recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Guaita** yoki **Prima Torre** (italyancha: *Guaita, Prima Torre*) — Titano togʻidagi San-Marino minoralaridan biri.

Italyanchadan tarjima qilinganda *Birinchi minora* degan maʼnoni anglatadi. Mashhur uchta minoradan birinchi boʻlib XI-asrda qurilgan, bir muncha vaqt qamoqxona sifatida ishlatilgan. Minorada bir necha bor (1475, 1481, 1502, 1549, 1615, 1623) qoʻshimcha qurilishlar va qayta qurilishlar amalga oshirildi, koʻpincha qal’a sifatida mamlakat aholisiga xizmat qildi.

Minoraning tuzilishi ikki devor halqasidan iborat. Ichki halqa 1970-yilgacha qamoqxona boʻlib xizmat qilgan, garchi odatda muddat bir necha oy bilan cheklangan boʻlsa ham.

Bugungi kunda minora mamlakatning mashhur sayyohlik joylaridan biri hisoblanadi. Undan siz San-Marinoning goʻzal manzaralarini kuzatishingiz mumkin, shuningdek, Italiya yerlari ham koʻrinadi. Janub minorasida Avliyo Barbara sharafiga qurbongohi boʻlgan kichik katolik ibodatxona (italyancha: *Cappella di Santa Barbara*) joylashgan.

Qiziq faktlar
-------------

* Guaita minorasi 0,05 evro nominalidagi San-Marino tangalarida zarb qilingan.
* Guaita, Chesta va Montale turli xil balandlik va koʻrinishga ega, ammo mamlakat bayrogʻi va gerbida, hatto tepasida par bilan bir xil tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Dalee zaklyuchyonnie etapirovalis v Italiyu

Havolalar
---------

* Гуаита на сайте музеев Сан-Марино
* Информация о башнях Сан-Марино
* Информация о памятниках Сан-Марино
* Гуаита на сайте fortezze.it
**Nukleotidlar**, nukleozid-fosfatlar — nukleozidlarning fosforli efirlari. Nukleotidlar — nuklein kislotalar, kofermentlar va boshqa biologik faol birikmalarning tarkibiy qismidir. Ular tirik hujayrada erkin holda boʻlib, moddalar almashinuviaa muhim rol oʻynaydi. N. tarkibiga uglevod (riboza yoki dezoksiriboza), fosfor kislota va azot asoslari qoldiqlari kiradi. Adenin, guanin, gipok-santin, sitozin, uratsil va timinlar tabiatda keng tarkalgan purin va pirimidin asosli tabiiy N.dir.

**Yaratdi** : *Quvonchbek Turkmanov*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boʻy oʻsishi** — hujayralar, shuningdek, hujayra boʻlmagan tuzilmalar soni va massasining ortishi hisobiga organizm yoki tana aʼzolari hajmi va massasining oʻsib borishi. U asosan odam bosh miyasining pastki ortigʻi, qalqonsimon, jinsiy bezlarning gormonlari taʼsirida amalga oshadi.

Odamda boʻy oʻsishi
-------------------

Odamning oʻsishi muhit va irsiy omillarga bogʻliq. Boʻy oʻsishining uch davri farq qilinadi: 1) tugʻilgandan voyaga yetguncha boʻlgan davrda oʻsish — ancha sust; 2) voyaga yetgan davrda oʻsish — jadal va barqaror; 3) bundan keyingi davrda oʻsish — juda sust yoki deyarli toʻxtaydi. Oʻsish asosan erkaklarda 18-20, ayollarda esa 16-18 yoshda toʻxtaydi. Ichki serketsiya bezlari faoliyatining buzilishi tufayli oʻsishning toʻxtash hollari uchraydi. Bolalar boʻyi tabiiy ravishda oʻsib boradi, ammo ayrim hollarda ushbu oʻsish sekinlashadi yoki umuman toʻxtab qoladi.

Tabobat tavsiyalari
-------------------

* Bola har kuni asal yeyishi kerak.
* Har kuni qirgʻichdan oʻtkazilgan 200g sabzi qaymoq bilan qoʻshib isteʼmol qilinadi.
* Jiyda tarkibi B, PP, E darmondorilarga boy boʻlib, damlamasi koʻpgina kasalliklarni davolashi bilan birga boʻy oʻstirishda ham foydalaniladi. Buning uchun 50g jiyda mevasi ustiga yarim litr suv quyib, biroz qaynatiladi. Dokadan suzib, kuniga ovqatdan soʻng ikki osh qoshiqdan ichib turiladi. Bu ayniqsa, qish va bahor davrlarida zarur (tabib Sh. Irgashev tavsiyasi).
* Bolalar boʻyini oʻstirish uchun kuniga 3 mahal iliq sut ichish ham tavsiya etiladi. Bunda 2 stakan iliq sutga bir dona xom tuxum yaxshilab aralashtiriladi va kun boʻyi ichiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  O'ljaboyeva, Nortosh*. Bolalarda bo'y o'sishining orqada qolishi*, Ilmiy-ommabop nashr, Toshkent: Yangi asr avlodi, 2009-yil — 112-bet bet.
**Debyut** (frans. debut — birinchi qadam) — 1) biron-bir soxada birinchi marta chiqish (mas, artistning sah-nada ilk bor chiqishi); 2) shaxmat, shashka oʻyinining dastlabki yurishlarni oʻz ichiga oluvchi boshlangʻich bosqichi. "Himoya", "Partiya", "Gambit" va h.k. atamalar D. maʼnosida ishlatiladi. Odatda, D.lar ilk bor qoʻllanilgan mamlakat, shahar yoki uni kashf etgan shaxmatchi nomi bilan yuritiladi. Mas, ispancha oʻyin, Alyoxin himoyasi va b. Ikkala tomon ham oʻz shohi oldidagi piyodasini ikki xona olgʻa sursa ochiq D. farzinlar oldidagi piyodalar ikki xona surilsa yopiq D. va oklarning shohi oldidagi piyodasi ikki xona surilishiga qoralar boshqacha javob qilsa, yarim ochiqyoki yarim yopiq D. boʻladi. Hoz. zamon D.lari nazariyasi boʻyicha juda koʻp asarlar mavjud.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Damin Nazarovich Sohibov** (1907.5.5, Kattaqoʻrgʻon shahri — 1990.1.10, Toshkent) — biokimyogar olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1973), tibbiyot fanlari doktori (1949), professor (1949). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgach (1933), biokimyo kafedrasida assistent (1937-39), dotsent (1939), ayni vaqtda Toshkent farmatsevtika institutida ilmiyoʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, direktori (1944—52) va biokimyo kafedrasi mudiri. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—44). Toshkent tibbiyot akademiyasi biokimyo kafedrasi (1954—62) va Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻlka tibbiyoti instituti professor (1962—64), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Biokimyo institutida laboratoriya mudiri (1964—69; maslahatchi). 1969-yildan Toshkent Davlat Universiteti biol. fakultetida professor Ilmiy ishlari, asosan, ilon zaharidan turli biologik faol moddalar ajratib olish, ularning organizmga taʼsirini oʻrganishga oid.

Manbalar
--------

* Ximiya i bioximiya zmeynix yadov (v soavtorstve), T. 1972.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Malayziya huquqi**— asosan umumiy huquqiy tizimiga asoslanadi. Bu XIX-asr boshidan 1960-yillargacha Malayya , Saravak va Shimoliy Borneoning Britaniya tomonidan mustamlaka qilinishining bevosita natijasi edi. Mamlakatning oliy qonuni - Malayziya Konstitutsiyasi - Malayziya fuqarolarining huquqiy asoslari va huquqlarini belgilaydi .
Malayziya parlamenti tomonidan qabul qilingan federal qonunlar butun mamlakat bo'ylab amal qiladi. Shtat Qonunchilik Assambleyalari tomonidan qabul qilingan davlat qonunlari ham mavjud bo'lib , ular muayyan shtatda amal qiladi. Malayziya konstitutsiyasi, shuningdek, o'ziga xos ikki tomonlama adliya tizimini - dunyoviy qonunlar (jinoyat va fuqarolik) va shariat qonunlarini nazarda tutadi.
Federal qonunlar Malayziya parlamentida o'tirgan qonun chiqaruvchilar (parlament a'zolari va senatorlar) tomonidan ishlab chiqariladi va butun mamlakat bo'ylab qo'llaniladi. Federal qonunlar aktlar (Parlament) deb nomlanadi. Shtat qonunlari Shtat Qonunchilik Assambleyasida ( Dewan Undangan Negeri ) o'tirgan deputatlar tomonidan qabul qilinadi va faqat ma'lum bir shtatda qo'llaniladi. Davlat qonunlari ko'pincha qonun hujjatlari yoki farmoyishlar deb ataladi. Konstitutsiyaning 75-moddasida federal qonun har qanday nomuvofiq bo'lgan davlat qonunlaridan, shu jumladan, shariat qonunlaridan ustun bo'lishi aytilgan.
1963- yilda Malayziya tashkil etilgandan so'ng, Federal Konstitutsiyaga Sabah va Saravak shtatlariga nisbatan qo'llaniladigan maxsus qoidalarni o'z ichiga olgan o'zgartirishlar kiritildi. Parlamentning ba'zi federal aktlari ushbu shtatlarga bir qator masalalarda, xususan, immigratsiya, yer va tabiiy resurslarni boshqarish bilan bog'liq masalalarda boshqacha qo'llaniladi. Misol uchun, yarim orolda yer bilan bog'liq qonunlarning ko'pchiligi Milliy Yer kodeksi tartibga solinadi. Sabahda asosiy qonunchilik Sabah Land Farmonidir ; va Saravakda, Saravak yer kodeksi .

Manbalar
--------

1. "Malayziya Islomiy davlat tomon" 2007 yil 19 avgustda Islom dunyosi Wayback mashinasida arxivlangan. 2007 yil 19 avgustda kirish.[1]
2. "Vazir: Suriya qonunlariga o'tish bo'yicha taklifni yaxshilab o'rganing" 2007 yil 25 avgustda Wayback Machine da arxivlangan , The Star , 2007 yil 24 avgust.[1]

"Kelantanda hudud qonuni muhokamasi bo'yicha fikrlar bo'lingan". Malay pochtasi. Reuters. 2015 yil 16 aprel. 2017 yil 6 martda olindi .[1]

1. Zan Azli (2016 yil 31-may). "Hududga intilish qonuni Malayziyada keskinlikni kuchaytiradi". CNN. 2017 yil 6 martda olindi .[1]
2. Vu Min Aun (kàngín). Malayziya huquqiy tizimi. Petaling Jaya, Selangor: Longman Malayziya. Birinchi nashr (1990); 2-nashr. (1999)ISBN 983-74-1087-6 ; 3-nashr. (2005)ISBN 9789837436565 .[1]

Havolalar
---------

Asean huquqiy axborot portali - Huquq tashabbusiga bepul kirish.
Malayziya huquq portali
WWLegal.com dan Internetdagi Malayziya qonunlari - Internetdagi Malayziya yuridik resurslari ro'yxatini o'z ichiga oladi (2006 yil 3 fevralda nashr etilgan)
ASEAN huquq uyushmasi, Malayziya bosh sahifasi
Malayziya qonunlari : Bosh prokuror veb-saytidan qayta nashr etilgan nizomlar to'plami
**Sinflar**, **ijtimoiy sinflar** — nisbatan barqaror katta ijtimoiy qatlam, guruhlar (masalan, dehqonlar, ishchilar, burjuaziya, oʻrta sinf). "Sinf", "Sinfiy kurash" toʻgʻrisidagi qarashlarning paydo boʻlishi nisbatan uzoq oʻtmishga ega, lekin sinflar konsepsiyasi XIX asrda Yevropada keng yoyilgan (K.A. Sen-Simon, O. Tyerri, F. Gizo va boshqalar). Karl Marks va Fridrix Engels sinflar mavjudligini muayyan ishlab chiqarish usuli, mehnat taqsimoti va xususiy mulk bilan bogʻladi, sinflar kurashini tarixni harakatlantiruvchi kuch deb hisobladi (qarang Marksizm, Sotsializm). Ular jamiyatni mulkdorlar (ekspluatatorlar) va yoʻqsillar (ekspluatatsiya qilinuvchilar) sinfiga ajratib tushuntirgan. Bu ikki sinf oʻrtasida doimo kurash boʻladi deb hisoblab, jamiyat tarixiga sinflar kurashi tarixi sifatida qaragan. Ular sinflarning mavjudligini jamiyat taraqqiyotining muayyan bosqichi bilan bogʻliq, sinfiy kurash proletariat diktaturasiga olib keladi, uning maqsadi sinfsiz jamiyat qurishdan iborat, deb tushuntirishgan. Jamiyat tarixini bunday tushunish, ijtimoiy sinflarga bunday yondashuv tarixda urushlarga, inqilobiy toʻntarishlarga, jamiyatning ichdan boʻlinib ketishiga, guruhlarning bir-biriga yovuzlarcha munosabatda boʻlishiga olib keldi. Ijtimoiy taraqqiyot bu taʼlimotning ilmiy asosi yoʻqligini, maʼrifiy rivojlanishga zid ekanligini koʻrsatdi. Hozirgi sotsiologiyada jamiyatni sinflarga va boshqa ijtimoiy guruhlarga boʻlishning turli mezonlari ilgari surilmoqda. Oʻzbekistonda sinflarni ikkiga boʻlib oʻrganishga barham berildi. Mulkning xilma-xilligi yoki xilma-xil shakllardagi mulk eʼtirof etiddi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida "har bir shaxs mulkdor boʻlishga haqli..." (36-modda), "...Xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasidadir..." (53-modda), deb belgilab qoʻyilgan. Bu ijtimoiy sinf tushunchasini yangicha tushunish va unga yangicha yondoshishdir. Oʻzbekistonda fuqarolarga mulkdor boʻlish huquqining berilishi jamiyatni qarama-qarshi sinflarga boʻlish va boʻlib oʻrganish gʻoyasini ham inkor etadi. "Oʻrta mulkdorlar sinfi", "oʻrta mulkdorlar qatlami", "mulkdorlar sinfi" degan tushunchalar sinflarni anʼanaviy tushunishdan tubdan farq qiladi. Oʻzbekistonda qurilayotgan demokratik, fuqarolik jamiyati fuqarolar oʻrtasida ijtimoiy hamjihatlik gʻoyasiga tayanadi. Jamiyatda hammaga bir xil imkoniyat yaratiladi, lekin undan har kim oʻz qobiliyati, qiziqishiga koʻra foydalanadi. Bu tabiiy jarayon boʻlib, kishilarning mulkdorlik darajasi hamda jamiyatda mulkdorlar qatlamining shakllanishida oʻz ifodasini topadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Karimov I. Oʻzbekiston XXI asr boʻsagʻasida: xavfsizlikka taadid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari, T. J997.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Gumanitar fanlar | *Ijtimoiy fanlar haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mount E** (yaponcha: *恵山* *E-san*?) Oshima yarimorolining bir qismi boʻgan kameda yarimorolida joylashgan ulkan stratovulqonlardan biri hisoblaniladi. U Yaponiyaning Xokkaydo shtatidagi Hakodate qishlogʻida, sharqiy mintaqasida joylashgan. E togʻi Esan prefekturasi tabiat bogʻi tarkibiga kiradi.

Geologiya
---------

E togʻining eng baland qoyasi balandligi 617.6 m (2026 ft) ga teng. Asosiy vulqon kraterlari shu qoyada joylashgan.

E togʻi gidroksidi boʻlmagan, mafik, vulqon togʻ jinslaridan tashkil topgan. Andezitik vulqon tepasida lava gumbazi joylashgan. Geoxronologik shkalaga va oʻtkazilgan tadqiqotlarga koʻra E togʻi pleystotsen davrida paydo boʻlganligi taxmin qilingan.

Portlash tarixi
---------------

E togʻi stratovulqon boʻlganligi sababli ham unda yuz beradigan portlash yaqin atrofda yashovchi insonlar hayotiga xavf soladi.

E togʻi oxirgi marta 1874-yil 8-iyunda portladi. Ushbu portlash freatik portlashlar turidan boʻlib, VEI shkalasi boʻyicha 1 ball bilan baholandi.

Roʻyxatga olingan eng qadimgi portlash 1846-yil 18-noyabrda yuz bergan. Bu hodisa bir nechta uylarga zarar yetkazgan va insonlar oʻlimga sabab boʻlganlaharlarni keltirib chiqargan.

Radiokarbonlarni aniqlash bilan bogʻliq va tefroxronologiya tadqiqotlari taxminan milodiy 1350-yil, miloddan avvalgi 550-yil va 1050-yillarda, miloddan avvalgi 3900 ± 100 yillarda hamda miloddan avvalgi 7050 yillardagi tarixiy yozuvlardan oldingi beshta otilish sodir etilganligini aniqladi. Miloddan avvalgi 7050-yilda sodir boʻlgan otilish VEI shkalasi boʻyicha 3 ball boʻlgan eng katta portlashlardan biri edi. Portlash natijasida hosil boʻlgan lava tarkibidagi togʻ jinslari tuproqni kerakli minerallar bilan boyitgan va oʻsimliklar populyatsi rivojiga xissa qoʻshgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Geospatial Information Authority Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-26). topographic map 恵山
2. ↑  „Hokkaido". *Seamless digital geological map of Japan 1: 200,000.*.  The Geological Survey of Japan, AIST (18-fevral 2010-yil). 6-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2010-yil.
3. 1 2  „E-SAN". *Quaternary Volcanoes in Japan*.  Geological Survey of Japan, AIST (2006). 19-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2010-yil.

Havolalar
---------

* Esan — Yaponiya meteorologiya agentligi (yaponcha)
* — Yaponiya meteorologiya agentligi
* Esan — Yaponiya geologik xizmati
* Esan: Global vulkanizm dasturi — Smitson instituti
**Malayziya — Singapur munosabatlari.** Malayziya va Singapur oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi. MAlayziya va Singapur mamlakatlari Janubiy — Sharqiy Osiyo mintaqasida joylashgan iqtisodiy salohiyat jihatdan mintaqadagi eng yirik davlatlardan hisoblanadi. Malayziya va Singapur davlatlari oʻzaro suvli hudud bilan chegaraga ega hisoblanadi. Singapur davlati Malayziyaning gʻarbiy Hindixitoy yarim orolida joylashgan maydonining janubiy qismidagi Singapur orolida joylashgan. Oʻzaro savdo iqtisodiy aloqalari oziq-ovqat elektronika vositalari, bank moliya, xalqaro pul koʻchirish va ximat koʻrsatish sohalarida faol aloqalar olib borilmoqda.

Tarixi
------

Singapur 1963-yildan 1965-yilgacha Malayziya tarkibiga kirgan. Singapurning Kuala-Lumpurda yuqori komissiyasi va Johor Bahrudagi bosh konsulligi, Malayziyaning esa Singapurda yuqori komissiyasi bor. Davlatlar Millatlar Hamdoʻstligi va Janubi-Sharqiy Osiyo Millatlar Uyushmasi (ASEAN)ning toʻlaqonli aʼzolaridir. Soʻnggi yillarda yuzaga kelgan diplomatik kelishmovchiliklarga qaramay, Singapur va Malayziya davlatlar oʻrtasidagi munosabatlar yuqori darajada qolmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „High Commission of the Republic of Singapore, Kuala Lumpur".  Ministry of Foreign Affairs, Singapore. 8-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2017-yil.
2. ↑  „Consulate-General of the Republic of Singapore, Johor Bahru".  Ministry of Foreign Affairs, Singapore. 23-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2017-yil.
3. ↑  „Official Website of High Commission of Malaysia, Singapore".  Ministry of Foreign Affairs, Malaysia. 18-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2017-yil.
4. ↑  *Explaining ASEAN: Regionalism in Southeast Asia*. Andoza:Нп3, 2002. ISBN 978-1-58826-129-8.
5. ↑  Mely Caballero Anthony*. Regional Security in Southeast Asia: Beyond the ASEAN Way*. Institute of Southeast Asian Studies, 2005 — 59— bet. ISBN 978-981-230-260-1.
**EUball** (Evropa Ittifoqi) — Countryballs'ning ikkinchi darajali qahramoni.

Rasm
----

Yevropa Ittifoqi, odatda, maʼlum bir fikrga ega boʻlmagan va Germaniyaning paternalizm taʼsiri ostida boʻlgan „bola" kontekstida paydo boʻladi.Butun rasm bir oila boʻlib, metafora bilan Yevropadagi munosabatlarga ishora qiladi, bu yerda Germaniya va Fransiya (garchi zaif sherik, yaʼni stereotipik tarzda zaifroq ayol sifatida qabul qilingan boʻlsa ham) Yevropa Ittifoqining „ota-onasi" hisoblanadi.

Oilaviy metafora, asosan, ikkita „ota — ona" — Fransiyaning onasi va Germaniyaning otasi bolani (Evropa Ittifoqi) oʻrgatish boʻyicha turli fikrlarni oʻz ichiga olgan belgilar koʻzlari bilan uzatilgan his — tuygʻularda shakllanadi. Bundan tashqari, Yevropa Ittifoqini, uning ota-onasi bilan taqqoslaganda, odatda, kichikroq hajmda chiziladi, bu ham keng oila metafora haqidagi tezisni tasdiqlaydi. Turli komiks mualliflari tomonidan taʼkidlangan Yevropa Ittifoqi va Germaniya Yevropa qitʼasida yetakchilik gʻoyasini amalga oshiradigan bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan subektlar ekanligi haqidagi taxmin ham takrorlanadi.

2012-yilda Yevropa Ittifoqi dunyo mukofoti Nobelga sazovor boʻldi. Ushbu voqea Countryballs komikslarida yoritildi. Komikslarning bir misoli shuni koʻrsatadiki, Evropa Ittifoqi „haqiqatan ham Dunyoning Nobel mukofotiga loyiq edi" va uni 1957-yildan beri kutmoqda.

Yana qarang
-----------

* Qishloq toʻplari

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Piórecka 2017. sfn error: no target: CITEREFPiórecka2017 (help)
2. ↑   (de) *GEMEINSAM SIND WIR BESSER. Freiheit und Frieden*. Lemberger Bidulg. pp. 98. .

Adabiyotlar
-----------

* Katarzyna Piórecka (2017) (pl). *Jak społeczności wirtualne stereotypizują państwa i narody?* (Magazyn Medioznawcy nashri). pp. 10—17. .

Havolalar
---------

* Страница о персонаже EUBall на русскоязычной вики Countryballs
* Страница о персонаже EUBall на англоязычной вики Countryballs
**Zunnunov Asqar** (1915.17.1, Toshkent) — pedagog-metodist olim, ped. fanlari d-ri (1975), prof. (1978). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1968). Toshkent kechki ped. institutining filol. fakultetini tugatgan (1943). 1933-yildan Toshkent sh. Toshkent va Fargʻona viloyatlari maktablarida oʻqituvchi, ilmiy mudir, direktor, Shahrisabz tuman xalq maorifi boʻlimi mudiri. 1961-yildan Oʻzbekiston Ped. fanlari ilmiy tadqiqot intida ilmiy xodim, boʻlim mudiri, ilmiy kotib, direktor oʻrinbosari, direktor, 1994-yildan boʻlim mudiri. 3. maktablarda oʻzbek adabiyoti va adabiyot nazariyasi, milliy ped. tarixini urga-nishga doyr 30 dan ortiq darslik hamda qoʻllanmalar muallifi. "Pedagogika tarixi" dareligi hammuallifi. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Singapur ayollar kengashi** (SCW) Singapurda joylashgan tashkilot edi. Kengash ayollar huquqlarini himoya qilgan va ayniqsa ayollar va nikoh bilan bogʻliq masalalarni davlat miqiyosida koʻtarib chiqqan. Kengash shuningdek, ommaviy axborot vositalari bilan yaxshi aloqada ekanligiga ishonch hosil qildi va gazetalarga tez-tez ayollar muammolari haqida yozdi.  Kengash Singapurning turli mahallalarida ayollar huquqlari boʻyicha maʼruzalar oʻqidi.  Kengashning advokatlik harakatlari Ayollar Xartiyasini tezlashtirishga yordam berdi.

Tarixi
------

Xotin-qizlar kengashini tuzish g‘oyasi 1951-yil oktabr oyida malay(etnik guruh) ayollaridan iborat yig‘ilishda paydo bo‘ldi.  Shirin Fozdar ommaviy yig‘ilish o‘tkazdi, unda Elizabet Choy, Vilasini Menon, Mrs. Robert Eu va Emi Leykok bunday guruh qanday boʻlishini hal qilish uchun keldi.  Kengash Hindistondagi Ayollar Milliy Kengashiga asoslangan edi , bu yigʻilish asosan ayollar uchun ilhom manbai edi.  Singapur Ayollar Kengashi (SCW) rasman 1952-yil 4-aprelda tuzilgan.   Fozdar birinchi kotib,  Tan Cheng Xiong esa birinchi prezident boʻlgan.  Kengash Ijroiya qoʻmitasi tabiatan juda xilma-xil boʻlib, Xitoy, Malay, Yevroosiyo va Yevropa merosi ayollarini oʻz ichiga olgan.  1955-yilda aʼzolar soni 2000 ga yaqin boʻlib oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi 

1950-yillarda kengash koʻpxotinlilik amaliyotiga qarshi kampaniya olib bordi,  bolalarga gʻamxoʻrlik qilishni targʻib qildi va fohishalikka qarshi islohotlar oʻtkazish uchun hukumatni qaror chiqarishga undadi.  Kengash, shuningdek, oʻsha paytdagi ayollar va ajralish amaliyotlari haqida ham tashvishlanardi.  1953-yil fevral oyida kengash Ju Chiat farovonlik markazida qizlar klubini ochdi.  1959-yilda AQSH mamlakat siyosiy partiyalarini oʻz platformalariga nikoh ostidagi ayollar huquqlarini kiritish uchun lobbichilik qildi.  Kengash qonuni Ayollar Xartiyasi va Musulmon Farmonining tez oʻtishini taʼminladi. 

Kengash ayollar huquqlarini himoya qiluvchi qonunlar qabul qilingandan keyin oʻz kuchini yoʻqotdi.  Guruh 1971-yilda aʼzolar soni kamayib ketganidan keyin tarqatib yuborildi.

Taniqli aʼzolar
---------------

* Checha Davies
* Shirin Fozdar
* Tan Cheng Hiong

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Chew 1994. sfn error: no target: CITEREFChew1994 (help)
2. 1 2  Wee 2011. sfn error: no target: CITEREFWee2011 (help)
3. 1 2  „Shirin Fozdar" (en-gb). *Singapore Women's Hall of Fame*. 18-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2017-yil.
4. 1 2  „Tan Cheng Hiong" (en-gb). *Singapore Women's Hall of Fame*. 15-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2017-yil.
5. 1 2  Lyons 2008. sfn error: no target: CITEREFLyons2008 (help)
6. ↑  „Checha Davies" (en-gb). *Singapore Women's Hall of Fame*. 13-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2017-yil.
**Alinaqipalem** - Hindistonning Andxra-Pradesh shtatidagi Krishna tumanidagi Pamidimukkala mandalida joylashgan Choragudi Panchayat yaqinidagi kichik qishloq hisoblanadi. U 80,86 o E 16,23 o N  va 09 balandlikda joylashgan. fut dengiz sathidan baland. Madras idorasi tomonidan 1926 yilda Shri Govindarajulu va LGGB Firth tomonidan o'tkazilgan so'rovnomada unga tayinlangan raqamlar ko'rsatilgan. 1965 yilda Shri V. Sriramulu tomonidan AP qo'shimcha so'rovi uni Krishna tumanidagi Gannavaram Talukga kiritdi.

Bu asosan 450 oiladan iborat Mason qishlog'i.

Unda 150 boladan iborat urdu yuqori boshlang'ich maktabi mavjud.

**Og'zaki tarix**

Golkonda hukmdori va Qutub Shohilar sulolasining oxirgi hukmdori Abul Hasan Tanisha (milodiy 1672-1686) Eronning Isfaxon shahridan Mulla Muhammadning Alini oʻz farzandlarini oʻqitish uchun Hindistonga taklif qiladi. Bu yerda mullaning to‘ng‘ich o‘g‘li Haydar Ali Naqiy Isfahoniy va ikki oila qo‘nim topgan edi. Boshqa oilalar qo'shildi va shia jamoasining kichik bir markazi asta-sekin paydo bo'la boshladi. Qishloq oʻz nomini birinchi koʻchmanchi nomidan olgan va Alinaqipalem yoki Ali Naqiy qishlogʻi deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Finder.* „Latitude and Longitude Finder". *Latlong*. Qaraldi: 30-iyun 2020-yil.
2. ↑  *Coordinates.* „Find Google Maps Coordinates". *mapcoordinates*. Qaraldi: 1-iyul 2020-yil.
3. ↑  Krishna District, Choragudi*. Choragudi Gannavaram Taluk Krishna District*. A.P.: A.P. Survey, 1956.
4. ↑  *People, Isfahan*. „The People from Isfahan". *The Hindu* (20-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 30-iyun 2020-yil.
5. ↑  *Premises, Students*. „Students, cattle share the premises". *The Hindu* (2-avgust 2012-yil). Qaraldi: 2-iyul 2020-yil.
**Ahmadtepa (Qabriston** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Chinoz tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kattatepalik" MFY, Anxor koʻchasi, (Eski Toshkent-Chinoz yoʻlining ikkala tomonida). Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malayziyadagi ta’lim tizimi**— Malayziya Ta’lim vazirligi (KPM) tomonidan nazorat qilinadi. Malayziya maktablari , xususiy maktablar yoki mustaqil ravishda olish mumkin .

. Ta'lim tizimi asosan boshlang'ich va o'rta maktablarga qaratilgan. Shtat hukumati o'quv rejasi va boshlang'ich va o'rta maktab ta'limining boshqa jihatlari bo'yicha hech qanday vakolatga ega emas, ular o'rniga vazirlik tomonidan belgilanadi. Singapur va Xitoy (PR) kabi Osiyo mamlakatlarida umumiy xususiyat bo'lgan standartlashtirilgan imtihonlar mavjud .
 Boshlang'ich  maktab , o'rta maktab  va nihoyat universitetga qadar bir necha turdagi maktab va ta'lim muassasalaridan o'tadi .
Biroq, maktab uydan farqli bino bo'lishi shart emas. Masalan, Qo'shma Shtatlarda  odam maktabda o'qishi shart emas, chunki talaba uyda o'qishi mumkin. Bu usul uyda ta'lim sifatida ham tanilgan .
Ko'pgina mamlakatlarda odatda majburiy bo'lgan rasmiy ta'lim tizimi mavjud. Ushbu tizimda o'quvchilar bir qator maktablar bo'ylab harakat qilishadi. Ushbu maktablarning nomlari har bir mamlakatda farq qiladi, lekin umuman olganda, boshlang'ich maktablar va o'rta maktablar tegishli ravishda boshlang'ich ta'limni tugatgan yosh bolalar va o'smirlar uchun ajratilgan.

  

Ko'pgina mamlakatlarda odatda majburiy bo'lgan rasmiy ta'lim tizimi mavjud. Ushbu tizimda o'quvchilar bir qator maktablar bo'ylab harakat qilishadi. Ushbu maktablarning nomlari har bir mamlakatda farq qiladi, lekin umuman olganda, boshlang'ich maktablar va o'rta maktablar tegishli ravishda boshlang'ich ta'limni tugatgan yosh bolalar va o'smirlar uchun ajratilgan.

Maktab turlari:
---------------
**Ahmedjon Bahriddinovich Hisamiddinov** (1932-yil, Rishton, Fargʻona viloyati — 2015-yil 3-avgust) — sovetlar davrida tanilgan tojik davlat arbobi, Tojikiston Kommunistik partiyasi Koʻlob viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi (1974—1983).

Tarjimayi holi
--------------

hmedjon Hisamiddinov Fargʻona viloyati Rishton shahrida ishchi oilasida tugʻilgan, millati — tojik. 1953-yildan KPSS aʼzosi. 1968-yilda KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1952-yilda boshlagan. Chetputinskiy MTSning tuman agronomi.

1955—1956-yillar — MTS zonasi boʻyicha Tojikiston Kommunistik partiyasi Regar tuman qoʻmitasi instruktori.

1956— 1959-yillar — Tojikiston komsomolining Regar tuman qo‘mitasi birinchi kotibi.

1959— 1964-yillar — komsomol organi boʻlimi mudiri oʻrinbosari, Tojikiston Komsomoli Markaziy Komiteti kotibi.

1964— 1966-yillar — Tojikiston SSR qishloq xoʻjaligi Regar tumani ishlab chiqarish boshqarmasi boshligʻi.

1966— 1968-yillar — KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy taʼlim maktabi talabasi.

1968—1969-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti tashkiliy byurosining raisi.

1969—1972-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Sovet tumani qoʻmitasi birinchi kotibi.

1972—1974-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Panj tumani qo‘mitasi birinchi kotibi.

1974—1983-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Koʻlob viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi.

1983—1985-yillar — Tojikiston SSR oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi raisi.

1985—1988-yillar — Tojikiston Kommunistik partiyasi Isfara shahar qo‘mitasi birinchi kotibi.

1988—1990 yillar — Tojikiston SSR Davlat reja qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.

1991—2001-yillar — Shahrinav viloyati hokimligi qishloq xo‘jaligi boshqarmasi boshlig‘i, rais o‘rinbosari.

SSSR Oliy Kengashining 9- va 10-chaqiriqlari deputati. SSR va Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati, Tojikiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti aʼzosi etib saylangan.
2015-yil 3-avgustda vafot etgan.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

Hisamiddinov Oktyabr inqilobi, Mehnat Qizil Bayroq ordeni, „Shon-sharaf belgisi" ordenlari, uchta medal, Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining toʻrtta faxriy yorliqlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Хисамутдинов, Ахмеджан Хисамутдинович". *newstest.ru*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „ХИСАМУТДИНОВ Ахмеджан". *centrasia.org*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------
**Popopchilik** — mashinada kashta tikish kasbi; popop mashinada yoʻrma (popop) chokida amaliy bezak sanʼati asarlari, badiiy buyumlar (choyshab, soʻzana, palak, yostiq jildi, doʻppi va boshqalar) tayyorlash. 19-asrda Oʻrta Osiyoga, jumladan, Oʻzbekiston hududiga kirib kelgan. Badiiy buyumlar avval yakka tar-tibda, keyinroq artellarga birlashib, hozirda fabrikalarda tayyorlanadi. Satin, duxoba, baxmal va boshqa sidirgʻa matolarga tikiladi. Naqsh-gullar avvaldan tayyorlangan axtalar yordamida bezatiladigan yuzaga tushirib olinadi, soʻngra rang-barang ipaklarda tikiladi. Toshkentdagi "Sharq guli" fabrikasi (hozirgi ak-sionerlik jamiyati) va boshqalarda nozik did bilan nafis, jozibali nakshlar bilan bezatilgan P. buyumlari koʻplab ishlab chiqariladi. Bunday bezatilib yaratilgan badiiy buyumlar qizlarning sepiga kirgan, sovgʻa sifatida xorijga ham chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Mixaylovich Gramenitskiy** (1859.6.9—1919.5.2) — rus maʼrifatparvari. 1881-yil Peterburg universitetini tugatib, dastlab Toshkent erlar gimnaziyasida (1881), soʻngra (1882—93) Toshkent qizlar gimnaziyasida mat. kosmografiyadan dars bergan. 1892— 1912 yillarda Sirdaryo viloyati xalq bilim yurtlari direktori —bosh inspektor. Gramenitskiy oʻqitish usullari va mazmunini takomillashtirish tarafdori boʻlgan, darsda koʻrgazmali qurollardan foydalanishni keng targʻib qilgan. Uning rahbarligida Turkistondagi rus-tuzem maktablari uchun darslik va dasturlar tuzilgan, oʻzi rus-tuzem maktablari uchun darslik va qoʻllanmalar yozgan. Bulardan asosiysi — 3 qismdan iborat "Kniga dlya chteniya" ("Oʻqish kitobi") kitobi. Gramenitskiy oʻz darsliklari uchun 1900-yilda Parij koʻrgazmasining kumush medali bilan taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ahmet Akay** (1959-yil,Shanliurfa) — asli arab boʻlgan turk oʻqituvchisi va siyosatchisi. Shanliurfaning Akçakale tumanida 15 yil hokimlik qilgan. Ayni paytda AKPning 27-davlet deputati .

hayot
-----

Anqara universiteti ta’lim fanlari institutini tamomlagan.U 12 yil dars berdi.1994-yilgi mahalliy saylovlarda Ana Vatan partiyasidan Akchakale munitsipalitetiga nomzod bo'lgan va saylovda 36 foiz ovoz bilan g'alaba qozongan.U 1999 yilgi mahalliy saylovlarga yana ANAP nomzodi sifatida kirdi va o'z vazifasini davom ettirdi.2004-yilgi mahalliy saylovlarda u Adolat va taraqqiyot partiyasi nomzodi bilan bir lavozimga intilgan va 53 foiz ovoz olgan.

2018-yil Shanliurfada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda AKP nomzodi sifatida qatnashgan va parlament deputati etib saylangan.

haqida munozaralar
------------------

Uning o‘g‘li Hasan Akay 2021-yil noyabr oyida Akchakale bojxona boshqarmasi xodimiga pora berayotgan vaqtida qo‘lga olindi.Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, 2022-yil aprel oyida otasi oʻziga daxlsizlik huquqini beruvchi deputatlik avtomashinasi kartasini 48 ming dollarga boshqa birovga bergan.

2022-yil fevral oyida BirGün muxbiri Ismoil Ari deputat Akayning advokati "sotilishi taqiqlangan uzun nomli qurol bilan videosiga yetib kelganini",-aytganida, Akay Ariga "Agar sizga yetib olsam, sizni vayron qilaman,"- deb tahdid qilgan.

7-iyun 2022-yilda noma’lum shaxslar uning Akchakale shahridagi ikki qavatli uyiga uzun o‘qli quroldan o‘t ochgan.

Shaxsiy hayot
-------------

Akay oilali, 8 nafar farzandi bor. U hubeti qabilasining rahbari. Arab tilida gapiradi.

Manba
-----

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „ARAP OYLARI NEREYE GİDER..." (Türkçe). Qaraldi: 22 haziran 2022.
3. ↑  „İhlas Haber Ajansı - Seçim Yılı 2009 Adaylarım Sayfası". *secim.iha.com.tr*. 22 haziran 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 haziran 2022.
4. ↑  „TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ". *www5.tbmm.gov.tr*. 11 kasım 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 haziran 2022.
5. ↑  „AKP’li vekilin oğlu rüşvet verirken yakalandı... "Erdoğan'ın hemşehrisisin, ne yapabilirler"" (Türkçe). *www.odatv4.com*. 1 aralık 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 mayıs 2022.
6. ↑  „Rüşvet verirken yakalanan AKP'li vekilin oğlu babasının vekil kartını satmış" (Türkçe). *soL* (27 nisan 2022). 27 nisan 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 mayıs 2022.
7. ↑  „Gazeteci İsmail Arı: AKP'li vekil Ahmet Akay, "Sana ulaşırsam seni perişan ederim" diye beni açıkça tehdit etti" (Türkçe). *T24*. 10 şubat 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 haziran 2022.
8. ↑  „AK Parti milletvekili Ahmet Akay'ın evine ateş açıldı" (Türkçe). *www.hurriyet.com.tr*. 7 haziran 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 haziran 2022.
9. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 14 şubat 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 şubat 2021.
10. ↑  „15 Yıllık Kan Davası Barışla Noktalandı" (Türkçe). *sanliurfagazetesi.com*. Qaraldi: 5 mayıs 2022.
**Poprad** (slovakcha: Poprad, nemischa:, veng.: *Poprád*) — Slovakiyaning shimolidagi shahar, Poprad daryosi boʻyidagi Oliy Tatra etagida joylashgan. Aholisi taxminan 52 ming kishi. Poprad yaqinida Slovakiyaning muhim Poprad-Tatra aeroporti joylashgan boʻlib, u Yevropadagi eng balandda joylashgan aeroport hisoblanadi.

Tarixi
------

Hozirgi Poprad shahri tarkibiga kiruvchi Matejovce qishlogʻi hududidagi qabrdan IV asr oxirida gepatit B kasalligidan vafot etgan 25-30 yoshlardagi erkakning topilgan.

Zamonaviy shahar beshta spish aholi punktlarining birlashuvidan paydo boʻlgan:

* Poprad
* Velka
* Kvetnitsa
* Matejovce
* Tatralar ostida tomosha qiling
* Spisska Sobota

Popradning oʻzi birinchi marta 1256-yilda tilga olingan. Aholisi asosan nemislardan iborat edi. 1312-1772-yillarda Poprad boshqa Spish shaharlari bilan birga Polshaga qirollik qarzi uchun depozit sifatida berib yuborildi

1871-yilda bu yerda temir yoʻl qurilgan. 1927-yilda Poprad aholisi Spisska Sobota aholisi sonidan oshib ketdi va viloyat markazi bu yerga koʻchirildi.

Sport
-----

Shaharda „Poprad" xokkey klubi joylashgan (Slovakiya chempionatida oʻynaydi) va „Lev" (2011/12-yilgi mavsumda u KHLda oʻynagan), keyinchalik Pragaga koʻchib oʻtgan. Shu nomdagi futbol klubi ham bor.

Taniqli mahalliy aholi, rezidentlar
-----------------------------------

Martin Kulga — slovakiyalik xokkeychi, oʻng qanot hujumchisi. Slovakiya terma jamoasi tarkibida 41 oʻyin oʻtkazgan (12 gol).

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

* Spishska Sobotaning Gotika-Uygʻonish ansambli
* Avliyo Egidiya sobori
* Slovakiyaning asosiy havo darvozasi — Poprad-Tatra aeroporti

Shuningdek
----------

* Spish

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Poprad / M. M. Lobanov // Poluprovodniki — Pustinya. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2015. — S. 154. — (Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov ; 2004—2017, t. 27). — ISBN 978-5-85270-364-4.
* Ofitsialniy sayt Poprada Arxivnaya kopiya ot 4 noyabrya 2011 na Wayback Machine
**Alimentar isitma** — emadigan bolalarga toʻgʻri kelmaydigan ovqat berish natijasida gavda temperaturasining koʻtarilishi. Ovqatda oqsil ortiqcha boʻlib, suv kam boʻlsa, mas, quruq yoki quyuq sut yaxshi suyultirilmay berilsa, sogʻlom bola ham isitmalashi mumkin. Emadigan bola organizmiga ortiqcha osh tuzi kirishi natijasida ham Alimentar isitma kuza-tiladi. Yetarli miqdorda suv ichirilishi bilan temperatura pasayib, asliga keladi. Alimentar isitma asosan organizmning suvsizlanishiga bogʻliq. Bunda isitma chiqishiga suvning mutlaq kamligi emas, balki ovqat bilan kirgan oqsil va suv oʻrtasidagi nisbatning buzilishi sabab boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Denisenko** — oʻzbekistonlik alpenist. Oʻzbekiston alpinistlar federasiyasi aʼzosi.

Tarjimai hol
------------

Sergeyning otasi alpinist. Shimoliy Kavkaz, Pomir, Tyan-Shanda bir qancha choʻqqilarni zabt etgan. Onasi geografiya oʻqituvchisi boʻlgan. Sergey Denisenko bolaligidan togʻlarga qiziqqan va alpinist boʻlishni orzu qilgan.

2007-yilda oʻz reklama agentligini ochadi, sanoat alpinisti yoʻnalishida ish yurgʻizadi. Toshkentdagi eng baland binolardan biri — 21 qavatli Hilton mehmonxonasidagi hariflarni aynan u oʻrnatgan.

Zabt etgan choʻqqilari
----------------------

Denisenko alpinistlik faoliyati davomida quyidagi choʻqqilarga chiqgan:

* 3720 metrlik Xoʻjagʻor Gʻorota
* 2310 metrlik Diplomat choʻqqisi
* 3267 metrlik Qizilnur
* 3099 metrlik Oxotnichiy choʻqqisi

* 3555 mertlik Boboytogʻ
* 3309 metrlik Katta Chimyon
* 6476 metrlik Mera choʻqqisi

 Segrey Denisenko Everest choʻqqisida

Everest ekspedisiyasi
---------------------

2021-yil 11-aprel kuni Nikita Balanov guruhi tarkibida „Kuluar" jamoasi bilan uning Everestga ekspedisiyasi boshlanadi. 1-iyun kuni alpinist Himoloy togʻ tizmasining dengi aithasidan 8848 metr balandlikda joylashgan eng yuqori choqqisini zabt etib Oʻzbekiston Respublikasining bayrogʻini oʻrnatadi. Sergey Denisenko oʻz yutugʻini mamlakat mustaqilligining 30 yilligiga bagʻishlaydi.

Oʻzbekiston Respeblika prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 8-iyun kuni dunyodagi eng baland „Everest" choqqisini zabt etib, unda davlat bayrogʻini koʻtargan qahromon alpinist Serger Denisenkoni „Oʻzbekiston iftixori" faxriy unvoni va „Trailblazer" avtomobili bilan mukofotladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Узбекистанец покорил самую высокую вершину планеты — от фото захватывает дух" (ru). *Sputnik Узбекистан* (2-iyun 2021-yil). Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
2. ↑  „Сергей Денисенко: Эверест всегда оставался моей заветной мечтой" (ru). *UzDaily.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
3. ↑
**Yunusxoʻjayev Ahmadxoʻja Nigʻmonovich** 2001-2017-yillarda — Toshkent farmatsevtika instituti rektori. 2017-yil 4-apreldan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash va sportni rivojlantirish ishlari boʻyicha davlat maslahatchisi.

Biografiya
----------

1999-2003 yillarda Sog‘liqni saqlash vazirligi Dori vositalari va tibbiyot texnikasi sifatini nazorat qilish bosh boshqarmasi boshlig‘i. 1999-2000-yillarda Dori vositalari va tibbiyot buyumlari boʻyicha Respublika tender komissiyasi, 2006-yildan dori vositalari va tibbiyot buyumlari sohasidagi amaldagi qonunchilikni takomillashtirish boʻyicha ishchi guruh aʼzosi. 2017-yildan 2019-yilgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi.

2017-yil yanvar oyida oliy o‘quv yurtlari talabalari stipendiyalarini ularning o‘quv natijalaridan qatʼi nazar, 3 foizli rag‘batlantirish jamg‘armasini joriy etish bilan tenglashtirish, bu bilan esa 25 million so‘m byudjet mablag‘larini tejashni taklif qildi.

„Qozogʻiston farmatsiyasi" jurnali tahririyati aʼzosi.

14-sonli Toshkent shahar okrug saylov komissiyasi raisi (2016-yil)

Manbalar
--------

1. ↑  *Biografiya*, 2017-04-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-04-15

  



|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Poplin** (ital. papelino — papaga tegishli; dastlab, Avintonda rim papasi qarorgohida olingan, deb taxmin qilinadi) — koʻndalang qavariq yoʻllari bor polotno oʻrilishli (qarang Oʻrilish) gazlama. Koʻndalang qavariq yoʻllar ingichka tanda iplarining yoʻgʻonroq arqoq iplari bilan oʻrilishidan hosil boʻladi. P. asosan paxta tolalaridan yoki kimyoviy tolalardan, baʼzan, tabiiy ipak (tanda) va jun (ar-qoq)dan toʻqiladi. P.ning tanda boʻyicha zichligi (qalinligi) arqoq boʻyicha zichligidan 1,5—2-marta yuqori boʻladi. P. oqartirib, sidirgʻa boʻyalib va gul bosilib ishlab chiqarilishi mumkin. P.dan bluzalar (kamar bogʻlab kiyiladigan keng ust koʻylak), erkaklar koʻylagi va boshqa tikiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Vladimirovich Ilyushin** [1894.18.(30). 3, Vologda gubernyasi — 1977.9.2 — Moskva] — rus aviakonstruktori, akademik (1968), muxandislik-texnika xizmati generalpolkovnigi (1967), 3-marta Mehnat Qahramoni. (1941, 1957, 1974). I. Ye. Jukovskiy nomidagi Harbiyhavo muhandislik akademiyasini tugatgan (1926). 1931-yilda aviatsiya konstruktorlik byurosini tu-zib, unga boshchilik qildi. Dastlab ikki motorli SKB-26 (SKB-30, SKB-30-F) jangovar samolyotlarida turli yuklar bilan yuqoriga kutarilish boʻyicha dunyo rekordini oʻrnatgan, 1938—39 yillarda Moskva — Vladivostok, Moskva — Misku (AQSH) oroli boʻylab qoʻnmay uchgan. I. boshchiligida konsturktorlik byurosida bombardimonchi Il-4, shturmchi Il-2 (1939), Il8, Il-10 (1943), reaktiv bombardimonchi Il-28 (1948) va shturmchi Il-40 (1953) hamda Il-12(1946), Il-14 (1951), Il-18(1957), Il-62(1962) yulovchilar samolyotlari yaratilgan. I. yoʻlovchi va harbiy samo-lyotlar yaratish bilan birga samolyotsozlikda oʻz maktabini qam barpo qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aliobod (Gʻazira) madrasasi** — Samarqand madrasasi. Aliobod (Gʻazira) madrasasi Katta Soʻgʻd tumanidagi eng mashhur madrasalardan biri boʻlgan. Madrasa Yassaviya tariqatining taniqli vakili Olim shayx Azizon tomonidan bunyod etilgan. Uning mozori ham shu yerda joylashgan boʻlgan. Abu Tohirxoja uning avlodlaridan biri boʻlgan. Abu Tohirxoja Olim shayx Azizon bunyod ettirgan masjid, madrasa va xonaqoh Sheroz Kabud tumaniga qarashli Aliobod mavzesida ekanligini yozgan. Biroq uning tuzilishi, hujralar va talabalar soni toʻgʻrisida rus maʼmurlari taftish qilgan hujjatlarda maʼlumot koʻrsatilmagan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Ushbu madrasa uchun yer va koʻplab tegirmonlar vaqf qilingan. Madrasa uchun Polvonariq volosti Erta urugʻ (uruch) oqsoqolligi Qoraqismoq qishlogʻida 300 tanob yer — 180 rubl, Sariqipchoq qishlogʻida 800 tanob — 480 rubl, 2 tegirmon — 18 rubl, Navroʻztepa qishlogʻida 900 tanob — 540 rubl, Chuqur qishlogʻida 700 tanob yer — 420 rubl, 2 tegirmon — 18 rubl daromad olingan. Anhor tumanidagi Sazagʻan qishlogʻida Choʻnqaymish madrasasiga tegishli joylar bilan chegaradosh hududlarda ham mazkur madrasaning vaqf mulklari mavjud boʻlgan. Madrasaning 1882-1884-yillarda oid vaqf hujjatlari saqlanib qolgan. 1882—1884-yillarda madrasa uchun umumiy 2700 tanob- 1620 rubl, 4 tegirmon- 36 rublni tashkil etgan. 1882-yilda madrasa va vazifadorlar ehtiyojiga 1932 rubl qoldirilgan. Rus maʼmurlari 272 rubl soliq undiradi 1883—1884-yillarda ham 1932 rubl madrasa ehtiyoji uchun sarflangan va rus maʼmurlariga 272 rubl soliq undirilgan. Mazkur madrasa Samarqanddagi mashhur dargohlardan biri boʻlgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Aliobod (Gʻazira) madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Valixoʻjayev B*. Samarqadda oliy taʼlim-madrasayi oliya-universitet tarixidan lavhalar*. Samarqand: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2001 — 180 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.