**Murat Nadirovich Djuraboev** (1905-dekabr 25-yil , Gʻazali, Rossiya imperiyasi — 1963-yil 18-yanvar, Moskva, SSSR) — sovet oʻzbek davlat va partiya arbobi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi (1953—1956).

Tarjimai holi
-------------

Kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan, inqilobdan oldin mahalliy rus maktabida oʻqigan; oʻzbek, tojik, fors va rus tillari bilan bir qatorda arab tilini oʻqiy olgan, nemis tilida ham gapirgan. 14 yoshida vabo epidemiyasi tufayli u ota-onasidan ayrilgach oilaning eng kattasi boʻlib, ukasi va ikki singlisini katta qildi. Chekada tarjimon, 1920-yillarning oxirida Samarqandda (oʻsha paytda Oʻzbekiston poytaxti) MSK kotibi, soʻngra okrug ijroiya qoʻmitasi kotibi boʻlib ishlagan.

1930-yillarning boshidan oʻqituvchi, 1933-yildan Toshkent pedagogika texnikumi direktori, xalq taʼlimi boʻlimi mudiri boʻlgan. 1931-yilda KPSS (b) safiga kirdi; 1934-yildan targʻibot va tashviqot boʻlimi rahbari lavozimida ishlay boshlagan. 1934-yildan Toshkent shahar Oktabr tuman partiya qoʻmitasi kotibi. 1937-yilda, Yejovshina boshlanishi bilan gazeta maqolalarida u nemis va italyan josusi va mahalliy aholini sovet hokimiyatiga qarshi qoʻyayotgan xalq dushmani deb eʼlon qilinib, taʼqibga uchradi (goʻyo masjidlarda choʻchqaxonalar tashkil etish orqali). Koʻp oʻtmay u partiyadan chiqarib yuborildi va ishdan boʻshatildi. Uning rafiqasi F. A. Astafievaga erini ommaviy ravishda qoralashni taklif qilishdi. Hibsga olinishini kutib, doimo oʻz bilim darajasini oshirishga intilib, u toʻrt yil davomida maʼruzalarni tinglab, SAGU Sovet iqtisodiyoti fakultetining iqtisodiyot boʻlimida yashirincha darslarga qatnashdi. Katta terrorning oxirida va NKVD rahbariyatining oʻzgarishi munosabati bilan u Moskva komissiyasi tomonidan oqlandi va 1939-yilda partiya ishiga qayta tiklandi.

1940—1942-yillarda Yuqori Chirchiq raykom kotibi, 1943—1944-yillarda Oʻzbekiston SSR Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasi tashviqot boʻlimi mudiri. 1944—1952-yillarda Surxondaryo viloyat komitetining birinchi kotibi lavozimida ishlagan. 1953-yilda Ijtimoiy fanlar akademiyasida kurslarni tugatgandan soʻng, 1953—1956-yillarda Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining aʼzosi ham boʻlgan, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 2 va 3-chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1954—1958-yillarda 4-chaqiriq SSSR Oliy Kengashining deputati etib saylangan. 1956-yilda KPSS XX qurultoyiga delegat boʻlgan.

1956-yilda N. S. Xrushchev hokimiyatining mustahkamlanishi munosabati bilan N. M. Shvernik KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Partiya nazorati qoʻmitasining rahbari etib tayinlandi va PNQ tarkibi yangilandi. M.N.Joʻraboyev Partiya nazorat qoʻmitasi aʼzoligiga tayinlanib, 1956-yildan to 1963-yil yanvarida vafotiga qadar shu lavozimda ishlab, siyosiy qatagʻon qurbonlarini reabilitatsiya qildi. N. S. Xrushchev davrida Stalinning Kirov oʻldirilishidagi roli haqidagi maxfiy materiallarni tekshirgani uchun taʼqib qilingan PNQning yana bir aʼzosi O. G. Shatunovskaya oʻz xotiralarida Djuraboevning kamyob halol insonlardan ekanligini qayd etgan (qarang: http://www. saxarov-center .ru/asfcd/auth/auth\_pagesde79-2.html? Kalit=20705&page=322). M. N. Juraboev 1962-yil dekabr oyida yurak xurujiga uchradi va 1963-yil yanvar oyida kasalxonada vafot etdi. Hukumat qarori bilan u Novodevichy qabristoniga dafn etilishi kerak edi, biroq qarindoshlarining talabi bilan jasad Toshkentga olib kelingan va Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.

Madaniyatda
-----------

Sharof Rashidovning „Gʻoliblar" (1951) va „Boʻrondan kuchli" (1958) romanlarida raykom kotibi Joʻraboev ijobiy qahramon prototipi sifatida koʻrsatilgan.

Xotirasi
--------

Termiz shahridagi oʻrta maktab M. N. Juraboev nomiga atalgan.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

* Lenin ordeni
* toʻrtta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (shu jumladan 21.01.1956; 11.01.1957)
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni
* medallar

Havolalar
---------

* Nekrolog. Gazeta „Pravda", 20 yanv. 1963 g.
* 


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Oʻzbekiston kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasi 1-kotiblari  |
| --- |
|  |
| 
* Vasiliy Bilbas (tashkiliy qoʻmita rahbari)
* lavozim taʼsis etildi
* Xalil Turdiyev (1938—1939)
* Abdurazzoq Mavlonov (1939—1941)
* ? Ismoilov
* Mavlon Turgʻunov (1941(?)—1944)
* Yoqubjon Ortiqboyev (1944—1946)
* Karim Muqumboyev (1946—1948)
* Nigʻmat Mangutov (1948—1951)
* Orif Alimov ((1951—1952)
* Abdulhay Toirov (1952—1953)
* Murod Joʻraboyev (1953—1956)
* Ahmadali Rizayev (1956—1962)
* Nazar Matchonov (1962—1965)
* Qayum Murtazoyev (1965—1977)
* Abduvohid Karimov (1977—1984)
* Ismoil Jabborov (1984—1988)
* Damir Yodgorov (1988—1991)
* lavozim tugatildi
 |
|  |
| 
Buxoro viloyati qoʻmitasi 1-kotiblari |

 |