**Gorontalo** ( Gorontaloan : *Hulontalo* ) — Indoneziyaning Sulavesi orolida joylashgan viloyatdir. Ilgari Minahasa yarim orolida joylashgan Gorontalo 2000-yil 5-dekabrda alohida viloyat sifatida ochilgan. Unga qadar Shimoliy Sulavesi viloyatining tarkibiga kirgan. Viloyat sharqda Shimoliy Sulavesi va g'arbda Markaziy Sulavesi viloyatlari bilan chegaradosh bo'lib, shimolda esa Filippin bilan dengiz chegarasini baham ko'radi.  Viloyat poytaxti, shuningdek, viloyatning asosiy darvozasi va uning aholisi eng ko'p joylashgan shahri Gorontalo (bu viloyat ko'pincha Hulontalo deb ham ataladi) hisoblanadi.

Etimologiyasi
-------------

*Gorontalo* so'zi Gorontalo tilida *Hulontalo* soʻzidan kelib chiqqan. Hulontalo so'zi Golontaloning bir qirolligining nomi bo'lgan *Hulontalangi* so*Hulontalo* chiqqan. Bundan tashqari, Gorontalo ismining kelib chiqishi haqida bir nechta tarixiy yozuvlar mavjud bo'lib, ular quyidagilarni o'z ichiga oladi: 

1. Gorontalo "Hulontalangi" so'zidan kelib chiqqan, bu "Zodagonlar vodiysi" degan ma'noni anglatadi. Hulontalangi so'zi ushbu "Valley of the Noble" so'zining ikkita bo'g'inidan kelib chiqqan, ya'ni "Huluntu" degani "Vali" hamda "Langi" degani "Noble"dir.
2. Gorontalo "Hulontalangi" so'zidan kelib chiqqan, bu "suv ostida qolgan yer" degan ma'noni anglatadi. Boshqa tarjimalarda "Hulontalangi" so'zi ikkita bo'g'indan kelib chiqqan, ya'ni "Huntu" degan ma'noni anglatadi "Tuproq uyumlari" yoki "Mainland" va "Langi-Langi" degan maʼnoni anglatadi. Shuningdek, Gorontalo aholisining hikoyasiga ko'ra "Hulontalangi" so'zini "Suv bosgan yer" deb ham tarjima qilish mumkin.
3. Gorontalo "Huidu Totolu" so'zidan kelib chiqqan, bu so'z "Uch tog'" degan ma'noni anglatadi. Agar uning tarixini izlashsa, Gorontalo yarim orolida uchta qadimgi tog' bor, ya'ni Malenggalila tog'i, Tilonggabila tog'i (Tilongkabilaga o'zgartirilgan) va boshqa nomlanmagan tog'.
4. Gorontalo "Pogulatalo" so'zidan kelib chiqqan, bu "Kutish joyi" degan ma'noni anglatadi. "Pogulatalo" so'zi jamoatchilikning so'zlarida asta-sekinlik bilan "Hulatalo" so'ziga o'zgarib ketgan.
5. Gorontalo "Hulontalo" so'zidan kelib chiqqan. Biroq, bu so'zning nutq so'zlashda duch keladigan qiyinchiliklar tufayli Gollandiya kolonisi "Hulontalo" ni "Gorontalo" deb atagan.

Tarixi
------

Mustamlakachilikdan oldingi davrga borib taqalsa tarixan Gorontalo Islomning Sharqiy Indoneziyada tarqalishining markazi hisoblanadi. Bu viloyatda ko'plab mustaqil Gorontaloanlik qirolliklar joylashgan. Gollandiya 17-asr boshida kelib, mahalliy qirolliklarni o'zlariga qul qilib oladilar, so'ng esa hududni Gollandiya Sharqiy Hindistonlari qo'shganlar. Gorontalo Ikkinchi jahon urushi paytida Yaponiya tomonidan qisqa vaqt bosib olingan bo'lib, nihoyat ulardan mustaqil bo'lganidan so'ng Indoneziya Respublikasining tarkibiga kirgan.

Geografiyasi
------------

Kwandang hududi.
Gorontalo Sulawesi orolining shimoli yarmida joylashgan bo'lib, bu yer Minahasa Yarim oroli deb ham tanilgan. Bu viloyat g'arbdan sharqqa deyarli gorizontal ravishda xarita bo'yicha uzilgan shaklda joylashgan bo'lib, umumiy maydoni 12,025.15 km (4,64.94 sq mil) ga teng. O'sha viloyatning shimoli va janubiga Sulawesi dengizlari va Gorontalo ko'rgazmasi yoki Tomini ko'rfazi deb ham tanilgan. 2000-yildan oldin Gorontalo viloyati Shimoliy Sulawesi viloyatining sharqiy chegarasida joylashgan qismi edi. Viloyatning g'arbiy chegarasi Markaziy Sulawesi viloyati hisoblanadi.

Siyosati
--------

Xalq tomonidan to'g'ridan-to'g'ri saylanadigan *Gubernator* (indonesia tiliida Gubernur) va vitse-gubernator (indonesia tilida *Wakil Gubernur*) ushbu viloyat ma'muriyatiga rahbarlik qiladilar.

Iqtisodiyoti
------------

Gorontalo qadim zamonlardan beri Indoneziyadagi eng gavjum savdo yo'llaridan biridir. Gorontalo milliy iqtisodiyot uchun strategik geografik joyga ega, chunki Gorontalo Filippin, Malayziya, Brunei, Xong Kong, Tayvan, Yaponiya va Janubiy Koreya kabi qo'shni davlatlar bilan to'g'ridan-to'g'ri shug'ullanish imkoniyati mavjud bo'lgan savdo yo'nalishlariga ega. Bundan tashqari, Gorontalo Amerika va Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi mamlakatlarga, misol uchun, Brunei, Singapur hamda Malayziyadagi savdo yo'nalishlarining kirish joylaridan biri hisoblanadi. Shuningdek, Indoneziya hukumati Gorontaloni Indoneziya davlatining Sharqiy mintaqasidagi iqtisod, ta'lim va madaniyatni harakatlanuvchi kuchning ustunlaridan biri deb hisoblaydi.

Demografiyasi
-------------

2020-yilda Gorontalo viloyatida aholi soni 1 ming 171 ming 681 kishi bo'lgan. shuningdekk, ushbu viloyatda 2011 - 2013 yillarda aholi o'sish darajasi yiliga 1,67 foizga yetdi. Gorontalo regensiyasi eng katta aholi bo'lgan regensiyadir, Shimoliy Gorontalo regensiyasida esa bunga qarama-qarshi ravishda aholisi eng kam hisoblanadi.

### Dini






Gorontalodagi dinlar (2022)

  Islom (98.03%)  Protestantizm (1.45%)  Hinduizm (0.34%)  Roman Katolik (0.09%)  Buddizm (0.08%)

Turizmi
-------

Gorontalo viloyati asosan shimolidan janubigacha bo'lgan tog'li hududlardan iborat. Shuningdek, Gorontalo tog'lari va o'rmonlari o'ziga xos flora va faunaga ega bo'lib, misol uchun: Anoa, Tarsius, Maleo va Babirusa bu yerda kamdan-kam uchraydigan turlardir. Masalan, maleo - bu tuxumlarning tuxumlari o'z tanasidan katta, Tarsius dunyodagi eng kichik primat bo'lsa-da, uning uzunligi taxminan 10 sm.  Gorontaloda o'sadigan daraxt turlari asosan Ebon, Lingua, Nantu, Meranti va Rattanlardir. Gorontaloning janubiy qismida, ya'ni Tomini ko'rfazida, bir necha kichik va insonlar istiqomad qilmaydigan orollar joylashgan. Tomini ko'rfazi ekvator orqali o'tadi va u yerda tabiiy ravishda turli xil dengiz hayvonlari yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gorontalo.* „HUT Provinsi Gorontalo". 2019-yil 27-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-fevral.
2. ↑  Badudu, Y. 1982.
3. ↑  „Geographical Condition" (id). *Gorontalo ~ Provinsi Agropolitan*.  Provincial Government of Gorontalo. 2007-yil 16-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 27-avgust.
4. ↑  „Batas Provinsi Gorontalo". Qaraldi: 2017-yil 8-fevral.
5. ↑  Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.
6. ↑  „Jumlah Penduduk Menurut Agama" (id).  Ministry of Religious Affairs (2022-yil 31-avgust). — „Muslim 241 Million (87), Christianity 29.1 Million (10.5), Hindu 4.69 million (1.7), Buddhist 2.02 million (0.7), Folk, Confucianism, and others 192.311 (0.1), Total 277.749.673 Million". Qaraldi: 2023-yil 29-oktyabr.