**Aleksandr Valentinovich Vampilov** Vampilovning ota-onasi viloyat markazi Kutulik shahrida yashagan va bundan oldin ular Irkutsk viloyati, Alar tumani, Alar qishlogʻida uch yil yashagan. Vampilov 1937-yil 19-avgustda tugʻilgan. Kutulik qishlogʻi uning tugʻilgan joyi deb atalsa-da, u aslida qoʻshni Cheremxova  shahridagi tugʻruqxonada tugʻilgan. Alar qishlogʻini oʻzining kichik vatani deb bilardi.
Otasi – Valentin Nikitich Vampilov (1898-1938) – millati Buryat, oʻqituvchi. 1938-yil 17-yanvarda, hibsga olingan va 9-martda NKVD Irkutsk viloyat boshqarmasi „uchligi" hukmi bilan qatl etilgan. 1957-yil fevral oyida V. N. Vampilov vafotidan keyin reabilitatsiya qilingan.

Onasi – Anastasiya Prokopyevna Vampilova-Kopylova (1906-1992), turmush oʻrtogʻi vafotidan keyin toʻrt farzandi bilan qolgan, Kutulik oʻrta maktabida matematika oʻqituvchisi boʻlib ishlashni davom ettirgan. Ona A.Vampilovning shaxsini shakllantirishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi. 1954-yilda Irkutsk davlat univarsitetiga kirishga birinchi urinish muvaffaqiyatsiz tugadi. Bir yil davomida Vampilov viloyat Madaniyat uyida turli toʻgaraklar instruktori boʻlib ishlagan.

```
 1955-1960-yillarda Irkutsk davlat universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan.
 1959-yil oktyabr oyida beshinchi kursda o'qib yurgan A.V. Vampilov viloyat "Sovet yoshlari" gazetasining adabiy xodimi bo'lgan. Bu gazetada 1964-yilning fevraligacha adabiy xodim, bo‘lim mudiri, mas’ul kotib lavozimlarida ishlagan. Tahririyatdan chiqqanidan keyin A.Vampilov gazeta bilan aloqani uzmadi va bir necha bor "Molodyojka"dan topshiriqlar bilan xizmat safarlariga chiqqan.
```

1960-yilda u IDU talabasi Lyudmila Dobrachevaga turmush qurdi va 1963-yilda ajrashdi. 1963-yilda Olga Ivanovskayaga uylandi. 1966-yilda ularning qizi Elena tugʻilgan. Qizi Elena Aleksandrovna Vampilova Rossiya Teatr sanʼati akademiyasining iqtisod va teatr tashkiloti fakultetini tamomlagan. 1995-yilda uning qizi, Aleksandr Vampilovning nabirasi, Masha tugʻilgan .Oʻsha paytda uchinchi kurs talabasi boʻlgan Vampilovning „Fors lilaki" nomli birinchi hikoyasi (A. Sanin taxallusi bilan) 1957-yil 1-noyabrda Irkutsk universiteti gazetasida nashr etilgan. Ikkinchi hikoyasi „Vaziyatlarning tasodifi" 1958-yil 4-aprelda shu gazetada, keyin esa Angara almanaxida chop etilgan. Bu hikoya Aleksandr Vampilovning 1961-yilda nashr etilgan va kulgili hikoyalar va sahnalarni oʻz ichiga olgan birinchi kitobiga nom bergan.1962-yilda Vampilov "Farishta bilan yigirma daqiqa "bir pardali pyesa yozdi. 1963-yilda „Daladagi derazali uy" bir pardali komediyasi yaratildi.1964-yilda birinchi katta pyesa – „Iyun oyidagi xayrlashuv" komediyasi yozilgan (dramaturg bu pyesa ustida bir necha bor ishlagan, spektaklning toʻrtta versiyasi maʼlum). Muallifning markaziy sovet teatrlarini uning spektaklida qiziqtirishga urinishlari muvaffaqiyatsiz tugadi.

```
 1965-yilda Vampilov "To'ng'ich o'g'il" komediyasini yozgan (birinchi nomi "Shahar atrofi"). 1968-yilda dramaturg "O'rdak ovi" spektaklini tugatgan. Uning sahna taqdirida Latviya SSR Madaniyat vaziri V.I.Kaupuz hal qiluvchi rol o‘ynadi: Moskvada qo‘yish taqiqlangan spektakl Rigadagi Latviya milliy teatri sahnasida ilk bor latvcha tarjimada qo‘yildi. Keyin spektaklni Riga rus drama teatri, keyin esa Moskva teatrlari tayyorladilar.
U umri davomida mashhurlikka erishmagan. Aktyor Nikolay Chindyaykinning so'zlariga ko'ra, "Nafaqat rasmiylar bu ajoyib drama ekanligini ko'rmadilar, biz ham ko'rmadik. Ular buni o‘qimaganlar, anglamaganlar, tushunmaganlar".
```

Faqat 1972-yilda, Vampilov vafotidan soʻng, markaziy teatrlarning uning ijodiga munosabati oʻzgara boshladi. Uning pyesalari Moskva Ermolova teatri, Stanislavskiy teatri va Leningrad Bolshoy drama teatri tomonidan sahnalashtirilgan.

```
 Adabiy faoliyati davomida Vampilov 70 ga yaqin hikoyalar, eskizlar, ocherklar, maqolalar va felyetonlar yozgan.
```

Vafoti
------

1972-yil 17-avgustda, 35 yoshga toʻlishidan ikki kun oldin Vampilov vafot etdi, U boʻlgan qayiq Baykal koʻli qirgʻogʻida agʻdarilib ketdi. Vampilov qirgʻoqqa suzib, suvda vafot etgan.

```
 Uning ish stolida tugallanmagan ish - "Beqiyos maslahatlar"qolgfan. O'lim joyi yaqinida, Baykal ko'li bo'yida, Listvyanka qishlog'ida yozuvchiga haykal o'rnatilgan.
 U Irkutskdagi Radishchevskiy qabristoniga dafn etilgan. 1973—yilda qabr ustiga avtografli tosh yodgorlik o'rnatilgan
```

Mukofotlari
-----------

```
 "Iyun oyida vidolashuv" spektakli uchun Iosif Utkin nomidagi Irkutsk komsomol mukofoti laureati.(1972, vafotidan so'ng)
```

Manbalar
--------

1. ↑  Seredkin A. Vspominaya Mixaila Vorfolomeeva / Literaturnaya Rossiya № 38, 21.09.2001 ( at www.litrossia.ru Error: unknown archive URL 20130907004753 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Румянцев 2015. sfn error: no target: CITEREFРумянцев2015 (help)
3. ↑  Новая Российская энциклопедия: v 12 t. T. 3. / Redkol.: A. D. Nekipelov, V. I. Danilov-Danilyan i dr. – M.: Ensiklopediya, 2007. – 480 s. – ISBN 978-5-94802-019-8
4. ↑  „Biografiya A. Vampilova". 2016-yil 15-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 6-mart.
5. ↑  *Елена Слюсарева.* „Министр культуры ЛССР: в советское время «губили» латышские ценности".  // Краеведческое общество «Riga CV» (2011-yil 6-fevral). 2021-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 11-noyabr.
6. ↑  *Зоя Игумнова.* Николай Чиндяйкин: «Никто не думал, что Вампилов — это надолго» (Wayback Machine saytida 2023-02-07 sanasida arxivlangan) // Известия, 01 ноября 2017.