recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Srikakulam** - Andxra Pradeshning Krishna tumanidagi Diviseema mintaqasidagi Ghantasala Mandal shahrida joylashgan qishloq. Kapilendra Deva yozuviga ko'ra, Shri Ballava deb nomlangan ma'badning xudosi suzgan.

Tarixi
------

Bu joy Satavahanasdan oldin hukmronlik qilgan *Andhra Vishnu* ismli shoh sharafiga qurilgan Srikakulandhra Vishnu ibodatxonasi bilan mashhur. Yozuvlarga ko'ra, Odisha qiroli Gajapati Kapilendra Deva ma'badni ta'mirlash uchun katta boylik bergan. Ganga Devi Sharqiy Ganga sulolasining qiroli Narasingha Deva 3, ma'badga oltin va kumush taqinchoqlarni hadya qildi. Kasula Purushottama Kavi, Andxra-Pradeshning diviseema viloyatidagi Challapalli Zamindar homiyligidagi shoir ma'badning Rabbiysiga bag'ishlangan *Andhra Nayaka Satakamni* yozgan.

Bu erdagi ma'bad va bu mintaqada hukmronlik qilgan Andhra qirollarining tarixi haqida batafsilroq ma'lumot bu erda keltirilgan.

Geografiyasi
------------

Srikakulam qishlog'i jismoniy koordinatalarda Vijayawadadan 44 kilometr uzoqlikda joylashgan.16°12′00″N 80°51′00″E﻿ / ﻿16.2000°N 80.8500°E﻿ / 16.2000; 80.8500GO. Uning o'rtacha balandligi 9 ga teng metr (32 ft).. Qishloq Krishna daryosi qirg'og'ida va deyarli unumdor Krishna deltasining markazida joylashgan.

Aholisi
-------

* Jami Aholi: 1976 ta uy xoʻjaligida 7835 kishi.
* Aholisi erkaklar: 3877
* Ayollar soni: 3958 nafar
* 6 yoshgacha bo'lgan bolalar: 913 (o'g'il bolalar - 446 va qizlar - 467)
* Jami savodxonlar: 4796
* PIN kodi 521132

Suratlari
---------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Srikakulam village at Fallingrain.com

Havolalar
---------
**Malang** — Indoneziyadagi shahar, Yava o.ning sharqiy qismida, Semeru vulkani etagida. Aholisi 765 ming kishi (1990-yillar oxirlari). Transport yoʻllari tuguni. Brantas daryosi havzasidagi plantatsiyalar (kofe, kauchuk, shakarqamish) rayonining savdo markazi. Malang mahsulotlari qayta ishlanadi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, mebel korxonalari, tamaki fabrikasi, universitet bor. Shahar yaqinida Kidal (13-asr oʻrtalari), Singasari (1300), Jago (13-asr) ibodatxonalari saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taboshar** — 9—10 a.larda Iloq konlari guruhidagi metall koni. Qurama tizmasi jan.gʻarbiy yon bagʻridagi Qoramozor togʻining Tabosharsoy havzasida joylashgan. Konda 50 dan ortiq shaxta boʻlib, ularning koʻpchiligi qiya va tik holda, uz. 70 m gacha. Soyning oʻrta qismida rudaning uz. 1 km gacha, tarkibida har xil minerallar, kumush, qoʻrgʻoshin, baʼzan mishʼyak ham uchraydi. Soyning oʻng sohilida 20 tacha shaxta joylashgan, ulardan taxminan 1,5 km jan.rokda yana 8 ta yirik shaxta bor. Bir necha shaxta TabosharKonjoʻl yoʻli boʻylab ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pol Arne Niclas Nylén** (talaffuzi: *Niklas Nyulen*) (1966-yil 21-martda tugʻilgan) — Shvetsiyalik sobiq professional futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynagan. U Shvetsiya terma jamoasi uchun sakkizta oʻyinda gʻalaba qozongan va 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida jamoa aʼzosi boʻlgan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Mahalliy BK Olympic va Yugoslaviya FK Voyvodinadagi dastlabki oʻyinlaridan soʻng u 1987-yilda Shvetsiya futbolining tayanchi boʻlgan Malmö FF bilan shartnoma imzolagan. U „Malmyo" jamoasi bilan deyarli oʻn yil birga oʻynagan, uchta Shvetsiya chempionligi va bir bora Shvetsiya kubogini qoʻlga kiritgan. 1994-yilda u Shotlandiya ikkinchi ligasi „Air United" klubida bir mavsum oʻynagan. 1996-yilda u „Malmyo"ni tark etgan va 1996—1997-yilgi mavsumning birinchi olti oyini nemis klubida oʻynab chet elda oʻynashga qaror qilgan. Bundesliga klubi Shtutgarter Kickers bilan shartnoma imzolagan mavsumning qolgan qismini Cosenza Calcio 1914 bilan oʻynash uchun Italiyaga koʻchib oʻtgan. 1997-yilda u oʻzining sobiq Malmyo va terma jamoadagi hamkasbi Yens Fjellstryomga qoʻshilib, Dalian Wanda FC bilan shartnoma imzolagan. Ushbu bir yillik Xitoy sarguzashtidan soʻng, u Shvetsiyada Halmstads BK bilan bir mavsum oʻtkazgan, 1999-yilda Germaniya quyi ligasi VfB Leyptsig bilan shartnoma imzolagan.

1990-yilda u oʻz ismini Nylén deb oʻzgartirgan, bundan oldin u Niklas Larsson sifatida tanilgan.

Xalqaro karyera
---------------

Nyhlen 1989-1990-yillarda Shvetsiya terma jamoasida oʻynagan va jami sakkizta oʻyin oʻtkazib, bir marta gol urgan. U 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida Shvetsiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan.

Karyera statistikasi
--------------------

### Xalqaro

Terma jamoada yil boʻyicha oʻyin va gollar| Milliy terma jamoa | Yil | Oʻyin | Gol |
| --- | --- | --- | --- |
| Shvetsiya | 1989 | 5 | 1 |
| 1990 | 3 | 0 |
| Jami | 8 | 1 |

Niklas Nyhlen tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati| № | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa | Manba |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 7.05.1989 | Råsunda stadioni, Solna, Shvetsiya |  Polsha | 2-1 | 2-1 | 1990-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |  |

Yutuqlar
--------

Malmö FF
* Allsvenskan : 1987, 1988, 1989
* Svenska Kupen : 1988—1989

Dalian Wanda FK
* Jia A : 1997-yil
* Xitoy Superkubogi: 1997-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Niclas Nyhlén".  worldfootball.net. Qaraldi: 3-oktabr 2012-yil.
2. ↑  „Niclas Nyhlén".  worldfootball.net. Qaraldi: 3-oktabr 2012-yil.
3. ↑  „Niclas Nyhlén". *National-Football-Teams.com*.
4. ↑  „Sverige - Polen - Matchfakta - Svensk fotboll" (sv). *svenskfotboll.se*. Qaraldi: 7-iyul 2021-yil.
**Tabriz miniatyura maktabi** — oʻrta asrlarda Tabrizda shakllangan tasviriy sanʼatdagi uslubiy yoʻnalish. Ilk namunalari 13-asr oxiri — 14-asrlarga mansub. Eng rivojlangan davri 16-asrning 30—40y.lariga toʻgʻri keladi. Tabriz miniatyura maktabim. sanʼatiga dastlabki davrda Sharq va Gʻarb. mamlakatlari, ayniqsa, Xitoy miniatyurasining taʼsiri kuchli boʻlgan. Keyinchalik bu sanʼat anʼanalari ijodiy oʻzlashtirilib, yangi obraz tuzilishi, ranglar gammasiga ega boʻlgan uslub yaratilgan. 14-asrda, ayniqsa, 16-asrda Tabriz kitobat sanʼatinit muhim markaziga aylangan. 15-asrda markaz Hirotga koʻchiriladi, Hirot miniatyura maktabining shakllanishiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. 16-asrda Tabriz safaviylarning markaziga aylangach, tasviriy sanʼat yana kjsaddi. Sulton Muhammad Tabriziy boshchiligidagi mahalliy rassomlarga Kamoliddin Behzodniit bosh qilib tayinlanishi, Hirot miniatyurasi anʼanalari bilan Tabriz miniatyura maktabim. anʼanalarining qoʻshilib ketishi yuksak darajadagi kitobat sanʼatini yuzaga keltirdi: badiiy shakl mukammallashdi, koʻp shaklli murakkab kompozitsiyalar yuzaga keldi, asarlar epik xarakterga ega boʻldi, tasvirda meʼmoriy manzara keng oʻrin egalladi, yangi serhasham bezaklari, nafis ritmi va yorqin boʻyoqlar tuzilishi oʻz navbatida miniatyuraning taʼsirchanligi va jozibasini oshirdi. Anʼanaviy ishqiy, mifologik mavzular oʻrnini saroy hayotini aks etgirishga intilish egalladi, mavzu doirasining kengayishi bilan rasmlarda demokratik ohanglar, xalq va uning urfodatlari, real kundalik hayoti va tabiat manzaralari ham oʻz aksini topdi, alohida varaklarda asarlar yaratildi, dabdabali portret yuzaga keldi. Sulton Muhammad, Ogʻa Mirak, Krsim Ali, Mir Sayd Ali va boshqalar Tabriz miniatyura maktabim.ning yirik vakillaridir. Tabriz miniatyura maktabim. namoyandalari "Shohnoma" (1524, SanktPeterburg), Nizomiyning "Xamsa"si (15-asr oxiri — 16-asr, Istanbuldagi Toʻpqopu saroyida), Rashiduddinning "Jomiʼ attavorix" (1528—29, Rossiya milliy kutubxonasida) va boshqa qoʻlyozma kitoblarni badiiy bezagan. Tabriz miniatyura maktabim. oʻrnini Isfahon miniatyura maktabi egalladi. Biroq Tabriz miniatyura maktabim. Eron, Turkiya, Hindiston miniatyura sanʼatiga yana koʻp yillar davomida taʼsir koʻrsatgan.

Elmira Ismoilova.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fauna** (lot. fauna — oʻrmon va dalalar xudosi, rim mifologiyasida hayvonlar podasi homiysi) — muayyan hududda yoki akvatoriyada yashovchi hayvon turlari majmui. F. hayvonlarning turli guruhidan tashkil topgan boʻlib, biror hudud faunistik kompleksining tarixiy rivojlanishi jarayonida vujudga keladi. Tundra, tayga, oʻrmon, dasht, yarim choʻl, choʻl, pantropik va boshqa faunistik komplekslar bor. Muayyan F.ni tashkil etgan faunistik komplekslar miqdori turlicha boʻlishi mumkin. Har bir hududning oʻz avtoxtonlari va immigrantlari bor. F. tarkibini oʻrganish natijasida undagi turlar boyligi aniqlanadi. Shunga koʻra, butun Yer shari yoki uning ayrim hududlari faunistik rnlashtiriladi. Fanda F. turli sistematik kategoriyalardagi (mas, biror hududdagi qushlar F.si, qoʻngʻizlar F.si va h.k.), maʼlum davrga oid (mas, miotsen davri F.si va boshqalar) yoki maʼlum geologik qatlamga mansub hayvonlarni ifodalash uchun "F." terminidan foydalaniladi. Hayvonot dunyosining sistematik tarkibi toʻgʻrisidagi yirik asarlar ham "F." deb ataladi (mas, Oʻzbekiston F.si va boshqalar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beatrice Gladys Lillie**(talaffuzi: „Beatris Gledis Lilli", 1894-yil 29-may — 1989-yil 20-yanvar), **Bea Lillie** nomi bilan tanilgan, Kanadada tugʻilgan britaniyalik aktrisa, qoʻshiqchi va komediya ijrochisi.

Erta hayoti va karyerasi
------------------------

Lillie Torontoda irlandiyalik John Lillie va uning rafiqasi Lucie Ann (niya Show) oilasida tugʻilgan. Uning katta singlisi Muriel (1893-1973) bor edi, bir vaqtlar konsertchi va pianinochi boʻlgan, u keyinchalik ovozsiz kinolarda pianino chalgan. Birinchi navbatda Misrshunos, sahna dizayneri va yozuvchi Arthur Vaygallga, ikkinchi boʻlib esa sir Brian Din Polga turmushga chiqqan. Uning otasi Lillie tugʻilganda sigaret sotuvchisi boʻlgan, keyinchalik Toronto shahar qamoqxonasida qorovul boʻlib ishlagan. U Hindistonda joylashgan Britaniya armiyasida askar boʻlgan va sharafli boʻshatilganidan keyin Irlandiyaga qaytishdan koʻra Torontoga joʻnab ketgan. „Konsert xonandasi sifatida kamtarona obroʻga ega"  onasi Lucie Ann Lillie Toronto tashqarisidagi fermada nafaqaga chiqqan kiyim-kechak sotuvchisining qizi edi.

Lillie Ontario shahrida onasi va katta singlisi Muriel bilan oilaviy trioning bir qismi sifatida faoliyat yuritgan, otasi esa Torontodagi oilaviy uyni ular yoʻqligida pansionat sifatida boshqargan. Oxir-oqibat, onasi qizlarni Londonga, Angliyaga olib bordi va u yerda 1914-yilda *„Not Likely"* shousida West End debyutini qildi. Lillie buni 1922-yilgacha oʻnga yaqin London shoulari va musiqiy revyulari bilan kuzatib bordi. Oʻz revyularida Lillie oʻzining eskizlari, qoʻshiqlari va parodiyalarini ishlab chiqdi. Koʻrsatuvlar 1924-yilgi Brodveydagi debyutidan soʻng *The New York Times gazetasi* tomonidan katta maqtovga sazovor boʻldi.

