recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Assauve minorasi** (estoncha: *Assauwe torn*) — mudofaa inshooti, Tallin qal’asi devorining elementi. XIV-asr arxitektura yodgorligi.

U Tallin shahrida, Muirivahe koʻchasi, 12-uyda joylashgan.

1370-1380-yillarda qurilgan. Bu nom Tallinlik choʻpon Asso (Assauve) nomi bilan berilgan, qoʻshni Chorvachilik koʻchalari (hozirgi Suur-Karya, Vaike-Karya) boʻylab, shahar aholisi oʻz mollarini shahar devorlaridan tashqaridagi yaylovlarga haydab ketishgan.

XIX-asrning oʻrtalaridan minoraning birinchi qavatini otxona egallagan, yuqori qavatlari foydalanilmay, asta-sekinlik bilan yomonlashib borgan.

1934-yilda minorada bastakor Piter Syudning (1883-1920) shaxsiy buyumlari asosida musiqa asboblarining kichik ekspozitsiyasi ochilgan, bu yangi muzey — Estoniya teatri va musiqa muzeyi kollektsiyasiga asos soladi. 1941-yilda ushbu muzey davlat maqomiga ega boʻlib, bugungi kungacha minora va uning qoʻshimchalarini egallaydi.

Yana qarang
-----------

* Tallin qal’a devorlari va minoralari

Adabiyotlar
-----------

* *R. Kenkmaa, G. Vilbaste.* Tallinna bastionid va haljasalad. — Tallin: Eesti Raamat, 1965-yil.
* *Z Ligers.* Geschichte der Baltischen Stadte. — Bern, 1948-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*. 2-sentyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2021-yil.
2. ↑  „Эстонский музей театра и музыки, Эстония" (ru). *Visitestonia.com*. 3-sentyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* Ассауве: музыкальная башня Таллина Wayback Machine saytida arxivlangan (2022-05-20).
**Sirojiddin Bisotiy Samarqandiy** (774–849-hijriy-qamariy/1373, Samarqand – 1446-milodiy, Samarqand) – 14–15-asrlardagi Samarqand adabiy muhitiga mansub shoir. Dastlabki taʼlimni Samarqandda olgan. Boʻyra toʻqish bilan shugʻullangani sababli, dastlab "Hasiriy" (hasir – boʻyra) taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Ustozi Xoja Ismat Buxoriyning taklifi bilan "Bisotiy" (bisot – patgilam) taxallusini olgan. Bir muddat Xalil Sultonning saroyida xizmat qilgan.

> Dil shishavu chashmoni tu har soʻy barandash,
> 
> Mastand, mabodo, ki zi mastiy shikanandash.
> 
> 

Yuqoridagi bayt uchun Xalil Sulton 1000 dinor inʼom etganidan soʻng shoir sifatida mashhur boʻlib ketadi. Jomiy "Bahoriston" asarida Bisotiy Samarqandiy haqida maʼlumot berib, "iktisobiy bilimlardan unchalik xabardor emas", deydi. Boshqa tadqiqotchilar ham (Zabehullo Safo, Muʼtaman) Bisotiy Samarqandiy sheʼrlarida tuygʻu tafakkurdan, taqlid va tatabbu originallikdan ustun turishini taʼkidlaganlar. Qasida, gʻazal, muxammas va ruboiy janrida ijod qilgan. Xayoliy Buxoriy, Mavlono Burunduq, Xoja Rustam Xuryoniy, Kamol Xoʻjandiy bilan suhbatda boʻlgan. Kamol Xoʻjandiy bilan boʻlgan oʻzaro munoqasha Davlatshoh Samarqandiy tazkirasida batafsil bayon etilgan. Bisotiyning devoni nusxasi (har sahifasida 12 bayt sheʼr joylashgan 66 varaq) Parij Milliy kutubxonasida saqlanadi. Devonining umumiy hajmi 792 baytdan iborat.

Alisher Navoiy Bisotiy Samarqandiy haqida "Majolis un-nafois"da maʼlumot berib, uning sheʼrlari oʻta joʻn va oddiy ekanligini taʼkidlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Majolis un-nafois"*.
3. ↑  *"Bahoriston"*.
**Adriano Vieira Louzada** (1979-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — shunchaki **Adriano** nomi bilan tanilgan, braziliyalik futbolchi.

U o'zining professional faoliyatining katta qismini Portugaliyada o'tkazdi, Nacional, Portu va Braga klublarida yetti mavsum davomida Primeira ligada jami 145 ta o'yin o'tkazib 62 ta gol urdi va ikkinchi klub bilan beshta yirik chempionlikni qo'lga kiritdi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Adriano Acrening Rio Brankosida tug'ilgan. U 1998-yilda Portugaliya terma jamoasida o'ynay boshlagan, keyin esa o'z mamlakati Palmeyras vakili bo'lgan.

2002-yilda Portugaliyaga o'tgan Adriano Madeyraning „C.D. Nacional"da o'ynay boshladi. Braziliyada „Kruzeyro"dan tez orada qaytganidan so'ng, u 2006-yil yanvar oyida „Portu" klubiga qo'shildi va asta-sekin asosiy o'n birtalikka kirib, shimoliy klubga Primeira chempionligini zabt etishga yordam berdi va o'sha yili Portugaliya kubogi finalida g'alaba golini urdi.

Lisandro Lopes hujumchi pozitsiyasiga o'tganidan so'ng, Adriano boshlang'ich o'rnini yo'qotdi, lekin ko'pincha zaxira o'rindig'idan tushirilar edi. 2008-yilning avgustida u boshqa liga jamoasi CF Os Belenensesga o'tishi kerak edi; ammo, u Portoda qolishni va o'rin uchun kurashishni tanladi, lekin 2008-09-yilgi mavsumda birorta ham raqobatli o'yinda maydonga tushmadi.

2009-yil avgust oyining oxirida, uning „Portu"da o'ynash imkoniyati deyarli yo'qligi sababli, Adriano shartnomasini bekor qilishni rejalashtirdi va tez orada SC Bragaga o'tdi. U ikkinchi o'rinni egallagan jamoada kamdan-kam hollarda maydonga tushdi, 2010-yil iyun oyida qoyib yuborildi va o'z mamlakatiga qaytib keldi, u yerda u quyi ligalarda va havaskor futbolda qatnashdi (Yevropada UD Oliveirensedagi bir yildan tashqari).

Yutuqlar
--------

**Palmeyras**

* Torneio Rio-San-Paulu: 2000
* Campeões kubogi: 2000

**Portu**

* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2007–08
* Taça de Portugaliya: 2005–06
* Supertaça Candido de Oliveyra: 2006

Manbalar
--------

1. ↑  „FC Porto conquista a Taça de Portugal" (Portuguese). *Público* (14-may 2006-yil). Qaraldi: 13-sentabr 2018-yil.
2. ↑  Elenco do Atlético-AC se apresenta com Gessé, Adriano Louzada e Polaco (Atlético-AC roster presented with Gessé, Adriano Louzada and Polaco); Globo Esporte, 4 January 2016 (in Portuguese)
3. ↑  „Supertaça: FC Porto-V. Setúbal, 3–0 (ficha)" (Portuguese).  Mais Futebol (19-avgust 2006-yil). Qaraldi: 4-may 2017-yil.

Havolalar
---------

* Adriano at Sambafoot
* Adriano Vieira Louzada Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-03-22). at ForaDeJogo
* Adriano at Soccerway
**Milliy gʻoya** — muayyan millat hayotiga mazmun baxsh etadigan, uni ezgu maqsad sari yetaklaydigan fikrlar majmui. U millatning oʻtmishi, buguni va istiqbolini oʻzida mujassamlashtiradi, uning tub manfaatlarini, maqsadlarini ifodalaydi. M.gʻ. oʻz mo-hiyatiga koʻra, xalq, millat takdiriga daxldor boʻlgan, qisqa yoki uzoq muddatda hal etilishi kerak boʻlgan vazifalar va moʻljallarni ham aks ettiradi. Masalan, oʻz davrida (1941—45) fashistlar bosib olgan Fransiyada "Qarshilik koʻrsatish" gʻoyasi M.gʻ. darajasiga koʻtarildi va Fransiyaning ozod etilishi bilan bu gʻoya oʻz ahamiyatini yoʻqotdi. Biror gʻoyaning M.gʻ. sifatida maydonga chiqishi millatning oʻtmishi, mavjud holati bilan bevosita bogʻliq. Ana shu 2 negizga tayangan holdagina u millatning qisqa vaqt va uzoq vaqtga erishish lozim boʻlgan maqsad-muddaolari va moʻljallarini toʻgʻri ifodalay olishi mumkin. Har qanday M.gʻ.da umuminsoniy moqiyat mavjud boʻladi. Ammo, aniq bir millat yoki umuman insoniyat uchun ahami-yatli boʻlgan gʻoyalar ham bor. Masalan, "Milliy yarash" gʻoyasi fuqarolar urushi ketayotgan davlat uchun hayotiy maz-munga ega boʻlsa, "Manfaatli hamkorlik" gʻoyasi dunyoning barcha mamlakatlari uchun birdek ahamiyatlidir. Har bir xalq oʻz tarixining burilish nuqtalarida, avvalo mafkura masalasini, uning oʻzagini tashkil etadigan, oʻziga xos oʻq, birlashtiruvchi yadro vazifasini oʻtaydigan ijtimoiy gʻoyani shakllantirish muammosini hal etadi. Bunga esa M.gʻ. orqali erishiladi. M.gʻ. muayyan darajada insoniyat takdiriga taʼsir qiladi. M.gʻ.ning yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, yoshlar qalbiga insonparvarlik va odamiylik fazilatlarini, umuminsoniy qadriyatlarni singdirishda ahamiyati katta. M.gʻ. vositasida el-yurt birla-shadi, oʻz oldiga buyuk maqsadlar qoʻyadi va ularni ado etishga qodir boʻladi.

Gulnora Ibrohimova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temperatura shkalalari** - qulay va yetarli darajada aniklik bilan oʻlchanadigan biror fizik kattalikning uzluksiz ketma-ket keluvchi kiymatlari va traning moye keluvchi kiymatlari orasida chizikli bogʻlanish mavjudligini ifodalovchi tizim. Trani bevosita oʻlchash mumkin emas. Uni aniklash uchun termometrik kattalik va termometrik jism, shuningdek, gradus kattaligi va hisoblashning boshlangʻich nuqtasi berilgan boʻlishi, yaʼni Temperatura shkalalarini aniklash kerak. Ammo jism trasining oʻzgarishi uning qariyb barcha fizik xossalariga taʼsir qiladi. Trani oʻlchash uchun bu x fizik kattaliklarning istalgan biridan foydalanish mumkin. Trani oʻlchashdagi xatoliklarni kamayti "rish uchun termodina 1000— mik temperatura shkalasini tuzishda avvalgidek muz eoo ning erish va suvning qaynash nuqtalaridagi jism xossalariga asoslanmasdan, bitta reper 708 nuktadagi jism xususiyatlaridan foydala 600 nishga kelishilgan. Bunday nukta bir vaqt 500 ning oʻzida uch agregat holat (gazsimon, suyuq 400va qattiq) da boʻlgan suvning uchlanma nuk 300 — Gʻiosidir. Bu nuqtaga moye temperatura 273,15 K ga 200 — teng qilib olingan. Mutlaq termodinamik t ~ Temperatura shkalalari fizikada asosiy Temperatura shkalalari hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andiz** (Inula) — qoqidoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar tur-kumi. 100 ga yaqin turi bor. A. asosan Yevropa, Osiyo va Afrikada tarqalgan. Oʻzbekistonda 9 turi uchraydi. Boʻydor A. (kora A.- I. helenium va sariq A.- I. grandis) turlari koʻproq tarqalgan. Bu turlarning poyalari baland boʻyli (1- 2,5 m), bir oz qirrali, tukdor; ildizpo-yasi (tanasi) yoʻgʻon; barglari butun, cheti notekis, poyaning quyi qismida yirik (uz. 40-50 sm, eni 20-25 sm), yuqorisida esa maydaroq (uz. 10-30 sm, eni 3-12 sm); guli savatcha, gulbandi yoʻgʻon, chetda-gi gullari urugʻchili, oʻrtadagilari esa ikki jinsli, sariq. Iyunning oxiridan sentabr gacha gullaydi. Adir va togʻlarda 500-2000 m gacha balandlikda oʻsadi. Kora A. ildizpoyasi tarkibida 3% gacha efir moyi, 44% gacha inulin, saponin va boshqa moddalar bor. Ildizpoyasining kaynatmasi balgʻam koʻchiruvchi dori si-fatida ishlatiladi. Sariq A. ham ta-bobatda siydik haydovchi dori oʻrnida qoʻllaniladi. Sariq A. ildizpoyasidan esa levulyoza (fruktoza) olinadi. A.ning baʼzi turlari xushmanzarali.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poya** (caulis) — oʻsimlikning shox, barg va gullari joylashgan asosiy oʻqi. Boʻgʻim (barg oʻrni) va boʻgʻim oraliqlaridan iborat. P. ildiz bilan barglar ora-sida moddalar harakatini taʼminlaydi. Baʼzi oʻsimliklarning poyasi metamor-fozlashgan (shakli oʻzgargan) boʻlib, suv va oziq moddalarni toʻplash (kartoshka), himoya (doʻlana va yantoklarning tikanlari), ilashish (tok va oshkrvoklarning jingalagi), vegetativ koʻpayish (onanki qulupnay poyalari) vazifalarini baja-radi. Bir yillik va koʻp yillik, yer ustki va yer ostki, yoyuchlangan va yogochlanmagan P.lar bor. P. silindrsimon, koʻp kir-rali, yassi, gadir-budur yoki silliq boʻladi. Asosan, uchidagi oʻsish konusi hujayralarining boʻlinishidan P. boʻyiga oʻsadi; baʼzi usimliklar (mas, gʻalladoshlar) P.si boʻgʻim oraligʻining uzayishidan ham usadi. P.ning buyi, yugʻonligi turlicha. Yusinlar P.sining uzunligi bir necha sm, diametri bir necha mm, sekvoyyalar poyasining uz. 150 m, diametri 10—12 m. Lianalar P.si 200—300 m keladi. Poyaning anatomik tuzilishi sistematik guruxlariga kura, sodda yoki murakkab buladi. Mas, tuban yusinlar P.si faqat bir xil parenxima hujayralaridan, poyabargli yusinlar P.si qobiq va suv oʻtkazuvchi toʻqimadan, pla-unlar poyasi esa ksilema va floemalyan iborat utkazuvchi toʻqimadan tuzilgan. Qirqboʻgʻimlar poyasining ichi gʻovak boʻlib, oʻtkazuvchi toʻqimalar aylana joylashadi. Qirqqulokdar P.sining marka-zi narvonsimon joylashgan traxeidalardan tuzilgan ksilema elementlaridan iborat; uni floema pardasi oʻrab turadi. Bundan tashqarida bir necha kavat hujayralardan tuzilgan peritsikl joylashgan. Mana shu markaziy silindr birlamchi qobiq, tashqi tomondan epidermis bilan oʻralgan. Birlamchi qobiqning eng ichki — peritsikl bilan chegaradosh qavati endoderma deb ataladi. Urugʻli oʻsimliklar poyasining poʻstlogʻi ostida parenxima hujayralaridan iborat birlamchi qobiq boʻlib, uning endodermasi markaziy silindrni oʻrab turuvchi peritsikl bilan chegaralanadi. P.ning dastlabki rivojlanish bosqichida peritsikl ostida yupqa par-dali uzunchoq hujayralardan iborat hosil qiluvchi tUqima — prokambiy vujudga keladi. Prokambiy hujayralarining bulinishi natijasida birlamchi ksilema va birlamchi floema hosil buladi. Ikki pallali va ochiq urugʻli usimliklarda esa birlamchi ksilema va birlamchi floemadan tashqari ikkilamchi hosil qiluvchi toʻqima — kambiy ham vujudga keladi. Koʻpchilik bir pallali usimliklar poyasining markaziy kismi parenxima hujayralaridan tuzilgan bulib, ularning orasidan oʻtkazuvchi nay — tolalar tutami oʻtadi. Bir pallali usimliklar poyasida kambiy hosil boʻlmagani uchun yoʻgʻonlashuv xususiyatiga ega emas. Aloe, yukka, dratsena kabi ayrim bir pallali oʻsimliklarning P.si fakat peritsiklda vujudga keladigan ikkilamchi hosil qiluvchi toʻqima hisobiga yoʻgonlashadi. Yer ostida joylashadigan bargi reduksiyalangan P. odatda, ildizpoya deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Персоналии по алфавиту
**Vladimir Maksimovich Kamishev** (1923–1943) - Ulug' Vatan urushi qatnashchisi.

Biografiyasi
------------

Vladimir Maksimovich Kamishev 1923-yilda O'zbekiston SSRning Xiva shahrida tug'ilgan, otasi bosmachilar harakati bilan kurashda qatnashgan.

Otasi demobilizatsiya qilinganidan so'ng, Vladimirning oilasi o'z vatanlariga - Ryazan viloyati Qosimov shahriga qaytib kelgan. Vladimir Moskvadagi qarindoshlarinikiga tez-tez tashrif buyurib, u yerda akademik Tarle va general-leytenant Ignatiyevning ("50 let v stroyu" xotiralari muallifi) ma'ruzalarini tinglagan.

1941-yilda o'n yillik maktabni tugatgach, tez orada Olma Otaga evakuatsiya qilingan Ryazan artilleriya maktabiga o'qishga kirgan.

1942-yilda ko'ngilli ravishda frontga ketgan. Yaralanib, Penzadagi harbiy gospitalda ikki oy davolangan.

1942-yilning kuzida 62-armiya tarkibida Stalingrad jangida qatnashgan.

1943-yil 17-avgustda Svyatogorskda vafot etgan.

O'limi
------

1943-yil 17-avgustda, Severskiy Donetsidagi jang boshlanganidan bir oy o'tgach, leytenant V. Kamishev Artyom haykali yaqinida pozitsiyalarni egallab, Yasinovoye traktida mudofaaga kirgan nemislarga qarata o't ochgan. Relyefning notekisligi tufayli olovning ta'sir o'tkazishi qiyinlashgan.

Kamishev akkumulyator turgan joylardan uncha uzoq bo'lmagan hududda zich shoxli eman daraxti borligini payqaydi. Bir jangchi bilan jimgina eman daraxti tomonga yo'l olgan va ustiga chiqib, batareyasining olovini sozlashni boshlagan. Nemislar o'ziyurar qurollardan eman daraxtiga qarata o't ochishgan. Snaryadlardan biri daraxt tanasiga tegib, uning shoxini sindirgan. Kamishev yarador bo'lgan va jangdan so'ng Bannoye (hozirgi Svyatogorsk) qishlog'idagi Tyajmash sanatoriysi (hozirgi "Shaxtyor") negizida yaratilgan gospitalga yotqizilgan va shu yerda vafot etgan. Bannoye qishlog'i markazidagi qabristonga dafn etilgan (hozirgi Shon-sharaf tepaligi shu erda joylashgan).

V. M. Kamishevning qoldiqlari 1970-yil 20-avgustda - Svyatogorsk shahar qabristonidan skaut ekspluatatsiyasi hududida qayta dafn qilingan.

1985-yilda Kamishev vafot etgan joyda askarning baland barelyefi tasvirlangan eman daraxti ko'rinishidagi yodgorlik o'rnatilgan.

Xotirasi
--------

* Kamishev emani

Manbalar
--------

1. ↑  „Дуб Камышева в Святогорске". 11-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* "Gvardiya leytenanti Vladimir Kamishevning jasorati"
**Biyurgʻun** (lot. *Anabasis salsa*) – shoʻradoshlar oilasiga mansub o‘smilik. Shoxlari jigarrang, mayda bargli, past boʻyli, sershox, ko'p yillik yarim buta.

Botanik tavsifi
---------------

Balandligi 5-25 sm past boʻyli bo'lib, pastki qismi yogʻochsimon poyalar bilan qoplangan. Shoxlari baland, koʻp hosil beradigan, ko'pincha och zangori-yashil yoki yashil rangda bo'ladi. Novdalari silindrsimon, pastki qismining diametri 1-2 mm, yalangliklarda uchraydigan, bir yillik kurtaklar hosil qiladigan sershox yarim butalar hosil qiladi. Biyurgʻunning bargi 40 mm gacha, baʼzan juda qisqargan 2-3 mm gacha boʻladi.

Barglari koʻp bo'lib, pastki va oʻrta qismi rivojlangan, uzunligi 2-5 mm, yarim silindrsimon, ustki yarmi bir oz kengaygan, oʻsimtasimon, koʻpincha juda qisqa, tez to'kilib ketadigan tuklardan iborat.

Gullari dona-dona, yon tomoni keng tuxumsimon, oʻtsimon, oʻsimtasimon, kalta novdasimon, boshoqsimon toʻpgullarda toʻplangan. Gulining eng yuqori qismi oʻsimtasimon, meva berishda deyarli avvalgi holatidan oʻzgarmaydi.

Mevasi katta tuxumsimon, oʻzida koʻp miqdorda suv toʻplagan, qizil rangda boʻladi.

Tarqalishi
----------

Tabiatda biyurgʻunning bu turi Yevroosiyo – Rossiyaning Yevropadagi qismi va janubi-sharqiy hududlari, Ozarbayjonning sharqiy hududlari, Eronning shimoliy hududlari, Kavkaz, Moʻgʻuliston, Qozogʻiston, Sibir, Shinjon va Markaziy Osiyoni qamrab olgan. Dengiz sathida 440 metrdan 1900 metrgacha balandlikda bo'lgan joylarda oʻsadi. Asosan Gobi choʻllarida uchratishimiz mumkin. Haligacha sunʼiy ravishda yetishtirlmagan va xonakilashtirilmagan.

Yarim choʻllarda katta maydonlarni egallab, tuyalar uchun katta ozuqaviy ahamiyatga ega boʻlib, ular uchun kuz va qishda yaxshi semirtiruvchi ozuqa, bahor va yozda kamroq isteʼmol qilinadi. Otlar, qoʻylar va echkilar uchun zararli hisoblanadi, chunki mahalliy statistikaga koʻra, biyurgʻunni isteʼmol qilgan yuqorida koʻrsatilgan hayvonlarning koʻpchiligida junlarning toʻkilishiga sabab boʻlgan. Asosan, taqir, shoʻr va shoʻrxok choʻllarda oʻsadi, yilning iyul oylarida gullaydi, urugʻi sentyabrda pishib yetiladi. Biyurgʻun tarkibida asosan 1,22% foiz miqdorida alkaloid, 7—9% foiz miqdorida oksalat kislotasi, 1,38% foiz miqdorida sirka kislotasi, va boshqa ishqor moddalari bor.

Oʻzbekistonda tarqalishi
------------------------

Biyurgʻun asosan Buxorodagi Qizilqum va Qoraqalpogʻistonning Ustyurt choʻllarida, shuningdek Qoraqum, Moʻyunqum choʻllari va Orolboʻyi hududlarida keng tarqalagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Книги «Флора СССР» (см. раздел Литература).
2. ↑  „Тома Б. К. Шишкин. — С. 288—289. — 956, XXXVI с. — 5200 экз.".
3. ↑  Volkens (1893) , In: Nat. Pflanzenfam. 3. 1a: 87
4. ↑  „盐生假木贼.". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-oktyabr 2023-yil.
5. ↑  „Qoraqalpog'iston florasi".
**Mashike** (yaponcha: *増毛町* *Mashike-chō*?) is a town located in Rumoi Subprefecture, Hokkaido, Japan.

2016-yil sentabr holatiga ko‘ra, shaharning taxminiy aholisi 4,634 kishini,zichligi esa km 2 ga 13 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 369,64 km 2 .

Mashikening asosiy farqi butun Xokkaydo boʻylab mashhur boʻlgan Kunimare pivo zavodidir.Mashike shuningdek, bir nechta mevali fermer xoʻjaliklariga ega va uni toʻgʻridan-toʻgʻri fermerlardan sotib olish oson.

Mashike Fukagawa olib boradigan JR Xokkaydo Rumoi magistral liniyasining oxiri edi, ammo Rumoi va Mashike oʻrtasidagi liniya qismi yoʻlovchilardan foydalanish kamayganligi sababli 2016-yil 4-dekabrda yopildi.

Mashikeda faqat ikkita liftli kichik changʻi kurorti bor, garchi u Rumoi tumanidagi eng kattasi. Togʻ-changʻi kurortidan togʻlarga chiqish-Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri kvazi-milliy bogʻi va Shokanbetsu togʻi (1491 metr). Parkda lagerlar mavjud.

Maskot
------

Mashikening talismasi — uyatchan dengizchi chayqa boʻlgan Mersi **Mercy-kun** (yaponcha: *マーシーくん*?). U har kimni (ayniqsa, bolalarni) himoya qilishi maʼlum. U energiyani qisqichbaqalar, gilos, olma va sake yeyishdan oladi. Uning jozibasi-bu har qanday xavfni his qilish imkonini beruvchi koʻzlari. U 1990-yil 1-iyulda ochilgan.

Manbalari
---------

1. ↑  „増毛町マスコットキャラクター　かもめのマーシーくん". *National Association of Towns and Villages*.
2. ↑  „マーシーくん". *Japan Local-Characters Association*.

Havolalar
---------

* Media related to Mashike, Hokkaidō at Wikimedia Commons
* Official Website (yaponcha)

Andoza:Hokkaido
Federatsiyalar   Unitar davlatlar
**Federatsiya** (soʻnggi lotincha: *foederātiō* — birlashma, uyushma) — 1) davlat tuzilishi shakli; yuridik jihatdan muayyan siyosiy mustaqilligi boʻlgan davlat tuzilmalaridan tashkil topgan murakkab uyushmadir. Federativ davlatni tashkil etuvchi davlat tuzilmalari (shtatlar, oʻlka, kontonlar) federatsiya subʼyektlari hisoblanadi va oʻz maʼmuriy hududiy boʻlinishlari boʻladi. Federatsiyada yagona konstitutsiya, yagona ittifoq (federal) davlat hokimiyati organlari boʻladi, yagona fuqarolik, pul birligi va shaharlar amal qiladi. Unitar davlatdan farqli ravishda federatsiya hokimiyat oliy organlarining 2 tizimiga — federal organlar va federatsiya aʼzolarining tegishli organlariga ega boʻladi. Federal organlar mamlakatning hamma qududida oʻz vakolat va vazifalarini amalga oshiradi. Federatsiyani tashkil etuvchi davlat tuzilmalari tom maʼnoda davlat hisoblanmaydi. Ular suverenitetga, ittifokdan bir tomonlama chiqish huquqiga ega boʻlmaydi, yuridik jihatdan xalqaro munosabatlarda qatnashish xuquqidan mahrumdir. Ittifoq konstitutsiya yoki qonunlari buzilgan taqdirda markaziy hokimiyat federatsiya subʼyektiga nisbatan majburlash choralarini koʻrish huquqiga ega. Federatsiyaning eng zarur belgilaridan biri — federal parlamentning 2 palatali tuzilmasidir. Odatda, federatsiya aʼzolarining oʻz mustaqil konstitutsiyasi boʻladi. Milliy (til) omilning ahamiyatiga qarab federatsiya tuzilishini belgilashda hududiy asosdagi federatsiya (AQSH, Avstraliya, Avstriya, GFR, Argentina, Venesuela, Braziliya, Meksika), milliy asosdagi federatsiya (Hindiston, Belgiya, Nigeriya, Pokiston) va aralash milliyhududiy asosdagi federatsiya (Rossiya Federatsiyasi, Shveysariya, Kanada) farqlanadi. Konstitutsiyaviy huquq nazariyasida, shuningdek, baʼzan konstitutsiyaviy federatsiya (AQSH, Kanada, Braziliya), konstitutsiyaviy shartnomaviy federatsiya (Rossiya Federatsiyasi) va shartnomaviy federatsiya (Shveysariya, Birlashgan Tanzaniya Respublikasi, BAA), markazlashgan (Hindiston, bu yerda bitta shtatdan boshqa shtatlar oʻz konstitutsiyasi va fukaroligiga ega emas) va markazlashmagan federatsiya (AQSH, GFR, Shveysariya) oʻrtasidagi farq koʻrsatib oʻtiladi.

Jahonda 21 ta federativ davlat bor (2005); xalkaro yoki milliy jamoat tashkiloti (Xalkaro shaxmat Federatsiyasi).

Yana qarang
-----------

* Unitar davlat
* Konfederatsiya


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
***Obregoniya**(***artishok kaktus** )— kaktuslarning monotipik jinsiga mansub o'simlik. Bu tur  Meksikaning Tamaulipas shtatiga xosdir. 

Obregoniya jinsi "Alvaro Obregon" nomi bilan atalgan ,1923-yilda Alfred Frek tomonidan aniqlangan va Meksika Qishloq xoʻjaligi vaziri boʻlgan Ramon De Negri nomi bilan atalgan.

Tavsif
------

Xona oʻsimligi sifatida yetishtiriladigan gulli kaktuslarning kam uchraydigan turi. Yovvoyi tabiatda kamdan-kam uchraydi,  Meksikaning kichik hududlarida topilishi mumkin. Ushbu tur noqonuniy yigʻish tufayli yoʻqolib ketish xavfi ostida. Ushbu noyob tur ko'rinishi tukli markazga ega bo'lgan yashil qaragʻay konusiga oʻxshaydi. Sekin oʻsadi va kam suv talab qiladi. Urugʻ orqali koʻpaytiriladi. 

Oʻsimlikning diametri 20 sm gacha boʻlgan sharsimon yoki biroz choʻzinchoq (uzunligi 1,5 sm, kengligi 2,5 sm) poyaga ega, barg shaklidagi, oʻtkir, qalin, uchburchak papilla bilan qoplangan. 

Obregonia IUCN Qizil roʻyxatiga kiritilgan xavf ostida boʻlgan tur.

Klassifikatsiyasi
-----------------

Molekulyar tadqiqotlar kelib chiqishiga koʻra *Lophophora* va *Acharagma* bilan oʻxshash ekanligini koʻrsatadi.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Lophophora | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Acharagma aguirreanum* |
|   |
|   | *Acharagma roseanum* |
|   |

 |
|   |
|   | *Lophophora diffusa* |
|   |

 |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Lophophora williamsii* |
|   |
|   | *Obregonia denegrii* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Oʻstirish va koʻpaytirish
-------------------------

Bu tur sekin oʻsganligi uchun parvarishlash oson emas, lekin yaxshi oʻstirilganda nisbatan tez kattalashishi mumkin. Asosan payvandlash va ildizi orqali koʻpaytiriladi. Ixcham oʻsishi va tekis shaklda boʻlishi, haddan tashqari choʻzilgan va gʻayritabiiy koʻrinishga ega boʻlmasligi uchun quyosh nurini talab qiladi va kam sugʻoriladi. Mart—oktyabr oylarida kam sugʻorish va qishda, harorat 10 ° C dan past boʻlganida quruq holda saqlash tavsiya etiladi.

Rasmlar
-------

* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Gómez-Hinostrosa, C.; Guadalupe Martínez, J. (2013). "*Obregonia denegrii*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2013**: e.T40968A2948122. .  – Database report on species & threats.
* Gómez-Hinostrosa, C.; Guadalupe Martínez, J. (2013). "*Obregonia denegrii*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2013**: e.T40968A2948122. .
* – Database report on species & threats.

Havolalar
---------

* Obregonia dengerii
* Cactiguide.com: *Obregonia*


1. ↑  Charles A. Butterworth, Кота-Санчес, Уго|J. Hugo Cota-Sanchez, Robert S. Wallace: *Molecular Systematics of Tribe Cacteae (Cactaceae: Cactoideae): A Phylogeny Based on rpl16 Intron Sequence Variation*. In: *Systematic Botany*. Band 27, Nummer 2, 2002, S. 263, PDF.
**Jamiat Eslah** (pushtucha: *د افغانستان ټولنيز اصلاح او پرمختګ ټولنه*,"Ijtimoiy islohotlar va taraqqiyot uchun Afg'oniston jamiyati" (fors. jmʿy̰t ạṣlạḥ ạfgạnstận) Afg'onistonda joylashgan islomiy notijorat tashkilotdir. 2004-yilda tashkil etilgan, Kobul va Afg‘onistonning boshqa muhim shaharlarida faoliyat yuritadi hamda bir qator afg‘on ziyolilari, o‘qituvchilari va tadbirkorlari tomonidan moliyalashtiriladi. 

"Afgʻoniston Jameiat Eslah" – eʼtiqod, gʻoyalar, axloq, qadriyatlar va islom madaniyatini saqlash maqsadida islomiy fikrlar doirasida tashkil etilgan ijtimoiy institut hisoblanadi. U afg'on xalqining - barcha afg'on erkaklar va ayollarining shaxsiy va ijtimoiy hayotini rivojlantirish maqsadida faoliyat yuritadi. Tashkilot afg'on farzandlari tomonidan barpo etilganidan buyon mamlakat ehtiyojlari va muammolarini hal etishni diniy mas'uliyat va milliy ustuvorliklardan yuqoriroq o'ringa qo'yadi.

"Jamiyat Eslah" yurtning barcha g‘amxo‘r va samimiy insonlarini ushbu davrak atrofiga to‘plash va ularni kecha-yu kunduz Alloh taoloning rizoligi yo‘lida, xalq manfaati yo‘lida turli islohotlargakuchini sarflaydigan tarzda ko‘paytirish maqsadida tashkil etilgan. Tashkilot a'zolari o'z vatanlari, mustaqilligi, hududiy yaxlitligi yo'lida, diniy va milliy qadriyatlarni, islomiy o'zlikni o'z hayoti va mehnati bilan himoya qilishga intilishlari mumkin.

Afg'onistondagi so'nggi portlashlarda ushbu tashkilotning taniqli a'zolaridan biri bo'lmish Muhammad Atef halok bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Statute of the Jameiat-e-Eslah, Afghanistan". *Eslah Online Official Website* (6-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 5-sentyabr 2020-yil.
2. ↑  „Statute of the Jameiat-e-Eslah, Afghanistan". *eslahonline.net*. Qaraldi: 14-dekabr 2016-yil.
**Tulkilar** (*Vulpes*) — boʻrisimonlar oilasiga mansub sut emizuvchilar urugʻi; tanasining uz.Tulki juda ayyor boladi. 40—90 sm, dumi 60 sm cha. Tanasi choʻziq, oyoklari nisbatan kalta. Uzun dumidagi moʻynasi baroq. Juni sariqdan to kumushqizgʻish (deyarli qoramtir) tusgacha. T.da mavsumiy va geografik dimorfizm kuchli namoyon boʻladi. 6— 11 turi maʼlum. Yevrosiyo, Afrika, Shimoliy Amerikada tarqalgan. Avstraliyaga ham olib kelingan. Oʻzbekistonda 2 turi (oddiy tulki, korsak) uchraydi. Ularning oziqlanish va yashash joyi xilmaxil: oʻrmontundradan boshlab sahro mintaqasigacha. In quradi. Asosan, kemiruvchilar, sut emizuvchilar va qushlar bilan oziqlanadi. Odatda, 4—6 ta, baʼzan 17 tagacha bola tugʻadi; eng yirik vakili oddiy tulki. Tanasining uz. 90 sm gacha, dumi 60 sm cha. Kechqurun qorongʻi tushishdan oldin faol boʻladi. Moʻynasi moʻyna sanoatining asosiy xom ashyosi hisoblanadi. T.ning qoramtir rangli moʻynasi ayniqsa yuqori baholanadi.T. ovchilik va parrandachilik xoʻjaliklariga birmuncha ziyon yetkazadi. Ular kemiruvchi zararkunandalar sonini kamaytirib, qishloq xoʻjaligi. va tibbiyotga katta foyda keltiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rostgoʻylik** — rostini, haqiqatni gapirishni, oʻzini va oʻzgalarni aldamaslikni anglatuvchi tushuncha; toʻgʻrisoʻzlik. Rostgoʻy kishi haqiqiy ahvol haqida toʻgʻri maʼlumot beradi, kamchiliklarni tan oladi, yuz berayotgan voqea va hodisalarga baho beradi. Rostgo'y jamiyatning barqarorligi va jamiyat aʼzolari oʻrtasidagi ishonchni taʼminlashga xizmat qiladi. Shu sababli u har bir insonning ajralmas xususiyati boʻlmogʻi lozim. Qurʼoni karim va hadislarda rostgoʻy boʻlishga, haq soʻzni soʻzlashga daʼvat etiladi.Rostgo`ylik, ezgulikka boshlovchi fazilat sifatida baholanadi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Toʻra murodtoʻra minorasi** - Xivadagi meʼmoriy yodgorlik (1888). Ichan qalʼa tarkibidagi Toʻra Murodtoʻra masjidi (saklanmagan) minorasi. Minora bal. 9 m, diametri 3,2 m; unga shim. dan kiriladi. Tanasi yuqoriga tomon ingichkalashib boradi. Yuqori qafasasi 4 ravoqli, 2 qatorli gʻishtin sharafa bn tugallangan. Pishiq gʻisht (27x4 — 28x5 sm) qatorlari oraligʻiga moviy rangli sirlangan koshin bandak uslubida oʻrnatilgan. Ichidagi zina (eni 60 sm) orqali yuqoriga chiqiladi. Xivaning 2500-yilligi munosabati bn T.Toʻra murodtoʻra minorasi taʼmirlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rossiya fanlar akademiyasi** - Rossiya Federatsiyasining oliy ilmiy muassasasi. 1991-yil taʼsis etilgan. Tarixi 1724-yilda tashkil etilgan Peterburg Fanlar akademiyasidan boshlanadi. 1917—25 yillarda Rossiya FA, 1925—91 yillarda SSSR Fanlar akademiyasi (oʻzbek olimlaridan O. Sodiqov akademiyaning haqiqiy aʼzosi, S. Yunusov, P. Habibullayev, E. Yusupov muxbir aʼzolari etib saylangan) deb nomlangan. Akademiya prezidiumi 1934-yildan Moskvada. Oʻzini oʻzi boshqaradigan ilmiy tashkilot. Sobiq SSSR Fanlar akademiyasi ning aʼzolari va yangi saylangan akad.lar Rossiya Fanlar akademiyasining aʼzolaridir.

830 dan ortiq haqiqiy, 1090 dan ziyod muxbir aʼzosi, 440 dan xorijiy aʼzosi bor. Fan tarmoq va yoʻnalishlari boʻyicha 13 boʻlimi (matematika; fizika; nanotexnologiyalar va axborot texnologiyalari; energetika, mashinasozlik, mexanika va boshqaruv jarayonlari; kimyo va materialshunoslik; biologiya; fiziologiya; Yer fanlari; ijtimoiy fanlari; global muammolar va xalqaro munosabatlar; tarix va filologiya; tibbiyot; qishloq xo'jaligi), mintaqaviy boʻlinmalari (Sibir, Ural, Sankt-Peterburg, Uzoq Sharq) va ilmiy markazlari, 1000 ga yaqin ilmiy muassasasi, Rossiya fanlar akademiyasi floti bor. Ilmiy adabiyotlar nashr etadi. Ilmiy kadrlar tayyorlaydi. Olimlarning ilmiy ishlari uchun medallar va mukofotlar taʼsis etilgan.

SSSR va Rossiya Fanlar akademiyasining akademik lari I.Ye. Tamm, I.M. Frank, P.A. Cherenkov, N.G. Basov, A.M. Proxorov, P.L. Kapitsa, N.N. Semyonov, I.P. Pavlov, A.I. Soljenitsin, M.A. Sholoxov, A.D. Saxarov, L.V. Kantorovich, J.I. Alfyorov, A.A. Abrikosov, V.L. Ginzburg turli davrlarda Nobel mukofotiga sazovor boʻlishgan. Xalqaro ilmiy alokalar olib boradi. Prezidenta — Yu.S. Osipov (1991-2013), V.E. Fortov (2013-2017), V.V. Kozlov (2017), A.M. Sergeev (2017-2022), G.Ya, Krasnikov (2022-yilning 20 sentyabridan boshlab).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Gennady Krasnikov elected new President of the Russian Academy of Sciences".  Novye Izvestia (20-sentyabr 2022-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Optika va fotonika jamiyati**  *(*inglizcha: *Society of Photo-Optical Instrumentation Engineers* — SPIE) — optika va fotonika sohasidagi olimlar, muhandislar va talabalarning professional notijorat xalqaro uyushmasi.

Tarixi
------

SPIE jamiyati 1955-yil 1-iyulda tashkil etilgan va rasman ingliz tilida „*Society of Photographic Instrumentation Engineers*"  *(*Fotosurat asboblari muhandislari jamiyati) nomi bilan tanilgan. Soʻngra 1964-yilda "*Society of Photo-Optical Instrumentation Engineers* (SPIE)" (Foto-optik asboblar muhandislari jamiyati) jamiyatning rasmiy nomiga aylangan.

Faoliyati
---------

SPIE 10 ta ilmiy jurnalni nashr etadi va 235 000 dan ortiq onlayn maqolalardan iborat raqamli arxivni saqlaydi. Arxiv har yili jami 17 mingdan ortiq ilmiy maqolalar bilan toʻldiriladi. Har yili dunyo boʻylab 140 dan ortiq seminar va konferensiyalar oʻtkaziladi. Ular orasida eng taniqlilari — SPIE Photonics West, SPIE Optics + Photonics, SPIE Advanced Lithography, SPIE Photomask Technology hisoblanadi.

SPIE jamiyati dunyoning turli burchaklaridan kelgan 17,5 mingdan ortiq aʼzolarni, 500 ga yaqin toʻliq aʼzolarni (inglizcha: *fellows*) va 100 ta talaba boʻlimlarini birlashtiradi.

SPIE quyidagi mukofotlarni tarqatadi:

* George W. Goddard Award (1961-yildan)
* Rudolf Kingslake Medal and Prize (1974-yildan)
* Presidentʼs Award (1966-yildan)
* SPIE oltin medali (1977-yildan)
* SPIE Technology Achievement Award (1979-yildan)
* Denesh Gabor mukofoti (1983-yildan)
* Chandra S. Vikram Award in Metrology (2009-yildan)

Yana qarang
-----------

* AMPL

Manbalar
--------

1. ↑  *Scientific, Technical, and Related Societies of the United States*, 9, National Academies, 1971 — 171 bet.

Havolalar
---------

* SPIE rasmiy veb-sayti Arxivnaya kopiya (ingl.) )
* Brayan J. Tompson 23. Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-07). Institut va SPIE: Xalqaro optik muhandislik jamiyati Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-07). Arxivnaya kopiya // Tojdagi marvariddan boʻlim. Optika institutining dastlabki 75 yillik tarixi.(ingl.) )
**Qo‘yliq qishlog‘i** — hozirgi Toshkent shahrining Qo‘yliq mavzesi o‘rnida mavjud bo‘lgan qishloq. Qishloq XIX asr ikkinchi yarmida Toshkentdan 2 versta (taxminan 2 km) masofada joylashgan edi.

Nomlanishi
----------

Qishloq va unga tutash hududlarning „Qo‘yliq" deb nomlanishi haqida, asosan, uchta fikr mavjud. Aholi, ko‘pincha, avvallari bu yerlarda qo‘y bozori bo‘lgan, shu sababli ham „qo‘yliq" deb nomlanadi, deb tahmin qilib kelsa, ba’zi olimlar bu yerda suv quyilish joyi bo‘lgan, shuning uchun „qo‘yliq" — bu „suv quyilishi joyi" deb izoh beradilar. Biroq, fanda yana bir fikr mavjud bo‘lib, „qo‘yliq" so‘zi antropotoponim ekani ta’kidlanadi. Aniqrog‘i mazkur hududda XVII asrda taniqli shaxs Qo‘yliq ota yashab o‘tgan, bu yerda, hatto, uning qabristoni ham mavjud. Shu bois ushbu joylar uning nomi bilan atalgan.

Tarixi
------

XIX asrning oxirlarida Qo‘yliq Qurama uyezdining markazi hisoblangan. Mazkur uyezd Sirdaryo harbiy gubernatorining 1868-yil 20-oktyabrdagi buyrug‘iga binoan, Toshkent uyezdidan Toshkent shahri alohida ma’muriy birlik sifatida ajralib chiqqanidan so‘ng tashkil etilgan. Dastlab uyezd boshqarmasi To‘ytepada, keyinchalik esa 1869-yili Qo‘yliq qishlog‘iga ko‘chirilgan va bu yerda 1887-yilgacha bo‘lgan. „Turkiston o‘lkasi boshqaruvi haqida"gi 1886-yilgi Nizomga ko‘ra Qurama uyezdi 1887-yil 1-yanvarda Toshkent uyezdi deb nomlana boshlandi va uyezd boshqarmasi Qo‘yliqdan Toshkentga ko‘chirildi. 

XIX asrning oxirlarida qishloqda butun uyezd uchun bitta dorixona va uning qoshida tibbiy qabul punkti, telefon tarmoqlari, masjid, madrasa, pristav (uyezd boshqaruvchisi) idorasi bo‘lgani ma’lum. Toshkent shahri bilan bog‘lovchi yo‘l Qo‘yliq shoxko‘chasi (ko‘proq shahar hududidagi Salor arig‘igacha bo‘lgan qismi) va Qo‘yliq shossesi (Salordan Chirchiqqacha bo‘lgan qismi) deb atalgan. Qo‘yliq shoxko‘chasi shahar markazidan boshlanib to shahar tashqarisida, janubda joylashgan Qo‘yliq qishlog‘igacha davom etardi. Mazkur yo‘l shaharni uyezd markazi bilan bog‘lagani tufayli, unga ma’muriyat tomonidan katta e’tibor qaratilgan. 

Ko‘payib borayotgan yevropalik shahar aholisi ham ko‘proq Nikolskoye va Qo‘yliqqa tomon yo‘nalishlarda o‘ziga uy-joylar qurib o‘rnashgan. Jumladan, arxiv hujjatlaridan ma’lum bo‘lishicha, Qo‘yliq shossesining uzunligi Toshkentdan Chirchiq stansiyasigacha 10 versta 319 ½ sajen bo‘lgan. Deyarli butun yo‘lga tosh yotqizilgan, Salordan Qo‘yliqqacha bo‘lgan qismida shosse 1877-yili qurilgan va 1878-yili unga to‘qqizta ko‘prik o‘rnatilgan. 1892-yilga kelib ko‘priklar soni 25 taga yetgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Добросмыслов А.И*. Ташкент в прошлом и настояшем*, Ташкент, 1912 — 136 bet.
2. ↑  Бўриева Х*. Тошкет шаҳрининг тарихий топонимияси (XIX аср охири — ХХ аср бошлари)*. Тошкент: Noshirlik yog‘dusi, 2009 — 214 bet.
**Meksika bo'risi** - Bo'rilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri bo'lib Janubiy-sharqiy Arizona, Janubiy New Mexico va Meksikaning shimoliy hududlarida yashaydi. U bir paytlar g'arbiy Texasda ham tarqalgan. Katta ehtimol bilan uning ajdodlari Shimoliy Amerikadagi birinchi kulrang bo'rilardan bo'lgan. U xalq orasida lobo nomi bilan ham tanilgan. AQSHning 1972-yildagi Endangered Species Act qonuniga asosan yo'qolib ketish xavfi ostidagi turlar ro'yxatiga kiritilgan.

Tashqi ko'rinishi
=================

Meksika bo'risining bosh chanog'i
U Shimoliy Amerikadagi kulrang bo'rilarning eng kichigi bo'lib, turdoshi *C. l. nubilusga* o'xshab ketadi. Ammo kichik jussasi, tor bosh chanog'i va nisbatan to'q yungi bilan ajralib turadi. Yungi sarg'ish-kulrang, orqasi va dumi esa qora tusga ega.

Yashash tarzi
=============

Meksika bo'risi va bo'ri bolalari
Meksika bo'risi dunyodagi qolgan bo'rilar kabi yirik tuyoq hayvonlar bilan oziqlanadi. Rocky Mountain bug'usi bo'ri ozuqasining 76-80%ini tashkil qiladi. Shu jumladan u xachir kiyik, oq dumli kiyik, pekari kabi Shimoliy Amerikaga xos turlar va boshqa quyon va olmaxon kabi boshqa kichik sut emizuvchilar bilan oziqlanadi. Chorva mollari o'tlaydigan yerlarda ozuqasining 16%iga yaqinini chorva mollari tashkil etadi. Meksika bo'risi yashaydigan yerlarda boshqa etxo'rlar ham yashaydi. Ular tog' sherlari, qora ayiqlar, koyotlar, yovvoyi mushukalar, qizil va kulrang tulkilardir.

Hozirgi aholisi
===============

Fish and Wildlife Servicesning aniqlashicha 2023-yil 28-fevral holatiga Janubi-g'arbiy Amerikadagi erkinlikdagi meksika bo'rilarining soni 241taga yetgan. Ularning 136tasi wolves New Mexicoda and 105tasi Arizonada. Bo'ri bolalarining yillik tirik qolish darajasi 67%ni tashkil etdi. 109ta bo'riga (bo'rilarning 45%ida) ularni monitor qilish va boshqarish uchun bo'yinbog'lar taqilgan. 2022 yili 2017-yildan beri eng kam o'lim (12ta o'lim) qayd etilgan yilga aylandi. Tutqunlikdagi jami Meksika bo'rilari soni 380tani tashkil etgan. Meksikada esa 45ga yaqin ushbu turdagi bo'rilar mavjud.

Manbalar
========

1. Mech, L. David*. he Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species*. University of Minnesota Press, 1981 — p. 350 bet. ISBN 0-8166-1026-6.

1. ↑  Mech, L. David*. he Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species*. University of Minnesota Press, 1981 — p. 350 bet. ISBN 0-8166-1026-6.
Vailua daryosi, Kaua ʻ
Kauaʻi, Gavayi dinida **Kahoʻāliʻi** baʼzan xudo bilab bog'lanadi Lua-o-Milu .

Marosimlar
----------

Turli tantanalarda yalang'och qora tanli odam o'zini Kahōʻāliʻi qilib ko'rsatdi. Erkakning oyog'larida qora yoki oq dog'lar bilan belgilangan. Har qishda makahiki festivalida unga yutish uchun baliq va qurbonning ko'z qorachig'i taqdim etilgan. Inson qurbonlik qilish uchun uy qurilganida, Kahoʻāliʻi yana yalang'och odam qiyofasiga kirdi. Yosh aliʻi qirqish *marosimi* oʻtkazilayotganda, Kahoʻaliʻi uchun kecha ajratilgan va bu kechada uyini tark etgan har bir kishi oʻldirilgan. Qurbonlik qilish uchun qurbon qidirayotgan kahuna ishonuvchan insonlarni o'z uylaridan haydab, chiqarishga qobiliyati bor edi.

Kavaypapadagi devor bilan o'ralgan heiau unga bag'ishlangan edi. Yoshi 60 ft × 80 ft (18 m × 24 m) edi kattaligi va devorlari 5 ft (1.5 m) edi keng va taxminan 4 ft (1.2 m) baland. Ikki mashhur bolta, Hau-mapu va ʻOlopū, Kahoʻāliʻi bilan bogʻlangan. Kahuna ʻōhiʻa lehua-ni belgilab qo'ygan, uni kesishdan oldin daraxtga ikkala bolta bilan tegizish orqali inson qurbonligi uchun heiau qurish uchun foydalaniladi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Frederick B Wichman*. Kaua'i: Ancient Place-Names and Their Stories*. Honolulu: University of Hawaii Press, 1998. ISBN 0-8248-1943-8.
**Ozarbayjon Milliy konservatoriyasi** — Ozarbayjon Respublikasi Taʼlim vazirligi tasarrufidagi oliy taʼlim muassasasi.

Tarixi
------

Oliy musiqiy taʼlim muassasasi Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Haydar Aliyevning 2000-yil 13-iyundagi „Ozarbayjon Milliy konservatoriyasini tashkil etish toʻgʻrisida"gi farmoniga binoan qurilgan. 2001-yilning 10-avgustidagi „Ozarbayjon Milliy konservatoriyasining moddiy-texnik bazasini yaratish toʻgʻrisida"gi prezident qaroriga asosan Boku musiqa kolleji va Ozarbayjon Respublika nafis sanʼat gimnaziyasi Ozarbayjon Milliy konservatoriyasi tarkibiga kiritildi.
Ushbu qarorga asosan Siyavuş Kərimi konservatoriya rektori etib tayinlangan.
Konservatoriyada falsafa doktori ilmiy darajasi uchun doktorantura bosqichida taʼlim beriladi.

Tarkibi
-------

### Muassalar

* Ozarbayjon Milliy konservatoriyasi qoshidagi Musiqa kolleji
* Ozarbayjon Milliy konservatoriyasi qoshidagi Sumgait musiqa kolleji

Manbalar
--------

1. ↑  „Azərbaycan Milli Konservatoriyasının maddi-texniki bazasının yaradılması haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI"..  Ədliyyə Nazirliyinin İnformasiya - kommunikasiya Texnologiyaları İdarəsi. Qaraldi: 19-mart 2023-yil.
**Tunis madaniyati** punik, rim, yahudiy, nasroniy, arab, musulmon, turk va fransuz kabi koʻplab madaniyatlarning uygʻunligidir. Tunis turli tamaddunlar uchrashadigan joyga aylandi va uning uch ming yillik madaniyati bu mamlakat oʻzining geografik joylashuvi tufayli buyuk tamaddunlar va jahon dinlarining tarqalishi markazida boʻlganidan dalolat beradi.

Tunis tarixida turli xil Oʻrta yer dengizi madaniyatlari bir necha bor bir-biri bilan oʻrin almashgan Karfagen qulagandan soʻng, Tunis hududida Rim imperiyasi hokimiyati oʻrnatildi, uning yodgorliklari hozirda Tunis hududi boʻylab keng tarqalgan. Yetti yodgorlik, jumladan El-Jemdagi amfiteatr va Karfagen qazishmalari UNESCOning Butunjahon merosi obʼyektlari maqomiga ega.

Afrika cherkovi taʼsirida nasroniylikning koʻp asrlik rivojlanishidan soʻng, mamlakat arablar taʼsiriga tushdi. Bu davrda Kayruan tan olingan madaniyat markaziga aylandi. 16-asrda turklar istilosi natijasida hokimiyat markazi Istanbulga koʻchdi va bu mahalliy hokimiyatlarga fransuz taʼsiri oʻrnatilgunga qadar mustaqillik berdi. Fransiya Tunisni modernizatsiya qilishga hissa qoʻshdi.

Tunis madaniyatining harakatlantiruvchi kuchlari juda xilma-xil va aralash meros bilan ajralib turadi: Bardo muzeyi, Sidi Bou Said shahrining meʼmoriy uslubi, Tunis va Sus madinalari, fransuz bageti, kruvasan va pishloqni italyan makaronlari bilan birlashtirgan oshxona. musiqada Andalusiya va Usmonli naqshlarining aralashmasi. UNESCO Jahon madaniyati merosi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО" (en). 31-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2011-yil.

Qoʻshimcha oʻqish uchun
-----------------------

* Hejaiej, Monia*. Behind Closed Doors: Women's Oral Narratives in Tunis*. Rutgers University Press, 1996. ISBN 9780813523767.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Tunis madaniyati*** haqida turkum mavjud |

* Information about events and festivals in Tunisia
* Arfaoui, Jamel. „Tunisia Celebrates Muslim New Year." Magharebia.
* Gordon, Raymond G. „Languages of Tunisia." Ethnologue. 2005.
* Keating, Michael J. „On the Oasis of Douz: TunisiaʼS International Sahara Festival." Washington Report. 2005.
* „A Passion for Creativity." Middle East 304 (2000): 2. Academic Search Premier. EBSCO. University of Minnesota, Duluth.
* „Tunisia Demographics Profile 2007." Index Mundi.
* Kjeilen, Tore. „Tunisia: Religions & Peoples." LookLex Encyclopedia. 1996.
* „Tunisia: Location, Population, Religion, Membership, Currency." Arabic German Consulting. Arabic German Consulting.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |