recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Winner** (talaffuzi: *Vinner*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 2 921 kishini tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 2.20 kvadrat mil (5.70 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1920** | 2 000 |  | — |
| **1930** | 2 220 |  | 110% |
| **1940** | 2 426 |  | 93% |
| **1950** | 3 252 |  | 340% |
| **1960** | 3 705 |  | 139% |
| **1970** | 3 789 |  | 23% |
| **1980** | 3 472 |  | −84% |
| **1990** | 3 354 |  | −34% |
| **2000** | 3 137 |  | −65% |
| **2010** | 2 897 |  | −77% |
| **2020** | 2 921 |  | 08% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 2 897 kishi, 1 328 xonadon va 717 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 82,1% oq tanlilar, 0,2% afro-amerikaliklar, 14,0% tubjoy amerikaliklar, 0,3% osiyoliklar, 0,3% boshqa irqlar va 3,2% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 1 328 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 24,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 39,5 foizi er-xotinlar birga yashagan, 10,9 foizida eri boʻlmagan ayollar, 3,5 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 46% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 42,5 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 22,9 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 45,6 yoshni tashkil etadi. Aholining 21,4 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 7,5% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 20,2% 25 dan 44 gacha; 26,2% 45 dan 64 gacha; va 24,6% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 47,4% erkaklar va 52,6% ayollarni tashkil qiladi.

2000-yil holatiga koʻra, shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 26 277 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 38 472 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26 858 dollarni, ayollarniki esa 20 613 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 15 717 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 10,7 foizi va aholining 16,0 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 16,0 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 18,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Winner city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 20-oktabr 2014-yil.
5. ↑  „Population Estimates".  United States Census Bureau. 19-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2016-yil.
6. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
7. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Sergey Dmitrievich Davidov** (ruscha: *Сергей Дмитриевич Давыдов;* 1979-yil 2-mart, Rostov-Don) — figurali uchish boʻyicha rossiyalik murabbiy, ilgari Belarus vakili sifatida yakka holda konkida uchuvchi sifatida musobaqalarda ishtirok etgan. Sakkiz karra Belarus chempioni (2001 — 2008), Gran-pri musobaqasining kumush medali sovrindori (2006) va Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi (2002, 2006). 2008-yilda konkida uchish faoliyatini yakunlagan.

Faoliyati
---------

 Sergey Davidov 2007-yilda chiqish qilmoqda
Sergey Davidov 1985-yilda oʻzining tugʻilgan shahrida konkida uchishni boshlagan. Uning birinchi murabbiylari Svetlana va Vladimir Melexin edi. Sergey murabbiy Nina Ruchkina qoʻl ostida shugʻullanish uchun Samaraga koʻchib oʻtdi. 

Sergey Nina Ruchkina murabbiyligida 1998-yilgi musobaqada qatnashib, Derrik Delmorga yutqazib qoʻygan va oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatining kumush medal sovrindori boʻlgan. Sergey 1995-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida debyut qilgan.

2001—2002-yilgi mavsumda Yelena Chaykovskaya va Vladimir Kotin Sergeyga murabbiylik qildi. Sergeyning eng yuqori yutuqlari 2003-yilgi Jahon chempionatida 7-oʻrin va 2007-yilgi Yevropa chempionatida 4-oʻrin boʻldi. Sergey ikki marta Olimpiadada qatnashib, 2002-yilda 21-oʻrinni, 2006-yilda esa 15-oʻrinni egalladi. 2007—2008-yilgi mavsum oxirida Sergey Davidov havaskor sport faoliyatini yakunladi.

Hozirda Sergey CSKA maktabida figurali uchish boʻyicha murabbiylik qiladi. Sobiq va hozirgi talabalari orasida belaruslik yakka konkida uchuvchi Katerina Paxomovich, rossiyalik figurali uchuvchilardan esa Anna Tarusina, Viktoriya Vasilyeva va boshqalar bor.

Natijalari
----------

 *(Belarusiya vakili sifatida)*

| Musobaqa | 00/01 | 01/02 | 02/03 | 03/04 | 04/05 | 05/06 | 06/07 | 07/08 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Xalqaro |
| Olimpiya oʻyinlari |  | 21 |  |  |  | 15 |  |  |
| Jahon chempionati | 29 | 24 | 7 | 18 | 22 | 12 | 10 | 12 |
| Yevropa chempionati | 5 | 9 | 13 | 12 | 12 | 13 | 4 | 9 |
| Gran-pri Yaponiya |  |  |  |  |  |  |  | 6 |
| Gran-pri Xitoy |  |  |  |  |  |  | 2 | 4 |
| Gran-pri AQSh |  |  |  | 11 |  | 8 | 5 |  |
| Gran-pri Rossiya |  |  |  | 11 | 8 |  |  |  |
| Nebelhorn Trophy |  | 1 | 1 |  | 9 | 5 |  |  |
| Golden Pirouette Zagreb |  |  |  |  |  | 11 |  |  |
| Milliy |
| Belarusiya chempionati | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |

 *(Rossiya vakili sifatida)*

| Musobaqa | 95/96 | 96/97 | 97/98 | 98/99 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Xalqaro |
| Nebelhorn Trophy |  |  |  | 16 |
| Skate Israel |  | 3 |  | 4 |
| Xalqaro oʻsmirlar |
| Jahon chempionati | 5 |  | 2 |  |
| Vengriya Gran-pri |  |  | 4 |  |
| Germaniya Gran-pri |  |  | 7 |  |
| Blue Swords |  | 11 |  |  |
| Ukrainian Souvenir | 1 |  |  |  |
| Milliy |
| Rossiya chempionati | 14 |  |  | 9 |

Manbalar
--------

1. ↑  „ISU natijalar" (27/02/2020).
2. ↑  „Sergey Davydovning musobaqa natijalari (Ingliz tilida)". 3-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
3. ↑  „Sergei Dmitriyevich Davydov (rus tilida)".
Sergey Mixaylovich Eyzenshteyn
**Sergey Mixaylovich Eyzenshteyn** [1898.10(22).1, Riga 1948.11.2, Moskva] — rus kinorej. kino nazariyotchisi. RSFSRda xizmat koʻrsatgan sanʼatarbobi (1935). Sanʼatshunoslik doktori (1939), professor (1937). Sovet va chet el kino sanʼati rivojiga taʼsir koʻrsatgan. Faoliyatini Proletkult teatrida boshlagan (1921—24). Kino faoliyatini esa 1924-yildan boshlab, 1925-yil "Ish tashlash" nomli birinchi filmini yaratgan. "Potyomkin Bronenosetsi" filmi (1925) unga shuhrat keltiradi va bu film jahon kinematografiyasi rivojida katta rol oʻynadi. Keyinchalik "Eskilik va yangilik", "Aleksandr Nevskiy", "Ivan Grozniy", "Yashasin, Meksika!" kabi filmlar yaratdi. Katta Fargʻona kanali qurilishini koʻrib, shu haqsa badiiy filmni suratga olmoqchi boʻlgan (P.Pavlenko ssenariysi asosida). Kino nazariyasi va tarixiga oid asarlar yaratgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Irida** (qadimgi yunoncha: *Ἶρις*) — qadimgi yunon mifologiyasida dastlab kamalakning timsoli va maʼbudasi , Taumantning qizi va Elektra, Harpiyalarning singlisi. Zefirning xotini. Taxminlarga koʻra, u Zefirdan Erosni tugʻgan.

