recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatalari: 39°46′24.5″N 64°25′06.4″E﻿ / ﻿39.773472°N 64.418444°E﻿ / 39.773472; 64.418444GO

**Magʻoki Koʻrpa masjidi** — 1636—1637-yillari Buxoro shahrining tarixiy markazida qurilgan, Toqi Telpakfurushon yonida, Mehtar Anbar koʻchasida joylashgan, Buxorodagi ikkita „yerosti" (magʻoki) masjidlardan biri.

Tarixi
------

Magʻoki Koʻrpa masjidi 1636—1637-yillar oraligʻida qurilgan, ikki qavatli boʻlgan. Birinchi qavati chuqurlikda (magʻoki) joylashgan, balandligi 6 metr. Ushbu qavat qishda havosi moʻtadil boʻlgani sababli namoz ibodatini bajaradigan joy hisoblangan. Hozirda bu qavat madaniy qatlam ostidadir. Ikkinchi qavat koʻrpa nomi esa masjid joylashgan mahalla nomidan, yaʼni koʻrpa tikuvchilar yashagan mahalla nomidan kelib chiqqan va bu qavat yozda namoz ibodatini bajaradigan joy boʻlgan. Masjidda ganchkorlik sanʼatining ajoyib namunlari uchraydi. Masjidga qarovsizlik va zilzila tufayli zarar yetgan. Shuningdek, sovet davrida masjid kartoshka saqlanadigan omborga aylantirilgan. 2018-yillari masjida qayta restavratsiya qilingan, bugungi kunda masjid binosida gilam ishlab chiqarish va sotish korxonasi faoliyat yuritmoqda.

Magʻoki Koʻrpa masjidining birinchi va ikkinchi qavatlari chizmasi
### Arxitekturasi

Masjid pishgan gʻishtdan qurilgan boʻlib, toʻgʻri toʻrtburchak shaklida, sharqiy-gʻarbiy oʻq boʻylab choʻzilgan. Masjidning old tomoni sharqqa qaragan. Birinchi qavatdagi gumbazlar toʻrtburchak ustunlarga, ikkinchi qavatda toʻqqizta gumbaz esa toʻrtta sakkiz burchakli koʻndalang ustunlarga tayangan. Bu toʻqqiz gumbazdan uchtasi stalaktit shaklida boʻlib, zalning oʻrtasi va mehrob tepasidagi stalaktitlarga muqaddas bitiklar tushirilgan, qolgan gumbazlar esa qalqonsimon yelkanlar koʻrinishida. Asosiy gumbaz juda baland va tor qilib qurilgan. Masjid dastlab jome masjid sifatida qurilgan, ammo qurilishi yakunlangandan soʻng kichik hajmda boʻlgani sababli mahalliy masjid sifatida foydalanilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Mechet Magoki Kurpa" (rus tilida) (18-yanvar 2018-yil). 20-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2022-yil.
2. ↑  *Istam Ibrohimov.* „Buxoroning tarixiy qiyofasi saqlab qolinadimi?" (12-fevral 2021-yil). 20-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2022-yil.
3. 1 2 3  *Veronika Voronina.* „Аrxitektura Sredney Аzii XVI-XVII vv." (rus tilida). *Аrxitektura stran Sredizemnomorya, Аfriki i Аzii VI-XIX vv. Tom 8.* 325—326-sahifalar.  Moskva: Izdatelstvo Аkademii arxitekturi SSSR (1969). 20-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2022-yil.
4. 1 2 3  *Istam Ibrohimov.* „Buxorodagi qadimiy Magʻoki koʻrpa masjidi nimasi bilan ajralib turadi?" (30-oktyabr 2019-yil). 20-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2022-yil.
5. ↑  *Istam Ibrohimov.* „Holi zabun zabonsiz obidalar. Kundan-kunga tutday toʻkilib bormoqda" (5-fevral 2020-yil). 8-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-noyabr 2022-yil.
**Perekop qahramonlari** **yodgorligi** — 1972-yil 15-noyabrda Moskvada Sevastopolskiy prospekti bilan kesishgan joyda Perekopskaya koʻchasida oʻrnatilgan yodgorlik belgisidir. Yodgorlik 1920-yil kuzida fuqarolar urushi paytida Perekopga bostirib kirishga va 1944-yil bahorida Qrimning fashist bosqinchilaridan ozod qilinishiga bagʻishlangan.

Yodgorlik belgisi ikkita granit blokda joylashgan qizil granit devordir. Unda Budyonovkadagi Qizil Armiya askari va dubulgʻadagi askar tasviri; chap tomonda — „*Perekop qahramonlariga" yozuvi. 1920-1944-yillar* ". Qarama-qarshi tomonda 1920 va 1944-yillarda qazish uchun janglarda qatnashgan boʻlinmalar keltirilgan. Yodgorlik ochiq maydonda oʻrnatilgan boʻlib, u ochiq rangli plitalar bilan qoplangan va gulzorlar bilan oʻralgan.

Yodgorlik belgisi Perekop qahramonlari tarixi uzoq vaqt davomida oʻrganilgan qoʻshni 531-sonli maktab (hozirgi 554-sonli maktabning 2-tarkibiy qismi) oʻquvchilari tashabbusi va mablagʻlari hisobidan qurilgan. Yodgorlik maktab oʻquvchisi Vadim Ermolaevning eskizi boʻyicha qurilgan. Memorialni yaratishda arxitektor V.L. Voskresenskiy va maktab tasviriy sanʼat toʻgaragi rahbari Y. S. Zimin.

Yodgorlik „shahar haykaltaroshligi" toifasiga kiradi. Har yili Gʻalaba kunida unga gullar qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Кожевников Р. Ф. „Памятный знак «Героям Перекопа»",*. Скульптурные памятники Москвы*. Москва: Московский Рабочий, 1983.
2. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
**Soʻri** — tok oʻstirishga moʻljallangan tayanch moslama. Fargʻona, Qashqadaryo, Samarqand va Toshkent viloyatlarida keng tarqalgan. Toklarni yerdan koʻtarish uchun tik ustunlar qoʻyiladi va ustunlarning 3—3,5 m li baland qismidan bir tomonga qiyshaytirib yana 3—4 m uzunlikda xodacha yoki taxtalar oʻrnatilib, ularning uch qismiga tirgak ustunlar qoʻyiladi. Tik koʻyilgan ustunlarga va S.ning ustiga 40—50 sm oraliqsa bagʻazlar bogʻlanadi. Sohibkor Rizamat Musamuhamedov tomonidan tokni S.da oʻstirishning yaxshilangan voish usuli ishlab chiqilgan. Tokni S.da oʻstirish usuli xalq tajribasi asosida vujudga kelgan. S.da oʻstiriladigan tokning zang, madang va bir yillik novdalari atrofga keng taralib yayrab oʻsadi. Barglari havo va quyoshdan yaxshi foydalanadi, assimilyasiya jarayoni kuchayadi. Natijada uzum boshlari kattalashadi, rang kiradi, shirasi ortadi, kasalliklardan kam zararlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Soʻrilish**, rezorbsiya — turli moddalarning hujayra elementlari orqali qon va limfaga oʻtishi. Ovqat hazm qilish yoʻlida (asosan, ichaqda), shuningdek, oʻpka, plevra, bachadon boʻshligʻida, qovuqda, teri yuzasi va boshqalarda sodir boʻladi. Suv, tuz va baʼzi moddalar (glyukoza, vitaminlar) deyarli oʻzgarishsiz, koʻpchilik ovqat moddalari fermentlar taʼsirida epiteliy qavatidan oson oʻtadigan oddiy birikmalarga aylangandan soʻng soʻriladi. S.da moddalar fizik jarayonlar (diffuziya va h.k.) natijasida harakatlanadi. Soʻrilgan moddalar barcha organ hamda toʻqimalarga tarqalib, energiya hosil boʻlishi va harakatlanish jarayonida sarflanadi. S. murakkab fiziologik jarayon; odam va yuksak haivonlar ovqat hazm qilish ioʻlida S. ichak vorsinka (oʻsimta)lari hamda mikrovorsinkalar orqali yuz beradi. Uglevodlarning monosaharidga, oqsillarning aminokislotaga parchalanib soʻrilishi forforillash jarayoniga imkon beradi. Yogʻlar oldin diva monoglitseridlarga, keyin glitserin hamda yogʻ kislotalariga parchalanib soʻriladi. S. nerv hamda gumoralgormonal mexanizm orqali boshqariladi. S.ning buzilishi baʼzi ferment va S.da ishtirok etadigan ayrim oʻtkazuvchilarning yetishmasligi sababli roʻy beradi, goho irsiy xususiyatga ega. Bu kamchiliklar organizmga ferment, vitamin, tuz va boshqa moddalarni kiritish yoʻli bilan bartaraf qilinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gebrid orollari** - Atlantika okeanidagi arxipelag. Shotlandiyaning shim.-gʻarbida. 500 dan ortiq mayda oroldan (Lyuis, Skay, Mall va b.) iborat. Buyuk Britaniya tarkibida. Mayd. 7,5 ming km2. Tashqi Gebrid va Ichki Gebridlarga boʻlinadi, ular Nort-Minch, LitlMinch boʻgʻozlari va Gebrid burni orqali ajralib turadi. Orollar kristall jinslar va bazalt krplamlaridan tashkil topgan. Relyefi pasttekislik va past togʻlardan iborat (bal. 1009 m gacha). Koʻp qismi toshloq va botqoqli yerlar. Lava dalalari, qad. muzlik izlari saqlangan. Iqlimi moʻʼtadil, dengiz iqlimi; yanvarning urtacha temperaturasi 4—6°, iyulniki 12—14°, yillik yogʻin 1000–2000 mm.

Yaylov koʻp, baʼzan qayinzorlar uchrab turadi. Aholi asosan baliq ovlash, chorvachilik bilan shugʻullanadi. Movut ishlab chikariladi. Turizm rivojlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qurbonov Sobir Hayitovich** (1949.20.1, Buxoro tumani) — sportchi, sambo boʻyicha jahon chempioni (1975, Minsk), xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1976), Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi (1999). Akobir Qurbonovyaning otasi va birinchi ustozi. Sambo boʻyicha 74 kg vazn toifasida Oʻzbekiston (1970, 1973), spartakiada (1975, Tbilisi) va Yevropa (1974, Madrid) chempioni. Shuningdek, kurash boʻyicha 73 kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempionati (1969, 1970) va nufuzli musobaqalar gʻolibi. Q. Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1972), Buxoro tumanidagi 2-bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy, direktor (1973—87). 1987-yildan buxoro viloyati ichki ishlar boshqarmasi "Dinamo" sport jamiyatida katta murabbiy.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sobir Rahmonov** (1910.20.3 — Namangan — 1990.2.12) — Oʻzbekiston xalq artisti (1961). Dastlab (1927—31) "Tankidiy truppa"da, 1931-yildan Namangan teatrida ishlagan. R. oʻzbek teatrining utkir harakterli, komik aktyorlaridan. Hidoyatxon, Mulladoʻst, Xolmat (Hamza, "Maysaraning ishi", "Boy ila xizmatchi"), Qoʻziyev (Abdulla Qahhor, "Shohi soʻzana"), Toshbolta (H. Gʻulom, "Toshbolta oshiq"), Huzurxuja (Komil Yashin, "Nurxon"), Xuja Nasriddin (A. Xachaturov, L. Solovyova, "Nasriddin afandi"), Xlestakov (N. Gogol, "Revizor"), Mashara (U. Shekspir, "Qirol Lir"), Zargarov (Abdulla Qahhor, "Ogʻriq tishlar"), Gof Marshal (F. Shiller, "Makr va muhabbat"), Kablayi (Urdubodiy, "Besh sumlik kelin") kabi rollari unga katta shuhrat keltirdi. Uning qahramonlari yengil kinoya, piching boʻyoqlari bilan yoʻgʻrilganligi, psixologik holat va imkoniyatlarni burttirib kursatishi bilan ajralib turadi. R. konsertestrada faoliyatida komik artist sifatida uz repertuari ("Nozigim", "Mayda pul", "Inkadar", "Dadang kelmadi", "Dangasa", "Ichmayman hargiz" va boshqa kulgili tomoshalar)ni yaratgan. Bir qancha hajviy va yumoristik kichik hikoyalar ijod qilib "bir aktyor teatri" sifatida ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Soʻzlashuv tili** — ogʻzaki adabiy til turlaridan biri; kundalik turmushdagi aloqaaralashuv uchun xizmat qiladi, muomala va taʼsir koʻrsatish vazifasini bajaradi. Milliy aloqaaralashuv vositasi sifatida millatning shakllanish davrida vujudga keladi. St. adabiy tilning yashash, amal qilish shakli sifatida uning asosiy belgilariga (laxjalardan ustun turish, barqarorlik, meʼyoriylik, qoʻllanish sohasining kengligi) ega boʻladi. Soʻzlashuv tilitarixiy kategoriya. Soʻzlashuv tilining turli milliy. tillardagi tarixi uning ogʻzaki shaklda mavjud boʻlganligi tufayli manbalarda qayd etilmagan.

St. bir qator oʻziga xos belgilari bilan, jumladan, oldindan oʻylash va til materialini oldindan tanlab olishning boʻlmasligi, nutqiy aloqaning suhbatdoshlar orasida bevosita boʻlishi, nutq jarayonining erkinligi, rasmiylikdan holi boʻlishi va sh. k. bilan ajralib turadi. Tilning barcha sohalari (fonetika, morfologiya, leksika va boshqalar) boʻyicha ham Soʻzlashuv tili ning alohida xususiyatlari bor. Mas, fonetika boʻyicha bu narsa oʻziga xos talaffuzda koʻrinsa, leksikada uning oʻziga xos soʻzlarga (argolar, jargonlar, dialektizmlar va boshqalarga) egaligida namoyon boʻladi. Soʻzlashuv tili xizmat koʻrsatadigan aloqaaralashuv jarayonida nafaqat sof lisoniy vositalarning oʻzi, balki qoʻl va yuz bilan qilinadigan imoishoralarning ham katta ahamiyati bor: bunday imoishoralar soʻzlovchi nutqining yanada aniq va taʼsirchan boʻlishini taʼminlaydi, pauza yoki ayrim soʻzlar va fikrlar oʻrnini bosadi. Soʻzlashuv tili unsurlari badiiy adabiyotda ham, uning taʼsirchanligini oshirish, mahalliy koloritni koʻrsatish maqsadida ham keng qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sobirjon Ibrohimov** (1905.21.12, Andijon — 1974.22.12, Toshkent) — tilshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1972), filol. fanlari doktori (1961), professor (1965). Samarqanddagi Oʻzbekiston Ped. akademi-yasida oʻqigan (1928—29), "Qizil Oʻzbekiston" gaz.ning maxsus muxbiri (1929), Oʻzbekiston davlat nashriyotida adabiy muharrir (1929—33), Madaniy qurilish ilmiy tekshirish institutida ilmiy xodim (1933), Yangi alifbo va terminologiya qoʻmitasida boʻlim mudiri (1934—37), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, boʻlim mudiri (1937—74). Ilmiy tadqiqotlari oʻzbek tilining fammatika, dialektologiya, leksikologiya, imlo, orfoepiya kabi sohalariga oid ("Fargʻona shevalarining kasbhunar leksikasi", 1—3-kitob, 1956—59; "Bosh harflarni ishlatish qoidalari" 1964; "Oʻzbek imlosidagi baʼzi qiyin holatlar", 1970; "Adabiy talaffuz madaniyati", 1972 va b.). I. "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat" (1954; 1950—55), "Navoiy asarlari lugʻati" (1972), "Oʻzbek tilining izohli lugʻati" (1981) va b. tuzishda qatnashgan.

Manbalar
--------

* Oʻzbek tilining Andijon shevasi, T. 1967; Nutq madaniyati va adabiy talaffuz haqida, T. 1972; Tilga eʼtibor — elga eʼtibor, T. 1972.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Usmon Faruk Logog'lu** (1941-yil 15 oktyabr, Anqara, Turkiya), turk byurokrati va siyosatchisi.

Hayot
-----

Tarsus Amerika kollejini tamomlagandan so'ng AQShning Brandeys universitetini tamomlagan va Prinston universitetida siyosiy fanlar doktori darajasini olgan. Davlat departamentiga ishga kirishdan oldin u Vermontdagi Midlberi kollejida bir yil siyosat fanidan dars bergan.

U 1971-yilda Tashqi ishlar vazirligiga kirdi va markaziy idoralarda asosan siyosiy masalalar bilan shug'ullandi va Yaqin Sharq, Yevropa, Kipr, Turkiya-Yunoniston munosabatlariga e'tibor qaratdi. Dakka (Bangladesh) (1976-1978), Gamburg (1986-1989), Kopengagen (Daniya) (1993-1996), Boku (Ozarbayjon) (1996-1998) va Vashingtondagi (AQSh) (2001-2006) Bosh konsul. Tashqi ishlar vazirligi qoshida elchi lavozimida ishlagan. Boshqa xorijiy missiyalar mos ravishda Belgiya, Bangladesh, Birlashgan Millatlar Tashkiloti (Nyu-York) va Germaniyada bo'lgan. 1998-yilda Ozarbayjondan markazga qaytgach, dastlab koʻp tomonlama siyosiy masalalar boʻyicha maslahatchi oʻrinbosari (1998-2000), soʻngra vazirlik maslahatchisi (2000-2001) lavozimlarida ishlagan. Tashqi ishlar vazirligida Tashqi siyosat bo'yicha maslahat kengashi a'zosi va YUNESKO bo'yicha Turkiya milliy komissiyasi raisi o'rinbosari lavozimlarida ishlagan.

2010-yil 18-dekabrda CHP partiya majlisi deputati etib saylandi. 2011-yilgi saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Adana deputati etib saylangan. 2011-yil avgust oyida CHP raisining tashqi aloqalar bo'yicha o'rinbosari etib tayinlangan. Shuningdek, Turkiya-AQSh doʻstlik parlamentlararo doʻstlik guruhi a’zosi.

Uning "Ismet İnönü va zamonaviy Turkiyaning shakllanishi" nomli asari va ingliz tilida chop etilgan bir qancha maqolalari bor. U Mevhibe Logog'lu bilan turmush qurgan.

2015-yil 3-noyabrda "Zaman "gazetasida yozishni boshlagan.

Manba
-----

1. ↑  „Merhaba!". Zaman gazetesi. Qaraldi: 3 kasım 2015.
Farux El-Baz
**Farux El-Baz** 1938-yil 2-yanvarda tug'ilgan (Ez-Zakazik, Misr) — misrlik amerikalik olim, geolog, choʻl tadqiqotchisi. NASAning Oyni o'rganish bo'yicha Apollon dasturining a'zosi (1967-1972), geologiya, geografiya va arxeologiya sohalarida sun'iy yo'ldosh tasvirlaridan foydalanish bo'yicha kashshof. PhD, TWAS aʼzosi (1985), Afrika fanlar akademiyasi (1989), Islom olami fanlar akademiyasi (1998), AQSh Milliy muhandislik akademiyasi (2002), Hasan II Fanlar va texnologiyalar akademiyasi (2005), Boston universiteti professori (1986 yildan). 1978-1981 yillarda.

Biografiya
----------

Qohiradagi Ayn Shams universitetini (kimyo va geologiya bakalavri) tamomlagan, 1954-1958 yillarda shu yerda tahsil olgan. U 1960-1961 yillarda Missuri kon va metallurgiya maktabida geologiya boʻyicha magistr darajasini olgan.

**1961-1962 va 1963-1964 yillarda**

1962-1963 yillarda Roldagi Missuri universitetida tahsil oldi, u yerda geologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. MITda ham xuddi shunday qildi.