Oʻlimi
------

Lillie 1989-yilda 94 yoshida Henli-on-Temzada vafot etdi. Ertasi kuni Huck yurak xurujidan vafot etdi va ikkalasi Xenli-on-Temza yaqinidagi Oksfordshir, Harpsden shahridagi Sent-Margaret cherkovi hovlisiga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Morley, Sheridan. „Lillie, Beatrice Gladys", *Oxford Dictionary of National Biography*, accessed 12 March 2021
2. ↑  Some theatre sources, e.g. *The Oxford Companion to the American Musical: Theatre, Film, and Television*, Thomas S. Hischak, Oxford University Press, 2008, p. 439, incorrectly state her birth name as Constance Sylvia Gladys Munston, but her autobiography does not mention this name, and the birth of Beatrice Gladys Lillie on 29 May 1894 to John Lillie and Lucy Ann Shaw is recorded in the database of Ontario Births, 1869-1911 (see e.g. )
3. ↑  Krebs, Albin. „Beatrice Lillie, Comedienne and Lovable Eccentric, 94", *The New York Times*, 21 January 1989
4. ↑  Laffey, p. 12
5. ↑  Laffey, p. 22
6. ↑  *Andre Charlotʼs Revue of 1924*, Internet Broadway Database. Retrieved 10 September 2016
7. ↑  „Double burial sets seal on 'perfect love affair'", *The Herald*, 30 January 1989
**Milad Intezar** (1992-yil 4-noyabrda tugʻilgan) — afgʻon futbolchisi, Derde Divisie jamoasining SteDoCo jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Afg'onistonning Kobul shahrida tug'ilgan Intezar 4 yoshida oilasi bilan mamlakatdan qochib, Niderlandiyaga hijrat qilgan. 6 yoshida u mahalliy CVV Renkum klubiga qo'shildi. Keyin, 9 yoshida u NEC Nijmegen yoshlar akademiyasiga o'tdi. U deyarli 10 yildan so'ng klubni tark etib, FC Ossga qo'shildi. U KNVBda EVVga qarshi birinchi jamoadagi debyutini 7 daqiqa o'ynadi. FC Oss uchun 15 o'yin o'ynagach, u ketdi va FC Liendenga qo'shildi.  U FC Lienden bilan 2014–2015 va 2015–2016-yilgi mavsumlarda Topklasse g‘olibi bo‘lgan.  Shuningdek, u 2014–2015-yillarda umumiy chempionatda g'olib chiqdi, bu uning klubi Gollandiyadagi eng yaxshi havaskorlar klubi bo'lganligini anglatadi.

2020-yil fevral oyida Intezar 2019-20-mavsumdan keyin Derde Divisie klubi SteDoCoga o'tishi e'lon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Even voorstellen….Milad Intezar (22)FC Lienden" (Dutch) (9-avgust 2015-yil). Qaraldi: 12-fevral 2017-yil.
2. ↑  „Vliegeren met Afghaans international Milad Intezar" (Dutch) (27-oktabr 2016-yil). Qaraldi: 12-fevral 2017-yil.
3. ↑  *Pluijmert.* „SteDoCo haalt international Milad Intezar" (Dutch).  Algemeen Dagblad (21-fevral 2020-yil). Qaraldi: 9-sentabr 2020-yil.
**Shon-shuhrat yodgorligi** — Neryungridagi Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilariga bagʻishlangan yodgorlik.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlganlar xotirasiga minnatdorlik va tinchlikka intilish ramzini oʻzida mujassam etgan Gʻalaba ordeni tutgan qoʻllarni ifodalaydi.

Yodgorlik tarixi
----------------

1985-yil 8-mayda Shon-shuhrat yodgorligini qoʻyishga bagʻishlangan tantanali miting boʻlib oʻtdi. Maʼruzachilar: shahar partiya qoʻmitasi birinchi kotibi V. V. Balduev; Ulugʻ Vatan urushi faxriysi, BAM Energostroy mexanizatsiya boʻlimi ustasi N. A. Votyakov; YASSR Oliy Kengashi deputati, SMC-595 yoʻl slesarlari ustasi A. A. Ivanchenko; 6-sonli oʻrta maktabning 10-sinf oʻquvchisi E. Ribakovskiy. Boʻlajak Shon-shuhrat yodgorligi plitasini qoʻyish huquqi quyidagilarga berildi: Urush faxriylari shahar qoʻmitasi raisi K. K. Lefter, KPSS shahar qoʻmitasi birinchi kotibi V. V. Balduyev, Dalstalkonstruktsiya tresti montajchilari ustasi. P. D. Moroz, 13-sonli oʻrta maktab oʻquvchisi N. Kulkova. Boʻlajak Shon-shuhrat yodgorligi poyiga Gʻalabaning 50 yilligi sharafiga yubiley tantanalari ishtirokchilariga xat yozilgan kapsula qoʻyildi. Kapsulada shahar mehnatkashlarining Janubiy Yakutsk TIK qurilishidagi muvaffaqiyatlari haqida xabar berilgan, shuningdek, „Ulugʻ Vatan urushining besh yuzga yaqin ishtirokchisi yosh quruvchilar bilan birga ishlagan, ularning katta tajribasi va yordami ogʻir paytlarda har doim kerak edi. Biz oʻz mehnatimiz bilan dunyoni qoʻldan kelgancha himoya qildik, Vatanning iqtisodiy va mudofaa qudratini mustahkamladik".

1986-yil 9-mayda Gʻalabaning 40-yilligi nomidagi Madaniyat uyi binosining old tomoniga (Pionernaya koʻchasi, 4a) „Shon-shuhrat yodgorligi" oʻrnatildi. Yodgorlik muallifi Nikitin P. P. Stelmashenko A. V. Romanovalardan iborat YASSR Badiiy fondi badiiy-ishlab chiqarish ustaxonasi ijodiy guruhidir..

Keyinchalik Gʻalabaning 40-yilligi nomidagi sobiq Madaniyat saroyi Neryungri shahri qoʻgʻirchoq teatriga berildi.

2013-yilda Neryungri aholisi yodgorlikni Gʻalabaning 40 yilligiga (toʻgʻri nomi „Shon-shuhrat yodgorligi") koʻchirishni muhokama qilishdi. 2021-yil holatiga koʻra „Shon-shuhrat yodgorligi" Pionernaya, 6da joylashgan..

Yana qarang
-----------

* Ulugʻ Vatan Urushi
* Gʻalabaning 50 yilligiga bagʻishlangan yodgorlik

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Iz nashego proshlogo — dlya buduщego nashego: istoricheskie i pamyatnie mesta Neryungrinskogo rayona. Mesto izdaniya — Neryungri. God izdaniya — 2011. Kolichestvo stranits — 44 s. Str. 26-28
2. ↑  „Театру куклы города Нерюнгри – 35!". — „Здание было старое – не чета теперешней теплой уютной «сорокалетке» - бывшему ДК имени 40-летия Победы.". 5-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „Жители Нерюнгри бурно обсуждают перенос обелиска Славы и спрятанное под ним послание". 5-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
4. ↑  „Яндекс панорама". 5-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
Istanbul texnika universitetining mashinasozlik fakultetini kemasozlik va mashinasozlik muhandisi bo‘yicha tamomlagan. Turkiya Ship Industry Inc.Bosh direktor va direktorlar kengashi raisi Deniz Nakliyat TAŞ.Bosh menejer maslahati, 20.Muddat Igdır, 21.Oʻsha davrda Istanbul noibi boʻlgan.

1995-yili Turkiyada Igdir shahridan DYP bilan qatnashgan umumiy saylovlarda 17% ovoz bilan deputatlikka saylandi va deputat ololmagan HADEPdan keyin 2-oʻrinni egalladi.1999-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida Vatan partiyasidan Istanbul deputati etib saylangan.U 2018-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida AK partiyadan Istanbul deputati etib saylangan.

Oilali, ikki farzandi bor.

Mukofotlar
----------

* </img> (01.04.2020) — "Doʻstlik" nishoni

Manba
-----

1. ↑  „1995 Yılı Iğdır Seçim Sonuçları". 12 ocak 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 nisan 2013.
2. ↑  „1999 Yılı İstanbul Seçim Sonuçları". 13 ocak 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 ocak 2020.
3. ↑  „Şamil Ayrımın "Dostluq" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (Azerbaycan). *president.az*. 10 nisan 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 nisan 2020.
Global Language Monitor assotsiatsiyasi maʼlumotiga koʻra, 2014-yil 23-mart kuni „okey" (OK) soʻzi 175 yoshga toʻldi. „OK" sayyoramizda eng keng tarqalgan va umum tan olingan soʻz hisoblanadi.

Kelib chiqishi
--------------

1839-yilning 23-martida oʻsha paytda AQShning eng ommabop nashrlaridan biri boʻlgan The Boston Morning Post gazetasi sahifalarida ushbu soʻz ilk bora paydo boʻldi.

Soʻzning kelib chiqishi haqida koʻplab versiyalar mavjud. Ulardan biriga koʻra, XIX asrning 30-yillarida oʻynoqi qisqartma soʻzlar urfga kirgan. Boston gazetasi jurnalistlari **"oll correct"** („all correct" — „hammasi toʻgʻri" soʻz birikmasining buzib yozilishi) soʻz birikmasidan „OK" qisqartmasini yaratishgan.

1840-yilda AQShda boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida **„okey"** soʻzi yanada ommalashadi. Gap shundaki, nomzodlardan biri Martin Van Byuren Nyu-York shtatining Kinderxuk shahridan boʻlib, uning saylov kampaniyasi shiori „Old Kinderhook is OK" deya jaranglar edi. Natijada ushbu qisqartma soʻz xalq tiliga yanada chuqurroq kirib bordi.

Yana bir versiyaga koʻra, soʻzning kelib chiqishi AQShning yettinchi prezidenti Endryu Jekson bilan bogʻliq. U shunchalik darajada savodsiz boʻlganki, davlat hujjatlariga **„all correct"** oʻrniga **„oll correct"** rezolyutsiyasini qoʻygan.

Baʼzilar „okey" aslida boshqa tillardan oʻtgan, deya taxmin qiladi. Hatto, rus tilidagi **"очень хорошо"** „OK" uchun asos boʻlgan, degan fikrlar ham bor.

Shuningdek, uning urush davrlarida paydo boʻlgani haqida gumonlar mavjud. Ularga koʻra, urushda bironta ham qurbon boʻlmagan kuni raportga **„0 killed"** (oʻlganlar nolta) — qisqacha „OK" deya qayd etilgan.

Ayni paytda „okey" qariyb butun dunyo boʻylab ishlatiladi. AQShning oʻzida esa Okey deb nomlanuvchi shaharcha ham mavjud. U rasmiy qisqartmasi OK boʻlgan Oklaxoma shtatida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Самому распространенному слову на планете - «ОК» - исполняется 175 лет
2. ↑  „Dunyodagi eng ommabop so‘z — „OK" 175 yoshga to‘ldi". 26-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2014-yil.
**Shomshapalaklar** - silliqburun koʻrshapalaklar oilasi urugʻi. Uz. 10–50 mm. 7 turi bor. Yevropa, Gʻarbiy, Sharqiy va Janubiy Sharqiy Osiyoda, malla Sh. keng bargli va aralash oʻrmonlar zonasi, Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston, Janubiy Gʻarbiy Sibirda. jumladan, Oʻzbekistonda keng tarqatgan. 1—2 ta bola tugʻadi. Sh. daraxtlar kovagiga, baʼzan imoratlar peshtoqiga uya quradi. Shomda va kechasi faol. Qattiq qanotli hasharotlar (mas, may qoʻngʻizi va boshqalar) bilan oziqlanib, qishloq xoʻjaligiga foyda keltiradi. Sh. mavsumiy migratsiya qiladi, Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shomahmud Shohodiyevich Muhammadjonov** (1954.27.4, Toshkent) — miniatyurachi rassom, kitobat sanʼati ustasi. Oʻzbekiston BAakad. (1997). Oʻzbekiston xalq rassomi (2001). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1974). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik inutida rassom. 1970-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida professor Ch.Ahmarov va H. Sulaymonlardan rassomlik va miniatyura sanʼatini oʻrgandi. Sharqmini-atyurasi va kitobat sanʼati sohasida chuqur izlanishlari natijasida qad. qogʻoz tayyorlash usuli va sahifa bezagining abri bahor turini qayta tikladi, miniatyura sohasida samarali ijod qilmoqda. Oʻrta asr Sharq miniatyurasiga oid chuqur bilim va akademik dastgohli rangtasvir malakalari M.ning oʻziga xos badiiy uslubining shakllanishini taʼminladi: qiyofa vazi-yat, imo-ishoralar, ranglarning ramziy maʼnolari orqali qahramonlarining ruhiy holatini aks ettiradi, miniatyura sanʼatining anʼanaviy tizimiga zamonaviy muallifning oʻziga xos badiiy tafakkurini ham singdiradi. A.Qodiriyning "Mehrobdan chayon" asariga rasmlar (1974, Toshkentdagi Adabiyot muzeyida), Sharqadabiyoti (Firdavsiy, Nizomiy va boshqa asarlari) mavzuida lokli miniatyura namunalarini yaratdi (1983—84, Amaliy sanʼat muzeyida). Kitobat sanʼati usulida "Navoiy lirikasi" toʻplami (1983, Yaponiyada), "Kalila va Dimna" asari boblari boʻyicha 2 ta (1985, 1991; Metropoliten muzeyida), M. Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asari (1985, Oʻzbekiston tarixi muzeyida), "Temur tu-zuklari" (1991) qoʻlyozma nusxalarini tayyorladi. "Ipak yoʻli hikoyalari" asarlar turkumi (1999) va boshqa asarlari mashhur.

M. asarlari respublika va chet mamlakatlardagi (jumladan, Eron, 1998, 2000; Turkiya, 1999) koʻrgazmalarda namoyish etilgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989). "Shuxrat" medali bilan mukofotlangan (1996).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qayroq** — jismi sadolanuvchi (idiofon) urma cholgʻu. Oʻzbek, tojik, uygʻur va boshqalar Sharq xalqlarida tarqalgan. Asosan, raqqos(a), dorboz, yogʻochoyoq oʻyinchilar tomonidan qoʻllaniladi. Qayroq ikki juft silliq yupqa toshdan iborat. Xorazmda Qayroqni tosh va metall boʻlaklari tashkil etishi mumkin. Ijrochi har bir qoʻliga bir juftdan Qayroq olib ularni bir-biriga urib sadolantiradi. Qayroqda raqs harakatlariga mos turli usullar (koʻpincha "rez") hosil qilinadi. Buxoroda "Qayroqbozi", Xorazmda "Orazibon", "Norim-Norim" kabi Qayroq joʻrligida ijro etiladigan raqslar mashhur. Ispaniya, Italiya, Lotin Amerika xalqlarida keng tarqalgan (hozirda, simfonik orkestr va baʼzi ansambllar tarkibiga kirgan) kastanetalar Qayroqga yaqin. U kichik qoshiqsimon, yapaloq boʻlib, qattiq yogoch yoki plastmassadan yasaladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chapakchur** jangi, (Turkcha Çapakçur muharabeleri) Rossiya Imperiyasining harbiy kuchlari va Usmonli armiyasi oʻrtasidagi 1916 yilda yuz bergan va Chapakchur shahri uchun boʻlib oʻtgan janglar hisoblanadi. Bu jang Usmonli armiyasining toʻliq gʻalabasi bilan tugaydi. 

Bingöl in Turkey.svgChapakchur shahri joylashgan Bingöl viloyati

Voqealar
--------

Kavkaz frontida ruslarga qarshi kurashgan Usmonli qoʻshini qishning ogʻir sharoiti va rus qoʻshinining juda kuchliligi tufayli katta yoʻqotishlarga duchor boʻladi va ruslar Bitlis va Mushni olib, gʻarbga tomon yuradi. Qoʻshin yetarli boʻlmaganidan, mintaqa xalqidan koʻngilli kuchlar tuzilib, ruslarni toʻxtatish uchun safarbar qilinadi. Chapakchur, Gench, Solhan va Kigi qabilalaridan tashkil topgan koʻngilli qismlar ogʻir vaziyatda mintaqani himoya qilib chiqadi. Chanoqqal’a gʻalabasidan soʻng bu hududning mudofaasi uchun tayinlangan Mustafo Kamol va uning safdoshlari koʻngilli kuchlarining koʻmagida ruslarni bugungi Bingoʻl chegaralari ichida orqaga qaytarishga muvaffaq boʻladi. Bu janglarda Mustafo Kamol bilan birga Ali Fuat Posho, Cafer Tayyar Posho, Ahmet Izzet Posho, Mursel Posho, Faiq Posho kabi koʻplab qoʻmondonlar Sharqiy frontda ruslarga qarshi kurash olib boradilar. Bundan tashqari, mahalliy koʻngilli kuchlari va mintaqa rahbarlari ruslarni toʻxtatish uchun birgalikda harakatlar qiladilar. Xususan, Musrumlik qahramon Sabri afandining saʼy-harakatlari yuksak baholanib, ko‘plab tabrik telegrammalari va medallari bilan taqdirlanadi. Chapakchur janglari xotiralarini kelajak avlodlarga yetkazish maqsadida Bingoʻlda 3 ta shahidlar yodgorligi oʻrnatilgan. Urushdan keyin Kigining Chanakchi qishlogʻida *Mursel Posho yodgorligi*, Karliovaning Azizan qishlogʻida *Azizan yodgorligi* va Otaturkning shaxsan rahbarlik qilgan Solhandagi jangda „Shon- *sharaf maydoni" shahidlik yodgorligi oʻrnatiladi*.

Manbalar
--------

1. ↑  „Çapakçur Savaşları". 7 haziran 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14 mayıs 2022.
2. ↑  Mehmet Kaya, „Tek Parti Hükümeti Döneminde Bingöl’e Yapılan Kamu Yatırımları", III. Bingöl Sempozyumu (17-19 Eylül), Bingöl Üniversitesi Yayınları, 2013, s. 331-338.
3. ↑  M.Sadık Yiğitbaş, Kiğı ve Folkloru, Hüsnütabiat Matbaası. İstanbul 1965.s. 155,162-165
**Shonay zilzilasi** (yaponcha: *庄内地震*) — 1894-yil 22-oktabrda Yaponiyaning Yamagata prefekturasining Sakata shahrida sodir boʻlgan zilzila. Bunga Shonay tekisligining sharqiy qirgʻogʻidagi yoriqlar zonasi (庄内平野東縁断層帯) harakati sabab boʻlgan.

Zarari
------

Rasmiy tasdiqlangan xabarga koʻra, 14118 ta uy va bino zarar koʻrgan, 2148 tasi yonib ketgan. Zarar koʻrgan hududda 726 kishi halok boʻlgan va 8403 kishi jarohat olgan. Sakatada keng koʻlamli yongʻin sodir boʻlgan va Shounay tekisligi atrofida koʻplab yorilish holatlari, yerning choʻkib ketishi, qum qaynashi va favvoralar kuzatilgan.

1. ↑  „気象庁 | 過去の地震津波災害". *www.data.jma.go.jp*. Qaraldi: 3-may 2021-yil.
2. ↑  庄内平野東縁断層帯 — 地震調査研究推進本部
3. ↑  „山形県の地震活動の特徴". *www.jishin.go.jp*.  Headquarters for Earthquake Research Promotion. 14-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-may 2021-yil.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Netaniyadagi Sholom Aleyxem haykali** — Isroilning Netaniya shahridagi Sholom-Aleyxem bulvarida buyuk yahudiy yozuvchisi Sholom Aleyxem (Solomon (Sholom) Naumovich Rabinovich) sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi
------

Yodgorlik isroillik haykaltarosh Segal Lev Iontelevich tomonidan ishlab chiqilgan va yaratilgan. Dastlab, u bronzadan (60 sm) Sholom Aleyxemning haykalini yasadi, uni koʻplab koʻrgazmalarda namoyish etib, yodgorlikni oʻrnatish va moliyalashtirish uchun maʼqullanishiga erishdi. Taxminan 20-yil oʻtgach, haykaltaroshning orzusi ushaldi: Lev Segal Sholom Aleyxem haykalini yaratish boʻyicha loyihalar tanlovida gʻolib chiqdi va shahar hokimi Miryam Fayerberg-Ikarning qoʻllab-quvvatlashi tufayli, 2012-yil 19-iyul Netaniyadagi Sholom Aleyxem bulvaridagi yodgorlikning tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik yonida Sholom Aleyxemning nabirasi, yozuvchi Bel Kaufman maxsus yozgan va uni bobosining haykaltarosh figurasi yoniga qoʻyishni soʻragan matnli lavha bor.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

3 metr balandlikdagi Sholom Aleyxem haykali bronzadan ishlangan. Yahudiy adabiyotining klassikasi palto, pensne, galstukda, oʻng qoʻlida qalam va kichik kitob bilan tasvirlangan; shlyapani tutgan chap qoʻl salomlashish belgisi sifatida boshining tepasiga koʻtariladi („Sizga tinchlik boʻlsin!" — ibroniycha „Sholom Aleyxem!"). Shu bilan birga, Sholom Aleyxem yahudiy hayoti suratlarining ajralmas atributi boʻlgan echkida oʻtirgan holatida savlatli koʻrinmaydi. U yer uzra uchib ketayotganga oʻxshab, uning aholisi hayotini tasvirlaydi, echki esa boshini burib, bu ijodiy jarayonni kuzatadi. Yodgorlikning bunday obrazli yechimi yozuvchining oʻziga xos boʻlgan iliqlik va hayratlanarli hazil tuygʻusi bilan ajralib turadi. Yodgorlik yonida ingliz va ibroniy tillarida yozilgan bronza lavha bor: „Sholom Aleyxem Idish tilida yozgan taniqli yozuvchi, yahudiy xalqining yuragi 1859-1916".

Manbalar
--------

1. ↑   Katalog „LEV SEGAL — SCULPTOR", Photo: Albert Aikshour // Haot Netanya Ltd. Israel
2. ↑   Tatyana Yarovinskaya. Lev Segal — voploщenie mechti. // Gazeta „Vesti", Prilojenie „Okna" — Izrail, 19.02.2015

Havolalar
---------

* Папа нетанийского Шолом Алейхема. Лев Сегал — скульптор и человек. Журнал Географического общества Израиля ИСРАГЕО.
* Вести. Ru: В Израиле открыли памятник Шолом-Алейхему.
* Шолом-Алейхем в Нетании. Livejurnal.
* Нетания — по следам еврейского местечка.
"QAYROQ OʻYIN" — oʻzbek raqsi turlaridan, Xorazm xonligi va Buxoro amirligi hududida, asosan, shaharlarda yashovchi professional raqqos va raqqosalar tomonidan juft qayroqlar yordamida ijro etib kelingan raqslar turkumi. "Q.oʻ." zardushtiylik bilan bogʻliq holda qadim zamonlarda paydo boʻlib, asrlar davomida mazmunan va shaklan oʻzgarib, bizning davrimizgacha yetib kelgan. Dastlabki davrlarda oʻyinchilar qayroq bilan usul berib oʻynash orqali Arximan va uning lashkarlari insujinslarni haydaganlar va shundan zavklanib raqsga tushganlar. Borabora bunday raqslar diniy eʼtiqod qobigʻidan chiqib, dunyoviy sanʼat, tomosha shaklini egallab, malakali raqs ustalari repertuarlaridan oʻrin egallagan. Hozir ham Xorazm vohasida, Buxoro va Samarqandda bunday raqslar yashab kelmoqda. "Q.oʻ."da qayroq orqali ular bir-biriga urib va dirillatib (rez berib), kuyga mos usul beradi. Usullarning xilmaxilligi oʻyinchining mahoratiga bogʻliq. Usullarga mos raqs harakatlari ishlatiladi va ular oʻzgarib boradi. "Q.oʻ." yakka raqqos yoki koʻpchilik tomonidan ijro etilishi mumkin. Ansamblda qayroqlar bilan usul berishda joʻrovozlik talab qilinadi. Xorazmda juft qayroqning bittasi koʻpincha temir boʻlgani uchun usul yorqin chiqadi. "Q.oʻ." xalq sirkining yogʻochoyoq oʻyinlarida, dorbozlarning chiqishlarida ham ishlatiladi. Fargʻona vodiysida qayroqlar oʻrnida likopchalar, Surxondaryo va Qashqadaryo vohalarida qoshiqlar, tayoqlar bilan raqsga tushiladi. "Lazgi", "Bahor", "Shodlik", "Zarafshon" ansambllarida "Q.oʻ." asosida zamonaviy raqslar yaratilgan. Navroʻz va Mustaqillik bayramlari teatrlashgan tomoshalarida Buxoro sozandalari va Xorazm raqs ustalarining dasturlarida "Q.oʻ." muhim oʻrin egallab kelmoqda.

Muhsin Qodirov. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shomil**, Imom Shomil (1799, Dogʻistonning Gimra ovuli — 1871.4.2, Madina) — Dogiston va Checheniston togʻ xalqlarining chor Rossiyasi mustamlakachilari zulmiga qarshi muridiylik shiorlari ostida oʻtgan harakat (1834—59) rahbari. 20-yillarda muridiylikni targʻib etgan Gʻozi Muhammadning safdoshlaridan biriga aylangan. U bilan, soʻngra Hamzatbek bilan birga togʻliklarning podsho qoʻshinlariga qarshi qurashiga rahbarlik qilgan. 1834-yil Hamzatbek oʻldirilgach, Sh. imom deb eʼlon qilingan va 25 yil mobaynida Kavkazdagi togʻ xalqlarining kurashini boshqargan (qarang Kavkaz urushlari). Sh. oʻziga xos diniy davlat —imomlik (imomat) barpo etgan, undagi dunyoviy va diniy hokimiyat Sh. qoʻlida boʻlgan. Sh. podsho qoʻshinlariga qarshi kurash olib borgan va 40-yillarda bir qancha yirik gʻalabalarga erishgan. 1859-yil 25 avgustda Sh. 400 muridi bilan Gunib ovulida qamalda qolgan va 26 avgustda taslim boʻlgan. Sh. oilasi bilan Kalugaga surgun qilingan. 1870-yil unga Makkaga, haj ziyoratiga borishga ruxsat berilgan. Makkaga ketayotganda (Madinada) vafot etgan, alBoqiya qabristonida dafn qilingan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
```
**Qayta tiklanmaydigan energiya**- qayta tiklanmaydigan manbalardan olinadigan energiya tushuniladi. Bu energiya manbalari cheklangan va yaqin yillarda tugaydi. Qayta tiklanmaydigan energiya manbalariga ko'mir, tabiiy gaz, neft va atom energiyasi kiradi. Ushbu resurslar tugagandan so'ng, ularni almashtirib bo'lmaydi, bu insoniyat uchun katta muammodir, chunki biz hozirda energiya ehtiyojlarimizning ko'p qismini ta'minlash uchun ulardan foydalanamiz.
```

Ahamiyati
---------

Ushbu energiya manbalaridan foydalanish katta ekologik zararga olib keladi, jumladan oʻrmonlarning kesilishi, zararli havo ifloslanishi va iqlim oʻzgarishi. Doimiy foydalanish oqibatlari nafaqat bizga, balki kelajak avlodlarga ham taʼsir qiladi. Shuningdek inson salomatligiga ham katta taʼsir koʻrsatadi.

Qayta tiklanmaydigan energiya turlari
-------------------------------------

**Koʻmir** — yuz millionlab yillar oldin nobud boʻlgan oʻsimliklar qoldiqlaridan kelib chiqadi. U barcha qazib olinadigan yoqilgʻilar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega.

**Neft** — neft sifatida ham tanilgan — benzin, dizel va samolyot yoqilgʻisi kabi mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun qazib olinishi va qayta ishlanishidan hosil boʻladi

**Tabiiy gaz** — millionlab yillar oldin nobud boʻlgan mayda dengiz oʻsimliklari va hayvonlarining qoldiqlaridan hosil boʻlgan. U asosan metandan tashkil topgan.

**Yadro energiyasi** — atomlarning yadrolari qoʻshilganda (birlashma) yoki parchalanganda (boʻlinish) ajralib chiqadi. Atom elektr stantsiyalari yadro parchalanishi orqali elektr energiyasini ishlab chiqaradi.

Manbalar
--------

Manbalar
--------

1. ↑  „qayta tiklanmaydigan energiya"..  nationalgeographic. Qaraldi: 8-aprel 2023-yil.

1. ↑  „qayta tiklanmaydigan energiya haqida"..  solarschool. Qaraldi: 8-aprel 2023-yil.
**Durbek** (14-asr oxiri — Balx — 15-asr boshi) — Temuriylar davri oʻzbek shoiri. 

Uning "Yusuf va Zulayho" dostonigina yetib kelgan. D.ning "Yusuf va Zulayho" dostoni 1409-yil yozilgan. Doston asosini Sharqda mashhur Yusuf va Zulayho xaqidagi rivoyat tashkil etgan. Sharq adabiyotida sayyor syujetga aylanib ketgan bu mavzu oʻziga xos uslubda qaytadan (oʻzbek tilida) bayon etilgan. D. oʻzi yashagan davr manzaralarini doston ruhiga singdirib yuborgan. Asarda Balx sh.ning qamal qilinishi, shahar xalqi boshiga tushgan ogʻir fojialar yuksak mahorat bilan tasvirlangan. Qamal tufayli yuz bergan ochlik, suvsizlik kabi qi-yinchiliklarni shahar tashqarisidagi maʼmurchilikka qaramaqarshi qoʻygan. Dostondagi qaxramonlar faoliyati Markaziy Osiyo shahar va qishloqlariga xos tabiat manzaralari, turmush hodisalari, xalq urfodatlari tasviri orqali aks ettirilgan. Shoir bosh qahramon Yusufning taqdiri va uning hayotga boʻlgan munosabatini turli vaziyatlarda tasvirlaydi. Yusufning insoniy fazilatlari uning zehni va zakovati odamlarga, oʻz eliga muxabbatida koʻzga yaqqol tashlanadi. U behuda qon toʻkmasdan, aql-idrok bilan mamlakatni boshqaruvchi odil shoh darajasiga koʻtariladi. D. xotin-qizlar latofati va zakovatini yangi jixatlar bilan boyitgan, Zulayho timsolida sadoqatli sevgi sohibasi obrazini yarata olgan. "Yusuf va Zulayho" dostonining qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik institutida (inv. №185), Parij va Istanbul kutubxonalarida saqlanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuznetsk olatovi** -Sibirning janubidagi togʻ tizmasi. Rossiya Federatsiyasi Kemerovo viloyati va Krasnoyarsk oʻlkasi xududida. Oʻz. 300 km. Gʻarbda Kuznetsk soyligiga tik tushgan, sharqiy yon bagʻri Minusinsk soyligi tomon pasaya boradi. Jan.da Abakan tizmasidan shim.da Sibir temir yoʻl gacha davom etgan. Eng baland qismi jan.da (Tegir-Tiz tizmasidagi Verxniy Zub togʻi —2178 m). Asosan, ohaktosh, kvarsit va slanetslardan tarkib topgan. Gabbro, diorit, granit va siyenit introʻziyalari uchraydi. Iqlimi sovuq va nam. 400–800 mm yogʻin yogʻadi. Yon bagʻirlari oʻrmonlar bilan qoplangan. Foydali qazilmalari: temir va marganets rudalari, oltin, xromit, boksit. Ohaktosh, gabbro, granit va shahrik. qurilish materiallari sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi** — Selma Fındıklı qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 1997-yilda ilk marta nashr etilgan.

Sel Yayıncılık nashriyoti tomonidan nashr etilgandan keyin kitob ikkinchi marta 2005-yil Remzi Kitabevi nashriyoti tomonidan qayta nashr etilgan.

Roman rus-turk urushi vaqtida Avstriya qoʻshinidan qochib, Istanbul va Bursaga koʻchib kelgan Bosniyalik kumush ustasi Firuz Ağa va uning oilasining qoʻrquvi, qaygʻusi, yolgʻizligi va ushbu holatlarga moslashishlari haqida hikoya qiladi.

Muallifning barcha asarlarida boʻlgani kabi, roman ham birinchi shaxs birlikda soʻzlab berilgan. 

Romanning nomi boʻlgan „*Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi*" ifodasi „*bugungi kunda kompozitsiyasi unutilgan va soʻzlari faqat qoʻlyozma nusxalarida qolgan Sarayevo xalq qoʻshigʻidan olingan.*"

Manbalar
--------

1. ↑  Meral Demiryürek, **Bir Göçün Romanı:Gözüm Yaşı Tuna Selidir Şimdi**, *Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, Cilt 7, Sayı 4, Aralık 2010*

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vorobyovning daromadli uyi** Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlikd. Rossiyaning va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi hisoblanadi. U shaharning tarixiy markazida, Lenina , 8 va Butirina , 7 burchaklarida joylashgan.

Uch qavatli Art Nouveau binosi 20-asrning boshlarida Vorontsovskaya va Loris-Melikovskaya koʻchalari chorrahasida shahar meʼmori I. V. Ryabikin loyihasi boʻyicha qurilgan. Qurilish uchun buyurtmachi Aleksandrovskiy prospektidagi saroyga egalik qiluvchi Vorobyov arra zavodining egasi neftchi edi. Uy badavlat ijarachilarga turar-joy binolarini ijaraga berish uchun moʻljallangan edi. Binoda atigi 6 ta xona bor edi.

Stukko monogramlari asosiy jabhaning oʻziga xos bezakidir. Plintus tabiiy toshdan, devorlari qizil gʻishtdan qilingan. Ikkinchi va uchinchi qavatlarning derazalari oʻrtasida shlyapa qoʻshimchalari mavjud. Ikkinchi qavatning burchakli balkoni ostida qanotlari choʻzilgan burgut shaklidagi shlakli rasm mavjud.

1920-yillardan beri binoda Cheka, GPU, NKVD va Shimoliy Osetiya uchun KGB joylashgan. 1920-1950-yillarda binoda Stalin qatagʻonlari qurbonlari saqlangan. Bu yerda Shimoliy Osetiyaning koʻplab jamoat arboblari, ilm-fan, adabiyot va madaniyat namoyandalari otilgan.

1950-yillarning oʻrtalaridan bu yerda Sanʼat maktabi, 1990-yildan Shimoliy Osetiya Taʼlim va fan vazirligi joylashgan.

Arxitektura
Vladikavkaz meʼmori Soslan Tsallagovning soʻzlariga koʻra, bizning davrimizda „shahardagi eng goʻzal binolardan birining tepasi *- Lenin koʻchasi, 8 — Butirina, 7 chorrahasidagi vazifa yoʻqolgan"*.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2020-yil.
2. 1 2 3  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)
3. 1 2 3  Киреев 2014. sfn error: no target: CITEREFКиреев2014 (help)
4. 1 2  Цаллагов 2008. sfn error: no target: CITEREFЦаллагов2008 (help)
5. ↑  „Сослан Цаллагов: «По ценности памятников горной архитектуры Осетия занимает первое место в России»". 22-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Киреев Ф. С. „Ленина — Лорис-Маликовская",*. По улицам Владикавказа*, 2-е изд. доп. и перераб, Владикавказ: Респект, 2014. ISBN 978-5-905066-18-4.
* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 137 bet. ISBN 5-93000-005-0.
* Цаллагов С. Ф.*. Владикавказ — летопись в камне*. Владикавказ: Веста, 2008.
**Termokarst** (termo ... va karst) — havoning yillik oʻrtacha temperaturasi koʻtarilganda yoki tuproq temperaturasining tebranish amplitudasi ortganda yer ostida muzning erib ketishi yoki toʻngib yotgan gruntning muzdan tushishi oqibatida yer yuzasida chuqurliklar, oʻpqonlar va yer ostida boʻshliklar paydo boʻlishi. T. ayniqsa, koʻp yillik muzlab yotgan togʻ jinslari rivojlangan oblastlarda tarqalgan boʻladi. T. natijasida vujudga kelgan turli botiklik, chuqurlik, oʻpirilish, koʻl va botqokliklarning kattakichikligi har xil: diametri 1 necha m dan oʻnlab km ga, chuqurligi esa bir necha sm dan oʻnlarcha m ga yetadi. T. jarayoni oʻrmonlar kesilishi, yonishi, zovurlar qazilishi va boshqa natijasida ham hosil boʻladi. T.ning salbiy oqibatlarini yoʻqotish uchun binolar qurishdan avval muzli zaminni eritib, drenajlar oʻtkazish, qurilish mobaynida va undan foydalanilayotganda yer ostidagi toʻngib yotgan jinslar va muzliklarni erishidan sakdash kerak.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shlif** (nem. — yoʻnish, silliqlash) (geologiyada) — mikroskopik tadqiqotlar uchun moʻljallangan togʻ jinsi, mineral yoki koʻmirdan tayyorlangan plastinka. Sh.lar 2 xil boʻladi —shaffof va ruda Sh. (anshlif). Shaffof Sh. — yupqa plastinka (0,03 mm) ning ikki tomoni silliqlanib, yupqa oynaga maxsus yelim (epoksid, kanada balzami) yordamida yopishtiriladi, usti ham oʻta yupqa oyna bilan qoplanadi. Anshlif — mineral va togʻ jinslarini oʻtuvchi nur orqali oʻrganish uchun tayyorlanadi. shahrini oʻtuvchi nur yordamida oʻrganish — petrografiyaning asosiy metodlaridan biri. Sh. mikroskop ostida mukammal oʻrganiladi, bunda togʻ jinslarining mineral tarkibi, ichki va tashqi tuzilishi aniqlanadi. Buning uchun qutblangan mikroskoplardan foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Termofobiya** (sifat so'z: **termofobik** ) noorganik moddalar yoki organizmlar tomonidan yuqori haroratga toqat qilmaslik holatidir. Bu atama bir qator maxsus qo'llanishlarga ega. Uning eng keng tarqalgan ma'nolaridan biri tibbiyotda qo'llanadi va bemorning issiqlikdan qo'rqish holatini ifodalash uchun xizmat qiladi.

Farmasevtikada 0,1% betametazon valeratdan tashkil topgan termofobik ko'pik, inson sochidagi qazg'oqni davolash uchun an'anaviy vositalar kabi samarali ekanligi aniqlangan. Bundan tashqari, ko'pik yog'li emas va bosh terisiga ziyon yetkazamaydi. Termofobik materialning yana bir qo'llanilishi qo'ltiq osti va kaftning giperhidrozini davolashdir: Italiyaning Mipharm kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan Bettamousse nomli termofobik ko'pik giperhidrozni samarali davolash uchun kashf qilingan.

Biologiyada ba'zi bakteriyalar termofobikdir. Masalan, moxovni keltirib chiqaradigan mikobakteriyalar. Tirik organizmlarning **termofobik reaksiyasi** yuqori haroratga salbiy javob qilishlaridir.

Fizika fanida termofobiya atamasi aralashmalardagi (eritmalar, suspenziyalar va boshqalar) zarrachalarning pastroq haroratli hududlarga qarab harakatlanishi, termoforezning alohida holatini ifodalash uchun xizmat qiladi.

Tibbiyotda termofobiya hissiy disfunksiya>ni, g'ayritabiiy issiqlik hissini anglatadi. Ushbu jihatgipertireoz bilan bog'liq bo'lishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Issiqlikka chidamlilik

Manbalar
--------

1. ↑  „Glossary for "thermophobic"". Qaraldi: 4-noyabr 2006-yil.
2. ↑  Milani, Massimo; Antonio Di Molfetta, S; Gramazio, R; Fiorella, C; Frisario, C; Fuzio, E; Marzocca, V; Zurilli, M *et al*. (August 4, 2003). "Efficacy of Betamethasone Valerate 0.1% Thermophobic Foam". *Curr Med Res Opin* **19** (4): 342–5. doi:10.1185/030079903125001875. PMID 12841928. .
3. ↑  "Efficacy of a new aluminium salt thermophobic foam in the treatment of axillary and palmar primary hyperhidrosis: a pilot exploratory trial". *Curr Med Res Opin* **21** (12): 1949–53. December 2005. doi:10.1185/030079905X74899. PMID 16368045. .
4. ↑  „Information on Bettamousse from Mipharm company website". 24-may 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2006-yil.
5. ↑  „Leprosy notes". 29-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2006-yil.
6. ↑  "Thermophoresis in protein solutions". *Europhys. Lett.* **63** (2): 247–53. 2003-07-01. doi:10.1209/epl/i2003-00520-y. Archived from the original on 2020-03-28.. Qaraldi: 2022-07-18. Termofobiya]]
7. ↑  "Thermophoresis in protein solutions". *Europhys. Lett.* **63** (2): 247–53. 2003-07-01. doi:10.1209/epl/i2003-00520-y. Archived from the original on 2020-03-28.. Qaraldi: 2022-07-18. Termofobiya]]
8. ↑  "[Physiopathology of thermophobia in hyperthyroidism]" (French). *Lyon Med* **225** (12): 1241–3. June 1971. PMID 5122011.