**Abduljamil Kotib** - Navoiy asarlarini koʻchirgan xattotlardan biri. Alisher Navoiyning shaxsiy kotibi boʻlgan. Abduljamil, asosan, kotib­lik bilan mashgʻul boʻlganligini alohida taʼkidlash maqsadida koʻchirgan qoʻlyozmalarining oxirida ismiga „Kotib" taxallusini qoʻshib, „Abduljamil Kotib" shaklida imzo chekkan.

Mirxond „Ravzat us-safo" asarida Abduljamil Hirotning Sultoniya madrasasida mudarrislik qilgani, sarf-u nahv (morfologiya va sintaksis)dan dars bergani haqida maʼlumot qoldirgan.

Xattotlik ishlari
-----------------

### "Xamsa"

Abduljamil Kotib koʻchirgan qoʻlyozmalardan hozircha fan olamida ikkitasi maʼlum. Ulardan biri Alisher Navoiyning "Xamsa"sidir (ToshDShI ShQM, inv. № 5018. Hajmi 325 varaq, oʻlchovi 19x27,5 sm). Navoiy „Xamsa"ni 1483-yilda yozishga kirishib, 1485-yilning boshlarida tugatadi. Abduljamil Kotib ham „Xamsa"ning yozilgan qismini dastxat-musavvadadan peshma-pesh oqqa koʻchirib boravergan. Abduljamil Kotib koʻchirgan qoʻlyozmada „Xamsa"ning birinchi dostoni ­­- "Hayrat ul-abror" oxiriga 889-yilning rabiʼussoniy (milodiy 1484-yilning aprel-may) oyi kitobat tarixi sifatida qayd qilingan. Keyingi dostonlari kitobat tarixida ham ana shu sana koʻrsatilgan. Beshinchi doston — "Saddi Iskandariy" 1485-yilda koʻchirilgan. Demak, Abduljamil Kotib „Xamsa"ni Alisher Navoiy bilan ketma-ket oqqa koʻchirgan. Mazkur qoʻlyozma navoiyshunoslikda „Xamsa"ning toʻngʻich nusxasi yoki Abduljamil nusxasi deb yuritiladi. „Xamsa"ni oʻrganish, ilmiy-tanqidiy matnini tuzish, ommalashtirishda Abduljamil Kotib koʻchirgan nusxa eng ishonchli va tayanch nusxa sifatida xizmat qilib kelmoqda.

### "Navodir un-nihoya"

Abduljamil Kotib koʻchirgan ikkinchi qoʻlyozma Alisher Navoiyning "Navodir un-nihoya" devonidir (ToshDShI ShQM, inv. № 11675, 149 varaq). Qoʻlyozma soʻngida Abduljamil Kotib oʻz nomini va kitobat tarixini (893-hijriy-qamariy/1487-88-milodiy) qayd etgan.

### "Tuhfat us-salotin"

Abduljamil Kotib Navoiy asarlarini uzoq yillar kitobat qilish bilan shugʻullangani uchun uning sheʼrlari (koʻproq gʻazallari)dan eng yaxshi baytlar (shohbaytlar)ni tanlab, bir toʻplam tuzgan. Bu toʻplam "Tuhfat us-salotin" („Sultonlarning tuhfasi") deb ataladi. „Tuhfat us-salotin"ning yagona nusxasi Londondagi Britaniya muzeyi­da saqlanmoqda. Ushbu majmuani kotib Muhammad ibn Hasan Jumʼon Ansoriy Hirot shahrida 1508-1509-yillarda koʻchirgan. „Tuhfat us-salotin" 408 baytdan iborat boʻlib, ular mavzular boʻyicha 45 kichik sarlavha — „tuhfa" ostiga jamlangan. „Tuhfat us-salotin"ga Abdulmajid Kotibning oʻzi muqaddima yozgan. Muqaddimada u butun umri davomida Alisher Navoiy asarlari kitobati bilan shugʻullangani haqida shunday deydi:

> "Arz ulkim, faqiri haqir Abduljamil Kotib… hamisha muqarrab ul-hazrati sulton (yaʼni Alisher Navoiy) balogʻat bobida yakqalamlik sadosini sipehr munshisidin oshurubtur, kulliyotlarin kitobat qilib mahzuz (bahramand) boʻlur erdim…"
> 
> 

Abduljamil Kotibning muqaddimadagi „kulliyotlarin kitobat qilib mahzuz boʻlur erdim" degan soʻziga qaraganda, u Navoiy kulliyotining fanga nomaʼlum boʻlgan yana bir nusxasini koʻchirgan boʻlishi mumkin. „Tuhfat us-salotin" 2007-yilda navoiyshunos olima Suyima Gʻanieva tomonidan tabdil va nashr etilgan.

Vafoti
------

Abdulmajid Kotib 1505-1506 yillar oraligʻida Hirotda vafot etgan.

Manbalar
--------


1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at", "Sharq" NMAK, 2016*.
2. ↑  *Mirxond, "Ravzat us-safo"*.
3. ↑  „Alisher Navoiy (1441-1501)" (2-may 2017-yil). 1-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
4. ↑  „Navoiy xattotlari". Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
5. ↑  „Abduljamil" (17-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.