**1964-1965 yillarda**

Geydelberg universiteti Mineralogiya va petrografiya institutida o'qituvchi. 

**1965-1966 yillarda.**

Qohirada geolog, Morgan neft konining ochilishida qatnashgan. Keyin u AQShga qaytib keldi. 

**1967-1972 yillarda**

Bellcomm va Bell Labs xodimi. 

**1973-1982 yillarda**

Smitson institutining Milliy havo va kosmik muzey markazining tadqiqot direktori. 

**1982-1986 yillarda**

Itek Optical Systems kompaniyasining fan va texnologiya bo'yicha vitse-prezidenti. 

**1986 yildan** Boston universitetida tadqiqotchi professor va uning masofadan zondlash markazi asoschisi. Amerika Geologiya Jamiyati, Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi, Britaniya Qirollik Astronomiya Jamiyati, Kashfiyotchilar klubi a'zosi. Professional jurnallarda 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Arxeologiyada masofaviy zondlashning hammuallifi (2007).

**1970 yildan** AQSh fuqarosi. Uylangan, to'rt qizi, nevaralari bor.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

* American Muslim Achievement Award (2001)
* Gold Award, Misr antikvarlari xizmati (2008)
* Distinguished Career Award, Amerika Geologiya Jamiyatining Xalqaro bo'limi (2014)
* Nevada medali (2015)
* Inamori Ethics Prize (2018)

Nyu-England kolleji (1989), Mansoura universiteti (2003), Qohiradagi Amerika universiteti (2004), Missuri universiteti (2004), Bayrut Amerika universiteti (2009) faxriy doktori unvonlarini olgan. Misrning 1-darajali xizmatlari uchun ordeni bilan mukofotlangan (1981). 2014-yilda Qohiradagi ko‘chalardan biriga uning nomi berilgan.

**Kinoda**

Star Trek: The Next Generation 6-mavsumining 26-qismida mokilardan biri uning nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

* Farux El-Baz
* Faruk Elbaz - zamonaviy geolog
**ASPLinux (Application Service Provider Linux)** — Rossiyaning Linux distributivi boʻlib, ASP Linux kompaniyasining mahsuloti. RPM sistema paketlariga asoslangan. Butunlay Red Hat distributivi bilan moslashadi. Ishlab chiqaruvchilarning gapiga qaraganda, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligida eng mashhur. 
2001 yildan boshlab, distributivlarning quyidagi versiyalari ishlab chiqarilgan:

* ASPLinux 7.1 Mria (16 aprel 2001)
* ASPLinux 7.2 Baikal (5 dekabr 2001)
* ASPLinux 7.3 Vostok (15 avgust 2002)
* ASPLinux 9 Ural (12 may 2003)
* ASPLinux 9.2 Siberia (25 fevral 2004)
* ASPLinux v10 Karelia (23 dekabr 2004)
* ASPLinux 11 Seliger (6 mart 2006)

**ASPLinux**ning serverlar uchun quidagi mahsulotlari bor:

* ASPLinux 7.3 Server (19 mart 2003)
* ASPLinux Server II (9.1) (24 avgust 2004)
* ASPLinux Server IV (10.1) (26 iyul 2005)

Tashqi Linklar
--------------

* ASPLinuxning ofitsial sayti

Tux
GNU/Linux asosiy distributivlari

ALT |
Arch |
ASPLinux |
DSL |
Debian |
Fedora |
Gentoo |
Knoppix |
Kubuntu |
LFS |
Mandriva |
MEPIS |
Novell |
Red Flag |
Red Hat |
Slackware |
Slamd64 |
SLS |
SuSE |
Ubuntu |
Zenwalk

butun ro`yhat
**„Soʻz latofati"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub nasriy asarlar toʻplami. Ilk bor 2014-yil Toshkent shahrida Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligining „Oʻzbekiston" nashriyotida chop etilgan. 2018-yil ayni nashriyotda kitobning toʻldirilgan va qayta ishlangan ikkinchi nashri chop etilgan. Toʻplamga shoir oʻzbek tili mavzusida turli yillar davomida yozgan maqolalar va risolalar kiritilgan. Xususan, toʻplamdan Vohidov oʻzbek tili grammatikasidagi qiyinchiliklar haqida yozgan oʻylari oʻrin olgan.

Ikkinchi nashrni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Omonulla Madayev – masʼul muharrir, A. Boboniyozov – muharrir, B. Zufarov – rassom, X. Qutluqov – badiiy muharrir, L. Xijova – texnik muharrir, G. Yeraliyeva – kichik muharrir, M. Ishonxonova – musahhih, F. Botirova – kompyuterda tayyorlovchi. Kitob adadi – 5 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Erkin Vohidov: Oʻzbek tili tilshunoslarning tomorqasi emas!". *Ozodlik radiosi* (21-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2020-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Quyonchilik** - chorvachilikning quyonlarni urchitish bilan shugʻullanadigan tarmogʻi. Quyonchilikning asosiy mahsuloti — goʻsht, teri va tivit. Quyon goʻshti toʻyimli parhez mahsuloti; terisi moʻyna sanoati uchun muhim xom ashyo; tiviti issiqlik oʻtkazuvchanligi jihatidan merinos qoʻylari junidan qolishmaydi, trikotaj, fetr, duxoba va boshqa mahsu-lotlar tayyorlashda ishlatiladi.

Oʻzbekistonda 20-asrning 30-yillaridan rivojlana boshladi. Shu davrda nasldor quyonlar yetishti-ruvchi bir necha davlat, jamoa xoʻjaliklari va davlat naslchilik parvarishxonalari barpo etildi. Yakka xususiy (tomorqa) xoʻjaliklarda Quyonchilik rivojlandi. Urushdan keyingi yillarda Quyonchilik mahsulotlari koʻpaydi. Quyonchilik fermalarida goʻshti, terisi va tiviti, ayrim xoʻjaliklarda faqat goʻshti uchun boqiladi. Goʻsht-teri uchun quyon boqiladigan fermalarda har bir ona quyondan oʻrta hisobda (yiliga 4 marta 5 tadan bolalaydi) 20 tadan bola, yaʼni yiliga 50 kg dan ortiq goʻsht va 20 dona teri (mikroiqlimi boshqa-riladigan binolarda 30—35 quyon bolasi yoki 75–80 kg goʻsht) olinadi. Broyler quyon bolalarini semir-tirish uchun boquvchi fermalar ularni onalari bilan boqib, yoshi 2— 2,5 oylik va tirik vazni 2 kg cha boʻlganda boshqa xoʻjaliklarga sotadi. Tivit uchun quyon boqiladigan fermalarda har bir katta quyondan yiliga 350—700 g tivit olinadi.

Quyonchilik fermalarini nasldor quyonlar bilan taʼminlash uchun naslchilik fermalari va naslchilik xoʻjaliklarida quyonlarning eng yaxshi zotlari: shinshilla, katta oq quyon, katta kulrang quyon, kumushrang, koʻk, qora-qoʻngʻir, flandr, angor quyon va boshqa zotlari yetishtiriladi. Oʻzbekistonda shinshilla, oq ulkan, marder, qora-qoʻngʻir, vena zangorisi, oq kaliforniya, oq hamda qizil tivitli kabi zotlari (umumiy bosh soni 100 mingdan koʻproq), asosan, havaskor, shaxsiy va fermer xoʻjaliklarida parhez goʻshti, momigʻi va moʻynasi uchun boqiladi. Har yili 30 ming dona atrofida quyon terisi tayyorlanadi.

Quyon goʻshti eng koʻp yetishtiriladigan mamlakatlar Fransiya, Italiya, AQSH, shuningdek, Buyuk Britaniya, Vengriya, Polsha va boshqa

Yana q.
-------

* Chorvachilik
* Quyonlar

Adabiyot
--------

* Pomitko V.N. Aleksandrov V. N. Uchebnaya kniga krolikovodstva, 2 izd. M. 1985.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quymuch nervi** — odam va umurtqali hayvonlardagi eng yirik nerv. Orqa miya oʻsiqlari va orqa miya tugunining sezuvchi tolalari (odamda 4, 5-juft bel va 1—3-juft dumgʻaza nervlari)dan hosil boʻladi. Bu nerv dumgʻaza chigalidan uzun tarmoqlar tarzida noksimon muskul osti teshigi orqali chiqadi. Quymuch nervi bitta yaxlit biriktiruvchi toʻqima pardasi bilan oʻralgan, katta boldir va kichik boldirning umumiy nervlaridan iborat. Bulardan biri oyoq kafti va boldirning orqa guruh muskullarini inner-vatsiyalaydi, u tizza, panja boʻgʻimi va panjaning kaft terisi bilan medial tomondagi terisiga tarmoklar beradi. Ikkinchisi umumiy kichik boldir ne-rvi chuqur (harakatlantiruvchi tolalar) va yuza (sezuvchi tolalardan iborat) shoxlarga boʻlinib, tovon va boldirning tashqi tomonidan terisini in-nervatsiyalaydi. Qn.ning ogʻriqli yalligʻlanishi — ishias koʻproq quzatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Quvushshoxlilar** — juft tuyoqli sut emizuvchilar oilasi. Gavdasi har xil kattalikda. Erkagi urgʻochisiga nisbatan yirikroq. Erkaklarida, koʻpincha ur-gʻochilarida ham 1 juft, baʼzan 2 juft (4 shoxli antilopa) shoxi bor. q. shoxlari muguz bilan oʻralgan; hayoti davomida almashinmaydi. 43 uruqqa mansub 125 turi maʼlum. Avstraliya va Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan.

Q. — oʻtxoʻr, aksariyat poligam. 1—5 ta bola tugʻadi. Koʻpchilik turlari kichik poda boʻlib yashaydi. Ayrim antilopalar boshqa hayvonlar (fillar, zebralar, tuyaqushlar va boshqa antilopalar) bilan birga baʼzan katta poda hosil qiladi. Koʻpchilik turlarining soni keskin kamayib bormoqsa; ayrim turlari (jayron, zubr) faqat milliy bogʻlarda saqlanib qolgan. Oʻzbekiston faunasida 5 turi, jumladan, saygʻoq maʼlum; 4 turi (arhar, jayron, morxoʻr, togʻ takasi) Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan (yana qarang Juft tuyoqlilar).

d:Q25497 (Bovidae)?
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Davlat mulkini boshqarish** - shaxslar va davlat idoralari tomonidan qonunchiliqda belgilangan huquq va vakolatlar doirasida davlat mulki egasi (egalik, foydalanish, tasarruf etish) vazifalarini bajarish. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va 1990-yil 31 oktabrda qabul qilingan "Oʻzbekiston Respublikasida mulkchilik tugʻrisida" qonuniga koʻra davlat mulkini xalq nomidan (maʼmuriy-hududiy tuzilma aholisi nomidan) tegishli xalq deputatlari kengashi va ular vakolat bergan davlat organlari tasarruf etadi va boshqaradi. Masalan, Oʻzbekiston Respublikasi mulkini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi hukumati yoki ular vakolat bergan davlat organlari tasarruf etadi va boshqaradi, maʼmuriy-hududiy tuzilmalarda davlat mulki (kommunal mulk)ga nisbatan mulkchilik huquqini mahalliy hokimiyat idoralari amalga oshiradi. Respublika yoki mahalliy hokimiyat idoralari egaligida boʻlgan mulk xoʻjalik yuritish yoki joriy boshqarish huquqi bilan yuridik shaxslarga berilishi mumkin. Koʻpgina rivojlangan mamlakatlarda davlat korxonalari davlat mulkining muhim obʼyektlariga kiradi va ularni tarmoq vazirliklari boshqaradi, Moliya vazirligi nazorat qiladi. Ayrim mamlakatlarda D.m.b. bilan shugʻullanadigan maxsus vazirliklar taʼsis etilgan.

Oʻzbekiston Respublikasida bozor iqtisodiyotiga oʻtish davrida islohotlarni amalga oshirish davomida 1994-yilda Vazirlar Mahkamasining Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish qoʻmitasi (1992) hamda Moliya vazirligi huzuridagi Davlat mulki fondi negizida davlat boshqaruv organi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi (Davlat mulki qoʻmitasi) tashkil etildi. Davlat mulki qoʻmitasi davlat korxonalar va b. mulkka, korxonalarning ustav fondidagi davlat hissasiga toʻgʻri keladigan aksiyalar paketi va paylarga mulkchilik huquqini amalga oshiradi. Davlat mulki qoʻmitasi belgilangan tartibda Oʻzbekiston hududidagi va chet ellardagi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mulki obʼyektlarini boshqarish va tasarruf etish; davlat siyosati qonunchiligi asosida davlat korxonalari, koʻchmas mulk obʼyektlarini va ular joylashgan yer maydonlarini xususiylashtirishi, davlat tarmoq, mintaqa boʻyicha xususiylashtirish dasturlarini ishlab chiqish, davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish jarayonlarini tarmoqlararo va mintaqalararo muvofiqlashtirish; Davlat mulki qoʻmitasining hududiy boʻlinmalariga rahbarlik; xususiylashtirishni va tadbirkorlikni qoʻllabquvvatlash hamda investitsiyalarni jalb etish sohasida davlat siyosatini amalga oshirishni taʼminlaydigan bozor infratuzilmalari va muassasalarini barpo etish va b. vazifalarni bajaradi.

Abdulla Abduqodirov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gulsapsar** (Iris sogdiana) — gulsapsardoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. G. koʻp tarqalgan oʻsimlik boʻlib, uning bir necha yuzlab navlari mavjud. Ular gullarining rangi, hajmi va shaqli boʻyicha farqlanadi. Shulardan biri duragay G.dir. Uning boʻyi 30—50 sm. Barglari qilichsimon yoki keng-qalami, eni 1,3 sm. Gulqoʻrgʻoni yirik (diametri 8—15 sm), toʻgʻri, chiroyli, uzun bargsiz gulbandlarda bir nechta (5—9 ta) dan joylashadi. 2— 3 guli bir vaqtda ochiladi, xushboʻy hidli. Rangi oq, sariq, pushti, xira qizil, zangori, binafsha va b. tusda boʻladi. Koʻsagi choʻziq, 6 qirrali, uz. 2—4 sm, uchida koʻsakning yarmiga teng keladigan tumshuqchasi bor. G. tarqalgan joyiga (dengiz sathidan qancha balandlikda joylashganiga) qarab aprel dan iyunning boshiga kadar gullaydi. G. 3—4-yilda ildizpoyani boʻlib ekish yoʻli bilan hamda urugʻidan koʻpayadi (yovvoyi turlar). Bahorda — kuzda eqiladi. G. adirlarda va togʻlarda, sernam yerlarda oʻsadi. Toshkent, Fargʻona, Samarqand va Buxoro viloyatlarida keng tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gulsara Yoqubova** (1937.15.4, Urganch) — Oʻzbekiston xalq artisti (1999). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1963). Bolalikdan xorazm lapar, qoʻshiq va raqslarini ijro etib, turli koʻrik-tanlovlarda, shu jumladan 6 Jahon yoshlari festivalida qatnashgan (1957, Moskva). Oʻzbek davlat filarmoniyasi qoshidagi Xorazm ashula va raqs ansamblining yakkaxon xonandasi (1957—59), Muqimiy teatrida xor xonandasi va aktrisa (1959—68), "Lazgi" ansamblida yakkaxon xonanda (1968y.dan) va uning direktori (1994-yildan). Sahnada Salomat ("Toshbolta oshiq"), Jonsuluv ("Jon qizlar"), Shakaroy ("Ishking bilan") kabi rollarni ijro etgan. Konsert repertuaridan asosan xorazm lapar va qoʻshiklari, shuningdek, oʻzbek bastakorlari asarlari oʻrin olgan: "Boboyjonim" (A. Otajonov), "Yoshlar valsi", "Militsioner yorim bor", "Dalalar soʻlimsoʻlim" (M. Mirzayev), "Xiva dilbari" (M. Yusupov), "Omonomona geddik" (R. Kurbonov) va b. Gulsara Yoqubova Arka momo rolida ("Arka momoning niyat kitobi" musiqiy tomoshasi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abu Kabsha** (arabcha:  — Abu Kabsha Sulaym) — Payg‘ambar ozod qilgan qul.

Abu Kabsha asli fors bo‘lib, Makka yoki Davs qabilasining arablashgan urug‘idan. Ismining *Avs* yoki *Salama* bo‘lgani ham rivoyat qilingan. Payg‘ambar sotib olib ozod qilgan o‘ttizga yaqin qullardan biri bo‘lgan Abu Kabshaning nima sababdan qul bo‘lgani nomaʼlum.

Janglardagi ishtiroki
---------------------

Abu Kabsha Madinaga hijrat qilganida, avval Qubodagi uyida Rasulullohni bir necha kun mehmon qilgan Madina ashroflaridan Kulsum ibn Hidmning uyi­da qoladi. Payg‘ambar bilan birga Badr, Uhud va boshqa g‘azotlarda qatnash­gan. Ibn Hishomning bergan maʼlumotiga ko‘ra, Badr g‘azotida musulmonlarning faqatgina yetmishta tuyasi bo‘lgani sababli Hamza bilan Zayd ibn Horisa va Abu Kabsha bilan Payg‘ambar ozod etgan asli habash qul Anasa (Unaysa) bitta tuya­ga navbat bilan minganlar.

Vafoti
------

Abu Kabshaning hadis rivoyat etgani manbalarda zikr qilinmagan. U Umar xalifa etib saylangan kun (13-hijriy yil, 22 jumodul-oxir, milodiy 634-yil, 23-avgust) vafot etgan.

Boshqa kishilar bilan adashtirilishi
------------------------------------

Sahobalar orasida Abu Kabsha al-Anmoriy al-Mazhijiy ismli shaxs bo‘lib, uning Rasululloh bilan Abu Bakrdan rivoyatda bo‘lgani zikr qilingan. Ibn Abdulbar bu ikki shaxsni bir-biri bilan adashtirib yuborgani sababli Abu Kabsha al-Anmoriyning roviylarini Abu Kabshaning roviylari sifatida ko‘rsatgan. Tobeʼin muhaddislar orasida ham Abu Kabsha kunyasi bilan tanilgan ikki kishi bor. Ulardan biri Abu-d-Dardo, Savbon va Abdulloh ibn Amr kabi sahobalardan hadis rivoyat qilgan Abu Kabsha as-Saluliy, ikkinchisi esa, Abu Muso al-Ash’ariydan rivoyatda bo‘lgan Abu Kab­sha as-Sadusiy al-Basriylardir. Bularning Abu Kabsha bilan bog‘liqligi yo‘q.

Payg‘ambarni emizgan onalari Halimaning eri va ona tomonidan bobosining kunyalari ham Abu Kabsha bo‘lgan. Qurayshlik mushriklar Rasulullohni butparast arablardan farqli eʼtiqodga ega bo‘lgan hamda yulduzga ibodat qilgan Abu Kabsha al-Xuzoiyga o‘xshatganlari bois, Ibn Abu Kabsha der edilar.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 122, 264, 334;
2. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. III, 49;
3. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. II, 448; VI, 261-262;
4. Ibn Hibbon. As-Siqāt. II, 159-160;
5. Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. XII, 209;
6. Al-Omiriy. Bahja al-maxāfil va bug‘ya al-amāsil. — Qohira: 1330-31. II, 150;
7. Ali Yardım. „Ebû Kebşe". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 176.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Lays at-Tunkatiy** (arabcha: أبو ليس التنكتي — Abu Lays Nasr ibn Hasan at-Tunkatiy) — roviy.

