recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fleksiya** (lotincha: *ﬂexio* — egilish, bukilish; bukik) — soʻz oʻzgarishlarida namoyon boʻladigan grammatik kategoriyalar majmui koʻrsatkichi; shunday koʻrsatkichlardan foydalanadigan soʻz oʻzgarishi tizimining oʻzi. Fleksiyada qoʻshimchalar qoʻshilishi yoki oʻzakdagi baʼzi tovushlarning oʻrin almashinishi natijasida soʻzlar dastlabki shaklini yoʻqotadi yoki oʻzgartiradi. Ichki va tashqi fleksiya farqlanadi. Ichki fleksiya soʻz oʻzgartirishning shunday usuliki, unda soʻz shakllari asos tarkibidagi tovushlarning oʻzgarishi orqali hosil qilinadi. Masalan, arab tilidagi "*kataba*" (u yezdi) soʻz shakli ktb oʻzagiga hamda grammatik maʼno ifodalovchi aaa unlilariga (harf sifatida emas, diakritik belgi bilan koʻrsatiladigan qisqa unlilarga) ajratiladi [qiyoslang: "kutiba" — yozilgan (uia) "maktaba" — kutubxona, kitob doʻkoni (yana aaa)]. Koʻrinadiki, ichki Fleksiya nafaqat grammatik shakllarning hosil boʻlishiga, hatto soʻz yasalishiga xizmat qiladi. Tashqi fleksiya sintetik affikslardan foydalanuvchi soʻz oʻzgarishi (masalan, rus tilidagi *поле*
- pole, polya, poley va shahrik. (qarang Sintetik tillar). Morfologiyasida asosan аleksiyadan foydalanuvchi tillar flektiv tillar deb ataladi.

Yana qarang
-----------

* Flektiv tillar


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koʻpchiligimiz hayotda bunday vaziyatlarni tez-tez boshdan oʻtkazib turamiz. Masalan, bir joyda uzoq turib, yoki oʻtirib qolsak, oyoq yoki qoʻllar uvishganiga guvoh boʻlamiz. Aksariyat odamlar oʻrnidan qoʻzgʻalishi bilan uvishish jarayoni yoʻqqa chiqadi. Lekin koʻpchilikda uvishgan oyoq-qoʻl uzoq vaqtdan keyingina oʻziga keladi.

Olimlarning aytishicha, bu tomirlarda qon aylanish jarayoni izdan chiqishi natijasida paydo boʻladi.Natijada muskullarga kislorodga boy qon kelmay qolishi natijasida glukoza sut kislotaga parchalanib, sut kislota esa kislorod ishtirokida parchalanishi ATF hosil bulishi sekinlashadi va sut kislota ko'payib ketadi va uvishish xosil buladi. Odam oʻrnidan qoʻzgʻalsa, tomirlarda qon yana ilgarigidek bemalol aylanib, uvishish oʻtib ketadi.

Afsuski, buning boshqa bir xavfli jihati ham bor ekan. Olimlar oyoq-qoʻl uvishishi jiddiy xastalikdan darak ekanini oʻz tadqiqotlarida tekshiruvdan oʻtkazishdi va kerakli xulosalar chiqarishdi. Agar odamning oyoq-qoʻli tez-tez uvishib qolaversa, u boʻyin osteoxondrozi yoki sklerozning oʻta xavfli turiga yoʻliqishi mumkin ekan. Shu sababli bunday insonlar darhol vrach koʻrigidan oʻtib, mutaxassis tavsiya etadigan muolajalarni boshlashi zarur ekan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fleksitarianizm** yoki **fleksitarizm** — bu yarim vegetarian parhez boʻlib, unda odamlar goʻshtni haftada bir yoki bir necha kun isteʼmol qilmaydi, xuddi koʻpchilik yirtqich hayvonlar kabi.

Taʼriflari
----------

Fleksitarizmning turli xil taʼriflari qoʻllaniladi. Gollandiyaning *Natuur & Milieu* atrof-muhit tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, fleksitarian haftada kamida bir kun goʻsht, baliq yoki tushlik goʻshti yemaydi. Gollandiyaning *I&O Research* tadqiqot agentligi haftada bir yoki bir necha kun goʻsht isteʼmol qilmasa, odamlarni moslashuvchan deb ataydi. Gollandiyaning oziq-ovqat sogʻligʻi boʻyicha organi *Voedingscentrum* taʼkidlashicha, fleksitarlar haftada uch yoki undan koʻp kun goʻsht isteʼmol qilmaydi (lekin baliq isteʼmol qiladi) yoki issiq ovqat bilan ovqatlanmaydi.

Rivojlanishi
------------

2015-yilda, Voedingscentrum maʼlumotlariga koʻra, Gollandiyaliklarning 55 % fleksitarianlar edi. Natuur & Milieu maʼlumotlariga koʻra, 2016-yilda Gollandiyaliklarning 67 foizi moslashuvchan boʻldi. Wageningen University &amp; Research tadqiqotiga koʻra, oʻzlarini fleksitarian deb ataydigan gollandiyaliklar soni 2011-yildagi 14 foizdan 2019-yilda 43 foizgacha oshgan. Biroq, oʻzini moslashuvchan deb eʼlon qilganlar goʻsht isteʼmol qilgan kunlar soni oʻsha davrda haftada 2,9 kundan 3,7 kungacha oshdi. Tadqiqotchilar, bu, asosan, gollandlar orasida ushbu atamaning inflyatsiyasi bilan bogʻliq deb taxmin qilishdi.

LEI Wageningen UR tomonidan oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 2010 va 2012-yillar orasida har kuni goʻsht isteʼmol qiladigan gollandiyaliklarning ulushi 26,7 % dan 18,4 % gacha kamaydi. Gollandiyaning *Motivaction* tadqiqot agentligining 2012-yil iyun oyi boshida oʻtkazgan tadqiqotiga koʻra, goʻsht isteʼmolini kamaytirish Gollandiyaliklarning 35 foizi uchun ongli tanlovdir. Aholining 14,8 foizi haftada bir yoki ikki kundan koʻp boʻlmagan goʻsht isteʼmol qilgan. Flandriyada 2013-yilda har 6 kishidan 1 nafari haftada bir yoki bir necha kun goʻsht isteʼmol qilmaydi. Toʻrtdan biri oyiga kamida bir marta goʻshtsiz kunni tanlaydi.

Fakt
----

2003-yilda Amerika dialekt jamiyati fleksitarian soʻzini yilning eng foydali soʻzi sifatida tanladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Onderzoek: 67% Nederlanders is flexitarier" (nl).  Natuur & Milieu (29-sentabr 2016-yil). 15-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „Eet de flexitariër soms een broodje aap?" (nl). *Mountainview Research* (9-mart 2020-yil). Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
3. ↑  „Meer dan de helft van de Nederlanders is 'flexitariër' | Voedingscentrum". *www.voedingscentrum.nl*. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
4. ↑  „Factsheet Consumptiecijfers en aantallen vegetariërs | Vegetariersbond" (nl).  De Nederlandse Vegetariërsbond (iyun 2020). 14-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
5. ↑  „2003 Words of the Year".  American Dialect Society (13-yanvar 2007-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2007-yil.
**Fleksura** (lot. ﬂ exura — egilish, bukilish) — monoklinal togʻ jinslari qatlamlarining "tirsak" yoki "zinapoya"simon egilishi natijasida hosil boʻlgan tektonik struktura. F.ning koʻtarilgan yoki botgan ikki qanoti qiya yoki deyarli gorizontal yotgan boʻlib, birbiri bilan qatlamlarning vertikal enkayishi orqali birlashadi. Koʻtarilgan va botgan kanotlari orasidagi vertikal masofa F. amplitudasi deb ataladi. F.ning koʻtarilgan qanotlarida koʻpincha gumbazsimon strukturalar zanjiri joylashadi. Qanotlarning yotishiga qarab oddiy, yoʻlyoʻlakay, qaramaqarshi; egilish sharnirlarining qiyaligiga qarab F. oʻlchami 1 m dan bir necha km gacha, qanotlarning qiyaligi — arang sezilarlidan vertikalgacha boʻladi. F. platformalarda va burmalangan oblastlarda tarqalgan. Ayniqsa, yirik F.lar platforma chekkalarida va sineklizaning bortlarida uchraydi. Ularning baʼzilari choʻkindi hosil boʻlishi jarayoniga taʼsir koʻrsatib, fatsiyalarning taqsimlanishini va choʻkindi qatlamlarning qalinligini belgilaydi. Baʼzida F.lar bilan neft va gaz konlari bogʻliq boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polvontosh neft-gaz koni** - Andijon viloyatidagi kon. Polvontosh antiklinal burmasida joylashgan. Razvedka-parmalash ishlari 1942-yil boshlangan. Polvontosh burmasi jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa yoʻnalgan boʻlib, paleogen yotqiziqlari boʻyicha uz. 5 km, eni 1,1 km. Shim.-garbiy qanoti 20— 25°, jan.sharqiy qanoti 50—70° en-kaygan. Burmani kesib oʻtgan tektonik siniklar uni bir necha qismlarga aj-ratib turadi. Kon yura, paleogen, neogen davrlariga mansub jinslardan tu-zilgan. Yura yotqiziklari konglomerat, qumtosh va gillaodan tarkib topgan. Qalinligi 160–215 m. Boʻr yotqiziqlari quyi va yuqori boʻlimlardan iborat. Quyi boʻr yotqiziqlarida toʻq yashil, qoʻngʻirsimon-qizil har xil donali qumtosh va gillar bor. Qalinligi 330– 410 m. Yuqori boʻr yotqiziklari qizgʻish gil, qumtosh, ohaktosh va dolomitdan tashkil topgan. Qalinligi 720–850 m. Paleogen yotqiziqlarining quyi kis-mi oq gipsdan, yashilkulrang qumtosh hamda kulrang ohaktoshdan tuzilgan; oʻrta qismi — yashil, qizil gil va och kulrang ohaktoshlar, ustini qizil rang gil qoplagan. Paleogen yotqiziklarining umumiy qalinligi 635–715 m. Neogen yotqiziqlari qizgʻish jigarrang qumli gillardan, och pushti, och qoʻngʻir gillardan iborat. Umumiy qalinligi 520–650 m. Yura, bur, neogen qatlamlarida neft va gaz bor.

Polvontosh neft-gaz koni-g.k. neftining zichligi 834–874 kg/m3, tarkibidagi oltingugurt 0,15— 0,32%, parafin 5,7—7,4%. Gaz tarkibida 78,3—79,30% metan, 0,02% oltingugurt, 0,15—0,43% karbon kislota, 7,1 — 13,2% azot gazlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ftoridlar** — ftorning boshqa elementlar bilan boʻlgan birikmalari. Mendeleyev davriy sistemasi I va II guruh elementlari F.i element ftor ion bogʻli qattiq moddalar; VI va VII guruh elementlarining koʻpchilik F.i elementftor kovalent bogʻli gazlardir; tarkibida uglerod boʻlgan F. ftororganik birikmalar sinfini hosil kiladi; koʻpchilik metallar (V, Mo, W, Re va boshqalar)ning yuqori valentli F.i uchuvchan moddalardir. F. tabiatda uchraydi. Galogenlar, inert gazlar, kislorod, azot hamda boshqa koʻpgina yuqori darajada oksidlanadigan elementlarning F.i — oksidlovchilar; margimush, surma, bor F.i kuchli kislotalardir. F. elementlarga ftor taʼsir ettirib, vodorod ftoridni metallar bilan reaksiyaga kirishtirib va boshqa usullarda olinadi. F.dan vodorod ftorid, kislorod F.i, azot F.i keng qoʻllanadi. Xlor F.i raketa texnikasida, ftorlovchi agent sifatida, metall qoplamalari, optik shishalar tayyorlashda ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vekoshnik** — (umumiy slavyan veko, „ular bilan qoplagan narsa", polshalik wieko yoki chex viko — „shina" ni tasdiqlaydi) odatda bayramlardan keyin  qolgan oziq-ovqatlardan  pishirilgan Rossiyada mashhur pirog. Zamonaviy pitsaning qadimgi rus analogi.

Ismlar tarixi
-------------

Vekoshnik nomi „veko" deb nomlangan metall idishdan olingan.

Veko ovqat tayyorlash va saqlash uchun moʻljallangan, past qirralar bilan qadimgi yumaloq yoki uzun boʻyli idish. XVII asrga qadar „veko" keng tarqalgan soʻz boʻlib, keyinchalik tor dialektik maʼnoga ega boʻldi-non pishirishdigan idish (Tver va Arxangelsk viloyatlarida).

