recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**2019-yilgi Istanbul muvaqqat mahalliy saylovi**, 2019-yil 31-mart kuni boʻlib oʻtgan mahalliy saylovlar doirasida boʻlib oʻtgan Istanbul shahar hokimligiga saylovlar Oliy saylov kengashi (YSK) tomonidan bekor qilinganidan keyin 2019-yil 23-iyunda boʻlib oʻtgan saylovdir.   

YSK tomonidan 2019-yil 11-iyul kuni eʼlon qilingan rasmiy natijalarga koʻra, saylovda 54,22 % ovoz olgan Ekrem İmamogʻlu 806 ming ovoz farqi bilan gʻalaba qozondi.  YSK keyinroq yangilangan saylovning xarajati 40,6 million lira ekanligini ma'lum qildi.

2019 yil 31 mart saylovlari
---------------------------

### Anketalar

### Tanlov natijalari

2019-yil 31-mart kuni bo‘lib o‘tgan mahalliy saylovlardan so‘ng Oliy saylov kengashi raisi Sadi Güven, so‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, Ekrem Imomo‘g‘li 4 million 159 ming 650 ovoz olganini va AK partiya nomzodi Binali Yildirimdan oldinda ekanligini ma’lum qildi.  Boshqa tomondan, AK Partiya Istanbul viloyat tashkiloti 2 - aprel kuni norozilik bildirgan holda, bekor bo'lgan ovozlarning qayta sanalishini va noto'g'ri sandiq yozuvlarini tuzatishni talab qildi.    2019-yil 17-aprel holatiga ko‘ra qayta sanash jarayoni yakunlanishi bilan Ekrem Imomo‘g‘li 4 million 169 ming 765 ovoz olib, 4 million 156 ming 36 ovoz olgan raqibi Binali Yildirimdan o‘zib, saylovni yakunlagani e’lon qilindi.

Manba
-----

1. ↑  „YSK, İstanbul'da seçimlerin 23 Haziran'da yenilenmesine karar verdi". BBC Türkçe (6 mayıs 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
2. ↑  „YSK İstanbul seçimini iptal etti, 23 Haziran'da yeniden sandık kurulacak". Independent Türkçe (6 mayıs 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
3. ↑  „YSK'dan karar duyulduktan 3 saat sonra 4 maddelik açıklama geldi". Independent Türkçe (6 mayıs 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
4. ↑  „YSK 23 Haziran'daki seçim sonuçlarını resmen açıkladı! İşte rakamlar...". Sabah (11 temmuz 2019). Qaraldi: 29 eylül 2019.
5. ↑  „İstanbul'da tekrarlanan seçimlerin maliyeti 40 milyon 656 bin TL". *Independent Türkçe* (17 eylül 2019). Qaraldi: 28 eylül 2019.
6. ↑  „YSK Başkanı açıkladı! İmamoğlu önde". Habertürk (1 nisan 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
7. ↑  „AK Parti'den flaş karar! İstanbul'un tüm ilçelerinde seçime itiraz edilecek...". Hürriyet (2 nisan 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
8. ↑ . 6 nisan 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 mayıs 2019.
9. ↑ . 8 nisan 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 mayıs 2019.
10. ↑  „İstanbul için seçim sonuçları açıklandı". AA. AA (17 nisan 2019). Qaraldi: 30 mayıs 2019.
**Toshhovuz** yoki **Dashhovuz** (turkmancha: ) — Turkmanistonning Toshhovuz viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Turkmanistonning shimolida, Toshhovuz vohasida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Toshhovuzdan Ashxobodgacha 635 km. Aholisi 285 360 kishi (2013).

Tarixi
------

Toshhovuz 1816-yilda Xiva xonligi qalʼasi sifatida Xiva xoni Muhammad Rahimxon I (1806—1825) tomonidan qurdirilgan. 1873-yilda Xiva xonligi tarkibida Rossiya imperiyasi protektoratiga kiritilgan. 1920-yildan XXSRda; 1924-yildan shahar Turkmaniston tarkibidagi viloyat markazi; 1925-yildan Turkmaniston SSR okrug markazi. 1939— 63 yillarda viloyat markazi, 1970-yildan yana viloyat markazi.

Meʼmorligi
----------

Toshhovuz meʼmorligi qadim zamonlarda toshdan ishlangan hovuz va uning atrofida yuzaga kelgan qalʼa qurilishi bilan bogʻliq. Olloqulixon davrida qalʼa kengaytirilgan va Xiva xonligidagi eng mustahkam qoʻrgʻonlardan biriga aylantirilib, saroy barpo etilgan. 19-asr oxiriga kelib, turli urushlar natijasida qalʼaning saroy qismi vayronaga aylangan. Muhammad Rahimxon II (1864—1910) davrida saroy qayta tiklangan. 19-asr oxirlarida shaharda 3 darvoza (sharqiy, janubiy va saroy), 300 ga yaqin doʻkon va ustaxona, karvonsaroy, 6 masjid va Madrasa boʻlgan. Biroq saroy va boshqa imoratlardagi koʻplab nafis bezaklar, devoriy naqshlar tushib ketib, qayta tiklanmagan. 1950-yillardan shahar Shovot kanalining chap sohili boʻylab kengaytirila boshladi. Eski shaharning katta qismini tashkil etgan paxsali imoratlar oʻrnida gʻishtin va temirbeton binolar, temir yoʻl vokzali va boshqalar qurildi.

Ijtimoiy soha
-------------

Toshhovuzda paxta tozalash, yogʻmoy, pivo, sut, qishloq xoʻjaligi. mashinalarini taʼmirlash, qurilish materiallari, temirbeton buyumlar, grafitli elektrodlar zdlari, gilamchilik, tikuvchilik, konditer fabrikalari, goʻsht, don mahsulotlari ktlari ishlab turibdi. Aeroport, qishloq xoʻjaligi instituti va texnikumi, tibbiyot va pedagogika bilim yurtlari, madaniyat va istirohat bogʻi bor.

Manbalar
--------

1. ↑   *Turkmenistan Project reports*, archived from the original on 2007-06-10, qaraldi: 2021-10-11 Toshhovuz]]
2. ↑  STANTOURS — Turkmenistan — Dashogus City / Tashauz
3. ↑   *IDMC Report*, archived from the original on 2009-04-29, qaraldi: 2013-05-20 Toshhovuz]]

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * v
* t
* e

Turkmaniston shaharlari |
| --- |
|  |
| 
Poytaxt: Ashxobod |
|  |
| Viloyatlar markazlari | 

Annau •
Bolqonobod •
Toshhovuz •
Mari •
Turkmanobod
 |
|  |
| Boshqa shaharlari | 

Bayramali •
Bereket •
Bexerden •
Gazajak •
Goʻktepa •
Karki •
Koʻhna Urganch •
Magdanli •
Qoraboʻgʻoz •
Qumdogʻ •
Seydi •
Serdar •
Serxetobod •
Shatliq •
Tejen •
Turkmanboshi •
Xazar •
Yoʻlyoten
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Turkmaniston bayrogʻi | *Turkmaniston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
 |
Dubay amirligi (arab**.** **إمارة دبي** ‎) — Birlashgan Arab Amirliklaridagi amirlik. Fors ko'rfazining janubidagi Arabiston yarim orolida joylashgan. Mamlakatni tashkil etuvchi yetti amirliklar orasida u aholi soni boʻyicha birinchi (2020 yil holatiga koʻra 3 331 420  kishi) va maydoni (4114 km²) boʻyicha Abu-Dabidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Amirlikning poytaxti Dubay shahridir. Mamlakat qonunchiligida davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan eng muhim masalalar bo‘yicha qarorlarga veto qo‘yish huquqiga faqat Dubay va mamlakat poytaxti Abu-Dabi hukmdorlari ega.

Dubay Fors ko'rfazining sohilida, qariyb dengiz sathida joylashgan. Janub va janubi-g'arbda Abu-Dabi amirligi, shimol va sharqda Sharja amirligi bilan chegaradosh, g‘arbda Fors ko‘rfazi bilan yuviladi. Sohil uzunligi 72 km. Kichik Hatta eksklavi g‘arbda Ajman va shimolda Ras al-Xayma amirliklari bilan chegaradosh, janubi-sharqdan mintaqa Ummon davlati bilan o‘ralgan.

Daryo Dubayni ikki qismga ajratadi. Bur Dubay bir tomonda, Deyra boshqa tomonda. Ikkala tomon ham uchta joyda - El Maktum va El Garhud ko‘priklari va bo‘g‘oz og‘zidan o‘tuvchi mashhur Shindoga tunneli (La-Mansh tunnelining prototipi) bilan bog‘langan.
**FUKO (Foucault) Ja Bernar Leon** (fransuzcha: ; 1819.18.9 Parij 1868.11.2) - fransuz fizigi. Berlin FA, London Qirollik jamiyati aʼzosi. Peterburg Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1860). Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1865). Parij rasadxonasi fizigi (1855-yildan). Ilmiy ishlari optika, mexanika va elektromagnetizmga oid. Aylanma koʻzgu usuli (Fuko usuli) ni kashf qildi (1850). Mayatnik (Fuko mayatnigi) yordamida Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishini eksperimental tasdiqdadi (1851). Giroskop ixtiro qildi (1852). Yaxlit metall jismlarning induksion toklar (Fuko toklari) taʼsirida qizishini aniqladi va uni kamaytirish usullarini koʻrsatdi. Birinchi marta shisha koʻzgular yasashning aniq usulini yaratdi (1857), birinchi boʻlib nurlanish va yutilish chiziklari orasidagi bogʻlanishni aniqladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
Germaniya va Shveytsariya mamlakatlarining xaritada aks etishi. Yashil rangda Germaniya, sariq rangda Shveytsariya ko'rsatilgan.
**Germaniya va Shveytsariya oʻrtasidagi diplomatik aloqalari** deganda ikki davlat oʻrtasidagi tashqi siyosat masalalari tushuniladi**.** Germaniya aʼzo boʻlgan Shveytsariya va Yevropa Ittifoqi (YI) oʻrtasida 200 dan ortiq shartnomalar mavjud. Shveytsariya, shuningdek, Yevropa Ittifoqidagi Shengen hududining bir qismi boʻlib, Shengen davlatlari oʻrtasidagi xalqaro chegaralarni bekor qiladi.

1945-yil 24-iyulda Shveytsariya Germaniya hukumatini tan oldi. 1951-yilda Gʻarbiy Germaniya fashistlar davridagi qarzni tan oldi va Shveytsariya bloklangan nemis davlat aktivlarini ozod qildi.

Germaniya Shveytsariyaning eng muhim savdo sherigi hisoblanadi: Shveytsariyaga import qilinadigan barcha importning uchdan bir qismi Germaniyadan keladi (Shveytsariyaning keyingi toʻrtta savdo hamkoridan koʻproq). Shveytsariya, shuningdek, Germaniyadagi uchinchi yirik xorijiy investor (Yevropa Ittifoqining boshqa davlatlari va AQShdan keyin) va Shveytsariya kompaniyalari ham Germaniyada 260 000 kishini ish bilan taʼminlaydi. Germaniya Shveytsariyadagi beshinchi yirik sarmoyador va nemis kompaniyalari Shveytsariyada 94 000 kishini ish bilan taʼminlaydi.

Ikkala davlat ham bir-birining hududiga tashrif buyuruvchi chet ellik mehmonlar guruhidir va Shveytsariya nemislar uchun eng mashhur emigratsiya joyi hisoblanadi. Shveytsariyadagi nemis aholisi mamlakatda ikkinchi yirik xorijiy guruh (italiyaliklardan keyin) va Germaniyada yashovchi shveytsariyaliklar soni 11 foizga oshgan. Hozirda 76 ming kishiga yetgan. Bu muhojirlarning aksariyati universitet o‘qituvchilari kabi yuqori malakali mutaxassislardir.

Ikkala davlat bir-biri bilan chegaradosh (nemis tili Shveytsariyaning toʻrtta rasmiy tillaridan biridir). Har kuni 44 000 dan ortiq nemislar chegarani kesib oʻtadi. Shuningdek, kuchli transchegaraviy hamkorlik mavjud, ayniqsa Yuqori Reyn va Konstans koʻlida bu koʻzga tashlanadi. Biroq, munosabatlar hal etilmagan soliq muammolari va Germaniyaning Syurixga parvozlarni cheklashi tufayli taranglashgan.

Doimiy diplomatik vakolatxonalar
--------------------------------

* Germaniyaning Bernda elchixonasi bor.
* Shveytsariyaning Berlinda elchixonasi va Frankfurt, Myunxen va Shtutgartda bosh konsulliklari bor.

* Germaniyaning Berndagi elchixonasiGermaniyaning Berndagi elchixonasi
* Shveytsariyaning Berlindagi elchixonasiShveytsariyaning Berlindagi elchixonasi
* Shveytsariyaning Myunxendagi Bosh konsulligiShveytsariyaning Myunxendagi Bosh konsulligi

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Bilateral relations between Switzerland and Germany, Swiss Federal Department of Foreign Affairs
2. ↑  *Guido, Koller*  (nemischa). *nzz.ch* (16-iyul 2018-yil). Qaraldi: 5-oktabr 2022-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muhammas (maʼnolari).

**Muhammas** (musiqada) - 1) Oʻrta asr Sharq musiqa nazariyasida iyqo davra (usul)laridan biri; 2) Shashmakrm va Xorazm maqomlari turkumlarining cholgʻu boʻlimlaridan oʻrin olgan asosiy qismlardan biri. M.larning doyra usuli davomli va murakkab boʻlib, 2/4 yoki 4/4 oʻlchovida 16 taktni tashkil etadi. Shashmaqom tarkibida 16 M. Xorazm maqomlari tarkibida 10 M. mavjud. Barcha M.larda bozgoʻy va xonalar hajmi teng keladi. Usuli 5 ritmik boʻlaklardan tashkil topgani uchun (mas, Xorazmda 4+3+2+3+4) M. nomini olgan boʻlsa kerak. Kompozitor M. Mahmudov anʼanaviy musiqa ijodiyoti qonuniyatlaridan unumli foydalanib kamer orkestr uchun 2 qismli "Muhammas va Ufar" 1, 2, 3 asarlarini yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tanganika** — Afrikadagi koʻl, Kongo Demokratax Respublikasi, Tanzaniya, Zambiya va Burundi hududlarida. Maydoni 34 ming km². Sharqiy Afrika yoriklari zonasidagi tektonik botiqda, 773 m balandlikda. Uz. 650 km, eni 80 km gacha, eng chuqur joyi 1470 m (chuqurligi boʻyicha Baykal koʻlidan keyin 2oʻrinda). Qirgʻokdari tekis, baʼzi joylarda baland va tik. T.ga Malagarasi va Ruzizi daryolari quyiladi. Lukuga va Lualaba daryolari opkali oqib chiqadi. Koʻl suvi chuchuk. Faunasi endemiklarga juda boy. Begemot, timsoh, suzuvchi parrandalar turi koʻp. Atrofida milliy bogʻlar tashkil etilgan. Baliq ovlanadi. Kema qatnaydi. Portlari: Kigoma, Bujumbura, Kalima. T.ga yevropaliklardan birinchi boʻlib 1858-yilda ingliz sayyoxlari R.Byorton va J.Spik borganlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yangi g'arb san'ati davlat muzeyi** (shuningdek, **YaG'SDM** ; 1923 - 1948 yil 6 mart) Moskvada Birinchi va Ikkinchi Yangi g'arb san'ati muzeylarining birlashtirilishi natijasida asos solingan. Muzey to'plami kolleksionerlar Sergey Shukin va Ivan Morozov to'plamlariga tegishli mashhur asarlarni tortib olish orqali to'ldirilgan.

Tarixi
------

*Birinchi Yangi G'arb San'ati muzeyi* Sergey Shukin kolleksiyasi asosida tashkil etilgan. Dastlab, 1918 yil noyabr oyida sobiq kolleksionerning uyida ochilgan ( Bolshoy Znamenskiy tor, 8-son) . Uning kollektsiyalari 1860-yillardagi G'arbiy Evropa, asosan frantsuz, rassomlik va haykaltaroshlik asarlaridan iborat bo'lib, ular orasida Eduard Mane, Ogyust Renuar, Edgar Degas, Klod Mone, Vinsent van Gog, Pol Gogen, Kamil Pizarro, Anri-La Toul, Polyus bor edi. Sezanna, Anri Matiss, Pablo Pikasso, Avgust Rodin  .

*Ikkinchi Yangi G'arbiy rasm muzeyi* Ivan Morozov kollektsiyasi asosida tashkil etilgan va 1919 yil 1 mayda uning shahar mulki binosida ( Prechistenka ko'chasi, 21) ochilgan  .

* Sergey Shukin to'plamidan olingan asarlar
* «Bog'dagi xonim», Klod Mone,«Bog'dagi xonim», Klod Mone,
* «Pero va Arlekin», Pol Sezann,«Pero va Arlekin», Pol Sezann,
* «Hasad qilyapsanmi?», Pol Gogen,«Hasad qilyapsanmi?», Pol Gogen,
* «Havorang raqqosalar», Edgar Dega,«Havorang raqqosalar», Edgar Dega,

1. 1 2  *Жуков Ю. Н.* Сохранённые революцией. — 1985. — С. 120-123. — 206 с.
2. ↑ . 23-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2013-yil.
Hayoti va ijodi
---------------

**Xolidov Boqi Zakirovich** (1905 — 1968) — Tataristonning Qozon guberniyasida tugʻilgan. Qozon un-ti fiz.-mat. fak-tining 1941 va SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1951-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-afgʻonshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent (1954).

1941 — 42 yillar OʻzFA Til, adabiyot va tarix instituti ilmiy xodimi; 1942—1947-yillar harbiy xizmatdagi zobit, tarjimon; 1947-yildan SAGU sharq fakulteti oʻqituvchisi. Keyin eron-afgʻon kafedrasida (1953 — 1958), arab kafedrasida (1958 — 1968) mudir.

**Ilmiy yoʻnalishi**
--------------------

Afgʻon va arab tilshunosligi. 30 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

**Asosiy ilmiy ishlari**
------------------------

Nomz. diss. mavzusi: „Arabskiye zaimstvovaniya v sovremennom literaturnom yazike pushtu". — T. 1951.

1. Zametki po fonetike afganskogo yazika // Trudi SAGU, novaya seriya, vip. 105. Filologicheskiye nauki, kn. 12. Iranskaya i tyurkskaya filologiya. — Tashkent, 1957. — S. 3 — 28.

2. Leksicheskaya xarakteristika arabskix zaimstvovaniy v afganskom yazike // Nauchnie trudi TashGU, vip. 229. Vostokovedeniye. — Tashkent, 1964. — S. 23 — 40.

3. Zamaxshari (O jizni i tvorchestve) // Semitskiye yaziki. Vip. 2 (ch. 2). — M. 1965. — S. 542 — 556.

4. Uchebnik arabskogo yazika. — Tashkent: Oʻqituvchi, 1965. — 654 s.; pereizd. 1981.

5. Morfologich. formi arab. zaimstvovaniy v afgansk. yazike. S. 17 — 29; Kategorii grammatich. roda arab. zaimstvovaniy v afgansk. yazike // Tr. TashGU. Arab. i iransk. filologiya. — Toshkent, 1972. — Vip 425. — S. 80 — 97.

6. Akademik I.Yu.Krachkovskiy (k 100-letiyu so dnya rojdeniya) // Narodi Azii i Afriki. — M. 1983.
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Akademiyaning asoschilari Ivan Shuvalov va Aleksandr Kokorinovlar
 *Badiiy akademiyaning ochilish marosimi,* Valeriy Yakobining rasmi.
 G.K.Mixaylov *, Badiiy akademiyaning ikkinchi antiqa galereyasi* (1836)
 Maksim Vorobyov, *Akademiya Quayni qoplagan Misr sfenkslari* (1835)
**Rossiya Badiiy Akademiyasi**, norasmiy ravishda **Sankt-Peterburg Badiiy Akademiyasi nomi bilan tanilgan, Sankt-Peterburgdagi** sanʼat akademiyasi boʻlib, 1757-yilda Moskva Imperator universiteti asoschisi Ivan Shuvalov tomonidan *"Uch oliyjanob san'at akademiyasi* "nomi bilan asos solingan. Rossiyalik Yelizaveta uni Imperator Sanʼat Akademiyasi deb oʻzgartirdi va 25 yildan keyin 1789-yilda Neva daryosi boʻyida qurib bitkazilgan yangi binoni foydalanishga topshirdi. Akademiya neoklassik uslub va texnikani targʻib qildi va oʻzining istiqbolli talabalarini keyingi oʻqish uchun Yevropa poytaxtlariga yubordi.

Bibliografiya
-------------

* Howard, Jeremy*. East European Art, 1650-1950*, Oxford History of Arts. Oxford, New York: Oxford University Press, 2006. ISBN 0-19-284224-2. OCLC 1148939700.
* *Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.* - Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. - p. 447. ISBN 5-901724-21-6ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
* С. Н. Кондаков*. Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914* (ruscha), 1915 — \_\_ bet.
* С. Н. Кондаков*. Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914* (ruscha), 1915 — \_\_ bet.
*.  artsacademy.ru. Qaraldi: 15-avgust 2015-yil.
**Andijon zilzilasi** — Oʻrta Osiyoda sodir boʻlgan kuchli zilzilalardan biri. 1902-yil 16-dekabr soat 10da roʻy bergan. Bu zilziladan Andijon shahri va uning atrofidagi qishloqlar katta tala-fot koʻrgan. Yer ketma-ket uch marta silki-nib, birinchisi 8 — 9 ball, 1 — 1,5 mi-nutdan soʻng ikkinchisi 9 balldan ortiq va yana 30 minut oʻtgach, uchinchisi 8 — 9 ball boʻldi. 50 ming kishi yashaydigan Andijon shahri bilan atrof qishloqlarda koʻp joylar vayronaga aylandi. Zilzilada 4652 kishi nobud boʻldi. Zilzila nati-jasida Andijondan 5 — 6 chaqirim na-rigacha boʻlgan temir yoʻl izlari egilib qoldi. Andijon stansiyasidagi parovoz va poyezd vagonlari izlaridan chetga surib tash-landi. 16-dekabrdan soʻng ham bir necha oy davomida Andijonda yer qimirlab turdi. Zilzila oqibatida Andijon va uning atrofida eni 10 sm gacha bir necha yoriqlar paydo boʻldi. Ayrim yerlarda yer sathi 70 sm gacha choʻqdi. Andijon zilzilasi Janubiy Fargʻona flek-surasi — uzilish chizigʻi boʻylab sodir boʻlgan. Zilzila markazi Qorayorda (40,7° sh.k. 72,2° shq.u.da) joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Manba
-----



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yolgʻiz oʻyinchili video oʻyin** bu video oʻyin boʻlib, unda oʻyin seansi davomida faqat bitta oʻyinchi kiritiladi. Yolgʻiz oʻyinchili oʻyin odatda faqat bir kishi tomonidan oʻynaladigan oʻyin boʻlib, "yolgʻiz oʻyinchili rejim" odatda bitta oʻyinchi tomonidan oʻynash uchun moʻljallangan oʻyin rejimi boʻlsa ham, oʻyinning ichida koʻp oʻyinchili rejimlar ham mavjud boʻlishi mumkin. 

Koʻpgina zamonaviy konsol oʻyinlari va arkada oʻyinlari bittagina oʻyinchi tomonidan oʻynaladigan tarzda yaratilgan; Garchi ushbu oʻyinlarning koʻpchiligi ikki yoki undan ortiq oʻyinchi oʻynashga imkon beruvchi rejimlarga ega boʻlsa-da (bir vaqtning oʻzida emas), juda oz sonli oʻyin oʻynash uchun bir nechta oʻyinchini talab qiladi. *Unreal Tournament* seriyasi bunga misoldir.

Oʻyin elementlari
-----------------

Yolgʻiz oʻyinchili oʻyinidagi hikoya va ziddiyat inson raqibi emas, balki kompyuter tomonidan yaratilganligi sababli, yolgʻiz oʻyinchili oʻyinlar koʻp oʻyinchili oʻyinlarda odatda mavjud boʻlmagan yoki ahamiyatsiz boʻlgan baʼzi oʻyin tajribalarini taqdim etishi mumkin. 

### Hikoya

Yolgʻiz oʻyinchili oʻyinlar oʻyinchda kechinmalar va taassurot qoldirish uchun jozibali hikoyalarga koʻproq tayanadi. Insonlarni oldindan aytib boʻlmaydi, demak inson oʻyinchilari - doʻstlar yoki dushmanlar - maʼlum bir yoʻnalishda hikoyani olib borishga ishonib boʻlmaydilar va shuning uchun koʻp oʻyinchili oʻyinlar chiziqli hikoyaga katta eʼtibor qaratmaydi. Aksincha, koʻplab yolgʻiz oʻyinchili oʻyinlar jozibali hikoya atrofida qurilgan. 

### Qahramonlar

Koʻp oʻyinchili oʻyin oʻzining inson va inson mojarosi va koʻpincha doʻstlik tuygʻusiga tayangan boʻlsa, yolgʻiz oʻyinchili oʻyin bu narsalarni sunʼiy ravishda qurishi kerak. Shunday qilib, yolgʻiz oʻyinchili oʻyinlar oʻyinchi va simpatik belgilar oʻrtasida aloqa oʻrnatish va oʻyin antagonistlariga nisbatan chuqur antipatiyani rivojlantirish uchun ularning haqiqiy oʻyinchi boʻlmagan qahramonlarinilarini chuqurroq tavsiflashni talab qiladi. Bu, odatda, *Dragon Quest* va *Final Fantasy* kabi rolli oʻyinlarga (RPG) tegishli boʻlib, ular asosan qahramonlar asoslangan.

### Istisnolar

Shuningdek qarang
-----------------

* Koʻp oʻyinchili onlayn oʻyin

1. ↑  Oosterhu*. The Architecture Co-laboratory: Game Set and Match II : on Computer Games, Advanced Geometries, and Digital Technologies*. Delft: Delft University of Technology, March 2006 — 180 bet. ISBN 9789059730366.
2. ↑  "Unreal Tournament 3 Single-player Campaign Preview." Unreal Tournament 3 Single-player Campaign Pr. N.p. n.d. Web. 18 Apr. 2013.
3. ↑  "ThomasDaPsycho." : Video Game Story Elements. N.p. n.d. Web. 18 Apr. 2013.
4. ↑  "Tales of the Rampant Coyote: What Makes a Great RPG - Mechanics." Tales of the Rampant Coyote. N.p. n.d. Web. 18 Apr. 2013.
Bolalar o'yin konsolida video o'yin o'ynashmoqda
Playstation VR
**Video oʻyin** kompyuter yordamida oʻynaladigan koʻngilochar oʻyinlardir. Oʻyin maydoni kompyuter orqali boshqariladi yoki displey va televizor ekranida namoyon boʻladi. Turli oʻyinlar (masalan, avtomobilni boshqarish, tennis, futbol oʻynash va boshqalar) ning kechishi va vaziyatlari modellari (dasturlari) tuzilib, video oʻyinlar shular asosida tashkil qilinadi. Modelda oʻyinga jalb qilingan obektlar va ular orasida boʻlishi mumkin boʻlgan munosabatlar aks etadi. Masalan, bir oddiyroq oʻyin saviyasidan yuqoriroq oʻyin saviyasiga oʻtish shartlarini oʻz ichiga olgan oʻyin qoidalari ishlab chiqiladi. Video oʻyinlar "jonli" ravishda rivojlanib va murakkablashib borishi, yaqqolligi va vaziyatlarning son-sanoqsizligi bilan boshqa oʻyinlardan ajralib turadi. Oʻyinchoqlarning mahorati va koʻnikmalari oshgan sari video oʻyinlar qiziqarli va mazmunliroq boʻlib boradi.

Yana qara
---------

* Video oʻyin konsoli

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4010457-6
* LCCN: sh85143202
* NKC: fd1096891
* The NLK id KSH2001010817 is not valid.

 |
**Shortepa** ham Shor Tappeh ( dariycha:  ) (38500 nafar aholi)  — Balx viloyatining 15 tumanidan biri. Shoʻrtepa — Afgʻonistonning Balx viloyatidagi kichik tuman. U Amudaryo boʻyida, Oʻzbekistonning Termiz shahri bilan chegarada va Qaldarning sharqida joylashgan. Asosiy qishloq - Shor Tappe, A (37°20′10″N 66°49′12″E﻿ / ﻿37.3361°N 66.8200°E﻿ / 37.3361; 66.8200GO ) 274 m balandlikda joylashgan.

Iqtisodiyoti
------------

Demografiyasi
-------------

2012-yil 13 yillardagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, yetti qishloqda 38,5 ming kishi istiqomat qiladi. Qishloq aholisining 19800 nafari yoki 51,5 foizi erkaklar, 18700 nafari yoki 48,5 foizi ayollar edi. Ko'p millatli va asosan fors tilida so'zlashuvchi jamiyat bilan.  Asosiy etnik guruh tojiklar bo'lib, ularga tegishli bo'lgan katta aholi, undan keyin pushtunlar, o'zbeklar, hazoralar, turkmanlar, arablar va balujlar turadi. Shuningdek, Sho‘rtepada kuchlilar yoki ko‘chmanchilarning kam, ammo sezilarli aholisi bor, ularning soni turli fasllarda o‘zgarib turadi, qishda ularning soni kamayib, yozda ko‘tariladi.

Qishloqlari
-----------

* Tosh guzari
* Hazareh Togay
* Boria Baf
* Toxom Geldi
* Arig Batur
* Joi Vakli
* Chub Bash

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑ .  Central Statistics Organisation. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2015-yil.
2. ↑ . *Program for Culture & Conflict Studies*.  Naval Postgraduate School. 29-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2013-yil.
3. ↑ . 6-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2019-yil.

Tashqi havolalari
-----------------

* Sho‘rtepa xaritasi (PDF)

Andoza:Balkh ProvinceAndoza:Districts of Balkh
**Nangarhor** (pushtucha:  dariycha:  — *Nangarhor*) — Afgʻoniston sharqida, Pokiston chegarasiga yaqin viloyat. Maʼmuriy markazi — Jalolobod shahri.

Shimolda Kunar viloyati bilan chegaradosh.

Maʼmuriy boʻlinish
------------------

 Nangarhor viloyati tumanlari
Nangarhor viloyati 22 tumanga boʻlingan:

* Ochin
* Baty mushuk
* Bihsud
* Darai Nur
* Dih Bala
* Dur Baba
* Goshta
* Jalolobod
* Kama
* Xogyani
* Mushuk
* Kuz Kunar
* Lal Pur
* Muhmand Dara
* Nazuyan
* Pachir Va Agam
* Rodat
* Surx Rod
* Sherzod
* Shinvar
* Chaparhor
* Xizarak

Tarixi
------

Qadimda buddizmning markazlaridan biri boʻlgan. Silo shahrida (hozirgi Xada, Jalolobodning janubida) monastirda Buddaning ushnishasi saqlangan, unga sajda qilish uchun mashhur rohib-sayohatchi Faxyan mamlakatga kelgan. Bu qirollikning poytaxtida Buddaning tishlaridan biri saqlangan stupa bor edi. Shahar boshqa yodgorliklar saqlanadigan viharalar bilan oʻralgan edi.

Afgʻoniston urushi yillarida (1979-1989) Nangarhor viloyatida 66-alohida motooʻqchilar brigadasi joylashgan boʻlib, nufuzli dala qoʻmondoni Yunus Xoles harakat qilgan.

2001-yilda Usama bin Lodin yashiringan Tora Bora mustahkamlangan hududi shu yerda joylashgan edi .

Eslatmalar
----------

1. ↑ .  NEWSru (5-dekabr 2001-yil). 21-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2010-yil.
**Jambul**, Jabayev Jambul [1846. 16(28).2, Yettisuv viloyati — 1945.22.6, Olmaota] — qozoqxalq shoiri va oqini. 15 yoshidan oʻlan ayta boshlagan. Oʻlan aytish sirlarini Suyumboy oqindan oʻrgangan. "Manas" eposi, "Goʻroʻgʻli" hamda oʻzi yaratgan "Oʻtagan botir", "Suranchi botir" kabi dostonlarni, shuningdek, "Ming bir kecha", "Shohnoma" asarlarini qozoq xalqi orasida aytib yurgan. Qozogʻistonning yirik oqinlari — Qulmambet, Sagʻimbek, Sarbas, Doʻstmagʻambet, Shoshuboylar bilan aytishuvda gʻolib chiqqan. Uning "Shikoyat", "Janis oqinga", "Quvgʻin", "Kambagʻalning ulushi", "Vasiyat", "Xon va oqin", "Oʻgʻlimga xat", "Oʻgʻlimning oʻlimi", "Otamga" va b. asarlarida qozoq xalqining oʻtmishi va zamonaviy hayoti, turkiy xalklar doʻstligi va birodarligi tasvirlangan. J.ga M. Shayxzoda "Jambul", Uygʻun "Oʻlan", Q. Muhammadiy "Doʻmbira" sheʼrlarini bagʻishlaganlar. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Jambul ulanlari", 1946). Qozogʻistondagi viloyat uning nomi bilan ataladi.

Manbalar
--------

* Tandamali, 2 tomdnq, Almaati, 1996.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Al-Haririy** (1054–1122). *Maqoma* janri basralik arab mashhur uslubchi al-Haririy ijodida yanada rivojlantirildi. Ipak sotuvchi savdogar otasidan al-Haririy minglab xurmo daraxtlari ekilgan katta yerni meros qilib olgan. Bu esa unga o‘zini adabiy faoliyatga butunlay bag‘ishlash imkonini bergan. Rivoyatlarga qaraganda, shoir nihoyatda xunuk bo‘lgan. Buni anglagan shoir hatto bit she’rida do‘stlariga uning she’r o‘qishini tinglaganda asardan olgan taassurotlari, xunuk basharasi ta’sirida yo‘qolib qolmasligi uchun, unga qaramaslikni maslahat bergan. Al-Haririy juda alg‘ov-dalg‘ov davrda yashagan.

**XI** **asrning** birinchi yarmida o‘g‘uz qabilalari saljuqiylar boshchiligida xalifalik hududidagi mayda podsholiklarni supurib tashladilar, *Eron*, *Iroq*, *Kavkaz* ortini bosib oldilar va *Saljuqiylar* davlatiga asos soldilar (*1038–1157*). Saljuqiylar hokimiyatni mustahkamlashga intilib musulmon ruhoniylari, fors zodagonlari, ayniqsa boy shaharliklar va savdogarlar bilan murosa qilganlar. Saljuqiylar sultoni **Malikshohning (1072–1092**) vaziri – yaxshi ma’mur va ma’rifat tarafdori fors **Nizomulmulk** Iroqning madaniy jihatdan yuksalishi uchun ko‘p xizmat qilgan. Xususan, uning davrida **Basra va Bag‘dodda** ilohiyot maktablariga asos solingan. Ular keyinchalik asoschisining nomidan kelib chiqib **Nizomiy** deb atala boshlagan. *1092 yilda Malikshoh va Nizomulmulk Assasiylar*, ya’ni Ismoiliylarning maxfiy ordeni a’zolari tomonidan o‘ldirilganlar, shundan so‘ng mamlakatda yana ichki nizolar boshlanib ketgan.Biroq al-Haririy siyosiy kurashda ishtirok etishdan o‘zini tortgan va hokimiyat vakillari bilan kelishishga harakat qilgan. U Basrada ancha yuqori lavozim – axborot xizmatining boshlig‘i lavozimini egallab turgan, Bag‘dodga ko‘p borgan hamda xalifalikning ko‘plab yuqori martabali shaxslari bilan xat yozishib turgan. U **xalifa al-Mustarshid** (Saljuqiylar davlatining susayishi xalifalik hokimiyatining kuchayishiga olib kelgan) hamda **Dubays** (Iroqdagi kichikroq podsholik hukmdori)ning homiyligidan foydalangan. Dubaysni al-Haririy hatto o‘z maqomalaridan birida ulug‘lagan.

1. ↑  Ziyauddinova Muxlisa „7.1.",*. Arab adabiyoti tarixi*, 2020.
*Asteriks* komiksidagi asosiy qahramonlar. 
***Asteriks*** yoki ***Asteriksning Sarguzashtlari*** (fransuzcha:  yoki *Astérix le Gaulois*), Fransiya komikslarida uchraydigan seriyallar to‘plami. Ushbu seriya birinchi marta 29-oktabr 1959-yilda Fransiya-Belgiya komikslaridagi *Pilote* jurnalida paydo bo‘ldi va René Goscinny tomonidan yozilib, Albert Uderzoning 1977-yilda Goscinny o‘limigacha bo‘lgan voqealar tasvirlangan. Uderzo 2009-yilga qadar huquqlarni sotgan paytda yozib olgan "Hachette" kompaniyasining nashriyoti. Shunimgdek, Uderzo 2013-yilda Jean-Yves Ferri (skript) va Didier Conrad (artwork) lardan iborat yangi jamoa tuzadi.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Asteriks*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayt
* Asterix the Gaul Don Markstein's Toonopedia'da
* *Asterix* around the World – The many languages
* Alea Jacta Est (*Asterix* for grown-ups)
* Les allusions culturelles dans Astérix - Cultural allusions (Fransuzcha)
* The *Asterix* Annotations
**Jamoliddin Boboxonov** – 1970-yilda Toshkent shahrida islomshunos olim Shamsiddinxon Ziyovuddinov oilasida tugʻilgan. ToshDSHI iqtisod fakultetining 1993-yil va Moskva poʻlat va qotishmalar institutini 2006-yil bitiruvchisi. Iqtisod fanlari nomzodi.
1993–1996 yy. "Oʻzikkilamchi rangli metall" HJda muhandis; 1996–1997 yy. "Xandikraft" Oʻzbekiston-Hindiston qoʻshma korxonasi direktori; 1997–2000 yy. "Oʻzikkilamchi rangli metall" HJda boʻlim boshligi; 2000–2007" Oʻzikkilamchi rangli metall" HJda bosh direktor; 2007 – h.v. "Sredazsvetmetenergo" hissadorlik jamiyatida bosh direktor oʻrinbosari boʻlib ishlab keladi.

Ilmiy yo'nalishi
----------------

Bozor iqtisodiyoti sharoiti-da sanoat korxonalarini modernizatsiyalash, restrukturizatsiyalash; "Iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida sanoat korxonalarini restrukturizatsiyalash". Bu yoʻnalishda u 1 ta oʻquv qoʻllanma, 10 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Buyuk Britaniya, Italiya, Hindiston, Rossiya Federatsiyasi, Ukraina kabi koʻplab xorijiy mamlakatlarda malaka oshirgan.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

Nomz. diss. mavzusi: "Iqtisodiyotni liberallashtirish sharoitida sanoat korxonalarini restrukturizatsiyalash (Ikkilamchi rangli metallarni qayta ishlovchi korxonalar misolida)" – Tashkent, 2010.

1. Реструктуризация промышленной заготовки //Ж. Общество и управление. -2005. – № 4. -С.85-87.
2. Тенденции развития мирового рынка светлых металлов // Девятнадцатые международные плехановские чтения. - М.; 2006. С. 174-180.
3. Iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida sanoat korxonalarini restrukturizatsiyalash muammolari: monografiya. – T.: Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2011. –144 b.
4. Globallashuv sharoitida sanoat korxonalarini restrukturizatsiyalash modellari // Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining oqibatlari, asosiy saboqlari va milliy iqtisodiyotlar rivojlanishiga taʼsiri. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. - T. 2011. - B.155-158.
**Gʻafur Gʻulom koʻchasi** — Shayxontoxur va Sobir Raximov tumanlarining hududiy chegarasidagi markaziy koʻchalardan biri. Navoiy va Sobir Raximov koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km atrofida.

Tarixi
------

Qadimda xalq tilida Taxtapul kuchasi deb yuritilgan. Taxtapul darvozasi shu koʻcha yoʻnalishida joylashgan. Dastlab Chor Rossiyasi maʼmuriyati tomonidan rasman 1893-yilda Taxtapul nomi berilgan. 1960-yilda Sobir Raximov, 1968-yilda koʻchaning 1-yarmiga Oybek nomi berilgan. 1990-yil 28-iyunda Oybek nomi boshqa koʻchaga olinib, oʻrniga Gʻafur Gʻulom nomi qoʻyilgan.

Rekonstruksiya
--------------

Mustaqillik yillarida keng rekonstruksiya, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borilgan. Avtotransport vositalarining ikki tomonlama harakati yoʻlga qoʻyilgan.

Mahalladagi diqqatga sazovor joylar
-----------------------------------

Yoʻnalishida Hadra, Sebzor va Janggox dahalari, Hadra maydoni va mehmonxonasi, Toshkent davlat sirki, „Oʻzkimyosanoat" kompaniyasi, „Uzbekkoʻmir" AJ, Abdulla Qodiriy nomidagi maʼdaniyat va istirohat bogʻi, „Gʻafur Gʻulom" metro bekati, banklar, maishiy xizmat koʻrsatish maskanlari, xorijiy firma va kompaniya ofislari, 42-maktab, 9-oilaviy poliklinika, 8-dorixona, fitobar, yonilgʻi quyish shohobchasi, koʻp qavatli turar joy binolari va boshqa aholiga hizmat koʻrsatayotgan inshootlar joylashgan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Yoʻnalishida Abdulla Qodiriy koʻchasi bilan kesishgan. Zulfiyaxonim, Alixontura Sogʻuniy va Qohota koʻchalari bilan tutashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Toshkent ensiklopediyasi 2009, s. 763. sfn error: no target: CITEREFToshkent\_ensiklopediyasi2009 (help)

Adabiyotlar
-----------

*Toshkent.Ensikopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston, 2009 — 780 bet.
"NAVOIYAZOT" AKSIYADORLIK JAMIYATI — Oʻzbekistondagi yirik kimyo sanoati korxonasi. "Oʻzkimyosanoat" davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida. Navoiy shahrida joylashgan. Korxonada ishlab chiqariladigan asosiy mahsulot turlari: mineral oʻgʻitlar, nitron tolasi, sirka kislotasi, tiomochevina, xlor va xlor mahsulotlari, kaustik soda. Bundan tashqari, 70 dan ortiq turdagi mahsulotlar, organik va noorganik kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqariladi. Mineral oʻgʻitlar, turli xil organik sintez mahsulotlari va akril tolasi (nitron) ishlab chiqarish maqsadlarida tabiiy gazni qayta ishlashga ixtisoslashgan korxona sifatida qurilgan. Tabiiy gaz, havo, kaustik soda, osh tuzi va boshqa asosiy ishlab chiqarish uchun xom ashyo boʻlib xizmat qiladi.

3-d 1964-yilda Navoiy kimyo kombinati nomi bilan ishga tushirildi. Shu yili kuchsiz azot kislotasi ishlab chiqarish boʻyicha korxonada 1-agregat foydalanishga topshirildi. 1965-yildan ammiak korxona toʻliq hajmda ishlashga oʻtdi.

Xom ashyodan kompleks foydalanish natijasida korxonada nitron — "sunʼiy jun" tolasi ishlab chikaruvchi zavod kurilib, 1971-yilda ilk mahsulot olindi. Shundan beri toʻqimachilik, yengil va boshqa sanoat uchun oʻta muhim hisoblangan "sunʼiy jun" ishlab chikariladi. 1965— 75 yillarda ammiak va mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarishning 1—2—3navbatlari ishga tushirildi. 2001-yilda Germaniyaning "Lurgi Xemnits GmBX" firmasining ishtirokida qurilgan va eng zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan xlor, oʻyuvchi soda, xlor kislotasi va natriy gipo-xlorit ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Birlashmada xlorni qayta ishlab polivinilxloridga aylantirgan holda kaustik soda ishlab chiqarish boʻyicha 2-navbat sexini qurish loyihasi ustida ish olib borilmoqda.

"N." a.j. mahsulotlari Rossiya, Eron, Tojikiston, Ukraina, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, AQSH, Bolgariya davlatlariga eksport qilinadi. Navoiy kimyo kombinata 1975-yilda "Navoiyazot" ishlab chiqarish birlashmasiga, 2002-yilda "Navoiyazot" ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. Korxonada 11 mingga yaqin muhandis-texnik xodimlar va ishchilar mehnat qiladi (2003).

Rixsivoy Yoqubov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shveytsariya bayrog'i** qizil kvadrat paneldan iborat bo'lib, o'rtada oq xoch tasvirlangan, xochlarning uchlari panelning chetiga yetib bormaydi. Xochlar o'lchamlari bo'yicha tengdir va shu bilan birga, har bir xochning uzunligi uning kengligidan 1/6 ga ko'p. Bayroq 1889-yilda Shveytsariyaning davlat ramzi sifatida rasman tasdiqlangan (shu bilan birga, gerb ham tasdiqlangan).

Bayroq tarixi
-------------

Bir versiyaga ko'ra, bayroq Shvits kantonining gerbidan olingan (1291-yilda Uri va Untervalden bilan birgalikda Shveytsariya Konfederatsiyasini tashkil etgan uchta kantondan biri). Birinchi marta bunday bayroq 1339 yilda Laupen jangida ishlatilgan. Keyin xochning xochlari torroq bo'lib, bayroqning chetlariga etib borgan va zamonaviy Daniya bayrog'ini eslatgan.

Agar bannerning ranglari Muqaddas Rim imperiyasi davridan beri o'zgarmagan bo'lsa, unda bir necha asrlar davomida bannerlarning shakli o'zgargan:

* XV va XVI asrlarda konfederatsiyaning uchburchak bayrog'i;
* XIX asrda qizil fonda 5 ta bir xil kvadratdan iborat oq xoch;
* 1889-yildan boshlab (zamonaviy shakl) 5 kvadrat xochga aylanadi, ularning xochlari bir xil va kengligidan 1/6 uzunroq;
* Bayroqning rangi 2007-yil 1-yanvarda rasman tasdiqlangan va to'qimachilik pantonining 485 raqamiga to'g'ri keladi.

Qizil Xoch
----------

Xalqaro Qizil Xoch Qo'mitasi tomonidan ishlatiladigan Qizil Xoch ramzi Shveytsariya bayrog'idan olingan. Oq fonda qizil xoch 1864-yilgi Jeneva konventsiyasi tomonidan himoyaning rasmiy ramzi deb e'lon qilingan. Bayroqning bu ranglari (Shveytsariya bayrog'i ranglarining oyna tasviri) Shveytsariya fuqarosi, XQXQ asoschisi Anri Dyunantning alohida xizmatlarini tan olish maqsadida qabul qilingan.

* Qizil Xoch bayrog'iQizil Xoch bayrog'i

Shakli
------

Shveytsariyaning milliy bayrog'i standartlarga muvofiq, kvadrat shaklga ega. Savdo bayrog'i to'rtburchaklar shaklida.

Manbalar
--------

1. ↑  BBl 1889 IV (1889-yil 12-noyabr), 636-bet.
2. ↑   (en).  www.icrc.org (14-yanvar 2007-yil).
**Navoiy-uchquduq-nukus temir yoʻli** - Navoiy, Buxoro, Xorazm viloyatlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududlaridan oʻtuvchi temir yoʻl. 1994—2001-yilda qurilgan. Yoʻlning umumiy uz. 700 km ga yaqin. Navoiy, Uchquduq, Miskin, Toʻrtkoʻl shaharlaridan oʻtib, Nukusgacha yetkazilgan.

Ilgari Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyati Oʻzbekistonning boshqa hududlari bilan Turkmaniston hududidan oʻtadigan Turkmanobod (Chorjoʻy) — Urganch temir yoʻli orqali bogʻlangan edi. N.—U— Navoiy-uchquduq-nukus temir yoʻliy. qurilishi yuk va yoʻlovchilar tashish maso-fasini 450 km ga va qatnov muddatini 6—7 soatga qisqartirib, mamlakat iqtisodiyotiga har yili 19 mln. AQSH dollariga yaqin mablagʻni tejash imkoniyatini beradi. Temir yoʻl mineral resurslarga gʻoyat boy mintaqani oʻzlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Temir yoʻl orqali yoʻlovchilar, xalq xoʻjaligi yuklari, mineral oʻgʻitlar, qurilish materiallari va boshqa yuklar tashiladi.

Tohirjon Mirzayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tinch okean seld baligʻi** (lotincha: *Clupea pallasii*) — seldlar oilasiga mansub baliq turi (Clupeidae). Turlar oʻrtasidagi anatomiyadagi asosiy farqlar: Atlantika seld baligʻida 56 dan 60 gacha umurtqalari bor, Tinch okean seld baligʻida esa 55 dan ortiq boʻlmagan umurtqalar mavjud. Tinch okean seld baligʻi katta tijorat ahamiyatiga ega. Rossiya, Yaponiya, AQSh tomonidan qazib olinadi. Tinch okean seld baligʻida boshqa seld baligʻiga qaraganda koʻproq yod mavjud. Dudlangan, konservalangan, tuzlangan va ozgina tuzlangan shakllarda isteʼmol qilinadi.

Uchta kichik tur mavjud:

* Tinch okeani, sharqiy yoki kichik umurtqali seld,
* Odq dengiz seld
* Chexiya Pechora seld baligʻi. Tinch okean seld baligʻi, oʻz navbatida, oʻziga xos biologik xususiyatlarga ega boʻlgan.

Biologiya
---------

Qorin boʻshligʻi kam rivojlangan va faqat qorin va anal qanotlari orasida koʻrinadi. Qorin boʻshligʻi qora plyonka bilan qoplangan. Tinch okean seld baligʻi odatda pelagik turidagi baliqlari boʻlib, hayotining koʻp qismini oʻz turi bilan oʻralgan holda oʻtkazadi. Yolgʻiz seld baligʻlari tezda stress holatiga tushib qolishadi, ovqatlanishni toʻxtatadilar va tezda oʻlishadi. Kechasi Tinch okeani seld baligʻi uyquga ketadi va uyqu davomida baliq turli xil pozitsiyalarda boʻladi.

Ovqatlanish
-----------

Yozda Tinch okean seld baligʻlari qirgʻoqdan oziqlanadilar. Ular may oylarida planktonlar bilan oziqlanadilar va asosiy oziq-ovqat ob’ekti mayda qisqichbaqasimonlar (asosan kalanus). Kuzga kelib, baliqning yogʻ miqdori 18-25 % ga yetadi. Ovqatlanish yozda eng qizgʻin payti, suv isishi bilan baliq chuqurlikka boradi. Eng semizlari uzunligi 50 sm va ogʻirligi 0,9 kg gacha yetadi. Ammo ular juda kam uchraydi, garchi seld baligʻi 19 yilgacha yashashi mumkin. Yaponiya dengizida uzunligi 24-38 sm va ogʻirligi 250-500 g boʻlgan baliqlar ustunlik qiladi.

 Voyaga yetmagan Tinch okean seld baligʻi

Hudud
-----

Tinch okean seld baligʻi Koreya yarim orolidan Osiyo qirgʻoqlari boʻylab tarqalgan. Amerika qirgʻoqlari boʻylab turlar Bofort dengizidan Bering boʻgʻozi orqali San-Diego koʻrfaziga (Kaliforniya) tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Парин Н. В. Евсеенко С. А. Васильева Е. Д.* Рыбы морей России: аннотированный каталог. — M.: Товарищество научных изданий КМК, 2014. — С. 57. — 733 с. — ISBN 978-5-87317-967-1
2. ↑
3. ↑
4. ↑ . 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
5. ↑ . 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
Maputudagi masjid
**Mozambikda islom** Mozambikdagi uchinchi yirik dindir. 4 million kishi ushbu dinga mansub, bu ushbu mamlakat aholisining 17,9 foizini tashkil qiladi.

 Mozambik orolidagi masjid

Tarixi
------

Islom Mozambikka VIII asr atrofida arab savdogarlari bilan kirib kelgan. Islom Sharqiy Afrika qirgʻoqlari boʻylab savdo shaharlariga tarqaldi. X asrda Kilva sultonligi tashkil etilganidan beri Islom Mozambik qirgʻoq chizigʻining asosiy dini boʻlib kelgan. XV asrga kelib, sultonlik oʻz qudratining choʻqqisiga chiqdi va oʻz kuchini qitʼaning uzoq qismiga, Monomotapa hududigacha kengaytirdi. 1505-yilda Fransisko de Almeyda boshchiligidagi portugal qoʻshinlari Kilvani egallab olishdi. 1505-yilda Sofalada fort, 1508-yilda Mozambik orolida qal’a, 1530-yillarda Zambezi daryosi boʻyida Sena va Tete fortlarini qurdilar. 1558-yilda Hindistonga ketayotgan kemalarni toʻxtab oʻtishi uchun San-Sebastian forti tashkil etildi. 1572-yilgacha Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi Goa gubernatori tomonidan boshqarilgan. XVII asr oʻrtalarida ummon arablari Hind okeanining gʻarbiy qismidan portugallarni siqib chiqara boshladilar. Zanzibar sultonligida Ummon Al Saidlar sulolasi hukmronligi davrida Mozambik qirgʻoqlarining shimoliy qismi sulton mulkiga qoʻshib olindi. Sohil boʻyidagi shaharlar arab qul savdogarlarining Afrikaga bostirib borishlarida qal’aga aylandi. Mozambik musulmonlari dastlab soʻfiylar edi, ammo Ummon sulolasi kelgandan keyin ular ibodiylarning kuchli taʼsiriga tushdi. Taxminan 1600-yilda Monomotapada fuqarolar urushi boshlandi, urush davomida barcha musulmon savdogarlari Torvadan quvib chiqarildi. 1752-yilda Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambik mustamlakasi deb eʼlon qilindi. Mustamlaka davrida katoliklik Mozambikda hukmron dinga aylandi. Mustamlakachilar ozodlik harakatidan musulmonlar va dissidentlar oʻrtasida ittifoq boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun diniy guruhlar oʻrtasida ixtilof kiritdilar. Portugaliyada chinnigullar inqilobi sifatida tanilgan harbiy toʻntarishdan soʻng, Mozambik 1975-yil 25-iyunda mustaqillikka erishdi. Mamlakat mustaqillikka erishgach, FRELIMO radikal soʻl siyosiy tashkiloti mamlakatdagi yagona siyosiy kuchga aylandi. FRELIMO Marksistlar umuman dinga dushman edi. Ular diniy taʼlim muassasalarini tarqatib yubordilar va ateizmni targʻib qila boshladilar. 1989-yilda sotsialistik davr tugaganidan soʻng musulmonlar oʻz eʼtiqodlarini erkin amalga oshirishlari va yangi masjidlar qurishlari mumkin edi. Shuningdek, parlamentga musulmon jamiyati vakillari saylandi. Quvayt tomonidan moliyalashtirilgan Afrika musulmonlari agentligi aʼzolari Mozambikda faol. Mozambik Islom hamkorlik tashkilotining (IHT) faol aʼzosidir.

Manbalar
--------

1. ↑   (en).  www.cia.gov. 31-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2022-yil.
2. ↑   (en).  Scribd.
**Qoʻshiq** ― 1958-yilda Svetnoy bulvarda oʻrnatilgan Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri boʻlib, bunga qadar koʻplab koʻrgazmalarni boshdan kechirgan. Bu sotsialistik realizmning yorqin namunasidir.

Tarixi
------

"Qoʻshiq" haykali 1958-yilda Svetnoy bulvarda ochilgan. Yodgorlik oʻz muallifi Mixail Fedorovich Baburinning vatanida ham, xorijda ham bir necha bor koʻrgazmalarda qatnashgan. Kompozitsiyani yaratuvchisi SSSR Badiiy akademiyasining oltin medali bilan taqdirlangan, bu akademiyaning eng yuqori mukofoti hisoblangan. 1958-yilda Bryusselda boʻlib oʻtgan Butunjahon koʻrgazmasida „Qoʻshiq" haykalini namoyish etgani uchun Baburin yana eng yuqori darajadagi medalni qoʻlga kiritgan.

Tavsif
------

Toʻliq boʻylari bilan tasvirlangan uchta yosh baquvvat dehqon ayol pichan oʻrishdan uyga qaytmoqda, bunga ularning yelkalaridagi asboblari dalolat beradi. Yoʻldan oʻtish uchun, ogʻir ish kunini unutib, qizlar, ehtimol, sevimli qoʻshiqlaridan birini kuylashadi. Ular 20-asr oʻrtalari uchun juda xarakterli kiyingan: kiyimlari keng, yubkalarining etagi tugun bilan bogʻlangan. Qahramonlar daraxtlar shoxlari ostida oʻrnasishganiga qarab, ularni dam olishga toʻxtashgan deb taxmin qilsa boʻladi. Haykal ancha tartibsiz koʻrinadi va oʻzining kompozitsiyasi tufayli suratga olish uchun yaxshi material boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 .  Информационный портал 2do2go. 26-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2015-yil.
2. 1 2 .  Культурный туризм. 26-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2015-yil.