Abu Lays at-Tunkatiy hijriy yil hisobi bilan 406 (milodiy 1016) yili Shoshga yaqin boʻlgan Tunkat shahrida tugʻilgan. Baʼzi manbalarda "Abul Fath" kunyasi bilan ham keltirilgan. U gʻarb mamlakatlarida boʻlib, Andalusda bir necha muddat yashab qolgan. U oʻsha yerlik olimlardan dars olgan. Kezi kelganda Muslim ibn Hajjojning "Sahihul Muslim" kitobidan dars berargan. Umrlarining oxirigacha Nishopurda yashagan. Odamlar suv ichsin deb jomeʼ masjidida quduq qazgan. Koʻp xayrli ishlarga bosh-qosh boʻlgan.

Ilmiy safarlari
---------------

Abu Lays at-Tunkatiy tijorat va ilm talabida Nishopur, Misr, Iskandariya va Andalusga borgan.

Ustozlari
---------

Abu Lays at-Tunkatiy Nishopurga borganida Abdulgʻofir al-Forisiydan "Sahihul Muslim" kitobidan taʼlim olgan. Undan tashqari Abu Hafs ibn Masrur, Abu Aʼmir al-Hasan an-Nisviy, Abulhasan ibn at-Taffol, Husayn ibn Muhammad al-Mʼorif va Ahmad ibn Dalhas al-Azriy kabi olimlardan taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Abu Lays at-Tunkatiy hijriy yil hisobi bilan 486 (milodiy 1094) yilda Nishopurda vafot etgan va „Hayrat" qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J. 4. — Bayrut. Doru-l-fikr, 1998. 310.
2. ↑  Shamsiddin Zahabiy. Tarixu-l-islam. J.33. — Bayrut: Doru-l-kitobi-l-arabiy, 1987. 193.
**Abu Mansur Gʻuvrajakiy**(arabcha:أبو منصور جوفراجاكي — Abu Mansur Gʻuvrajakiy — Toʻliq ismi:Abu Mansur Xushnom ibn Abu Migʻvor Gʻuvrajakiy) — muhaddis va roviy.

tarixi
------

Abu Mansur Gʻuvrajakiy asosan hadislarni Sufyon ibn Uyayna va Abu Muʼoz Xolid ibn Sulaymon Balxiy kabi allomalardan rivoyat qilgan. Ibrohim ibn Nasr Anbar Zobiy va Isʼhoq ibn Ismoil ibn Vazzoh ibn Roshid Marvaziy kabi koʻplab roviylar esa Abu Mansur Gʻuvrajakiydan hadislar rivoyat qilgan.
Manbalarda alloma Ibn Vazzoh Abu Mansur Gʻuvrajakiydan hamisha hadis rivoyat qilayotgan paytida: „Bizga zohid Abu Mansur Xashnom ibn Abu Magʻvor xabar berdi. Abu Mansur Gʻuvrajakiyni Gʻuvrajakning ikki togʻ oraligʻidagi Mobon deb nomlangan Rabotida koʻrdim", — deb aytganligi qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. – Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. – B. 894.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ozokerit** (yunoncha: ozo — hid tarataman va heros — mum), togʻ mumi — bi-tumlar guruhiga mansub mineral. Ki-myoviy tarkibi qattiq xrlatdagi toʻyingan uglevodorodlardan iborat. Rangi och yashil, sariq, qoʻngʻirdan qoragacha. Yumshoq, qattiq, baʼzan moʻrt boʻladi. O.dan kerosin hidi keladi. Zichligi 0,85-0,97 g/sm3; 52-85° da eriydi. Tar-kibida 83—85% uglerod, 13,5—15% vodorod va 2% kislorod, azot, oltin-gugurt bor. Yuqori parafinli neft va ogʻir gaz-kondensatlarining taqsimlanishidan hosil boʻladi. O. qatlamlarda neft borligidan darak beradi. Qum va ohaktoshlarda 4—16% O. mavjud. Termoizolyasiya, boʻyoqchilik, tibbiyot (ozokerit bilan davolash) va attorlik sa-noatida qoʻllanadi. Asosan, O. qayta ishlanib, undan serezin olinadi. Oʻzbekistonda (Fargʻona), Ukraina (Lvov viloyati), Turkmanistonda (Cheleken) katta konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy** (arabcha: أبو جعفر محمد الزاميني — Abu Jaʼfar Muhammad ibn Asad ibn Tovus az-Zominiy) — Muhaddis.
Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy X asr oʻrtalarida Ustrushana mintaqasining Zomin shahrida tavallud topgan. Abulabbos al-Mustagʻfiriy u haqida shunday hikoya qiladi: "Men Xurosonga safar qilgan chogʻimda u menga hamrohlik qilib, yoʻlda mendan ayrildi. Shundan soʻng u Iroq, Hijoz va Musalga safar qilgan… ".

Ilmiy safarlari
---------------

Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy ilm talabida Xuroson Iroq, Hijoz, Musal, Marv va Saraxs kabi shahar va mamlakatlarga ilmiy safar qilgan.

Vafoti
------

Abu Jaʼfar Muhammad az-Zominiy 415/1024 yil boshida Buxoroda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Farruhru Parsa
 
Категория:Персоналии по алфавиту
**Farruhru Parsa** (forscha: فرخ‌رو پارسا 1922 - yil 21-mart, Qum - 1980 - yil 8-may, Tehron) — eronlik siyosatchi, shifokor, oʻqituvchi, 1968—1971-yillarda taʼlim vaziri va Eronning birinchi ayol vaziri.

Hayoti
------

Farruhru Parsa 1922-yilda Qumda tugʻilgan. Uning onasi Faxre-Afag Parsa Erondagi birinchi ayollar jurnali "Jahan-e zen" ("Ayollar dunyosi") muharriri va ayollarning ta’lim olish huquqini himoya qilgan. Shu sababdan 1921-yilda turmush oʻrtogʻi Farruhdin Parsa bilan birga uy qamogʻida Qum shahriga surgun qilinadi. Biroz vaqt oʻtgach, yangi bosh vazir Hasan Mostovfi oilaga Tehronga qaytishga ruxsat berdi.

Farruxru Parsa tibbiy taʼlim oldi, shundan soʻng u Janna Dark maktabida oʻqituvchi boʻlib ishga kirdi va u yerda boshqa narsalar qatori Eronning boʻlajak imperatori Farah Dibaga dars berdi..

1963-yilda Parsa Eron parlamentiga saylandi va deyarli bir vaqtning oʻzida shoh Muhammad Rizo Pahlaviyga eronlik ayollarga ovoz berish huquqini berish toʻgʻrisida petitsiya yozishni boshladi, bu oʻsha yili xalq konstitutsiyaviy referendumidan soʻng amalga oshirildi. 1965-yilda u oʻrinbosari, 1968-yilda esa Eron taʼlim vaziri boʻldi.