Vekoning lagan yoki patnis sifatida ishlatilishi maʼlum: „savdo odamlari endi savdo qilmoqda… kulbalar va skameykalarda, runduklar va asrlar davomida har xil tovarlar" (1676). „Laganda, sotiladigan tovarlar uchun quti" qiymati keyinchalik Vologda lahjasida maʼlum. Shu bilan birga, „vechko" soʻzi kichik oʻlchamdagi tovoqlar uchun: „besh likopcha kichik ikornih, kechki ovqat idishlari" (1638 g).

Vekoshnik pizzaga oʻxshaydi, garchi u oxirgidan ancha qadimgi boʻlsa-da va sezilarli farqga ega boʻlsa-da: Rossiyada bunday Piroglar uy bekalari kechagi oziq-ovqat mahsulotlarini tashlamaslik uchun tayyorlagan (pizza oziq-ovqat uchun moʻljallangan, xamir va ingredientlarning tarkibi muhim boʻlgan mustaqil taom edi).Odatda, xamirni yoyib yogʻlangan vekoga solib, ustiga goʻsht, baliq, piyoz, tuzlangan bodring, tuzlangan qoʻziqorin solinadi. Agar oziq-ovqat qoldiqlari yomon koʻrinishga ega boʻlsa, unda pirog xamir bilan qoplangan va tepada, vekoshnik-fleksiyonga aylangan boʻlsa, italiyaliklar uni kaltsone deb atashardi.

Tayyorlash uslubi
-----------------

Qattiq retsept mavjud emas, uy bekalari xamirga kerakli deb hisoblangan narsalarni qoʻshishadi: qoʻziqorin, baliq, goʻsht, parranda goʻshti, pishloq, sabzavot va boshqalar.

Yana qarang
-----------

* Kurnik (pirojnoe)
* Nakrepok
* Kulebyak
* Kareliya pirogi
* Borkannik

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Старорусские пироги".
2. ↑  „Толковый словарь Даля".
3. ↑  „Векошник, кокурки и тюря". *Первый канал* (24-iyun 2016-yil).
**Vegetatsion usul** - oʻsimliklar agrokimyosi va fiziologiyasiga oid ilmiy tadqiqot ishlarida qoʻllaniladigan lab. usullaridan biri; vegetatsion idishlarga oʻtqazilgan oʻsimliklarni vegetatsion uy, issiqxona, oranjeriya, fitotron va b.da oʻstirish. V. u. yordamida oziq moddalarning fiziologik roli, ularning oʻsimliklarga kirib borishi, muhit reaksiyasining (rN) ahamiyati, sugʻorish normasi, oʻsimlikning oziq eritmasi konsentratsiyasi, temperatura, kimyoviy himoya vositalari, gerbitsidlarga munosabati oʻrganiladi, shuningdek tuproqqa solinadigan turli xil oʻgʻitlar sinab koʻriladi. Oʻsimlik qanday muhitda (suv, qum, tuproq) oʻstirilishiga qarab V. u.ning bir necha asosiy koʻrinishlari mavjud: yuksak oʻsimliklar bilan tajribalarni suv, qum va tuproqli muhitda oʻtkazish mumkin. Koʻpchilik tadqiqotlarda oʻsimlik tabiiy sharoitga yaqin boʻlgan substratda oʻstirilishi maqsadga muvofiq. Substrat biologik jihatdan inert boʻlishi lozim, shunda olinadigan natija aniq boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vegetativ organlar** (oʻsimliklarda) — yuksak oʻsimliklarning oziqlanishi va tashqi muhit bilan moddalar almashinuvini taʼminlaydigan qism. Vegetativ koʻpayish vazifasini bajaradi. Asosiy Vegetativ organlarga barg va poyali novda hamda ildiz kiradi. Barg fotosintez, ildiz suv va mineral moddalarni shimib olish vazifasini bajaradi. Evolyutsiya jarayonida V. o. oʻsimliklar quruqlikka chiqishi bilan tuzilishining mukammallashuvi tufayli paydo boʻlgan. Tuban koʻp hujayrali % Oʻsimliklar (suv oʻtla-ri) va zamburugʻlarning vegetativ tanasi (tallomi) birmuncha sodda va bir xilda tuzilgan boʻlib, organlarga boʻlinmaydi (ipsimon va ayrim plastinkasimon suv oʻtlari, zamburugʻlar mitselleysi). Koʻpchilik yirik yashil va qoʻngʻir suv oʻtlarining tashqi koʻrinishi yuksak oʻsimliklar organlariga oʻxshaydi, yaʼni bargsimon, poyasimon yoki iddizsimon boʻladi, lekin toʻqima tuzilishiga ega boʻlmagan qismlarga boʻlinadi. Hayvonlarda V. o. ga baʼzan nafas olish, hazm qilish, ayirish va b. organlar kiritiladi (yana q. Generativ organlar).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kodyak** (lotincha: *Ursus arctos middendorffi*) — Qoʻngʻir ayiqlarning kichik turi boʻlib, Kodyak orolida va Kodyak arxipelagining boshqa orollarida, Alyaskaning janubiy qirgʻogʻi yaqinida yashaydi. Dunyodagi eng katta quruqlikda yashovchi yirtqichlardan biri.

Tashqi belgilari
----------------

Kodyaklarning uzunligi 2,8 metrgacha, balandligi esa 1,6 metrgacha yetadi. Eng massiv namunalarning vazni yarim tonnadan oshadi. Eng katta kodyakning vazni 780 kg yetadi.

Kodyaks jigarrang ayiqlarning eng katta turidir — ularning yashash joylarida qish qisqa va moʻl-koʻl oziq-ovqat mavjud. Ular ixcham va mushak tanasi, uzun va kuchli oyoq-qoʻllari va massiv boshi bilan odatiy jigarrang ayiq tanasi tuzilishiga ega. Kodyaklarning dumi, barcha ayiqlar singari, juda qisqa.

Hayot tarzi
-----------

Kodyaklarning turmush tarzi odatda boshqa jigarrang ayiqlarnikiga mos keladi. Ular yolgʻiz yashaydilar, ammo ular Shimoliy Amerikaning qolgan qismidagi ayiqlarga qaraganda ancha kichikroq. Sovuq oylarda ular qish uyqusiga ketishadi. Kodyaklar hamma narsani yeydigan hayvonlardir: oʻtlar, rezavorlar va ildizlarni, shuningdek, goʻsht va oʻlik goʻshtni isteʼmol qilishadi. Baliq ularning ratsionida muhim rol oʻynaydi. Yoz va kuzda lososlarning yumurtlama migratsiyasi paytida oʻnlab kodyaklar sayoz daryolarda toʻplanib, baliqlarni suvdan olib chiqishadi.

Kodyak naslchilik ham boshqa jigarrang ayiqlarning xatti-harakatlariga oʻxshaydi. Juftlanish, qoida tariqasida, iyun yoki iyul oylarida sodir boʻladi, lekin urugʻlantirilgan tuxum faqat noyabr oyida rivojlana boshlaydi. Yanvar yoki fevral oylarida qish uyqusida bir-uch ayiq bolalari tugʻiladi. Yosh ayiqlar uch yoshga toʻlgunga qadar onasi bilan qoladilar. Soʻngra, ona ayiq bolalarini ovqatlantirishni toʻxtatadi va uning tanasida uning kayfiyatini oʻzgartiradigan gormonal oʻzgarishlar yuz beradi. Ayiq bolalarni urib, tishlay boshlaydi va ular ketguniga qadar baqiradi.

Kodyak va odam
--------------

Ovchilik tufayli Kodyak aholisi juda qisqardi va 1941- yilda ular davlat himoyasiga olindi. Bugungi kunda yiliga Kodyaklarning umumiy soni 3000 hayvonlarga baholanmoqda. Kodyak sayyohlarni oʻziga jalb qiladi. Ammo odamlar yirtqich hayvonni qoʻrqitishi mumkin, keyin u qish uyqusi paytida yetarli vaznga ega boʻlmaydi.

Kodyak, shuningdek, Bart ismli filmlarda rol oʻynagan eng mashhur ayiq edi. Kodyak „Ayiq" va „Chetda" filmlarida muhim rollarni oʻynagan.

2016-yilda Chexiyaning Škoda Auto avtomobil kompaniyasi Kodiaq nomi bilan atalgan va Škoda Auto avtomobil kompaniyasi Kodyak avtomobilini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Олег Куваев*. Два цвета земли между двух океанов*. Москва: Художественная лит-ра, 2005. ISBN 5-280-03359-6.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  *Леонид Попов.* „Имя кроссовера Skoda Kodiaq официально подтверждено".  drive.ru (6-may 2016-yil). 16-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Kodiaks haqida batafsil maʼlumot (inglizcha) Wayback Machine saytida arxivlandi (2006-07-15). Arxivlangan nusxada arxivlangan
**Vegetatsion uy** — devorlari va tomi oynavand, shamollatib turishga moslashtirilgan kichik bino, turli vegetatsion tajribalar olib boriladi. Oynavand uy yonida metall toʻr bilan oʻralgan (parrandalardan himoya qilish maqsadida) maxsus maydoncha boʻladi. Tungi sovuq paytida va ob-havo ayniganda vegetatsion idishlarda oʻstirilgan oʻsimliklar joylashtirilgan vagonchalar temir izlar orqali gʻildiratib uyga kiritib, kunduz kunlari va havo iliq paytlarda esa yana maydonchaga chiqarib qoʻyiladi. V.u. mumkin qadar koʻproq yorugʻlik bilan taʼminlangan va yaxshilab shamollatib turiladigan boʻlishi kerak. Shunga koʻra, V.u. lar soya tushmaydigan ochiq joyga quriladi. Binoda tajribaga tayyorgarlik koʻrish uchun yordamchi xonachalar ham boʻladi (yana q. Vegetatsion usul). Oʻzbekistondagi qator ilmiy tadqiqot institutlarida zamonaviy jihozlangan V.u.lar qurilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polyak askarlari va nemis antifashistlari yodgorligi** (nemischa:), (polyakcha: *Pomnik Żołnierza Polskiego i Niemieckiego Antyfaszysty*) — Ikkinchi Jahon urushi paytida halok boʻlgan Polsha askarlari xotirasiga bagʻishlangan asosiy nemis yodgorligi, shuningdek, Germaniya qarshilik harakati uchun muhim yodgorlik.

Tarixi
------

GDR va PXR oʻrtasidagi munosabatlarning sezilarli yaxshilanishi davrida Polsha armiyasi va natsizmga qarshi nemis jangchilari oʻrtasidagi hamkorlik xotirasiga yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi paydo boʻldi.

Memorial Berlinda GDR hukumati tashabbusi bilan 1972-yilda ochilgan. U Berlinning Fridrixshayn tumanidagi xalq parkida joylashgan. U devor bilan qurilgan tepalikning etagida joylashgan boʻlib, u yerda Tadeush Kosciushkoning „Sizning va bizning erkinligimiz uchun" shiori polyak va nemis tillarida (polyakcha: *Za naszą i waszą wolność*), (nemischa:) boʻrtma yozuvda tushirilgan.

 Foto arxiv 1972-yil
Yodgorlik Sileziyacha kulrang granitidan qilingan. Haykaltaroshlar: Zofiya Volska (Polsha), Tadeush Lodzyan (Polsha), Arnd Vittig (GDR), Gyunter Merkel (GDR). Asosiy qismi bronza bayroq bilan bitta konstruktsiyaga ulangan ikkita bir xil 15 metrli ustunlardan iborat. Memorialda polshalik askar va sovet askari, shuningdek, nemis xufiyasi tasvirlangan baland granit relyef mavjud.

Hozirgi holati
--------------

1995-yilda Germaniya qayta birlashgandan soʻng, yodgorlik qayta tiklandi, Polsha va Germaniya yashirin jangchilari, fashizmga qarshi barcha qarshilik guruhlari jangchilari va natsizm qurbonlari xotirasiga uchta tilda (polyak, nemis va rus) matnli plitalar qoʻshildi.

Vertikal stelaning ikki tomonida restavratsiya paytida PXR va GDR gerblari saqlanib qolgan.

Unutilmas sanalar munosabati bilan tantanali marosimlarda yodgorlik poyiga gulchambarlar qoʻyiladi.

 Yodgorlik poyidagi gulchambarlar. 2009-yil surati
Yodgorlik yaqinidagi maydoncha skeytbordchilarning sevimli joyiga aylandi. Yodgorlik, koʻpincha, vandalizmga duchor boʻladi, shuning uchun nemis kompaniyalaridan biri uni asrash boʻyicha ishlarni moliyalashtirishni taklif qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Jacek Lepiarz.* „Wieńce pod Pomnikiem Żołnierza Polskiego w Berlinie".  // wiadomosci.wp.pl (2006.05.08). 1-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2012-yil.

(pol.)
2. ↑  „Berlin, Friedrichshain Park: Deutsch-Polnisches Ehrenmal".  // skatespots.de (mai 2005). 1-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2012-yil.

(olm.)
3. ↑  *Karin Schmidl.* „Polnisches Denkmal wieder sauber".  // berliner-zeitung.de (11-may 2004-yil). 1-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2012-yil.

(olm.)

Havolalar
---------

* Obщiy vid memoriala
* Denkmal des polnischen Soldaten und des deutschen Antifaschisten
**Vasiliy Petrovich Drobov** (1885.30.7 — 1956.27.8, Toshkent) — botanik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1945), biol. fanlari nomzodi (1938), professor (1920), 1918-yilda Oʻrta Osiyo universitetini tashkil etishda qatnashgan. Universitet (1920—30) va Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti botanika kafedrasining mudiri (1930—56). Oʻrta Osiyo boʻylab oʻtkazilgan koʻp ekspeditsiyalarda qat-nashgan. Oʻrta Osiyo, ayniqsa, Oʻzbekiston qumloklari, qum va toʻqay oʻsimliklarining genezisini va dinamikasini aniqlagan. 82 yangi oʻsimlik turini topgan. "Oʻzbekistan florasi"ni tuzishda ishtirok etgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Flektiv tillar** — grammatik, baʼzan leksik maʼnolar fleksiya yoʻli bilan ifodalanadigan tillar; lingvistik tipologiya, tillarning morfologik tasnifidagi asosiy tushunchalardan biri. Flektiv tillar tushunchasi 1809-yilda nemis olimi F. Shlegel tomonidan fanga kiritilgan. U som tillari, rus tili va baʼzi hindevropa tillarini Flektiv tillar qatoriga kiritadi. Flektiv tillar 2 ta, odatda, oʻzaro kesishuvchi ichki va tashqi fleksiyali guruxlarga boʻlinadi.

Tashqi fleksiya (fuziya — asos bilan affiksni ajratish, farklash qiyin boʻlgan holat), affikslardan farqli ravishda, koʻp maʼnolilik [mas, "ruscha: *рукой* - rukoy" shaklidagi "oy" morfemasi bir paytning oʻzida jins (jenskiy), son (birlik) va kelishik (tvoritelniy) maʼnolarini ifodalaydi], shuningdek, asos bilan mahkam bogʻlanganlik xususiyatlari bilan ajralib turadi. Ichki fleksiyada morfema tarkibidagi unlilarning shartlanmagan urin almashinuvi grammatik maʼnoga ega boʻladi: nemis tilida geht — bormoqda, ging — bordi, der Gang — borish; arab tilida qatala — (u) oʻldirdi, qutila — oʻldirilgan, qattol — oʻldiruvchi va shahrik. Ichki fleksiya mexanizmi, ayniqsa, feʼl morfologiyasida, som tillarining feʼl turkumida yaqqol namoyon boʻladi. Fleksiya tilda aksar hollarda maʼno ifodalashning boshqa vositalari bilan birikkan holda boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Litomyšl qal’asi** — Chexiya Respublikasidagi eng yirik Uygʻonish davri qal’alaridan biri. U Chexiya davlatining mulki hisoblanadi. Qal’a Litomyšl shahrining markazida joylashgan va 1999-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Litomyšl qal’asi me‘morchilikning ajoyib namunasidir, birinchi marta Italiyada ishlab chiqilgan va Chexiya yerlarida maxsus meʼmoriy sifatning rivojlangan shaklini yaratish uchun oʻzgartirilgan bino turi. XVIII asrda bu qal’aga yuqori barokko xususiyatlari qoʻshilgan.

Tarix
-----

Litomyšl shahri XIII asrda Bogemiya va Moraviya oʻrtasidagi savdo yoʻlida rivojlangan. 1568-yilda qal’a qurilishi boshlandi, unga Jan Baptista Avostalis va uning ukasi Oldrix rahbarlik qildi. 1580-yilga kelib, binoning katta qismi qurilgan. Qal’a 1567-yildan boshlab oilaning soʻnggi aʼzosi Frebonining 1646-yilda vafotigacha obroʻli Pernšteyn oilasining mulki boʻlib xizmat qilgan. Mashhur chex bastakori Bedřich Smetana 1824-yilda qal’a yonidagi qo'shimcha binoda tugʻilgan.

XVIII asr oxirida qal’aning ichki qismi va maydonlari so'nggi barokko uslubida qayta ishlangan va bugungi kungacha saqlanib qolgan.

Tavsif
------

Qal’aning oʻzi uch qavatli boʻlib, assimetrik tarzda joylashtirilgan toʻrtta qanotga ega. Eng kattasi gʻarbiy qanot boʻlsa, eng kichigi janubiy qanot boʻlib, kvadrat hovlini yopuvchi ikki qavatli arkadali galereyadir. Sharqiy qanotda qal’a ibodatxonasi, gʻarbiy qanotda esa teatr joylashgan boʻlib, sahna bezaklari, texnika va auditoriya bugungi kungacha buzilmagan holda saqlanib qolgan.

Qal’aga qoʻshimcha ravishda, bir nechta yordamchi binolar, jumladan, kattaroq, tashqi hovlining janubida joylashgan va qal’ani toʻldirish uchun dastlab sgraffito bezaklari bilan yaratilgan alohida bino mavjud. 1726-yilda yongʻindan soʻng, u mashhur barokko meʼmori František Maxmilián Kanka tomonidan qayta qurilgan. Qal’a hududida inglizcha uslubdagi park va barokko paviloni ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Chateau and chateau complex in Litomyšl". *Czech Tourism*. Qaraldi: 13-aprel 2017-yil.
2. ↑  „Litomyšl Castle" (en). *UNESCO World Heritage*.  United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Qaraldi: 13-aprel 2017-yil.
3. ↑  „Litomyšl Castle". *Národní Památkový Ústav*. Qaraldi: 13-aprel 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. 1 2 3  „Litomyšl Castle" (en). *UNESCO World Heritage*.  United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Qaraldi: 13-aprel 2017-yil.
10. ↑  Czech Republic (1998). ﻿Litomyšl Castle﻿ (Report). United Nations Educational, Scientific, and Cultural Institute.. Qaraldi: 6 Jun 2021.
**Vasiliy Alekseyevich Perovskiy** (1795.19(20).2, Pochep shahri, xrz. Bryansk viloyati - 1857.8(20).12, Alupka] — rus harbiy arbobi, general-adʼyutant (1833), kavaleriya generali (1843), graf-(1855-yildan). 1812-yilgi Fransiyarossiya urushi va rus-turk urushi (1828—29)da qatnashgan. Imperator Nikolay 1 ga yaqin boʻlgan. 1832 — 42 va 1851—57 yillarda Orenburg guberniyasi harbiy gubernatori va Alohida Orenburg korpusi komandiri. 1839—40 yilda josuslik maqsadida Xivaga qilingan yurishga rahbarlik qilgan, bu yurish muvaffaqiyatsizlik bilan tu-gagan (qarang Perovskiy ekspeditsiyasi). 1853-yil rus qoʻshinlari P. qoʻmondonligi os-tida Oqmachit qalʼasini (Perovskiy forti, keyinchalik Perovsk shahri, xoz. Qizil oʻrda) egallaganlar. Sirdaryo boʻyida bir qancha istehkomlar qurganlar, bu Orol harbiy flotiliyasi barpo etilishi bilan bir qatorda keyinchalik Qoʻqon xonligini bosib olinishiga imkon bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qudratullo Mirsoatovich Rafiqov** — oʻzbek davlat va siyosat arbobi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi prezidenti, Xalq deputatlari Jizzax viloyat Kengashi deputati, OʻzLiDeP Siyosiy Kengashi aʼzosi, O‘zbekiston Respublikasi ot sporti federatsiyasi prezidenti boʻlgan. (24.01.2017-yildan).

Tarjimai holi
-------------

1996-2016-yillarda „Jizzax akkumulyator zavodi" AJ bosh direktori bo‘lgan. 2016-yil 21-dekabrdan Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi prezidenti lavozimida ishlab kelgan, 2020-yil 11-noyabrda bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston kasaba uyushmalarining VIII-qurultoyida yangi muddatga qayta saylangan.

Oilasi
------

To‘ng‘ich o‘g‘li Mirsoatov Habibullo Qudratullayevich, Toshkent shahar prokurori oʻrinbosari.

Kichik o‘g‘li Mirsoatov Alisher Qudratullayevich, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „РАФИКОВ Кудратилла Мирсагатович | ЦентрАзия". *centrasia.org*. 26-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2021-yil.
2. ↑  „Сын главы федерации профсоюзов назначен заместителем прокурора Ташкента". 17-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2022-yil.
3. ↑  А.К.Мирсоатов утверждён на должность Председателя Правления Национального банка


‏
Andoza:Infobox Belgium municipality

**Koekelberg** (Fransuzcha talaffuzi: kukəlbɛʁ(g), Dutch: [ˈkukəlˌbɛr(ə)x]) Belgiyaning Bryussel-poytaxt mintaqasidagi 19 ta munitsipalitetdan biri. Mintaqaning shimoli-g'arbiy qismida joylashgan bo'lib, u Berchem-Sainte-Agathe, Ganshoren, Jette va Molenbeek-Saint-Jean bilan chegaradosh. Bryusselning barcha munitsipalitetlari kabi bir qatorda, u qonuniy jihatdan ikki tilda so'zlashzdi.

2006-yil 1-yanvarda munitsipalitetda jami 18157 kishi istiqomat qildi. Umumiy maydoni 1,17km², bu aholi zichligi 15,486/ 15,486/km2 (40,110/sq mi).

Munitsipalitet aholi soni bo'yicha Bryussel mintaqasidagi eng kichigi -Muqaddas Yurak bo'lgan. Dunyodagi eng katta cherkovlardan biri Rim-katolik bilan Bazilikasi hukmronlik qilgan.

Munitsipalitetning asosiy transport markazi Bryussel kommunal transport kompaniyasi tizimi tomonidan xizmat ko'rsatadigan Simonis va Elizabet metro stansiyalaridir.

 Koekelberg Bazilika

Manbalar
--------

### Eslatmalar

Havolalar
---------

* Media related to Koekelberg at Wikimedia Commons
* Official site (in French and Dutch)

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |

Andoza:Brussels

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4714277-7
* MusicBrainz: 95bed05d-758f-4704-b57b-917a815ce6f9
* VIAF: 242306240
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 242306240

 |
**Vasiliy Vasilyevich (Fridrix Vilgelm) Radlov** (1837.5.1, Berlin — 1918.12.5, Petrograd) — rus sharqshunosi, turkiyshunosi, etnograf va tarjimon.

Peterburg Fanlar akademiyasi aʼzosi (1884), falsafa fanlari doktori (1858). Berlin universitetini tugatgan (1858). Peterburg Fanlar akademiyasi Osiyo muzeyi (1885—90), Antropologiya va etnografiya muzeyi direktori (18941918). 1858-yildan umrining oxirigacha Rossiyada yashagan R.ning hayoti va ilmiy faoliyati shartli ravishda 3 davrga boʻlinadi: Oltoy davri (1859-71)da R. Oltoy va Gʻarbiy Sibirdagi turkiy xalqlar tillarini oʻrgangan, bu xalqlarning tillari, folklori, etnografiyasi va arxeologiyasiga oid materiallar toʻplab, ularni dastlabki ishlovdan oʻtkazgan. Qozon davri (1871—84)da uning turkiy tillar fonetikasiga bagʻishlangan yirik asari — "Shimoliy turkiy tillarning chogʻishtirma grammatikasi. lqism. Fonetika" Leypsigda nemis tilidachop etilgan (1882—83). Peterburg — Petrograd davri (1884—1918)da R. nomini jahonga tanitgan 4 j.li 24 kitobchadan iborat "Turkiy lahjalar lugʻati tajribasi" ("Opit slovarya tyurkskix narechiy") dunyoga keldi. Ushbu fundamental asar 40 dan ortiq turkiy tilda uchraydigan 70 ming lugʻaviy birlikni qamrab olgan.

R. 1860—70 yillardagi Oltoy, Sibir, Qozogʻiston, Oʻrta Osiyo ekspeditsiyalarining ishtirokchisi, 1891-yildagi Urxun ekspeditsiyasining rahbari, 1898-yildagi Turfon ekspeditsiyasining tashkilotchisi boʻlgan, birinchilardan boʻlib turkiy urxun-enasoy yozuvini oʻqigan; 11-asr yozma yodgorligi boʻlmish "Qutadgʻu bilig"ning Vena kutubxonasidagi uygʻur yozuvli nusxasining faksimilesini va nemischa tarjimasini nashr etish bilan (1891—1910) ushbu asarni oʻrganishga asos solgan.

R. oʻzining 60 yillik ilmiy faoliyati davomida oʻz ilmiy qiziqishlari doirasiga asta-sekin turkiyshunoslikning barcha sohalarini qamrab olgan va mazkur sohalarda rus va nemis tillarida yaratgan ishlari bilan turkiyshunoslikning rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan.

Manbalar
--------

* Obrazsi narodnoy literaturi tyurkskix plemen, jivushix v Yujnoy Sibiri i Dzungarskoy stepi, ch. 1 — 10—SPb. 1866— 1907; Opit slovarya tyurkskix narechiy, tt. 1— 4SPb. 1893-1911.

Adabiyotlar
-----------

* Kononov A. N. Istoriya izucheniya tyurkskix yazikov v Rossii. Dooktyabrskiy period, L. 1972; Qoʻchqortoyev I. Isabekov B. Turkiy filologiyaga kirish, T. 1984.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koersitimetr** - ferromagnit materiallarning koersitiv kuchini oʻlchaydigan qurilma. Materialning magnitlanganligi boʻyicha koersitiv kuchini oʻlchaydigan K. koʻp tarqalgan. Bunday K.ning ishi tekshirilayotgan material namunasining magnitlanganligiga (mas, magnitlovchi gʻaltakda), uning magnitsizlanishiga (gʻaltak opqali oʻzgarmas tok oʻtishi) va namunaning magnitlanganligi nolga teng boʻlgan holatini ferrozond (yoki boshqa asbob) yordamida aniqlanishga asoslangan. Namunaning magnitlanishi nolga teng boʻlgan holatga mos keluvchi gʻaltakdagi tokning qiymatiga qarab magnitsizlanayotgan maydon kuchlanganligi Ht, yaʼni koersitiv kuch aniqlanadi. 2-rasmda elektrodinamik K. sxemasi berilgan. Bunda oʻkda aylana oladigan ramka 2 li elektrodinamik sistema 1 indikator boʻladi. Manba,?dagi tok reostat 4 va milliampermetr 5 dan ramka 2 ga boradi. Manba 7 dagi tok esa reostat 8 va ampermetr 9 dan gʻaltak 6 orqali oʻtadi. Gʻaltakka joylashtirilgan namuna 6 gʻaltakning magnit maydoni taʼsirida magnitlanadi va gʻaltakdagi magnit maydoni nolga teng boʻlganda indikator namunadagi qoddiq magnitlanishni koʻrsatadi. Gʻaltakdagi magnit maydonining yoʻnalishini oʻzgartirib qoldiq magnitlanish yoʻqotiladi, bundagi magnit maydon kuchlanganligi Nk koersitiv kuch boʻladi. K. ferromagnit materiallardan tayyorlangan buyumlarning magnit tuzilishini tahlil qilishda, elektr va radioapparatlarning qismlarini magnit jihatdan nazorat qilishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Litavra** — dovulsimon urma musiqa cholgʻusi. Sharq xalqlarining turli (dovul, nogʻora kabi) cholgʻulari asosida 15-asrda Yevropada yaratilgan. 17-asrdan simfonik orkestr tarkibiga kiritilgan. Qozonsimon koʻrinishda boʻlib (dia-metri 55—70 sm), mis, jez yoki alyu-miniydan ishlanib, ogʻzi teri bilan qoplanadi. Maxsus tayoqchalar bilan teriga urish natijasida yangroq, gulduros tovush hosil qiladi. Zamonaviy turlari maxsus vintlar (yoki pedal mexanizmi) bilan terini tortish orqali sozlanadi. Orkestrda 2 dan 5 tagacha turli sozdagi L. qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasiliy Vasilyevich Grigoryev** [1816.15(27)3- 1881.19.(31). 12] - sharqshunos.

Rossiya FA muxbir aʼzosi (1853), sharq adabiyoti dri (1863). G. Rossiyada birinchi boʻlib Sharq tarixi boʻyicha universitetda maʼruzalar qilgan. Rus tarixchilari orasida birinchilardan boʻlib Oʻrta Osiyo xalklari tarixi va madaniyatini oʻrganishga kirishgan.G. — 200 ga yaqin asar muallifi. Ilmiy ishlari orasida saqlar, Yunon-Baqtriya podsholigi, arab sayyohi Abu Dulafning Movarounnahrga sayohati, Xiva, Buxoro va Qoʻqon xonliklari haqidagi asarlari ilmiy qimmatga ega. G. ilmiy-pedagogik faoliyat bilan bir qatorda 35 yildan ortiq (1844 — 80) Tashqi ishlar vazirligida xizmat qilgan, jumladan Oʻrta Osiyo xonliklari va qirgʻizlar bilan ish olib boruvchi Orenburg chegara komissiyasi (1854 — 63) va Davlat matbuot ishlari Bosh boshqarmasi (1874 — 80) boshligʻi boʻlib ishlagan. G. oʻzining maʼmuriy faoliyatida podsho Rossiyasining siyosatini amalga oshirishga xizmat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Litoral** (yun. lithoralis - qirgʻoqqa tegishli) — dengiz sohilining suv bosib turadigan suv koʻtarilish-qaytish zonasi. Moʻʼtadil iqlim L. ida bir kechakunduz va yil davomida harorat, suvning shoʻrlanishi ancha oʻzgarib turadi. Shu sababdan L. da keng mikyosda moslanish xususiyatiga ega boʻlgan evribiont turlar: suvoʻtlar (asosan, fukussimonlar, diatom suvoʻtlar), qisqichbaqasimonlar (balanuslar, yonlab suzarlar), aktiniyalar, korall poliplar, mollyuskalar (midiya, littorina va boshqalar) va boshqa organizmlar yashaydi. Qishda L. muzlab krlishi mumkin, shuning uchun ayrim organizmlar sublitoralga koʻchib oʻtadi, boshqalari oʻzining faol hayotiy xususiyatlarini saqlab qoladi. Moʻʼtadil iqlimda 1m2sovuq L.da 5– 10 kg biomassa hosil boʻladi. Arktika yoki Antarktida taʼsirida L.da deyarli hayot boʻlmaydi. Chuchuk suvli koʻllarda L. 5–7 m chuqurlikkacha hayotga eng boy zona hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasiliy Stepanovich Maligin** (1882.25.1, hozirgi Rossiya Federatsiyasi Kirov viloyati – 1951.2.9, Toshkent) — meliorator, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi muxbir aʼzosi (1947), professor (1933). Moskva qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1911). Mirzachoʻl tajriba dalasida. labratoriya mudiri (1911 – 13), Zarafshon tajriba dalasi boshligi (1913–17), Turkiston ASSR Davlat reja qoʻmitasida qishloq xoʻjaligi seksiyasi raisi (1922–24). Yoʻlagan tajriba stansiyasi (Turkmaniston)da boʻlim boshligi, direktor (1924–27), Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash inje-nerlari institutida dotsent (1931–33), Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida kafedra mudiri (1933–51). Oʻzbekistonda oliy qishloq xoʻjaligi taʼlimini rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Liszt, 1843-yilgi surat
**Lisztomania** yoki **List isitmasi** venger bastakori Frans Listga oʻzining chiqishlari paytida kuchli muxlislar hayajonini ifodalaydigan atama. Bu holat birinchi marta 1841-yilda Berlinda sodir boʻlgan va keyinchalik bu atama Geynrix Geyne tomonidan 1844-yil 25 aprelda yozilgan felyetonida1844-yil Parijda boʻlib oʻtgan kontsert gastrolini muhokama qilgan. Lisztomania bugungi mashhur musiqachilarning muomalasiga oʻxshash muxlislar tomonidan namoyish etilgan kuchli isteriya darajasi bilan ajralib turardi.

Tarixi
------

Frants List yetti yoshida pianino, skripka, violonchel va gitara chalgan, Jozef Xaydn, Iogan Nepomuk Hummel va Lyudvig van Betxovenni shaxsan tanigan isteʼdodli musiqachi otasi Adam Listdan pianino saboqlarini ola boshlagan. Oʻn bir yoshga toʻlganda esa, Frants Liszt allaqachon musiqa bastalagan va kontsertlarda qatnashgan. Ulgʻaygan sari, Liszt pianino chalish boʻyicha oʻz tajribasini oʻrganishni va rivojlantirishni davom ettirdi.

Liszt 1839 yilda Yevropa boʻylab keng qamrovli gastrol safarini boshladi va bu keyingi sakkiz yil davomida davom etdi. Bu davr Lisztning kontsert pianinochisi sifatida eng yorqin davri boʻldi va u oʻzining gastrol safarlarida koʻplab mukofotlar va koʻplab olqishlarga sazovor boʻldi. Olimlar bu yillarni List uchun „transsendental qatl" davri deb atashgan.  Bu davrda Liszt muxlislarining qizgʻin javoblari haqida birinchi xabarlar paydo boʻldi, ular Lisztomania deb nomlandi.

Liszt Berlinga 1841-yil Rojdestvo arafasida keldi va uning kelishi haqidagi xabar tez orada tarqaldi.  Oʻsha oqshom oʻttiz nafar talabalar guruhi unga „Rheinweinlied" qoʻshigʻini ijro etishdi.  Keyinchalik u Berlinda 1841-yil 27-dekabrda Berlindagi Sing-Akademie zu Berlinda oʻzining birinchi resitalini hayajonli olomon qarshisida ijro etdi. Bu konsert keyinchalik 1842-yildan keyin butun Yevropani qamrab oladigan Lisztomaniyaning boshlanishi sifatida belgilandi

Terminning yaratilishi va ishlatilishi
--------------------------------------

Yozuvchi Geynrix Geyne Liszt va uning ciqishlariga hamroh boʻlgan his-tuygʻularni tasvirlash uchun *Lisztomania* atamasini kiritdi. Geyne oʻsha davr musiqasini muhokama qilib, turli xil musiqa mavsumlarida bir qator musiqiy felyetonlar yozgan. Uning 1844-yil 25-aprelda Parijda yozilgan 1844-yilgi musiqiy gastrol haqidagi sharhida ilk bor Lisztomania atamasini ishlatgan.

Yana qarang
-----------

* Stendal sindromi
* Kollektiv xatti-harakatlar
* Moda
* Bitlmaniya
* *Lisztomania* (film)
* „Lisztomania" (qoʻshiq)

Manbalar
--------

1. ↑  *Keller, Johanna*. „In Search of a Liszt to Be Loved". *The New York Times* (14-yanvar 2001-yil). Qaraldi: 14-may 2010-yil.
2. 1 2 3  Walker 1987, s. 371 harvnb error: no target: CITEREFWalker1987 (help)
3. ↑  Walker 1987, s. 289 harvnb error: no target: CITEREFWalker1987 (help)

Havolalar
---------

* Lisztomania 2011 festivali, Burgenland, Avstriya
* Lisztomania 2011, Nyu-England konservatoriyasida ettita konsert festivali, Boston
* „Qanday qilib Frants Liszt dunyodagi birinchi rok yulduziga aylandi", Lisztomaniya haqidagi NPR hikoyasi
**Investitsiya banki** - sanoat korporatsiyalarining aksiyalarini sotib olish orqali investitsiya siyosatini amalga oshiradigan ixtisoslashtirilgan bank. I.b. xalq xoʻjaligining turli tarmoqlari, asosan, sanoat, transport, savdoni moliyalash va uzoq muddatli kreditlash uchun ixtisosla-shadi. 19-asr oxirlarida keng tarqaldi. Bank resurslari oʻz aksiyalari va obligatsiyalarini sotish hisobiga shakllanadi. Ayrim rivojlangan mamlakatlarda davlat I.b.lari tashkil etilgan, ularning mablagʻlari davlat byudjeti hisobidan shakllanadi. I.b.ning oʻziga xos xususiyati aholi omonatlarini qabul qilishga ixtisoslashmaydi. Oʻzbekistonda chet el kapitali ishtirokidagi birinchi I.b. — Oʻzbekiston xalqaro xususiylashtirish va investitsiya banki "Oʻzprivatbank" 1995-yil 28 fevral dan faoliyat yuritadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Vasiliy Andreyevich Jukovskiy** (1783-yil 29-yanvar (9-fevral), Tula viloyati, Rossiya imperiyasi — 1852-yil 12 (24)-aprel, Baden-Baden, Germaniya) — rus shoiri. Peterburg Fanlar Akademiyasi faxriy aʼzosi (1827-yil), akademik (1841-yil). Ijodini sentimentalist sifatida boshlab („Qishloq qabristoni", 1802), rus romantizminmng asoschilaridan biriga aylangan. Sheʼriyati gʻamgin oʻylarga, romantik ruhda qayta ishlangan xalq tasavvuridagi obrazlarga boy („Lyudmila", 1808; „Svetlana", 1808—12; „Kassandra", 1809; „Eolova arfa", 1814 va boshqa balladalari). „Uxlayotgan oʻn ikki dev" (1817) dostoni muallifi. Gomer („Odisseya"), Friedrich Schiller, Jorj Bayron asarlarini, „Shohnoma" (Firdavsiy), Hindiston xalqlari eposi „Mahabharata"lan parchalar tarjima qilgan. „Odisseya", „Mahabharata" asarlari oʻzbek tiliga Jukovskiyning rus tilidagi tarjima varianti asosida oʻgirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |