recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1299**

Voqealar
--------

В 1299 году митрополит Макарий с клиром переехал из Киева во Владимир.
Стольный Владимир стал не только политическим,
но и религиозным центром Руси.

27 yanvar 1299 года
**Основание Османского государства**
В это время в Сельджукском государстве, которое в своё время входило в состав Аббасидского халифата, наблюдается процесс распада. В одном из бейликов (областей) этого государства, расположенном между городами Бурсой и Анкарой, правителем становится Осман, сын Эртогрула, который сменил на этом посту своего отца. Осман, видя разрозненность исламского мира, раздираемого со всех сторон врагами, а внутри –междоусобицей, желает исправить эту неприглядную картину. Он предпринимает действия, направленные на формирование государственного устройства, призванного в дальнейшем объединить мусульманский мир, на основе исламских принципов, завещанных Пророком Мухаммадом.

Tugʻilgan
---------

*См. также: Категория:Родившиеся в 1299*

Vafot etgan
-----------

*См. также: Категория:Умершие в 1299*

|  |  |
| --- | --- |
| Yil | *Yilga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
| nothumb | Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
**Yer tarkibi** — davlat yer fondining xalq xoʻjaligi tarmoqlari oʻrtasidagi taqsimoti, yer turlarining nisbati, salmogʻi va maydon koʻrsatkichlari boʻyicha maʼlumotlar yigʻindisi. Oʻzbekiston Respublikasining yaxlit yer fondi qanday maqsadda foydalanishiga qarab quyidagilarga boʻlinadi: qishloq xoʻjaligi yerlari; aholi punktlari yerlari (shaharlar, shaharchalar, qishloq aholi punktlari yerlari); sanoat, transport, aloqa va b.ning yerlari; tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsion va tarixiy-madaniy maqsadlarga moʻljallangan yerlar; oʻrmon fondi yerlari, suv fondi yerlari, zaxira yerlar. Q.x. ehtiyojlari uchun berib qoʻyilgan yoki ana shu maqsadlarga atab ajratilgan yerlar qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar deb hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yer rekultivatsiyasi**, landshaft rekultivatsiyasi (lot. re — qaytarish, tiklash maʼnosini beradigan old qoʻshimcha; cultivo — ishlov beraman, yetishtiraman) — foydali qazilmalarni qazib olish, suv inshootlari qurish, shaharlar qurilishi va b. sabablarga kura foydalanishga yaroqsiz boʻlib qolgan yerlarni qayta tiklash, atrof muhit sharoitlarini, ekologik holatlarni yaxshilashga qaratilgan tadbirlar majmui. Ye.r. asosiy vazifasi tuproqning buzilgan unumdor qatlamini tiklash va qishloq xoʻjaligi yoki oʻrmon xoʻjaligini samarali yuritishni taʼminlaydigan sharoitni yaratishdan iborat.

Oʻzbekiston Respublikasida, jumladan sugʻorma dehqonchilik hududida uchraydigan yaroqsiz holga keltirilgan yer turlariga quyidagilar kiradi va Ye.r. ga muhtoj hisoblanadi: qurilish uchun materiallar qazib olingan (qum, shagal, tosh va b.) yerlar; gaz va neft mah-sulotlarini qidiruv-tekshirish ishlari va ulardan foydalanishga ajratilgan yerlar; sugʻorish, zax qochirish, yoʻl tarmoqlarini qurish va taʼmirlash oqibatida meʼyordan ortiqcha band boʻlgan pastliklar, doʻngliklar yoki chuqurliklarning paydo boʻlish natijasida unumdor qatlami buzilgan yerlar; turli qurilish inshootlari va binolarni barpo etishda yerlarning vaktincha foydalanishga ajratilgan qismi va b.

E.r. 2 bosqichdan iborat tadbirlar yordamida amalga oshiriladi: texnik va biologik. Dastlab yaroqsiz yerlarni aniqlash, oʻrganish, istiqbolda foydalanish rejasini tuzish va loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish kabi tayyorgarlik ishlari amalga oshiriladi. Ye.r.ning texn i k bosqichi xalq xoʻjaligi uchun yerni maqsadli foydalanishga tayyorlash boʻlsa, biologik bosqich da esa landshaft va tuproqni qayta tiklash, qishloq yoki oʻrmon xoʻjaligi uchun yarokli holga keltirish tadbirlari amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida 200 ming ga yaroqsiz holga keltirilgan yerlar mavjud boʻlib, shundan 65 ming ga qishloq xoʻjaligi tarmoqlari yaxshi rivojlangan hududlarga toʻgʻri keladi (2000). Ular asosan sugʻorish, zax qochirish va yoʻl tarmoqdarini qurish oqibatida paydo boʻlgan. Ularni q.x, oborotiga qaytarish natijasida har yili qoʻshimcha 300—400 ming t paxta va koʻplab sabzavot, meva hamda chorvachilik uchun zarur boʻlgan yemxashak yetishtirish mumkin.

Qosimjon Rahmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Korpus (maʼnolari).

**Korpus** (harbiy ishda) — turli davlatlarning quruqlikdagi qoʻshinlari va boshqa turdagi qurolli kuchlari tarkibidagi oliy taktik yoxud tezkor — taktik birlashma. K. bir qator Yevropa mamlakatlari, jumladan, Rossiyada 18-asr boshida paydo boʻlgan; qoʻshin turlarining bir necha birlashma va qismlari, maxsus qoʻshinlar va boshqalardan tashqil topgan. Oʻqchi, otliq askarlar, mexanizatsiyalashtirilgan, tank, avia, havo desanti K.lari boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malabar** — Jan. Hindistonning Malabar qirgʻogʻi (Arabiston dengizi) va Gʻarbiy Gat togʻlari orasida joylashgan tarixiy viloyat. Qadimda va oʻrta asrlarda M.ning koʻp sonli knyazliklari oʻz mustaqilligini saqlab qolgan boʻlishlariga qaramay, vaqt-vaqti bilan turli davlat tuzilmalariga kirgan (asosan, boj toʻlashgan). Miloddan avvalgi taxminan 3-asrda Jan. M.da Chera davlati mavjud boʻlgan. M. knyazliklarining eng yiriklari: Kalikut (Kojikode) (15—16-asrlar), Travankur va Kochin (18-asr). M. Yevropa davlatlari tomonidan talontoroj qilingan Hindistonning 1hududi hisoblanadi. 16-asrda portugallarning tayanch punktlari tashkil topgan, 17-asrda gollandlar, inglizlar va fransuzlarning faktoriya (savdo-sotiq olib boradigan joy)lari paydo boʻlgan. M.ni Angliyaga qarashli Ost-Indiya kompaniyam bosib olgan. M.da mustamlakachilarga qarshi qoʻzgʻolonlar boʻlib oʻtgan (M. qoʻzgʻoloni, 1793—1806; Mopla qoʻzgʻoloni, 1912—22). 1956-yildan boshlab M. hududlari Kerala va Karnataka shtatlariga kirgan.

Adabiyot
--------

* Alayev L. B. Yujnaya Indiya, Sotsialno-ekonomicheskaya istoriya XIVXVIII vv. M. 1964; Sdasyuk G. V. Shtati Indii, M. 1981.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer qazish mashinalari** - tuproq va togʻ jinslarini qazish, kesish, oʻpirish, maydalash va maʼlum masofaga toʻkish uchun moʻljallangan mashinalar. Quruklikda va suv ostida ishlaydigan hamda gidravlik (suv otib ishlaydigan) turlari bor. Quruklikda ishlaydiganlari yer qazish-tashish mashinalari va ekskavatorlarga boʻlinadi. Yer qazish-tashish mashinalariga skreper, buldozer, greyder, avtogreyder, greyder-elevator va b. kiradi. Bunday mashinalar qazilgan tuproq yoki togʻ jinsini bir necha metrdan 5 km gacha masofaga toʻkishi mumkin. Ekskavator quruklikda ishlaydigan Ye. q. m.ning eng keng tarqalgani hisoblanadi. Suv ostida ishlaydigan va gidravlik Ye. q. m.ga gidromonitor, zemlesoslar, zemlesosli snaryadlar va b. kiradi. Ye. q. m. yer qazish, togʻ jinslarini kesish-oʻpirish ishlarini toʻla mexanizatsiyalashtirishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Korporatsiya** (lotincha:  *corporatio* — birlashma, uyushma, hamjamiyat) — rivojlangan yirik aksiyadorlar jamiyati, biron bir faoliyat uchun uyushgan huquqiy va jismoniy shaxslar majmui. Korporatsiya bir kasb yoki faoliyat sohasida fuqarolarni birlashtirishi ham mumkin. XIX-asr oʻrtalarida paydo boʻlgan. Hozirgi bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda xoʻjalikning barcha tarmoqlarida asosiy mavqega ega. Korporatsiyalar negizini aksiyadorlik jamiyatlari tashkil qiladi. XIX-asrning II-yarmidan xalqaro korporatsiyalar keng rivoj topdi. Aksariyat hollarda korporatsiyalar bir xil mahsulotlarning asosiy ishlab chikaruvchilarini birlashtiradi, natijada ishlab chiqarish monopollashadi. Ayni paytda korporatsiya investitsiya kapitalining markazlashuviga yordam beradi, ilmiytexnika taraqqiyotini, mahsulotning raqobatbardoshligi va uzoq hayotiy shaklini taʼminlaydi. Mulk egaligi maqomiga koʻra, davlat, xususiy, aralash (qoʻshma) korporatsiyalarga, tarmoqlar boʻyicha sanoat, qishloq xo'jaligi, transport, aloqa va boshqa turdagi korporatsiyalarga boʻlinadi. Rivojlangan mamlakatlarda sanoat tarmoqlari korporatsiyaga uyushgan hollar koʻp uchraydi (mas, „Daewoo" korporatsiyasi). Oʻzbekistonda birinchi korporatsiyalar XIX-asrning 90-yillaridan boshlab sanoatning turli tarmoqlarida paydo boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Maktab partasiga yodgorlik** — bronza haykaltaroshlik kompozitsiyasi boʻlib, Polsha Respublikasining poytaxti Varshava shahrida, Kostyushko qirgʻogʻi, 35-uy manzilida oʻrnatilgan.

2010-yil 19-noyabrda Polsha oʻqituvchilari uyushmasi binosi oldida ittifoqning 105-yilligi va 40-milliy Ittifoq delegatlari qurultoyi ochilishi munosabati bilan XX-asrning birinchi yarmiga oid maktab partasi namunasining haqiqiy koʻrinishida oʻrnatildi. Ochilish marosimida Polsha Bosh vaziri Donald Tusk, Bosh vazir oʻrinbosari Waldemar Pawlak, Varshava meri Hanna Gronkiewicz-Waltz ishtirok etdi. Haykaltarosh Voytsex Grinevichning gʻoyasiga koʻra, kompozitsiya oʻtkinchi yoʻlovchilarda maktab yillari, oʻqituvchilar va yoshlik gʻaroyibotlarini eslash uchun moʻljallangan.

Ikki kishilik maktab partasi 1905-yildagi partaning nusxasi boʻlib, hozir Pilyashkuvdagi Polsha oʻqituvchilari ittifoqi muzeyida saqlanmoqda. Nusxa juda ehtiyotkorlik va detallarga eʼtibor bilan ishlangan. Parta ustida daftarlar, pero ruchka, kamar bilan bogʻlangan kitoblar toʻplami, katta hajmli maktab abaki, oʻzi uchun moʻljallangan chuqurchada siyoh idishi bor. Oʻrindiqning orqa tomoniga nomaʼlum birinchi sinf oʻquvchisi tomonidan oʻq bilan teshilgan yurakcha oʻyib chizilgan. Xuddi shu sevgi izhorining ramzi daftarlarda ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Pomnik Ławki Szkolnej / pomnik / Wojciech Gryniewicz" (pl).  PUSZKA / warszawska mapa street artu i sztuki publicznej. Qaraldi: 5-yanvar 2020-yil.
2. ↑  „Wyborcza.pl".  warszawa.wyborcza.pl. Qaraldi: 5-yanvar 2020-yil.
3. ↑  „Pomnik Ławki Szkolnej odsłonięty | Warszawa — oficjalny portal stolicy Polski" (en).  www.um.warszawa.pl. Qaraldi: 5-yanvar 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Korporativ manfaat** — korporatsiyaga kiruvchi firma, kompaniya, tashkilotlar uchun umumiy manfaatlar. Bu manfaat birgalikda tovar yoki xizmat bozorlariga kirib borish, unda oʻz oʻrnini topib, mavqeini mustahkamlash, raqobat kurashida gʻolib chiqib, foydani yoki mahsulot ishlab chiqarish hajmini koʻpaytirish, mahsulot sifatini keskin yaxshilash shaklida boʻlishi mumkin. Korporativ manfaat oʻzida bir nechta maqsadlarni aks ettiradi. Manfaatdorlik mexanizmi koʻp va sifatli mahsulotni kam xarajat bilan ishlab chiqarish, mahsulot tannarxini kamaytirish, xom ashyo, material, energiya, yoqilgʻi va pul mablaglarini tejashni, iqtisodiy maqsadga muvofiqligini taʼminlaydi va foyda hamda daromadni koʻpaytiradi.

Korporativ manfaat koʻp bosqichli xususiyatga ega boʻlib, korporatsiyada ishlovchi har bir xodim, tarkibiy boʻlimlar va umuman korporatsiyaning manfaatlaridan shakllanadi.

Yana qarang
-----------

* Korporatsiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dispersion analiz** - dispers faza zarrachalari (oʻta mayda gʻovakli jismlar gʻovaklari)ning oʻlchamlarini aniqlash usullari majmui. Bunda dispers sistemaningdispereligi yoki solishtirma sirti, yaʼni fazalar orasidagi umumiy sirtni dispers faza hajmiga (yoki massasiga) nisbati ham aniqlanadi. D. a. usullarini uchta guruhga ajratish mumkin: 1) ayrim zarrachalar parametrlari (oʻlchami, massasi va b.)ni aniklash hamda ularni statistik ishlab chiqish natijasida koʻp sonli oʻlchashlar oʻtkazish (mas, avtomatik sistemalarni qoʻllash) usuli; 2) dispers sistema zarrachalarining katta-kichikligiga koʻra sinflarga boʻlish usullari; 3) maʼlum bir holatda joylashgan zarrachalar xossalarini aniklashga asoslangan usullar. Birinchi guruh usullarida zarrachalarning oʻlchamlari optik mikroskop (odatda 1 mkm dan bir necha mm gacha) yoki elektron mikroskop (1 nm dan bir necha mkm gacha) yordamida oʻlchanadi; dispers faza zarrachalari boʻlgan ingichka naychadan oʻtkazilayotgan suspenziya yorugʻlik nuri yoki elektr qarshiligining oʻzgarishini (Kulter hisoblagichlarida zarrachalarning oʻlchamlari 0,1 dan 100 mkm gacha, optik asboblarda esa 5 dan 500 mkm gacha boʻlganda) oʻlchash imkonini beradi. D. a.ning ikkinchi guruhi usullariga elak analizi (zarrachalar oʻlchamlari 1 dan 500 mkm gacha boʻlganda) va gaz yoki suyukdiklar oqimida zarrachalarning ajratilishi (zarrachalarning oʻlchamlari 0,1 dan bir necha mm gacha) kiradi. D. a.ning uchinchi guruhi usullariga sedimentatsiyey analiznmsh bar-cha usullari taallukli. Bu usullar qoldiq massasining toʻplanish kinetikasini qisobga olish (Figurovskiy sedimentometri zarrachalarning oʻlchamlari 1 dan 500 mkm gacha boʻlganda oʻlchash imkonini beradi) yoki suspenziya optik zichligining oʻzgarishiga asoslangan. D. a.da sentrofugalarni qoʻllash oʻlchashlar chegarasini 0,1 mkm gacha pasaytirish imkonini beradi (ultratsentrofuglar yordamida oʻlchamlari 1 — 100 nm boʻlgan zarrachalarni oʻlchash mumkin). Yorugʻlik nurlarining juda kichik nurlanishi, rentgen nurlari, neytronlar va b. yordamida zarrachalar oʻlchamini aniqlashning turli usullaridan keng foydalaniladi. Solishtirma sirtni aniklash uchun adsorbsion usullar (monomolekulyar katlamdagi adsorbsiyalangan moddaning miqdorini ham aniklash mumkin) qoʻllaniladi. Kukun holdagi moddalarning solishtirma sirti adsorbsiya issikdigi (yoki hoʻllanish) boʻyicha aniqlanadi. D. a.ning adsorbsion usullari turlicha boʻlib, ular solishtirma sirt 10—103 m2/g (zarrachalar oʻlchami 10 dan 1000 nm gacha) boʻlganda aniklash imkonini beradi. Oʻlchamlari 1 dan 100 nm gacha boʻlgan erkin dispers siste-malar zarrachalari diffuziya, ultrafiltratsiya va b. usullar bilan aniqlanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Xodakov G. S, Yudkin Yu. P. Sedimentatsionniy analiz visokodispersnix sistem, M. 1981; Greg S, SingK. Adsorbsiya, udelnaya poverxnost, poristost, per. s ang . 2 izd. M. 1984.

Rustam Maʼrupov.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**MAKTUBOT** (arab. Odil - maktublar). Tasavvuf adabiyotida muayyan murshidning turli o‘lkalardagi shogirdlari, izdoshlari, vakillari, tanishlari va turfa shaxslarga yozib yuborgan maktublaridan ko‘chirma yig‘ib tayyorlangan to‘plamlarning umumiy nomi.

Tasavvuf olamida Abdulqodir Jiyloniy, Jaloliddin Rumiy («Makotib» deb ham yuritiladi), Imom Rabboniylarning «maktubot» asarlari keng shuhrat qozongan, o‘rta asrlar xattotlari tomonidan qayta-qayta ko‘chirilgan bo‘lib, hozirgi paytda ham mazkur asarlar ko‘plab zamonaviy nashrlar hamda turli tillarga tarjimalarda yetakchilik qilib kelmoqda.

```
«Maktubot-i Rabboniy» yoki qisqagina «Maktubot» nomi bilan mashhur asar 3 jild va 536 ta maktubdan iborat. Asarning birinchi jildi 1616 yilda Imom Rabboniyning shaxsiy ko‘rsatmasiga binoan shogirdi Yor-Muhammad Jadidi Badaxshiy-Toliqoniy tomonidan tuzilgan. Undagi maktublar soni hadisda kelgan rasul-payg‘ambarlar va Badr jangida qatnashgan sahobiylar soniga uyg‘un tarzda 313 tani tashkil etgan. Ikkinchi jilddagi maktublar 1619 yilda Imom Rabboniyning yana bir shogirdi Abdulhay Putniy tomonidan to‘plangan bo‘lib, bunda maktublar soni «alasmou-l-husno» adadiga muvofiq ravishda 99 ta deb belgilangan. Uchinchi jild Imom Rabboniyning vafotidan keyin 1630 yilda, uning yana bir shogirdi Muhammad Hoshim Keshmiy tomonidan to‘planib, undagi maktublar soni Qur’oni karim suralari adadiga mos holda 114 tani tashkil etdi. Uchala jildda umumiy hisobda 526 ta maktub jamlanib, uchinchi jildga Imom Rabboniyning oxirgi 10 ta maktubi ham ilova qilindi. Natijada maktublar soni 536 taga yetgan.
```

«Maktuboti Rabboniy» asari umumiy mazmunda Imom Rabboniyning shariat, aqida, tariqat odoblari, turli bid’at-xurofotlarga munosabat va boshqa bir qator o‘z davrida dolzarb bo‘lgan masalalar atrofidagi fikrmulohazalari, tavsiyalari, chaqiriqlarini o‘zida jamlab olgan. 

Kitobning asosiy mavzusi turli mahalliy ta’sirlar va tashqi g‘oyalar natijasida o‘zgarishlarga uchrab borayotgan naqshbandiya tariqatining turli tarmoqlari vakillariga, ularning siymosidagi musulmon jamoalariga murojaatlardan iborat bo‘lib, ularni yot g‘oya va amaliyotlardan chetlashish hamda sof sunniy aqida musaffoligini saqlab qolishga undovlardan iborat. 

Asar Hindistonda yangi diniy islohot o‘tkazish orqali barcha mavjud dinlarni birlashtirish g‘oyasi bilan chiqqan Jaloliddin Akbar davrida mahalliy musulmonlarning o‘z e’tiqodlarini saqlab qolishlarida muhim ahamiyat kasb etgan.

Kitob arab, fors, turk tillarida to‘liq nashrdan chiqqan. Ayrim qismlari (to‘liq emas) rus, ingliz va boshqa tillarga o‘girilgan..

Manbalar
--------

1. ↑  tasavvuf Atamalari izohli lug'ati, ,Toshkent Islom Universiteti Islomshunoslilk ilmiy-tadqiqot markazi Movarounnahr 2015.
**Daniel Ammann** (1963-yilda tugʻilgan) — shveysariyalik jurnalist va yozuvchi. U Syurix universiteti, UC Berkeley va Parijdagi Fondation Post Universitaire Internationale universitetida tahsil olgan. Siyosatshunoslik, tarix va konstitutsiyaviy huquq boʻyicha magistr darajasiga ega.

Ammann AQSh prezidenti Bill Clinton tomonidan afv etilgan Glencore kompaniyasi asoschisi va ziddiyatli tovar savdogarlari boʻlgan Marc Richning maqolalari bilan mashhur. „Neft qiroli - Marc Richning maxfiy hayoti" xalqaro bestsellerga aylandi va toʻqqiz tilda nashr etildi. Kitobni Universal Pictures kinoteatratsiyasi qochoq milliarder obraziniMatt Damon bilan birga sahnalashtirishni maqsad qilgan. John Krasinski oʻzining Sunday Night Productions orqali bu loyihaga prodyuserlik qiladi.

Ammannning Shveysariya Bosh prokuraturasi tomonidan noqonuniy tergov usullariga oid tadqiqotlari mamlakatning yaqin tarixidagi eng katta sud janjalini keltirib chiqardi va Bosh prokuror Valentin Roschacherning isteʼfoga chiqishiga sabab boʻldi.

Mukofotlari
-----------

2010-yilda Ammann Shveysariyada yilning eng yaxshi biznes jurnalisti deb topildi. 2007-yilda u biznes jurnalistikasi boʻyicha mashhur Georg von Holtzbrinck mukofotini qoʻlga kiritdi. 2006-yilda u moliyaviy jurnalistika boʻyicha Shveysariya ommaviy axborot vositalari mukofotiga sazovor boʻldi.

Kitoblari
---------

* *Neft qiroli: Mark Richning maxfiy hayoti*, Sent-Martin matbuoti 2009,ISBN 978-0-312-57074-3

Havolalar
---------

* *Neft qiroli* veb-sayt
* *Qanday qilib men eng katta shayton bilan uchrashdim*, *Huffington Post*

Manbalari
---------

1. ↑
2. ↑   *Forbes*
3. ↑  *McNary.* „Matt Damon to Star in Marc Rich Movie at Universal" (inglizcha). *Variety* (2-iyul 2018-yil). Qaraldi: 25-may 2019-yil.
4. ↑  „Too big to jail: the Colombian drug lord who snitched his way to freedom | The Economist". *The Economist* (9-dekabr 2020-yil).
5. ↑  „Beleaguered chief prosecutor resigns".
**Korrekt va nokorrekt masalalar** (lotincha: correctus — toʻzatilgan) — matematik masalalarning yechimlari aniqliklariga qarab baʼzi shartlarga javob beradigan sinfi. Koʻpgina matematik masalalarda berilgan U boshlangʻich maʼlumotlar boʻyicha Ze4HM izlanadi. Bunda U va Z ushbu Z= R(U) funksional bogʻlanish bilan bogʻlangan hisoblanadi. Agar quyidagi shartlar (korrektlik shartlari) bajarilgan boʻlsa, masala korrekt masala (yoki korrekt quyilgan masala) deyiladi: 1) har qanday yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan boshlangʻich maʼlumotlarda masala yechimga ega (yechimning mavjudligi); 2) har bir boshlangʻich maʼlumot U ga faqat bitta yechim toʻgʻri keladi (masalaning bir qiymatliligi); 3) yechim turgʻun (ustuvor).

Birinchi shartning mazmuni shundan iboratki, boshlangʻich maʼlumotlar orasida shartlarning bir-biriga zidlik qiladigani mavjud emas, agar mavjud boʻlganda masalaning yechimi boʻlmasdi.

Ikkinchi shartning mazmuni shundaki, masala yechimining aniq bir qiymatli boʻlishi uchun boshlangʻich maʼlumotlar yetarli. Bu ikki shart, odatda, masalaning matematik aniq boʻlish shartlari deyiladi.

Uchinchi shartning mazmuni quyidagicha: agar (/ va U2 — boshlangʻich maʼlumotlarning ikkita har xil toʻplami boʻlib, bir-biridan chetlashish farqi yetarlicha kichik boʻlsa, u holda Z, = A"({/,) va Z, = R(U2) yechimlarning bir-biridan chetlashish oʻlchami oldindan berilgan oʻlchov aniqligidan kichik boʻladi. Bunda mumkin boʻlgan boshlangʻich maʼlumotlarning £/={£/} koʻp xilliligida va mumkin boʻlgan yechimlarning Z= {z\ koʻp xilligida r (£/,, U2) va p\*(zp z2) oʻlchov chetlashishi (yaqinmas oʻlchovi) tushunchalari belgilangan. Odatda, uchinchi shart masalaning tabiiy determinantlanganligi deb sharhlanadi. Bu shu bilan tushuntiriladiki, tabiiy masalaning boshlan-gʻich maʼlumotlari, odatda, baʼzi xatoliklar bilan beriladi; uchinchi shart buziladigan boʻlsa, boshlangʻich maʼlumotlarning har qanday kichik oʻzgarishi yechimda katta oʻzgarishlarni vujudga keltirishi mumkin.

Shartlardan aqalli bittasini qanoatlantirmaydigan masalalar nokorrekt masalalar deyiladi.

Masalalarning korrektliligiga fransuz matematigi J. Adamar 1923-yilda xususiy hosilali tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni yechganda eʼtibor bergan. Masalalarning korrektliligi tushunchasi, xususan, aytilgan tenglamalarning chegaraviy masalalarini sinflarga ajratishga sabab boʻlgan. Nokorrekt masalalarni yechishning taqribiy usullariga va ularni teskari masalalarni yechish uchun tatbiq qilishga doir koʻpgina ilmiy ishlar mavjud. Bu ishlar kuzatuv materiallarini ishlashni avtomatlashtirish, boshqaruv muammolarini hal qilish va boshqa uchun juda muhim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mala Danylivka** (ukraincha: *Мала Данилівка*, ruscha: *Мала Данилівка*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Xarkov tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Bu asosan Xarkov shahrining shimoliy chekkasi bo'lib, Xarkov va Derxachi o'rtasida Lopan va Lozovenka daryolari bo'yida, Donning drenaj havzasida joylashgan. Mala Danylivkada Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Mala Danylivka shahar posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi 88,145 nafar kishini tashkil etadi.

2020-yil 18-iyulgacha Mala Danylivka Derhachi tumaniga tegishli edi. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Xarkov viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqartirildi va Derhachi tumani hududi Xarkov tumaniga birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Малоданиловская громада" (Russian).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Kikn** (qadimgi yunoncha: *Κύκνος* — „oqqush") — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Ares va Pirenaning oʻgʻli (yoki Ares va Pelopeyaning oʻgʻli). Baʼzan ikkita yaqin qayramon sifatida talqin qilinadi, afsonaning bir nechta yaqin versiyalari va Gerakl bilan olishuv joyining bir nechta lokalizatsiyasi mavjud.

Gerakl va Kikna olishuvi Gesiodga tegishli „Gerakl qalqoni" sheʼrida tasvirlangan. Kikn Keikning qizi Femistonoyaga uylanadi, Keyk uni dafn qilgan. Gerakl Itonning yonidan oʻtib ketayotganda (Traxin yoʻlida) Kikn uni olishuvga chaqirdi va Gerakl uni oʻldiradi.

Ilgari, Kikn olishuvlarda koʻpchilikni, shu jumladan, Frakiyalik Likni oʻldirgan, ammo Peneya daryosi yaqinida u Geraklni qoʻlida halok boʻlgan. Yoki Anavrada Gerakl tomonidan oʻldirilgan. Ares paydo boʻlib, oʻgʻlidan qasos olmoqchi boʻlganida, Zevs ularning orasiga chaqmoq otadi.

Boshqa hikoyalarga koʻra, Peliyning dafn marosimida, Kikn Pilani qurol bilan jangda oʻldiradi. Oʻzi mustahkam edi. Exedora (Galikos) daryosi yaqinida yashagan. Bir hikoyaga koʻra, Fessaliyadagi Itonda u Geraklni yakka kurashga chaqirgan. Zevs, ularning orasiga momaqaldiroq otib, jangni toʻxtatgan. Pindarning soʻzlariga koʻra, Gerakl jang qilmagan. Kikn boshlaridan Apollonga ibodatxona qurish uchun (yoki Ares ibodatxonasini bosh suyagi bilan bezash uchun) begonalarning boshlarini kesib tashlagan. U va Gerakl oʻrtasida jang boshlanganida, Gerakl qochgan. Ammo, Kikn yolgʻiz qolganida, Gerakl uni magʻlub etgan.

Ares oʻlgan oʻgʻlini oqqushga aylantirgan. Peneydan kelgan oqqush Apollonni madh etgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.1. S.649
2. ↑   Yevripid. Alkestida 502; Gigin. Mifi 159
3. ↑   Cycnus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885. — С. 363.
4. ↑   Psevdo-Gesiod. Щit Gerakla 356. 472
5. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 7; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 37, 4
6. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi I 27, 6
7. ↑   Yevripid. Gerakl 390—395
8. ↑   Gigin. Mifi 31
9. ↑   Gigin. Mifi 273
10. ↑   Seneka. Gerkules v bezume 486
11. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 5, 11
12. ↑   Pindar. Olimpiyskie pesni X 16
13. ↑   Sxolii k Pindaru. Olimpiyskie pesni II 28; X 15 // Primechaniya V. G. Boruxovicha v kn. Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. L. 1972. S.160
14. ↑   Stesixor. Kikn, fr.207 Peydj
15. ↑   Primechaniya V. G. Boruxovicha v kn. Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. L. 1972. S.152, sr. Afiney. Pir mudresov IX 393
16. ↑   Gimni Gomera XXI 1-2
**Dispersiya qonuni** - quyidagi bogʻliqliklarni ifodalaydigan qonun: 1) toʻlqin chastotasi sh uning toʻlqin vektori k ga bogʻliq; 2) qattiq jism kvant nazariyasida — kvant zarra energiyasi Ye uning kvaziimpulsirga bogʻliq; 3) suyuklik kvant nazariyasida — suyuklikning elementar gʻalayonlanish energiyasi uning impulsiga bogʻliq; 4) yorugʻlik dispersiyasi — yorugʻlikning sinishida sindirish koʻrsatkichi p yorugʻlik chastotasi so ga bogʻliq. Bunday dispersiya yorugʻlikning tarqalish jarayonida spektrga ajralishida (mas, yorugʻlik shisha prizma orqali oʻtganda) roʻy beradi. Shaffof moddada yorugʻlik chastotasi ortishi bilan sindirish koʻrsatkichi ham kattalashishi (normal dispersiya) kuzatiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kiklad orollari** - Egey dengizining jan. qismidagi arxipelag. 211 oroldan iborat. Eng yiriklari: Naksos, Andros, Tinos, Paros, Milos. Gretsiya tarkibida. Umumiy mayd. 2,6 ming km2. Relyefi togʻli, eng baland joyi 1008 m (Naksos o.da). Orollar materik kelib chiqishiga ega. Asosan, kristall jinslar va ohaktoshlardan tuzilgan. Tez-tez zilzila boʻlib turadi, harakatdagi vulkanlar bor. Iqlimi subtropik oʻrta dengiz iqlimi, qishi iliq va sernam, yozi quruq va issiq. Yillik yogʻin 500 mm. Togʻ yon bagʻirlari butalar bilan qoplangan. Vodiylarda tokzorlar, sitrus oʻsimliklar plantatsiyalari va zaytunzorlar bor. Bugʻdoy va makkajoʻxori ekiladi. Chorvachilik rivojlangan, baliq ovlanadi. Temir rudasi, boksit, marmar, Naksos o.da yirik qayroqqum konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dissertatsiya** (lotincha: dissertatio — tadqiqot, mulohaza) — ilmiy daraja olish uchun taqdim etilgan va jamoatchilik oldida yakka tartibda himoya qilinadigan ilmiy asar. Dissertatsiyani himoya qilish dastlab oʻrta asrlarda nemis tilida soʻzlashadigan mamlakatlarning universitetlarida paydo boʻlgan. 16—17-asrlarda boshqa mamlakatlarga ham tarqala boshlagan. Oʻzbekistonda 1934-yildan fan nomzodi va fan doktori ilmiy dara-jasini olish uchun D. himoya qilish joriy etila boshladi. Fan nomzodi ilmiy darajasini olish uchun himoya qilinadigan D. yangi ilmiy-amaliy xulosa va tavsiyalarni oʻz ichiga oli-shi, uning muallifi (dissertant) tanlangan mutaxassislik boʻyicha chuqur ilmiy-nazariy bilimga ega ekanligini koʻrsatib berishi lozim. Fan d-ri ilmiy darajasini olish uchun himoya qilinadigan D. fan va texnikaning muayyan sohasidagi katta ilmiy nazariy muammoni hal qilishi, fan va amaliyotning rivojiga ulkan hissa boʻlib qoʻshilishi lozim. Nomzodlik va doktorlik D.lari oliy oʻquv yurtlari yoki ilmiy tadqiqot institutlarida tashkil etilgan ixtisoslashtirilgan ilmiy kengashlarda himoya qilinadi. Himoyaga taqdim etilgan D.ning asosiy mazmuni alohida kitob tarzida yoki jur. ilmiy toʻplam va b. nashrlarda eʼlon qilinishi lozim. Ularning soni va hajmi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK) tomonidan belgilanadi. Shuningdek, muhim ixtiro va kashfiyotlar, ayrim shaxs yoki jamoa tomonidan yangi mashina, boshqarish tizimi, turli asboblar, qurilma va texnologik jarayenlar yaratishdagi tugallangan ishlar, bir muallif tomonidan tayyorlangan mustaqil ilmiy yoki ilmiy metodik asar darajasida boʻlgan original dareliklar ham ilmiy maʼruza shaklida D. oʻrnida himoyaga takdim etilishi mumkin. D. himoyasi oldidan uning asosiy mazmuni va xulosalari yozilgan avtoreferat eʼlon qilinadi. Himoya qilingan nomzodlik va doktorlik D.lari OAK tomonidan belgilangan muddatlarda tasdiklangandan soʻng D. himoya qilgan shaxslarga davlat tomonidan tasdikdangan namunadagi diplom topshiriladi. Himoya qilingan D.lar himoya oʻtgan ilmiy muassasa kutubxo-nasida, shuningdek, muayyan soha kutubxonalarida saqlanadi.

OʻzRda 2000/2001 oʻquv yilidan boshlab oliy taʼlim tizimida magistrlar uchun ilmiy yoki ilmiy texnikaviy mazmundagi magistrlik D.sini himoya qilish joriy etilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dispetcherlik aloqasi** - xalq xoʻjaligi tarmoklarida i. ch. jarayonlarini bir markazdan boshqarish uchun qoʻllaniladigan simli yoki Simeiz (radio) aloqa. D. a. bir punkt bilan boshqa punktlar (mas, dispetcherlik punkti bilan ishchilar, turli sexlar yoki boʻlin-malar) orasida aloqa telefon, telegraf, televideniye, pochta uzeli, radiotelefon qurilmalari vositasida amalga oshiriladi. Eng keng tarqalgan D. a. vositalari: dispetcherlik telefon aloqasi;qidiruv va chaqiruv xabarini yetkazish vositalari; i. ch. signalizatsiyasi. Dispetcherlik kommutatori bir vaktning oʻzida 20—60 va undan koʻp abonentlar bilan aloqa bogʻlab, ular bilan gaplashish imkoniyatiga ega. Ish joylari bilan tezkor boglanish uchun maxsus chaqiruv xabarini yetkazish moslamalari qoʻllaniladi. I. ch. jarayonlari toʻgʻrisida axborot beruvchi moslamalarning turi nihoyatda koʻp boʻlib, ular orqali kichik ishlardan tortib eng katta jarayonlargacha boʻlgan holatdan dispetcher xabardor boʻlib turadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gnostitsizm** (yun. gnostikos — bi-luvchi) — 1—3-asrlarda Rim imperiyasida tarqalgan diniy-falsafiy oqim. Uning tarafdorlari oʻz diniy eʼtikrdlarining asl mohiyatini "bilib olishga" intilishgan. G. iudaizm diniy tafakkuridan tashqari Bobil, Misr va b. Sharq mamlakatlaridagi diniy-mifologik tasavvurlar bilan ham chatishib ketgan. Bunga stoiklar (qarang Stoitsizm), neoplatonizm va neopifagoreizm vakillarining falsafiy gʻoyalari ham qoʻshilgan. Gnostiklar xristianlik aqidalarini Sharq mamlakatlaridagi diniy-falsafiy bilimlar bilan bogʻlashga intilgan. Asosiy vakillari — micrlik Valentin (2-asr), suriyalik Vasilid (2-asr). G. olamni dualistik (qarang Dualizm) nuqtai nazardan tushuntiradi. Uning manbai zardushtiylik falsafasidagi yorugʻlik va zulmat, yaxshilik va yomonlik oʻrtasidagi kurashni ifodalovchi dunyoqarashga borib taqaladi. Gnostiklar fikricha, yaxshilik va yorugʻlik xudoning neʼmati, yomonlik va zulmat esa materiyadan kelib chiqadi. G. tarafdorlari xristianlik aqidalaridan chetlanadilar. Ularning fikricha, agar xudo yaxshi va adolatli boʻlsa, nega olamda yovuzlikning , adolatsizlikning paydo boʻlishiga yoʻl qoʻyadi? Xristianlikda bu muammo olamning yaratuvchisi va yaratuvchining bu olamga gunohni joylashtirganligi haqidagi tasavvur orqali hal etiladi. Bu olamdagi gunohdan faqatgina Isoga eʼtiqod yoʻli b-ngina saqianish mumkin deyiladi. Gnostiklar Isoni tan olsalarda, u haqidagi Bibliya rivoyatlarini rad etadilar. Gnostiklar taʼkidlashicha, gunohkorligi uchun inson aybdor emas, chunki har bir individning joni yaxshilik va yomonlik, adolat va zulm oʻrtasidagi kurash maydonidir. Inson bu kurashni kuzatib turadi va shu asosda olamning mohiyatini anglaydi, unga tushunib yetadi. Xudoning Iso timsolida insonga aylanishi va insonga qoʻshilishi xristianlikning buyuk sirlaridan biridir. Bu taʼlimot boʻyicha xudo va b. gʻayritabiiy ilohiy kuchlar bilan qoʻshilib ketish (yaʼni xudo bilan ekstatik qoʻshilish) va ularni anglash sogʻlom aql va mantiqdan tashqari, tushuntirib boʻlmas tarzda va ongciz sodir boʻladi, uni ratsional yoʻl bilan emas, balki irratsional, gʻayritabiiy yoʻl bilan anglash mumkin.

Xudoni bilishning bunday murakkab va chigal uslubi xristian aqidalarining asoslariga xavf sola boshladi, Bibliya matnlarini allegorik tarzda kufrona talqin etishga yoʻl ochdi. Bunday holat 2-asr oxiriga kelib rasmiy cherkovning G.ga qarshi kurash olib borishiga sabab boʻldi.

Baxtiyor Toʻrayev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tosh oʻymakorligi** - oʻymakorlik turi; amaliy bezak sanʼatining keng tarkalgan sohasi. T.oʻ.da bezatiladigan buyum sirtiga oʻyib, baland yoki yassi boʻrtma hosil qilib yozuv, naqsh, tasvir ishlanadi. Bunda yumshoq (gipstosh, ohaktosh va boshqalar), oʻrtacha (malaxit, marmar va boshqalar) hamda qattiq (nefrit, lazurit, yashma va boshqalar) toshdan foydalaniladi. Tosh turlari inkrustatsiya kilinishi, oʻzaro biriktirilishi, zichlabqalab mustahkamlab, keyin T.oʻ. bilan bezatilishi mumkin. Oʻzbekiston hududidan topilgan T.oʻ.ning ilk namunalari neolit, eneolit, jez davrlariga mansub. Oʻrtaosiyolik ustalar qadimdan mineral va togʻ jinslarining xossalari, ishlash usullarini yaxshi bilgan; yassi boʻrtma (relyef)li T.oʻ. rivojlangan. Hozir T.oʻ.ning asosiy qismi mexanizatsiyalashgan (yana qarang Toshtaroshlik).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ershi mudofaasi** — Fargʻona vodiysidagi Ershi shahrini Xitoy bosqinchilaridan mudofaa qilinishi (miloddan avvalgi 104—101 yillar). Xitoy istilochilarining Fargʻonaga birinchi yurishi miloddan avvalgi 104 yil boshlangan. Fargʻona yurishida qoʻshinga (40—50 ming kishi) bosh qoʻmondon qilib Li Guangli tayinlanadi. Bu urushning boshlanishiga Xitoy imperatori Udi uchun ot sotib olinmaganligi bahona boʻlgan. Xitoy istilochilari Ershi shahriga yetmasdanoq qoʻshinlarining anchasidan ayrilgan. Yoʻlda charchagan, och qoʻshin Oʻzgan shahridagi hujumda katta talafot koʻrgan. Li Guangli qolgan kuchlari bilan Dungxuangga qaytib kelgan. Xitoy qoʻshinining Fargʻonaga 1yurishi 2 yil davom etgan. 1hujum Xitoy askarlarining magʻlubiyati bilan tamom boʻlgan. Udining farmoniga binoan, zudlik bilan qaytadan urush tayyorgarligi koʻrilib, 60 ming kishilik katta qoʻshin 2marta Ershi shahrini qamal qilgan. Qamal 40 kundan ortiqdavom etgan. Fargʻonaliklar shaharni mardonavor himoya qilishgan va dushmanga katta talafot keltirishgan. Xitoy qoʻshini, oʻzlariga eng yaqin hisoblangan Usun xonligidan yordam kelmagandan soʻng, Qangʻ davlati qoʻshini Fargʻonaga yordamga kelib qolishidan xavotirlanib, fargʻonaliklar qoʻygan shart bilan sulh tuzishga majbur boʻlganlar. Ular fargʻonaliklardan 3 mingta tulpor ot va och qolgan Xitoy qoʻshini uchun gʻalla, oziq-ovqat olib Xitoyga qaytganlar. Bu yurish ham 2 yil davom etib, miloddan avvalgi 101 yil tugagan. Bu urushda xitoyliklar katta talafot koʻrganlar, yurishda qatnashgan jangchilarning oʻndan birigina esonomon yurtiga qaytgan.

Adabiyot
--------

* Abduxoliq Abdurasul oʻgʻli, Qadimgi Fargʻona tarixidan, T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tosh qog'oz qaychi** (shuningdek, uchta elementning boshqa tartiblari bilan ham tanilgan, ) qo'l o'yinidir. Xitoydan kelib chiqqan o'yin, odatda ikki kishi o'rtasida o'ynaladi, bunda har bir o'yinchi bir vaqtning o'zida qo'lini cho'zgan holda uchta shakldan birini hosil qiladi. Bu shakllar "tosh" (yopiq musht), "qog'oz" (tekis qo'l) va "qaychi" (ko'rsatkich barmog'i va o'rta barmoq uzatilgan musht, V shaklini tasvirlaydi). "Qaychi" ikki barmoqli V belgisiga o'xshaydi (shuningdek, "g'alaba" yoki "tinchlik" ni bildiradi), faqat havoda tik turish o'rniga gorizontal yo'naltirilgan.

Bir vaqtning o'zida, nol summali o'yinda uchta mumkin bo'lgan natija bor: durang, g'alaba yoki mag'lubiyat. Tosh bilan o'ynashga qaror qilgan o'yinchi qaychi tanlagan boshqa o'yinchini ("tosh qaychi ezadi" yoki "qaychini sindiradi" ) mag'lub qiladi, lekin qog'oz o'ynaganga yutqazadi ("qog'oz toshni qopqoq tarzida berkitadi"); qog'oz o'yini qaychi o'yiniga yutqazadi ("qaychi qog'ozni kesadi"). Agar ikkala o'yinchi ham bir xil shaklni tanlasa, o'yin bog'lanadi va odatd holat darhol takrorlanadi.

Tosh qog'oz qaychi ko'pincha nizoni hal qilish yoki xolis guruh qarorini qabul qilish uchun tanga aylantirish, somon chizish yoki zar otish kabi ikki kishi o'rtasida adolatli tanlash usuli sifatida ishlatiladi. Haqiqatan ham tasodifiy tanlash usullaridan farqli o'laroq, tosh qog'oz qaychi raqiblarning tasodifiy bo'lmagan xatti-harakatlarini tan olish va ulardan foydalanish orqali ma'lum darajada mahorat bilan o'ynashi mumkin.

 

Uchala qo'l harakatining ko'rinishi (chapdan o'nga: tosh, qog'oz va qaychi) biri ikkinchisini yutqanda, uchinchi boshqsiga mag'lub bo'ladi.
O'yinchilar ovoz chiqarib uchtagacha sanashlari yoki o'yin nomini aytishlari mumkin (masalan "Tosh! Qog'oz! Qaychi!"), yo bir qo'lni musht bilan ko'tarib, har bir bo'g'in bilan pastga silkitishlari yoki orqasida ushlab turishlari ham mumkin. Keyin ular raqib tomon cho'zish orqali "ochishadi". Ketma-ketliklar o'yinchilar uchinchi hisobda darhol tashlaydigan versiyani (shunday qilib, "Qaychi!" ning hisobiga tashlaydi) yoki "otishdan" oldin qo'llarini uch marta silkitadigan versiyani o'z ichiga oladi.


1. ↑  „Game Basics". 22-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2009-yil.
2. ↑  *St. John, Kelly*. „Ready, set ... Roshambo! Contestants vie for $1,000 purse in Rock, Scissors, Paper contest". *San Francisco Chronicle* (19-mart 2003-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2007-yil.
3. ↑  *Wells.* „It's not your dad's ick-ack-ock". *The Guardian* (24-noyabr 2006-yil). Qaraldi: 13-avgust 2013-yil.
4. ↑  Fisher, Len*. Rock, Paper, Scissors: Game Theory in Everyday Life* (en). Basic Books, 2008 — 92 bet. ISBN 9780786726936.
5. ↑  Fisher, Len*. Rock, paper, scissors: game theory in everyday life*. Basic Books, 2008 — 94 bet. ISBN 9780786726936.
6. ↑  „How to win at rock-paper-scissors". *BBC News* (2-may 2014-yil). Qaraldi: 2-may 2015-yil.
**Ersted Xans Kristian** (dancha: ; 1777. 14.8, Rudkyobing 1851.9.3, Kopengagen) — daniyalik fizik, Daniya Qirollik jamiyati kotibi (1815-yildan). Kopengagen universitetini tugatgan (1797), shu universitet professor (1806-yildan) va Kopengagen politexnika maktabining direktori (1929-yildan). Ilmiy ishlari elektr, akustika, molekulyar fizika sohalariga oid. 1820-yilda Erstedning elektr tokining magnit miliga taʼsirini aniqlashga doir ishi fizikaning yangi sohasi — elektromagnetizmning yuzaga kelishiga sabab boʻldi. Termoelektr effektni qayta kashf qilgan (J. Furye bilan), birinchi termoelementni yasagan. Magnit maydon kuchlanganligi birligi — ersted uning nomi bilan ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
**Yogʻlarni gidrogenlash** - glitserin va toʻyinmagan yogʻ kislotalarning murakkab efirlariga kataliz yoʻli bilan vodorod biriktirish. Yo. g. usulini rus olimlari Norman va S. A. Fokinlar 1902—1903 yillarda taklif etishgan. Birinchi marta 1908 yilda Rossiyada sanoatda qoʻllanilgan. Qotirilgan yogʻlar (salomas) olish uchun dengiz hayvonlari va baliqlarning suyuq yogʻlari va oʻsimlik moylari gidrogenlanadi, soʻngra ular fizikkimyoviy xossalariga qarab margarin, ovqatbop yogʻ va b. i. ch.da hamda texnik maqsadlar (sovun, stearin va izolyasiya materiallari i. ch.)da qoʻllaniladi. Toʻyinmagan birikmalarning toʻyinishi, shuningdek, izomerlanishi tufayli Yo. g. jarayonida yogʻ qotadi. Avtoklavlarda 220° tra va 0,2 MPa bosim ostida gidrogenlab ovqatbop yogʻlar, 190—250° tra va 1,5— 2,0 MPa bosim ostida texnik yogʻlar olinadi (yana q. Gidrogenlash).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Erta Magaracha —** uzumchilik va vinochilik instituti mutaxassislari tomonidan yetishtirilgan stol uzum navidir.

Turning yaratilish tarixi va tavsifi
------------------------------------

Hosildorlik 190-210 ts/ga ni tashkil etadi va doimiy boʻladi, butalar koʻchatlar va hosil bilan ortiqcha yuklanganda rezavorlar notekis va kechroq pishadi. Primorsk oʻlkasida va chet elda sinovdan oʻtgan. Vegetatsiya davri 100-105 kun. Shakar miqdori 19 % gacha. Azizillo 8 koʻzda amalga oshiriladi. Yangi uzumni tatib koʻrish balli 9 ball. Turli „SSSRdagi eng yaxshi uzum navlari" Atlasga kiritilgan. Erfurt (GDR) shahrida boʻlib oʻtgan koʻrgazmada u oltin medal bilan taqdirlandi.

1928-yilda kesib oʻtgan (Madeleine Angevin × Kishmish qora). Nasl soni 372. 1964-yilda rayonlashtirilgan. 1966-yil 6-apreldagi 520-sonli mualliflik guvohnomasi. Mualliflar: N. DA. Paponlar , DA. DA. Zotov, P. F. Tsarev, P. I. Holodryga.

Juda erta pishib yetish muddatining jadval darajasi. Dastalari katta, keng konussimon. Mevasi katta va oʻrta, yumaloq, toʻq koʻk, kuchli mum qoplamali yoki qora, terisi kuchli, goʻshtli va suvli, taʼmi shokolad ohangiga ega.

Ilova
-----

Sharob materiallari aralashtirishda ishlatiladi.

Havolalar
---------

Erta Magarach uzum navi

Manbalar
--------

1. ↑  „Ранний Магарача". *Vineworld Виноградарство в Украине.* (2009). 23-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
2. ↑  *Энциклопедия виноградарства*. Кишинёв: Главная редакция Молдавской Советской Энциклопедии, 1986. ISBN 978-0-01-360551-0.