Iridaning asosiy roli xudolarning xabarchisi vazifasidir, u buyruqlarini shamol tezligida er yuziga, dengiz tubiga va hatto yer osti olamiga olib boradi. Zevs uni Stiksdan suv olish uchun qadah bilan yuboradi.

Kamalak maʼbudasi, yomgʻirdan keyin bulutda yoki suv chayqalishida paydo boʻlgan Irida dengiz xudolariga yaqin turardi. Shoirlar orasida u baʼzan Germesning xizmatkori va uning buyruqlarini bajaruvchisi hisoblanadi, xuddi Germes Zevs bilan bir xil rol oʻynaganidek. U Zevs va Gera uchun yotoq tayyorlagan.

Irida koʻpincha uchib yurgan, katta qanotlari choʻzilgan, qoʻlida kadusey yoki piyola bilan tasvirlangan. U „oltin qanotli" deb atalgan. Ratsionalistik talqinga koʻra, u bulutdan kelib chiqqan.

Yevripidning „Gerkules" tragediyasining bosh qahramoni, Aristofanning "Qushlar "komediyasi, Eretriyalik Axeyaning „Iris" pyesasi.

Iris guli kamalak maʼbudasi sharafiga nomlangan — rang variantlarining boyligi va kimyoviy element Iridium va uning birikmalari ham koʻp ranglarga ega.

1847-yilda kashf etilgan asteroid (7) Irida ham Irida nomi bilan atalgan.

2009-yilda Britaniya muzeyi Iris haykalining kamarida koʻk rangli boʻyoq izlarini topdi, bu Parfenon haykallari yorqin ranglarga boʻyalgan degan xulosaga keldi.

Manbalar
--------

1. ↑   Gesiod. Teogoniya 266; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 2, 6; Gigin. Mifi. Vvedenie 35
2. ↑   Nonn. Deyaniya Dionisa XXXIX 116; XLVII 438.
3. ↑   Alkey, fr. 327. Lobel-Peydj.
4. ↑   Gomer. Iliada II 786
5. ↑   Gesiod. Teogoniya 780—787
6. ↑   Tsitseron. O prirode bogov III 52
7. ↑   Feokrit. Idillii XVII 134.
8. ↑   Ksenofan, fr.33 Dils-Krans.
9. ↑  „Парфенон в красках.". 8-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Irida, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Popivtsi** ( ukraincha: *Попівці*) — Ukraina gʻarbidagi Lvov viloyati, Zolochiv tumanidagi qishloq (*selo*). Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Pidkamin posyolkasiga tegishli.

1918-yildan 1939-yilgacha qishloq Polshaning Tarnopol voevodeligida bo'lgan.

Popivtsi mahalliy qishloq kengashining ma'muriy markazi bo'lib, unga beshta qishloq, shu jumladan Popivtsi kiradi. Boshqa qishloqlar - Horbanivka, Dudin, Nemyach va Shpaki. Ushbu besh qishloqning umumiy aholisi 32626 dan 1722 kishini tashkil qiladi km 2 .

2020-yil 18-iyulgacha Popivtsi Brodi tumaniga tegishli edi. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tugatildi, bu esa Lvov viloyatining 7 ta raumga qisqardi. Brodi tumani hududi Zolochiv tumaniga birlashtirildi.

1. ↑  „Подкаменская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Sergey Ivanovich Ivanov** (1964-yil 22-martda tugʻilgan, SSSR) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi va himoyachi pozitsiyalarida toʻp surgan. Futbolchilik faoliyati yakunidan soʻng hakamlik bilan shugʻillana boshlagan.

Faoliyati
---------

Sergey Rostov futbol maktabi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. Katta futboldagi faoliyatini 1982—1983-yillarda u mahalliy SKAda boshlagan. 1984—1990-yillar davomida Rostelmash jamoasida oʻynagan. Rostelmash tarkibida 7 yil davomida SSSRning turli ligalarida 207 ta o‘yin o‘tkazib, 6 ta gol muallifiga aylangan. 1990—1991-yillarda „APK" klubi sharafini himoya qilgan. 1992-yilda Oʻzbekiston Oliy ligasining nomdor jamoalaridan biri, Namanganning „Navbahor" klubi safiga oʻtdi. Lochinlar safida klubning asosiy futbolchilaridan biriga aylandi va mavsum davomida 23 ta oʻyinda maydonda harakat qildi. Navbahor jamoasi tarkibida oʻynab, Oʻzbekiston kubogini qoʻlga kiritgan. 1993-yilda u Togliattining „Lada" jamoasiga koʻchib oʻtdi. Mavsum davomida jamoada 34 ta oʻyin oʻtkazib, jamoaga Birinchi divizionda gʻalaba qozonish va Rossiya Premyer-ligasiga chiqishida yordam berdi. 1994-yil 15-martda Stavropolning „Dinamo" jamoasiga qarshi oʻyinda u Rossiya chempionatida debyut qildi. Rossiya Premyer-ligasida jami 8 ta oʻyin oʻtkazgan. U futbolchilik faoliyatini 1996-yilda Rostovning „Istochnik" klubi safida yakunlagan.

Futbolchi sifatidagi faoliyatiniyakunlaganida soʻng hakamlar maktabida oʻqidi.1997—2001-yillarda hakamlik lavozimida ishlagan. Sergey Rossiyaning bir qator quyi divizion, yoshlar chempionati, shuningdek, Rossiya kubogi oʻyinlarida hakamlik qilgan.

Yutuqlar
--------

* Oʻzbekiston kubogini sohibi: 1992
* Rossiya Birinchi ligasi chempioni: 1993

Manbalar
--------

1. ↑  „«Динамо» Ставрополь 1 : 0 «Лада» Тольятти". 3-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2016-yil.
2. ↑  „Иванов Сергей Иванович". 22-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru FootballFacts.ru saytida futbolchi profili
**Rakat koʻchasi** — Yakkasaroy tumanining „Rakat" va Abdulla Avloniy mahallalari hududida. Bobur va M. Hojinova koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 1,5 km atrofida. Askiya, Jamshid Shoshiy, Imom at-Termiziy, Botir Boboev koʻchalari bilan kesishgan.

Tarixi
------

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. 1971-yil 22-oktabrdan Shopoʻlat Abdullaev nomi bilan atalgan. 2008-yil 2-sentabrda joyning tarixiy nomi sifatida hamda joydagi asosiy koʻcha nomini mahalla nomi bilan uygʻunlashtirish maqsadida „Rakat" nomi berilgan.

Binolar
-------

Yoʻnalishida 135-maktab, 6-bogʻcha, Mirzo Ulugʻbek nomidagi xalqaro maktab, engil sanoat kasb-hunar kolleji, tuman xalq banki filiali, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti, „Askiya" bozori, Doʻstlik (sobiq Bobur) nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, „Tabassum" kafesi joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Sergey Aleksandrovich Karjakin** (1990-yil 12-yanvarda tug'ilgan) - rossiyalik shaxmat grossmeysteri (ilgari Ukraina vakili). Shaxmat qiroli, u avvalroq 12 yoshu 7 oyligida chempionlik unvonini qo'lga kiritib, tarixdagi eng yosh grossmeyster rekordini o'rnatgan edi.

Karjakin 1999-yilda 10 yoshgacha bo'lgan o'smirlar o'rtasida shaxmat bo'yicha Yevropa chempionatida g'olib chiqdi va 2001-yilda 12 yoshgacha bo'lgan shaxmat bo'yicha jahon chempioni bo'ldi. U 11 yoshida xalqaro usta unvoniga sazovor bo'lgan va 2003-yilda grossmeyster unvoniga sazovor bo'lgan. U 2004-yilgi Shaxmat Olimpiadasida Ukrainani himoya qilib, jamoaviy va shaxsiy oltin medalni qo'lga kiritdi. U Ukraina uchun yana ikkita shaxmat olimpiadasida qatnashdi va 2009-yilda Rossiyaga ko'chib o'tishdan oldin Korus shaxmat turnirida g'olib chiqdi. O'shandan beri u Rossiyani besh marta Shaxmat Olimpiadasida himoya qilib, 2010-yilda shaxsiy oltin medalni qo'lga kiritgan. Shuningdek, u 2013 va 2019-yillarda shaxmat bo‘yicha jahon jamoaviy chempionatida Rossiya bilan jamoaviy oltin medalni qo‘lga kiritdi.

Karjakin 2012-yilda tezkor shaxmat bo‘yicha jahon chempionati va 2013 va 2014-yillarda Norvegiya shaxmat turnirida g‘olib chiqqan. U 2014-yilgi nomzodlar turnirida qatnashib, ikkinchi o'rinni egalladi. U shaxmat bo'yicha 2015-yilgi Jahon kubogida g'olib chiqdi va shu tariqa 2016-yilgi Nomzodlar turniriga yo'llanma oldi. U turnirda g'olib chiqdi va shaxmat bo'yicha jahon chempionatida qatnashish huquqini qo'lga kiritdi. 2016-yilning noyabr oyida u klassik o'yinlarda 6:6 hisobida durang o'ynab, chempionlik o'yinida Magnus Karlsenga tezkor taybreykda mag'lub bo'ldi. U 2016-yilda blits shaxmat bo'yicha jahon chempionatida g'olib chiqdi. U 2018-yilda yana Nomzodlar turnirida ishtirok etib, uchinchi o‘rinni egalladi va shaxmat bo‘yicha 2021-yilgi Jahon kubogida ikkinchi o‘rinni egallab, 2022-yilgi Nomzodlar saralashiga yo‘llanma oldi.

Karjakinning 2022-yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini jamoatchilik tomonidan ma'qullagani uchun Grand Chess Tour uni kelgusi tadbirlar uchun taqiqlashga harakat qildi. Shuningdek, u olti oy davomida FIDE reytingi bo'yicha musobaqalarda, jumladan, 2022-yilgi Nomzodlar turnirida ishtirok etishi taqiqlangan.

Manbalar
--------



1. ↑  „Record-breaking mini-grandmaster?". *En.chessbase.com* (16-may 2002-yil).
2. ↑  „Sergey Karjakin: The Ultimate Prodigy". *Chess24.com* (26-may 2020-yil).
3. ↑  „World Team 09 Russia takes gold; China silver". *En.chessbase.com* (6-dekabr 2013-yil). Qaraldi: 7-dekabr 2013-yil.
**Irena Yuozo Lipiene** (1939.25.12, Kaunas) — rassom, vitrajchi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Vilnyus badiiy institutini tugatgan (1965). Oʻz ijodi bilan respublika mahobatli bezak sanʼati rivojiga hissa qoʻshdi. "Shamollar guli" (1984, Toshkent teleminorasidagi "Koinot" restoranining sharq zalida), "Yonish" (1986, Qoʻqon musiqali drama teatri-da) va boshqa kompozitsiyali vitrajlar, chiroqdonlar, qandillar (Toshkent metropolitenining "Mustaqillik maydoni", "Hamid Olimjon", "Pushkin" bekatlarida), "Quyoshga madhiya", "Oy", "Sayyoralar paradi" (1987, Toshkent viloyati "Kuyosh" ilmiy ishlab chiqarish bir-lashmasida) va boshqa asarlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rakovnikdagi sinagoga** (chex.  — Chexiya Respublikasining Rakovnik shahridagi 18-asrga oid sinagoga binosi. Chexiya Respublikasi madaniyat yodgorligi. U Hus maydonidan 150 metr shimolda, Vysoka koʻchasida, 232-uyda joylashgan. Hozirda binoda Rabas galereyasi joylashgan. Barokko usulidagi sinagoga binosining noyob namunasi.

 Rakovnikdagi sinagoganing markaziy zali. Hozirda konsert zali

Tarixi
------

1736-yilda ibodatxona oʻrnida turar-joy binosi qurildi, u ham ibodatxona boʻlib xizmat qildi va unda maktab ham bor edi. 1763-1764-yillarda uy barokko uslubida qayta qurilgan. Bino bir necha bor qayta qurilgan va kengaytirilgan. 1792-yilda qayta qurish natijasida u rokoko uslubining elementlarini oldi. 1865-yilda asosiy zal kattalashtirildi. 1920-yildagi yongʻin sinagogaga jiddiy zarar etkazdi, ammo 1927-yilga kelib u taʼmirlandi.