> Eron inqilobi davrida Farruhru Parsa qamoqqa olinadi. 1980-yil 8-may kuni otib oʻldiriladi. Oʻzining bolalariga yozgan soʻnggi maktubida Parsa quyidagilarni yozadi: ***Men shifokorman va oʻlimdan qoʻrqmayman. Oʻlim - bu bir lahza, xolos. Erkak va ayol tengligi uchun yarim asrlik kurashimdan tavba qilishimni kutayotganlarga boʻysunmayman. Men parda kiyib, oʻtmishga qaytmayman. Men lattalarga uralib uyatda yashashdan koʻra, oʻlimni qoʻllarimni ochib kutib olganim ma’qul.***
> 
> 
> 
> 

Ajablanarlisi shundaki, Eron inqilobiy faollari Muhammad Beheshti, Muhammad-Javad Bahonar va Muhammad-Ali Rejayi Parsa davrida Eron taʼlim vazirligi hisobidan Eron universitetlarida taʼlim olishgan. Aynan uning ruxsati bilan vazirlik Gamburgda Beheshti islom maktabi va Bahonar tomonidan Tehrondagi bir qancha ilohiyot maktablarini ochish uchun mablagʻ ajratdi.


1. ↑  Pirnia, Mansureh (2007), *Madam Minister: A Collection of Memoirs and Notes Written by Farrokhroo Parsa*
**Chjan Tianyi** (xitoycha: 张天翼, pinyin Zhāng Tiānyì, 1906 yil 26 sentyabr - 1985 yil 28 aprel) xitoylik qisqa hikoyalar yozuvchisi. U Xitoy Xalq vakillari Butunxitoy Kengashi aʼzosi edi.

Tarjimai hol
------------

Chjan 1906 yilda Nankin shahrida tug'ilgan. Ikkinchi Xitoy-Yaponiya urushidan oldin u o'qituvchi, jurnalist va kichik amaldor bo'lib ishlagan. Uning sermahsul adabiy faoliyati 1920-yillarda boshlangan. 1930-yillarning boshlarida Chjan chap qanot yozuvchilar ligasiga ham, Maoning Xitoy Kommunistik partiyasiga ham qoʻshildi. Urush yillarida va Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topganidan keyin u yozishni davom ettirdi va turli rasmiy lavozimlarda ishladi, jumladan, "Jenmin Wenxue" ("Xalq adabiyoti") adabiy jurnali muharriri.

Uning "Katta Lin va Kichik Lin", "Oltin o‘rdaklar shohligi", "Sehrli qovoq siri" romanlari bor.

Ishlar
------

Xitoy Gomindan rejimining dushmanligi Chjan yozganlarning ko'p qismini er osti jurnallarida seriyalash kerakligini anglatardi.

Bu Chjan Tianyi asarlarining birinchi toʻliq nashrlari:

**Hikoyalar va qisqaroq asarlar**

```
    *"Uch yarim kunlik orzu" (1929)*
    *"Janob Jing Ye" (1930)*
    *"Qasos" (1930-1931*)
    *"Cho'chqa ichaklarining qayg'ulari" (1931)*
    *"Kompozitsiyada kuch yo'qligi to'g'risida: uning sabablari va uni davolash" (1932)*
    *"Yozuv haqida ertak" (1933)*
    *Maslahatlar (1933)*
    *"Defisli hikoya" (1934)*
    *"Tabassum" (1934)*
    *"G'alati uchrashuv" (1934)*
    *"Qo'riq" (1936)*
    *"Janob Xua Vey" (1938)*
    *"San'at va kurash" (1939)*
    *"Lu Veninning hikoyasi" (1952)*
```

**Romanlar va hikoyalar**

```
    *Do'zax kundaligi (1931)*
    *Katta Lin va Kichik Lin (1932)*
    *Tishli g‘ildirak (1932)*
    *Bir yil (1933)*
    *Yo'llarni o'zgartirish (1934)*
    *Pidgin jangchisi (1936)*
    *Shaharda (1937)*
    *Do'stlar-Pionerlar (1956)*
    *Sehrli qovoq siri (1958)*
```

Manbalar
--------

1. ↑  „Об авторе Чжан Тянь-и". *rulit.me*. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *"Fashioning Appearances: Feminine Beauty in Chinese Communist Revolutionary Culture"* „Modern China. Vol. 29". *www.jstor.org*. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
3. ↑  *Anderson, Marston. The Limits of Realism: Chinese Fiction in the Revolutionary Period.* „Berkeley: University of California Press". *publishing.cdlib.org*. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
4. ↑  Shereshevskaya, N. "Про тех, кто родом из детства". „n Путешествие дядюшки Тик-Так и другие сказки современных зарубежных писателей (The Travels of Uncle Tick-Tock and Other Stories by Contemporary Foreign Writers)". *Pravda Publishers, 1989*.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: multiple names: authors list ()
Kaya
**Kokos murabbosi** (malaycha: *seri kaya*; tagalsk. matamís sa bao, matamís na báo yoki kalamay-hatì) — Janubi- Sharqiy Osiyoda keng tarqalgan taom. Kokos, tuxum va shakardan tayyorlanadi.

Kaya Xaynanda paydo boʻlib, Malayziya va Singapurga tarqaladi. Tarkibi kokos (kokos suti) tovuq yoki oʻrdak tuxumlarini shakar bilan shirinlangan va pandan barglari bilan xushboʻylantiriladi. Barcha masalliqlar oddiygina toʻgʻri nisbatda aralashtiriladi. Tayyor mahsulot shirin, ozgina qaymoqli taʼmga ega boʻlib, rangi qoʻshilgan pandan miqdoriga qarab yashildan jigarranggacha boʻlishi mumkin.

U asosan nonushtada isteʼmol qilinadi (uni nonga surtib yeyish mumkin). Kaya toast — tez ovqatlanish tarmogʻidagi Osiyo qiyofasi bilan mashhur taom.

 Kaya tosti va qahva
Kokos murabbosi Kuba kabi boshqa mintaqalarda ham bayramona taomdir.

Manbalar
--------

1. ↑   *Processing of kaya using jacketed mixer with microcontroller*. .
2. ↑  „Топ любимых блюд фаст-фуда в разных странах". *CityNews* (14-noyabr 2011-yil). 16-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2013-yil.
3. ↑  *Дарья Цивина.* „За спринг-роллами в "Азиатку"". *Коммерсантъ-FM* (11-avgust 2011-yil). 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2013-yil.
4. ↑   *Foods in Santeria*. .