recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yılanlı Ada** ("ilonlar oroli") - Turkiyadagi O'rta er dengizining kichik oroli.

Orolda 36°06′48″N 33°22′40″E﻿ / ﻿36.11333°N 33.37778°E﻿ / 36.11333; 33.37778GO taxminan 1.75 kilometr (1.09 mi) masofa uzoqlikda offshor ( *Sancak Burnu* ) joylashgan. Eng yaqin qirg'oq aholi punkti Mersin viloyatining Aydjik ilche (tuman) markazi hisoblanib, u taxminan orolning shimoli-g'arbiy qismidan 6 kilometr (3.7 mi) uzoqlikda joylashgan. Bu gʻarbdan sharqqa tomon yoʻnalgan tor orol boʻlib, taxminan 180 metr (590 ft) uzunlikda. Aydinjik orollari yaqin joylashgan.

Aholi yashamaydigan ushbu orol antik davrda "Spuri" nomi bilan tanilgan.Orol atrofidagi hudud arxeologik joy deb e'lon qilingan ( turkcha: *SIT* ). Yaqinda olib borilgan tadqiqotlar davomida orol atrofida ko'plab langarlar topilgan, bu esa bu bronza davridan mashhur langar maydoni bo'lganligini ko'rsatadi. Shuningdek, Rim imperiyasidan LP1 tipidagi amfora qoldiqlari topilgan. Silifke muzeyiga ikkita amfora, uchta tosh langar, qo'rg'oshin va uning yoqasi va bir tosh ombori keltirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Anatolia's Mediterranean Areas research". 13-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2023-yil.
2. ↑  Ministry National Education Aydıncık branch page (turkcha)
**Said Abdullo Nuri** (**Abdullo Nuriddinovich Saidov**, tojikcha: *Сайид Абдуллоҳи Нурӣ*; 15-mart 1947-yil, Oshtiyon — 9-avgust 2006-yil, Dushanbe) — tojik diniy va siyosiy arbobi, Tojikiston Islom Uygʻonish partiya rahbari (1993 — 2006). Tojikistondagi fuqarolar urushi davrida u Birlashgan tojik muxolifatiga rahbarlik qilgan. 1997-yilda muxolifat yetakchisi sifatida u prezident Emomali Rahmonov bilan tinchlik shartnomasini imzolagan va bu fuqarolar urushiga barham bergan.

Biografiyasi
------------

1947-yil 15-martda Tojikiston SSR Garm viloyati, Sangvor tumani, Oshtiyon togʻli qishlogʻida dindor oilada tugʻilgan. U oiladagi sakkiz nafar farzandning toʻrtinchi farzandi edi. Otasi Nuriddin Saidov (1900—1982) - Raipo va Argʻankoʻl qishloq kengashi raisi boʻlgan, ikki marta uylangan (birinchi turmushidan ikki farzandi bor). Uning ota-bobolari ham, otasi ham, onasi ham oʻqimishli va dindor odamlar boʻlib, ularning bir qismi Buxoro madrasasida tahsil olgan. Saidovlarning oilaviy rivoyatlariga koʻra, ularning katta bobolaridan biri, Vaxsh daryosi vodiysida Buxoro amirligining beklaridan birining hukmdori boʻlgan.

U dastlabki diniy taʼlimni oʻz hududida muhim lavozimlarda ishlagan boʻlishiga qaramay, juda taqvodor va dindor kishi boʻlgan otasidan olgan. 1952-yilda Sangvor tumani tugatilishi munosabati bilan uning aksariyat aholisi paxta yetishtirish uchun Vaxsh daryosi vodiysiga majburan koʻchirildi. Nuriddin Saidov oilasi bilan Tojikiston janubidagi Vaxsh viloyatidagi „Turkmaniston" sovxoziga yuborildi.

1973-yilda birinchi marta SSSR KGB tomonidan islomiy vaʼzlar uchun hibsga olingan. Dushanbeda u Qur’on boʻyicha mutaxassis Mavlaviy Hindustoniy (Qori Muhammadjon Rustamov) bilan uchrashdi, u koʻplab haj ziyoratlarini amalga oshirib, atrofida diniy yoshlarni tashkil qildi. 1973-yilda islomni noqonuniy targʻib qilgani uchun hibsga olingan. Keyingi yili u islomiy radikallar Nahzati Islomiyning noqonuniy yoshlar tashkilotini tuzdi.

Vafoti
------

Said Abdullo Nuriy 2006-yil 9-avgustda ogʻir va uzoq davom etgan kasallik — saraton kasalligidan vafot etdi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u nomaʼlum zahar bilan zaharlangan. U 11-avgust kuni Dushanbe shahri yaqinidagi Roʻdakiy tumanidagi Guliston qishloq fuqarolar yigʻini hududidagi Mavlono Yoqub Charxiy masjidi[tg] yonidagi Sariosiyo qabristoniga dafn qilindi. Dafn marosimida butun Tojikistondan, shuningdek, xorijdan kelgan bir necha oʻn minglab odamlar ishtirok etdi.

Mukofotlari
-----------

* I darajali „Zarrintoch" ordeni (2007-yil, *vafotidan keyin*).

Manbalar
--------

1. ↑  „НУРИ Саид Абдулло" (ru). ЦентрАзия. Qaraldi: 21-avgust 2018-yil.
2. ↑  „Саид Абдулло Нури" (ru). 28-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Объединение стран Центральной Азии как нереальный «пиар-проект»: Таджикистан за неделю". 2-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2020-yil.

Havolalar
---------

* *Умед Бабаханов.* „Ушел Саид Абдулло Нури".  Islam.ru.



* *Дмитрий Глумсков.* „Смерть оппозиции".  Журнал «Эксперт» (21-sentabr 2006-yil). 27-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2009-yil.
**Kuk orollari** — Tinch okeandagi arxipelag, Polineziyada. Maʼmuriy jihatdan Yangi Zelandiya tarkibida. Janubiy orollar (8 orol) va Shimoliy orollar (7 orol)dan iborat. Maydoni 234 km². Maʼmuriy markazi — Anarua shahri (Rarotonga o.da). Rasmiy til — ingliz tili. Kuk orollarini 1773-yilda ingliz dengiz-chisi J. L>tstavsiflagan. 1888-yildan Kuk orollari Buyuk Britaniya protektorati; 1901-yildan Yangi Zelandiya boshqaruvi ostida. 1965-yildan "Yangi Zelandiya bilan uyushgan, oʻzini oʻzi boshqaruvchi hudud" maqomini olgan. Janubiy guruh vulkan orollari (balandligi 643 m gacha), Shimoliy orollar marjon atollaridan iborat. Iqlimi tropik, passat iqlim. Aholi, asosan, kokos palmasi oʻstirish va kopra ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi. Shuningdek, apelsin, anavas, banan yetishtiriladi. Baliq ovlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amir ibn Abdulloh ibn Jarroh al Quroyshiy**, yoki **Abu Ubayda ibn Jarroh** (arabcha: ; 583—638) — Muhammad sahobalridan biri. Jannat hushxabari berilgan sahobalardan.

Biografiya
----------

Sahobalar bilan Efiopiyaga, keyin Madinaga hijrat qilgan. Madinada musulmon davlatining qurilishiga xizmat qilgan. Badr jangida u o’z otasiga qarshi jang qilgan. Qurʼonning Mujodala surasi 22 oyati Abu Ubayda va boshqa sahobalar haqidadir. 

>  Allohga va oxirat kuniga imon keltiradigan qavmning Alloh va Uning payg'ambariga muxoliflik qiluvchilar bilan - garchi ular o'zlarining otalari, yoki o'g'illari, yoki og'a-inilari, yoki qarindoshlari bo'lsalar-da - do'stlashayotganlarini topmassiz. Aynan o'shalarning dillariga (Alloh) imonni bitib qo'ygandir va ularni o'z (tomon)idan bo'lmish ruh bilan quvvatlantirgandir. U ularni ostidan anhorlar oqib turadigan, ular mangu qoladigan jannatlarga kiritur. Alloh ulardan rozi bo'lur va ular ham (Allohdan) rozi bo'lurlar. Aynan o'shalar Allohning hizbidirlar. Ogoh bo'lingizkim, albatta, Allohning hizbigina najot topuvchilardir!
> 
> 

Arab xalifaligining Forslar va Vizantiya bilan janglarida qatnashdi. 634—638 yillarda Suriya va Falastinning bosib olinishida faollik ko’rsatdi. Yarmuk jangida markaz qo’mondoni bo’lgan.
Suriyada tarqalgan vabodan halok bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Али-заде, А. А. 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде,\_А.\_А.2007 (help)
2. ↑  Абу Убайда ибн аль-Джаррах — доверенный уммы
3. ↑  „Абу Убайда ибн Аль-Джаррах". 5-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2017-yil.
4. ↑  Абу ‘Убайда — сподвижник Пророка, мир Ему

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Muhammad sahobalari |
| --- |
|  |
| 
* Abu Bakr Siddiq
* Umar ibn Xattob
* Usmon ibn Affon
* Ali ibn Abu Tolib
* Talha ibn Ubaydulloh
* Zubayr ibn Avvom
* Abdurahmon ibn Avf
* Saʼd ibn Abu Vaqqos
* Abu Ubayda ibn Jarroh
* Said ibn Zayd
 |

 |
Dawe\_Alexander\_I\_against\_the\_Palace\_on\_the\_Water
**Aleksandr I** (1777.12.12, Peter-burg — 1825.19.11, Taganrog)- Rossiya imperatori (1801-25). Otasi impera-tor Pavel I saroydagi fitna oqibatida oʻldirilgach (1801), taxtga oʻtiradi. A. Vena kongressi va „Muqaddas ittifoq" (1815)ning tashkilotchilaridan biri. U ichki siyosatda moʻ’tadil liberal islohotlarni amalga oshirgan [minis-trliklar va ministrlar kabineti taʼsis etgan (1802), Peterburgda pedagogika instituti ochtirgan (1804) va boshqa] boʻlsada, shu bilan birga harbiy qishloqlar tashkil etadi, dehqon va soldatlar qoʻzgʻolonini shafqatsizlik bilan bostiradi. 1810-yillar oʻrtasidan tarixga arakcheevchilik nomi bilan kirgan oʻta reaksion ichki siyosat yurita boshlagan. A. davrida Gruziya (1801), Finlandiya (1809), Bessarabiya (1812), Ozarbayjon (1813) yerlari; sobiq Varshava gersogligi (1815) Rossiya tomonidan bosib olinadi.
Toj Konstantinga, keyin esa Nikolay I ga topshiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* *Ammon F. G.* V favore u kesarya: Aleksandr I i Arakcheev

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Asosiy piyodalar yo'li
**Heinrich Heine Universiteti, Dyusseldorf** -( **HHU** ) (nemischa:)1965- yilda Dyusseldorf Tibbiyot Akademiyasining 1907-yilgi filiali tashkiloti sifatida tashkil etilgan va nemis shoiri Heinrich Heine nomi berilgan.

O'tgan yillar mobaynida bir nechta yo'nalishlar qo'shilganidan so'ng ,universitet 1993-yildan beri beshta fakultetdan iborat. Bugungi kunda 36 000 dan ortiq talabalar HHUda kunduzgi ta'limda tahsil olmoqda. HHUda jami 3600 (akademik va akademik bo'lmagan)lar mavjud.

Tarix
-----

 San'at va gumanitar fanlar fakultetining binolari. O'ngdagi fonda Matematika va tabiiy fanlar fakultetining qurilish ishlari (taxminan 1973-yil) ko'rsatilgan.
Dyusseldorf universitetining ilk tarixi 1907-yilda Dyusseldorf amaliy tibbiyot akademiyasi faoliyati bilan boshlangan. Lekin,shaharning ilk haqiqiy universiteti faqatgina 1965- yilga kelibgina mavjud tibbiyot fakultetga tabiiy fanlar, san'at va gumanitar fanlar fakultetini qo'shish orqali tashkil etilgan. To'rt yil o'tgach, universitet birlashgan fakultetni ikkita alohida organga ajratdi,bu esa San'at va gumanitar fanlar fakulteti, shuningdek, matematika va tabiiy fanlar fakultetlarining tashkil etilishiga olib keldi. 1979-yilda zamonaviy universitet va davlat kutubxonasi ochildi.1980-1981-yillarda sport markazi ham qo'shildi.23 yildan ortiq davom etgan janjallardan so'ng,Dyusseldorfning "nomsiz" universiteti nihoyat 1989-yilda Dyusseldorfning eng mashhur shaxslaridan biri bo'lgan shoir Heinrich Heine sharafiga nomlandi.Shu davrdan boshlab universitet shahar va uning fuqarolari uchun doim ochiq.Heinrich Heine universitetining biznes boshqaruvi va iqtisod fakulteti 1990-yilda, yuridik fakulteti esa 1993-yilda ochilgan.

1. ↑  WEST GERMAN UNIVERSITIES: WHAT TO CALL THEM? by John Vinocur, *The New York Times*, 31 March 1982.

Havolalar
---------

* Dyusseldorf Heinrich Heine universitetining rasmiy sayti
**Mahatma Gandi universiteti (MGU)**, umumiy qilib aytganda, **MG universiteti** deb ataladi, shtab-kvartirasi Hindistonning Kerala shtatidagi Kottayam shahrida joylashgan davlat universitetidir. U 1983 -yil 2- oktyabrda Gandi Jayanti kunida tashkil topgan.  Mahatma Gandi universiteti (sobiq Gandi universiteti) Universitet Grantlar Komissiyasi (UGC) tomonidan tasdiqlangan va Hindiston Milliy baholash va akkreditatsiya kengashi tomonidan (A) akkreditatsiya qilingan. Universitet 300 ga yaqin filiallari Kerala markazidagi beshta tumanda joylashgan.

Universitet 300 ga yaqin akademik dasturchilarni (bakalavr, magistratura, doktorlik darajalari) sof va amaliy fanlar, texnologiya, paramedikal tadqiqotlar, hamshiralik , menejment, huquq, muhandislik, Gandi fikri, rivojlanish tadqiqotlari, xalqaro aloqalar, intizomlararo integratsiyalashgan magistrlarni , siyosat, fizika, nano ilmi, nogironlik boʻyicha tadqiqotlar, reabilitatsiya fanlari, maxsus taʼlim, psixologiya, xulq-atvor tibbiyoti, turizm, jurnalistika, kimyo fanlari, polimer muhandisligi, shifoxona maʼmuriyati, atrof-muhit fanlari, tabiiy ofatlarni boshqarish, biznes tadqiqotlari, iqtisod, tijorat, San'at, pedagogik tadqiqotlar, mehmonxona va mehmondo'stlikni boshqarish, umumiy ovqatlanish fanlari, oziq-ovqat va ovqatlanish, kompyuter fanlari, biotexnologiyalar, geoinformatika va boshqalar taklif qiladi. O'rtacha yillik talabalar soni 17 000 dan 18 000 gacha (2013 yil hisob-kitobiga ko'ra). 

Professor. Sabu Tomas (Mahatma Gandi universiteti Kimyo fanlari fakulteti professori) prorektor lavozimida ishlaydi. Prof. CT Aravindakumar prorektor lavozimida ishlaydi. Ro‘yxatga oluvchi prof. (Doktor) Prakashkumar B va doktor Sreejith CM Imtihonlar nazoratchisi vazifasini bajaradilar. Shri. Biju Metyu moliya bo'yicha mutaxassis sifatida ishlaydi.

Universitet Universitet grantlari komissiyasi va Kerala hukumati tomonidan moliyalashtiriladi.  AIU va ACU a'zosi.  Hamdo'stlik Universitetlari Assotsiatsiyasi Hamdo'stlik davlatlarining 480 dan ortiq universitetlarini ifodalaydi.

1. 1 2 3 4  Gupta, Ameeta*. Handbook of Universities*. New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 2006 — 532–536 bet. ISBN 978-81-269-0608-6.
Feldmarshal ertsgertsog Fridrixga tegishli bo'lgan marshallik shezli. Venadagi Harbiy-tarixiy muzey eksponati.
rossiya general-feldmarshalining mundiri. (1793-yil).
**Marshal** (fransuzcha: *marchal*) — 1) oʻrta asrlarda Fransiyada saroy mulozimlari unvoni (16-asrgacha); 2) bir qancha davlatlar (Fransiyada 16-asrdan) armiyalaridagi oliy harbiy unvon; M. unvoni 19-asrda Ispaniya, Turkiya (mushir), Italiya, Yaponiya, 20-asrda Buyuk Britaniya, Hindiston, Polsha, Finlandiya, Ruminiya, Xitoy, Koreya, Mongoliya, Bolgariya va boshqa davlatlarga kiritilgan. Buyuk Britaniya, Prussiya (keyinroq Germaniya), Avstriya (keyinrok, Avstro-Vengriya) va Rossiyada M. unvoni general-feldmarshal unvoniga muvofiq keladi. Hozirgi Rossiya armiyasida oliy harbiy unvon; 3) Polipada — baʼzi mansabdor grajdan shaxslar unvoni (seym M.li, seymvitse M.li).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 33°11′53.000000001611″N 87°35′7.0000000008122″W﻿ / ﻿33.19805555555600307°N 87.585277777778003383°W﻿ / 33.19805555555600307; -87.585277777778003383GO

**Stillman kolleji** Alabama shtatining Tuskalusa shahridagi xususiy tarixiy qora tanli Presviterian kollejidir. U uchta akademik maktabda (sanʼat va fanlar, biznes boshqaruvi va taʼlim) joylashgan 17 ta dastur boʻyicha Sanʼat bakalavri va fan bakalavriat darajalarini beradi. Kollejda oʻrtacha 650 talaba tahsil oladi va Janubiy kollejlar va maktablar uyushmasi tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan ekan.

Tarixi
------

 1914 yildagi asosiy bino.
 Stillman kolleji kutubxonasi.
Samuel Burney Xey (1948—1965) boshqaruvi ostida maktab katta liberal sanʼat institutiga aylanmoqchi boʻldi va 1948-yilda nomi rasman **Stillman kollejiga** oʻzgartirildi. Keyingi yili Stillman toʻrt yillik kollejga aylandi va 1951-yilda oʻzining birinchi bakalavriat sinfini tugatdi. Kollej 1953-yilda Janubiy kollejlar va maktablar uyushmasi tomonidan akkreditatsiya qilingan Hay ostida ettita yangi bino qurildi: gimnaziya, kutubxona, maʼmuriyat-sinf binosi, ikkita ayollar turar joyi, ibodatxona va talabalar markazi bor.

Jon Rays 1966-yilda Stillman kollejida talabalar dekani boʻlganida, u xotini va qizi Kondoliza Rays bilan kampusda yashagan, u keyinchalik Qoʻshma Shtatlarning 66-Davlat kotibi boʻlib ishlagan ekanligi aniq.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Commission on Colleges". *www.sacscoc.org*. 26-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2016-yil.
2. ↑  *Horton, Ebony*. „Stillman College educators recall Rice's ties to town". *The Tuscaloosa News* (6-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2018-yil. „Rice moved from Titusville, near Birmingham, to Tuscaloosa in 1966 when her father, John Rice, became the dean of students at Stillman. The family resided on campus in a brick home behind Hay Residence Hall, while Rice, then 11, attended what is now Central High School.".
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Kapanadze.
**Dimitriy Kapanadze** (gruzincha: *დიმიტრი კაპანაძე*, 1975-yil 26-may) — yarim himoyachi sifatida oʻynagan gruziyalik futbolchi. Bir qancha mamlakatlarning oliy divizionlarining bir qator jamoalaridagi oʻyinlari bilan tanilgan.

Klub faoliyati
--------------

Dimitriy Kapanadze professional futbol oʻynashni 1992-yilda Tbilisining „Imedi" jamoasi tarkibida boshlagan. 1993—1998-yillarda „Tetri Artsiv" va „ASK Tbilisi" jamoalarida oʻynagan. 1998—2000-yillarda Kapanadze Gruziya oliy divizionida „Arsenal" Tbilisi jamoasi tarkibida oʻynagan. 2000—2001-yilgi mavsumda futbolchi Gruziya oliy divizionining yana bir jamoasi Tsnori shahrining „Milan" klubi safida oʻynagan. Milan jamoasida yarim mavsum davomida toʻp surganidan soʻng 2001-yilda Kapanadze O‘zbekiston oliy ligasi vakili Namanganning "Navbahor" jamoasi tarkibida o‘ynagan. „Navabor" jamoasi bir mavsum davomida toʻp surganidan soʻng, 2002-yilgi mavsum boshida Ukraina chempionati vakili Ivano-Frankovskning „Prikarpatie" jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

Kapanadze 2003-yilni Ukraina birinchi ligasi vakili Ivano-Frankovskning „Prikarpattia" jamoasida boshlagan boʻlsa va yilning ikkinchi yarmida u Ukraina birinchi ligasining boshqa jamoasi Jitomirning „Polisiya" jamoasi tarkibida oʻynadi. 2005—2006-yilgi mavsumda Kapanadze Ozarbayjon oliy divizioni „Gyoyazan" jamoasi tarkibida, 2006—2007-yilgi mavsumda esa Ozarbayjon oliy divizionining boshqa bir jamoasi „Gabala" tarkibida oʻynagan. Gabala jamoasi safida bir mavsum toʻp surganidan soʻng, faoliyatini yakunlashini aytdi.

Dmitriy faoliyati davomida Gruziya, Ukraina, Oʻzbekiston va Ozarbayjon chempionatlarida 210 ga yaqin uchrashuvda ishtirok etib, 20 ga yaqin gol muallifi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „kapanadzedmitriy". 24-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* *FootballFacts.ru* saytidagi futbolchi profili FootballFacts.ru (ros.)
* UAF rasmiy saytida Ukrainadagi chiqishlar statistikasi
**Sberbankning** **birinchi omonatchisi** **N. A. Kristofari** haykali Moskvada, shaharning Akademicheskiy tumanidagi Vavilov koʻchasida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Nikolay Antonovich Kristofari, jumladan, 1842-yil 13-martda birinchi davlat jamgʻarma kassasining 1-sonli omonat daftarchasi egasi boʻlib, uning hisob raqamiga oʻn rubl miqdorida depozit qoʻygani bilan mashhur. Ushbu muhim voqea 165-yil oʻtgach, Vavilov koʻchasida Rossiya Jamgʻarma bankining markaziy idorasiga kiraverishda oʻrnatilgan N. A. Kristofari haykali yaratilishi bilan nishonlangan.

  

Yodgorlik muallifi Rossiya Federatsiyasi xalq rassomi A.I.Rukavishnikovdir. Haykal uch metrli yodgorlik boʻlib, unda Kristofarining toʻliq boʻyi bilan, frak kiygan va chap qoʻlida qalpoq ushlagan, oʻng qoʻli bilan tayoqqa suyanib turgani holda tasvirlangan. Yodgorlik poydevoriga quyidagi yozuv oʻyib yozilgan. 

"Nikolay Antonovich" Kristofari birinchi rus omonat kassalari birinchi hissadori

Poydevordagi tosh lavhalarda Kristofarining tarjimai holi, uning birinchi omonat kitobining ochilishi va yodgorlik tarixi haqida hikoya qilinadi.

2007-yil 13-martda yodgorlikning tantanali ochilishida Rossiya Sberbanki boshqaruvi raisi A. I. Kazmin , Moskva meri Yu. M. Lujkov, shuningdek, Moskva hududiy banklari rahbarlari ishtirok etganlar.

Havolalar
---------

* „В Москве открыт памятник первому вкладчику российской сберегательной кассы Н. Кристофари работы А. Рукавишникова" (ru). *2007-03-13*.  Российская Академия художеств. 10-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.



* „Открыт памятник первому вкладчику первой российской сберкассы" (ru). *2007-03-13*.  Сбербанк. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.



* „В Москве открыли памятник первому российскому вкладчику" (ru). *2007-03-13*.  Lenta.ru. 29-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.



* „В Москве открыт памятник первому вкладчику Сбербанка" (ru). *2007-03-13*.  NEWSru.com. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.
**Shermat Yormatov** (1939.17.10, Fargʻona tumani) — xor dirijyori, kompozitor, bolalar xori sanʼatining faol targʻibotchisi. Oʻzbekiston xalq artisti (1997). Toshkent davlat konservatoriyasini xor dirijyorligi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan (1967). Toshkent shahridagi 99 oʻrta maktabda musiqa oʻqituvchisi va "Boychechak" xor studiyasining rahbari (1962–82), Uzteleradiosida xor jamoasi dirijyori (1967–70), "Bulbulcha" bolalar xorining badiiy rahbari va bosh dirijyori (1971-yildan), Oʻzbekiston Respublikasi Maʼnaviyat va maʼrifat markazi raisi oʻrinbosari (1996–99). Ayni paytda A. Qodiriy nomidagi Madaniyat instituti (1980–95) da oʻqituvchi, dotsent (1994). Kompozitor ijodida vokal musiqa (ayniqsa bolalar uchun yaratgan qoʻshiqlari) asosiy oʻrin tutadi: "Salom maktab", "Gʻildiragim", "Ikki qoʻymang, oʻqituvchi!", "Sumalak", "Oymomojon rom boʻldi", "Qizaloq", "Xon atlas", "Bu yurtning yoshlari", "Chitti gul" (folkloretnografik syuita), "Assalom hayot" kantatasi (T. Ilhomov soʻzi) va b. Aksariyat qoʻshiqlari turli musiqa toʻplamlarida nashr etilgan. 1970-yillar oʻrtasidan boshlab oʻzbek bolalar qoʻshigʻi hamda xor sanʼatiga bagʻishlangan doimiy "Qoʻshigʻim – jon qoʻshigʻim", "Birgalikda kuylaymiz" telekoʻrsatuvlarini olib boradi. "Sogʻlom avlod uchun" ordeni bilan mukofotlangan (1994). Shermat Yormatov 2021-yil 22-dekabrda olamdan o‘tdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Damirbek Olimov*** *(Olimov Damirbek Boturjonovich;* 1989-yil 20-mart Tojikiston, Sugʻd viloyati, Gʻonchi tumani – 2022-yil 5 fevral Tojikiston, Sugʻd viloyati, Gʻafurov tumani) – retro yoʻnalishida kuylab ijod qiladigan Tojikistondagi eng mashhur sanʼatkorlardan biri hisoblanadi. Tojikiston madaniyati aʼlochisi.

Biografiya
----------

Damirbek Olimov Boturjonovich 1989-yil 20-mart kuni Gʻonchi tumanida xonanda Boturjon Olimov oilasida tugʻilgan. 1995-2004-yillarda oʻrta maktabni tugatgach, Xoʻjand shahridagi Sodirxon Hofiz nomidagi sanʼat institutida tahsil oldi. U qoʻshiqchilik faoliyatini 2009-yilda boshlagan. Joʻrabek Murodov rahbarligidagi „Nuri Xoʻjand" shashmaqom ansamblida, bir vaqtning oʻzida „Sugʻd ovozi" ansamblida ham ishlagan.

Damirbek Olimov oilali, 2 oʻgʻil va 1 qizning otasi edi.

Ijod
----

Damirbekning mashhurligi 2011-yilda „Chakomai gesu"da „Zulfoni mayda dori" qoʻshigʻini kuylashdan boshlangan. Keyinchalik Nigina Amonqulova bilan birgalikda kuylangan „Jon bachai xola" dueti nafaqat Tojikistonda, balki Oʻzbekistonning Samarqand hamda Buxorolik muxlislar tomonidan sevib eshitilgan. Shuningdek, „Mavrigi" qoʻshigʻi ham ancha mashhurlikka erishilgan. Ushbu duetni Yulduz Turdiyeva va Bahrom Nazarov Sevimli telekanalida ijro qilishgan. Keyinroq „Dunyo" qoʻshigʻi bilan mashhur boʻlgan.

Vafot
-----

  

Damirbek Olimov 2022-yil 5-fevral kuni 2 hamksablari bilan toʻy marosimidan qaytayotgan vaqtida, soat taxminan 01:40 da Sugʻd viloyatining Gʻafurov tumani, Somgʻor-Xoʻjand yoʻlida „Bogʻi Millii Vahdat" milliy bogʻi hududidan oʻtib, boshqaruvni yoʻqotib qoʻygan. Mashina agʻdarilib ketganidan soʻng, voqea joyida vafot etgan. Qattiq jarohat olgan ikki hamkasbi yaqin atrofdagi tuman kasalxonaisga yotqizilgan. Uning jasadi shu kunning ikkinchi yarmida Devashtich tumanidagi Abu Bakr Siddiq maqbarasiga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Хуҷандиҳо бештар ба сурудҳои халқӣ шавқу завқ доранд". 28-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2015-yil.
2. ↑  2014 – Soli Nigina Amonqulova, haҷҷi Shabnam va debyuti Mino (4 VIDYeO)
3. ↑  *Sputnik Тоҷикистон.* „Манбаъ: Дамирбек Олимов дар пайи садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид" (tg). *Sputnik Тоҷикистон* (5-fevral 2022-yil). Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.
4. ↑  „Ҷузъиёти ҳодиса: садамае, ки дар он Дамирбек Олимов ҳалок шуд, дар гардиши хатарноке рух додааст". *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
5. ↑  „Дамирбек Олимов, овозхони ҷавони тоҷикро ба хок супурданд. АКС" (tg). *Радиои Озодӣ*. Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.
**Yusuf Saryomiy** (taxallusi; asl nomi Yusuf mulla Abdushukur oʻgʻli) (1840-yil, Chimkent viloyati Saryom (hozirgi Sayram) qishlogʻi — 1912-yil) — XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlaridagi oʻzbek adabiyotining vakili. Shoir muhr yasash va xattotlik qilish bilan hayot kechirgan.

Tahsili
-------

Toshkent va Buxorodagi madrasalarida tahsil olgan. Samarqand, Toshkent, Qoʻqon adabiy harakatchiligida faol qatnashgan. „Beklar begi" madrasasida oʻqigan va unga atab sheʼrlar yozgan („Dar taʼrifi manzari madrasai Bek az Yusuf").

Faoliyati
---------

Yusuf Saryomiy xattotlik — kotiblik bilan kun koʻrgan, kosibchilik, muhrdorlik bilan ham shugʻullangan.

Ijodiyoti
---------

Shoir sheʼrlari hayotligida „Bayoz" (1893), „Armugʻoni Xislat" (1911), „Bayozi Muhallo" (1912), „Bayozi Haziniy" (1912) kabi bayozlarda bosilgan. 1914-yil Tavallo Yusuf Saryomiy sheʼrlarini toʻplab, „Devoni Mavlavii Yusuf Saryomiy" nomi bilan nashr etgan. Uning toshbosma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti va Andijon adabiyot va sanʼat muzeyida saqlanadi. Kitobga Rasulmuhammad Shoshiy oʻgʻli Mulla Oʻtab xattotlik qilgan.

Xotirasi
--------

Sayram tarixi haqidagi xilma-xil maʼumotlarga boy, biroq anʼanaviy diniy mazmunda bitilgan „Risola"ni Yusuf Saryomiyga nisbat beradilar. Xalq orasida shoirning gʻoyat hozirjavob, nohaqlikka murosasiz ekanligini tasdiq etuvchi koʻplab rivoyatlar, afsonalar yuradi. Koʻplab gʻazallari („Yaliyali" kabi) hozir ham el orasida mashhur. Yusuf Saryomiy nomida koʻcha va maktab bor.

Shoirning ijodiy merosi Tavallo tomonidan tuzilgan „Devoni Mavlaviy Yusuf Saryomiy" (1914-yil)da jam boʻlgan.

Asarlari
--------

* Saryomiy Yusuf Sheʼrlar. Sayram, 1990.
* Oʻzbek adabiyoti. 4-tom, 1-kitob. Toshkent, 1959.
* Oʻzbek adabiyoti tarixi. 4-tom. Toshkent, 1978.
* Yusuf Saryomiy, Tanlangan asarlar (matn, soʻzboshi, lugʻat, izoh) Toshkent, Maʼnaviyat, 2002.
* Tanlangan asarlar, Toshkent, 2002.

Adabiyot
--------

* Qayyumov P. Tazkirai Qayyumiy, Toshkent, 1998;
* Karimbek Kamiy, Dilni obod aylangiz…, Toshkent, 1998.
* „Yusuf Saryomiy", *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 10-jild (Sharq — Qizilqum)*. Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2005 — 656 bet.

### Ilmiy adabiyotlar

* Zufarov S. Nodir qoʻlyozmalar. „Oʻzbek tili va adabiyoti" jurnali, 1954-yil 4-son.
* Zufarov S. Saryomiy izidan. „Toshkent oqshomi]]", 1988-yil 18 iyun.
* Qosimov B. Muhabbat ahlining gulshani. „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati", 1990-yil 5 oktabr.
* Mirxoldorov M. Sayramlik shoir. „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati", 1990-yil 10 avgust.

Manbalar
--------

1. ↑  "Yusuf Saryomiy" *OʻzME*. Yu-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avliyo Georgiy Gʻolib cherkovi** — Samarqand ( Oʻzbekiston ) shahrida joylashgan Rus pravoslav cherkovining Oʻrta Osiyo metropoliten okrugiga qarashli Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining faol boʻlmagan pravoslav cherkovi. Cherkov buyuk shahid Jorj G'olib sharafiga atalgan. Tosh qo'yish va Muqaddaslashtirishdan so'ng 1882-yil 23-aprelni patronal kun sifatida belgilashgan. 

  

Bino saqlanib qolgan, ammo rus pravoslav cherkoviga hali qaytarilmagan.

1903-yilgacha cherkov va unga qarashli ruhoniylar Turkiston yeparxiyasi boshqarmasi tasarrufida edi. Bevosita markaziv diniy qo'mitaga boysunishardi.

1910-yilgacha u Samarqand harbiy qoʻmondonligi idorasiga qarashli cherkov deb yuritilgan. Umumiy majlislar va yig'inlar shu yerda o'tkazilar edi.

1910-yilda 5-Turkiston otishma polkida Muqaddas Buyuk shahid Jorj G‘olib nomiga lager ibodatxonasi tashkil etildi. 1910-yilda cherkovga deakon ham tayinlangan. Bu chekrovga o'ziga yarasha imoniyatlar yaratib beradi.

1960-yilda ma'bad yopildi. Cherkov binosi OSOAVIAXIM klubiga aylantirildi. Qo'ng'iroq minorasi o'rnida samolyot paydo bo'ldi. Umumiy is'temoldan shu tariqa chiqarib yuborildi.

Ibodatxona binosi Provoslav kishilari umumiy to'plangan mablag'lar evaziga qurilgan va 1882-yilda umumiy ta'mirlashdan o'tkazilgan. Polk cherkovi Samarqandning markazida, ofitserlar uyi yonida joylashgan edi. Cherkov o'zining qimmatbaho idish-tovoq kalleksiyasiga ega edi va maxsus kunlarda ulardan foydalanilar edi. Cherkov 600 kishini sig'dirardi. Haftalik marosimlar uchun javobgar sifatida bitta ruhoniy tayinlangan edi.

Ma'bad yopilgandan so'ng, ma'badda xizmat qilgan ruhoniy qabriston yaqinidagi uy sotib oldi, yorug'lik marosimidan so'ng u G'olib Jorj cherkovi deb ataldi.

Adabiyotlar
-----------

*Golenberg V. A.* "Turkiston o'lkasining qadimiy ibodatxonalari". Toshkent 2011 yil.
**Qosimbek Qavchin** — temuriy Umarshayx Mirzoga, oʻlimidan soʻngra oʻgʻli Boburga xizmat qilgan amaldor beklardan biri. Boburnoma asarida uning ismi koʻp satrlarda hurmat bilan tilga olingan. Xususan:

> Yana biri Qosimbek qavchin edi. Qadimiy Andijon qoʻshun beklaridin edi. Hasan Yaʼqubbekdin soʻng mening eshikimda sohibixtiyor ul edi. Oxir umrigʻacha ixtiyor va eʼtibori ortti, oʻksumadi. Mardona kishi edi.
> 
> 

Shayboniyxon qoʻl ostiga boʻlgan Kosonsoyni Qosimbek Qavchin ozod etgan. Bobur Mirzoning eng sodiq beklaridan biriga aylangan bu shaxsga keyinchalik valiahd shahzoda Humoyunni tarbiyasi topshiriladi. Bunday shaxslarga „Bek atka" degan nom berilgan. 

Qosimbek Qavchin shaxsi, shuningdek, mashhur Yulduzli tunlar asarida ham tarixiy qahramon sifatida eslab oʻtiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Zahriddin Muhammad Bobur*. Boburnoma*. Toshkent: Yulduzcha, 1989 — 191-192 bet.
2. ↑  Rustamjon Ummatov*. Gʻaznai Namangon*. Toshkent: Sharq — 94 bet.
3. ↑  „Pirimqul Qodirov. Yulduzli tunlar (roman)". *forum.ziyouz.com*. Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
**Bugʻuchilik** — chorvachilik tarmogʻi, shimol va pant bugʻularini yetishtirish va xoʻjalik maqsadlarida foydalanish bilan shugʻullanadi. Shimol B.da xonakilashtirilgan shimol bugʻulari goʻsht, teri, sut olish uchun hamda ulov tarzida foydalanish maqsadlarida, pant B.da olachipor bugʻu, maral, izyubr shoxi (pant) olish, shuningdek goʻshti va terisi uchun boqiladi. Shimol bugʻuchiligi Chekka Shimol qishloq xoʻjaligining eng muhim tarmogʻi. Bugʻular podalari (1500—1800 bosh) yaylovdan yaylovga koʻchib — bahor va yozda ochiq tundrada, qishda oʻrmon tundra (tayga)da oʻtlatib boqiladi.

3—5 oylik buzoqlari (25–30 kg goʻsht beradi) va katta yoshdagi bugʻular goʻsht olish uchun soʻyiladi. Urgʻochi bugʻulardan sogʻim davrida 40–50 kg (ayrimlaridan 85 kg gacha) sut sogʻib olinadi (yogʻlilik darajasi 17— 19%). Bugʻu terisidan sifatli charm (zamsha, xrom) tayyorlanadi, issiq kiyimlar, palatkalar tikiladi. Shimol bugʻulari Chekka Shimolning asosiy transport vositasi, ulardan minish, yuk tashish va boshqa maqsadlarida ham foydalaniladi. Asosan Rossiya, Finlandiya, Shvesiya, Norvegiya, AQSH (Alyaska), Kanadaning tundra va oʻrmon (tundra) zonalarida tarqalgan. Jahonda 5 mln. boshdan ortiq shimol bugʻulari boqiladi. Ularning yarmidan koʻprogʻi Rossiya hissasiga toʻgʻri keladi. Pant B. Rossiyaning Oltoy, Krasnoyarsk, Primorye oʻlkalari, Qozogʻistonda rivojlangan boʻlib, hayvonlar maxsus fermalar (B. xoʻjaliklari)da boqiladi. Shuningdek, Xitoy, Koreya, Mongoliyada ham pant B. bor.

Yana q.
-------

* Chorvachilik
* bugʻular

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shizoid shaxsdagi buzilishlar** uzoq muddatli ijtimoiy munosabatlarga va cheklangan his-tuyg'ularga bo'lgan istakning kamligi bilan tavsiflanadi.  Buzilishlar boshqalarning ular haqidagi fikrlari bilan bog'liq emas. Simptomlar erta balog'at yoshidan boshlanadi.  Bunday holatlar ko`pincha ijtimoiy izolyatsiyani yuzaga keltiradi. 

Kasallikning aniq sababi mavjud emas.  Xavf omillari asosa oila tarixiga borib taqaladi, bu xavfning taxminan 30% ni tashkil qiladi.   Bu alomatlar shaxsiyat buzilishlari klasteri sifatida tasniflanadi.  Tashxis autizm spektri buzilishi va depressiya kabi boshqa mumkin bo'lgan sabablarni istisno qilgandan so'ng simptomlarga asoslanadi.  

Davolash usullari yaxshi o'rganilmagan.  Ba'zi dalillar turli konsultatsiya va maslahatlardan foydalanishni qo'llab-quvvatlaydi.  Dori-darmonlar depressiya kabi kasalliklarni davolash uchun ishlatilishi mumkin.  Aksariyat odamlar bu holatni muammo deb bilishmaydi va shuning uchun faol yordam so'ramaydilar.  Uzoq muddatli natijalar ko'pincha yomon ahvolga olib keladi. 

Kasallikning odamlarda 3-5% ga ta'sir qilishi taxmin qilinmoqda.  Statistik ma`lumotlarda ko`rsatilishicha kasallik ayollarga qaraganda erkaklarda tez-tez uchraydi.  Kasallik birinchi marta 1980-yilda DSM-III ga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders*, Fifth, American Psychiatric Association, 2013 — 652-655 bet. DOI:10.1176/appi.books.9780890425596.156852. ISBN 978-0-89042-555-8.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Fariba, K; Gupta, V (January 2020). *Schizoid Personality Disorder*. PMID 32644660.
**Lapáncsa** ( nemis : *Lappantsch ) —* Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq.

| Lapáncsa

Lappansch |
| --- |
| Qishloq |
|  |
| Koordinatalar: 45°49'N 18°30'EKoordinatalar : 45°49'N 18°30'E |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Hudud |
| • Jami | 0,65 kv mil (1,68 km 2 ) |
| • Yer | 0,65 kv mil (1,68 km 2 ) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |

Tarix
-----

Lapansadan oldin Gathvege qishlog'i 1349 yildayoq bu hududda bo'lgan. Qishloq Mohach jangi paytida vayron qilingan .

Lapáncsa proper 1760 yilda Bavariyadan 18 nemis oilasi tomonidan tashkil etilgan. Uning nomining kelib chiqishi noma'lum.  Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar aholining barchasi Rim-katolik Dunay Svabiyaliklari boʻlgan , ular mahalliy tilda s *tifulder* deb atalgan , chunki ularning ota-bobolarining aksariyati 17-18-asrlarda Fuldadan kelgan.  Sobiq nemis koʻchmanchilarining koʻpchiligi Potsdam kelishuvi natijasida 1945-1948 yillarda Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriyaga surgun qilingan.  Vengriyaning bir nechta nemislarihozirda u erda yashaydi; bugungi kunda aholining aksariyati Chexoslovakiya-Vengriya aholi almashinuvidan kelgan vengerlarning avlodlari.

Geografiya
----------

Lapáncsa umumiy maydoni 1,68 km 2 ni tashkil qiladi. Qishloqdan uchta daryo oqib o'tadi, ulardan biri Karashitsa (Dunay) daryosi. Qishloqdagi yagona katolik cherkovi Katolikus Templom diqqatga sazovor joylardan biridir.

Demografiya
-----------

2021 yil yanvar holatiga ko'ra, Lapancsa 176 nafar aholiga ega edi.

2011 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholining 84,7 foizi o'zini venger, 7,9 foizi lo'li, 1,5 foizi nemis, 15,3 foizi esa o'zini e'lon qilmagan. (Ikki identifikatsiya tufayli jami 100% dan ko'proq bo'lishi mumkin.) Diniy taqsimot 58,6% Rim-katolik, 3% islohotchi, 1% yunon katolik, 4,4% diniy bo'lmagan va 33% e'lon qilmagan.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi\_nemzetisegek/nemetek/branau\_baranya/pages/019\_lapancsa.htm".
2. ↑  „https://www.feked.hu/etc/Stifolder\_tortenet.pdf".
3. ↑  „https://ldu-online.de/die-vertreibung".
**Hoshim Sulton** (*tugʻilgan yili:* nomaʼlum, *vafoti:* 1583; Axsikent shahri) — kelib chiqishi Shayboniylar sulolasidan boʻlgan sultonlardan biri. Abdullaxon II tomonidan Axsikent hokimi etib tayinlangan. Hoshim Sulton 1578-yili Margʻilon hamda Andijon hokimlari boʻlgan Mahdiy Sulton, Abdulgʻafur Sulton va Moʻmin Sultonlar bilan birga Abdullaxon hokimiyatiga qarshi isyon koʻtaradi. Isyondan xabar topgan Abdullaxon II Doʻstim Sultonni boshqa sultonlarga bosh qilgan holda katta qoʻshin joʻnatgan. Isyon bostirilib, Mahdiy Sulton va Abdulgʻafur Sulton oʻldirilgan. Keyinchalik qoʻlga olingan Hoshim Sulton Axsikent shahrida qatl etilgan va boshi Abdullaxonga joʻnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustamjon Ummatov*. Gʻaznai Namangon*. Toshkent: Sharq — 94 bet.
2. ↑  *uz, Kun* „Tarixiy haqiqat izidan – Oq saroyni Abdullaxon vayron etganmidi?" (uz). *Kun.uz*. Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Registon | *Oʻzbekiston tarixi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Anatoliy Adali** – oʻzbeklardan chiqqan Qirg'iziston xalq artisti.

Hayoti
------

Anatoliy Adali (oʻzbekcha Toʻlqinjon Ahmadaliev Qurbonovich) 1941-yil 17-aprelda Margʻilon shahrida tugʻilgan. Otasi urush yillarining boshida vafot etgan. U bolalar uyida tarbiyalangan. Yoshlik chogʻidan sportning voleybol, boks turlari bilan shugʻullangan. Toshkentdagi Jismoniy tarbiya institutiga topshirgan. Kutilmaganda. birdan akter boʻlishni xohlab qolgan. Toʻlqinjon maktabni bitirgach Chelyabinskdagi (Rossiya) Trotskiy GESida qurulishda ishlagan. 1961-1964 yillari Belorusiyada Raketa havo harbiy kuchlari armiyasida xizmat qilgan. 1968-yili Toshkentdagi A.Ostrovks nomidagi badiiy-teatrlik institutini tamomlagan. Chimkent, Asrtaxan, Kostrom, Ijevskdagi bir qator teatrlarda ishlagan. Bishkekdagi Rus drama teatrida 1981-yildan boshlab faoliyat olib borgan. U 30 yildan oshiqroq oʻz faoliyati davomida 150dan oshiq turli salbiy-ijoviy, rang-barang rollarni ishtirok etgan. 2011-yili Rus drama teatrida 70 yillik yubileyini nishonlagan.
Anatoliy Adali ikki farzandning otasi va uch nabiraning buvasi.

Ijodi
-----

Ijodi davomida bir qator rollarni ijro etgan.
Asosiy ijro etgar rollari:

* Don Karlos – Shiller Fridrix „Don Karlos"
* Sil’va – Vampilov Alexanr Valentinovich „Toʻngʻich farzand"
* Protopopov – Aleksey Tolstoy „Zagovor Inperatritsy"
* Don Sessar – Kal’deron „Koʻrinmas chavandoz"
* Glumov – Ostrovskiy Aleksandr Nikolaevich „Koʻp pullar"
* Dulebov – Ostrovskiy Aleksandr Nikolaevich „Isteʼdod va muxlis"
* Baxl – Mol’er „Baxl"

Rejissorlik
-----------

(Qirg'iziston xalq atristi *Vladimir Skoropis'* bilan birgalikda)

* Nokcha
* Fransuzcha ajrashish
* Salom Parij
* Kadril'
* Ixtiroli sevilgan
* Mal’vina bilan tun
* Chingizxon olib ketgan sir

Mukofotlari
-----------

**Anatoliy Adali**:

* 1990-yili Qirg'izistonda xizmat koʻrsatgan artist;
* 2000-yili Qirg'iziston xalq artisti;
* „Mehnat faxriysi" medal’i bilan taqdirlangan;

Havolalar
---------

* Kyrgyzstan News saytida
* Vecherniy Bishkek saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-03-22).
* Novosti Kyzryzstana saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-03-22).



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kommunizm ramzi: Qizil yulduzcha ichidagi bolgʻa va oʻroq.
**Kommunizm** (lotincha: *communis* — „umumiy") — xususiy mulkchilikni inkor qilishga asoslangan turli karashlarning umumiy nomi (ibtidoiy kommunizm, xayoliy kommunizm, „kazarma" kommunizmi va boshqalar). Unga koʻra, yagona umumiy (ijtimoiy) mulk jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishining asosini tashqil qiladi. Bu gʻoya „ideal jamiyat" nomi bilan Platon, keyinroq Thomas More, Tommaso Campanella, Charles Fourier va boshqalarning asarlarida ilgari surildi, Kommunizm yoki kommunistik jamiyat nomi bilan 19—20-asrlarda Karl Marx, Friedrich Engels va Vladimir Lenin asarlarida nazariy ifodasini topdi. Markscha tarixiy jarayon haqidagi qarashga binoan, Kommunizm — kapitalizm oʻrnini egallaydigan va oʻz taraqqiyotida 2 bosqich (faza) — sotsializm deb ataladigan quyi bosqich hamda toʻla Kommunizm deb ataladigan yuqori bosqichni bosib oʻtadigan ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyadir. Kommunizm nazariyotchilari bu ikki bosqichning oʻziga xos jihatlari hamda umumiy tomonlari mavjudligini koʻrsatishga urinishgan. Umumiy tomoni iqtisodiy jihatdan yagona ijtimoiy mulkka asoslanganligi, oʻziga xos tomoni esa — mehnat taqsimoti tamoyili bilan belgilanadi, deb uqtirishgan. Chunonchi, ular Kommunizmda „har kimdan qobiliyatiga yarasha, har kimga ehtiyojiga yarasha" tamoyili amal qiladi, „Kommunizmda muhim ijtimoiy tafovutlar boʻlmaydi, hamma teng boʻladi", „davlat oʻz vazifasini bajarib boʻladi va barham topadi", deb hisoblashgan.

Kommunizm gʻoyasining asosida tarixni faqat materialistik tushunish, formatsiyaviy qarash, sinfiylik va partiyaviylik tamoyillariga asoslanish, proletariat manfaatlarinigina himoya qilish kabilar yotadi. Jamiyat taraqqiyoti qonunlariga, inson erkinligi, mustaqillik va demokratiya tamoyillariga zid boʻlgan bu gʻoyalar sobiq SSSR hududida, „sotsialistik lager" deb atalgan jahon sotsialistik sistemasi davlatlarida tatbiq qilindi. 20-asrning 20-yillaridan zoʻrlik yoʻli bilan proletariat (amalda partiya)ning maʼmuriy-buyruqbozlikka asoslangan diktaturasi oʻrnatildi. Rivojlanish va taraqqiyotning xilma-xilligi, turli xalqlar va mamlakatlarga xos milliymaʼnaviy xususiyatlarning mavjudligi inkor etildi. Dunyo mamlakatlari va xalqlarining yagona kommunistik jamiyatga borishini asoslashga harakat qilindi. Birok, Kommunizmning „erkinlik", „tenglik" toʻgʻrisidagi shiorlari soxta va asossiz ekanligi maʼlum boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ball, Terence; Dagger, Richard, eds (2019). "Communism". *Encyclopædia Britannica*. . <!--->
2. ↑  "Communism". *World Book Encyclopedia*. **4**. Chicago: World Book. 2008. 890 b. ISBN 978-0-7166-0108-1.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX4576497
* BnF: cb133408542 (maʼlumot)
* GND: 4031892-8
* HDS: 017455
* LCCN: sh85029120
* LNB: 000060109
* NARA: 10639138
* NDL: 00567260
* NKC: ph114959

 |
**„Soʻz chamani: Erkin Vohidov"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2020-yil Toshkent shahrida „Akademnashr" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga shoir turli yillarda yozgan sheʼrlar kiritilgan. Toʻplamni Rustam Mirvohid hamda Navoiylik Alisher tuzgan. Toʻplam lotin yozuvida chop etilgan. Kitob adadi – 4 000 nusxa.

Bugunga qadar „Akademnashr" nashriyotida Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi tashab­busi bilan hamda „Ijod" jamoat jamgʻarmasi homiyligida „Soʻz chamani" ruknida bir necha shoir sheʼrlari toʻplamlari chop etildi. 2020-yilning 6-oktabrida uyushma hamda Oʻzbekiston dav­lat sanʼat va madaniyat instituti Toshkent shahridagi Adiblar xiyobonida „Soʻz chamani: Erkin Vohidov" kitobi taqdimotini oʻtkazdi. „Soʻz chamani: Erkin Vohidov" toʻplami „Soʻz chamani" rukni doirasida tayyorlangan yana uch kitob: Choʻz chamani: Ibroyim Yusupov, Choʻz chamani: Abdulla Oripov va Choʻz chamani: Halima Xudoyberdiyeva toʻplamlari bilan bir vaqtda eʼlon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Erkin Vohidov, „Akademnashr" NMM".  Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi. Qaraldi: 31-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Yangi kitoblar taqdimoti". *Yuz* (6-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „Soʻz chamani". Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati (9-oktabr 2020-yil). 28-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Soʻz chamani" Kitobxon saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Latte — bu munozarali moliyaviy kontseptsiyaning ramziga aylangan ichimlik.
**Latte effekti** — bu moliyaviy tushuncha boʻlib, unga koʻra, isteʼmolchining kundalik uy-roʻzgʻor xarajatlarining bir qismidan (masalan, bir piyola kofedan) voz kechishi unga oylar va yillar davomida sezilarli miqdorda pul tejash imkonini beradi. Amerikalik Moliyachi va tadbirkor tomonidan ommalashgan tomonidan ommalashtirilgan. „Latte effekti" shuni koʻrsatadiki, hatto odamning bugungi kunda investitsiya qilgan eng kichik miqdori ham vaqt oʻtishi bilan juda muhim tejashga aylanishi mumkin.

Tavsif
------

Devid Bach oʻzining" millioner — avtomatik „(The Automatic Millionaire, 2005) kitobida" Latte Effect "ni tasvirlab berdi. U misol tdaromadlari va sarf-xarajatlari uning mablagʻlarini tejashga yoʻl qoʻymasligini tan olgan qizning hikoyasini misol qilib keltirdi. Muallif bunga javoban unga odatdagi kundalik xarajatlar roʻyxatini tuzishni taklif qildi, natijada qiz har kuni bir chashka qahva, shokolad, sharbat va boshqalar uchun 11 dollar sarflash uchun ishlatilganligi aniqlandi. Oddiy matematik hisob-kitoblar natijasida Devid Bax, agar u ushbu xaridlarning bir qismidan voz kechsa va har kuni 5 dollarni tejasa, bir oy ichida qiz 150 dollar tejashi mumkinligini va keyinroq, agar u bu miqdorni tejashni davom ettirsa va jamgʻarmani sarmoyaga kiritsa, yiliga 10 % stavka, keyin 40 yildan keyin u deyarli bir million dollarga ega boʻlishi mumkin edi.

Tanqid
------

Bah tomonidan ilgari surilgan oddiy gʻoya katta shuhrat qozondi va ayni paytda tanqidning maqsadi boʻldi. Misol uchun, Helen Olen[en] „Pound Foolish[en]" kitobida AQShda Latte kubogi 5 dollardan kam ekanligini va saqlangan mablagʻlarni yiliga 10 yoki undan koʻp foiz stavkada investitsiya qilish imkoniyati haqiqiy emasligini koʻrsatdi. Yana bir eʼtiroz shu boʻlishi mumkinki, odamlar bu qolipga amal qilish orqali oʻzlarini hayotning kichik lazzatlaridan mahrum qila boshlaydilar. Qanday boʻlmasin, Bax tomonidan taklif qilingan miqdorlar asosan u tomonidan oʻzboshimchalik bilan tanlangan va ularni yanada realroq qiymatlarga yaqinlashtirish mumkinligiga qaramay, ushbu kontseptsiya qoidalariga rioya qilish haqiqatan ham shaxsiy moliya holatini yaxshilashi mumkinligi taʼkidlanadi. Isteʼmolchi oʻzi tomonidan xarajatlarga nisbatan masʼuliyatli munosabatni rivojlantiradi.

Ushbu gʻoyaga qarshi yana bir eʼtiroz, Deyvid Bahning inflyatsiyani hisobga olmaganligi haqidagi daʼvo boʻlib, u isteʼmolchini yillar davomida oʻz kitobida muhokama qilingan juda katta miqdorlarni kechiktirishga imkon bermaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Эффект латте и денежная иллюзия". *Экономический факультет МГУ*.
2. 1 2  „Финансовая грамотность | Эффект латте и денежная иллюзия".  finuch.ru. Qaraldi: 24-mart 2020-yil.
3. ↑  *Rob Berger.* „The Latte Factor: 7 Key Lessons We Can Learn From A Cup of Coffee" (en).  Forbes. Qaraldi: 24-mart 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Bax D. Millioner — avtomatik ravishda. M.: Popurri, 2006-yil.

Havolalar
---------

* Latte Factor Calculator ― онлайн-калькулятор, позволяющий произвести расчёты с учётом эффекта латте