 153301537. Archived from the original on 2007-08-25.. Qaraldi: 2012-07-15.
4. ↑  Narashino climate data
5. ↑  Narashino population statistics
**Dullu** (nepalcha: *दुल्लु*) – Nepalning Karnali provinsiyasi Dailex tumanidagi shahar munitsipaliteti.

2011-yilgi Nepal aholini roʻyxatga olish vaqtida sobiq Dullu 5,861 yakka tartibdagi uy xoʻjaliklarida 30,457 kishidan iborat edi. 2017-yilda Nepalda mahalliy hokimiyat toʻldirilgandan soʻng, yangi Dullu munitsipalitetining umumiy maydoni 156.77 square kilometre (60.53 mi²) boʻlgan.

Tarixi
------

Munitsipalitet 6 ta sobiq Qishloqni rivojlantirish qoʻmitasini birlashtirib tashkil etildi. Ular quyidagilar: Naule Katuwal, Nepa, Paduka, Dullu, Pusakot Chiudi va Badalamji.

2015-yilda Nepalning yangi konstitutsiyasi talabini bajargan holda, barcha eski munitsipalitetlar (58 ta munitsipalitet) va qishloqlar (3900 dan ortiq) 753 ta yangi munitsipalitet qishloqlarga aylantirildi. Shu tariqa Malika, Gauri, Kalbhairab va Gamaudi qishloqlari birlashdi.

Bu joy Sinja qirolligining qishki poytaxti boʻlgan va keyinchalik u qirol Mahendra tomonidan Nepalga qoʻshilganidan keyin 2019-yilgacha mustaqil boʻlgan. Nepal tilida yozilgan birinchi boʻlishi kerak boʻlgan tosh tabloid bor.

Demografiyasi
-------------

2011-yil Nepal aholini roʻyxatga olish vaqtida Dullu munitsipalitetida 41,540 aholi bor edi. Ulardan 99,7% Nepal, 0,3% Magar va 0,1% boshqa tillarda birinchi til sifatida gaplashgan.

Etnik kelib chiqishi boʻyicha 45,7% Chhetri, 16,7% Kami, 9,8% Thakuri, 8,8% Hill Brahmin, 6,7% Sarki, 5,0% Damay/Dholi, 4,1% Sanyasi/Dasnami, 1,2%, Mamal, 1,20% Gurung, 0,3% Badi, 0,3% boshqa Dalit, 0,2% Majhi, 0,1% Newar, 0,1% boshqa Terai va 0,1% boshqalardan iborat boʻlgan.

Diniy nuqtai nazardan, 99,7% hindular, 0,1% xristianlar va 0,1% buddistlar edi.

Savodxonlik darajasi boʻyicha 63,8% oʻqish, yozish 3,0%, 33,2% oʻqish va yozishni bilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „संक्षिप्त परिचय". *www.dullumun.gov.np*. Qaraldi: 17-iyul 2018-yil.
2. ↑  „स्थानीय तहहरुको विवरण" (ne). *www.mofald.gov.np/en*.  Ministry of Federal Affairs and Local Development. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.
3. ↑  „Nepal Census 2001", *Nepal's Village Development Committees*, Digital Himalaya, October 12, 2008da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: October 7, 2008
4. ↑   NepalMap Language
5. ↑   NepalMap Caste
6. ↑   NepalMap Religion
7. ↑   NepalMap Literacy

Havolalar
---------

* Dailex tumani munitsipalitetlarining BMT xaritasi
**Devashtich**, Divashti, Divasti — Soʻgʻdning muhim viloyatlaridan biri boʻlgan Panch (Panjikent) hokimi (708—722), qoʻzgʻolon rahbari. Soʻgʻd podshosi Tarxunning bolalariga homiylik qilgan. D. Samarqand taxtiga oʻtirgan Gʻurakpn tan olmagan, taxtning qonuniy vorisi — Tarxunning kichik yoshli oʻgʻli nomidan oʻzini Soʻgʻd podshosi deb eʼlon qilgan. Soʻgʻdda qoʻsh hokimiyatchilik vujudga kelgan. 719—722 yillar arab istilosiga qarshi qoʻzgʻolonda D.ning oʻrni katta (qarang Devashtich qoʻzgʻoloni). D. SoʻgʻdChoch-Fargʻona harbiy ittifoqini tuzishga harakat qilgan. D.ning shu maqsadda elchi orqali Chochga yuborgan maktubi, Choch elchisining esa D.ga yozgan maktubi bizgacha yetib kelgan. D. usta diplomat sifatida arablar (Xuroson noibi) bilan ham yozishmalar olib borgan. Arablar D. qoʻzgʻolonini bostirish chogʻida Mugʻ qalʼasit yashirinib yotgan D.ni xiyonatkorona ravishda asir olishib, Rabinjon yaqinidagi zardushtiylar qabristonida (xochga tortib) qatl qilishgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ayritom** — oʻzbek xalqining qadimiy tarixi va madaniyatidan guvohlik beruvchi koʻhna shahar xa-robasi. Termiz shahridan 18 km sharqda, Amudaryo qirgʻogʻida joylashgan. Dast-lab A. yaqinida Amudaryo tubidan odam haykalchalari ishlangan friz (piramon) parchalari topilgan (1932), 1933-yil M. Ye. Masson rahbarligidagi Termiz ar-xeologiya kompleks ekspeditsiyasi A.da qazish ishlari olib borib, yana 7 ta friz boʻlaklari hamda budda ibodatxonasi xa-robasini topgan. Frizlar 1-2-asrlarga oid boʻlib, ularda qoʻshnay, chiltor, ud, nogʻora chalayotgan sozandalar va gulcham-barlar, meva solingan idishlar koʻtarib olgan yigit-qizlar ifodalangan. Bundan tashqari A.dan miloddan avvalgi 2-asr oxiri va. 4-asrlarga oid ikkita qabr topilib, ularning biridan qurol-yarogʻlari bilan birga dafn qilingan jangchining, ikkinchisidan idish-tovoqlar hamda zeb-ziynatlari bilan koʻmilgan ayolning skeletlari chiqqan. 1963-66 yillarda A.da Oʻzbekiston sanʼatshunoslik ekspeditsiyasi (B. Turgʻunov) ham qazish ishlari olib borgan. Devorlarining kalinligi 1,5 m, bal. 2-2,5 m boʻlgan 15 ga yaqin eshik va derazasiz xonalar (diniy marosimlar oʻtkazilgan xonalar) topilgan. Xonalarga yuqoridan maxsus zinalar orqali tushilgan. 1978-yilda olib borilgan qazilmada yunon alifbosida 6 qator qilib bitilgan yozuvi bor haykal tagkursisi topilgan. A. moddiy-madaniy yodgorliklari oʻzbek xalqining kushonlar davridagi tarixini madaniy merosini, urf-odatlarini va boshqa oʻrganishda katta ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nou-xau** (ing. know how – qandayligini bilaman), ishlab chiqarish siri – hali hammaga maʼlum boʻlmagan va keng tarqalmagan yangi ilmiy-texnikaviy, ishlab chiqarish-texnologik, boshqarish, moliyaviy-iqtisodiy, tijoratga oid bilimlar majmui va ularni amaliyotda qoʻllash tajribalari; ularga tanho ega boʻlish. U korxona uchun ham, shaxs uchun ham muayyan ustunlikni taʼminlaydi. N.-x. turli shakllarda: chiz-malar, sxemalar, yoʻriqnomalar, mah-sulotlar namunalari, ishlab chiqarish texnologiyasi va uni tashkil etish, xodimlarni tayyorlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va boshqa boʻlishi mumkin. Odatda, N.-x.da patentlangan mahsulotga taalluqli maʼlumotlar emas, balki undan foydala-nishni tashkil etish yoki uni ishlab chiqarish va oʻzlashtirish xususiyatlariga doyr maxsus axborot boʻladi. N.-x. maxfiyligi bilan ajralib turadi va tijorat siri oshkor etilmasligini talab etadi. N.-x. patentlanmaydi, shuninguchun ham N.-x. boʻyicha shartnomada berilayotgan maʼlumotlar sir saqlanishi va bu shart buzilgan taqdirda koʻriladigan zararni qoplash haqida alohida band boʻladi. Muayyan ishlab chiqarish jarayonidagi N.-x. u yoki bu firmaning mulki hisoblanadi va shu sababli oldi-sotdi qilinadi. Odatda, Nou-xau tovar sifatida patentlar va litsenziyalar bilan birgalikda sotiladi, lekin N.-x. mustaqil sotilishi ham mumkin. N.-x.ni litsenziya bilan birga sotib olish (narxi arzon boʻladi) ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyishni, ishlab chiqarish sirlarini toʻla-roq qoʻlga kiritishni, ishlab chiqarish ni ishga tushirishda sotuvchi firma mutaxassislari ishtirokini osonlashtiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xoja Abdurahmon ibn Avf ziyoratgohi** — Namangan viloyat Chust tumanida joylashgan ziyoratgoh.

Tarixi
------

Usbu ziyoratgoh Chust tumani, Toshqoʻgʻon qishlogʻida joylashgan. Xoja Abdurahmon ibn Avf Samarqandga kelib odamlarni islomga targʻib qoladi hamda u yerda 40 yil hukumdor boʻladi. Soʻngra fargʻona vodiysiga yetib keladi. Xoja Abduraxmon ibn Avf maqbarasi XII asrga mansub. Ziyoratgohda mahalliy sayyohlarni tashrifi uchun sharoitlar yaratilgan. Namangan viloyat hokimining 1999-yil 2-oktabrdagi 283-sonli qarori bilan Namangan viloyati Xalqaro Oltin meros xayriya jamg‘armasiga foydalanishga berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Namangan viloyatidagi ziyoratgohlar". Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
3. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
|  |
| --- |
|  |
| Vikilugʻat logotipiVikilugʻat logotipi     Vikilugʻatda      **"Yohan (ism)"** maqolasi bor |

**Yohan** ( shvedch: Johan) - Yahudiylar erkak ismi boʻlib, Shvetsiya, Daniya, Finlandiya va Norvegiyada keng tarqalgan. Niderlandiya va Belgiyada uhbu ism **Yohan** deb talaffuz qilinadi.

Etimologiyasi
-------------

Shakl oʻrta asrlar lotin tilida Johannes isminig qisqartmasi ( lotincha: *Johannes*), lotincha Ioannes (lotincha: *Ioannes*, yoki lotincha: *Iohannes*). -es qoʻshimchasi lotin va yunon tillarida nominativ holatning belgisi boʻlib, lotin tilida soʻzlashmaydigan Evropa aholisi tomonidan olib tashlangan.

Lotin imlosi qadimgi yunoncha Ioannesdan ( qadimgi yunoncha: *Ἰωάννης* qadimgi yunoncha: *Ἰωάννης*), bu ikkita qadimgi yahudiycha ism bilan bogʻliq: qadimgi:**‏ יוחנן ‏ ‎** (Yohanan, Iōhānan, Yahve rahm qildi) va uning toʻliq shakli **‎** (Yehohanan, Iěhōḥānan, Yahova rahmdil).

Tarqalishi
----------

Распространённость форм имени Юхан в мире Dunyoda Yuhan nomidagi shakllarning tarqalishi
Skandinaviya mamlakatlarida ismning keng tarqalganligi ikki avliyo - suvga choʻmdiruvchi Ioann va Ioan ilohiyotchiga sigʻinish bilan bogʻliq.

Runik yozuvlardi yozilgan "Johan" shaklida birinchi eslatma XI asrda, birinchi salib yurishidan keyin sodir boʻladi.

2014-yilda Shvetsiyada Yohan ismini 173 745 erkakning birinchi ismi boʻlgan, ikkinchi ismi sifatida esa 74 835 kishi ushbu ismni egasi boʻlgan. 1970 va 1980-yillarda bu yangi tugʻilgan erkaklar uchun eng mashhur ism boʻlgan, shundan soʻng ota-onalar orasida ismning mashhurligi doimiy ravishda pasayib bora boshladi, pasayish ming yillikning oxirida eng yuqori choʻqqisiga chiqdi.

19-asrning oʻrtalaridan 20-asrning birinchi oʻn yilligigacha Yohan Norvegiyada eng mashhur erkak ismlaridan biri boʻlib, 20-asrning ikkinchi yarmida mashhurlik pasayib ketti. 2011-yilda mamlakatda 9862 erkalarining ismi Yoxan boʻlgan.

Daniyada 1890-yildan 2005-yilgacha boʻlgan davrda 22 356 kishi Yohan deb nomlangan.

Islandiyada **Johann** nomi asrlar davomida mashhur boʻlib kelgan, lekin hech qachon eng keng tarqalgan isim boʻlmagan.

Ayollar ismi
------------

"Juhanna" nomi "Juhan" kabi keng tarqalgan emas.

Shvetsiyada birinchi marta 1312-yilda qayd etilgan.

Finlandiyada bu oʻrtacha mashhur ism.

Manbalar
--------

1. ↑  „Enligt sökning på Statistiska centralbyråns Namndatabas" (sv) (10-yanvar 2015-yil).
2. ↑  Kristoffer Kruken - Ola Stemshaug: Norsk personnamnleksikon, Det Norske Samlaget, Oslo 1995
3. ↑  Statistisk sentralbyrå, Namnestatistikk: 9 862 males with the given name Johan living in Norway on January 1st 2011, with the frequency peak in the 19th century. Accessed on April 29, 2011
4. ↑  *Danskernes Navne*, 2013-12-24da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-07-29
**Abyan** (arabcha:  *ʾAbyan*) – Yamandagi gubernatorlik. Abyan hududi tarixan Fadhli Sultonligi tarkibiga kirgan. Bu Aden-Abyan Islom armiyasi jangari guruhining bazasi edi. Poytaxti – Zinjibar shahri. Bu gubernatorlik qishloq xoʻjaligi, xususan xurmo yetishtirish va chorvachilik bilan mashhur.

2011-yil 31-mart kuni *Al Bawaba*, Arabiston yarimorolidagi Al-Qoida (AQAP) mintaqa ustidan nazoratni qoʻlga kiritgach, Abyanni „Al-Qoidaning Yamandagi amirligi" deb eʼlon qilgani haqida xabar berdi. Bu egallash 28-may kuni rasman tasdiqlandi. Yaman hukumat kuchlari mintaqa ustidan nazoratni tiklash uchun harakat boshladi, natijada Zinjibar jangi boshlandi.

Zinjibardan tashqari Jaʼar va Shuqrah shaharlari ham islomchilar nazorati ostida edi. 2012-yil may oyi boshida Yaman armiyasi va janubiy qarshilik kuchlari viloyat ustidan nazoratni jangarilardan tortib olish uchun katta hujum boshladi. Hukumat kuchlari bir oy davom etgan shiddatli janglardan soʻng, 12-iyun kuni Zinjibar va Jaarni qoʻlga oldi. Jangarilar Shuqrah shahri tomon chekinishdi. 2017-yilda janubiy xavfsizlik kuchlari va janubiy qarshiliklar boshchiligidagi harbiy kompaniya Abyanni Al-Bayda va Marib gubernatorliklaridagi togʻlariga qochib ketgan islomiy jangarilardan ozod qilishi mumkin edi.

Geografiyasi
------------

### Qoʻshni gubernatorliklar

* Aden gubernatorligi (janubiy-gʻarbiy)
* Al Bayda gubernatorligi (shimolda)
* Lahij viloyati (gʻarbiy)
* Shabwa gubernatorligi (shimol, sharq)

### Tumanlar

Abyan gubernatorligi quyidagi 11 tumanga boʻlingan. Bu tumanlar oʻz navbatida tumanlarga, soʻngra qishloqlarga boʻlinadi:

* Ahvar tumani
* Al Mahfad tumani
* Al Wadeʼa tumani
* Jayshan tumani
* Xonfir tumani
* Lawdar tumani
* Mudiyah tumani
* Rasad tumani
* Sarar tumani
* Sibah tumani
* Zinjibar tumani

Manbalar
--------

1. ↑  „Statistical Yearbook 2012".  Central Statistical Organisation. 15-oktyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2013-yil.
2. 1 2  The Resiliency of Yemenʼs Aden-Abyan Islamic Army
3. ↑  New York Times Islamist Seize a Yemeni City, Stoking Fears
4. ↑  Islamic Militants suddenly take over Zinjibar, Abyan province
5. ↑  „alarabiya.net 17 August 2011". 18-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.
6. ↑  Yemeni army, in major victory, retakes two cities