***Cornus mas***, odatda **zogʻora** (shuningdek, **zogʻora gilos**, Ye**vropa zogʻorasi** yoki **zogʻora olcha dogwood**) sifatida tanilgan, Janubiy Yevropa va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda tugʻilgan *Cornus* turkumiga mansub buta yoki kichik daraxt turi.

Tavsif
------

Bu turning bo‘yi 5-12 m gacha o‘sadi. Barglari qarama-qarshi, uzunligi 4-10 sm, kengligi 2-4 sm tuxumsimondan choʻzinchoq shaklda. Gullari kichik (diametri 5-10), toʻrtta sariq gulbargdan iborat, qish oxirida (Buyuk Britaniyada fevral va mart oylari orasida) 10-25 ta guldan iborat to‘pgulda ochiladi. Mevasi choʻzinchoq qizil dukkakli uzunligi 2sm uzunligi, diametri 1,5 sm.

Foydalanadi
-----------

### Meva

 Urugʻlar va quritilgan mevalar — MHNT
Mevalar qizil rangda. Pishib yetilganida qahva rezavorlariga oʻxshaydi. Pishganida, meva quyuq yoqut qizil yoki yorqin sariq rangga ega bo‘ladi. Klyukva va gilos aralashmasi sifatida tasvirlangan kislotali taʼmga ega; asosan murabbo tayyorlash uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, Ozarbayjonda tuzlangan bodring tayyorlash, guruchga qoʻshish yoki ichimliklar tayyorlash uchun keng qoʻllaniladi. Armanistonda Cornus rezavorlari aroq tayyorlash uchun ishlatiladi.

*Cornus mas* mevasi (*C. officinalis* mevasi bilan birga) anʼanaviy xitoy tabobatida foydalanish tarixiga ega boʻlib, u *shānzhūyú* deb nomlanadi.

### Gullar

 Gullar
Tur, shuningdek, *Forsythiadan* oldin gullaydi va sariq gullari uchun manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. *Cornus mas* gullari *Forsithiya* gullari kabi katta va jonli boʻlmasa-da, butun oʻsimlik landshaftda shunga oʻxshash effekt uchun ishlatilishi mumkin.

### Yogʻoch

*C. mas* yogʻochi nihoyatda zich boʻlib, koʻpchilik boshqa yogʻochli oʻsimliklarning yogʻochlaridan farqli oʻlaroq, suvga choʻkadi. Yuqori zichlik tufayli asbob tutqichlari, dastgohlar qismlari uchun xomashyo bo‘lib xizmat qiladi.

*Cornus masdan* miloddan avvalgi VII asrdan boshlab yunon ustalari nayzalar, nayzalar va kamonlarni yasashda foydalanishgan, hunarmandlar uni boshqa yogʻochlardan ancha ustun deb bilishgan. Yogʻochning qurol-yarogʻ bilan aloqasi shunchalik yaxshi maʼlumki, uning yunoncha nomi miloddan avvalgi IV-III asrlarda sheʼriyatda „nayza" soʻzining sinonimi sifatida ishlatilgan.

### Barglar

Barglari (va mevalari) Markaziy va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda anʼanaviy tibbiyotda qoʻllaniladi.

Nom
---

*Cornus mas* „erkak" zogʻora, degan maʼnoni anglatadi, bu tur „ayol" zogʻora *Cornus sanguineadan* farqlash uchun shunday nomlangan.

Bogʻ tarixi
-----------

Buta Britaniya orollarida tabiiy holatda o‘smaydi. William Turner o‘simlik haqida faqat 1548-yilda eshitgan. 1551-yildan boshlab qirollik bog‘larida yetishtirila boshlangan.

### Turlari

Quyidagi navlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan (2017 yilda tasdiqlangan):

* „Aurea" (bargi sariq, mevasi qizil)
* „Oltin shon-sharaf" (koʻp sariq gullar, yaltiroq qizil mevalar)
* „Variegata" (barglari rang-barang, mevasi yaltiroq)

Manbalar
--------

1. ↑  Nicholson, B. E.*. The Oxford Book of Garden Flowers*. London: Oxford University Press, 1963. ISBN 1131802403.
2. ↑  *Steve Whysall*. „Cornus mas". *Vancouver Sun* (5-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 18-dekabr 2018-yil.
3. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „". 6-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
4. ↑  Schafer, Peg*. The Chinese Medicinal Herb Farm: A Cultivator's Guide to Small-scale Organic Herb Production*. Chelsea Green Publishing, 2011 — 312 (page 150) bet. ISBN 9781603583305.
5. ↑  Demir, F.; Hakki Kalyoncu, I. (December 2003). "Some nutritional, pomological and physical properties of cornelian cherry (*Cornus mas* L.)". *Journal of Food Engineering* **60** (3): 335–341. doi:10.1016/S0260-8774(03)00056-6. "The wood is heavier than water and does not float, therefore it is used for tools, machine parts, etc."
6. 1 2  Markle, Minor M. III (Summer 1977). "The Macedonian Sarrissa, Spear and Related Armor". *American Journal of Archaeology* **81** (3): 323–339 [324]. doi:10.2307/503007.
7. ↑  Dinda, Biswanath; Kyriakopoulos, Anthony M.; Dinda, Subhajit; Zoumpourlis, Vassilis; Thomaidis, Nikolaos S.; Velegraki, Aristea; Markopoulos, Charlambos; Dinda, Manikarna (4 December 2016). "Cornus mas L. (cornelian cherry), an important European and Asian traditional food and medicine: Ethnomedicine, phytochemistry and pharmacology for its commercial utilization in drug industry". *Journal of Ethnopharmacology* **193**: 670–690. doi:10.1016/j.jep.2016.09.042. PMID 27705748.
8. ↑  Turner, *The Names of Herbes*, 1548; noted in Alice M. Coats, *Garden Shrubs and Their Histories* (1964) 1992, *.s.v.* „Cornus".
9. ↑  Turner, *A New Herball*, 1551, noted in Coats.
10. ↑  „AGM Plants – Ornamental".  Royal Horticultural Society (iyul 2017). Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
11. ↑  „RHS Plantfinder - *Cornus mas* 'Aurea'". Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
12. ↑  „RHS Plantfinder – *Cornus mas* 'Golden Glory'". Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
13. ↑  „RHS Plantfinder – *Cornus mas* 'Variegata'". Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.