Iide va Iide togʻ tizmasining Nakatsugava mahallasi
**Iide** (yaponcha: *飯豊町* *Iide-machi*?) Yaponiyaning Yamagata prefekturasida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 29-fevral holatiga koʻra, shaharchada 2354 ta xonadonda 6970 nafar aholi istiqomat qilgan. Aholi zichligi 1 km² ga 21 kishini tashkil qiladi. Shaharning umumiy maydoni 329,60 kvadrat kilometr (127 mi²). 2008-yilda Iide Yaponiyaning eng chiroyli qishloqlaridan biri sifatida etirof etilgan.

Geografiyasi
------------

Iide togʻli hudud boʻlib, janubiy Yamagata prefekturasida joylashgan, janubda Fukusima prefekturasi bilan chegaradosh. Iide togʻi Fukusima, Niigata va Yamagata prefekturalarini oʻzida qamrab olgan Iide togʻ tizmasining 2105 metrli asosiy choʻqqisi hisoblanadi, Iide togʻi shahar chegarasida joylashgan boʻlsa-da, uning choʻqqisi aslida Fukusima hududiga qarashli deb hisoblaniladi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Yamagata prefekturasi
	+ Yonezava, Yamagata
	+ Nagai, Yamagata
	+ Oguni, Yamagata
	+ Kavanishi, Yamagata
* Fukusima prefekturasi
	+ Kitakata, Fukusima

### Iqlimi

Iide nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Dfa*), katta mavsumiy harorat farqlari bilan, issiq (va koʻpincha nam) yoz va sovuq (baʼzan qattiq sovuq) qishi bilan xilma-xillik kasb etadi. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli kuzatiladi, lekin avgustdan oktyabrgacha eng kuchli darajadagi yogʻin holati qayd etiladi. Iideda oʻrtacha yillik harorat 10.3 °C (50.5 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2,077.7 mm (81.80 in) tashkil etib, bunda dekabr eng yomgʻirli oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 23.2 °C (73.8 °F) atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan −1.2 °C (29.8 °F) kuzatiladi. Qish mavsumida Yapon dengizidan kelayotgan musson tufayli qor qoplami hatto shahar markazida ham 2 metrdan oshishi ham mumkin.

| **Iide, Yamagata iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Oʻrtacha maksimal, °C | 2,0 | 3,0 | 6,7 | 14,0 | 20,9 | 24,2 | 27,3 | 28,8 | 24,4 | 18,2 | {{{Noy\_oʻr\_maks}}} | 4,8 | 15,5 |
| Oʻrtacha minimal, °C | −4,5 | −5 | −2,7 | 1,5 | 7,6 | 13,3 | 18,0 | 18,6 | 14,4 | 7,6 | 1,7 | −2 | 5,7 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 256,5 | 161,6 | 134,7 | 97,8 | 95,1 | 130,7 | 223,9 | 173,7 | 140,6 | 158,8 | 213,8 | 273,2 | 2 077,7 |
| *Manba:*  |

Demografiya
-----------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Iide aholisi soni 1950-yillarda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va hozirda kamayib bormoqda hamda natijalar bir asr avvalgi koʻrsatkichidan ancha kam.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 13,823 | —     |
| 1930 | 14,942 | +8.1% |
| 1940 | 14,664 | −1.9% |
| 1950 | 16,796 | +14.5% |
| 1960 | 15,478 | −7.8% |
| 1970 | 12,129 | −21.6% |
| 1980 | 10,22 | −15.7% |
| 1990 | 9,88 | −3.3% |
| 2000 | 9,204 | −6.8% |
| 2010 | 7,943 | −13.7% |
| 2020 | 6,613 | −16.7% |

Hozirgi Iide hududi qadimgi Deva viloyatining bir qismi edi. Meiji davri boshlangandan soʻng, zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan Iide hududining katta qismi Yamagata prefekturasi Nishiokitama tumanining bir qismiga aylantirildi. Iide qishlogʻi 1954-yil 1-oktabrda Toyohara, Sogava va Toyokava qishloqlarining qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan. 1958-yil 1-sentyabrda Minamiokitama tumanidagi Nakatsugava qishlogʻi bilan birlashgandan soʻng u shahar maqomiga koʻtarilgan.

Iqtisodiyoti
------------

Iide iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligiga asoslangan. Yonezava mol goʻshtining taxminan yarmi shu shahardan keltiriladi. Shahar *nigori sake* pivosi bilan ham mashhur boʻlgan.

Taʼlim tizimi
-------------

Iideda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat boshlangʻich maktabi va bitta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharda oʻrta maktablar mavjud emas.

Transport tizimi
----------------

### Temir yoʻl

Sharqiy Yaponiya temir yo'l kompaniyasi — Yonesaka liniyasi

* Hagyū — Uzen-Tsubaki — Tenoko

### Magistral yoʻl

* Milliy yoʻnalish 113

Manbalar
--------

1. ↑  iide Town official statistics (yaponcha)
2. ↑  „飯豊町 – 村の概要 | 日本で最も美しい村". *www.utsukushii-mura.jp*. 23-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）".  JMA. Qaraldi: 26-mart 2022-yil.
4. ↑  „ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）".  JMA. Qaraldi: 26-mart 2022-yil.
5. ↑  Iide population statistics

Havolalar
---------

* Rasmiy veb -sayt (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Yamagata prefekturasining soyali surati Yamagata Prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Yamagata (markazi) |
|  |
| Asosiy shahar | 
* Yamagata
 | 
Yamagata Prefekturasining bayrogʻi |
|  |
| Shaharlar | 
* Higashine
* Kaminoyama
* Murayama
* Nagai
* Nan'yō
* Obanazava
* Sagae
* Sakata
* Shinjō
* Tendō
* Tsuruoka
* Yonezava
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Akumi Tumani
	+ Yuza (Yaponiya)
* Higashimurayama Tumani
	+ Nakayama
	+ Yamanobe
* Higashiokitama Tumani
	+ Kavanishi
	+ Takahata
* Higashitagava Tumani
	+ Mikava
	+ Shōnai
* Kitamurayama Tumani
	+ Ōishida
* Mogami Tumani
	+ Funagata
	+ Kaneyama
	+ Mamurogava
	+ Mogami
	+ Ōkura
	+ Sakegava
	+ Tozava
* Nishimurayama Tumani
	+ Asahi
	+ Kahoku
	+ Nishikava
	+ Ōe
* Nishiokitama Tumani
	+ Iide
	+ Oguni
	+ Shirataka
 |
|  |
| 
Yamagata prefekturasidagi birlashishlar roʻyxati |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n86086689
* NDL: 00284365
* VIAF: 260487945
* en:WorldCat Identities: lccn-n86086689

 |