Rim tibbiyot xudosi Vejovisning momaqaldiroq chalayotgani tasvirlangan qadimgi Rim tangasi
**Qadimgi Rim tibbiyotiga** qadimgi yunon tabobati katta ta'sir ko'rsatgan, shuningdek qadimgi rimliklar Gippokrat korpusini ishlatish orqali parhez, rejim va jarrohlik muolajalari bilan birgalikda yangi amaliyotlarni ishlab chiqdi. Bu, ayniqsa, tibbiyot bilan shug'ullangan ikki taniqli yunon shifokorlari Dioskorid va Galenning ishlarida ko'rindi. Dioskorid Rim armiyasining shifokori, Galen ommaviy namoyishlar o'tkazgan, Asklepiad esa etakchi Rim shifokori edi. Bu uchta tabibning barchasi turli xil kasalliklar va ullarni davolash usullari haqida bilimga ega edi.

Qadimgi Rim tibbiyoti oftalmologiya va urologiya kabi mutaxassisliklarga bo'lingan. Inson tanasi haqidagi bilimlarini oshirish uchun shifokorlar qisqichlar, skalpellar va kateterlar kabi turli xil asboblar yordamida amalga oshirilgan jarrohlik muolajalaridan foydalanganlar.

Kirish
------

 Bemorni tekshirayotgan okulist tasvirlangan sarkofagdan olingan relyef (eramizning 3-asri oxirgisi)
Rim imperiyasi yunon va rim madaniy unsurlarining  murakkab va qorishgan birlashmasi edi. Keyinchalik lotin mualliflari, Katon va Pliniy an'anaviy Rim davolash turlari bo'lgan o'tlar, maysalar, qo'shiqlar, ibodatdan bemorlarini davolashda foydalanishgan. 

Ikki mintaqa o'rtasida harbiy va siyosiy aloqalarning o'rnatilishi va rivojlanishi bilan yunon tibbiyoti Italiyaga kirib keldi va yanada gullab-yashnashni boshladi 

Rim jamiyatiga yunon ta'sirining kengroq oqibatlari haqida gap ketganda, qadimgi yunon tibbiyoti, etnografiyasi va meteorologiyasining ta'siri ayniqsa ikkita sohaga katta ta'sir ko'rsatdi: arxitektura va sog'liqni saqlash. Bu Rim armiyasiga  uchun juda muhim edi va rimliklar tibbiyotda juda ko'plab yutuqlarga erishdi, misol uchun harbiy armiyalarda shifoxonalar tashkil etildi,  ularga doimiy shifokorlar tayinlandi, *valetudinariyalar* (harbiy gospitallar) tashkil etildi, Sezar davrida yaradorlarga tizimli yordam koʻrsatishning ilk izlari paydo boʻldi.

### Galen

 Vena Dioskuridlaridan olingan tasvirda bir guruh shifokorlar; Yuqori markazda Galen tasvirlangan.
Pergamonlik Galen (129-a. Milodiy 216)  taniqli yunon  shifokori boʻlib, uning nazariyalari va kitoblari ming yildan koʻproq vaqt davomida Gʻarb tibbiyotida fundamental manba sifatida foydalanildi. 20 yoshida u mahalliy ibodatxonada Asklepiyning *terapevtlari* ("nazoratchisi" yoki "hamkori") sifatida to'rt yil xizmat qildi. Galen inson tanasini o'rgangan bo'lsa-da, inson jasadlarini yorib ko'rish Rim qonunlariga taqiqlangan bo'lgani uchun, cho'chqalar, maymunlar, qo'ylar, echkilar va boshqa hayvonlardan foydalangan. 

### Aulus Kornelius Celsus

 Aulus Korneliy Selssning toshga chizilgan tasviri
Sels (miloddan avvalgi 25-milodiy 50) Rim ensiklopediyachisi boʻlib, koʻplab mavzularda umumiy ensiklopediya yozgan. Uning aniq tug'ilgan joyi va qachon yashagani noma'lum; ammo, u Avgust va Tiberiy hukmronligi davrida yashaganligi ma'lum. Uning katta entsiklopediyasidan saqlanib qolgan yagona asar *De Medicina hisoblanadi*. Ushbu asar sakkiz jilddan iborat bo'lib, ulardan ikkitasi jarrohlik bo'yicha. Uning kitobi o'z davrining eng yaxshi asari bo'lgan. Uning mazmuni 15-asrda ham qimmatli bo'lib, Papa Nikolay V uni nashr ettirgandan so'ng, 1478 yilda nashr etilgan birinchi tibbiy kitob bo'ldi. Uning o'zi tibbiyot bilan shug'ullanganmi yoki o'sha davrdagi tibbiyotga doir asarlardan olinganmi hozirgacha bahs-munozaralar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Magner, Lois N.*. A History of Medicine*. CRC Press, 1992-03-17 — 80–90 bet. ISBN 9780824786731.
2. ↑  Conrad, Lawrence 1*. The Western medical tradition. [1]: 800 BC to AD 1800*. Cambridge: Cambridge Univ. Press, 2009 — 33–58 bet. ISBN 9780521475648.
3. ↑  Grmek, Mirko D.*. Western Medical Thought from Antiquity to the Middle Ages*. Harvard University Press, 2002-05-01 — 111–120 bet. ISBN 9780674007956.
4. 1 2  Israelowich, Ido*. Patients and Healers in the High Roman Empire*. JHU Press, 2015-01-23 — 90–100 bet. ISBN 9781421416281.
5. ↑  "Galen". *Encyclopædia Britannica*. **IV**. Encyclopædia Britannica, Inc.. 1984. 385 b.
6. ↑  Galen of Pergamum

Tashqi havolalar
----------------

* Bugungi tibbiyot yangiliklari: Qadimgi Rim tibbiyoti (Wayback Machine saytida 2018-01-26 sanasida arxivlangan)