**Ekbatan shaharchasi** (forscha: شهرک اکباتان, *Šahrak-e Ekbātān*) — Eronning gʻarbiy Tehrondagi rejalashtirilgan shaharcha. U Tehron markazidan taxminan besh kilometr gʻarbda joylashgan.

Etimologiya
-----------

Ekbatan shahri miloddan avvalgi 700-yillarda qadimgi Midiya imperiyasining poytaxti Hegmatona sharafiga nomlangan. Bu Gʻarbiy Osiyoda tashkil etilgan qadimgi eronliklarning birinchi poytaxti boʻlib, hozirgi Hamadon shahrining ajdodi hisoblanadi.

Ekbātān soʻzi Ekbatana grekcha: *Εκβάτανα*) qadimgi forscha Haŋgmetana soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „yigʻilish joyi" degan maʼnoni anglatadi.

Tarix
-----

### Qurilish

Ekbatan qurilishi 1975-yilda, ommaviy uy-joy qurish maqsadida boshlangan. U Rahman Golzar va Amerikaning „Gruzen Partnership" arxitektura firmasi tomonidan ishlab chiqilgan. Shaharning 1-bosqichi 1979-yilgi inqilobdan oldin Amerikaning Starrett kompaniyasi tomonidan muvaffaqiyatli qurilgan va yakunlangan.

Dastlab Ekbatan Gʻarbiy Osiyodagi xususiy kompaniya tomonidan eng yirik uy-joy qurilish hududi edi. Quruvchilar, shuningdek, Gʻarbiy Osiyodagi eng tez rivojlanayotgan xususiy banklardan biri boʻlgan Ekbatan bankiga ham egalik qilishgan. Konstruktorlar guruhining koʻpchiligi Rahman Golzar va uning oilasiga, ozchilik esa Muhammad Ali Bagirzodaga tegishli edi. 1977-yilda Muhammad Ali Bagirzoda guruhdagi ulushlarini farzandlari Ali va Golilarga topshirdi.

### 1979-yilgi inqilobdan keyin

 Tehronning Ekbatan shahri qor ostida
1979-yilgi inqilobdan keyin, yangi kelgan hukumat guruhni va uning barcha shoʻba va filiallarini milliylashtirdi va uning mulkini Uy-joy vazirligiga berdi, keyinchalik esa davlat tarafidan sotildi va hozirda xususiy mulkdir. Ekbatan Bank bir vaqtning oʻzida milliylashtirildi va Eronning xususiy banklarining vorisi boʻlish uchun yaratilgan yangi davlat bankiga aylantirildi.

Infratuzilma
------------

### Fazalar

Ekbatanda 2 208 570 kvadrat metr maydonda 15 500 birlik mavjud. Unda *fazalar* deb ataladigan uchta alohida binolar toʻplami mavjud (forscha: fāz), va har bir bosqichda blok sifatida tasniflangan mustaqil binolar mavjud. Birinchi va uchinchi bosqichlardagi arxitekturalari oʻxshash va 2-bosqichdan juda farq qiladi. 1-bosqichning har bir bloki (va 3-bosqich) uchta asosiy bosqichga ega. Yon tomondan qaralganda, birinchi qavatda beshta, ikkinchisida toʻqqizta va uchinchisida oʻn ikki qavat bor. 2-bosqichda bloklar burchak ostida birlashtirilgan oʻn ikki qavatli quti shaklidagi ulkan qismlarga oʻxshab yaratilgan. 1-bosqich (yoki 3-bosqich) va 2-bosqich oʻrtasidagi yana bir farq — bu kvartiralarning ichki tartibi. 1-bosqichda (va 3-bosqich) kvartiralar bir qavatli. Biroq, 2-bosqichda ular asosan ikki qavatli (dupleks) zal bilan qurilgan va birinchi qavatdagi oshxona va yuqori (ikkinchi) qavatda joylashgan xonalar. Ushbu bosqichlarning barchasida siz taxminan 50 m2 dan 240 m2 gacha boʻlgan bir, ikki, uch yoki toʻrt xonali kvartiralarni topishingiz mumkin.

Ekbatandagi binolar orasida yashil maydonlar mavjud. Landshaft tabiat va zamonaviy hayotni uygʻunlashtirish uchun atrof-muhit muammolari tufayli arxitektura amaliyotida koʻproq oʻrganilayotgan kontseptsiya yaratilgan.

Ekbatanning har uch bosqichida bir nechta turli darajadagi maktablar mavjud. Shaharda, shuningdek, soʻnggi yillarda rivojlangan 2-bosqichda joylashgan Mega Mall kabi turli xil xarid qilish va koʻngil ochar joylari mavjud.

### Transport

 Tehron metrosining Ekbatan metro bekati.
Shaharga Tehron metro tizimining Ekbatan (*Shahrak-e Ekbatan)* va Ekbatan (Eram-e Sabz) stansiyalari xizmat koʻrsatadi.

2-bosqichdagi asosiy xiyobon Mozori Sharifda ishlayotganida Tolibon tomonidan oʻldirilgan terrorizm qurboni IRNA muxbiri Mahmud Saremi nomi bilan atalgan.

Madaniyat
---------

Eron mart oyining oxirgi chorshanbasi arafasida, Navroʻz bayrami oldidan Ekbatanda Tehrondagi eng yirik Charshanbe Suri festivallaridan biriga mezbonlik qiladi.

Ekbatan, shuningdek, oʻzining graffiti asarlari bilan mashhur va A1one va Oham kabi rassomlarning kelib chiqishi joyidir.

Ekbatan jonli yer osti musiqa sahnasiga ega ekanligi maʼlum va bir qancha mustaqil musiqachilar Ekbatanda oʻzlarining badiiy faoliyatini boshlaganlar; 127 rok guruhi va repper Rez bunga yaqqol misol boʻla oladi. 2023-yil mart oyida „Ekbatan qizlari" Eron hukumatining ayollar huquqlariga nisbatan tutgan pozitsiyasiga norozilik bildirgan raqs videolari bilan milliy OAVlarga chiqdi va ular bu harkat uchun keyinchalik hibsga olindi.

### Sport

 Ekbatandagi Dastgerdi stadioni .
Ekbatan stadioni (a.k.a. *Rah Ahan stadioni*) Ekbatan shahrida joylashgan. Ilgari „Apadana" stadioni nomi bilan tanilgan, u „Persepolis" klubiga tegishli boʻlib, bugungi kunda „Rah Ahan" FC jamoasining uy stadioni hisoblanadi. U 1974-yilgi Osiyo oʻyinlarida (A va C guruhlari) futbol oʻyinlarining dastlabki bosqichiga mezbonlardan biri boʻlgan.

Dastgerdi stadioni (Pas stadioni) ham Ekbatan shahrida joylashgan. Bu yerda sobiq Pas FC jamoasi bazasi joylashgan va hozirda Eronning 20 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasi oʻyinlariga mezbonlik qiladi. Shuningdek, 2005-yilda Foolad va Saba Battery futbol klublari oʻrtasida Eron Superkubogi oʻtkazilgan.

Ekbatan va Dastgerdi stadionlarida 2012-yilgi Osiyo U-16 chempionati boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Ekbatan*** haqida turkum mavjud |

1. 1 2  „ECBATANA".  Iranica. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.
2. ↑  Sedighi, Mohamad (2018-04-12). "Megastructure Reloaded: A New Technocratic Approach to Housing Development in Ekbatan, Tehran". *ARENA Journal of Architectural Research* **3** (1): 2. doi:10.5334/ajar.56. ISSN 2397-0820. .
3. ↑  *Sedeghi.* „Ekbatan" (en-US). *dash-journal.com* (18-yanvar 2016-yil). Qaraldi: 17-yanvar 2022-yil.
4. ↑  Sedighi, Mo (2016) (English). *Megastructure Reloaded: A New Technocratic Approach to Mass Housing Development in Iran*. .
5. ↑  *Award in Case No. 255 (176-255-3) of 26 April 1985*. Transnational Law Database.
6. ↑  *O’Dell.* „Selena Gomez praises ‘courageous’ Iranian girls 'detained' by police". *indy100*.  The Independent (19-mart 2023-yil). Qaraldi: 27-mart 2023-yil.
7. ↑  „Asian Games 1974 (Iran)". *RSSSF*. Qaraldi: 31-oktyabr 2013-yil.
8. ↑  „AFC U-16 Championship: Iran, Australia and Iraq Won Their Opening Matches".  kabirnews.com. 2-oktyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktyabr 2013-yil.