recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Richard Crandall** (inglizcha: *Richard E. Crandall*; 1947-yil 29-dekabr — 2012-yil 20-dekabr) — algoritmik sonlar nazariyasiga katta hissa qoʻshgan amerikalik fizik va kompyuter olimi boʻlgan. U vaznli diskret irratsional asosli konvertatsiya yaratuvchisi va katta tub sonlarni topishning muhim algoritmi sifatida tanilgan.

Biografiya
----------

Richard Crandall Michigan shtatining Ann Arbor shahrida tugʻilgan. Olimning soʻzlariga koʻra, otasi unga aktuariy (sugʻurta statistikasi boʻyicha mutaxassis) boʻlib ishlagan koʻp sonlardan qoʻrqmaslikni oʻrgatgan. 1965-yilda u Kaliforniya Texnologiya Institutiga oʻqishga kirdi (u yerda Richard Feynmanning maʼruzalari kursida qatnashdi), ammo 2 yildan soʻng Rid kollejiga oʻtdi. U yerda Richard 1969-yilda sanʼat bakalavri (BA) darajasini oldi, undan soʻng Massachusets texnologiya institutida aspiranturaga oʻqishga kirdi va u yerda Regge nazariyasining matematik muammolari ustida ishladi. 1973-yilda esa Richardga falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasi berildi. 1978-yilda u yana Reed kollejiga fizika professori sifatida qaytdi. 1984-yilda Richard Crandall atomi deb nomlanuvchi muammoni ishlab chiqdi.

Martaba
-------

1970-yillarda Crandall kompyuterlarga qiziqa boshladi. 1984-yil 24-yanvarda Apple birinchi Macintosh-ni ishlab chiqardi. Reed-kollejini kompyuterlashtirish gʻoyasi bilan yonib ketgan olim Steve Jobs bilan uchrashdi va ular tez orada doʻst boʻlishdi. 1980-yillarning oʻrtalarida Richard Reed kollejida oʻqituvchilikni tashlab, NeXT kompaniyasida Jobsga qoʻshildi, u yerda bosh kriptograf, keyin esa bosh olim lavozimiga koʻtarildi. 1987-yilda u oʻsha paytda Mathematicaning birinchi versiyasini ishlab chiqayotgan Stiven Volfram bilan uchrashdi. Keyinchalik, Crandall kompyuter hisoblash va uning fan va oʻqitishda qoʻllanilishi boʻyicha bir nechta kitoblar yozdi.

Ilmiy yutuqlaridan tashqari, Richard Crandall *PSI Press* nashriyot firmasi va *Perfectly Scientific* konsalting firmasining asoschisi hisoblanadi.

Vafot
-----

Richard Crandall 2012-yil 20-dekabrda Portlanddagi (*Oregon sogʻliqni saqlash va fan universiteti) kasalxonasida* vafot etgan.

Manbalar
--------


1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Ramz** (arab. — ishora qilmoq) (badiiy adabiyotda) — voqelikni badiiy aks ettirishning shartli usuli; badiiy shartlilik shakllaridan. Ramz majozdan farq qilib, mazmuni obrazli qurilishi bilan bogʻliq boʻladi va koʻpmaʼnoliligi bilan ajralib turadi. Ramz barcha xalqlar folklori va adabiyotida qadimdan mavjud. Ramziy obrazlar muayyan tizimni tashkil etadi va ayrim hollarda koʻpchilik xalqlar adabiyoti va sanʼatida mushtarak mazmunni ifodalaydi. Mas, sher — mardlik, tulki — makkorlik, boʻri — ochkoʻzlik va boshqa Adabiyot tarixida asrlar davomida ishlatilib kelinayotgan ramziy obrazlar tizimi ham mavjud; gul — goʻzallik, maʼshuqa; bulbul — oshiq; sariq rang — mahzunlik, qora rang — motam ramzi va boshqa Ijodkorlar anʼanaviy Ramzlar bilan bir qatorda tabiatdagi har bir hodisa va detal (Mas, bulut, buloq, chaqmoq va boshqalar)dan ramziy tasvir uchun foydalanadilar. Bunda u yoki bu narsa tasvir jarayonida yozuvchi maqsadiga xizmat qiluvchi muayyan ramziy maʼnoga ega boʻladi.

Xalq ogʻzaki ijodiyoti va mumtoz adabiyotda keng koʻlamda ishlatilgan ramziy tasvir usuli hozirgi adabiyotda ham muvaffaqiyatli qoʻllanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Claire A. Pierangelo -** amerikalik diplomat boʻlib, 2022-yil iyunidan buyon AQShning Madagaskar va Komor orollaridagi elchisi boʻlib ishlagan.

Taʼlim
------

Pierangelo Kaliforniya universitetida sanʼat bakalavri, Milliy xavfsizlik va manbalar strategiyasi boʻyicha fan magistri, Milliy mudofaa universitetining Duayt D. Eyzenxauer nomidagi Milliy xavfsizlik va resurslar strategiyasi universitetida magistr darajasini olgan. Pol H. Nitze Jon Hopkins universitetining ilgʻor xalqaro tadqiqotlar universitetida ham oʻqigan.

Karyera
-------

Oliy martabali tashqi ishlar xizmati aʼzosi boʻlgan Pierangelo AQShning Hanoidagi (2011-yildan 2015-yilgacha) Vietnamdagi elchixonasi missiya boshligʻi oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Boshqa lavozimlarda, jumladan, Yevropa va Yevrosiyo byurosida koʻplab lavozimlarda ishlagan. AQSh Davlat departamentidagi ishlar va AQSh Bosh konsulligida bosh xodim sifatida xizmat qilgan. U shuningdek, Inson resurslari byurosida samaradorlikni baholash boʻlimi direktori boʻlib ishlagan.Pierangelo shuningdek, Milliy Mudofaa Universitetida dotsent edi. U Nigeriyaning Lagos shahridagi AQSh Bosh konsulligida bosh xodim boʻlib ishlaydi. Hozirda u Nigeriyaning Lagos shahridagi Bosh konsul. Vietnamda boʻlgan vaqtida u AQSh kompaniyalarini olib kelishga yordam berdi va Xo Chi Minh izi boʻylab portlamagan oʻq-dorilarni yoʻq qilishga yordam berish bilan bir qatorda urushdan qolgan agent Orangeni yoʻq qilishda yordam berdi.

### Madagaskardagi elchiligi

2021-yil 24-iyun kuni Prezident Joe Biden Pierangeloni AQShning Madagaskar va Komor orollaridagi elchisi etib tayinladi. 2021-yil 30-sentabr kuni Senatning Tashqi aloqalar qoʻmitasida uning nomzodi boʻyicha eshituv boʻlib oʻtdi. 2021-yil 19-oktabrda uning nomzodi qoʻmitadan chiqqanligi maʼlum qilindi. Uning nomzodi butun Senat tomonidan 2022-yil 2-martda ovoz berish yoʻli bilan tasdiqlangan. U 2022-yil 29-iyun kuni prezident Andry Rajoelinaga ishonch yorliqlarini topshirdi.

Shaxsiy hayot
-------------

U italyan, indoneziya, vetnam, fransuz, gaiti kreoli va bir oz ispan tillarida gapiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Claire A. Pierangelo".  Embassy of the United States, Hanoi, Vietnam. 2-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2015-yil.
2. ↑  „La politique en bref | NewsMada". *NewsMADA* (29-iyun 2021-yil). 29-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „Biden Taps UC Santa Cruz Grad For Ambassadorship" (en). *Santa Cruz, CA Patch* (13-iyul 2021-yil). Qaraldi: 13-sentabr 2021-yil.
4. 1 2  „PN775 - Nomination of Claire A. Pierangelo for Department of State, 117th Congress (2021-2022)". *www.congress.gov* (19-oktabr 2021-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2021-yil.
5. ↑  United States Senate Committee on Foreign Relations (19-oktabr 2021-yil). „SFRC APPROVES 33 CRITICAL FOREIGN POLICY NOMINATIONS". Press-reliz.  Qaraldi: 9-noyabr 2021-yil.
6. ↑  *U.S. Embassy Antananarivo.* „Ambassador Pierangelo Presents her Credentials".  United States Department of State (29-iyun 2022-yil). Qaraldi: 29-iyun 2022-yil.
**Çamlıyayla**Turkiyaning Oʻrta yer dengizi mintaqasida joylashgan Mersin viloyatidagi shaharcha va tumandir. Tumanda 10558 kishi istiqomat qiladi, shundan 3335 nafari Chamliyayla shahrida istiqomat qiladi.[*sayt ishlamaydi*]

Çamlıyayla - Toros tog'larida joylashgan kichik bir tuman.Yozda Çamlıyaylaning ko'llari, soylari va qarag'ay o'rmonlari ko'plab sayyohlarni jalb qiladi, Adana, Mersin va Tarsusdan qirg'oqdagi haddan tashqari issiqlikdan qochib, tepaliklardagi yozgi uylarga.(qarang: Yayla)

Çamlıyayla tinch qishloq hududi bo'lib, yoshlarni ko'ngil ochish uchun yovvoyi tungi muhitsiz va shuning uchun oilalar va nafaqaxo'rlar orasida mashhurdir,odatda bolalar ota-onalari shaharda ishda bo'lsa, bobosi va buvisi bilan tepaliklarda qolishadi; maktab ta'til davrida tuman aholisi 100 000 dan oshadi. Oshxonada muzqaymoqning o'tmishdoshi bo'lgan, yozda juda tetiklantiruvchi *karsambach* deb ataladigan shilimshiq muz mavjud.

Çamlıyaylada tog' echkisi boqish markazi mavjud bo'lib, odamlar u yerga yovvoyi cho'chqa, quyon va qumtosh ovlash uchun boradilar. Yuqori balandliklarda tuman yalang'och tog' yonbag'rida, daraxtlar chizig'idan yuqorida joylashgan.

Tarixi
------

Hududning dastlabki tarixi noma'lum, ammo bu tepaliklar eng qadimgi davrlardan beri egallab olingan bo'lishi kerak. 11-asr oxiriga kelib, hudud qisqa vaqt ichida Vizantiya imperiyasi tomonidan nazorat qilingan, ammo 1081-yilda saljuqiy turklari tomonidan qisqa muddatda bosib olingan. Shahar chekkasi yaqinida 11-12-asrlarga oid arman qurilishi boʻlgan Lampronning keng tarqalgan Hetʽumid qal'asi joylashgan boʻlib, unda oldingi antik va Vizantiya davrining bir necha tarkibiy qoldiqlari mavjud.Shimoli-g'arbiy tarafdagi turar-joy xonalari, ayniqsa, yaxshi kesilgan tosh toshlari bilan hayratlanarli. Ushbu sayt Kapadokiyadan Kilikiya Armaniston Qirolligiga boradigan strategik yo'lni qo'riqlagan. Keyinchalik qal'a Usmonlilar imperiyasi tarkibiga kiritildi va Usmonlilar hamdaMamluklar o'rtasidagi janglar hududiga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Edwards, Robert W.*. The Fortifications of Armenian Cilicia: Dumbarton Oaks Studies XXIII*. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University, 1987 — 176–185 bet. ISBN 0-88402-163-7.

Havolalar
---------

* Tumanning rasmiy sayti (turkcha)
* Hokimiyatning rasmiy sayti (turkcha)
* Lampron qal'asi / Chamlıyaylaning diqqat bilan hujjatlashtirilgan fotosurati va rejasi
Amintas III, 
**Amintas III** Miloddan avvalgi 393-yildan 369-yilgacha bo'lgan Makedoniya monarxi va Ajidlar sulolasining a'zosi, u Axdausning o'g'li, shahzoda Amintasning nabirasi va Aleksandr I ning chevarasi edi. Iskandar Zulqarnaynning bobosi.

Archila II vafotidan keyin o'n yillik tartibsizlikdan so'ng, Amintas taxtga o'tirdi. Uning uyida juda ko'p dushmanlari bor edi; u miloddan avvalgi 383-yilda Illiriyaliklar tomonidan quvib chiqarilgan, ammo keyingi yili Tesaliya yordami bilan o'z shohligini qaytarib olgan.

Miloddan avvalgi 379 yilda Amintas spartaliklar bilan kelishuvga erishdi, ular unga Olintosni bosib olishda yordam berishdi. U shuningdek , qiroli Yasonning ittifoqiga qo'shildi va Afina bilan faol do'stlashdi.

Amintas va uning rafiqasi Eurydice II uchta o'g'li bor edi: katta o'g'li Aleksandr II, ikkinchi o'g'li Perdikka III va uchinchi o'g'li mashhur Filipp II .

eslatmalar
----------

1. ↑  Olynthus，位於哈爾基季基(英語：Chalcidice)半島上的一個城邦。
2. ↑  伊阿宋又稱**費賴的伊阿宋**（希臘語：Ιάσων των Φερών'），色薩利前370年代的國王。

murojaat qiling
---------------

* 本條目出自公有领域：Chisholm, Hugh (编). (11th ed.). 劍橋大學出版社. 1911.

|  |
| --- |
| Amintas III **阿吉德王朝****Tavalludi:**  ? **Vafoti:** 前369年 |
| Oldingisi阿吉烏斯二世 |  **馬其頓國王 前393年－前369年**  | Keyingisi亞歷山大二世 |
**Gilini saroyi (Palazzo Ghilini)** — Italiyadagi Alessandriyadagi Ozodlik maydonida (Piazza della Liberta) joylashgan bino. U shaharning markaziy qismida, soborning yonida joylashgan. Gilini[it] oilasiga mansub.

Saroy ikki qavatli va pyemont barokko uslubida qurilgan. Hammasi boʻlib, fasadda 13 dan 7 gacha derazalar mavjud. Ularning barchasi yuqori ion orderli pilasterlar bilan ajratilgan. Saroyning fasadlari simmetrik boʻlib, bir-birini aks ettiradi.

Tarixi
------

Saroyning qurilishi Jirilamo Gilini[it] buyrugʻi 1732-yilda meʼmor Beneditto Alfyeri[it] rahbarligida boshlangan. Asr oʻrtalarida uning oʻrniga meʼmor Janotti[it] kelgan. Maydonga qaragan asosiy bino meʼmor Domeniko Kazelli rahbarligida qurilgan. Binoning asosiy qismi dastlab qurilgan. Keyinchalik, saroyning shimoliy qismi va faqat XIX-asrning ikkinchi yarmida — janubiy qanoti qurilgan. Saroyning qurilishi XIX-asrning ikkinchi yarmida yakunlandi. Shunga qaramay, butun bino bir xil uslubda qurilgan.

XIX-asr oʻrtalarida saroy binosida maʼmuriy xizmatlar joylashgan. Bugungi kunda saroy binosida Alessandriya prefekturasi joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* Lucio Bassi*. Ghilini. Il palazzo e la sua storia*. Алессандрия: Провинция Алессандрия, 1989.

Havolalar
---------

* Alessandriya gidi
Said Olimxon (amir)
**Amir** (arabcha:  — amr qiluvchi, boshliq, hokim) — lashkarboshi, hokim, bek. Arab xalifaligining dastlabki xalifalari va umaviylar davrida alohida qoʻshin qoʻmondonlari A. deb atalib, ular odatda zabt etilgan viloyatlarga noib etib tayinlanganlar. Xalifalarga Umar ibn al-Xattobdan boshlab „A. al-moʻminin" („Moʻminlar A.i") unvoni berilgan. Abbosiylar davrida A. odatda xalifalarning oliy hukmdor ekanligini tan olgan hokimlar, shuningdek xalifalikka nomigagina qaram boʻlgan sobiq noiblar (agʻlabiylar, tu-luniylar, tohiriylar) yoxud qurol kuchi bilan oʻzlari davlat barpo etgan mustaqil hokimlar (safforiylar, taznaviylar, buvayhiylar); ularni 10-asrda sultonlar deb ham atay boshlashgan. 10-asr oxiri — 11-asr boshida A. deb turli tabaqaga mansub hokimlar va lashkarboshilar (ay-yubiylar, mamluklar davlatlari va boshqalarda) atalgan. Oʻrta asrlarda Movarounnahr xonliklarida Amir ul-umaro, Amiri shikor mansablari mavjud boʻlgan. Oltin Oʻrda, soʻngra Movarounnahr va Eronda moʻgʻullar istilosidan soʻng A. deb uluslar boshliqlari atalgan (bek yoki noʻyon maʼnosida). Bu unvonni Amir Temur ham olgan; temuriylar sulolasiga man-sub shahzodalar Amirzoda (amir oʻgʻli) deb atalib, mirzo uning qisqartirilgan shaklidir. 18-asr oxiridan eʼtiboran Buxoro xonligi hukmdorlari oʻzlarini A. deb atay boshlaganlar. Safaviylar Eronida A.- viloyat hokimlari (odatda qabila boshliqlari, xonlar va sultonlar), Afgʻonistonda A. unvonini barakzoylar sulolasi hukmdorlari Doʻstmuhammadxondan boshlab olganlar. 20-asrda monarxik arab davlatlarida (mas, Saudiya Arabistonida) A.- hukmron su-lolaning valiahd shahzodalari.

Yana qarang
-----------

* Davlat boshligʻi
* Monarx

* Monarxiya

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ruri Xoshino (yaponcha: hàníníkძリ Hoshino Ruri?)** — *Martian Successor Nadesico* anime seriyasidagi qahramon. U, shuningdek, *Martian Successor Nadesico: Prince of Darkness serialning* bosh qahramoni va Gekigangar IIIda, shuningdek, seriyaga asoslangan mangada paydo boʻladi. Qahramonlar dizaynerining taʼrifiga koʻra, Ruri tomoshabinlar orasida uning sevimli ijodidir. 1997-yilda „Animage" jurnalining Gran-prisida u ayol qahramonlar orasida uchinchi oʻrinni egalladi. Keyingi yili u ikkinchi oʻringa koʻtarildi va 1999-yilda ayol qahramonlar orasida birinchi oʻrinni egalladi[2][3]. Ushbu uch yil davomida u Nadeshikodagi eng mashhur ayol qahramon boʻlib qoldi. Anime News Network sharhida qayd etilishicha, Ruri bir yil oldin chiqqan Evangelion animesidan Rey Ayanamiga parodiya qilishga harakat qilmoqda. THEM Anime sharhi nuqtai nazaridan, Ruri Rei boʻlishi kerak edi.

Biografiya
----------

Ruri Xoshino — Nadeshikoning navigatori. Qahramonning „imzo" iborasi „baka-baka" boʻlib, u Nadeshikoda qilingan har qanday ahmoqlikka javob beradi. U shuningdek, serialdagi eng goʻzal ayol qahramon, shuning uchun u „Miss Nadeshiko" unvoni uchun tanlovda gʻolib chiqdi, lekin bosh sovrin — kema kapitani lavozimidan bosh tortdi.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, u yetim edi va seriyaning asosiy voqealaridan yetti yil oldin uni Nergalning kompyuter tadqiqot laboratoriyasida ishlagan er-xotin asrab olgan. U yerda u olti yil ichida yakunlanishi kerak boʻlgan Nadeshiko aʼzosi boʻlishga oʻrgatilgan. Bu uning taʼlimi uchun kompensatsiya boʻlishi kerak edi. Darhaqiqat, Ruri — Tinchlik Qirolligining birinchi malikasi, attraksion parki bilan boshlangan va keyinchalik qimor oʻyinlarini qonuniylashtirish orqali boyib ketgan neytral millat. Serial voqealari vaqtida ushbu qirollikning banki Shveytsariya banki kabi hurmatga sazovor.

Rurining ota-onasi uzoq vaqt farzand koʻra olmadi va bolani „probirkada" yaratishga harakat qildi. Biroq, bu urinish amalga oshirilgan laboratoriya terrorchilar tomonidan portlatilgan, probirkalar esa Nergalning laboratoriyalariga tushib qolgan. Ulardagi embrionlarning aksariyati oʻsha vaqtga kelib oʻlgan, qolganlari genetik muhandislik tajribasining bir qismiga aylandi. Ular uchun ideal joy tanlandi — toza suv va buzilmagan ozon qatlami. Rurining ota-onasi mukammal boʻlolmaydigan tirik odamlarning oʻrniga kompyuterga taqlid qildi, uni doimo maqtashdi va hech qachon taʼna qilishmadi. Taʼlimdan ortiqcha narsalar chiqarib tashlandi va faqat bolalarga hayotda kerak boʻlgan narsalar qoldi. Ruri bu tajribaning yagona muvaffaqiyatli natijasi edi. Ota-onasi uni uzoq vaqt izladi va nihoyat, katta quvonch bilan topishdi. Ruri oʻzining kelib chiqishi haqidagi haqiqatni bilib olgach, u oʻz qirolligi oʻrniga Nadeshikoda qolishni tanladi.

Havolalar
---------

* „Ruri and me" (en). 31-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2009-yil.

Manbalar
--------

1. ↑   Рецензия на «Dai Guard». (англ.). Anime News Network. Дата обращения: 3 апреля 2009.
2. ↑   Рецензия на «Martian Successor Nadesico». (англ.). THEM Anime. Дата обращения: 3 апреля 2009.
**Rus-afgʻon mojarosi** (1885 y 18 mart), Pandi vohasi yoxud Toshkoʻprikdagi qurolli toʻqnashuv — amalda 19-asrning 80-yillarida rusafgʻon chegarasi oʻtkazilishi munosabati bilan Buyuk Britaniya va Rossiya oʻrtasida kelib chiqqan mojaro. 19-asrning 80-yillari boshida Buyuk Britaniya Afgʻoniston bilan 1878—80 yillardagi urush (qarang Ingliz—afgʻon urushlari) natijasida bu davlatning tashqi siyosati ustidan nazorat qilishni oʻz koʻliga olib oʻz taʼsir doirasini Shimoliy Afgʻonistonga tarqatish va Rossiyani Oʻrta Osiyoda kuchayib, mustahkam oʻrnashib olmasligi uchun har qanday yoʻl bn harakat qilgan. Shu maqsadda Afgʻonistonni Rossiyaga qarshi gijgijlagan. 1884-yil yozidg..chngliz zobitlari bosh boʻlgan afgʻonlar otryadi Turkmaniston hududiga kirib Pandi vohasini egallagan. Toshkoʻprik (Toshkepri) yonidagi qurolli toʻqnashuv natijasida afgʻon qoʻshinlari bu yerni tark etgan. 1885-yil 10 sentabrdagi bitimga koʻra, EronAfganistan chegarasidan to Amudaryogacha boʻlgan oraliqdagi Rossiya va Afgʻoniston chegarasi belgilandi. RossiyaAfgʻoniston chegarasi haqidagi rusingliz protokolini imzolanishi bilan (1887) hal boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aminjon Soliyevich Akobirov** (1930.22.2, Buxoro) — aktyor va rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Buxoro teatrida aktyor (1945-57), rejissyor (1957-60), bosh rejissyor (1960-64), direktor va rejissyor (1964-73 va 1975-yildan), Samarqand opera va balet teatrida direktor (1973-75). A. maʼ-naviy-falsafiy ruhdagi obrazlarning mohir ijrochisi sifatida tanilgan: Qambarali („Oltin koʻl"), Sulaymon („Arshin mol olon"), Navoiy („Alisher Navoiy"), Kochkaryov („Uylanish") va boshqa Rejissyor sifatida „Ravshan va Zulxumor" (K. Yashin), „Guli Siyoh" (S. Jamol), „Tohir va Zuhra" (S. Abdulla), „Mening Buxo-rom" (K. Yashin), „Vatan ishqi", (Z. Fatxullin, Sh. Saʼdulla) kabi asarlarni sahnalashtirdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻisht** — qurilish materiali; toʻgʻri burchakli parallelepiped koʻrinishidagi sunʼiy tosh. Tabiiy va sunʼiy (mineral) materiallardan tayyorlanadi. Xom va pishiq turlarga boʻlinadi. Xom Gʻ. tabiiy sharoitda quritiladi. Pishiq Gʻ.ni tayyorlashning "hoʻl" va "yarim quruq" usullari bor. Oddiy pishiq Gʻ.ni "hoʻl" usulda tayyorlash uchun sogʻtuproqdan loy tayyorlanadi, yaxshilab pishitiladi, qoliplanadi, quritiladi va xumdonda pishiriladi. "Yarim quruq" usulga koʻra, 8—10% namliqdagi tuproq mas-sasi 120–150 kg/sm2bosim ostida poʻlat qoliplarda maxsus presslarda presslanadi, keyin 1000° ga yaqin temperaturada aylanma yoki tunnel xumdonlarda pishiriladi. Bu usul Gʻ.ning oʻlchamlari aniq va shakli toʻgʻri boʻli-shini taʼminlaydi. Siqilishga mus-tahkamlik chegarasi boʻyicha Gʻ.lar 5 markaga boʻlinadi: 150; 125; 100; 75; 50. "Hoʻl" usul boʻyicha tayyorlangan Gʻ.ning hajmiy ogʻirligi oʻrtacha 1700 kg/m\ "yarim quruq" usulda tayyorlangan Gʻ.niki esa 1900 kg/m3ni tashkil etadi. Hajmiy ogʻirligi 1400 kg/m3dan kam boʻlgan yengil Gʻ.lar ham binokorlikda keng ishlatiladi. siqilishga mustahkamlik chegarasi 50– 100 kg/sm2va hajmiy ogʻirligi 1000– 1400 kg/m3boʻlgan Gʻ.lar imoratlarning yuk koʻtaruvchi devorlarini tiklashda qoʻllanadi. Siqilishga mustahkamlik chegarasi 35–50 kg/sm2va hajmiy ogʻirligi 700–1000 kg/m3boʻlgan yengil Gʻ.lar oddiy devorlarda, issiq — sovuqni oʻtkazmaydigan (izolyatsi-on) material sifatida hamda sinchli binolarda sinchlar orasini toʻldirishda ishlatiladi. Hajmiy ogʻirligi 500–700 kg/m3va mustahkamlik chegarasi past (6–15 kg/sm2) boʻlgan Gʻ.lar qozon, quvur va pechlarga qoplash uchun qoʻllanadi.

Gʻ.larning kovakli, koʻp teshikli, kislotaga, oʻtga chidamli maxsus xillari mavjud. Silikat Gʻ.lar ham ishlab chiqariladi. Silikat Gʻ. tayyorlash uchun kvars qumi (92—95%), ohak (5—8%) va suv aralashmasidan iborat massa yuqori bosim va temperatura ostida avtoklavlarda qotiriladi. Silikat Gʻ. sargʻish kulrang koʻrinishda boʻladi. Uning hajmiy ogʻirligi 1700– 1900 kg/m\ Bunday Gʻ.lar fuqaro va sanoat binolarining yuk koʻtaruvchi devorlari va ustunlarini tiklashda ishlatiladi. Silikat Gʻ.lar namga, yuqori temperatura (500° dan ortiq) ga uncha chidamli boʻlmagani uchun pech va moʻrilarda, poydevor va sokollarda ishlatilmaydi.

Qad. oʻzbek milliy meʼmorligida kvadrat shaklidagi (24x24x5 sm) "mu-sulmon" Gʻ.lar keng rasm boʻlgan. Oʻzbekistonda 19-asr 2-yarmidan toʻrtburchak shaklli (28x13x7 sm va 37x23x9 sm oʻlchamli) "nikolay" Gʻ.lari ishlatilgan. Hozir asosan 25x12x6,5 sm oʻlchamli va bir yarimtali (25x12x8,8 sm) pishiq Gʻ. ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imageboard** (**imijbord**; ingl. "tasvir taxtasi") internet-forumning bir turi boʻlib, undagi bahs-munozaralarda tasvirlar asosiy oʻrinni egallaydi. Odatda anonim xabarlar yoziladi. Ilk imageboardlar Yaponiyada paydo boʻlgan.

Imageboardlar boshqa forumlardan farqli oʻlaroq roʻyxatdan oʻtishni talab etishmaydi. Buning oqibatida ularda anonim foydalanuvchilar xabarlar yozib, muloqot ancha erkin xarakterga ega boʻladi.

Bugungi kunda faoliyat yuritayotgan imageboardlarga quyidagilar misol boʻladi:

* Futaba Channel - ilk imageboardlardan biri, yaponcha.
* 4chan - dunyoning eng katta forumi, inglizcha.
* iichan Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-11-20). - animega bagʻishlangan imageboard, inglizcha.
* Krautchan Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-09-12). - "xalqaro" taxtaga ega imageboard, olmoncha.
* Hispachan[*sayt ishlamaydi*] - Ispaniya eng muhim tasvir taxtasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jamol Xudoyberdiyevich Karimov** (1909.22.2 — Fargʻona — 1993.23.9,) — matematik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967); professor (1962). 1935-yilda Oʻzbekiston universitetini tugatgan. Fargona pedagogika instituti matematika kafedrasi mudiri (1940— 43), Toshkent Davlat Universiteti mat. kafedrasi dotsenti, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi matematika va mexanika institutida boʻlim boshligʻi (1943—50), Fargʻona pedagogika institutifizika-matematika fakulteti dekani (1950-yildan), matematik analiz kafedrasi mudiri (1962-yildan). Ilmiy ishlari chizikli boʻlmagan differensial tenglamalar nazariyasiga oid. Fargona pedagogika institutimatematika fakultetiga Karimov nomi berilgan (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shoʻrtoʻgʻoy**, Shoʻrtoʻqay - jez davriga oid arxeologik yodgorlik. 6 ta alohida joylashgan tepaliklardan iborat. Shim. Afgʻonistonda, Koʻkcha daryosining Amudaryoga quyilish joyida, Amudaryoning chap qirgʻogʻida joylashgan. Yodgorlikda 1975—76 yillarda fransuz arxeologlari (B. Lion, A.P. Frankfor, M.N. Pottiye) ilk bor arxeologik tadqiqotlar oʻtkazganlar. Yodgorlikka mansub 2 ta tepalikdagina (150\*50m; 200x50 m) qazishmalar olib borilgan. Qolgan tepaliklar toʻliq oʻrganib chiqilmagan. Moddiy topilmalar (sopol idishlar boʻlaklari, taqinchoqlar, oʻq uchlari va boshqalar) va inshootlar qoldiqlari Sh. makoni Shimoliy Hindistondagi Xarappa madaniyati vakillari tomonidan barpo etilganligini koʻrsatdi.

SH. makoni mil. av. 3-ming yillik oxiri — 2-ming yilliklarda xarappaliklarning Oʻrta Osiyoning turli hududi bilan boʻlgan iqtisodiymadaniy aloqalarida muhim oraliq punkti vazifasini bajargan. Xususan, bu yodgorlik orqali tranzit ahamiyatga ega boʻlgan muhim yoʻllar oʻtgan. Sh. orqali Badaxshondagi lojuvard konlari mahsulotlari Shimoliy Hindistonga yetkazib berilgan. Jez davrida Zarafshon daryosining yuqori oqimida, Panjikent yaqinida joylashgan Sarazm, Zarafshon vohasidagi Qarnob konlari, Janubiy Oʻzbekistondagi Sopolli va boshqalar makonlarni Shimoliy Hindiston bilan bogʻlovchi asosiy aloqa yoʻli Sh. orqali oʻtgan. Bu makon orkali Amudaryoning chap qirgogʻi boʻylab Quyi Zarafshon vohasi va Amudaryoning quyi oqimiga qarab ketuvchi yoʻl ham oʻtgan.

shahrining yuqori madaniy qatlamlaridan jez davri Dasht madaniyatiga mansub moddiy topilmalar topilgan. Ularga asoslanib Sh. makoni mil.av. 2-ming yillik oʻrtalariga kelib mahalliy chorvador qabilalar taʼsiriga tushganligi haqida fikr yuritish mumkin. Ad.: Rtveladze E. V. Velikiy shelkoviy put, T. 1999.

Oʻktam Mavlonov.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gastrula** — koʻp hujayrali hayvonlarning gastrulyatsiya davridagi murtagi. Birinchi marta rus biologi A. O. Kovalevskiy (1865) taʼriflab bergan, G. tushunchasini fanga iyemis biologi E. Gekkel kiritgan (1874). Odatda, erta, oʻrta va soʻnggi G. davrlari boʻladi. Soʻnggi G. davrida embrion ikki — tashki (birlamchi ektoderma) va ichki (birlamchi entoderma) qavatdan tashkil topali. Deyarli barcha koʻp hujayralilarda (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar, taroqpilardan tashqari) uchinchi qavat (mezoderma) ham hosil boʻladi. Birlamchi ogʻizlilarda uchinchi qavat teloblastlardan vujudga keladi. Ikkilamchi ogʻizlilarda esa mezoderma materiali birlamchi ekto va endoderma tarkibiga kirib va ulardan gastrulyatsiya davrida ajralib chiqa boshlaydi. Ikki qavatli embrion — G.ning kashf etilishi hayvonot dunyosi taraqqiyotining umumiyligini isbot etishda katta ahamiyatga ega boʻldi (qarang Gastreya nazariyasi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nuh Ibn Nasr**, amiri Hamid, Abu Muhammad (? — Buxoro — 954) — Somoniylar davlatining amiri (943— 954), amir Nasr II ibn Ahmadning oʻgʻli. Otasi 30 yil hukmronlik qilgach, tiriklik paytida taxtni unga topshirgan (943 yil 10-aprel). Buxoro krzisi, fiqh ilmining bilimdoni Abulfazl Mar-vaziy (946 yilv.e.) uning vaziri boʻlgan. N.ibn N. mamlakatda keng yoyilgan qar-matiylar harakatini bartaraf etish choralarini koʻrgan. Movarounnaxrdagi bu harakat rahbari Muhammad ibn Ahmad Naxshabiyni Buxoroda dorga ostirdi. Biroq Somoniylar davlatining moliyaviy ahvoli ogʻirlashganligi uchun u soliq va turli tushumlarni koʻpaytirishga majbur boʻlgan. Mamlakatda isyon va gʻalayonlar kuchaygan. Narshaxiyning yozishicha, hatto uning ama-kisi Abu Ishoq Ibrohim ibn Ahmad Iroqdan kelib, Nishopur amiri Abu Ali Sagʻoniy yordamida Buxoro taxtini egallab olgan (947 yil). Oradan koʻp oʻtmay N.ibn N. Samarqanddan qaytib, taxtni qaytarib olgach, markaziy hokimi-yatga qarshi isyon koʻtargan qarindosh-urugʻlarini jazolagan, Marvdagi isyonlarni ham bostirgan. Ammo u Abu Alini avval Chagʻoniyon, soʻngra Xurosonga hokim qilib (652) tayinlashga majbur boʻlgan. Somoniylar davlati inqirozini toʻxtatishga harakat qilgan. Narshaxiy oʻzining "Buxoro tarixi" asari (943—944)ni unga bagʻishlagan. Ogʻir ka-sallikdan soʻng Buxoroda vafot etgan.

Adabiyot
--------

* Narshaxiy, Buxoro tarixi, T. 1993.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agamalar** (*Agama*) — agamasimonlar oilasiga mansub kaltakesaklar urugʻi. Tanasi yassi, boshi uchburchak shak-lda, dumi silindrsimon yoki ikki yondan bir oz siqilgan. Tanasi xilma-xil rangda, ayniqsa erkaklari rang-barang boʻladi. A.ning 70 ga yaqin turi maʼlum. Afrika, Janubi-Gʻarbiy va Markaziy Osiyoning ochiq dasht, choʻl va toshloq togʻli hududlarida tarqalgan. Ayrim turlari Janubi-Sharqiy Yevropada ham uchraydi. Oʻzbekistonning daryo vodiylari va choʻllarida choʻl agamasi, yaʼni kunqargʻar (*Agama sangyinalenta*), togʻli hududlarida Turkiston agamasi, yaʼni toshkaltakesak (*Agama lohmanni*), Kavkaz agamasi (*Agama caucasia*), Himolay agamasi (*Agama himalayana*), Pavlovskiy agamasi (*Agama pawlowskii*) tarqalgan. A. har xil hasharotlar, oʻrgimchaksimonlar, koʻpoyoqlilar va mayda kaltakesaklar, shuningdek yashil oʻsimliklarning guli, 147barglari va mevasi bilan oziqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulla Hoshimovich Hoshimov** (1908.20.9, Toshkent - 1976.21.6) -fiziolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1963), tibbiyot fanlari doktori (1956), professor (1957), Oʻrta Osiyo tibbiyot instituti davolash fakultetini tugatgach (1933), normal fiziologiya kafedrasida katta laborant, aspirant (1933 — 35), assistent (1935—38), dotsent (1938— 41). Urush qatnashchisi (1941—45). Toshkent tibbiyot akademiyasi normal fiziologiya kafedrasida dotsent (1945—56), ayni vaqtda Riga tibbiyot instituti normal fiziologiya kafedrasida doktorant (1953—56). 1957-yildan Toshkent tibbiyot akademiyasining normal fiziologiya kafedrasida professor va Toshkent farmatsevtika instituti fiziologiya kafedrasi mudiri (1956—73). Ilmiy ishlari, asosan, sogʻlom organizmda hamda tashqi muhitning organizmga taʼsiri natijasida qon aylanishining oʻzgari-shiga oid.

Manbalar
--------

* Vliyaniye korn bolshix polushariy na teploregulyaiiyu (Uslovnshe refleksm), T. 1940; Krovoobrasheniye pri pishevarenii, T. 1958.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abdulla Xusoimovich Shomuratov** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

1903-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1929-yildan KPSS aʼzosi.

1930-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1930—1965-yillarda .

1930-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarning faol ishtirokchisi. 1930—1965-yillarda — ,,Yangiyoʻl tuman Kolxozlar uyushmasi" ORGO boshligʻi oʻrinbosari, 9-Davlat qurilish tresti mehnat iqtisodiyoti sektori kotibi, Gʻijduvon tumanidagi paxta zavodi qurilish boʻlimi boshligʻi, Gʻijduvon tuman Kompartiyasi 1-kotibi. Ukraina, Oʻzbekiston Kompartiyasi MK sanoat va transport boʻlimi mudiri, Ukraina KP Samarqand viloyat qoʻmitasining 2-kotibi, KP Samarqand viloyati va shahar qoʻmitasining 1-kotibi, Ukraina KP Andijon okrug komiteti 1-kotibi, Oʻzbekiston sanoat kooperatsiyasi kengashi raisi, Ukraina KP Toshkent qishloq okrugi qoʻmitasi 1-kotibi, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisi oʻrinbosari, Oʻzbekiston SSR Kommunal xoʻjaligi xalq komissari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti boʻlim boshligʻining oʻrinbosari lavozimlarida faoliyat yuritgan.

2-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

1991-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Filippov S. G. 1934-1939 yillarda KPSS (b) ning hududiy rahbarlari: maʼlumotnoma, Moskva, ROSSPEN, 2016, p. 632-633.
Koordinatalari: 41°16′46″N 69°15′40″E﻿ / ﻿41.27944°N 69.26111°E﻿ / 41.27944; 69.26111GO

**Abdulla Qahhor koʻchasi** Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. Abdulla Qahhor koʻchasi oʻzbek shoiri nomi bilan nomlangan koʻchadir. Koʻchadan koʻplab boshqa koʻchalar oʻtadi va koʻchada  Abdulla Qahhor mahallasi, Damariq mahallasi va Bobur mahallasi joylashgan. Koʻchadan uzoq boʻlmagan masofada Toshkent xalqaro aeroporti joylashgan. Koʻcha Yakkasaroy tumanida joylashgan.

Tarixi va nomi
--------------

Koʻchaning nomi oʻzbek shoiri Abdulla Qahhor nomi bilan nomlangan. 
16-fevral 1999-yili Toshkentda terrakt yuzaga kelganda, Abdulla Qahhor koʻchasida joylashgan uyda soni boʻyicha beshinchi portlash roʻy berdi. Portlash soat 12:00da boʻldi va shaxsiy kishiga tegishli uydan hech narsa qolmadi.
2013-yilda koʻchaning nomi Uzumbogʻ nomiga koʻchirilgan edi. Bu Toshkent Shahar Kengashining xalq deputatlari qarori boʻyicha Toshkentning koʻplab koʻchalari va mahallalar nomini oʻzgartirish boʻyicha reja boʻlgan edi.
2015-yilda Abdulla Qahhor koʻchasida kapital remont oʻtdi. Remontga 179,394 million sum sarflash rejalashtirilgan edi. 
2016-yilda Abdulla Qahhor koʻchasida Captiva rusumli avtomobil oʻgʻirlanib ketilda. Biroz vaqt oʻtib oʻgʻri topilda va u 24 yoshli Jizaq viloyati turgʻuni boʻlgan edi.
9-sentabr 2018-yili Mustaqillik marafonida Toshkent markazidagi bir qancha koʻchalar yopiladi. Shu jumladan Abdulla Qahhor koʻchasi ham bor edi.
2019-yili koʻcha charoqasida vafel chiziqli yoʻl toʻsmasi paydo boʻldi.

Tavsifi
-------

Abdulla Qahhor koʻchasi janubdan Kichik halqa yoʻlidan boshlanadi va Shota Rustaveli koʻchasida yakunlanadi. Koʻchadan Abdulla Qahhor koʻchasining tor va berk koʻchalari oʻtadi. Shu jumladan Shams Kulol koʻchasi, Nukus koʻchasi, Damariq koʻchasi, Mahmud Tarobiy koʻchasi va Kuloltuproq koʻchasi oʻtadi.

Mashhur binolar va inshooatlar
------------------------------

Abdulla Qahhor koʻchasida koʻplab binolar joylashgan. Shu jumladan koʻp qavvatli va kam qavvatli uylar bilan xonadonlar. Koʻchada  Isroil davlatining elchixonasi, Bolalar Bogʻchasi № 100 Ayikcha, Toshkent karantin va oʻsimliklarni muhofaza qilish boshqarmasi, 300-sonli Laylakcha maktabgacha taʼlim muassasi, Toshkent shahar Yakkasaroy Tumani 58-sonli Oilaviy poliklinika joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Abdulla hofiz Fayzullayev** (1869, Namangan — 1944, Oʻsh) — xonan-da. Oʻzbekiston xalq hofizi (1943) va Qirgʻiziston xalq artisti (1940). Na-manganda tashkil etilgan havaskorlar toʻgaragi "Sharq truppasi" (1914 — 26)da, Oʻshdagi musiqali drama (1926 — 41), Yangiyoʻl musiqali drama va komediya te-atrlari (1941 — 44)da ishlagan. "Ilgʻor", "Koʻcha bogʻi", "Eshvoy", "Girya", "So-dirxon Ushshogʻi", "Dugoh Husayniy", "Abdurahmonbegi", "Segoh", "Bayot", "Qalandariy" va boshqa ashula yoʻllarini mahorat bilan ijro etgan. Baland va shira-li ovozi bilan oʻziga xos uslub yaratgan. Abdulla hofiz Fayzullayev Abdulla hofiz Fayzullayev ijrosidagi maqom va ashula yoʻllari Oʻzbekiston radiosida yozib olingan (1941).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dustlar** (ing. dust — chang) — kukun shaklidagi pestitsidlar. Ekinlarga tushgan zararkunandalar, begona oʻtlarga qarshi sepiladi, urugʻlarni upalashda ishlatiladi. Insektitsid, fungitsid, akaritsid yoki gerbitsidning inert toʻldirgich bilan oddiy aralashmasidan iborat. Toʻldirgich sifatida talk, pirofilit, boʻr, kaolin, trepel, sili-kagel va har xil tarkibli tuproqdan foydalaniladi. Koʻpincha pirofilit va talk qoʻshiladi, chunki ular oʻsimlikka yaxshi yopishadi. D. changining uchib ketishini kamaytirish uchun 3—5% li mineral moy aralashtiriladi (qarang Mineral moylar). Sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida kemiruvchi zararkunandalar (kuzgi tunlam, simqurtlar va b.), oʻrgimchakkanaga qarshi (oltingugurt kukuni) kurashda yaxshi natija beradi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| nothumb | **Düsseldorf** | nothumb |

 |
|  |
| **Tashkil topgan sanasi** | 1135-yil |
| **Maydoni** | 217,21 km² |
| **Aholisi** | 588.735 kishi |
| **Burgomistr** | Thomas Geisel |
| **Pochta indeksi** | 40210-40629 |
| **Telefon kodi** | 0049-211 |
| **Vebsayt** | www.duesseldorf.de |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11863436r (maʼlumot)
* GND: 4013255-9
* ISNI: 0000 0001 2156 9587
* LCCN: n80057014
* MusicBrainz: 03e75281-c3a3-454a-8d78-c85a5415c49e
* NARA: 10044968
* NDL: 00713335
* NKC: ge134144
* NLI: 000979392
* SUDOC: 026374633
* VIAF: 130105886
* en:WorldCat Identities: lccn-n80057014

 |

**Dyusseldorf** — Germaniyadagi shahar, Dyussel daryosining Reyn daryosiga quyilish yerida joylashgan. Shim. Reyn-Vestfaliya yerining maʼmuriy markazi, mamlakatning yirik iqtisodiy markazlaridan. Aholisi 568,4 ming kishi (1998). Dyusseldorf tarixiy man-balarda 12-asrdan, shahar sifatida 1288 yildan tilga olingan. Transport yoʻllarining muhim tuguni. Daryo porti, xalqaro aeroport bor. Rurning iqtisodiy-moliyaviy markazi. Poʻlat eritish va prokat ishlab chiqarish, umumiy va transport mashinasozligi, stanoksozlik, elektrotexnika, qora metallurgiya va kon sanoati uchun uskunalar ishlab chiqarish, kimyo, oyna, yogʻochsozlik, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Dyusseldorfda Germaniyadagi asosiy banklarning boʻlimlari, koʻpgina konsernlarning boshqaruv organlari joylashgan. Universitet (1965), tib-biyot akademiyasi, BA, maʼmuriy xoʻjalik akademiyasi, kora metallurgiya instituti, Badiiy, iqtisod va Gyote muzeylari, konservatoriya, opera teatri bor. Dyusseldorf — mashhur nemis shoiri Geynening vatani. Shaharda oʻrta asrlarga oid meʼmoriy yodgorlik koʻp.

**Dusseldorf** Germaniyadagi bir shahar boʻlib, mamlakatning iqtisodiy markazi hisoblanadi. 586 217 aholisi bor.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Dusseldorf*** haqida turkum mavjud |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Stadtgebiet Düsseldorf". 12-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyul 2008-yil.

* Düsseldorf uzra meinestadt.de (nemischa)
* Muntazam Düsseldorf Homepage (olmoncha / inglizcha / ruscha / yaponcha / xitoycha)

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11863436r (maʼlumot)
* GND: 4013255-9
* ISNI: 0000 0001 2156 9587
* LCCN: n80057014
* MusicBrainz: 03e75281-c3a3-454a-8d78-c85a5415c49e
* NARA: 10044968
* NDL: 00713335
* NKC: ge134144
* NLI: 000979392
* SUDOC: 026374633
* VIAF: 130105886
* en:WorldCat Identities: lccn-n80057014

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Germaniya | *Germaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alpinizm** (Alp togʻi nomidan) , sport turi, turli murakkab toʻsiqlardan oʻtib togʻ choʻqqilariga koʻtarilish. Alpinizm uch sinfdan — traverslar (dovon oshish, togʻ tizmalari va etaklaridan oʻtish), murakkab chiqish (tik togʻlarga chiqish) va baland togʻlarga koʻtarilishdan iborat. Alpinizm sport turi boʻlibgina qolmay, kam oʻrganilgan togʻlarni ilmiy tadqiq etishga ham xizmat qiladi. Alpinizm tarixi 1786-yildan boshlanadi: oʻshanda Shveysariyalik J. Balma va M. Pakkar Alp togʻining Monblan choʻqqisiga koʻtarilgan edilar. Alpinizm Markaziy Yevropadan boshqa oʻlkalarga, shu jumladan Osiyoga tarqaldi. Alpinistlar birin-ketin Kavkaz, Tyaninan, Pomir, Oltoy togʻlarini zabt etdilar. 19-asrning oxirida Turkiston harbiy topograflari Chimyon togʻiga — 3309 m balandlikka koʻtarildilar. 20-yillarda Oʻrta Osiyo davlat untida, Toshkent telegrafi, aloqa texnikumi va boshqa joylarda alpinizm seksiyalari tashkil qilindi. 1938-yil Oʻzbekistonda alpiniada oʻtkazildi, uning 60 qatnashchisi Pskom togʻining 8 ta choʻqqisini zabt etdi. 1970-1980-yillarda Oʻzbekistonda 1,500 ga yaqin kishi alpinizm bilan shugʻullandi. Alpinizmning ommalashuvi va sportchilarning shuhrat qozonishida V. Abalakov, V. Rasek, V. Elchibekovlarning xizmati katta. Keyingi paytda Toshkent shahri, Toshkent, Fargʻona, Namangan, Samarqand, Navoiy viloyatlarida alpinizmga eʼtibor kuchaydi. Birgina Chimyonda oʻtkazilgan alpiniadada 1,000 dan ortiq sportchi qatnashdi. Dunyodagi eng baland Everest (Jomolungma) choʻqqisi (Himolay togʻida balandligi 8848 m)ni zabt etish alpinistlarning ezgu orzusi hisoblanadi. Yangi Zelandiyalik Edmund Hillary va sherp Norgey Tensing 1953-yil unga birinchi marta koʻtarilganlar. Oʻzbekistonda Everestni zabt etuvchi alpinistlar guruhi tuzildi. Bu guruh 1998-yil mayda choʻqqiga chiqdi. 22-may kuni Rustam Rajabov birinchi boʻlib Everestni zabt etdi va u yerga Oʻzbekiston davlat bayrogʻini qadadi. Uning ketidan Oleg Grigorev, Sergey Sokolov, Xanif Balmagambetov, Svetlana Baskakova, Ilyos Tuxvatullin, Andrey Fyodorov, Marat Usayev, Roman Mats, Andrey Zaikin, Alek-sey Dokukin choʻqqiga koʻtarildilar (ekspeditsiya rahbari Anatoliy Shabanov). 1977-yil alpinistlarimiz Markaziy Tyanshanning „Xontangri" (7010 m) va „Gʻalaba" (7439 m) choʻqqisini zabt etgandilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
LEJANDR (Legendre) Adriyen Mari (1752.18.9 - Parij - 1833.10.1) -fransuz matematigi, Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1783). Geodezik oʻlchashlar nazariyasini ishlab chiqqan, eng kichik kvadratlar usulini ochgan, elliptik integrallar va variatsion hisob bilan shugʻullangan. Lejandr koʻphadlari va Lejandr almashtirishi deb ataladigan tushunchalarni kiritgan. L. elliptik integrallarning qatʼiy qoidaga aylanishini isbotlagan, ularning qatorlarga ajralishini topgan va qiymatlari jadvallarini tuzgan. Variatsion hisobda ekstremumning mavjudligini aniklagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Markov jarayonlari** - tabiatshu-noslik va texnikaning turli sohalarida tatbiq qilinadigan tasodifiy jarayonlar. Radioaktiv moddaning parchalanish jarayoni unga misol boʻladi. Biror sistemaning so, holatdan a holatga oʻtish ehtimoli P.. (t) faqat t ga bogʻliq boʻlib, jarayonning oʻtishiga bogʻliq boʻlmasa, bunday jarayon Markov jarayoni deyiladi. Yuqoridagi shart Markov jarayonlarini matematika usullari bilan toʻla tekshirishga imkon beradi. Mas, radioaktiv moddaning parchalanishida har bir atomning cheksiz kichik dt vaqt oraligʻida parchalanish ehtimoli adt ga teng boʻlib, u boshqa atomlarga bogʻliq emas (parchalanish jadalligi a modda turiga bogʻliq koeffitsiyent). Markov jarayonlari nazariyasi A. A. Markov tadqiqotlari asosida yuzaga kelgan (1907), 1930-yilda A. N. Kolmogorov oʻrgana boshlagan. Markov jarayonlari nazariyasining rivojlanishi va tatbiqiga T. A. Sarimsoqov, S. H. Sirojiddinov katta hissa koʻshgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |