recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Botal qal’asi** (inglizcha: *Bothal Castle*) ― qal’a Morpeth va Ashington, Northumberland oʻrtasidagi Wansbeck daryosi ustida bir xil nomdagi qishlogʻida bir qal’a va mamlakat qarorgohi. Qadimgi ingliz tilidan tarjima qilingan *Botl* „turar joy" degan maʼnoni anglatadi, shuning uchun maʼlum bir uy yoki zalni shunday deb atash mumkin. Qal’a Norman istilosidan oldin mustahkamlangan va bir necha marta taʼmirlangan va qayta qurilgan. U antik davr yodgorligi boʻlib, toifali meʼmoriy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

1095-yilda qirol Uilyam II Bothal qal’asini Guy I de Balliolga beradi, uning qizi Elis Uilyam Bertramga, baron Mitfordga, ehtimol birinchi manorni qurgan insonga turmushga chiqadi. Bir necha avlod oʻtgach, 1343-yilda ser Robert Bertram manorni qasrga aylantirishga ruxsat oladi. U mulkni qayta katta Torxaus koʻrinishida quradi. Darvoza minorasi va parda devorining parchalari oʻrta asrlarga tegishli boʻlib, hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Bertramning qizi Xelenning ser Robert Ogle (vafoti 1363-y.) ga turmushga chiqishi orqali qal’a XIV-asrda Ogl oilasiga oʻtgan.

 Samuel Ieronymus Grimm tomonidan chizilgan rasm, XVIII-asr
1583-yil avgustda 7-baron Ogl Katbert Ogle qizi Jeyn va Shrusberining 6-grafi Jorj Talbotning oʻgʻli Edvard Talbot oʻrtasida nikoh tuzadi. Shrusberi grafi Botalga tashrif buyurib, uni „Ustoz Jon Manners yashaydigan Xeddon Xolldan farqli oʻlaroq, jang izlari qolgan qalʼa" deb taʼriflagan.

1591-yilda qal’a Kavendish — Bentink oilasiga (Portlend gersoglari) Ketrin, grafinya Ogle va Uelbeklik ser Charlz Kavendish bilan turmush qurish orqali oʻtadi. 1617-yil 5-mayda qirol Jeyms I Shotlandiyaga ketayotib, qasrga tashrif buyuradi va u yerda ikki kecha qoladi.

Qal’a XIX-asrda qayta tiklangan va hozirda juda yaxshi holatda. Bu Kavendish-Bentink oilasining shaxsiy qarorgohi boʻlib, u hamma uchun yopiqdir.

Yana qarang
-----------

* Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *journallive Administrator.* „Secrets of a castle well hidden away". *journallive* (20-mart 2006-yil). 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2015-yil.
2. ↑  Wallis, J. (1769). The Natural History and Antiquities of Northhumberland: And of So Much of the County of Durham A Lies Between the Rivers Tyne and Tweed, Commonly Called North Bishoprick. (Vol. II, pp. 551). N.p.: Strahan. Google Books.
3. ↑  Dynfnallt Owen, ed. (1980). *HMC 58, Manuscripts Marquess of Bath.*, vol. 5, pp. 42, 44. London: HMSO.
4. ↑  John Nichols, *Progresses of James the first*, vol. 3 (London, 1828), p. 297.

Adabiyotlar
-----------

* Fry, Plantagenet Somerset, *The David & Charles Book of Castles*, David & Charles, 1980. ISBN 0-7153-7976-3

Havolalar
---------

* Фотографии замка Ботал и деревни (ingl.)
**Oqmiya** (Vexibia alopecuroides (L.) jakov) — dukkakdoshlar oilasiga mansub ildiz bachkili, koʻp yillik karantin begona oʻt. Poyasi tik usadi, sershox, boʻyi 40—80 sm. Barglari choʻzinchoq, chetlari yaxlit, kumush-ipaksimon. Gullari sargʻish shoda toʻpgulga yigʻilgan. Urugʻi va ildizpoyalaridan koʻpayadi. Bir tupi 600—800 urugʻ beradi. Urugʻlari zaharli. 15—20° haroratda unib chikali. Ildiz boʻgʻzidan ildizpoyalar oʻsib chiqib, 50—60 sm dan koʻproq chuqurga kirib boradi. Ildizpoyadan koʻplab kurtaklar hosil boʻladi. Oʻrta Osiyoda keng tarkalgan. Beda, gʻoʻza, gʻalla ekinlari orasida uchraydi. Sugʻorish shoxobchalari boʻylari, dala, yoʻl yoqalari, bogʻ, tokzorlar, qoʻriq yerlarda oʻsadi.

Kurash choralari: urugʻlikni tozalash; yerni 30—35 sm chuqurlikda xdydash; chopiqtalab ekinlarni moti-galash; gʻalla ekinlariga 2,4 — D gerbitsidi purkash tavsiya etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xost va Fereng yoki Xost va Firing** — Afgʻonistonning Baglon viloyatining eng sharqiy tumani bo'lib, Hindukush togʻlarida joylashgan. Poytaxti - Xost va Fereng. Tuman aholisi 2011–2012 yillarda 60 300 ga yaqin boʻlgan , shulardan etnik tojiklar jami aholining 90% va hazoralar 10% tashkil qilgan. Tuman 1970 yilgacha Taxor viloyati tarkibiga kirgan.

Tuman profili: 

* Sog'liqni saqlash: 1 klinika
* Daromadlari: dehqonchilik (50%), chorvachilik (20%), bogʻdorchilik (20%), doʻkondorlar (4%)
* Maktablar: 10 ta uy, 14 ta boshlangʻich, 3 ta oʻrta maktab

Xost va Firing aholisining aksariyati dari fors tilida gaplashadi.

Xost va Firingning barcha aholisi sunniy hanafiylar hisoblanadi. Afg‘on entsiklopediyasi qo‘shimcha qilishicha: Mirzo Abdulqodir Bedul asli shu tumanga mansub bo‘lib, ma’lum masalalar yuzasidan Hindistonga jo‘nab ketadi va podshoh Avrangzibning shoh shoiriga aylanadi, chunki Avrangzibning ikki qizi shu tumanga turmushga chiqqani uchun, istalgan sovg'ani Xurosonga jo'natardi va shuningdek shu sababli, Zakarianing yozishicha, qizlarini hisobga olgan holda ma'lum bir tumanni xos tuman sifatida tayinlardi.

Xost va Firingning aholisi musulmonlardir. Ularning aksariyati mujohidlar bo‘lib, "Jamiyat-i Islomiy" partiyasiga mansub. Xost va Firing aholisi kosti yoki xusti deb ataladi. Islomiy kitoblarga ko'ra, Imom Mehdi Xost va Firing yaqinidagi Toliqon shahridan yetishib chiqqan va uning gullari asl joy nomi Xosti nomi bilan atalgan. Shuning uchun islomiy bashoratlarda aytilishicha, Xosti deb ataladigan Xost va Firingning odamlari Imom Mehdiyning birinchi izdoshlari va askarlari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Afghanistan CSO Population data 1390 (2011-12)".  Central Statistics Organization. 10-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2012-yil.
2. ↑  *UNHCR Sub-Office Mazar-i-Sharif.* „District Profile: Khost-wa-Fring".  Afghanistan Information Management Services (9-aprel 2002-yil). 22-may 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2015-yil.

Qo'shimcha havolalar
--------------------

* AIMS tuman xaritasi
* BMT qochqinlar bo'yicha Oliy komissarligining tuman profili (2002 yil 9 aprel)
**Neftni qayta ishlash sanoati** — ogʻir sanoat tarmogʻi, neftni kayta ishlash hamda neft mahsulotlari ishlab chiqarishni qamraydi. Neftdan turli mahsulotlar olish qadimdan maʼlum boʻlsada neft konlarini qidirish, undan sanoat usulida qimmatbaho mahsulotlar olish 19-asrning 1-yarmida paydo boʻldi. Oʻzbekistonda Neftni qayta ishlash sanoatii.s.ning toʻngʻich korxonasi Van-novsk (hozirgi Oltiariq) neft zavodi 1904-yilda ishga tushirilgan.

Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda Oʻzbekistonda yangi neft konlari ochilishi bilan Neftni qayta ishlash sanoatii.s. jadal surʼatlar bilan rivojlandi, texnika darajasi va ishlab chiqarish koʻlami oʻsdi. 1959-yilda Fargʻona neftni qayta ishlash zavodining 1nav-bati ishga tushirildi. Koʻkdumaloq neft-gaz koni ochilganidan keyin Fransiyaning TEKNEP firmasi bilan hamkorlikda Buxoro viloyatining Qo-rovulbozor tumanida Buxoro neftni qayta ishlash zavodi 1996-yilda qurib bitkazildi. 1997-yilda yuqori sifatli surkov moylari ishlab chiqarish ga ixtisoslashgan Oʻzbekiston—AQSH "Oʻz-Teksako" qoʻshma korxonasi tashkil etildi. 2000-yilda Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi toʻliq taʼmirlandi. Mazkur zavod surkov moylari va yonilgʻi ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, ishlab chiqarish boʻyicha 30 dan ortiq tex-nologik qurilmaga ega, Oltiariq neft zavodi esa yonilgʻi yoʻnalishida.

Neftni qayta ishlash zavodlarida yuqori oktanli benzin (shu jumladan, B-92 aviabenzini), dizel yonilgʻisi, koks, parafin, motor moylariga qoʻshilmalar, yengil avtomashinalar uchun motor va surkov moylari (kompressor, turbina, ur-chuq moylari), kerosin, bitum, mazut kabi 50 turdan ortiq neft mahsulotlari ishlab chiqariladi. Yangi mahsulot turlari ishlab chiqarishni oʻzlashtirish dasturiga muvofiq yangi texnologiyalar oʻzlashti-rilmoqda. Keyingi yillarda mamlakatimizda neft (gaz kondensata bilan bir-ga) kazib olish hajmi keskin oshirildi. Neftni qayta ishlash sanoatii.s. AQSH, Yaponiya, Germaniya, Italiya va Buyuk Britaniyada, ayniqsa, rivojlangan (yana qarang Yoqilgʻi sanoati, Neft sanoati).

Abdurahim Ortiqov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
BOTTICHELLI (Botticelli; asli Alessandro di Mariano Filipepi) Sandro (1445 — 1510) — italiyalik rangtasvir ustasi, Italiya Ilk Uygʻonish davri Florensiya rassomligi maktabining yirik vakili; Filippo Lippining shogirdi. Medichilar xonadoniga yaqin boʻlgan. B. asarlaridagi nafis va yengil ifodali chiziklarning musiqaviyligi, bir muncha sovuq va shaffof tiniq ranglar tizimi, kompozitsiyadagi ritm nafosati va chuqur lirik tuygʻularga boy tabiat kurinishlari uning asarlariga B.gagina xos boʻlgan betakror latofat va taʼsirchanlik baxsh etadi. B. maʼjozii va antik mavzulardagi asarlar, jumladan, "Bahor" (1477—78),"Veneraning tugʻilishi" (1483—84), "Madonna del Manifikat" (1482— 83), "Anorli Madonna" (1487), shuningdek Vatikandagi sikstin kapellasi devoriy rasmlari (1481—82) hamda qator portretlar (mas, "Juliano Medichi", 1470- yillar) muallifi. 1490- yillardan B. asarlarida tushkunlik kayfiyati kuzatiladi: "Isoga aza tutish" (1490), "Tuhmat" (1495) va boshqa U Dantening "Ilohiy komediya"siga birinchi boʻlib rasm ishlagan sanʼatkorlardan (1492—97).

Botticelli
B. ijodi koʻpgina rassomlar ijodiga taʼsir etgan. Jumladan, oʻzbekistonlik rassomlar R. Choriyev, J. Umarbekov va boshqa ijodida bu taʼsirni sezish mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Khayala Abdulla 2012-yilda
 
**Khayala Abdulla** (ozarbayjoncha: *Xəyalə Abdulla*; 1993-yil 13-iyulda tugʻilgan) — ozarbayjonlik shaxmatchi, ayol grossmeyster unvoniga ega (WGM, 2015).

Shaxmat karyerasi
-----------------

Khayala Abdulla 2010-yilda Batumi shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2011-yilda u 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Ozarbayjon chempionatida gʻolib chiqdi, lekin U20 yosh toifasida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2012-yilda Khayala Abdulla shaxmat boʻyicha Ozarbayjon chempionatida 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasida bir necha bor kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Ozarbayjon chempionatining ikki karra gʻolibi (2013, 2014).

Khayala Abdulla Ayollar shaxmat olimpiadalarida Ozarbayjon terma jamoasida ishtirok etgan:

2014-yilda Tromsyo shahridagi 41-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) uchinchi oʻrinni egalladi (+3, =3, −2),

2016-yilda Boku shahrida oʻtkazilgan 42-shaxmat olimpiadasida (ayollar) ikkinchi oʻrinda (Ozarbayjon 2) (+1, =0, −4).

Khayala Abdulla shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida Ozarbayjon terma jamoasi safida oʻynadi:

2013-yilda Varshavada oʻtkazilgan 10-jamoaviy shaxmat (ayollar) chempionatida uchinchi oʻrinda (+2, =2, −2),

2015-yilda Reykyavik shahrida oʻtkazilgan 11-jamoaviy shaxmat (ayollar) Yevropa chempionatida toʻrtinchi oʻrinda (+1, =3, −2).

2010-yilda u FIDE Xalqaro Ayol ustasi (WIM) unvonini va 2015-yilda Ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  G18 18 yasadak qizlar arasinda Azarbaycan birinciliyi. *Chess-Results.com*.
2. ↑  AZE Ch U20 Girls 2011. *Chess-Results.com*.
3. ↑  *Herzog.* „20 yasadak qizlar arasinda Azarbaycan birinciliyi". *Chess-Results.com*.
4. ↑  *Herzog.* „Qadinlar arasinda Azarbaycan cempionati". *Chess-Results.com*.
5. ↑  „chessblog.com - Alexandra Kosteniuk's Chess Blog". *chessblog.com*.
6. ↑  *Bartelski.* „Women's Chess Olympiads :: Khayala Abdulla". *OlimpBase.org*.
7. ↑  *Bartelski.* „European Women's Team Chess Championship :: Khayala Abdulla". *OlimpBase.org*.
8. ↑  „FIDE Title Applications - 2nd quarter Presidential Board 2010 - Woman International Master (WIM) - Abdulla, Khayala Mardan qizi". *ratings.fide.com*.
9. ↑  „FIDE Title Applications - 86th FIDE Congress 2015 - Woman Grandmaster (WGM) - Abdulla, Khayala". *ratings.fide.com*.
**Negativizm** — oliy nerv faoliyatining buzilishi belgilaridan biri. Bunda bemor oʻrinsiz ravishda tashqi taʼsirotlarga qarshilik koʻrsatadi. Passiv va aktiv N. farq qilinadi. Passiv N.da bemor talab qilinayotgan harakatni oʻjarlik bilan bajarmaydi. Aktiv N.da kishi talab qilinayotgan harakatning aksini qiladi. N. aksariyat shizofreniyannng katatonik shaklida kuzatiladi. Baʼzi bolalar va oʻsmirlarda notoʻgʻri tartib oqibatida yuzaga keladigan N.ni patologik N.dan farq qila bilish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Paksdagi Grand Hotel Erzsébet, 1844-yilda qurilgan
 Paks atom elektr stantsiyasi
 Paks yaqinidan topilgan (miloddan avvalgi 1600—1200 yillar) xazinadan oltin taqinchoqlar
**Paks** — Vengriyaning janubidagi Tolna okrugidagi kichik shaharcha, Dunay daryosining oʻng qirgʻogʻida. Budapeshtdan 100 km janubda joylashgan. Sobiq qishloq xoʻjaligi aholi punkti sifatida Paks hozirda Vengriyadagi yagona atom elektr stantsiyasining uyi boʻlib, u mamlakat elektr energiyasining qariyb 40 foizini taʼminlaydi.

Tarixi
------

Qadim zamonlarda aholi punkti allaqachon yashagan. U Usmonli imperiyasi davrida va Rakoczi mustaqillik urushi davrida rol oʻynagan. Ikkinchi Jahon urushining soʻnggi bosqichida Budapesht hujumida Sovet qoʻshinlari shaharni katta xarajat evaziga egallab oldilar, shundan soʻng qirq yillik kommunistik boshqaruv hukmronlik qildi. Ayni paytda u konserva, vino va baliq shoʻrvasi bilan mashhur. Mamlakatdagi yagona atom elektr stansiyasi 1980-yillarda, yaʼni mamlakat ichidagi sovet hokimiyatining soʻnggi oʻn yilligida Paksda qurilgan.

Tavsif
------

XIX asrda eski shahar markazida bir nechta uylar qurilgan, masalan, shaharning bosh maydoni boʻlgan Szent Istvan Terdagilar. Katoliklik uch orolli, bazilika uslubidagi Muqaddas yurak cherkovi 1901-yilda muqaddas qilingan. Barok uslubidagi Szenitzey saroyining devorida „Mamlakat donishmandlari" Ferens Deak xotirasiga bagʻishlangan planshet bor. Shahar muzeyi sobiq Chex-Vigyazo saroyida joylashgan. Kalvinist va Lyuteran cherkovlari mos ravishda 1775—1884-yillarda qurilgan.

Imre Makovecz loyihasi boʻyicha qurilgan katolik Muqaddas Ruh cherkovi XX asr meʼmorchiligining ajoyib asari hisoblanadi. Dunay daryosi qirgʻogʻidagi yoʻlakda yuz yillik kashtan xiyoboni bor. Shaharda Whitsuntide bahor festivali va Xalqaro blyuz, jazz, rok va gastronomiya festivali oʻtkaziladi.

Sport
-----

Paksi FC — Vengriyaning Paks shahrida joylashgan futbol klubi.

Atomerőmű SE — Vengriyaning Paks shahrida joylashgan basketbol klubi.

Bronza davri xazinasi
---------------------

IXX asrda Dunay daryosining oʻng qirgʻogʻida Paks va Dunaföldvar oʻrtasida bronza davriga oid zargarlik buyumlari xazinasi topilgan. Xazina hozir Britaniya muzeyi kollektsiyalarida.

Qardosh shaharlar
-----------------

  

 

* Slovakiya Galanta, Slovakiya
* Bosniya va Gersegovina Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosniya va Gertsegovina
* Finlandiya Loviisa, Finlandiya
* Rossiya Novovoronezh, Rossiya
* Germaniya Reichertshofen, Germaniya
* Ruminiya Târgu Secuiesc Ruminiya
* Ukraina Vyshkovo, Ukrayina

Yana qarang
-----------

* Vengriyadan yana bir bronza davri xazinasi uchun Forro
* Vengriya shimolidagi bronza davri uchun Zsujta

Manbalar
--------

1. ↑  British Museum Collection
2. ↑  „Testvérvárosok, partnervárosok" (hu). *paks.hu*.  Paks. Qaraldi: 9-noyabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti in Hungarian, English and Russian
* The jewish community in Paks On JewishGen website.
**Vilgelm I** (nemischa:), (22-mart 1797 — 9-mart 1888) — 18-yanvar, 1871-yildan german imperatori (kayzer), 7-oktabr, 1858-yildan Prussiya qirolligining regenti, 2-yanvar, 1861-yildan Prussiya qiroli. Pruss general-feldmarshali. Germaniya birlashtirilgandan soʻng German Imperiyasining birinchi hukmdori.

Taxtgacha boʻlgan hayoti va harbiy faoliyati
--------------------------------------------

Fridrix Vilgelm IIIning ikkinchi oʻgʻli boʻlganligi sababli taxtning vorisi sanalgan Vilgelm cheklangan taʼlim olgan. U armiyada 1814-yildan boshlab xizmat qilgan, Napoleonga qarshi kurashgan va raportlarga qaraganda juda jasur jangchi boʻlgan; 1814-yil 3-avgustda 4-darajali Avliyo Georg Ordeni bilan mukofotlangan. U 1815-yildan keyingi diplomatik missiyalarda qatnashib, kuchli diplomatga aylangan. 1848-yilda u akasi qirol Fridrix Vilgelm IVga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonni bostirgan.

Regent shaxzoda
---------------

1857-yilda Fridrix Vilgelm IV insult sababli umrining ohirigacha aqliy nosogʻlom boʻlib qoladi. Vilgelm akasining regentiga aylandi.

Qirol va Kayzer
---------------

1861-yil 2-yanvarda Fridrix Vilgelm IV vafot etgach, Vilgelmga Kenigsbergda Vilgelm I Pruss sifatida toj kiydirildi.

Unga toj bilan birga qirol va liberal parlament oʻrtasidagi nizo ham qoldirildi. U siyosatga akasidan qaraganda kamroq aralashganligi sababli neytral shaxs deb hisoblashgan. Lekin u muammoning konservativ yoʻlini topdi: Otto fon Bismarkni bosh vazir etib tayinladi. Pruss konstitutsiyasiga koʻra bosh vazir parlamentga emas, balki, faqatgina qirolga boʻysungan. Bismark bu lavozimni senyorga nisbatan vassallik majburiyati deb atagan. Ammo aynan Bismark ham tashqi, ham ichki siyosatni boshqargan; u bir necha marta Vilgelmning roziligini isteʼfoga chiqish tahdidi bilan olgan.

Versal qasrida Vilgelm Ining imperator deb eʼlon qilinishi, Anton Vernerning moʻyqalamiga mansub
Fransiya-Prussiya urushidan soʻng Vilgelm Lyudovik XIVning qasri Versalda 1871-yilning 18-yanvarida german imperatori deb eʼlon qilindi.
Bu marosimdan soʻng Shimoliy Germaniya ittifoqi German Imperiyasiga aylantirilgan (nemischa:.

Bu imperiya federativ boʻlgan; imperator davlat boshligʻi va federal monarxlar(Bavariya, Vyurtemberg, Saksoniya qirollari, Baden, Gessen buyuk gersoglari va boshqalar, shu jumladan, erkin shaharlar senatlari) prezidenti(*tenglar orasida birinchi*) sanalgan. Vilgelm "German imperatori" unvonini oʻz xohishiga qarshi ravishda olgan, u koʻproq "Germaniya imperatori" unvonini xohlagan. Ammo, feodal monarxlarni bu qoniqtirmagan.

Oilasi
------

1829-yilda Vilgelm buyuk gersog Saksen-Veymar-Eyzenaxlik Karl Fridrixning qizi Avgustaga uylandi. Bu turmushda ikki farzand tugʻilgan:

* Fridrix III (1831-1888), keyingi Prussiya qiroli;
* Luiza (1838-1923), 1856-yilda badenlik buyuk gersog Fridrix Iga turmushga chiqgan.

Vilgelm Iga oʻrnatilgan yodgorliklar
------------------------------------

Hech qaysi monarxga atab Vilgelm Iga oʻxshab koʻp yodgorliklar oʻrnatilmagan. Pruss yodgorliklar instituti tomonidan Vilgelm Ining 450dan ortiq haykali roʻyxatga olingan.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Vilgelm I*** haqida turkum mavjud |

* Andoza:ВТ-ЭСБЕ
**Knud Frederik Vilhelm Hannibal Melbye** (1824- yil 14- mayda tavallud topgan) daniyalik dengiz rassomi. Faoliyati davomida Vilhelm Melbye Evropaning koʻplab qismlarida, ayniqsa Oʻrta yer dengizi mintaqasida dengiz manzaralari, qirgʻoq va port sahnalari, koʻplab yelkanli kemalar, topografik mavzularni chizadi.

Biografiya
----------

Vilhelm Melbye Daniyaning Elsinore shahrida tavallud topgan. Jeykob Buntzen Melbye va Anna Mari (Klara) Kristin Loehtsning oʻgʻli boʻlgan. Vilhelm Melbye akalari rassom va fotosuratchi Anton Melbye (1818-1875) dengiz rassomi Fritz Melbye (1826-1869) edi. Vilhelm Melbye avvaliga savdogar boʻlishni oʻrgandi, lekin keyin rassomchilik bilan shugʻullanadi. Vilhelm Melbyening katta akasi Anton qoʻl ostida tahsil oladi. 1844- yildan 1847- yilgacha Daniya Qirollik Tasviriy sanʼat akademiyasida tahsil oladi. Shuningdek, Vilhelm Melbye Karl Dahl bilan istiqbolli rasm chizish boʻyicha koʻplab xususiy darslarni oladi.

1847- yilda Vilhelm Melbye *Valkyrien* korvetida Islandiyaga birinchi sayohatini boshladi. 1848- yilda Vilhelm Melbye Skagenda rasm chizgan birinchi rassomlardan biri boʻldi. Xuddi shu yili Vilhelm Melbye Dyusseldorf orqali Parijga sayohat qiladi. Parijda 1849- yilda Daniyaga qaytishdan oldin Teodor Gudin (1802-1880) bilan birga oʻqidi.

Vilhelm Melbye 1880 yilda Kopengagendagi akademiyaga professor etib tayinlanadi. Koʻp yil oʻtmay 1882- yilda Roskilde shahrida vafot etgadi. U Kopengagendagi Xolmens Kirkegardda dafn etilgan.

Ishlar
------

Vilhelm Melbye realistik uslubni, koʻpincha romantik yoki dramatik sahnalarni afzal koʻrgan. Uning koʻpgina asarlari janubiy Evropa qirgʻoqlari yoki port manzaralarini tasvirlaydi. Vilhelm Melbye katta akasi va oʻqituvchisi Anton Melbye taʼsir koʻrsatadi. Vilhelm Melbye ijodidagi yana bir muhim taʼsir Dyusseldorf maktabi, ayniqsa Andreas Achenbax edi.

Galereya
--------

* Skagen ustidan koʻrishi(1848- yil)*Skagen ustidan koʻrishi*  
(1848- yil)
* Gibraltardan dengiz manzarasi(1850- yil)*Gibraltardan dengiz manzarasi*  
(1850- yil)

Yana qarang
-----------

* Daniya sanʼati
* Daniya rassomlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Melbye, Knud Frederik Vilhelm Hannibal". *Dansk biografisk Lexikon*. Qaraldi: 1-fevral 2021-yil.
2. ↑  „Vilhelm Melbye". *Weilbachs Kunstnerleksikon*. Qaraldi: 1-fevral 2021-yil.
3. ↑  „Wilhelm Melbye".  AOK. Qaraldi: 6-oktabr 2010-yil.
4. ↑  „Marine Art Wanted: Sell your 19th Century Painting".  Fine Art Emperium. Qaraldi: 4-yanvar 2010-yil.
**Ekvadorda prezidentlik saylovlari** 1948-yil 6-iyunda boʻlib oʻtgan. Birinchi marta saylovlar Oliy saylov tribunalining nazorati ostida boʻlib oʻtdi. Natijada, Milliy demokratik fuqarolik harakati nomzodi Galo Plaza Lasso gʻalaba qozondi va 1948-yil 1-sentabrda inauguratsiya qilindi.

Saylovoldi muhit
----------------

1948-yilgi saylovlar birinchi marta yangi davlat tuzilishi — hukumat vazirligidan avtonom boʻlgan Ekvador Oliy saylov tribunali tomonidan boshqarildi. Ular mustaqil ravishda saylangan prezidentlik binomiallarini oʻz ichiga olgan birinchi saylovlar boʻldi: prezidentlik va vitse-prezidentlikka nomzodlar juftligi, siyosiy partiyalar tizimida roʻyxatdan oʻtish huquqiga ega boʻlishi va shu tariqa lavozimga nomzod koʻrsatish huquqiga ega boʻlishi kerak edi. Bundan tashqari, koalitsiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan mustaqil nomzodlar saylovda qatnashishi mumkin deb belgilandi. Nisbatan Ekvador davlatidagi saylovlarda yangicha muhit olib kirildi.

Saylov kampaniyasi
------------------

1946-yilgi Konstitutsiyaga koʻra, prezident va vitse-prezident bir saylovda saylangan.

Nomzodlar quyidagilar edi:

Bosh sudya Manuel Elicio Flor Torres prezidentlikka va sobiq tashqi ishlar vaziri Manuel Sotomayor va Konservativ vitse-prezidentlikka Luna;

Sobiq mudofaa vaziri Galo Plaza Lasso, sobiq prezident Leonidas Plaza Gutierrezning oʻgʻli, Guayakillik taniqli shifokor va siyosatchi, mamlakat tarixidagi mustaqil liberallar va konservatorlar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan birinchi siyosiy harakat boʻlgan Milliy Demokratik Fuqarolar Harakatidan Abel Gilbert bilan birga;

General Alberto Henrikes Gallo, sobiq xalq diktatori va sobiq hukumat vaziri Karlos Kueva Tamaris Ekvador Radikal Liberal va Ekvador sotsialistik partiyalari alyansidan.

Natijalar
---------

Plaza 115 708 ovoz bilan gʻalaba qozondi. Flor 112 356 ovoz oldi. Enrikes Gallo esa 53 649 ovoz toʻpladi. Galo Plaza Lasso 1948-yil 1-sentabrda lavozimga kirishdi va Konservativ partiyadan Manuel Sotomayor Luna vitse-prezident boʻldi.

| Nomzod | Partiya | Ovoz berish |  % |
| --- | --- | --- | --- |
| Halo Plaza Lasso | Milliy demokratik fuqarolik harakati | 115 708 | 41.1 |
| Manuel Flor Torres | Ekvador konservativ partiyasi | 112 356 | 39.9 |
| Camilo Ponce Henrikes | Ekvador radikal liberal partiyasi — Ekvador sotsialistik partiyasi | 53 649 | 19.0 |
| **Jami** | **281 713** | **100** |
| Roʻyxatga olingan saylovchilar | 455 524 |  |
| Manba: Nohlen |

Manbalar
--------

1. ↑  Enciclopedia Electoral Latinoamericana y del Caribe pp. 298
2. ↑  [wikiwand.com „Elections in the americas: A data handbook, Volume II, p379 ISBN 978-0-19-928358-3"].
**Ektoparazitlar** (ekto... va yun. — tekinxoʻr), tashqi parazitlar — xoʻjayin hayvon yoki oʻsimlik tanasi, poyasi sirtida yashab, uning hisobiga oziqlanib yashovchi organizmlar. Mas, vilt kasalligini qoʻzgʻatuvchi zamburugʻlar, baʼzi hasharotlar oʻsimlik E.dir. Odatda, parazitlar lichinkasi tashqi muhitning zararli taʼsiridan xoʻjayinorganizm qalqoni (kalta shokilador afitis — kaliforniya qalqondorining paraziti, tillarang afitis — jigarrang qalqondor paraziti), soxta pillasi (karam pashshasining katta yoshli lichinkasi tanasida parazitlik qiluvchi aleoxara qoʻngʻizi lichinkasi) bilan himoyalangan boʻladi, baʼzan xoʻjayinorganizmlar kavaklarda, jonivorlar inida, oʻralgan barglarda va boshqalar yopiq yerlarda, ular bilan birga esa E. ham yashaydi. E. xoʻjayinorganizmda yakkayakka yoki toʻptoʻp boʻlib rivojlanishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jahon ob-havo xizmati** - yer shari miqyosida ob-havo oʻzgarishlarini kuzatib turish bilan shugʻullanadigan tizim. Dunyo ahamiyatiga molik markazlar hamda hududiy aqamiyatga molik meteorologiya markazlaridan iborat. J. o-h. x. rejasi 1967 yilda qabul qilingan. Bu markazlar oʻzaro tezkor aloqa kanallari orqali oʻzaro bogʻlangan. Dunyo ahamiyatiga molik markazlar Vashington, Melburn va Moskvada joylashgan. Hududiy ahamiyatga molik meteorologiya markazlari 20 dan ortiq hududda, shu jumladan Oʻrta Osiyo hududida ham mavjud. Bundan tashqari, har qaysi mamlakatda, shu jumladan, Oʻzbekistonda ob-havo xizmatlari faoliyat koʻrsatadi. Bularning faoliyatini Jahon meteorologiya tashkiloti uygunlashtirib turadi. J. o.-h. x. markazlari butun yer sharidagi ob-havoning xolati haqidagi maʼlumotlarni markazlashgan usulda toʻplaydi, ularni avtomatik tarzda ishlab chiqadi, uzluksiz ishlab turadigan meteorologiya va aerologiya tarmoqlari, ob-havoni kuzatishkemalari va meteorologiya sunʼii yoʻldoshlari kuzatuvlaridan foydalanadi, tayyor maʼlumotlarni, ob-havo haritalarini, ob-havoni oldindan aytishga doyr materiallarni tarqatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Eshkak** — qayiq va kemalarni harakatga keltirish va boshqarish uchun xizmat qiladigan qurak yoki mexanizm. Qayiq E.lari uzun dastali yogʻoch kurakdan iborat. Qayiqning kattakichikligiga qarab, uni bir (tikka turib yoki oʻtirib), ikki, toʻrt, olti, sakkiz va hokazo. E. bilan harakatlantirish mumkin. Bunday E. qadimdan maʼlum. Ulardan jangovar kemalarda ham foydalanilgan (mas, Yunoniston, Karfagen, Rim, Finikiya va boshqalar). Rossiyada E.li kemalar harbiydengiz flotining ajralmas qismi boʻlgan (18—19-asrlar). Oxirgi marta E.li rus floti 1828—29 yillardagi rusturkurushida qatnashgan. Hozir ham istirohat bogʻlaridagi sayr qayiqlarida, sport qayiqlarida E. ishlatiladi. E.ning gʻildirak shaklidagi xili (E.gʻildirak) ham bor. Bunday Elar 18-asrda bugʻmashinasi yaratilganidan soʻng paydo boʻlgan kemalarda ishlatilgan. Doira boʻylab joylashtirilgan va burilish mexanizmi (ekssentrik) bilan tortqilar yordamida sharnirli biriktirilgan toʻgʻri toʻrtburchak parrakdan iborat. Bunday E. kemaning oʻrta yoki quyruq qismiga koʻndalangiga oʻrnatiladi, uni bugʻ dvigateli harakatga keltiradi. Eng keng tarqalgan zamonaviy E.harakatlantirgich E.vIn-t deb ataladi. U valga oʻrnatilgan gupchakdan iborat. Gupchakdan bir-biridan bir xil masofada oʻqqa nisbatan maʼlum burchak ostida oʻrnatilgan parraklar bor. Bunday E.ning yaxlit parrakli, gupchak bilan birga quyilgan va shtamplangan; parraklari olinadigan turlari bor. E. latun, bronza, choʻyan, poʻlat, plastmassadan tayyorlanadi. Zamonaviy kemalarda asosan shunday E.lar ishlatiladi. Ularni ham ichki yonuv dvigateli, bugʻ turbinasi va boshqalar harakatlantiradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Joriy Jahon Chempioni Vishvanatan Anand.
**Jahon Shaxmat Chempionati** shaxmat oʻyinini jahonda kim eng yaxshi oʻynashini aniqlash uchun tashkillashtirilgan musobaqadir. Istalgan yosh va jinsdagi odamlar unda qatnasha oladi.

Birinchi rasmiy shaxmat chempionati 1886-yili Wilhelm Steinitz va Johann Zukertort orasida boʻlib oʻtgan. 1886 dan 1946-yilgacha qoidalarni chempion oʻrnatardi. 1948 dan 1993-yilgacha chempionat FIDE jahon shaxmat federatsiyasi tomonidan boshqarilgan. 1993-yili oʻsha paytdagi chempion Garri Kasparov FIDEdan chiqib, alohida chempionat yaratdi. Bu ahvol 2006-yilgacha davom etib keldi, keyin chempionliklar birlashdi.

Hozirgi jahon chempioni Vishvanatan Ananddir. U 2007-yildan beri shu unvonni saqlab kelmoqda.

Jahon chempionlari
------------------

* Anatoliy Karpov
* Garri Kasparov
* Ruslan Ponomaryov
* Veselin Topalov
* Rustam Qosimjonov
* Vishvanatan Anand

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* FIDE sayti

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Jahon Shaxmat Chempionati*** haqida turkum mavjud |
**Adana Demirspor klubi** rasmiy ravishda 1940-yil 28-dekabrda Adana shahrida tashkil etilgan sport klubi boʻlib, ranglari koʻk-toʻq koʻk rangga ega. Superligada ishtirok etadi. Bu Adana shahrining 1960 yilda TFF tomonidan tashkil etilgan professional ligada ishtirok etgan birinchi jamoasi Shu tariqa Istanbul, Anqara va Izmir jamoalaridan keyin professional ligada o'ynagan birinchi jamoa bo'ldi.

U 2021-yilning 6-fevraliga qadar o‘yinlarini 5-yanvar kuni 16095 tomoshabinga mo‘ljallangan "Fotih Terim" stadionida o‘tkazdi. Anqarasporga qarshi so'nggi o'yindan so'ng u o'z o'yinlarini Koza Arena nomi bilan ham tanilgan Yangi Adana stadionida o'tkaza boshladi. Hozirda futbol bo'limida faoliyat yuritayotgan klub o'tmishda milliy va xalqaro miqyosda, ayniqsa , suzish va suv polosi bo'limlarida muvaffaqiyatlarga erishdi. 2021-yil 30-aprelda klub ro‘yxatga olingan. 2020-21 yilgi mavsumda 1-oʻrin sifatida toʻgʻridan-toʻgʻri Superligaga koʻtarildi. 26 yildan so'ng Superligadagi ilk mavsumini 9-o'rinda yakunladi.

Klubda shuningdek , Ayollar Superligasida ishtirok etadigan ayollar futbol jamoasi ham mavjud.

Tarixi
------

  

Adananing birinchi klublari hisoblangan Idman Yurdu, Torosspor va Seyhanspordan tashqari , Milliy Mensujat va Adana Demirspor kabi jamoalar ishtirokida Chukurova Futbol Ligasi tashkil etilgan. 1942-1953 yillarda Adana Demirspor mintaqa chempioni sifatida guruhlarda qatnashish huquqini qo'lga kiritdi. 1947 yilda guruh chempioni bo'ldi va Anqarada bo'lib o'tgan futbol bo'yicha Turkiya chempionati final uchrashuvlarida Anqara Demirspor va Fenerbaxchedan keyin Turkiyada uchinchi bo'lishga muvaffaq bo'ldi. 1951 yilda Balıkesirda o'tkazilgan final o'yinlarida Beshiktosh va Oltoydan keyin Turkiyada uchinchi bo'ldi. 1953-54 yilgi futbol mavsumida Adana Demirspor Turkiya havaskor jamoalar chempionati finalida Anqara Hacettepe SK jamoasini Selami Tekkazanjining **goli** bilan 1:0 hisobida mag'lub etdi va Turkiya chempioni bo'ldi.

1940 yildan 1969 yilgacha klub prezidentlari TCDD 6-mintaqaviy operatsiyalar boshqarmasi tomonidan tuzilgan. Mahmut Karabujak TCDD 6-mintaqaviy operatsiyalar boshqarmasidan tashqaridagi birinchi prezident edi.
thumb|200x200px| O'tmishda klub tomonidan ishlatilgan logotiplar.

Basketbol jamoasi
-----------------

**Adana Demirspor basketbol jamoasi,** Basketbol Superligasida Adana shahri vakili bo'lgan birinchi klubdir. 1973-74 va 1975-76 yilgi mavsumlarda ligada ishtirok etgan klub moliyaviy sabablarga ko'ra faoliyatini to'xtatdi.

Manba
-----

1. ↑  „Tarihçe".  Adana Demirspor Resmî İnternet Sitesi. 17 mayıs 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 aralık 2014.
2. ↑  *Sıcağıyla Acısıyla Adana Futbolu*. İletişim Yayınları, 2009 — 68 bet. 20 şubat 2021da qaraldi.
3. ↑  „5 Ocak Stadı'nda son maç". 5 şubat 2021da asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  *Sıcağıyla Acısıyla Adana Futbolu*. İletişim Yayınları, 2009 — 15 bet. 20 şubat 2021da qaraldi.
5. ↑  „Adana Demirspor Şirketleşti" (Türkçe). *www.sozcu.com.tr* (30 nisan 2021). 30 nisan 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 nisan 2021.
**Qoʻshnay** — oʻzbek, tojik va boshqa Sharq xalqlarida tarqalgan puflama tilchali musiqa cholgʻusi. Bir-biriga oʻzaro bogʻlangan ikkita bir xil garov qamishdan ishlanadi. Naychalarning uz. 250–300 mm, diametri 14–16 mm atrofida boʻladi. Puflash uchun uchining toʻsiq qismida tilcha ochiladi. Tilchalarning tebranayotgan qismlarini qisqartirish va uzaytirish uchun ipdan halqasi va uning pastida 7—8 barmoq teshikchasi mavjud. Diapazoni 1,5—2 oktavaga yetadi. Kuchli, yoqimli tovushga ega. Hozirda anʼa-naviy cholgʻu ijrochiligida asosan Fargʻona-Toshkent va Xorazm vohalarida, shuningdek, xalq cholgulari orkestri tarkibida qoʻllaniladi.

Ahmadjon qoʻshnay Umurzoqov, Ziyomiddin Shokirov kabi Qchilar oʻtgan. Hozirda M.Matyoqubov, Y.Tojiyev, N.Roʻziyev kabi sozandalar faoliyat koʻrsatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adaul** — Abxaziya xalqi zarbli cholgʻu asbobi.

Bir tomonlama baraban koʻrinishidagi signalli cholgʻu asbobi. Uning yupqa yogʻochdan ishlangan sinchiga qoʻzichoq yoki buzoq terisidan membrana tortilgan. Teri avval suv ichiga solingan, keyin esa quyoshda quritilgan.

Adaul yupqa taxtachalardan, membranasi esa buzoq yoki qoʻzichoq terisidan tayyorlanadi.

Dxol va davul cholgʻu asboblari adaulning qardoshlari hisoblanadi.

Marosimlar madaniyati
---------------------

Koʻpincha ziyofatlar uyushtirilgan vaqtda bitta qoʻshiq ikkinchisiga, qoʻshiqlar raqsga ulanib ketadi, kuylanayotgan qoʻshiqlarga qarsak chalib turiladi, baʼzan akapkap (shaqildoq) yoki qoʻl ostidagi buyumlar -stakan, likop, shishani stolga urib turish ham mumkin boʻladi. Agar garmon yoki akkordeon boʻlsa va ular adaul (baraban) bilan birga qoʻshib chalinsa, qoʻshiq toʻxtatiladi, uzoq davom etgan raqsdan keyin esa akapellani yana davom ettirish mumkin. Shu tariqa, Abxaziya ziyofatlaridagi musiqiy ijod namunalari haqiqiy asarga aylanib ketadi.

Adaul koʻp hollarda toʻylarda chalinadi. Avvallari kelin olib kelinganda qoʻshiqlar joʻr choʻlgu asboblarisiz ijro etilgan, raqslar boshlanishi bilan xalq cholgʻu asboblari: gormon, baraban (adaul), apharsa (torli cholgʻu asbobi), shaqildoq (ainkaga), achamgur va boshqalarni chalishga tushib ketishgan. Odatda, cholgʻu asboblari toʻylarda yangragan tarixiy-qahramonlik va hajviy qoʻshiqlarni ijro etishda ishlatilgan.

Instrumental guruhlar
---------------------

Zamonaviy Abxaziyada xuddi shu nomdagi „Adaul" instrumental ansambli faoliyat olib boradi, unga Abxaziyada xizmat koʻrsatgan artist Esnat Sanguliya rahbarlik qiladi.

Shuningdek, „Gunda" vokal-cholgʻu ansambli ham adaul yordamida kuylar ijro etadi.

Adabiyotlar
-----------

Gunba Esma Zakanovna ABXAZ XALQ TOʻLLARI VA UNING TOʻY MOSIMIDAGI VAZIFALARI // Tarixiy, falsafiy, siyosiy-huquqiy fanlar, madaniyatshunoslik va sanʼatshunoslik. Nazariya va amaliyot masalalari Tambov: Diplom, 2015. No 2 (52): 2 soat ichida. Ch. IC 70-73. ISSN 1997-292X

Xashba I.M. Abxaz xalq musiqa asboblari Ikkinchi nashr Suxumi: „Alashara", 1979 240 b. 1500 tiraj.

Xashba I.M. Abxaziyalarning musiqiy madaniyatidan // Zamonaviy Abxaziya qishlogʻi: Etnografik insholar. 1967. S. 72.

Yana qarang
-----------

* Aphartsa
* Achamgur

Manbalar
--------

1. ↑  „Народные музыкальные инструменты Абхазии". *abhazia.pro*. Qaraldi: 15-aprel 2021-yil.
2. ↑  Воитлева Нафисет Адалгериевна (2016). *Некоторые аспекты изучения музыкальной культуры народов Северного Кавказа* (Вестник Адыгейского государственного университета. Серия 2: Филология и искусствоведение nashri). pp. 210–215. ISSN 2410-3489. .
3. ↑  Чанба Нодар Викторович (2011). *Особенности героических песен абхазов* (Театр. Живопись. Кино. Музыка nashri). pp. 170–192. ISSN 1998-8745. .
4. ↑  „Музыкальные "спутники"абхазских свадеб Вианор Айба и Кадыр Барциц" (ru). *Sputnik Абхазия* (2-avgust 2016-yil). Qaraldi: 18-aprel 2021-yil.
5. ↑   *НАРОДНЫЙ ИНСТРУМЕНТАРИЙ АБХАЗОВ И ЕГО ФУНКЦИИ В СВАДЕБНОМ ОБРЯДЕ*.
6. ↑  *Лилиана Яковлева.* „ТАК ДЕРЖАТЬ, «АДАУЛ»!". *Газета "Республика Абхазия" Главная gazeta-ra.info* (21-fevral 2018-yil). Qaraldi: 18-aprel 2021-yil.
**Adana Yeşiloba Hipodromi** ( turkcha: *Adana Yeşiloba Hipodromu* ) - Adana shahrining Seyhan tumanidagi Yeşiloba mahallasida joylashgan ot poygasi.

Tarixi
------

Ot poygasi Adanada 1962-yilda Shakirpaşa aeroporti yaqinidagi poyga kursida boshlangan. Ko'p o'tmay, poyga kursi hozirgi joyiga yer maydoniga ko'chdi. Ochilishda faqat bugungi kungacha xizmat qiladigan qum yo'li bor edi. Chimli yo'l 1996-yilda qurib bitkazildi va 1998-yilning bahorida musobaqalarga mezbonlik qila boshladi. Ikki trekdan tashqari, 2000-yilning kuzida trek ochildi. Hozirda poyga kursida 3 ta trek bor.

3000 o'ringa mo'ljallangan ikkinchi tomosha stendlari 1999-yil yanvar oyida ochilgan.

Jismoniy xususiyatlari
----------------------

Poyga kursi maydonni poyga, mashg'ulot va omborxonalardan iborat bo`lgan 66.6 ha (165 acre) maydonni qamrab oladi. Poyga yo'nalishida uchta interleaved trek mavjud:

* 1,800 m (2,000 yd) uzun va 25 m (82 ft) keng qum oval,
* 1,600 m (1,700 yd) uzun va 20 m (66 ft) har qanday ob-havo poygasi uchun keng çim oval va
* 1,400 m (1,500 yd) uzun va 15 m (49 ft) mashq qilish uchun keng qumli oval .

Ikkita tomosha stendlari mavjud bo'lib, yangisi 3 qavatli, 3000 o'rinli zamonaviy inshootdir. Majmua ichida, shuningdek, beshta restoran, oziq-ovqat sotuvchilari, bolalar uchun o'yin maydonchasi va haflinger paddok mavjud. 1 gektardan ortiq maydon tashrif buyuruvchilar uchun dam olish maskani sifatida belgilangan.

Poyga maydonida beshta pony ombori, shuningdek, jo'xori ombori va otxona mavjud. Pensiya maskanida 1260 otxona va jarrohlik bo'limiga mo'ljallangan zamonaviy ot shifoxonasi mavjud. Shuningdek, ushbu hududda savdo va xizmat ko'rsatish zonasi mavjud.

Transporti
----------

Yeşiloba Hipodromiga Adana shahri markazidan Barkal mikroavtobuslari, Tarsus va Mersindan TOK va Koch mikroavtobuslari bilan borish mumkin.

Ippodromdan 1,6 km sharqda joylashgan Shehitlik temir yo'l stantsiyasiga Adana Markaziy, Shakirpasha, Yenice, Tarsus va Mersin markaziy stantsiyalaridan tez-tez poezdlar xizmat ko'rsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Adana Racecourse".  Adanalı. 17-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Labuche-Kang** (Ch xitoycha: 拉布吉康峰 ), shuningdek, **Lapche-Kang**, **Lobuche-Kang** yoki **Labujikang** — Xitoy Xalq Respublikasining Tibet avtonom viloyatidagi togʻ, Himoloy togʻlari .

Mutlaq balandligi - 7367 metr, nisbiy - 1957 metr. U Rolvaling-Gimal tizmasining shimoli-gʻarbida , Shishabangma togʻidan sharqda va Cho Oyu shimoli-gʻarbida joylashgan. Labuche Kang, shuningdek, g'arbda joylashgan Labuche Kang Ist tog'ining asosiy tog'idir  .

Birinchi marta cho'qqini yapon - xitoy ekspeditsiyasi (yapon Xidekatsu Furukava, Keiichi Sudo, Osamu Tanabe, Ataru Deuchi; xitoylik Wanya, Diakyog, Gyala va Lhayi) 1987 yil 26 oktyabrda zabt etdi. Keyingi ko'tarilish, hozirda tarixda ikkinchi bo'lib, amerikalik alpinistlar Jof Purier va Devid Gottlib tomonidan amalga oshirishdi. Ular ko'tarilish paytida, 2010 yil 27 oktyabrda vafot etdilar  .

Yana qarang
-----------

* Dunyodagi eng baland cho'qqilar ro'yxati

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3 4 5  „Labuche Kang, China" (en). *Peakbagger.com*. 14-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
2. 1 2  „China I: Tibet—Xizang" (en). *Peaklist*. 7-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Labuche Kang III, China" (en). 14-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
4. ↑  *MacDonald, D*. „Joe Puryear Killed in Tibet" (en). *Climbing[en]* (27-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
**Hurts** (ingliz talaffuzida Hyots) — 1980-yillarning, elektropop janridagi qoʻshiqlarni ijro etuvchi Manchesterlik (Buyuk Britaniya) musiqiy kollektiv. Musiqachilar oʻz uslublarini «Noir’nʼb and doom pop» deb ataydilar.

Ularning Wonderful Life singliga debyut videosini YouTubeda 20 millionga yaqin marta koʻrishgan (14.11.2010 yilda). Wonderful Life qoʻshigʻiga videoni oʻzlari olishgan va unga £20 sarflashgan.

Guruh nomining 2 xil varianti boʻlgan, natijada Hurts tanlangan, 2 maʼnosi bor: birinchisi tovush chastotasini oʻlchovchi birlik *(yurak tinch holatda taxminan 1 Hz chastota bilan uradi, Hertz familiyasi nemis tilida «yurak» deb tarjima qilinishi eʼtiborga loyiq)*, ikkinchisi esa — his-tuygʻu *(inglizcha:* hurt*— azob; qalb ogʻrigʻi)*.

Biografiya
----------

### Guruhnung yaratilish tarixi

### 2009—2011

Tarkib
------

### Asosiy tarkib

Hurts ijodiga taʼsir
--------------------

Diskografiya
------------

Sovrinlar
---------

### MTV premiyalari

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt
* LyricWikida Hurts qoʻshiqlari matni Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-07-23).
Bu maqola **Fotiha istilohi** haqidadir. Qurʼon suralaridan biri boʻlgan — Fotiha surasi bilan adashtirmang.
**Fotiha** (arab. — ochmoq, boshlamoq) — 1) Qurʼonning birinchi (boshlangʻich) surasi nomi. Fotiha 7 oyatdan iborat boʻlib, unda Alloh taologa hamd, uning sifatlari, qiyomat kuni egasi ekanligi, ibodat, ixlos, duo, yolvorish, yaxshi ummatlarning zikri va yomon yoʻldan yurganlarning oqibati nima boʻlishi bayon qilingan; 2) biron voqea munosabati bilan oʻqiladigan duo, Qurʼonning ayrim qisqa suralaridan birini tilovat qilish. Islom anʼanasida fotiha — marhumning vafoti munosabati bilan oila aʼzolariga biddirilgan taʼziya. Bundan tashqari, „fotiha" soʻzi unashtirish tushunchasini, shuningdek, yaxshi tilak tilash, tabriklash kabi koʻchma maʼnolarni ham anglatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotima Soʻfixonova** (1928-yil 6-oktabr — 2019-yil 18-iyun) — Sovet qishloq xoʻjaligi yetakchisi, Togʻli Badaxshon avtonom viloyati Qalʻai-Xumb tumanidagi Stalin nomidagi kolxoz pillachilik yetakchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1960).

Biografiya
----------

U 1928-yil 6-oktyabrda Tojikistonning Togʻli Badaxshon viloyatining hozirgi Darvaz tumani Patkinob qishlogʻida tojik oilasida tugʻilgan. 1942-yilda maktabni tugatgach, Tojikiston ASSR ning Garm viloyatidagi Stalin nomidagi ipakchilik qishloq xoʻjaligi artelida ish boshladi. 1948-yilda u rahbar etib tayinlandi. Brigada muntazam ravishda ishlab chiqarishda yuqori natijalarni koʻrsatdi. Reja 1,5-2 barobar ortigʻi bilan bajarildi.
Fotima Soʻfixonova zvenosi 1959-yilda har bir quti ipak qurti lichinkalaridan oʻrtacha 110-115 kilogramm ipak ip oldi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1960-yil 7-martdagi Farmoni bilan qishloq xoʻjaligida yuqori koʻrsatkichlar qoʻlga kiritgani va ipakdan rekord hosil olgani uchun Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati bilan Fotima Soʻfixonovaga „Oʻzbekiston Respublikasi Qahramoni" unvoni berilgan. Sotsialistik mehnat Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa" medali bilan. VDNH Butunittifoq koʻrgazmasida qatnashgan.
U kolxozda ishlashni davom ettirib, yuqori natijalarga erishdi. U butun mehnati davomida har yili 300 kilogrammdan ortiq qoʻshimcha pilla oldi. Hammasi boʻlib rejadan ortiq 13 tonna pilla oldi. Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining takroriy ishtirokchisi. 1991-yilda nafaqaga chiqdi. Darvaz viloyatida yashagan. U 10 dan ortiq farzandni dunyoga keltirdi va katta qildi. 2019-yil 18-iyun kuni vafot etgan.

Mukofotlar
----------

Mehnat yutuqlari uchun:

* oltin yulduz „Oʻroq va bolgʻa" (07.03.1960)
* Lenin ordeni — ikki marta (03.07.1960)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni — ikki marta
* VDNKhning oltin va bronza medallari.
* Onalik medali
* boshqa medallar.
* Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сӯфихонова Фотима, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1960)". 13-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
2. ↑  „ДАРГУЗАШТИ ҚАҲРАМОНИ МЕҲНАТИ СОТСИАЛИСТӢ ВА ҚАҲРАМОН-МОДАР ФОТИМА СӮФИХОНОВА" (en). *akhbor.com*. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Fotima Soʻfixonova, Sotsiolistik Mehnat Qahramoni (1960)