recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qatagʻon (maʼnolari).

**Qatagʻon** — oʻzbeklar tarkibidagi yirik qabila. Afgʻoniston shimolida (Qunduz va Toshqoʻrgʻon), Tojikiston (Koʻhitang togʻining sharqiy yon bagʻirlarida, Vaxsh, Surxon, Panj va Yaxsu daryolarining boʻylarida), Oʻzbekiston hududida, asosan, Qashqadaryoning Shahrisabz vohasi (Yakkabogʻ daryosining yuqori oqimi), Buxoro vohasi (Navoiy va Kattaqoʻrgʻon tumanlari), Xorazm, Fargʻona vodiysi va Toshkent vohasida yashashgan. 1924-yilda Oʻzbekiston va Tojikistonda yashovchi qatagʻonlarning umumiy soni 27,2 ming kishi boʻlgan. Fargʻona vodiysi hamda Toshkent vohasida yashagan qatagʻonlar XVIII—XIX asrlarda batamom oʻtroqlashgan. Qatagʻonlar bir necha urugʻlarga boʻlingan. Oʻtmishda chorvachilik bilan shugʻullanishgan, asrlar davomida oʻtroqlashib, dehqonchilik qilganlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontrapunkt** (lot. punctum contra punctum — nuqtaga qarshi nuqta) — 1) keng maʼnoda — polifoniyaniit aynan oʻzi, koʻp ovozli musiqa tizimining asosiy turlaridan biri, ovozlarning oʻzaro tengligiga asoslanadi; 2) tor maʼnoda — ikki va undan ortiq mustaqil va tugal kuylarning birdaniga yoki ketma-ket sadolanishi, ularning muayyan musiqiy-estetik qoidalarga binoan birikishi. K.ning oddiy va bir necha murakkab turlari mavjud. Agar boshlangʻich kuylar birikmasi bir yoxud bir necha hosila birikmalarini yuzaga kelishi uchun imkoniyat bersa — murakkab K. K. tarkibidagi kuylar oʻrin almashuvchan boʻlsa — siljuvchan K. kuylar oxiridan oldiga qarata bayon etilsa — aylanuvchan K. deb ataladi; 3) polifoniyaning ilk koʻrinishlaridan biri. Unda turli ovozlarda davomiyligi jihatidan oʻzaro teng boʻlgan tovushlar birdaniga yangrab, bir xil nota belgi (nuqta)lar bilan yoziladi (nomi shundan); 4) mazkur sohalarni amaliy-ijodiy va nazariy jihatdan oʻrganuvchi taʼlimot va oʻquv fani.

Adabiyot
--------

* Taneyev S, Podvijnoy kontrapunkt strogogo pisma, M. 1959; Qurbonov T. Polifoniya, T. 1991.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dodzin** (yapon.同人 *do:dzin*, „bir xil odamlar" yoki „fikrdoshlar") yaponcha tushuncha boʻlib, umumiy qiziqishlari, sevimli mashgʻulotlari, boʻlgan doʻstlar yoki hamfikrlar guruhini anglatadi.

Yaponiyada bu atama havaskorlar tomonidan nashr etilgan asarlar, jumladan manga, engil romanlar, fanbuklar, illyustratsiyalar toʻplamlari, musiqa, anime va videooʻyinlar uchun ishlatiladi. Baʼzi mutaxassislar oʻz ishlarini anʼanaviy nashriyot sanoatidan qochadigan tarzda nashr etadilar. Muxlislar dodzin davralarini (同人サークル: do:dzin sa:kuru, inglizcha circle), yaʼni material ishlab chiqarish va tarqatish bilan shugʻullanadigan odamlar doirasini tashkil qiladi (masalan, mustaqil manga doujinshi, musiqa dodzinsi deb ataladi.
Media Create agentligining tadqiqotida 2007 — yilda 1,65 milliard dollarlik otaku sanoatining dodzin savdosi 48% ni (792 million dollar) tashkil etgani aytiladi.

**Komiket** — eng katta dodzin yarmarkasi

Adabiyot
--------

Meiji davrida umumiy manfaatlar va sevimli mashgʻulotlariga ega boʻlgan odamlar dojin jurnallarini nashr etadigan jamiyatlarga toʻplanishdi. Yaponiyadagi eng qadimgi hujjatlashtirilgan dōjinshi qayran deb atalgan va yozuvchi Koyo Ozaki boshchiligidagi Kenyusha jamiyatiga tegishli edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „『新興国ゲームビジネスレポート』月報第三十三号、2017年12月25日（月）に発行しました。Media Create 2017-yil 29-dekabrda olindi. 2017-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.".

Havolalar
---------

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2005-08-28).

|  |  |
| --- | --- |
| Anime va manga | *Anime va mangaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Anime va manga |
| --- |
|  |
| 
* Vikiiqtibosdagi „Anime"
* Logotip VikiomborVikiombordagi "**Anime**" va "**Manga**"
 | 
 |
|  |
| Anime | 
* Tarix
* Sanoat
* OVA
* ONA
* Musiqa
* Fansub
 |
|  |
| Manga | 
* Tarix
* Dodzinsi
* Mangaka
* Ranobe
* Skanleyt
 |
|  |
| Maqsadli auditoriya boʻyicha | 
* Kodomo
* Syodzyo
* Dzyosey
* Syonen
* Seynen
 |
|  |
| Muayyan mavzu boʻyicha | 
* Spokon
* Tokusatsu
* Sentay
* Maxo-syodzyo
* Etti
* Mexa
* Garem
* Xentay (lolikon, syotakon, eroguro, futanari, tentakli)
* Yuri
* Yaoy
* Syonen-ay
* Bara
 |
|  |
| Oʻyinlar | 
* Eroge (BL-o'yini
* Otome-o'yini)
* Vizual roman
 |
|  |
| Madaniyat | 
* Kospley
* AMV
* Anime-festival
* Moe
* Fanservis
* Atamalar va tushunchalar
* Dodzin
 |
|  |
| 
**Anime va manga haqidagi portal** |

 |
**Folklend urushi** (inglizcha: *Falklands War*, shuningdek, **Malvin urushi**, ispancha: *Guerra de las Malvinas*; 1982 yil 2-aprel — 14-iyun) — Argentina va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi Janubiy Atlantikadagi ikkita Britaniya dengiz hududi : Folklend orollari, shuningdek Janubiy Jorjiya va Janubiy Sandvich orollari uchun oʻn hafta davom etgan urush. U 1982-yil 2-aprelda Argentinaning Folklend orollarini (ertasi kuni Janubiy Jorjiya va Janubiy Sandvich orollari) bosib olishi va oʻzi daʼvo qilgan suverenitetni oʻrnatishga urinishi bilan boshlandi. 5-aprel kuni Britaniya hukumati orollarga desant tushirish oldidan Argentina harbiy-dengiz kuchlari va havo kuchlariga hujum qilish uchun harbiy-dengiz kuchlarini yubordi. Toʻqnashuv 74 kun davom etdi va 1982-yil 14-iyunda Argentinaning magʻlubiyati bilan yakunlandi. Janglar davomida jami 649 nafar argentinalik va 255 nafar britaniyalik harbiy xizmatchi, shuningdek, Folklend orollarining uch nafar fuqarosi halok boʻldi.

Ikkala davlat ham rasman urush eʼlon qilmagan, ammo Britaniya va Argentina hukumatlari orollarni urush zonasi deb tasdiqlaganlar va davlatlar oʻrtasidagi urush va harbiy harakatlar deyarli faqat bahsli hududlar va orollar joylashgan Janubiy Atlantika bilan cheklanganligini rasman tan olgan.

Urush sabablari
---------------

Folklend orollari ikki marta kashf etilgan: 1690-yilda ingliz dengizchilari va 1694-yilda fransuzlar (fransuzlar ularni oʻz ona shahri San-Malo nomi bilan Malvin deb nomlashgan). 19-asr boshidan (mustaqillikka erishgandan keyin) Argentina bu orollarni oʻziniki deb hisoblagan. 1833-yilda Malvin orollarining Buyuk Britaniya tomonidan bosib olinishi Argentina aholisining noroziligiga sabab boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Fremont-Barnes G.* The Falklands 1982: Ground operations in the South Atlantic (Osprey Campaign № 244), p. 20.
2. ↑  *Fremont-Barnes G.* The Falklands 1982: Ground operations in the South Atlantic (Osprey Campaign № 244), p. 19.
**Chorlash**, chaqiriq — Turkiston xalklarida nikoh toʻyidan soʻng kelin yoki kuyov sharafiga har ikki kuda uyida oʻtkaziladigan 1chaqiriq, ziyofat, marosim. Oʻzbeklarda kelin Ch. (chorlar) toʻydan keyin bir hafta ichida kelinning oʻz otaonasinikiga kuyovning yaqin qarindoshlari, qoʻniqoʻshnilari bilan mehmon boʻlib borishidir (erkaklar ishtirok etmaydi). Bunda kuyovning onasi qudasinikiga har xil sovgʻalar, milliy taomlar, shirinlik va boshqa keltiradi. Kelinning onasi ziyo fat tugagach, ayol kudalarga sovgʻa, qiziga esa boshoyoq sarpo qoʻyadi. Ch. bilan qudalarning rasmiy qarindoshchiligi boshlangan. Kuyov Ch. (chaqiriqda) 1farzand koʻrgunga qadar kuyov yaqin qarindoshurugʻlari, mahalladagi eʼtiborli kishilar, doʻstlari (faqat erkaklar) bilan qaynatasinikiga boradi. Kuyovning qaynatasi oʻz imkoniyatiga yarasha kuyoviga va uning qarindoshlariga sovgʻalar beradi. Hozirda Ch. marosimi yoʻqolib bormoqda.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yonboshtepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—XI asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kasbi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Chimqoʻrgʻon" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Metrik tizimni asosiy sifatida ishlatmaydigan hududlar qizil rang bilan belgilangan.
**Oʻlchovlar metrik tizimi**, oʻlchovlarning oʻnlik tizimi — uzunlik birligi uchun metr asos qilib olingan fizik kattaliklar majmui. Dastlab, Oʻlchovlar metrik tizimit.ga, metrdan tashqari, yuza (kvadrat metr), hajm (kub metr), massa [kilogramm (4° dagi 1 dm3 suvning massasi) oʻlchovlari hamda litr, ar (yer yuzalarini oʻlchash uchun)] va tonna (1000 kg) ham kirar edi.

Oʻlchovlar metrik tizimit. fransuz olimlari (J.Borda, M.J.Kondorse, P.Laplas, G.Monj va boshqalar)dan tuzilgan komissiya taklifiga koʻra, uzunlik birligi — metr uchun Parij geografik meridiani 1/4 uzunligining oʻn milliondan bir qismi qabul qilingan. Fransiyada Oʻlchovlar metrik tizimit.ni joriy qilish haqidagi dekret 1795-yil 7-aprelda qabul qilinib, 1799-yilda platinadan metrning namunasi yasalgan. 1875-yil 17 ta mamlakat (shu jumladan, Rossiya ham) xalqaro bir xillikni taʼminlash va oʻlchovlar tizimini takomillashtirish maqsadida oʻlchovlar haqidagi shartnomaga qoʻl qoʻydi.

1899-yil 4-iyunda qabul qilingan qonun bilan Rossiyada Oʻlchovlar metrik tizimit.dan foydalanish (majburiy boʻlmagan holda) joriy qilindi. Bu qonun loyihasini S.N.Mendeleyev ishlab chiqqan. Sobiq SSSR da, shu jumladan, Oʻzbekistonda 1925-yil 24-iyuldan boshlab qonuniy tus oldi.

Yana qarang
-----------

* Birliklar tizimi
* Xalqaro birliklar tizimi

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Yonar tosh"** (ruscha: *Горячий камень*) — rus yozuvchisi Arkadiy Gaydar qalamiga mansub hikoya. Muallifning bolalar uchun yozgan soʻnggi asari. Hikoyani oʻzbek tiliga Q. Ahmadiy tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1988-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan.

Syujet
------

Ivashka Kudryashkin ismli bola kolxoz bogʻiga olma yegani kiradi. Bogʻning keksa qorovuli Ivashkaga hech nima qilmay, qoʻyib yuboradi. Ivashga qilgan ishidan uyalib, oʻrmonga boradi va u yerda gʻalati qaynoq toshni uchratadi. Toshda uni kimki toqqa koʻtarib chiqib, oʻsha yerda yorsa, unga bolaligi qaytib keladi va oʻz hayotini boshidan boshlaydi, deb yozilgan boʻladi.

Ivashka qorovulga achinib, unga bolaligini qaytib berishga ahd qiladi. Qariya bu taklifga rozi boʻladi, ammo bolakayga toshni oʻzi toqqa koʻtarib chiqishi kerakligini aytadi. Ertasi kuni Ivashka mashaqqat bilan toshni toqqa olib chiqadi. Qariya esa koʻp qiyinchiliklarni koʻrganiga qaramasdan, oʻz hayoti baxtli boʻlganini aytib, hayotini boshidan boshlashni istamasligini aytadi.

Oʻshandan beri koʻp yilar oʻtdi. Tosh esa haliyam turibdi. Odamlar kelib uni koʻrib, yana qaytib ketishadi.

Qahramonlar
-----------

* Ivashka Kudryashkin — bosh qahramon
* Qariya — kolxoz bogʻi qorovuli

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni Rus tilidan oʻzbek tiliga Q. Ahmadiy tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1988-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Kitob rasmlarini L. Sodiqova chizgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yonar tosh" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 17-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Yonar tosh" Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chordongitepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Oʻrta" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Zarar yetkzilishi
-----------------

2022-yil 15-avgust kuni Oʻzbekiston Respublikasi Bosh Prokuraturasi oʻzining rasmiy telegram kanalida ushbu obyektda olib borilgan tekshiruv davomida aniqlanishcha, 
fuqaro M.F. ushbu tarixiy yodgorlik obyektining bir qismini buzib tashlab, uning oʻrnida uy-joy qurib olgan. Buning natijasida davlatga 315 mln. soʻm miqdorida moddiy zarar yetkazgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
3. ↑
4. ↑  „Qashqadaryoda "Chordangitepa" arxeologik yodgorligining bir qismi buzilib, uy-joy qurib yuborilgani aniqlandi". *Daryo.uz*. Qaraldi: 15-avgust 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻlja** — 1) urushda zafar quchgan gʻoliblar tomonidan qoʻlga kiritilgan qurolyaroq, jangovar texnika va harbiy asbobanjomlar. Oʻrta asrlarda oʻzgalar yurtini gʻorat qilish oqibatida qoʻlga tushirilgan molmulk, harbiy aslaha va asirlar ham Oʻ. deb yuritilgan. Odatga koʻra, lashkar qoʻlga olgan Oʻ. bir yerga jamlanib, soʻng 5 ulushga boʻlingan. Oʻ.ning bir qismi hukmdorga berilgan, qolgan 4 qismi esa sarkardalar va jangchilar oʻrtasida martabasiga qarab taqsimlangan. Baʼzan Oʻ.ni taqsimlash muayyan ziddiyatlarga sababchi boʻlgan. Jumladan, Parvon jangitsa moʻgʻullarni tormor etgan Jaloliddin Manguberdi qoʻliga tushgan ulkan Oʻ. ichidagi arab otiga egalik qilish xususidagi Amin Malik hamda Sayfuddin Igʻroq oʻrtasidagi bahsning adolatli hal qilinmaganligi oxiroqibat sulton kuchining zaiflashuvi va Sind daryosi boʻyidagi jangaa magʻlubiyatga olib kelgan edi; 2) ovda qoʻlga tushiriladigan, tutib yoki otib olinadigan jonzotlar ham "Oʻ." istilohi bilan nomlangan. Qoraxoniylar davrida Oʻ. "barku" hamda "yarmaqan" atamalari bilan atalgan. Eski oʻzbek tilida Oʻ. maʼnosida arabcha "gʻaniymat" atamasi ham qoʻllangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yomonqum choʻli** - Markaziy Qizilqumdagi choʻl. Tomditov bilan Boʻkantov togʻlari oraligʻida joylashgan. Gʻarbda Mingbuloq, sharqda Moʻlali botiqlari bilan chegaradosh. Eng baland joyi sharqida 303 m, gʻarbida 169 m. Koʻzanakli (chuq. 5—8 m), doʻng (bal. 4—6 m) va marzali qum (bal. 6—9 m) shakllari uchraydi, quduqlar atrofida barxanli qumlar vujudga kelgan. Mingbuloq botigʻi yaqinida relyef sathi pasayib, qumli qoplam qalinligi kamayib boradi, baʼzan tub jinslar yuzasi ochilib qolgan, ayrim joylarda kichik botiklar uchraydi. Yo.ch.da Tubelek (bal. 258 m), Tulyatosh (268 m), Qoratepa (141 m), Darvoza (248 m) kabi tepalar mavjud boʻlib, ular bur, paleogen, baʼzan neogenning choʻkindi jinslaridan tuzilgan, janubiy yon bagʻirlari tik va quruq oʻzanlar bilan parchalangan. Qumlikda choʻl oʻsimliklaridan cherkez, oqsaksovul, juzgʻun, quyonsuyak, selin, isiriq, efemerlar (qoʻngʻirbosh, rang , kovrak va b.), shoʻrxoklarda bir yillik shoʻralar (baliqkoʻz, qorashoʻra va qizilshoʻra), yulgʻun, korabarok, kermak va b. tarqalgan. Yaylov sifatida foydalaniladi. Yo.ch.ni Zarafshon—Uchquduq temir yoʻl va avtomobil yoʻllari kesib oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oʻlchovli funksiya** — matematik analiz va ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalaridan biri. Oʻlchovli A toʻplamda aniqlangan f(x) funksiya uchun E(f)={xeA:f(x)>a) toʻplam barcha a e K qiymatlarda oʻlchovli toʻplam boʻlsa, f(x) funksiya oʻlchovi deyiladi. Mas, ixtiyoriy uzluksiz funksiya yoki deyarli uzluksiz (yaʼni uzilish nuqtalaridan iborat toʻplamning oʻlchovi 0 ga teng) funksiya Oʻlchovli funksiya boʻladi. Oʻlchovli funksiyalar oʻz xossalari bilan uzluksiz funksiyaga yaqin turadi. Agar f(x) funksiya [a, \sa oʻlchovli boʻlsa, ixtiyoriy Ye>0 da shunday /(x) uzluksiz funksiya topiladiki, bunda 1l\xeA:/(x)f/(x)}<g tengsizlik oʻrinli (Luzin teoremasi). Bu teoremaning teskarisi ham oʻrinli.

Oʻlchovli funksiyalarning yigʻindisi, koʻpaytmasi, boʻlinmasi (mahraji 0 qiymati qabul qilmasa) ham Oʻlchovli funksiyadir. Agar Oʻlchovli funksiya ketmaketligi biror funksiyaga har bir nuqtada yaqinlashsa, limit funksiya ham oʻlchovli.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yon chiziq** (linea lateralis), yon organlar — suvda yashovchi tuban umurtqasiz hayvonlar (toʻgarak ogʻizlilar,suvda va quruqlikda yashovchilarning itbaliqdavri)dagi sezgi organlari sistemasi. Tananing har ikki yoni va bosh qismida joylashgan. Yo. ch. maxsus ion tarkibga ega boʻlgan suyuklik bilan toʻlgan naychalar — ampulalardan hamda ular sirtida joylashgan epidermal organlardan iborat. Yo. ch. organlarining asosiy qismini eshitish organi va vestibulyar apparat sensor hujayralariga oʻxshash sezgir tukli hujayralarga ega boʻlgan nevromast tashkil etadi. Afferent va efferent nerv tolalari ana shu nevromast retseptor hujayralarida shoxlangan boʻladi. Retseptorlar suv oqimi va muhitning past chastotali tebranishi taʼsirida qoʻzgʻalish paydo boʻladi. Yo.ch. organlari suv oqimi yoʻnalishi va tezligini sezadi. Hayvonlar Yo. ch. yordamida koʻrish organisiz ham suvda oʻz yoʻlini topadi, toʻsiqlarni sezib aylanib oʻtadi. Ayrim toʻgarak ogʻizlilar va koʻpchilik baliqlarning Yo. ch. organlari oʻziga xos tuzilgan juda sezgir elektroretseptorlarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mavlono Sharif** — (1617—1690) — alloma va avliyo.
Hazrat Mavlono Sharif buyuk olim, ulug‘ tarbiyachi, naqshbandiya tariqatining piri murshidi, valiyulloh, faylasuf, faqih hisoblanadi. U 1617-yil Buxoro shahrida tug‘ilib, 1690-yil vafot etgan. Hazrat Mavlono Muhammad Sharif falsafa, tarix, sheʼriyat, huquqshunoslik, tilshunoslik va boshqa sohalarga doir yigirmadan ortiq asar yozgan va bu kitoblar bizgacha yetib kelgan. Jumladan, uning „Sharhi Mullo" (Abdurahmon Jomiyning arab grammatikasiga doir kitoblarining sharhi), „Sharhi aqoid", „Hujjat az zokirin". „Tuhfat as solikin", „Dar bayoni suluki jahriya", „Dar bayoni suluki xufiyai naqshbandiya", „Favoidi hoqonyya" kitoblari mavjud. Mavlono Sharifning „Sharhi Mullo" kitobi hozirgi kungacha madrasalarda darslik hisoblanadi. Hazrat Mavlono Sharif Ko‘kaldosh madrasasining oxundi boʻlgan. Mavlonodan minglab kishilar saboq olgan. Shoh Mashrab Buxoroga kelib Mavlono Sharifdan taʼlim olgani manbalarda yozilgan. „Tuhfat az-zoirin"da yozilishicha, Mavlono Sharifning nasabi ota-tomonidan Hazrat Imom Muhammad Hanifaga, ona tomonidan esa Amir Sayid Oqil Kirmoniyga borib taqaladi. Tariqatdagi nasabi Hazrati Azizon nomi bilan mashhur Hazrat Olim Shayxga borib ulanadi. Olim Shayxdan so‘ng silsila quyidagicha: Hazrat Fatxulloh, Hazrat Xoja Ismoil, Hazrat Kamoliddin. Zohiriy ilmlarni Hazrat Mavlono Muhammad Sharif Buxoriy Hazrat Mavlaviy Qosim va Hazrat Mavlono Yusufdan olgan. Mavlono Sharifning „Favoyidi xoqoniya" kitobi Mahmudxo‘ja Nuritdinov va Mahmud Hasaniy tomonidan fors-tojik tilidan o‘zbekchaga tarjima qilingan. U 1995-yil Toshkentdagi „Adolat" nashriyoti tomonidan chop etilgan. Buxoro shahrida Mavlono Sharif masjidi, hujralari, maqbarasi bor. Mavlono Sharif ziyoratgohi Abdulazizxon madrasasining orqasida, hozirgi Xorazm ko‘chasida joylashgan. Qadimda bu yerda Mavlono Sharif nomli guzar bo‘lgan. Ushbu guzarda Mavlono Sharif avlodlari yashagan. Hozir ham u kishining avlodlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Kosmanachi kumush ruda koni** — Qizilqum choʻlining Tomditov togʻlari janubidagi kon. Konning maydoni besapan svitasining O—S yoshidagi flishoid jinslari (metaalevrolit, metaqumtosh, kremniyli dolomit jinslarining linzalari va quyi devonning karbonatli maydalangan jinslari)dan tashqil topgan. Kondagi maydalangan, brekchiyalashgan va gʻijmaloqlangan hamda sharq va jan.-sharqqa 5—30° burchagida qiya tushgan qatlamlararo zonalar ruda sigʻimli strukturalardir. 13 rudali jism aniqlangan. Rudalanishning tik yoʻnalishidagi yoyilish kulami 400 m dan ortiq, eniga yoyilishi boʻyicha 1200–1300 m, tushish boʻyicha esa u 1400 m gacha koʻzatilgan. Rudaning asosiy qimmatli komponenti — kumush, juda muhim aralashmalar sifatida esa — oltin, palladiy va boshqa

Adabiyot
--------

* Geologiya i poleznie iskopayemie Respubliki Oʻzbekiston, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**O'lim toji** ( lotincha: *corona mortis* ) qon tomir anomaliyasi bo'lib, odamlarning taxminan 15-30% da kuzatiladi. Bu yopqich arteriya va pastki epigastral arteriya o'rtasidagi aniq anastomoz. Ushbu anomaliya eski qo'llanmalarda tasvirlangan, chunki churrani tiklash paytida anastomozning tasodifiy shikastlanishi, og'ir qon ketish sodir bo'lgan, bu bilan kurashish qiyin edi.

Anastomoz shakllanishi
----------------------

Odatda ichki yonbosh arteriyasidan kelib chiqadigan yopqich arteriya qov shoxchasini chiqaradi. Pastki epigastral arteriya obturator shoxini chiqaradi.Qov va yopqich arteriya shoxlari bir-biriga qarab harakatlanadi, so'ngra bir-biri bilan anastomozlanadi. Odatda, bu anastomoz engil bo'ladi, lekin taxminan 30% hollarda obturator arteriyaning qov shoxi va pastki epigastrik arteriyaning obturator shoxi o'rtasidagi anastomoz kuchli rivojlangan, shuning uchun ko'rinadiki, obturator arteriya filiali a. iliaca interna, pastki epigastral arteriyadan chiqib ketadi.

### Topografiya

O'lim toji lakunar ligamentning ichki yuzasi yaqinida joylashgan.

Klinik ahamiyati
----------------

Son churrasini tabiiy siqilishi bo'yicha operatsiyalarda "o'lim toji" ma'lum qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Haqiqat shundaki, agar g'ayritabiiy anastomoz tasodifan shikastlangan bo'lsa, to'xtatish qiyin bo'lgan og'ir qon ketishi yuzaga kelishi mumkin. Bunday vaziyatda jarrohlar femoral churrani churra xaltasining lateral tomonidan operatsiya qilishlari kerak deb taxmin qilinadi, ammo bu holda tasodifiy boshqa anatomik tuzilmalarga: femoral arteriya va tomir va inguinal ligamentga tasodifiy shikast etkazish mumkin. Shuning uchun, femoral churrada buzilishlarni faqat churra qopining medial tomonida, ba'zi odamlarda "o'lim toji" joylashgan lakunar ligamentni kesish orqali yo'q qilish mumkin. Ushbu anatomik xususiyat lakunar ligamentni diqqat bilan va ehtiyotkorlik bilan ajratishni talab qiladi, bu esa vizual nazorat ostida.

Agar g'ayritabiiy anastomoz yarasi hali ham sodir bo'lgan bo'lsa, qon ketish manbasini tampon bilan bosish, inguinal ligamentni kesib o'tish va keyin pastki epigastral arteriyani asosiy magistralni yoki uning obturator shoxini anastomoz bilan bog'lash uchun ajratish kerak. obturator arteriya bilan  .

Manba
-----

1. ↑  https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16944498/&ved=2ahUKEwjZ7cSr95f4AhWQv4sKHZREAEkQFnoECDYQAQ&usg=AOvVaw3a44K43bq1CyEk3QBXtTrP
2. 1 2  https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://radiopaedia.org/articles/corona-mortis-1&ved=2ahUKEwjZ7cSr95f4AhWQv4sKHZREAEkQFnoECEAQAQ&usg=AOvVaw2LdpvJWm6M0pUA3CpSKOEx
3. ↑  „Ущемление грыжи". 7-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2011-yil.

Adabiyot
--------

* Inson anatomiyasi. Ikki jildda. T.2 / muallif: M. R. Sapin, V. Ya. Bocharov, D. B. Nikityuk va boshqalar / tahrir. M. R. Sapina. - Ed. 5-chi, qayta ko'rib chiqilgan. va qo'shimcha - M .: Tibbiyot. - 2001. - 640 b.: kasal. (280-bet) ISBN 5-225-04586-3

Havolalar
---------

* 4medic.ru - Femur kanalining anatomiyasi
* meduniver.com - Bo'g'imning asosiy tomirlari. O'lim toji.
**Oʻlchash generatori** — radiotexnika qurilmalarini sinash va sozlash uchun kichik quvvatli elektr tebranishlarini hosil qiladigan (generatsiyalaydigan) asbob. Tuzilishi signallarning turiga (impulsli, sinusoidal va maxsus shaklli) va hosil qilinadigan chastotalar diapazoniga bogʻliq boʻladi. Turlari: past (tovush) chastotali generatorlar, standart signallar generatori, oddiy signallar generatori, videochastotalar generatori, impulslar generatori. Oʻ. g. asosan, chastotalar diapazoni keng boʻlgan oʻzgaruvchan tok manbai sifatida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yomon qashqirtov** - Markaziy Qizilqumdagi togʻ. Boʻkantov togʻlarining janubi-sharqiy qismida joylashgan. Eng baland joyi 578 m, uz. 14–15 km, janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa tomon yoʻnalgan. Togʻ janubi-gʻarbga, Mingbuloq botigʻi tomon pasayib boradi. Markaziy qismi baland, bu joyda yon bagʻirlari ancha tik va oʻydimchuqur, tub jinslar yer yuzasiga chiqib qolgan, qirrali, turli eroziya va nurash jarayonlari vujudga kelgan. Boshqa joylarida tub jinslar usti nuragan jinslar bilan qoplangan. Yomon qashqirtov paleozoyning kristalli jinslari (slanets, ohaktosh, konglomerat, qumtosh va b.)dan tashkil topgan. Boʻz qoʻngʻir tuproqlarda siyrak holda biyurgʻun, boyalich, shuvoq oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sputnik 1
SpaceX Dragon
**Kosmik apparat** — kosmosda ilmiy tadqiqot larni, meteorologik kuzatishlarni, navigatsiya oʻlchashlarini oʻtkazadigan, radio- va telealoqalarni taʼminlaydigan uchish apparati. Kosmik apparat boshqarilishi boʻyicha (boshqarilmaydigan, avtomatik boshqariladigan, orbital st-yalar, kosmonavt uchuvchisi boʻlgan kosmik kemalar); uchish trayektoriyasi boʻyicha (Yer yoki sayyoralarning sunʼiy yoʻldoshlari, Yerga yoki sayyoraga qoʻndirish apparatlari, sayyoralardan uchib chiqish uchun apparatlar); foydalanilishi boʻyicha (bir marta va koʻp marta foydalaniladigan) turlarga boʻlinadi. Tarkibiga butun appa-raturalarning ishini, berilgan trayektoriya boʻyicha ishini, oriyentatsiyasini va boshqalarni taʼminlaydigan bort tizimlari kiradi. Bu tizimlarga yonilgʻi zahirasi boʻlgan dvigatel qurilmasi, harakatni boshqarish tizimi, bort komplekslari, issiqlik rejimini boshqarish, bort apparaturalarini energetik taʼminlash, uchish vaqtida harakatni boshqarish va Yer bilan aloqa bogʻlash tizimlari kiradi. Yer sunʼiy yoʻldoshlarini past orbitaga uchirishda eltuvchi raketalardan, yuqori orbitalarga yoki sayyoralararo orbitalarga oʻtkazishda qoʻshimcha raketa komplekslaridan foydalaniladi.

Yana q.
-------

* Orbital stansiya
* Kosmik kema
* Kosmos

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Shayxiy** (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan tabaslik fors shoiri. Nomi "Majolis un-nafois"ning uchinchi majlisida tilga olingan. 

Alisher Navoiy uning Iroqqa borib, musiqa ilmini oʻrgangani, bu fanga doir risolalar bitgani, Tabasga qaytgach, shayx­lik bilan mashgʻul boʻlganligini aytadi. Muhammad Qazviniy shoir haqida quyidagilarni ilova qiladi: Mavlono Shayxiy Arabistonda musiqa sohasida katta shuhrat qozonadi. Uning ikki gʻulomi boʻlib, ular joʻrovozlikda Shayxiyning asarlarini kuylaganlar. Bittasi Siyohcha nomli hindu boʻlib, Rumga ketadi. Rumning musiqa sohasidagi mashhur sanʼatkori darajasiga yetadi. Ikkinchisi rumlik boʻlib, Hindistonga ketadi va oʻsha yerda faoliyat yuritadi. "Majolis un-nafois"da Mavlono Shayxiyning quyidagi bayti keltirilgan:

> In na dogʻyest ki bar sinai soʻzoni man ast,
> 
> 
> Muhri ishq ast ki az mehri tu bar joni man ast.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Koʻksimda yonayotgan bu narsa dogʻ emas, bu ishq muhridirki, u sening sevging uchun jonimgʻa bosilgan).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
Oʻlish mumkin boʻlmagan joylar
**Oʻlimni** taqiqlash — maʼlum bir joyda oʻlishni qonuniy ravishda taqiqlash (marhumning oilasiga jarima solinadi).

Ilgari u diniy yoki siyosiy sabablarga koʻra, muqaddas joyni tahqirlamaslik uchun joriy qilingan. Miloddan avvalgi V asrdan yunonlar muqaddas Delos orolida oʻlishga taʼqiq qoʻyishgan. Buyuk Britaniyada Westminster parlament saroyida oʻlish mumkin emasligi va u yerda tasodifan vafot etganlar poklanish belgisi sifatida qirol hisobidan dafn etilishi mumkinligi haqida tez-tez taʼkidlangan. Biroq, bu afsona hech qanday tasdiqga ega emas.

Bizning zamonda bir qator aholi punktlari shahardagi qabristonlarning gavjumligi tufayli „majburlikdan" oʻlimni taqiqlovchi qonun qabul qilib, yuqori idoralar oʻlganlarni dafn qilish uchun yangi yer hududlari ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan.

Bunday qonunlar Lanjaronda (Andalusiya, Ispaniya), uchta fransuz aholi punktida (bularning barchasi Fransiyaning janubida) — Kugno, Le Lavandu va Sarpuransda, Shpubbarddagi Longyarbyen shahrida amal qiladi va bu haqda qonun loyihasi qabul qilingan. Braziliyaning Biritiba-Mirim shahrida ham ushbu qonunni qabu qilish taklif qilingan. Bu qonunni qabul qilishga asos qilib: shahar bir necha daryolar qoʻshilgan joyda joylashgani, ichimlik suvining shu yerdan kelishi, demak, yangi qabrlar, qabristonlarning oʻsishi atrof-muhitning ifloslanishi nuqtai nazaridan xavfliligini tʼkidlashgan.

Longyearbyen shahrida (Shpitsbergen arxipelagi, Norvegiya) oʻlishni taqiqlovchi qonun mavjud. Agar biror kishi jiddiy kasallikka duchor boʻlsa yoki halokatli oqibatlarga olib keladigan baxtsiz hodisa yuz bersa, bemorni darhol havo yoki dengiz orqali Norvegiyaning boshqa qismiga olib borish kerak va Longyearben hududida oʻlishiga yoʻl qoʻymaslik kerak. Ammo shaharda oʻlim sodir boʻlsa ham, marhum baribir „materik"da dafn etilgan. Ushbu majburiy choralar abadiy muzlik sharoitida koʻmilgandan keyin jasadlar umuman parchalanmasligi va qutb ayiqlari kabi yirtqichlarning eʼtiborini jalb qilishi bilan izohlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Clare, Sean*. „Illegal mince pies and other legal legends" (inglizcha). *BBC News* (6-aprel 2012-yil). Qaraldi: 29-sentabr 2018-yil.
2. 1 2  *Bartlett, Duncan*. „Why dying is forbidden in the Arctic". *BBC News.com*. Norway: BBC (12-iyul 2008-yil). Qaraldi: 11-fevral 2011-yil.
Aygʻir "Hales Green Mountain Morgan" 1832—1863, Amerika Morgani
**Morgan**, Morgan oti — AQShda yetishtirilgan birinchi ot zotlaridan biridir. Genetik kuzatuvlarga koʻra, u „Figure[en]" erkak ot jinsidan kelib chiqqan, keyinchalik uning egasi, taniqli selektsioner va bastakor Джастина Моргана[en] sharafiga „Justin Morgan" nomini oldi.

Morganlarlardan XIX asr Amerika tarixida turli yoʻnalishlarda foydalanilgan: minishda, yer haydashda, aravada, poyga oti sifatida, togʻlarga koʻtarilishda va Amerika fuqarolar urushi paytida otliq askarlar safida. Morganlar Amerikaning boshqa yirik zotlariga, jumladan, Amerika Quarter Horse, Tennessee Walking Horse[en] Standardbred otlariga ta'sir koʻrsatdi. XIX va XX asrlarda ular boshqa mamlakatlarga, shu jumladan Angliyaga eksport qilindi va u yerda Xakne nasllariga ta'sir koʻrsatdi. 1907-yilda AQSh Qishloq xoʻjaligi departamenti Morgan zotini abadiylashtirish va yaxshilash maqsadida Midlberida AQShning Morgan ot fermasini tashkil etdi. Ferma keyinchalik Vermont universitetiga koʻchirildi. Birinchi zot reestri 1909-yilda tuzilgan boʻlib shundan beri AQSh, Yevropa va Okeaniyadagi koʻplab tashkilotlar zotni koʻpaytirish bilan shugʻullanadi. Shunday qilib, 2005-yil holatiga koʻra, ushbu zot butun dunyoda mavjud boʻlgan 175 000 dan ortiq Morgan otlaridan iborat deb hisoblangan.

Morgan ixcham, nozik zot boʻlib, asosan dafna, qora yoki qizil ranglarda boʻladi va Gʻarb sporti fanlarida qoʻllaniladigan bu zot oʻzining koʻp qirraliligi va chidamliligi bilan mashhur. Morgan oti Vermont va Massachusetts shtatlarining ramzi hisoblanadi. Mashhur bolalar mualliflari, jumladan Marguerite Henry[en] va Ellen Feld[en], oʻz kitoblarida ushbu zotni tasvirlagan; Genrining „*Justin Morgan Had a Horse*" kitobi keyinchalik Disney tomonidan filmga aylantirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Frequently Asked Questions".  American Morgan Horse Association. 26-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2012-yil.

Havolalar
---------

* „American Morgan Horse Association". 4-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Oʻlchamsiz kattaliklar** — ikkita bir xil kattaliklarning nisbati. Ikki kattalikni qiyoslash uchun ishlatiladi. Mas, f. i. k. (foydali ish koeffitsiyenti) biron bir tizim (mas, mashina, sistema) oʻzi sarf etgan energiyaning qanday qismini foydali ishga yoki energiyaga aylantira olishini, muhitning sindirish koʻrsatkichi esa yorugʻlik nurining shu muhitda vakuumdagi harakatiga nisbatan necha marta kichik tezlik bilan harakat etishini koʻrsatadi va h. k. Ishqalanish koeffitsiyenti, nisbiy uzayish, nisbiy namlik, Reynolds soni, yorugʻlikni qaytarish, oʻtkazish va yutish koeffitsiyentlari va boshqalar baʼzi kattaliklar Oʻlchamsiz kattaliklar jumlasiga kiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Qurbat**— (1868—1948) — alloma va faylasuf.
Mavlono Mir Muhammad Amin Qurbat 1868-yil Buxoro shahridagi Xoja Zomucha guzarida ulamo oilasida tug‘ilgan. Xoja Zomucha guzari Ko‘kaldosh madrasasi orqasida joylashgan. Uning otasi sadral ulamo (ulamolar raisi) Mavlono G‘iyosiddin bo‘lib, Buxoroning aʼlami boʻlgan. Mavlono G‘iyosiddin „Soqib" taxallusi bilan sheʼrlar ijod qilgan. „Soqib" so‘zi „ravshan", „yorqin", „duraxshon" kabi maʼnolarni bildiradi. Mavlono Mir Muhammad Aminning onasi o‘z davrining olimi Mir Said Shamsiddining qizi edi. Maʼlumki, Mir Said Shamsiddin Mir Sharif Jurjoniyning avlodi hisoblanadi. Mir Sharif Jurjoniy „Sharhi mavoqif" asarining muallifidir.
Mavlono Mir Muhammad Amin besh yashar bo‘lganda otasi Mavlono G‘iyosiddin vafot qiladi. Mir Muhammad besh yasharlikdan maktabga qatnab Qori Habibullohdan saboq oladi. U kishi to‘qqiz yasharliklarida savodxon bo‘ladi. Mir Muhammad arab tili, shuningdek, diniy ilmlarni Domlo Abdushukurdan o‘rtandi. U zoti sharif 18 yasharliklarida Mir Arab madrasasida tahsil ola boshlagan. 1890-yil Mir Muhammad Amin bobolari yurti Andxo‘yga boradilar. O‘sha paytda Buxorodan alloma Nizomiddin ham Andxo‘yga borgan. Mavlono Mir Muhammad ustod Nizomiddindan saboq oladi. Fiqh usuli, hadis, aqoid, kalom, hikmat, tasavvuf ilmlarini chuqur o‘zlashtirgan Mavlono Mir Muhammad o‘z zamonasining allomasi bo‘ldi. Tez orada Andxo‘y madrasasida mudarrislik qiladi. Mir Muhammad Amin „Qurbat" taxallusi bilan sheʼrlar ijod qilgan. „Qurbat" so‘zining maʼnosi „yaqinlik", „samimiylik", „mahram"dir. Qurbatdan „Devon" meros bo‘lib qolgan. Qurbat zabardast shoir, olim sifatida muhojir o‘zbek va tojiklar orasida g‘oyat mashhur. Ustod Qurbat „Devon"larida falsafiy-axloqiy mazmundagi g‘azal, muxammas, tarjeʼband, qitʼa, ruboiylar bor. Qurbat zullisonayn shoir bo‘lib, o‘zbek va tojik tillarida yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Yoʻldoshev N*. Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1993 — 143 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Oʻlik dengiz** (arab. Bahr-Lut) -Gʻarbiy Osiyodagi oqmas shoʻr koʻl, Iordaniya va Isroil hududlarida. AlHor tektonik botigʻida, dengiz sathidan -408 m pastda (sohili Yer quruqlik qismining eng past joyi) joylashgan. Maydoni 1050 km², uz. 76 km, eng chuqur joyi 356 m (baʼzi maʼlumotlarga koʻra 335 m). Qirgʻoklari tik va qoyali. Oʻlik dengizga Iordan daryosi quyiladi. Dunyodagi eng shoʻr koʻllardan (tuz zaxirasi 43 mlrd. t chamasida), shoʻrligi 260—270°/00, ayrim yillarda 310°/00ga yetadi. Koʻldan kaliy va boshqalar tuzlar olinadi. Koʻl suvi yuqori darajada minerallashganligidan hayvon va oʻsimliklar (ayrim bakteriyalardan tashqari) yoʻq. Sohillari choʻl, ondasonda vohalar uchraydi. Gʻarbiy sohilidagi gʻorlardan 1947-yilda qadimiy ivrit, arab, yunon, lotin va boshqalar tillardagi qoʻlyozmalar (katta qismi miloddan avvalgi 2-asr — milodiy 2-asrga taalluqli) topilgan. Oʻlik dengizning gʻarbiy sohilida, unga Iordan daryosi quyilish qismida Bibliya afsonalarida yozilgan Sodom va Gomorra shahrilari mavjud boʻlgan deb taxmin qilinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koshtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—XIII asrlar. Buxoro viloyatining Kogon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Nurafshon" MFY, Yuqori Chuqurkoʻl qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

```
   == Manbalar ==
```

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**François Bondy** (1915-yil 1-yanvar — 2003-yil 27-may) shveysariyalik jurnalist va yozuvchi.

Biografiyasi
------------

François Bondyi 1915-yil 1-yanvarda Berlinda tugʻilgan. *Nitsa litseyida* (1928—1933) oʻquvchi sifatida u Romain Garyning, keyin esa Roman Kacewning doʻstlaridan biriga aylandi.

Faoliyati
---------

U Shveysariya va Germaniya gazetalarida ishlagan va siyosiy sharhlari bilan mashhur edi. U Ioneskoning barcha kitoblarini nemis tiliga tarjima qilgan.

1940-yilda Bondy *Die Weltwoche* kompaniyasida ishlagan; 1950-yilda u Madaniy erkinlik kongressiga qoʻshildi va Parijda oylik *Preuves* jurnalini taʼsis etdi. 1970-yildan u Zurichda yashagan. Bondi Polshaga surgun qilingan yozuvchisi Vitold Gombrovichning asarini targʻib qilgan birinchi Gʻarb ziyolisi edi.

Oʻlimi
------

2003-yil 27-mayda Zurichda vafot etdi.

Bibliografiyasi
---------------

1. ↑  see Note sur „Ferdydurke", *Preuves* 32/1953

### Maqolalari

* „Parijdan maktub: Ikki fransuz ovozi" *kvadrant* 1/1 (yoz 1956/57): 63-66.
**Ashurali mehtar** (famili-yasi Yusupov) (1893.11.7, Andijon– 1980.1.5, Toshkent) – oʻzbek xalq sozan-dasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1944). Xalq dorbozlari va qoʻgʻirchoqbozlarning hamkori, mehtarlik san’ati an’analarining bilimdoni sur-nay, karnay, nogʻora yoʻllarining ustasi. Ash. M. "Hujum", "Oʻrtoqlar", "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin" asarlariga musiqa bastalashda T. Jalilov, M. Tillayevlarga hamkorlik qilgan. U. Ismoilovning "Rustam" dramasiga musiqa bastalagan. Muqimiy nomidagi musiqali drama va komediya teatri so-zandasi (1940–65). San’atshunoslik ilmiy tadqiqot institutida Ash. M. ijro etgan oʻzbek an’anaviy musiqasi nodir yozuvlari saqlanmoqda.Ash. M. ijrosidagi Buzruk (savtlari bilan), Dugoh (ufor va savtlari bilan), Iroq (mushkiloti ufor, duchavalari bilan), Nasr (talqini bilan), Yalang davron (ufori bilan), Mustahzod (uforlari bilan), Navo (sav-ti, mushkiloti, charxlari bilan) kabi 40 dan ortiq mumtoz kuy Yu. Rajabiyning "Oʻzbek xalq musiqasi" toʻplamidan oʻrin olgan. U "Dorbozlar" va boshqa filmlarda xalq sozandasi sifatida qatnashgan.Ad.: Olimboyeva K.. Ahmedov M. Oʻzbekiston xalq sozandalari, T. 1959.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oshe reshte 
 Cholus yo‘llarida Oshe reshte 
 Oshe reshte — tvorog, qovurilgan yalpiz, sarimsoq va piyozdog‘ bilan bezatilgan.
Oshe Reshte (forscha: آش رشته — *āsh-e reshte*) Eron oshxonasining eng mashhur oshlaridan biri. Bu osh ko‘pincha tvorog, baʼzan esa sirka va hatto tuzlamalar bilan isteʼmol qilinadi. Oilaviy odatlarga qarab, bu taom birinchi yoki asosiy ovqat sifatida isteʼmol qilinishi mumkin. Shuningdek, baʼzan qish mavsumidagi mehmondorchiliklarda yoki Ramazon oyida musulmonlarning iftorlik marosimida birinchi taom sifatida tortiladi. Oshe reshte ramazon oyida Eron oilalari orasida alohida o‘rin tutadi va bu oyga mos ovqatlardan biridir.

Tayyorlanishi
-------------

 Oshe reshte
### Kerakli mahsulotlar

* Pishgan loviya (qizil loviya Eronning ayrim hududlarida ishlatiladi).
* Pishgan yasmiq .
* Pishgan no‘xat .
* Qovurilgan yalpiz
* Sarimsoq (ixtiyoriy)
* Koʻkatlar shu jumladan ismaloq, petrushka va zardchoʻva.
* Piyoz (qovurilgan)
* Yog‘, tuz va imbir

### Tayyorlanishi

Suvni idishda qaynatib olinadi, so‘ngra loviya, yasmiq va no‘xat qo‘shiladi. Bir vaqtning oʻzida, boshqa idishda oldindan to‘g‘ralgan piyoz yog‘, tuz va imbir bilan qovuriladi. Loviya suvda qaynatilgandan so‘ng, unga koʻkatlar qo‘shiladi va u 20 daqiqa qaynatiladi. So‘ng Oshe reshte qo‘shiladi va u bilan birgaqovurilgan piyoz ham qo‘shiladi va taom tayyor bo‘lguncha kutiladi.

Reshte tayyor bo‘lgach. Boshqa idishda qovurilgan piyoz va sarimsoq tayyorlanadi. Shu tarzda mayda tug‘ralgan piyoz biroz yog‘da qovuriladi va oltin rangga kirgunicha unga juda oz miqdorda imbir qo‘shiladi. Xohishga ko‘ra, piyozni qovurayotganda qovurilgan sarimsoqni ham tayyorlab, masalliqlarning qolgan qismi bilan qaynab ketishi uchun reshte bilan birga idish ichiga qo‘shsa ham bo‘ladi. Bundan tashqari, Osh uchun qovurilgan sarimsoqdan tashqari, piyozdog‘ (imbirsiz) ham ishlatiladi.

Idishning sirtini chiroyli qilish uchun ustiga ozgina tvorog quyib, uning ustiga qovurilgan yalpiz, qovurilgan sarimsoq va qovurilgan piyoz qo‘shish mumkin.

* Baʼzi oshe reshtelarning o‘zi sho‘r boladi. Shuning uchun, idishga tuz qo‘shganda, uni sho‘r bo‘lib ketishidan ehtiyot bo‘lish kerak.
* Agar maxsus tayyorlangan sabzavotlar bo‘lmasa, bu taomni tayyorlash uchun faqat ismaloq bo‘lishi kifoya va Oshe reshte shu holatda ham mazali bo‘ladi.
* Oshe reshtega qovurilgan yalpiz qo‘shmaguncha, taʼmi to‘liq bo‘lmaydi.

Manba
-----

1. بایگانی‌شده در ۷ اوت ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، سایت پارسه گرد