**Shafak Pavey** (niyasi **Önal**; 1976-yil 10-iyulda tugʻilgan) — turk diplomati, sharhlovchisi va siyosatchisi. U asosiy muxolifatdagi Jumhuriyat Xalq partiyasidan (CHP) Turkiya Buyuk Millat Majlisining Istanbul viloyati vakili. U Turkiya parlamentiga saylangan birinchi nogiron ayol boʻlib, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari boʻyicha qoʻmitasi a’zosidir. 2012-yilda Pavey Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat departamenti tomonidan „Jasoratli ayollar" xalqaro mukofoti bilan taqdirlangani bilan alohida oʻrniga egadir.

U 2017-yil 15-sentyabrda sogʻligʻi sabab parlament a’zoligidan ketishini e’lon qilgan Isteʼfo 2017-yil 25-oktyabrda kuchga kirdi.

Bolaligi va taʼlimi
-------------------

Pavey 1976-yil 10-iyulda Anqarada Shahin va taniqli jurnalist va yozuvchi Ayshe Oʻnal oilasida tugʻilgan. 1994-yilda u sanʼat va kino sohasida oʻqish uchun eri bilan Shveysariyaga koʻchib oʻtdi. 1996-yil 24-mayda Pavey Tsyurixda poyezdda boʻlganida, baxtsiz hodisa yuz berdi. Erining soʻzlariga koʻra, u ogʻir jarohat olgan. Paveyning chap qoʻli va chap oyogʻi amputatsiya qilingan va u jarohatlar tufayli vafot etishiga sal qoldi. Bu uning 20 yoshga toʻlishidan oldin edi. Bir yil oʻtgach, u oʻqishni davom ettirish uchun Londonga ketdi. U Vestminster universitetida xalqaro munosabatlar boʻyicha tahsil olgan va London Iqtisodiyot maktabida aspiranturani ham tamomlagan.

Faoliyati
---------

 Pavey Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi boshqarmasida Jazoir, Misr, Eron, Livan va Suriya kabi mamlakatlarda tashqi aloqalar va insonparvarlik yordami uchun asosiy mas'ul shaxs boʻlgan. U BMTning Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligining Vengriyadagi Markaziy Yevropa boʻyicha matbuot kotibi sifatida ishlagan, keyinroq esa Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari boʻyicha Oliy komissari boshqarmasida inson huquqlari boʻyicha shartnoma organi kotibiyati rahbari boʻlib ish faoliyatini davom ettirdi. 

 Safak Pavey Mishel Obama (chapda) va Hillari Klinton (o'ngda) bilan 2012-yilgi IWOC mukofotini topshirish marosimida
U Istanbulda joylashgan arman-turk ikki tilli haftalik "*Agos* "gazetasining sharhlovchisi boʻlgan va uchta kitobning muallifidir. U Harward universiteti, Londondagi Qirollik sanʼat akademiyasi va Norvegiya dizayn kengashi bilan inklyuziv va universal dizayn va koʻchirilganlar boʻyicha qoʻshma loyihalarni amalga oshirishga muvoffaq boʻldi. Uning onasi Ayshe oʻzlari birgalikda yozgan poezd halokati haqida hikoya qiluvchi *13 Numarali Peron* (Platforma raqami 13) kitobi Turkiyada eng koʻp sotilgan kitobga aylandi.  U yozuvchi va Nobel tinchlik mukofoti laureati Shirin Ebadi bilan „Eronda qochqinlar huquqlari" kitobida hamkorlik qilgan.

Oʻn besh yil chet elda yashagan Pavey 2011-yilda Turkiyaga qaytib keldi va parlament deputatligiga nomzodini qoʻydi. U 2012-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi oʻz lavozimini tark etdi va Turkiya parlamentining birinchi nogiron ayol deputati boʻlib, Istanbul viloyatining Respublika Xalq partiyasidan deputati etib saylandi. Parlament ishining bir qismi sifatida u Turkiya-Yevropa Ittifoqiga qoʻshilish qoʻmitasi, Yevropa Ittifoqi-Turkiya qoʻshma parlament qoʻmitasi, Oʻrta yer dengizi ittifoqi uchun Yevro-Med Parlament assambleyasi, Yevro-Med Energetika, suv quyi qoʻmitasi aʼzosi va atrof-muhit masalalari boʻyicha, Turkiya parlamentining Janubiy Koreya va Norvegiya bilan doʻstlik guruhlari raisi oʻrinbosari va aʼzosi. Keyinchalik u CHP raisining ekologik va ijtimoiy siyosat uchun mas'ul oʻrinbosarlaridan biri etib tayinlandi. 

U Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi

Mukofotlari
-----------

* AQSh Davlat departamenti tomonidan xalqaro jasoratli ayol
* Junior Chamber International tomonidan dunyoning eng yaxshi yosh shaxsi mukofoti
* Buyuk Britaniya Milliy dunyoviy jamiyati tomonidan 2014-yilning eng yaxshi dunyoviy siyosatchisi

Manbalar
--------

1. ↑  „Şafak Pavey milletvekilliğinden istifa etti".
2. ↑  „Şafak Pavey'in milletvekilliği düşürüldü". Qaraldi: 18-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „National Secular Society Honorary Associates".
4. „Events and News 2012 | Embassy of the United States Ankara, Turkey".  United States Department of State (2-mart 2012-yil). Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
5. „2012 International Women of Courage Award Winners".  United States Department of State (5-mart 2012-yil). 8-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
6. „Safak Pavey bio".  Office of the High Commissioner for Human Rights. Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
7. „Clinton praises Pavey's tireless passion, energy". Istanbul:  Hürriyet Daily News (10-mart 2012-yil). Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
8. *White, Jenny* „CITIZEN PAVEY".  3 Quarks Daily (20-iyun 2011-yil). Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
9. *Sussman, Anna* „Firebrand Lawmaker Fights for the Rights of the Disabled".  Pulitzer Center on Crisis Reporting (16-iyun 2011-yil). 17-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
10. „CHP's Pavey elected to UN committee". Istanbul:  Hürriyet Daily News (13-sentabr 2012-yil). Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
11. „Q&A: Refugee worker turns a disability into an advantage".  UNHCR (30-noyabr 2007-yil). Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
12. Ebadi, Shirin*. Refugee Rights in Iran*. Saqi, 2008 — 4 bet. ISBN 9780863566783.
13. „Safak Pavey of Turkey selected as one of the 2011 JCI Ten Outstanding Young Persons of the World".  Junior Chamber International (2011). 2-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2013-yil.
14. „Secularist of the Year awarded to Turkish MP, Safak Pavey".  NSS (29-mart 2014-yil). Qaraldi: 29-mart 2014-yil.

Havolalar
---------

*