1938-yildan 1941-yilgacha shaharda yahudiy va nasroniy jamoalari oʻrtasida binoni boʻlishish toʻgʻrisida yagona kelishuv mavjud edi — shanba kuni yahudiylar va yakshanba kuni xristianlar. Ikkinchi jahon urushi davrida shahardagi yahudiylar jamoasi yoʻq qilingan.

1950-yilgacha sinagogada Chexoslovakiya gusitlari cherkovi joylashgan edi. 1950-yildan konsert zali va badiiy galereya sifatida foydalanilgan. Binoda 1990-yillarda keng qamrovli restavratsiya ishlari olib borildi.

Tavsif
------

Sinagoga binoning sharqiy qismida joylashgan. Unga kirish vestibyulga olib boradi. Keyinchalik, erkaklar ibodatxonasiga bir necha zinapoyalar tushadi, ayollarniki esa vestibyul ustidagi galereyada joylashgan.

Asosiy zal deyarli kvadrat shaklida boʻlib, rasmlar bilan bezatilgan sakkiz burchakli gumbaz ostida joylashgan. Boʻyalgan derazalar tepasida, ehtimol, Bibliyadagi sahnalar tasvirlangan kartushlar mavjud. Tavrotning qutisi toj bilan qoplangan soyabon ostidagi kichik tepalikda joylashgan. Tosh darvoza tepasida ibroniy tilida zarhal qilingan yozuv bor: „Bu Xudoning solihlar oʻtib ketadigan darvozasi".

Manbalar
--------

1. 1 2  Národní památkový ústav. Development by ANECT a.s.
2. ↑  Institut Terezínské iniciativy. Rakovník
3. ↑  JGuide Europe Synagogue of Rakovnik
4. ↑  Samuel Gruber’s Jewish Art & Monuments. Surprising Synagogue Splendor in Rakovník, Czech Republic

Havolalar
---------

* Národní památkovy ústav. Katalog raqami: 1000159658
* Národní památkovy ústav. sifatida ANECT tomonidan ishlab chiqish
* Institut Terezinské tashabbusi. Rakovnik
**Trikarbon kislotalar sikli**, limon kislota sikli, Krebs sikli — oʻsimlik va hayvonlarda yogʻlar, oqsil va uglevodorodlarning parchalanishida oraliq moddalar sifatida hosil boʻluvchi di va trikarbon kislotalarning oksidlanib oʻzgarish jarayoni. Ingliz biokimyogarlari G. Krebs va V. Jonson topgan (1937). Trikarbon kislotalar siklis. turli fermentlar taʼsirida katalizlanib amalga oshuvchi ketma-ket reaksiyalardan iborat. Boshqacha qilib aytganda, ozuqa mahsulotlarining biokimyoviy oʻzgarishi oʻlaroq organizmda Aatsetilkofermenti, Lketoglutar kislota va oksalatsirka kislota hosil boʻlib, keyin Trikarbon kislotalar siklis.gacha oksidlanadi. Mazkur reaksiyalarda ana shu holdagi sirka kislota qoldigʻi uglerod dioksid bilan suvgacha oksidlanadi. Natijada mazkur siklning 1aylanishida sirka kislota krldigi butunlay parchalanib ketadi, oksalatsirka kislota esa tiklanadi va 2 yangi aylanish siklida ishtirok etadi. Qoldiq sirka kislotaning Trikarbon kislotalar siklis.ga oksidlanishida 2 molekula uglerod dioksidning ajralishi va 4 marta degidrogenlanishi bilan sodir boʻladi. Biologik oksidlanishda Trikarbon kislotalar siklis.ning oksidlanishga beriluvchi substratnaya ajralib chiquvchi vodorod atomi oraliq tashitgichlar orqali kislorodga oʻtkaziladi, buning natijasida suv hosil boʻladi. Shu boisdan mazkur sikl organizmda modda va energiya almashinuvi umumiy sistemasida markaziy oʻrinni egallovchi muhim jarayonlardan xisoblanadi. Glikoliz jarayonida yog kislotalarining oksidlanish reaksiyalarida ular energiyasining ʻGʻ3 qismi ajralsa, Trikarbon kislotalar siklis. reaksiyalarida barcha energiya ajralib chiqadi. Trikarbon kislotalar siklis. fermentlari oʻsimlik, hayvon hamda mikroorganizmlarning hayot faoliyatida muhim rol oʻynaydi. Bunda limon kislota Trikarbon kislotalar siklis. da ham, glioksilat siklida ham baravar ishtirok etadi. Trikarbon kislotalar siklis. fermentlari hujayrada maxsus membranalarda — mitoxondriyalarda lokalizatsiyalanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jay Asher** amerikalik yozuvchi boʻlib u 1975-yil, 30-sentyabrda Kaliforniyaning Arcadia shahrida tugʻilgan. U amerikaning eng mashhur yozuvchilaridan biri hisoblanadi. Asher „Oʻn uchta sabab" deb nomlangan kitobini yozishi orqali koʻp kitobxonlarning hurmatini qozona oldi. 2007-yilda Ashler yozgan Oʻn uchsabab kitobi eng koʻp sotilgan kitoblar roʻyxatidan joy oldi.

Karyerasi
---------

Jay Asherning bir qancha kitoblari nashr etildi:

* **Oʻn uch sabab** — 2007-yilda Nyu-York Timesning eng koʻp sotilgan yoshlar va kattalar uchun moʻljallangan fantastik roman hisoblanadi.

* **Bizning kelajak** — Kerolin Makler bilan hamkorlikda yozilgan kitob hisoblanadi. Bu kitobda ikki oʻsmir Josh va Emmaning yaqin doʻstligi haqida soʻz boradi ammo baʼzi bir sabablarga koʻra ualrning doʻstligiga nuqta qoʻyiladi.

Bu kitoblardan tashqari Jay Asher bir nechta rasmli kitoblar va oʻrta maktab oʻquvchilar uchun moʻljallangan kitoblari chop etilgan.

Oʻn uchsabab romani bir nechta mukofotlarni qoʻlga kiritgan boʻlib va „Teen Book Review"dan besh yulduz oldi. Bundan tashqari Ellen Hopkins, Sherman Alexie, Chris Crutcher, nomonidan yuqori baholandi. Jay Asherning „Oʻn uchsabab" romani Selena Gomes ishtirokidagi filmni suratga olish uchun koʻrib chiqilgan. 2017-yil 31-martda Netflix romanga asosida sur’atga olingan serialni teletomoshabinlarga taqdim etdi. Selena Gomez ijrochi prodyuser sifatida xizmat qildi. Bu serial oʻrta maktab oʻquvchisi Kley Jensen Dylan Minnette va uning sinfdoshi Xanna Beykerning Ketrin Lengford oʻz joniga qasd qilishining sabablari haqida soʻz boradi. Oʻlimidan oldin Xanna bir quti kassetali lentalarni qoldiradi, u lentalarda Xanna nima uchun oʻz joniga qast qilishga qaror qilganligi toʻgʻrisida va uning oʻlimiga sabab boʻlgan odamlar haqida batafsil maʼlumot beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Netflix Gives Selena Gomez's '13 Reasons Why' Straight-To-Series Order" (inglizcha). *Deadline* (29-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 29-oktabr 2015-yil.
2. ↑  „13 Reasons Why". *TVGuide*. 13-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2020-yil.
**Qoplama ekinlar** - asosiy ekinlar orasiga ekiladigan va asosiy ekin ustida oʻsadigan qoʻshimcha ekin. Mas, bedaga aralashtirib sepiladigan bugʻdoy, arpa. Qoplama ekinlar sifatida don ekinlari, bir yillik oʻtlar, zigʻir, kam soya beradigan boshqa chopiq qilinadigan ekinlar ekilishi mumkin. Beda, mosh, loviya uchun makkajoʻxori, beda uchun gʻalla ekinlari, ayniqsa, arpa yaxshi Qoplama ekinlar hisoblanadi (1-yili bedaning ildiz otib, yaxshi rivojlanishiga sharoit yaratadi). Qoplama ekinlar va asosiy ekinlar agrotexnikasi va oʻsish sharoitlari bir-biriga xalaqit bermay, yerdan foydalanish samara-dorligini koʻtarish imkoniyatini beradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoplonqir** — Qoraqum choʻlining Ungʻuzorti qismidagi qir. Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlarida joylashgan. Q.ning shimoliy qismi qisman Ustyurt platosiga kiradi. U shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqa 200 km dan ziyod masofaga choʻzilgan. Eni janubi-sharqdan shimoli-gʻarbga kengayib (35 km gacha) boradi. Eng baland joyi 305 m. Qora-qum qismining janubi-gʻarbiy yon bagʻ-rida Goʻklenquyi (Qorashoʻr) botigʻi (shoʻrxoki) joylashgan. Q.ning botiq yuzasidan koʻtarilgan yon bagʻri nishab va atrofidagi tekisliklar bilan tutashgan. Uning janubiy qismida Amudaryoning qad. oʻzani Oʻzboʻy joylashgan.

Q. asosan, neogen davri gillari, mergel, qatlamli qumtoshlar, gips va ohaktoshlardan tashkil topgan. Jan. yon bagʻirlarida boʻr va paleogen davrlariga mansub togʻ jinslari ochilib qolgan. Iqlimi keskin kontinental, qishi sovuq, yozi issiq, yogʻin kam. Tuproq va oʻsimliklari choʻlga xos.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Massimo Masini** (1945-yil 9-mayda tugʻilgan)-sobiq Italiyalik professional basketbolchi va murabbiy. 6 feet 10 inches (2.08 m) balandlikda baland boʻyli, u markaziy pozitsiyada oʻynagan. U 1991-yilda FIBAning 50 ta eng zo'r o'yinchilaridan biri deb topilgan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Masini klubdagi faoliyatining asosiy qismini „ Olimpia Milano"da oʻtkazdi. Olimpia Milano bilan u 1965-1966-yilgi mavsumida FIBA Yevropa Chempionlar Kubogi (hozirgi Evroliga deb ataladi) va 1970-1971 va 1971-1972yildagi mavsumida ikki marta FIBA Saporta kubogi sovrinini qoʻlga kiritdi.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Masini Italiyaning katta erkaklar terma jamoasi (1963-1972-yillarda) xalqaro terma jamoalar musobaqalarida ishtirok etgan. 1964-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida, 1968-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida va 1972-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida oʻynagan. 1971-yilgi EuroBasket musobaqasida u EuroBasketda bronza medalini qoʻlga kiritdi, chunki u turnirda har bir oʻyinda oʻrtacha 6 ochko toʻplagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Massimo Masini. Sports-reference
2. ↑  Massimo Masini. Fiba.com

Havolalar
---------

* FIBA.com profili
**Ali Husrev Bozer** (28-iyul 1925-yil, Anqara - 2020-yil 30 sentyabr, Anqara), turk huquqshunos va siyosatchisi.

Hayot
-----

Anqara universiteti huquq fakultetini tamomlagan. Doktorlik darajasini Shveytsariyaning Neuchatel yuridik fakultetida tamomlagan. Anqara universiteti yuridik fakulteti, tijorat huquqi raisi, Ordu yordam muassasasi boshqaruv kengashi aʼzosi, Turk oʻqituvchilar banki boshqaruv kengashi aʼzosi, Oyak - Renault avtomobil zavodlari raisligi, rais oʻrinbosari va boshqaruv kengashi aʼzosi Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi, Yevropa Kengashi Inson huquqlari sudi sudyasi, Gaaga sudining aʼzosi, Bank va tijorat huquqi tadqiqot instituti direktori, Jahon sugʻurta huquqi assotsiatsiyasi Turk guruhi prezidenti va Anqara turk taʼlim jamiyati fondi prezidenti.

Millatchi Demokratiya partiyasining asoschisi boʻldi va Turkiya Buyuk Millat Majlisining 17-prezidenti boʻldi. Davr Ankara, 18. U muddat davomida Icel deputati boʻlib ishlagan. 44. Hukumat bojxona va monopoliya, 45. va 46. Hukumat vaziri, 46 va 47-chi. Hukumat vaziri va Bosh vazir oʻrinbosari, 47. Hukumat tashqi ishlar vaziri lavozimini egallagan.

  

U 2020-yil 30-sentyabrda COVID-19 dan davolangan shifoxonada 95 yoshida vafot etdi. Uning jasadi 2 oktyabr kuni Karşıyaka qabristoniga dafn qilindi.

Shaxsiy hayot
-------------

U uylangan va uch farzandi bor edi. U Legion dʼhonneur ordeni bilan taqdirlangan.

U 1950-1952-yillar orasida Oliy sud raisi lavozimida ishlagan Mustafo Fevzi Bozerning oʻg'lidir.

Uning savdo huquqi sohasida nashr etilgan koʻplab kitoblari boʻlsa-da, 2018-yilda nashr etilgan "Mening hayotim" nomli kitobi ham bor, unda oʻz xotiralarini yozgan.

Manba
-----

1. ↑  „Eski Dışişleri Bakanı Bozer, koronavirüsten hayatını kaybetti" (Türkçe) (30 eylül 2020). 2 ekim 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 ekim 2020.
2. ↑  „Eski Dışişleri Bakanı Ali Bozer, Koronavirüsten Hayatını Kaybetti". *kanalb.com.tr* (2 ekim 2020). 4 ekim 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3 ekim 2020.
3. ↑  „TBMM Albümü".  tbmm.gov.tr (31 ekim 2012). 15 nisan 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 kasım 2012.
4. ↑  „Eski Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ali Bozer, Koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirdi". *t24.com.tr* (30 eylül 2020). 1 ekim 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 ocak 2021.
**Qoʻzgʻalish** (fiziologiyada) - tirik hujayraning biror taʼsirga javob reaksiyasi, tirik sistemaning fiziologik nisbiy tinch holatdan maz-kur toʻqima yoki hujayra uchun xos boʻlgan faol holatga oʻtishi. Q, asosan, ixtisoslashgan strukturalar; retseptorlar, nerv va muskul hujayralari, nervtolalari uchun xos. Q. — fiziolo-gik, biokimyoviy, energetik va struk-turaviy oʻzgarishlarni oʻz ichiga oladi. Q. hujayra membranasi ion oʻtka-zuvchanligining qisqa muddatli oʻzgarishi bilan boshlanadi. Bu jarayonda ionlarning koʻchishi membranalar qutblanishining oʻzgarishiga va elektr potensiali (elektr toki)ning hosil boʻlishiga olib keladi (qarang Bioelektr potensiallar). Q.da adenozintrifos-fat kislota (ATF) parchalanadi; gli-kolitik va oksidlanish jarayoni kuchayadi; oqsil va lipid almashinuvi oʻzgaradi.

Q. mahalliy (bir joyning oʻzida) yoki yoyiluvchi (tarqaluvchan) boʻladi. Mahalliy Q. faqat taʼsirlanish sodir boʻlgan joyning oʻzida, yaʼni neyronning bir qismida, qabul qilish yoki periferik taʼsirga ixtisoslashgan retseptorlar yoki sinapslarda paydo boʻladi. Mahalliy Q. taʼsirlanishdan soʻng tezda yuzaga chiqadi, taʼsir kuchining oshishi bilan kuchayib boradi. Mahalliy Q.da bir nerv yoki mus-kul hujayrasining boshqa nerv hujayrasi aksonlari bilan tutashgan joyi (si-naps)dagi retseptor va generator potensiallari muhim ahamiyatga ega. Mahalliy Q. amplitudasi va taʼsir kuchi, uning davomiyligi, tezligining ortishi yoki kamayishiga qarab oʻzgarib turadi.

Yoyiluvchi Q. nerv va muskul tolalari uchun xos. Nerv tolalari boʻylab tarqaladigan Q. nerv impulsi deyiladi. Yoyiluvchi q. hujayra membranasining barcha qismi boʻylab tarqaladigan harakat potensiali bilan bir vaqtda yuzaga chiqadi va axborotni nerv tolalari boʻylab uzoq masofaga tez oʻtkazilishini taʼminlaydi. Harakat potensiali muskul hujayralaridagi miofibrillarning qisqarishini, nerv hujayralari aksonlari uchidan toʻqimalarning quzgʻalishi yeki tormozlanishiga taʼsir qiladigan kimyoviy moddalar ishlab chiqarilishini faollashtiradi.

Q.da sitoplazmaga N8\* va Sa2" ionlarining oʻtishi membrananing har 2 tomonida Ia\*, K\*, Sa2+ionlarining dastlabki teng boʻlmagan konsentratsiyali holatini tiklovchi hamda mem-brana va sitoplazmaning yangilanishi uchun zarur boʻlgan oqsillar va fosfolipidlarni sintezlovchi fer-mentlarni faollashtiradi. Q. va u bilan bogʻlangan tormozlanish jarayoni nerv faoliyatining asosini tashkil etadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Fistula** (lot. ﬁstula — naycha) — biror aʼzo (ichak, oʻt pufagi,meʼda boʻshligʻi) yoki hazm bezi yoʻlini tashqi muhitga tutashtirish uchun operatsiya yoʻli bilan ochilgan sunʼiy teshik yoki kanal (nay).Boʻshlikdagi suyuqlik (siydik, oʻt, yiring va boshqalar) shu nay orqali tashqariga chiqib turadi. Fistula aʼzolar boʻshligʻiga kiritiladi yoki tomirlar devoriga tikiladi.

Tugʻma (embrional rivojlanish nuqsoni tufayli) va orttirilgan (patologik jarayon natijasida) Fistulalar farq qiladi.Tibbiy koʻrsatmaga muvofiq,shuningdek, eksperimental fiziologiyada Fistula keng qoʻllanadi.Fistula yordamida toza meʼda shirasi olinadi,ichki aʼzolar harakati, holati,siydik ajralish dinamikasi va boshqa tekshiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzini oʻzi oʻldirish darajasiga yetkazish** — shaxsga qarshi jinoyat. Bunday jinoyat shaxsga shafqatsiz muomala qilish yoki uning shaʼni va qadr-qimmatini muttasil ravishda kamsitish yoʻli bilan sodir etiladi. Shafqatsiz muomala jabrlanuvchi bilan qoʻpol va ayovsiz munosabatda boʻlishni anglatib, kaltaklash, issiqlikdan, oziq-ovqatdan, suvdan va h.k. dan mahrum etish orqali amalga oshirilishi mumkin. Bunda jabrlanuvchiga jismoniy yoxud ruhiy azob yetkaziladi. Shaxsning shaʼni va gʻururini muntazam tahqirlash hollari tuhmat qilish, haqoratlash, taʼqib etish va h.k.da namoyon boʻladi. Bu xildagi xatti-harakatlar bilan shaxsni oʻzini oʻzi oʻldirish yoki oʻzini oʻzi oʻldirishiga suiqasd qilish darajasiga yetkazish qonunda nazarda tutilgan jazoni keltirib chiqaradi (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 103-modda). 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qoʻtir** — invazion teri kasalligi; qoʻtir kanalar (qarang Kichima kanalar) qoʻzgʻatadi. Qoʻzgʻatuvchilar odamga, asosan, bemordan yoki uning buyumlari (mas, sochiq, kiyim-kechak, koʻrpa-toʻshak) orqali oʻtadi. Kasallik yuqqanidan 7—10 kun keyin Q. alomatlari koʻzga tashlanadi. Qoʻtir kanalari, asosan, terining yupqa va nozik joylarini teshib kiradi. Qoʻl, oyoq barmoqlari orasidagi burmalar, qorin, bel va koʻkrak qafasining ikki yon tomon terisi kasallanadi; shu soha terisida mayda qizgʻish tugunchalar paydo boʻlib, usti qoramtir-qizil poʻst bilan qoplanadi yoki uchida pufakcha koʻrinib turadi; tugunchalar orasida teridan salgina boʻrtib chiqqan, bir necha mm uzunlikdagi toʻgʻri yoki egri chiziqcha — kana yoʻli hosil boʻladi. bemor qattiq qichinadi, bu holat, ayniqsa, kechasi kuchayadi (qoʻtir kanasi kechasi faollashadi). Qichinganda tirnalgan joylarga infeksiya tushishi natijasida Q.da koʻpincha terining yiringli kasalliklari rivojlanishi ham mumkin. Terining yupqa va nozik qismida qichishish alomatlari paydo boʻlishi bilan darhol vrachga murojaat etish lozim. Q.ni davolash uchun vrach tavsiya etgan dori surtiladi, shu vaqt ichida choʻmilish mumkin emas. 7-kuni choʻmilib, kiyimlar almashtiriladi. Bemor boshqalardan alohida yotishi va oʻziga alohida sochiq tutishi lozim. U ishlatgan choyshab, koʻrpa, yostiq jildi, ich kiyimlarini yaxshilab qaynatish yoki lizol eritmasiga 1 soat botirib qoʻyish kerak. Ustki kiyim-kechaklarni maxsus dezokamerada dezinfeksiya qilish, agar buning iloji boʻlmasa, 5 kungacha of-tobga yoyish, sovuq kunlarda esa kun boʻyi yoyib qoʻyish, issiq dazmol bilan dazmollash lozim. Bemor yotgan xona va jihozlarini nam latta bilan artib turish kerak. Q.ga oʻz vaqtida davo qilinsa, bemor tezda sogʻayib ketadi. Q.ning oldini olishda shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilish juda muhim.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qoʻtir" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Frakiy tili**, frakiyadakiya tili — qad.da Bolqon yarim orolining shim.sharqida, shuningdek, Kichik Osiyoning shim.gʻarbida yashagan hindevropa qabilalari — frakiyaliklar tili; miloddan avvalgi 6—3-asrlarga mansub, yunon yozuvida yozilgan, izohlanishi qiyin bir qancha yozuvlar, antik va vizantiyalik mualliflar asarlaridagi koʻplab atokli nomlar, hoshiyaviy sharxlar, keyingi antik davr vrachi Dioskorid roʻyxatidagi dakcha oʻsimlik nomlari orqali maʼlum ulik til. Hindevropa tillari oilasi tarkibidagi alohida guruhni tashkil etadi.

Bolgar, rumin, rus olimlari tomonidan Frakiy tilining bir qator fonetik, leksik, morfologik xususiyatlari aniqlangan; yaxlit bogʻliq matnlar yoʻkligi sababli sintaktik jihatlari amalda oʻrganilmagan. Frakiy tili elementlari (substrati) hozirgi bolqon tillarida (asosan, rumin va alban tillarida) saqlanib qolgan. FRAKIYA (yun. Thrake, lot. Thracia) tarixiy viloyat, Bolqon yarim orolning sharqiy qismida, Egey, Qora va Marmar dengizlari oʻrtasida joylashgan. Qadimda F. hududida frakiyaliklar istiqomat qilgan. Milodiy 46 yilda Rim imperiyasi provinsiyasiga aylangan. 395 yildan Vizantiya imperiyasi tarkibida. 6-asrda F.ga slavyanlar kuchib kelgan. F. qisman Birinchi Bulgʻor podsholigi (680—1018) tarkibiga kirgan. 1204-yil F. qisqa mudsat Lotin imperiyasi tarkibida boʻlib, koʻp oʻtmay 15-asrda usmonli turklar tomonidan bosib olingan. 1878-yildagi Berlin kongressi qaroriga binoan, F.ning bir qismi Sharqiy Rumeliyaga kirgan, lekin, asosiy qismi Usmonlilar imperiyasi tarkibida qolgan. 1Bolqon urushi (1912— 13) dan soʻng London tinchlik shartnomasiga asosan, F. butunlay Bolgariya tasarrufiga oʻtgan. 2Bolqon urushidan soʻng Buxarest sulh shartnomasiga binoan, F.ning gʻarbiy qismi Gretsiyaga berilgan. BolgariyaTurkiya oʻrtasidagi 1913-yilgi Konstantinopol tinchlik shartnomasiga binoan, F.ning sharqiy qismi Lozengrad, Loʻliburgʻaz va Adrianopol (Edirne) bilan Turkiya tasarrufida. Bolgariyada esa F.ning gʻarbiy qismi Dedeogʻoch va PortoLagos posyolkalari bilan qolgan. ljahon urushi (1914—18) dan soʻng F.ning gʻarbiy qismi Bolgariyadan Gretsiyaga, 1920-yildagi Sevr sulh shartnomasiga binoan F.ning sharqiy kismi esa Adrianopol bilan (boʻgʻozlar orasidagi tor yoʻlakdan tashqari) Gretsiyaga topshirilgan. 1919—22 yillardagi GretsiyaTurkiya urushida Gretsiyaning magʻlubiyati tufayli 1923-yildagi Lozanna tinchlik shartnomasiga koʻra, Sharqiy F. Adrianopol bilan (Maritsa daryosigacha) Turkiya tarkibiga kiritilgan. Gʻarbiy F. (Qoraogʻochsiz) Gretsiyada qoldi, Bolgariyada esa ichki F.ning bir qismi saqlanib qolgan. Bu chegaralar Ikkinchi jahon urushidan keyin ham saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Frakiy tili" *OʻzME*. F-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ali Nasafiy maqbarasi** (14-a) — Shohizinda ansambli tarkibida. Nasaf (qarshi)lik binokor usta Ali Nasafiy qurgan (14-asr 70-80-yillar). Maqbara 11 -12-asrlarda qurilgan bi-nolar oʻrnida bunyod etilgan. Zangori — koʻk peshtoqli maqbara, „Nomsiz — 1", „Alim Nasafiy maqbarasi" nomlari bilan ham mashhur. Murabba xonasi ikki kavat gumbaz bilan yopilgan, 16 qirrali gardishga oʻrnatilgan tashqi gumbaz uzoqdan koʻzga tashlanadi. Boʻrtma naqsh ishlab, sirkori parchin bilan bezatilgan goʻrxona murabba tarhli (3,45x3,45 m), bal. 1,75 m, balxi gumbaz bilan yopilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzlashtirma gap** — sintaktik hodisalardan biri. Oʻzgalar gapining mazmuni saqlanib, grammatik shakli yoki gap qurilishi oʻzgartirib berilishi Oʻ.g. hisoblanadi. Bunda muallif boshqalar gapining grammatik va ayrim leksik xususiyatlarini oʻzgartirgan holda oʻzlashtirib, hikoya qilib beradi. Oʻ.g. koʻchirma gapdan ohangi va ayrim feʼl shakllarining ishlatilmasligi bilan ham ajralib turadi. Koʻchirma gapda juda koʻp qoʻllanadigan demoq feʼlining deb, dedi, deydi, degan edi kabi shakllari Oʻ.g.da deyarli qoʻllanmaydi. Oʻ.g.da uning oʻrnida koʻproq aytmoq, gapirmoq, taʼkidlamoq feʼllari ishlatiladi: Oʻqituvchi ona tilini yaxshi bilmasdan, boshqa fanlarni chuqur egallash mumkin emasligini taʼkidladi.

Koʻchirma gap Oʻ.g.ga aylantirilganda, baʼzan uning uslubiy xususiyatlari ham oʻzgaradi. Ayniqsa, soʻzlovchining nutq jarayoniga turli munosabatini ifodalovchi ayrim kirish soʻzlar, undovlar; axir, xoʻsh, ha, yoʻq, xoʻp, mayli kabi gap bilan bogʻlanmagan elementlar, soʻzgaplar koʻpincha tushib qoladi: Xoʻsh, qanday yangiliklar bor? — soʻradi Oʻktam/ Oʻktam qanday yangiliklar borligini soʻradi.

Oʻndov gap, atov gap, ritorik soʻroq gap kabilarni Oʻ.g.ga aylantirib boʻlmaydi: Ana zamon! Ana hikmat! — dedi Sakson ota yayrab kulib. Eh, attang, attang, qanday begʻamlik! — dedi u jahli chiqib.

Koʻchirma gap qanchalik murakkab tuzilgan boʻlsa, uni Oʻ.g.ga aylantirish shunchalik qiyinlashadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Marsel Efroimski
**Marsel Efroimski** (1995-yil 13-fevralda tugʻilgan) — isroillik shaxmatchi. U 2021-yilda FIDE tomonidan Xalqaro shaxmat ustasi (IM) va ayol grossmeyster unvonlari bilan taqdirlangan. U hozirda isroillik ayol shaxmatchilar orasida, xalqaro reytingi yuqori boʻlgan shaxmatchilardan biridir.

Faoliyati
---------

U shaxmat bilan ilk marta Kfar Saba sharida bobosi orqali tanishgan. Oʻsha paytdan beri Efroimski shaxmat bilan muntazam shugʻulanib keladi. U 2007-yildan beri xalqaro shaxmat musobaqalarida qatnashib keladi. Uning ota-onasi sobiq Sovet Ittifoqidan Isroilga koʻchib kelgan.

Efroimski ikki marta, 2007-yilda Kemer shahrida 12 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionati va 2009-yilda Antaliyada 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi, shuningdek, Fermo shahridagi 14 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasidagi shaxmat boʻyicha Yevropa yoshlar chempionatida gʻolib chiqdi. 2011-yil Albena shahrida oʻtkazilgan 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida Efroimski 9 ochkodan 7 ochkoni toʻpladi va yakunda toʻrt nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi. Oʻshanda unga tay-breyklarda uchinchi uchinchi oʻrin berildi, shunday qilib turnirda katta gʻalabaga erishdi.

U 2008-yilda Drezdenda, 2010-yilda Xanti-Mansiyskda, 2012-yilda Istanbulda, 2016-yil Bokuda, 2018-yil Batumida oʻtkazilgan shaxmat olimpiadalarida Isroil terma jamoasi sharafini himoya qilgan. U 2008-yilda Ayollar FIDE ustasi, 2011-yilda Ayollar xalqaro shaxmat ustasi, 2016-yilda esa ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „FIDE Chess Profile — Efroimski, Marsel"
2. ↑  Dreams Into Lightning — Morning Report: November 30, 2007
3. ↑  Haaretz.com — Chess for every child
4. ↑  Chess-Results.com — European Youth Chess Championship 2009 Girls — 14
5. ↑  ChessBase.com — Gil and Marsel — Schoolmates and Champions
6. ↑  Olimpbase.org — 38th Chess Olympiad (women): Dresden 2008
7. ↑  „Chess-Results.com — 42nd Olympiad Baku 2016 Women"
8. ↑  „Chess-Results.com — 43nd Olympiad Batumi 2018 Women"
**Xrizokolla** (yun. chrysos — oltin va kolla — yelim; qadimda oltin buyumlarni kavsharlashda ishlatilgan) — silikatlar guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Cug[Si4O10]2(OH)12nH2O. Romb singoniyada kristallanadi. Kriptokristall, kurtaksimon, uzum boshidek, tuproqsimon, poʻstloqsimon agregatlar hosil qiladi. Havo rang, havo rangyashil, koʻk, qoʻngʻir, qora xillari maʼlum. Qattiqligi 2—4, zichligi 2,2—2,3 g/sm3. Yoriqlarni, shuningdek, kvars, piroksen donalari orasini yupqa parda kabi toʻddirib turadi. X. mis konlarining oksidlanish zonasida keng tarkdlgan mineral bulib, mis rudalarini qidirishda darakchi hisoblanadi. Quruq, issiq ikdimli joylarda keng tarqalgan. Uning malaxit, azurit, serussit, kaltsit va boshqa minerallar oʻrnida paydo boʻlgan psevdomorfozalari bor. X. xorijda Chili, AQSH, Rossiya Federatsiyasi (Ural, Baykal orti), Qrzogʻistondagi konlarda uchraydi. Oʻrta Osiyoda X. kdsimdan maʼlum. Oʻzbekistonda Qalmoqqir, Qoʻrgʻoshinkon, Qoʻytosh va Oltintopgan konlarida mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Leon (maʼnolari).

**Leon** — Meksikaning markaziy qismidagi shahar. Guanaxuato shtatida. Meksika togʻligining jan.da, 1800 m balandlikda joylashgan. Aholisi 760 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Avtomobil yoʻllari tuguni. Mamlakatning muhim koʻn-poyabzal sanoati va qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari bor. Shuningdek, metallsozlik, kimyo va toʻqimachilik sanoati rivojlangan. L. yaqinidan rangli metall rudalari, oltin, kumush qazib olinadi. Shaharga 1576-yilda asos solingan. Tarixiy meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |