recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pinch-effekt** (ing. pinch — torayish, kisilish) — kuchli tok oʻtayetgan gazlarda razryadning torayishi. Bu hodisani 1934-yilda amerikalik olim U. Bennet gaz-razryadli plazmadati za-ryadlangan tez zarralar oqimi uchun tad-biq qilgan. "P.-e" terminini fanga ingliz fizigi L. Tonks kiritgan (1937). Tok oʻtkazuvchi modda toʻldirilgan silindr shaklidagi razryad kame-rasining oʻqi boʻylab tok / oʻtayotganda u vujudga keltiradigan magnit maydo-nining kuch chiziqlari konsentrik aylanalar koʻrinishini oladi (aylanalar tekisligi silindr oʻqiga perpendikulyar boʻladi). Zichligi tokning zichligiga teng boʻlgan oʻtkazuvchi muhitga (moddaga) taʼsir qiladigan elektrodinamik kuch muhitni siqishga intiladi. Vujudga kelgan holat P.-e. deyiladi. P.-e.ni aloxida parallel toklarning magnit tortishishi natijasi deb ham qarash mumkin. Oʻtkazuvchi muhitning gazkinetik bosimi magnit si-qishga toʻsqinlik qiladi. Lekin tok yetarli darajada katta boʻlganda magnit bosimi gazkinetik bosimdan katta boʻladi va tok kanalini siqadi, nati-jada P.-e. vujudga keladi.

P.-e. vujudga kelishi uchun muxitdagi qaramaqarshi ishorali zaryadlarning konsentratsiyasi taxminan teng boʻlishi kerak. Fazoviy zaryadlar elektr maydoni bir xil ishorali zaryadlar oqimida tokning siqilishiga qarshilik koʻrsatadi. Gaz orqali yetarli darajada katta tok oʻtganda gaz ikki xil ishorali zaryadlangan zarralardan ibo-rat ionlashgan plazma holatiga oʻtadi. Bu holda P.-e. plazma shnuri (tok ka-nali) ni razryad hosil boʻlgan kamera devoridan siqib chiqaradi. Shunday qilib, plazmaning magnit termoizo-lyasiyasi uchun sharoit yaratiladi. Oʻz-oʻzidan qisiladigan kuchli razryadlar (pinchlar)ning bu xossasidan boshqariladigan termoyadro sintezi (BTS) da yuqori temperaturali plazmani saqlab turish uchun keng foydalaniladi.

P.-e. faqat gaz rayaryadli emas, balki qattiq jismlar plazmasida, ayniqsa, yarimoʻtkazgichlarning kuchli gʻalayonlangan elektron-kovak plazmasida ham vujudga keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eduardo Belza** 1956-yilning 5-sentabrida Urugvayning Montevideo shahrida tavallud topgan. Hozirgi kunda Belza nafaqadagi futbol darvozaboni hisoblanadi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Eduardo Belza Montevideoda tug'ilib o'z professional faoliyatini Ispaniyaning Atletiko Madrid jamoasi bilan La Liganing 1980-1981-yillardagi mavsumida 3 ta o'yin bilan boshlagan. U keyingi uch yilni Segun divizionida zaxira o'yinchi sifatida o'tkazgan va shundan so'ng u Janubiy Amerikada Paragvayning Serro Porteño va Club Nacional de Football jamoalarida o'z vatani sharafini himoya qilgan. 1986-yilda Belza Ispaniyaga qaytib kelgan va mavsumni ikkinchi diviziondagi "Rayo Valyekano" klubida boshlagan va mavsumni yuqori ligadagi RCD Mallorca safida yakunlagan. Eduardo Belza asosan Marokashlik Ezzaki Badou ga o'rinbosar sifatida o'ynagan va mavsumni lavozimining tushishi bilan yakunlangan bo'lib, faoliyatini CD Tenerife jamoasida yakunlagan, ammo jamoada muntazam ravishda o'ynagan chunki ularning jamoasi birinchi mavsumning o'zidayoq yuqori divizionga ko'tarilgan. Keyinchalik Belza 35 yoshida nafaqaga chiqgan. Las-Palmas xizmatida bo'lganida, Belza o'zining professional faoliyatidagi birinchi va yagona marta 1992-yilning 5-aprelda Racing de Santanderga qarshi safarda 0-3 hisob bilan mag'lub bo'lgan.

O'ynagan jamoalari
------------------

* Atletico Madrid (1980—1981-yillar)
* Atletico B (1981—1984-yillar)
* Cerro Porteno (1984—1985-yillar)
* Nacional (1985—1986-yillar)
* Rayo Vallecano (1986—1987-yillar)
* Mallorca (1987—1988-yillar)
* Tenerife (1988—1990-yillar)

Faoliyatini yakunlagandan so'ng
-------------------------------

2007-yining 3-fevralida nafaqaga chiqgandan so'ng, Belza Urugvay Futbol jamiyatining direktori etib tayinlangan.

Manbalar va havolalar
---------------------

1. ↑  „1–1: El Atlético defendió su "chance"" (Spanish) (13-aprel 1981-yil). Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
2. ↑  „2–0: Bastó un Madrid sin alardes para un apocado Atlético" (Spanish) (20-aprel 1981-yil). Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
3. ↑  „0–0: El sopor ganó en Albacete" (Spanish) (27-aprel 1981-yil). Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
4. ↑  „El Rayo no repara en fichajes" (Spanish) (19-iyul 1986-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
5. ↑  „Belza, sustituto de Zaki en el Mallorca" (Spanish) (12-may 1987-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
6. ↑  „Recital cántabro tras el descanso" (Spanish) (6-aprel 1992-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
7. ↑  „Eduardo Belza fue nominado como nuevo gerente deportivo de la AUF" [Eduardo Belza was named as the AUF's new sporting director] (Spanish).  La Red 21 (3-fevral 2007-yil). Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
**Ssuda kapitali** — vaqtincha foydalanib qaytarish, maʼlum foiz haq toʻlash sharti bilan qarzga beriladigan pul kapitali. Sk.ning iqtisodiy maʼnodagi oʻziga xos xususiyati shundaki, u foiz koʻrinishida foyda keltiradi. Ssuda kapitali egasi tomonidan ishlab chiqarish.ga qoʻyilmaydi, balki foiz koʻrinishida foyda olish uchun vaqtincha boshqa ishbilarmonga beriladi. Ssuda kapitali "oʻz-oʻzidan koʻpayish" qobiliyatiga ega. Uning tovar resurslari qiymatini ifodalovchi puldan farqi ham shunda.

Kreditga beriladigan Sk.ning muddati boʻyicha farqlanadigan bir qancha turlari mavjud. Masalan, pul kapitallari bozorida, asosan, firmalar, banklar va boshqalarning aylanma mablagʻlarga boʻlgan ehtiyojlariga xizmat koʻrsatiladi; bu bozorda puldan tashqari qisqa muddatli Ssuda kapitalining manbai sifatida veksellar, depozit sertifikatlari, bank akseptlari singari qisqa muddatli kimmatli qogʻozlar muomalada boʻladi, yaʼni sotib olinadi va sotiladi; uzoq muddatli Ssuda kapitali bozorida (qarzga olinadigan mablagʻlar bozori, kapitallar bozori) uzoq muddatli qarz kapitalini jalb etish boʻyicha operatsiyalar oʻtkaziladi, mas, uzoq muddatli obligatsiyalarni sotishdan tushgan mablagʻlar koʻchmas mulk (ipoteka) bozori orqali Ssuda kapitali bozorida qatnashadi.

Ssuda kapitaliga boʻlgan talab (shuningdek, taklif) mamlakat xoʻjaligi holati va kelajagini koʻrsatuvchi indikator boʻlib xizmat qiladi. Uzoq muddatli kapitalga boʻlgan talabning oʻsishi mamlakatning iktisodiy rivojlanish davriga kirganligidan darak beradi. Kiska muddatli ssudalar beqaror iqtisodiyot davrida, ayniqsa, koʻp foyda (ularga boʻlgan talab keskin oshadi) keltiradi. Shu bilan birga uzok, muddatli va kiska muddatli. Ssuda kapitali orasidagi zarur balansni saqlash uchun (umuman mamlakatdagi xoʻjalik munosabatlarini barqarorlashtirish ana shunday balansga bogʻliq boʻladi) davlat bu ishni oʻz vaqtida va maqsadli yoʻnaltirgan hodda boshqarib turadi.

Ssuda kapitali bozori turli kredit muassasalari hamda fond bozorlari orkali faoliyat koʻrsatadi.

Ahmadjon Oʻlmasov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turon (maʼnolari).

**Turon** — adabiy-siyosiy gazeta, 1917-yilda Abdulla Avloniy muharrirligi ostida Toshkent shahrida haftasiga 3 marta chop etilgan. Mirmuhsin Shermuhamedov Buxoro ulamolarini tanqid qilib gaz.ning 2-sonida yozgan maqolasidan soʻng, 1917—yil iyulida nashr ishlari toʻxtatilgan. Gazeta 1917—yil 14-sentabrdan Nizomiddin Isomiddin oʻgʻli va Muhammad Amin Afandizodalarning muharrirligida yana bir qancha muddat nashr etilgan. "Turon" sahifalarida Nizomiddinqori, Muhammad Amin Afandizoda, Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Shokirjon Rahimiylarning makrlalari berib borilgan. Gazetaning 15 soni Oʻzbekiston milliy kutubxonasining noyob kitoblar boʻlimida saklanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Turk hikoyalari"** — tuzk yozuvchilari qalamiga mansub hikoyalar toʻplami. Toʻplamga 16 turk yozuvchisining 21 hikoyasi kiritilgan. Hikoyalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan.

Hikoyalar
---------

*Oʻrxon Kamol*

* „Eng muhimi, non!"
* „Bezori"

*Mahmud Ozay*

* „Qochoq"
* „Jannat bogʻi"

*Mehmed Seyda*

* „Dovyurak Ahmad"

*Sabohiddin Qudrat Oqsol*

* „Qosh qorayganda"

*Najot Jumali*

* „Joʻxorizorda"

*Ziyod Salim oʻgʻli*

* „Qudratli Salim"
* „Machta uchidagi odam"

*Oʻktoy Oqbol*

* „Zangi buzilgan soat"

*Komron Shipal*

* „Onaizor"

*Muzaffar Buyruqchi*

* „Bolakay"

*Chingiz Yoʻrik*

* „Odamlarni yolgʻiz qoldirmang"

*Bilge Karasu*

* „Tut xiyoboni"

*Tariq Dursun Kakinch*

* „Ota"
* „Ochiq eshik ortida"

*Bakir Yulduz*

* „Germaniyada qilingan"
* „Emikdoshlar"

*Tahsin Yujel*

* „Ilhom"

*Temirtosh Jayhun*

* „Agar oʻgʻil boʻlsa"

*Adnan Oʻzyalchinor*

* „Ish tashlash"

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1976-yil „Xudojestvennaya literatura" nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Hikoyat Mahmudova tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Qosimov – muharrir, V. Nemirovskiy – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Potapova – texnik muharrir, M. Qudratova – musahhih. Kitob adadi – 100 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Eng muhimi, non!" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 11-noyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Turk hikoyalari" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ouken qonuni** — qisqa mudsatli ishsizlik darajasining oʻsishi bilan ishlab chiqarish hajmidagi yoʻqotishlar oʻrtasidagi bogʻliqni ifodalaydigan qonun. Amerikalik iqtisodchi Artur Ouken (1929— 1979) aniqlangan. Bu qonunga koʻra, yalpi milliy mahsulotning yillik oʻsishi 2,5%ni tashkil etganda ishsizlik darajasi amalda doimiy boʻlib qoladi. Ishsizlik darajasidagi oʻzgarishlarga qarab yalpi milliy mahsulot real hajmining potensial hajmiga nisbati oʻzgarishlari (elastikligi) doimiy va taxminan 3% ga teng. Mac. ishsizlikning 1% ga oʻsishi real ishlab chiqarish hajmida 3% ga teng qisqarishga olib keladi yoki aksincha.

Shu sababli mamlakatda ishsizlikni tabiiy darajasida saqlash va tartibga solib turish muhim ahamiyatga ega. Muayyan milliy iqtisodiyot barcha ishlashni xohlovchilarga va mehnatga layo-qatli fuqarolarga yangi ish joylarini yaratib bera olmas ekan, bu iqtisodiyot tovar va xizmatlar ishlab chiqarish potensialini toʻliq ishga sola olmaydi. Ouken qonuni dunyodagi deyarli barcha mamlakatlar iqtisodiyotidagi ishsizlik muammolarini tartibga solishda katta ahamiyatga ega.

Muhammadjon Nigʻmatov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladislav Ivanovich Masalski** (polyakcha: *Władysław Massalski*; 1859-yil 30-yanvar, Vilna viloyati, Rossiya imperiyasi – 1932-yil 24-noyabr, Varshava, Polsha) – knyaz, botanik, qishloq xoʻjaligi olimi, oʻrta osiyolik tadqiqotchi va geograf, sayohatchi.

Hayoti
------

Vladislav Ivanovich Masalskiy Sankt-Peterburg universitetining fizika-matematika fakultetini tabiiy fanlar boʻlimini muvaffaqiyatli tamomlagan. Biroq, uning asosiy qiziqishlari qishloq xoʻjaligi texnologiyasi, gidrologiya va geografiya boʻlgan.

Masalskiy Oʻrta Osiyoni oʻrganish va iqtisodiy rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. U Rossiya imperiyasining Oʻrta Osiyo mintaqalarida paxtachilik va bogʻdorchilik darajasini oshirish masalalari bilan shugʻullangan.

U dasht yerlarini oʻzlashtirish boʻyicha mutaxassis boʻlgan. Toshkent davlat universitetida dars bergan. Toshkent davlat universiteti professori sifatida Turkmaniston, Tojikiston, Qozog‘iston va Kavkaz mintaqalarida olib borilayotgan qishloq xoʻjaligi, geografik va botanika tadqiqotlariga rahbarlik qilgan.

Qozogʻistonni oʻrganishga bagʻishlangan monografiyasi uchun („Turkiston viloyati", 1913, Sankt-Peterburg) Masalskiy 1914-yilda rus geografiya jamiyati aʼzosi P.P.Semenov nomidagi oltin medal bilan taqdirlangan.

1922-yilda Vladislav Masalskiy polyaklarni vataniga qaytarish doirasida Polshaga joʻnab ketgan va u yerda Polsha geografiya jamiyati raisi etib saylangan.

V.I.Masalskiy Oʻrta Osiyo bilan bogʻliq masalalar boʻyicha koʻplab asarlar va ilmiy nashrlar qoldirgan. Brockhaus va Efron ensiklopedik lugʻatidagi koʻplab maqolalar muallifi hisoblanadi.

U davlat maslahatchisi P.A.Mulyukinning (1827–1902) qizi Vera Pavlovna Mulukina (1863–?) bilan turmush qurgan va Aleksandr (1891-?) va Nina (1895-1979) ismli farzandlar koʻrishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Massalski Władysław – Encyclopedia PWN
2. ↑  „Масальский Владислав Иванович". *www.hrono.ru*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Масальский Владислав Иванович". *www.rulex.ru*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Władysław Massalski
* Полоника в латинских названиях растений
**Sergey Stepanovich Vorobyov** (1923-yil 25-sentabr Kogon, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 1988-yil 8-mart, Snejinsk, SSSR) — Sovet muhandis-konstruktori, yadro qurolini ishlab chiqish boʻyicha mutaxassis, texnika fanlari nomzodi (1969), Lenin mukofoti sohibi (1963).

Biografiya
----------

Sergey Vorobyov 1923-yil 25-sentyabrda Oʻzbekiston SSR, Buxoro viloyati, Kogon shahrida tavallud topgan.

1946-yilda Kuybishev aviatsiya institutini tamomlagan va Omsk motorsozlik zavodida muhandis-konstruktor boʻlib ishladi. 1948-yildan beri muhandis-konstruktor hisoblanadi.

1951-yildan beri SSSR atom sanoati tizimida Arzamas-16 yopiq shahridagi KB-11 konstruktori, katta muhandisi va dizayn guruhining rahbari.

1955-yilda u yopiq Chelyabinsk shahriga yuborildi. 1955-yildan kafedra mudiri, 1965-yildan sektor mudiri o‘rinbosari, 1970-yildan Butunrossiya Texnik fizika ilmiy-tadqiqot instituti loyihalash bo‘limi boshlig‘i — bosh konstruktor o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan.

sergey Vorobyov yadro qurolining ishonchliligi va xavfsizligining zarur darajasini taʼminlashga katta hissa qoʻshdi. Bir necha bor yadroviy sinovlarda qatnashgan. Yadro zaryadini qurish maktabining asoschilaridan biri.

U 1987-yildan nafaqaga chiqadi.

Sergey Stepanovich Vorobyov 1988-yil 8-martda Snejinsk shahrida vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Uch karra Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1954, 1956, 1978)

### Sovrinlari

Lenin mukofoti (1963 -yil „yangi texnologiyaning yuqori samarali modellarini ishlab chiqish uchun")

Manbalar
--------

1. ↑  „Воробьёв Сергей Степанович". Qaraldi: 12-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Сергей Степанович Воробьёв". Qaraldi: 12-iyul 2023-yil.
3. ↑  *На орбитах памяти: Об основателях и созидателях уральского ядерного центра*. Снежинск: ВНИИТФ, 2009 — 157 bet. ISBN 978-5-902278-35-1.  ( at elib.biblioatom.ru Error: unknown archive URL 20201127083913 sanasida arxivlangan)

Adabiyotlar
-----------

* *Энциклопедия: Атомные города Урала. Город Снежинск*. Екатеринбург: ИИА УрО РАН, ВНИИТФ; «Банк культурной информации», 2009. ISBN 978-5-7851-0716-8.
* *На орбитах памяти: Об основателях и созидателях уральского ядерного центра*. Снежинск: ВНИИТФ, 2009 — 157 bet. ISBN 978-5-902278-35-1.
* *Российский ядерный центр: ВНИИТФ*. Снежинск: ВНИИТФ, 2015 г. ISBN 978-5-902278-71-9.
**Devor** — 1) bino, uyning tomini koʻtarib turuvchi yoki xonalarga ajratuvchi tik qismi. Bino va uylarda yuk tushuvchi (tomni koʻtarib turuvchi) devorga va faqat xonalarni ajratib va toʻsib turuvchi — pardevorga; ichki va tashqi devorlarga boʻlinadi. Devor pishitilgan loydan (paxsa devor), pishiq gʻisht va xom gʻishtdan (gʻishtin devor), tosh, shlak-beton va temir-betondan (tosh devor) qilinishi, pardevor yaxlit gips plitalardan ham koʻtarilishi mumkin. Gʻishtin devor yarim, bir, bir yarim, ikki gʻishtli qilib teriladi. Devorning qalin va yupqa, yigʻma va yaxlit, terilgan va urilgan xillari boʻladi. Har qanday devor tashqari va ichkaridan har xil usulda (somon suvoq, sement suvoq, alebastr, ganch suvoq va boshqalar) suvab qoʻyiladi. devor koʻzli (deraza va eshik oʻrinlari tashlab ketilgan) va koʻzsiz yoki yaxlit boʻladi; 2) biror narsaning (oshqozonning, dvigatelnuing) atrofini oʻrab olgan yoki boʻlimlarga ajratgan qismi (oshqozon devori, silindr devori); 3) biror yerni (masalan, hovlini), hududni oʻrab olgan yoki qismlarga ajratib turgan gʻov, toʻsiq; paxsa, shox-shabba, taxta, temir-beton, gʻishtdan qilinishi mumkin; 4) qalʼa, qoʻrgʻon, shahar va hatto biror davlatni oʻrab, dushman hujumidan mudofaa qilish uchun quriladigan inshoot. Masalan, XV asrda Toshkent bir necha darvozali keng paxsa devor bilan oʻralgan. XIX asr oʻrtalarida Toshkent beklarbegisi taʼmirlattirgan devorning 12 darvozasi va 2 qofqasi (oʻrtacha eshigi) boʻlgan. Mil. av. IV—II-asrlarda Xitoyda Buyuk Xitoy devori bunyod etilgan.

Adabiyot
--------

Devor
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  Devorlarni ponel bilan bezash
**Yetti Xoʻja urushi**, shuningdek, **Yetti Xoʻjaning qo'zg'oloni** (xitoycha: 七和卓之亂), 1847-yilda Daoguang imperatori davrida boshlangan Xitoyning Qing sulolasiga qarshi ko'tarilgan qoʻzgʻolon. Qoʻzgʻolonga Shinjondagi yetti musulmon yetakchisi, jumladan Valiyxon, Kattaxon, Kichikxon va Tavakkul Xoʻja boshchilik qilgan. Qoʻqon xonligi tomonidan qoʻllab-quvvatlagan qoʻzgʻolonchilar "muqaddas urush" nomi ostida Qashgʻar, Yorkend va Yangi Hisorga hujum qiladilar. Qoʻzgʻolon muvaffaqiyatsiz yakunlanadi, lekin unga qaysidir maʼnoda Altishahrdagi Qing hukmronligiga qarshi qoʻzgʻolonlarning dastlabki bosqichlari sifatida qarash mumkin.

Yana qarang
-----------

* Sintszyan Qing hukmronligi ostida
* Afaqi Xo‘ja qo‘zg‘oloni

Manbalar
--------

1. 1 2  „Governing Imperial Borders: Insights from the Study of the Implementation of Law in Qing Xinjiang". Qaraldi: 23-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  Scott C. Levi*. The Rise and Fall of Khoqand, 1709-1876: Central Asia in the Global Age*. University of Pittsburgh Press, 2017. ISBN 9780822983217.
3. ↑  Joseph Kitagawa*. The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture*. Routledge, 2013 — 366 bet. ISBN 9781136875908.
4. ↑  James Millward*. Beyond the Pass: Economy, Ethnicity, and Empire in Qing Central Asia, 1759-1864*. Stanford University Press, 1998 — 35 bet. ISBN 9780804729338.
**Joʻra Teshaboyev** (1933-yil 4-mart, Andijon — 2023-yil 3-dekabr) — kinoshunos, ssenariychi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Sanʼatshunoslik fanlari doktori, professor (1991). Kiyev universitetini tugatgan (1956). 1956—58 yillar Andijon maorif boʻlimida ishlagan. 1958— 60 yillar "Oʻzbekfilm"da muharrir. 1960-yildan Sanʼatshunoslik institutida avval aspirant, ilmiy xodim, 1987-yildan kino va televideniye boʻlimining boshligʻi. Ayni vaqtda 1968-yildan Toshkent davlat Sanʼat institutida dare beradi. Asosiy ilmiy ishlari kino sanʼati nazariyasi va tarixiga oid masalalar, shuningdek, oʻzbek ekran sanʼati arboblari ijodiga bagʻishlangan. 30 hujjatli kino, 2 multfilmga ssenariy yozgan.

2023-yil 3-dekabr sanasida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Таниқли киношунос вафот этди". xabar.uz (3-dekabr 2023-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2023-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Kamil Yarmatov, M. 1964; Kinoiskusstvo Uzbekistana, M. 1968; Puti i poiski, T. 1972; Geroy krupnoʻm planom, T. 1975; Raxim Pirmuxamedov, T. 1978; Uzbekskoye kino; traditsii i novatorstvo, T. 1980; Uzbekskiy ekran: poiski i nadejdoʻ, M. 1982.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tijorat siri** — korxonalar, tashkilotlarning oʻz ishlab chiqarish. savdo, moliya, ilmiy-texnika faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni sir saqlash, oshkor etmaslik huquqi. Tijorat siri rakrbat kurashi vositasi. Korxona Tijorat siri korxona, firma, konsorsium yoki yakka ishlab chiqaruvchi oʻz tovarlarini arzonga tushirishi, ularning sifatini oshirishi, qimmatroq sota bilishi, katta foyda koʻrib, gullabyashnashning sharti. Sir ishlab chiqarish. texnologiya, boshkarish, moliyaviy, yangi materiallarni qoʻllash, boshqalarda boʻlmagan, hayotiy sikli uzun boʻlgan tovarlarni oʻzlashtirish va boshqa faoliyat bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Tijorat siri xaridorlar, umuman, mijozlar bilan boʻlgan aloqaga ham taallukli. Kelishilgan bitishuvlar summasi, sotish shartlari va narxlar ham sir sakdanadi. Tijorat siri va uni oshkor etish, oʻgʻirlash boʻyicha javobgarlik qonun yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Tijorat siri deyarli barcha mamlakatlar qonunchiligi bilan muhofaza qilinadi. Tijorat siri oshkor boʻlib, boshqalar tomonidan oʻzlashtirib olinsa, sir egasi bundan koʻrilgan zararini sud orqali tovon undirib olishi mumkin. Tijorat sirini saqlash maqsadida korxonalar, firmalar, tashkilotlar maxsus xavfsizlik xizmati tashkil etadilar, bu xizmatlar korxona mulki boʻlgan yangiliklarni raqiblarning iktisodiy josusligidan himoya qiladi. Ahmadjon Oʻlmasov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Filippovich Yankovskiy** (Rossiya: Ivan Filippovich Yankovskiy; tugʻilgan 30-Oktyabr, 1990-yil) rossiyalik aktyor, „Rag Union" filmidagi roli bilan mashhur. Uning otasi aktyor/rejissyor Filipp Yankovskiy, bobosi esa aktyor Oleg Yankovskiy edi.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Ivan Yankovskiy Moskvada, Rossiya SFSR, Sovet Ittifoqida tugʻilgan. Ivanning ota-onasi aktyor va rejissyor Filipp Yankovskiy va aktrisa Oksana Fandera. Kichik singlisi Elizaveta ham aktrisa.

8-sinfdan boshlab u Moskva xalqaro kino maktabida tahsil oldi, keyin GITISga oʻqishga kirdi. 2013-yilda aktyorlik va rejissyorlik boʻlimini (Sergey Jenovach ustaxonasi) tamomlagan.

**Shaxsiy hayot**

2014-yildan beri Ivan Yankovskiy Konstantin Kinchevning qizi Vera Kincheva bilan munosabatda boʻlgan. 2020-yilda er-xotin ajralishdi.

2020-yildan beri Ivan Yankovskiy aktrisa Diana Pojarskaya bilan munosabatda boʻlgan. 2021-yil 26-iyunda Moskvada ularning oʻgʻli tugʻildi, unga Ivanning mashhur bobosi – afsonaviy rus aktyori Oleg Yankovskiy nomi berildi.

Ish faoliyati
-------------

Uning kinodagi debyuti 10 yoshida „Menga qara" (2001) filmida boʻlgan. Jamoatchilik orasida birinchi muvaffaqiyat va eʼtirof unga Andrey Kalyaevning „Indigo" (2008) filmidagi rolidan soʻng keldi. Bu super kuchga ega odamlar haqida hikoya qiladi. Xususan, Ivan Yankovskiyning qahramoni xavf va boshqa voqealarni oldindan koʻra oladi.

U rejissyor Mixail Mestetskiyning „Rag ittifoqi" (2015) filmida bosh rolni ijro etgan. Ivan Yankovskiyning soʻzlariga koʻra, u ekranda yaratgan obraziga bemalol munosabat bildira oladi. Bu personaj bejiz emas – u gʻoyaviy, u hammani yigʻadi va yetaklaydi. Lekin bularning barchasi mantiqqa toʻgʻri kelmasligini va undan koʻra yaxshiroq ekanini angladi. Institutga kirdi va u qaror qiladi: „Hammasini bekor qilaylik".

2015-yilda „Kinotavr" XXVI ochiq rus kinofestivalida „Rag Union" filmi uchun „Eng yaxshi aktyor" mukofotiga sazovor boʻldi (Vasiliy Butkevich, Aleksandr Pal va Pavel Chinarev bilan birga).

Uning boshqa muvaffaqiyatli rollari orasida Pasha Smolnikov rus fantastik filmidagi „Tunning qoʻriqchilari" (2016) edi. Uning qahramoni boʻrilar va jodugarlarga qarshi kurash boʻlimida ishlaydigan kurer. Aktyor taʼkidlaganidek, turli xil nayranglar mavjud boʻlgan „Tun qoʻriqchilari" filmidagi rol ustida ishlashda uning yaxshi jismoniy tayyorgarligi unga yordam berdi: „Men, masalan, uzoq vaqt teskari havoda qotib qolishim mumkin".

Manbalar
--------

{{manbalar}}

1. ↑  „Иван Янковский".  VokrugTV.
2. ↑  „Иван Янковский, биография, новости, фото - узнай все!".  uznayvse.
3. ↑  „Иван Янковский".  Russia-1. 18-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-yanvar 2018-yil.
4. ↑  *Gennadiy Ustiyan.* „"Мне нравится падать и ударяться"".  Interview.
5. ↑  „В Сочи завершился фестиваль "Кинотавр"".  TASS.
**Tarasklar** (oʻzlarini purepecha deb atashadi) — Meksikadagi indeys xalqlaridan biri. Umumiy soni taxminan 45 ming kishi. T. tili indeys tillari orasida alohida ajralib turadi. Hozirda T. ikki tilda (tarask va ispan) soʻzlashadi. Ispanlar bosqini boshlangan davrda (16-asr boshi) T.ning mustaqil davlati (poytaxti — Sinsunsan sh.) mavjud boʻlgan. T. oʻzlarining etnik hududlari va oʻziga xos madaniyatlarini saqlab krlganlar. Dindorlari — katoliklar, anʼanaviy eʼtiqodlar ham saqlangan. Asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik (joʻxori, sabzavot, mevalar), koʻllar atrofida yashovchilari baliq ovlash bilan shugʻullanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Garov huquqi** (fuqarolik huquqida) — bir shaxsning majburiyatlarni taʼminlash uchun boshqa shaxsga mol-mulkka oid huquqni berishi (garov)ni tartibga soluvchi va mustahkamlovchi xuquqiy meʼyorlar majmui. Oʻzbekistonda G.h. garov toʻgʻrisida shartnoma tuzilgan paytdan yoxud shartnoma notarial tasdiqlanishi shart boʻlsa — notarial tasdiqdangan paytdan, shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilishi shart boʻlganida esa — roʻyxatdan oʻtkazilgan paytdan boshlab vujudga keladi. Garovga oid huquqiy munosabatlar, jumladan: garovga qoʻyilgan mol-mulkka boʻlgan huquqlar, boshqa shaxsga oʻtganida garovning saklanishi, garov toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha huquqlardan bosh-qa shaxs foydasiga voz kechish, garov bilan taʼminlangan majburiyat boʻyicha qarzni boshqa shaxsga oʻtkazish, garovga oluvchining hamda garovga qoʻyuvchining huquqlari, majburiyatlari va h.k. Oʻzbekistan Respublikasi FK, Oʻzbekistan Respublikasi "Garov toʻgʻrisida"gi qonunining yangi tahriri (1998 yil 1 may) asosida tartibga solinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**HEC Paris** biznes fanlari boʻyicha aspiranturani taʼminlaydigan Yevropa oliy taʼlim muassasasi. Uning Parij, Jouy-en-Josas va Doʻha beshta kampusi bor.

2015-yilda HEC Financial Times tomonidan Yevropaning eng yaxshi 2 biznes maktabi qatoriga kiritilgan. Institutning Executive MBA dasturi 3-oʻrinni egallaydi.

Maktab dasturlari AMBA, EQUIS va AACSB tomonidan uch marta akkreditatsiyadan oʻtgan. Institutning eng taniqli bitiruvchilari orasida Fransisco Ignasio Madero (meksikalik siyosatchi), Roland Garros (fransuz uchuvchisi), Edith Cresson (fransuz siyosatchisi), Dominique Strauss-Kahn (fransuz iqtisodchisi, huquqshunos va siyosatchisi) va François Hollande (kabi shaxslar bor. Fransiya 24 prezidenti).

Adabiyotlar
-----------

* Marc Meuleau, HEC 100 : 1881-1981. *Histoire d’une grande école*, Jouy-en-Josas, Groupe HEC, 1981.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Filmoteka** (film va yun. theke — saklanadigan joy) — kinofilmlar yigʻish, saklash, texnik ishlari bilan shugʻullanib, ularni targʻibot qiluvchi muassasa. Aksariyat F.lar fotosuratlar, kitob va jur.lar, ssenariylar, montaj varaqalari, dekoratsiya eskizlari, kostyumlar va boshqalarni saklaydi. F. kataloglar, maʼlumotnomalar, kursatkichlar, byulleten va mavzuli tuplamlar nashr etadi. F.ning asosiy vazifasi — eski filmlarni tiklash va ularni tartibga solish. Shuningdek, maʼruzalar, konferensiyalar, kino haftaligi utkazib turadi. F. materiallaridan ishlab chiqarish va oʻquv maqsadlarida foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gagalar** (Somateria) — gʻozsimonlar turkumining oʻrdaksimonlar oilasiga mansub qushlar urugʻi. Yevropa, Osiyo, Shim.Amerikada yashaydigan yirik dengiz oʻrdaklari; 4 turi mavjud. Boshi katta, boʻyni qisqa, tumshugʻi keng va kalta. Ogʻirligi 3 kg gacha. Uyasini tundra yoki dengiz oralariga quradi. Koloniyadagi uyalar soni 10 minggacha yetganligi maʼlum. Odatda 4—5 ta tuxum qoʻyadi. Modasi 24—27 kun tuxum bosadi. Tuxumdan chiqqan bolalari 1,5—2 sutka-dan keyin modasi bilan dengizga tushib ketadi. Oddiy G. (S. mollssima)HHHr yumshoq parlari issiqlik saqlash xususiyatiga ega. Har bir uyada 18—20 g toza par boʻladi. G. parlarini yigʻish kadimdan maʼlum. G. tuxumlarini yigʻish, pari uchun koʻplab ovlash natijasida 20-asr boshlarida soni kamayib ketgan edi. Himoya choralari koʻrilishi muno-sabati bilan soni va areali tiklandi. Koʻzoynakli gaga (S. ﬁ scheri), togʻ gagasi (S. spectabilis), kichik yoki sibir gagasi (Polysticta stelleri) koloniya boʻlib koʻpaymaydi. G. dengiz umurtqasizlari, mollyuskalari bilan oziqlanadi.Oddiy gaga (nari va modasi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Memorial muzeylar** - muhim tarixiy voqealar, davlat, siyosat, jamoat va harbiy arboblar, fan, adabi-yot va sanʼat namoyandalariga bagʻishlangan muassasa, muzeylar. Memorial muzeylar, odatda, davlat tomonidan muhofaza qilinayotgan yodgorlik majmualari (voqea boʻlib oʻtgan joylar, mashxur kishilar hayoti va faoliyati bilan bogʻliq uylar, Memorial muzeylar toʻplamlari va shahrik.) negizida barpo etiladi. Memorial muzeylarning tarixiy holatini toʻliq saklagan ansambl (mas, Tosh-kentdagi Gʻafur Gʻulom uy-muzeyi va boshqalar), ilmiy rekonstruksiya qilingan (mas, Samarqanddagi Ulugʻbek muzeyi va boshqalar), ayrim toʻplamlar asosida tashkil topadigan turlari bor. Memorial muzeylar nodir moddiy, tasviriy va yozma manbalarni saklaydi, oʻrganadi, ularni tashviq qiladi, madaniy-maʼrifiy va ilmiy ishlar olib boradi, yoʻl koʻrsatkichlar va shahrik.ni nashr etadi.

Oʻzbekiston hududida Ulugʻbek, Sadriddin Ayniy (Samarqand), Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qodiriy, Yunus Pajabiy, Tamaraxonim, M. Turgʻunboye-va (Toshkent) va boshqalarning Memorial muzeylar i bor.

Xorijiy mamlakatlarda Buxenvald, Osvensimdagi fashizm qurbonlari yodgorliklari Memorial muzeylar, Stratford-on-Eyvon shahridagi Shekspir, Veymardagi I. V. Gyote va boshqa Memorial muzeylar mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Aleksandrovich Buravkov** (1931-yil–2017-yil) – sovet qurilish sohasi xodimi, kompleks brigada brigadiri, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti
======

Yuriy Buravkov 1931-yil 11-iyulda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston SSR) partiya xodimi oilasida tugʻilgan.

1949-yilda komsomol chaqirigʻi bilan qurilish maydonchasiga kelib, kechki maktabda oʻqishni davom ettirgan. Qrimda Sevastopol va Yaltada ishlagan. 1956-yildan Rostov viloyatining Kamenskiy tumanida yashab, shu yerda ishlagan. 1963-yilda Rostov viloyati kolxozlararo qurilish tashkilotlari birlashmasi („Rostoblmezhkolxozstroy") Kamenskiy qurilish-montaj boshqarmasida usta boʻlgan. 1971-yil aprel oyida uning jamoasi Donda birinchilardan boʻlib Sotsialistik Mehnat Qahramoni N. A. Zlobin usulini qishloq qurilishida qoʻllagan. Soʻng, brigada ketma-ket oʻtib, katta muvaffaqiyatlarga erishadi.

1980-yildan beri brigada jamoasi har yili kolxozlararo qurilish jamoalari oʻrtasidagi Butunrossiya tanlovida gʻolib boʻlib, bir necha bor Qizil bayroq, KPSS viloyat qoʻmitasi va Xalq deputatlari viloyat Kengashining faxriy yorliqlari, diplomlari bilan taqdirlangan. Ishlab chiqarishdan tashqari, Buravkov ijtimoiy faoliyat bilan ham shugʻullangan.

KPSS Kamenskiy tuman qoʻmitasi byurosi aʼzosi. Xalq deputatlari tuman Kengashi deputati etib saylangan. Kolxozlararo PMK brigadirlar kengashi raisi va Yoshlar murabbiylari kengashi aʼzosi boʻlgan.

Yuriy Buravkov 1992-yildan beri nafaqada boʻlib, Rostov viloyati, Kamenskiy tumani, Eski Stanitsa qishlogʻida yashaydi.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1976-yil 10-martdagi farmoni bilan Buravkov Yuriy Aleksandrovich Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.
„Mehnat Qizil Bayroq", „Shon-sharaf belgisi" ordenlari va medallar bilan taqdirlangan.
Shuningdek, u „RSFSRda xizmat koʻrsatgan quruvchi", „Donda xizmat koʻrsatgan quruvchi" nomlariga sazovar boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Герой Социалистического Труда — Буравков Юрий Александрович". 25-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2023-yil.
2. ↑  Mejposelencheskaya sentralnaya biblioteka Kamenskogo rayona
3. ↑  Buravkov Yuriy Aleksandrovich
**Olahamma** — mahalliy kechpishar qovun navi. Shakli tuxumsimon, uz. 35— 40 sm, sirti tekis, yaltiroq. Dum tomonida sezilar-sezilmas toʻri bor. Tuyey sariq. Eti qalin (7—8 sm), oq, saklash davomida mayinlashib, mazasi yanada shirinlashadi. Tarkibida 10,5—12,5% qand, shuningdek, 5,8—8,3% saharoza bor. Urugʻxonasi katta emas. Urugʻlari sariq. Ekilib, unib chiqqandan keyin 110—115 kunda hosili pishadi. Oʻrtacha ogʻirligi 8—17 kg. Hosildorligi 300— 350 s/ga. Yaxshi saqlanadi. Uzoq joylarga olib borishga yarokli. Xorazm viloyati uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ismat Buxoriy** (taxallusi; asli ismi Ismatullo) (1365, Buxoro— 1436) — shoir. Buxoroda tahsil koʻrgan. Xalil Sulton va Mirzo Ulugʻbek zamonida (1404—09; 1409—49) Samarqandda yashagan. 15-asr 30-y.larida saroydan ketib, Buxoroda istiqomat qilgan. Navoiy "Majolis unnafois"da yozishicha, "Xuja Ismatullo Movarounnahr buzurgzodalaridandir. Zohir ilmini takmil qilgʻondur. Gʻoyat xush-taʼbligidin oʻzin sheʼrgʻa mansub qilib, devoni mashhur boʻldi". I. B. turk, fors va arab tillarida ijod etgan, Buxoro adabiy muhitida zullisonayn anʼanasini boshlab bergan shoirlardan. Uning 8 ming baytli bir devoni va turkiy tilda yozilgan "Ibrohim Adham" nomli 1035 baytli asari bizgacha yetib kelgan. I. B. koʻproq sheʼriyatning gʻazal, qasida, masnaviy, ruboiy janrlarida asarlar yaratgan. Hofiz Sheroziyga ergashib gʻazallar yozgan. Ijodining asosini hayot, inson, ishq-muhabbat, yoshlik, mehnat va poklik toʻgʻrisida bahs yuritadigan gʻazallar tashkil etadi. Hajviy sheʼrlarida mubolagʻa, igʻroq, gʻuluv kabi sanʼatlardan foydalanib, oʻz davridagi mavjud salbiy hodisalarni krralaydi. Uning "nobud" radifli gʻazalida azobuqubatda yashayotgan mehnatkash xalq hayoti ot timsolida realistik tasvirlangan.

I. B. sheʼrlari ravonligi, taʼsirchanligi, falsafiy fikrlarga va original tasviriy vositalarga boyligi bilan Movaraunnahrda shuhrat qozongan. I. B. adolatparvarlik va xalqparvarlik ruhida qasidalar yozgan. I. B.ning devoni 19 qoʻlyozma nusxada Toshkent, Buxoro, Dushanba, Sankt-Peterburg , Filadelfiya (AQSH), London va Kalkutta (Xindiston) kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mulchalash** (ing. mulch — qoplash) — tuproq betini kalin mulchaqogʻoz yoki havol (poxol, torf, chirindi, goʻng va boshqalar) materiallar bilan yoppasiga yoki qator oralatib yopish. M. oʻsimlikning oʻsishi sharoitiga ijobiy taʼsir etadi; yer betidan namning bugʻlanishini kamaytiradi, sutka davomida haroratning oʻzgarish amplitudasi muqobil boʻlishini taʼminlaydi, yer betini suv yuvib ketishi va shamol uchirib ketishidan himoya qiladi, tuproq strukturasini saklash va yaxshilash imkonini beradi, tuprokda kechadigan biokimyoviy foydali jarayonlarni kuchaytiradi; natijada oʻsimlikning oziqlanishi yaxshilanadi, yer betini qatqaloq bosishdan saqlaydi.

Oʻrta Osiyoning sugʻoriladigan yengil mexanik tarkibli va qumoq tuproklari sharoitida ekinlarni yetishtirishda, tuproqning ustki qismini mustahkamlovchi va uni yuvilishi hamda shamol koʻtarib ketishidan saklovchi oraliq ekinlar angʻizi mulcha vazifasini bajaradi. M. kuchli shamol eroziyasi kuzatiladigan yerlarda cheklangan maydonlarda qoʻllanadi. 20-asrning 90-yillar oxirida Oʻzbekistonda chigitni Andijon texnologiyasi asosida plyonka ostiga ekishda M.ning yangi usuli katta maydonlarda amalga oshirilmok,da. Bunda chigit ekish bilan bir vaqtda pushta ustiga seyalkaga oʻrnatilgan maxsus moslama yordamida plyonka toʻshalib, har bir uyaga 3—4 tadan chigit ekiladi, uya ustidagi plyonka teshib ketiladi. Gʻoʻza qiygʻos shonalangandan keyin plyonka yigʻishtirib olinadi.

Ziyomiddin Artukmetov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Letsinlar** (yun. lekithos — tuxum sarigʻi), fosfatidilxolinlar — fosfolipidlarning asosiy fraksiyalaridan biri, xolin va diglitserid fosfat (fosfatid) kislotalarning efirlari. L. molekulalari glitserin, yogʻ kislotalari (asosan, stearin, palmitin, olein va linol), fosfat kislota va xolin qoldiqlaridan tuzilgan. Gigroskopik, spirtda, etil va petroley efirlarida yaxshi eriydi, atsetonda erimaydi. Jonivorlar organizmida (jigar, sperma, qon, buyrak usti bezi, tuxum sarigʻida) va oʻsimliklarda (soya va kungaboqar urugʻida, bugʻdoy boshogʻida) mavjud. L.ning organizmdagi asosiy funksiyasi — biologik membranalar tuzilishida ishtirok etishi. Bir qator L. sintez qilingan. Tibbiyotda qoramol miyasidan ekstraksiya yoʻli bilan olinadigan serebroletsitin koʻp qoʻllaniladi. Nerv sistemasi kasalliklarida, umumiy holsizlanishda, anemiyada ichiladi. L. oziq-ovqat, toʻqimachilik va atir-upa ishlab chiqarish sanoatida ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egri chiziqli xarakat**

Egri chiziqli traektoriya boʻylab xarakatlanayotgan moddiy nuqtaning chiziqli tenglanishi va tezligini koʻrib chiqamiz. (a-rasm)

AB egri chiziqli traektoriada xarakatlanayotgan moddiy nuqta holatlari {\displaystyle {\vec {r}}} radius vektorning koʻchishi bilan belgilanadi. {\displaystyle t} vaqt momentida moddiy nuqta {\displaystyle {\vec {r}}={\vec {r}}(t)} radius vektorli {\displaystyle M} xolatda boʻladi, {\displaystyle \Delta t} vaqt oʻtgandan soʻng moddiy nuqta

**a-rasm. Moddiy nuqtaning egri chiziqli traektoriya boʻylab xarakati**
{\displaystyle {\vec {r}}\_{1}={\vec {r}}(t+\Delta t)} radius-vektorli {\displaystyle M\_{1}} nuqtaga koʻchadi. Rasmdan koʻrinib turibdiki moddiy nuqta *AB* egri chiziq boʻylab harakatlanganda {\displaystyle {\vec {r}}(t)} radius-vektor kattaligi va yoʻnalishi oʻzgaradi.

 Oʻrtacha tezlik quyidagicha ifodalanadi.

{\displaystyle <{\vec {v}}>={\Delta {\vec {r}} \over \Delta {t}}={{\vec {r}}(t+\Delta t)-{\vec {r}}(t) \over \Delta t}}

Bu tezlik vekor kattalikdir, uning yoʻnalishi {\displaystyle MM\_{1}}  xorda yoki   {\displaystyle \Delta {\vec {r}}} kesma yoʻnalishi bilan mos tushadi.

Oʻrtacha tezlikning {\displaystyle \Delta t} vaqtni noʻlga intilishda  olgan chegaravaiy qiymati radius – vektor  {\displaystyle {\vec {r}}} dan vaqt boʻyicha olingan xosilaga teng boʻladi:

{\displaystyle {\vec {v}}=\lim \_{\Delta t\to 0}={\operatorname {\Delta } \!{\vec {r}} \over \operatorname {\Delta } \!t}={\operatorname {d} \!{\vec {r}} \over \operatorname {d} \!t}}

Bu yerda  {\displaystyle {\vec {v}}}   moddiy nuqtaning egri chiziqli harakatdagi oniy tezligidir. Oniy tezlik yo`nalishi harakatlanayotgan moddiy nuqta traektiriyasiga urinma yo`nalishda bo`ladi. Oniy tezlik belgilangan  {\displaystyle t}   vaqtga tegishli {\displaystyle M} nuqtada egri chiziqqa urinma bo`ladi. Tezlanish esa, tezlik vektori   {\displaystyle {\vec {v}}} dan vaqt bo`yicha olingan hossasiga teng:

{\displaystyle {\vec {a}}=\lim \_{\Delta t\to \ 0}{\operatorname {\Delta } \!{\vec {r}} \over \operatorname {\Delta } \!t}={\operatorname {d} \!{\vec {r}} \over \operatorname {d} \!t}} ,

{\displaystyle {\vec {a}}={\operatorname {d^{2}} \!{\vec {r}} \over \operatorname {d} \!t^{2}}}

Qo`zg`almas  {\displaystyle 0\_{1}} nuqtaga har xil vaqt momentida harakatlanayotgan nuqtaning tezlik vektorini {\displaystyle ({\vec {v}})}  joylashtiramiz. Bu holda {\displaystyle {\vec {v}}}  - vektorining oxirini tezlanuvchan nuqtan *A* – deb ataymiz.

**b – rasm. Moddiy nuqtaning tezlik traektoriyasi**
Tezlanuvchan nuqtalardan iborat geometrik holatlarni **tezlik traektoriyasi** deb ataymiz.

Manbalar
--------

1. ↑  *Abduraxmanov Q.P. Egamov O’* „Fizika darslik". *fbtuit*. Qaraldi: 2-dekabr 2023-yil.
Ummumiy malumot
---------------

**Shoxi Zinda oʻrta kism** makbaralari katorining garb tomonidagi inshoot, shartli ravishda, „Usta Olim maqbarasi" deb ataladi. Ammo unda dafn etilgan shax- sning ismi noma"lum. „Olim" esa uni kurgan ustalardan birining nomi. „Nasafiy" nisbasi esa Karshi shahrining eski nomidan shakllantirilgan. Ikkinchi ustaning ismi esa „Usta Ali Tukikub". Uni koʻpincha „Guldor maqbara" deb xam atashadi, chunki tashki va bosh fasadlari, ichki de- vorlari rang-barang sirkor koshinlar bilan bezatilgan.

Maqbara Arxitekturasi
---------------------

Tashki uchta fasadida saykal berilgan va juft-juft kilib terilgan mayda gishtlar xavo rang jimjimador nakshlar bilan shaxmat uslubida takrorlangan. Devorning izorasi sirkor va rang-barang koshin bilan koplangan.Peshtoq ravonidagi koshinlar boʻrttirilgan naqshinkor uslubda ishlangan. Ustiga kufiy xati bilan bezatilgan yozuvlari bulgan sirli plitalar terib, ajoyib xoshiya kilingan. Ular oʻzaro chirmashib, sakkiz kirrali klu lar turkumini xosil kiladi. Shakllar nashli sirlangan xilma-xil koshinlar bilan bezatilgan. Peshtoq ravogining yon devoridagi ulkan pannolar koʻrka lan kishi dikkatini tortadi.
Binoning burchaklarida mukarkas gul nakar tulgan ravoklar mavjud. Xashamatli gumbaz kator sakkizta ravok ustiga kurilgan. Bir-biriga chirmashib ketgan 2 — li hoshiyalar yulduzsimon geometrik tasvirni, yaʼni opti kirrali sirlangan koshinlar bilan toʻgan girixni xosil kiladi. Makbara sahnida bitta sagʻana saqlangan. Saxn pol tagida esa, arxeologlar aniklashicha, arkasimon ravon bulgan uncha katta boʻlmagan toshtobut saqlangan.

Qurulgan vaqti
--------------

Maqbaraning kurilgan vakti yozilmagan, ammo mutaxas- sislarning fikriga karaganda, u XIV asrning oxirgi oʻn yilliklarida bunyod etilgan.

Adabbiyot
---------

Oʻzbekiston obidalaridagi bitiklar Toshkent-2015
„**Suyunchi**" (ruscha: *Бабушка-генерал*) — taniqli oʻzbek rejissori Melis Abzalov 1982-yil yaratgan drama film.

Mazmuni
-------

Filmda kichik Oʻzbek SSR qishlogʻida oʻgʻli, kelini va 10 oʻgʻil nevarasi bilan yashovchi Anzirat ona haqida hikoya qilinadi
(Anzirat ona rolini Zaynab Sadriyeva oʻynagan). Anziratning qattiqqoʻlligi sabab hamqishloqlari uni „General Buvi", deb ataydi.

1930-yillarda Anzirat ona qishlogʻining kolxoziga boshchilik qilgan, koʻp qiyinchiliklarni koʻrgan boʻladi. Yoshi ulgʻaygach ham dam olish oʻrniga baʼzi hamqishloqlarining yalqovligi, ochkoʻzligi va eʼtiborsizligiga chiday olmaydi, oʻz oilasida tartib oʻrnatishga harakat qiladi. Anzirat onaning oʻgʻli boʻlsa hamma vaqtini homilador ayoliga uy ishlarida yordam berish oʻrniga farzandlari bilan oilaviy futbol komandasi tuzishga bagʻishlaydi. Anzirat onaning vafotidan keyin qishloq aholisi usiz qishloqning huvillab qolganini sezadi. Ular Anzirat ona qishloqlarining vijdoni boʻlganini anglab yetishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Babushka-General" (ruscha). *Kinopoisk*. Qaraldi: 8-mart 2012-yil.
2. ↑  „Babushka-General: Information about the Movie" (ruscha). *Kino-Teatr*. Qaraldi: 8-mart 2012-yil.

Havolalar
---------

* *Suyunchi* IMDbda


  


|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Filmga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |