recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**LaRon Dendy** (1988-yil, 18-dekabrda tugʻilgan) — Kharkivski Sokoly jamoasining amerikalik basketbolchisi. Dendy 2012-yilda professional faoliyatini boshlashdan oldin Oʻrta Tennessee shtat universitetida butun amerikalik kollej oʻyinchisi boʻlgan.

Karyera
-------

Dendy, dastlab Clemsonga sodiq boʻlgan Janubiy Karolina shtatining Greenville shahridan kuchli hujumchi va markaz. Buning oʻrniga u Indian Hills Community Collegega bordi va NJCAA maktabida ikki yil oʻynadi. Keyin u 2009-10-yilgi mavsumda Ayova shtatiga joʻnab ketdi va u yerda zaxirada oʻynab har bir oʻyinda oʻrtacha 7,2 ochko va 3,6 ribaund toʻpladi. Mavsumdan soʻng Dendy transfer rejasini eʼlon qildi.

Kollejga kirish huquqi bir yil qolganda, Dendy Oʻrta Tennessee shtatiga qoʻndi. U kuchli yilni oʻtkazdi, har bir oʻyinda oʻrtacha 14,6 ball va 7,1 ribaund toʻpladi va Blue Raidersni Sun Belt Konferentsiyasining muntazam mavsumi unvoniga olib chiqdi. U Quyosh belbogʻi konferensiyasida yilning eng yaxshi erkaklar basketbolchisi va Associated Pressning butun amerikalik nominatsiyasi bilan taqdirlangan.

Kollejdagi karyerasini tugatgandan soʻng, Dendy 2012-yilgi NBA loyihasida qatnashmadi. Washington Wizards yozgi liga jamoasida oʻynagach, u Gretsiya Basket Ligasi vakili Kolossos Rodou bilan shartnoma imzoladi. U mavsumni Turkiya Basketbol Ligasi Darüşshafaka bilan yakunladi.

2017-yilning 24-aprelida Dendy Tel-Avivning Hapoel klubi bilan shartnoma imzoladi. 2018-yil, 28-dekabrda Dendy Gollandiya Basketbol Ligasi Donar bilan shartnoma imzoladi. U yerda bir yarim oy oʻynadi va 2019-yilning fevralida jamoani tark etishga majbur boʻldi.

Basketbol turniri
-----------------

LaRon Dendy Basketbol turnirining 2018-yilgi nashrida Team Fancy uchun oʻynadi. 2 oʻyinda u oʻrtacha 5 ochko, 4 ta ribaund va 43 foiz aniq zarba berdi. Team Fancy Boeheim armiyasiga tushishdan oldin ikkinchi bosqichga chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Iowa State's Dendy plans to transfer".  ESPN.com (2012). Qaraldi: 18-sentyabr 2012-yil.
2. ↑  „Davis, Dendy collect more postseason honors".  MTSU Athletics (2012). 9-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2012-yil.
3. ↑  „LaRon Dendy heading to Kolossos Rhodes".  Sportando.net (2012). Qaraldi: 18-sentyabr 2012-yil.
4. ↑  Dendy signed with Hapoel Tel Aviv
5. ↑  „Donar versterkt zich met LaRon Dendy". Qaraldi: 29-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* LNB Pro B profili
* Gretsiya basketbol ligasi statistikasi
* Haqiqiy GM profili
* Middle Tennessee Blue Raiders bio
| * k
* m
* t
Xorazmshohlar davlatiga moʻgʻul bosqini |
| --- |
| 
* Irgiz daryosi
* Oʻtror
* Buxoro
* Samarqand
* Gurganj
* Xuroson
* Parvon
* Sind

 |

Samarqand qamali 1220-yilda Moʻgʻullar imperiyasi asoschisi Chingizxon Muhammad Xorazmshoh hukmronlik qilayotgan Xorazm imperiyasiga koʻp tomonlama bosqin boshlaganidan keyin sodir boʻldi. Moʻgʻullar chegaradagi Oʻtror shahrini qamal qilayotgan edilar. Shahar mudofaasi mashaqqatli ekanini koʻrgan Chingiz va kenja oʻgʻli Tulu boshchiligidagi katta qoʻshin avangarddan ajralib, janubga, Movarounnahrga tomon yoʻl oldi. 

Samarqand shoh poytaxti va mudofaa markazi edi. Shahar garnizoni katta boʻlib, uning jangovar salohiyati imperiyadagi eng kuchlilaridan biri edi. Chingizxon esa kutilmagan manevr bilan Buxoroni egallab, vayron qilib, soʻngra yaqin atrofdagi Movarounnahr shaharlarini ham vayron qilib, shaharni yakkalab olishga muvaffaq boʻldi. Moʻgʻul qoʻshini shaharga kelayotgan yordamchi kuchlarni qaytargan hamda Oʻtror egallanganidan keyin yanada kuchaygan. Biroq, shahar himoyachilari moʻgʻul kuchlarini pistirmaga tushirib, qirgʻin qilishgan. Shunday boʻlsa-da, shahardagi sotqinlar igʻvosi bilan shahar tez orada egallangan. Aholi moʻgʻul anʼanalariga binoan qul qilingan yoki askarlikka olingan. 

Qalʼada kichik qoʻshin bir oyga yaqin mudofaa olib borgach, qoʻshinning yarmi moʻgʻul qamalini yorib oʻtib, Amudaryo orqali qochishga muvaffaq boʻlgan. Garchi oʻshanda shahar har tomonlama vayron qilinib, talon-taroj qilingan boʻlsa-da, Pax Mongolica davrida shahar asta-sekin qayta tiklandi. 14-asr oxirida Temuriylar imperiyasining poytaxti sifatida jahon miqyosida shuhrat qozondi.

Tarixi
------

### Harbiy kuchlar

### Qamalning boshlanishi
Kan Song Bon (1914-yil 21-sentyabr, Olgin tumani, Primorsk viloyati — 2003-yil 25-fevral, Bishkek, Qirgʻiziston) — Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani Engels nomidagi kolxozning kanop yetishtirish mudiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Kan Song Bon 1914-yil 21-sentyabrda Primorsk viloyatining Olginskiy tumanida tug'ilgan. 1934-yilda yetti yillik maktabni tamomlagan. 1934–1937-yillarda Olgin tumanidagi «International» kolxozida haydovchi boʻlib ishlagan. 1937-yilda qishlog'idagi boshqa koreyslar qatori O'zbekistonga surgun qilingan. Oʻrta Chirchiq tumanidagi Dimitrov nomidagi kolxozda haydovchi, brigada boshlig‘i, mashinist, omborchi, ombor mudiri hamda brigadir bo‘lib ishlagan.

Urush va urushdan keyingi davrda Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumani Engels nomidagi kolxozda kanop yetishtirish bo‘yicha dastlab ishchi, so‘ngra brigadir bo‘lib ishlagan. 1950-yilda KPSS(b) safiga qoʻshilgan.

U o‘z jamoasida hosildorlikni gektariga 10 sentnerdan 92 sentnerga ko‘targan. 1950-yilda Kan Song Bon brigadasi 10 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 96,8 sentnerdan yashil kanop poyasi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan u Lenin ordeni, "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Kan Song Bon 1975-yildan Qrimda yashagan. Simferopol viloyatidagi Rodnikovskiy sovxozining dala brigadasida, keyinchalik Shirokoye qishlog'ida qishloq xo'jaligida ishlagan.

Kan Song Bon 1992-yilda Bishkekka ko'chib o'tgan va u yerda 2003-yil 25-fevralda vafot etgan. Bishkekdagi Ala-Archa qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* "1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Manbalar
--------

1. ↑  „Кан Сон-Бон - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 22-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 22-noyabr 2023-yil.
**Sergey Xe**, shuningdek, **Sergey Xegay**, **Semyon Xegay** (1918-yil 15-yanvar, Primorsk viloyati, Olginskiy tumani, Suchan — 1994-yil 5-aprel) — Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi "Polyarnaya zvezda" kolxozining rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti
------

Sergey Xe 1918-yilda (boshqa ma'lumotlarga ko'ra 1919-yilda) Suchan shahrida (hozirgi Partizansk) tug'ilgan. U toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumot oldi, 1935-yilda oʻrta maktabning beshinchi sinfini tamomladi. 1936-yildan Suchanskiy ohak zavodida ishlagan. 1937-yilda Qozog‘iston SSRning Janubiy Qozog‘iston viloyatidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan.

Sergey Xe 1937-yildan Qizil-O'rda viloyati, Jalagash tumani, Kalinin nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi bo'lib ishlagan. Ulug' Vatan urushi yillarida u mehnat frontiga chaqirilgan va Moskva viloyati ko'mir havzasi konlarida ishlagan. 1944-yilda Oʻrta Osiyoga qaytib keldi. 1944-yildan oddiy kolxozchi, Toshkent viloyati O'rta Chirchiq tumanidagi "Polyarnaya zvezda" kolxozida (1974-yildan - Kim Pen Xva nomidagi kolxoz) sholichilik bo'linmasi boshlig'i bo'lgan.

1948-yilda Sergey Xe bo‘linmasi 5 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 81,3 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1949-yilda erishgan mehnat yutuqlari uchun u 1950-yilda ikkinchi bor Lenin ordeniga loyiq ko'riladi.

Xalq xo'jaligi yutuqlari Butunittifoq ko'rgazmasida bir necha bor qatnashgan.

1974-yilda nafaqaga chiqqunga qadar "Polyarnaya zvezda" kolxozida ishladi. Kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqaxo'r bo'lgan. Sergey Xe 1994-yil aprel oyida vafot etdi. U sobiq Kim Pen Xva nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni - ikki marta (1949, 1950)

Manbalar
--------
**Ahmad Qodirov** **nomidagi Kurchaloy islom instituti** (**KII**; ruscha: *Курчалоевский исламский институт*, КИИ) - Checheniston, Rossiya, Kurchaloy shahridagi oliy kasbiy ta'limning diniy islom tashkiloti. Bu Shimoliy Kavkazdagi birinchi islom institutidir.

Tarixi
------

1988-yilda din arbobi, tadbirkor, filantrop Nasuha-Xodji Axmatov Shimoliy Kavkazda birinchi "Shimoliy Kavkaz madrasasi" ni tashkil etgan, u yerda hamma islom dini qonunlarini o'rganish imkoniyatiga ega bo'lgan, shu bilan birga u Ahmad Qodirovga o'z rejalarini amalga oshirishda yordam berish uchun murojaat qilgan. O'sha paytda Ahmad Xoji Qodirov ilohiyotshunos olim edi. Buxoro "Mir-i Arab" madrasasini va Toshkent islom institutini tamomlagan. Dastlab institut o'zining asoschisi Nasuha-Xadji Axmatov sharafiga shunday nomlangan. 

1991-yil 29-aprelda madrasa oliy diniy ta’lim muassasasi – Kurchaloyev nomidagi islom institutiga aylantirildi. 2004-yilda Checheniston Respublikasi Prezidenti Ahmad-Xoji Qodirov vafotidan keyin Nasuha-Xoji Axmatov tashabbusi bilan institut A-X. Qodirov nomidagi Kurchaloy Islom instituti deb o‘zgartirildi.

2007-yilda Checheniston Respublikasi Prezidenti Ramzan Qodirov tashabbusi bilan Islom universitetida rekonstruksiya ishlari olib borilgan. Yangi binolar: ma’muriy va o‘quv binolari, 220 o‘rinli yotoqxona, oshxona va sport zali qurilgan.

Ta'lim
------

Institut faoliyat olib borgan yillari davomida imom-ilohiyotchi, arab tili o‘qituvchisi mutaxassisliklari bo‘yicha 700 nafardan ortiq talabalar o'qishni bitirildi. 2018-yil holatiga institutda 332 nafar talaba tahsil olgan. Institutning Checheniston Respublikasida 13 ta filiali mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Основные сведения" (ru). *kurchaloy-islam-inst.ru*. 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
2. ↑  „"Любить народ, бояться Всевышнего": интересные факты о жизни Ахмата-Хаджи Кадырова" (ru). *Чечня сегодня* (17-avgust 2020-yil). 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
3. ↑  „Первый исламский вуз" (ru). *Вести Республики* (8-sentyabr 2018-yil). 11-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
4. ↑  „В Исламском институте завершился учебный год" (ru). *Грозный Информ* (4-iyun 2008-yil). 19-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.

Havolalar
---------

* Official website (ruscha)
**Zikir Muhammadjonov** (1-yanvar, 1921 — 23-avgust, 2012) oʻzbek artisti, teatr va kino aktyori boʻlgan. Zikir Muhammadjonov 70 yildan koʻproq Oʻzbek Akademik drama teatrida ishlab, yuzdan ortiq rollarni ijro etgan.

Zikir Muhammadjonov 2012-yil 23-avgustida vafot etdi.

**Muhammadjonov Zikir** (Zokir) (1921.1.1, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1962). Oʻzbekiston Qahramoni (2003). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1949). 1938-yildan Hamza teatri (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama teatri)da aktyor. 1977—82 yillar Oʻzbekiston Teatr arboblari uyushmasining raisi. M. keng qamrovli aktyor boʻlib, spektaklda, kino va televideniyeda jahon dramaturgiyasining mumtoz namunalarida, oʻzbek adiblarining umuminsoniy mavzularidagi asarlarida obrazlarni maxrrat bilan yaratgan. Ferdinand ("Makr va muhabbat"), Jaloliddin ("Jaloliddin Manguberdi"), Abdullatif ("Mirzo Ulugʻbek"), Navoiy ("Alisher Navoiy"), Goratsio ("Hamlet"), Kassio ("Otello"), Furqat ("Furqat"), Yedi-gey ("Asrga tatigulik kun"), Samandar ("Samandar"), Sintaro ("Oʻgʻirlangan umr"), Oktaviya Sezar ("Yuliy Sezar"), Dehqonboy (Shoqi soʻzana"), Jabborov ("Parvoz"), Yusufbek hoji ("Oʻtgan kunlar"), Beruniy ("Abu Rayxrn Beruniy") kabi rollarida M.ning oʻziga xos ijod nafasi ovozdagi joʻshqin ehtiros, fikran teranlik va vazminlik bilan toʻldirilib, imkoniyat kuchi namoyon boʻlgan. M. bir qancha filmlarda (Maksud, "Fidoyi"; professor Karimov, "Koniyut gʻorining siri"; Shoh Baxrom, "Dilorom"; Junaidxon, "Uzoq-yaqin yillar"; Yusuf, "Alibobo va qirq qaroqchi" va boshqalar) ham suratga tushgan. Ayniqsa, "General Rahimov" filmidagi Sobir Raximov roli aloxdda oʻrin tutadi. Generalga xos joʻshqinlik, shijoat, jasurlik, bagʻri kenglik M. ijrosida oʻz aksini toʻla topa olgan. Aktyor videofilm va telespektakllarda qam bir qancha obrazlar yaratgan: Ulugʻbek ("Ulugʻbek xazinasi"), Husayn Boyqaro ("Alisher Navoiy"), Isomiddin aka ("Yer farzandi"), professor Komilov ("Imon") va boshqa shular jumlasidan. Bir qancha chet el filmlarida ham suratga tushgan. M. yaratgan obrazlar kuchli psixologik dramatizmi, romantik koʻtarinkiligi bilan ajralib turadi. "Shuxrat" medali (1994), "Doʻstlik" (1996), "Buyuk xizmatlari uchun" (1998) ordenlari bilan takdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Мухамеджанов Зикир Мухамеджанович[*sayt ishlamaydi*], *uzbekkino.uz*
2. 1 2  Zikir Muhammadjonov olamdan oʻtdi (Wayback Machine saytida 2015-05-02 sanasida arxivlangan), *kun.uz*
3. ↑  Скончался Герой Узбекистана Зикир Мухамеджанов (Wayback Machine saytida 2012-11-20 sanasida arxivlangan), *12news.uz*
4. ↑  Zikir Muhammadjonov[*sayt ishlamaydi*] ZiyoNet'da

Havolalar
---------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Jigar sirrozi (oʻngda)
**Jigar sirrozi** - jigarning surunkali rivojlanib boradigan kasalligi; bunda jigar toʻqimasi yalligʻlanib, uning bir qismi biriktiruvchi toʻqima bilan almashinadi. Jigarning oʻtkir yalligʻlanishi — gepatitda, uning B, C, D shakllarida, oʻtkir gepatit surunkali gepatitga aylanayotganda, bezgak, sil, zaxm, brutsellyoz kabi yuqumli kasalliklarda, oʻt pufagi va oʻt yoʻllarining surunkali yalligʻlanishida, turli kimyoviy moddalardan muntazam zaharlanishda, shuningdek, alkogolizmda va boshqa sabablarga koʻra paydo boʻladi. Jigar sirrozi — sekin rivojlanadigan surunkali kasallik. Jigar sirrozi turlicha namoyon boʻladi va u xastalikning qaysi shaklida kechishi hamda davriga bogʻliq; tekshirganda jigarning qattiqlashgani va funksiyasining buzilganligiga qaramay, kishi uzoq vaqt hech qanday xastalik alomatini sezmay yurishi mumkin. Kasallik zoʻrayganda bemor darmonsizlanadi, ozib ketadi, ishtahadan qoladi, kekiradi, koʻngli ayniydi, baʼzan qusadi, ichi ketadi yoki qotadi, qorni dam boʻladi, tana xarorati koʻtariladi, qorin boʻshligʻida suyuqlik toʻplanishi natijasida u koʻtariladi (istisqo), burni qonaydi, badani qichishadi, baʼzan sargʻayadi; kamqonlik avjiga chiqadi; jigari va ayniqsa talogʻi kattalashadi va qattiqlashadi.

Davoni vrach tayinlaydi. Jigar sirrozi uzoq vaqt davolanadi, kasallik zoʻrayganda bemorni darhol kasalxonaga yotqizish kerak. Parhezga qatʼiy rioya qilishning ahamiyati katta. Bemorga, asosan, yengil hazm boʻladigan, qand, oqsil va vitaminlar (ayniqsa, C vitamin va B gruppa)ga boy sutli va oʻsimlik ovqatlar beriladi. Tvorog (oson hazm boʻladigan oqsillarga ega), yogʻsiz goʻsht, baliq, shuningdek, ozgina sariyogʻ bilan qaymoq yoki smetana isteʼmol qilish mumkin; spirtli ichimliklar ichish qatiy taqiqlanadi. Jigar sirrozining avj olishiga yoʻl qoʻymaydigan dorilar buyuriladi. Jigar sirrozini davolashda avvalo unga sabab boʻladigan omillarni bartaraf etish muhim. Jigar sirroziga olib kelgan infeksiya aniqlansa, uni tugatish choralari koʻriladi. Jigar sirrozining oldini olish uchun mehnat va turmush sharoitini sogʻlomlashtirish, alkogolizmga qarshi kurash olib borish kerak.

Jigar sirrozi simptomlari
-------------------------

1. Ba’zi-ba’zida o’ng qovurg’alar ostida paydo bo’ladigan og’riq. Og’riq ko’pincha jismoniy zo’riqishdan yoki qovurilgan, yog’li taomlar va alkagol iste’molidan keyin kuchayadi.
2. Og’izda achchiq ta’m va quruqlik hissi paydo bo’lishi, ayniqsa tong vaqtida.
3. Odamni surunkali ich ketishi va kuchli qorin dam bo’lishi (meteorizm) bezovta qiladi
4. Bemor birmuncha vazn yo’qotadi, tajang va tez charchaydigan bo’lib qoladi.
5. Kasallikning ba’zi formalari, masalan postnekrotik sirroz dastalabki bosqichni o’zidayoq yaqqol alomat teri sariqligini chaqiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. MED24 Jigar sirrozi
Masjid sobiq mustahkamlangan Dhar shahrining janubi-sharqiy qismida joylashgan
**Lat masjidi** (IAST: Lāṭ Masjid, soʻzma-soʻz „Ustunli masjid") – Hindistonning Madxya-Pradesh shtatidagi Dhar shahrida joylashgan masjid. Dharning temir ustuni (hind tilida „lāṭ" deb ataladi) nomi bilan atalgan. U *Lat ki masjidi*, *Ladx masjidi*, *Lath masjidi* yoki *Dhar Jome masjidi* nomlari bilan ham tanilgan.

Tarixi
------

 Masjid temir ustunlarining boʻlaklari
Masjid 1405-yilda Malvaning birinchi sultoni Dilavar Xon tomonidan qurilgan. Uning qurilishida hind va Jain ibodatxonalaridagi Spolia bezaklaridan foydalanilgan.

Masjid hozirda parchalanib ketgan temir ustun (hind tilida *lat* deb ataladi) sabbali shu nomni olgan, bu ustun avvalari masjid majmuasida joylashgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning ichki hovlisi kalonnalarida ustunlar va oldingi ibodatxonalarda koʻp uchraydigan oʻyilgan breketlarini koʻrish mumkin. Bu ustunlarda hindu va jayn uslubidagi oʻymakorlik namunalari aks etgan. Masjidning ikkita darvozasidan biri ham jayn uslubida yasalgan. Masjidning mehroblari va minbarlari musulmonlar tomonidan loyihalashtirilgan. 

* Annemarie Schwarzenbach tomonidan olingan fotosuratlari, 1939-1940
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Balasubramaniam 2002.
2. ↑  Balasubramaniam & Kumar 2003.
3. ↑  "Studies on ancient Indian OCP Period Copper". *Indian Journal of History of Science* (National Institute of Sciences of India) **37**: 118. 2002. .
4. 1 2  „Lat ki masjid".  Archaeological Survey of India, Bhopal Circle. Qaraldi: 19-may 2016-yil.
5. ↑  „Interior of the Lat Masjid, [Dhar"].  British Library. Qaraldi: 19-may 2016-yil.

### Adabiyotlar

* Balasubramaniam, R. (2002). "A new study of the Dhar iron pillar". *Indian Journal of History of Science* **37**: 115–151. .
* Balasubramaniam, R.; Kumar, A.V. Ramesh (2003). "Corrosion resistance of the Dhar iron pillar". *Corrosion Science* **45** (11): 2451–2465. doi:10.1016/S0010-938X(03)00074-X. .
**Abdugʻani Abdullayev** (1953.25.6, Fargʻona viloyati) – yogʻoch oʻymakori, Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi (1999). Usta Q.Haydarovning shogirdi. Ustozi bilan birgalikda Toshkentdagi „Fargʻona" choyxonasi, Xalqlar Doʻstligi saroyi, „Zarafshon" restoranidagi oʻymakori naqshli panjara, darvoza, eshik, namoyonlarni ishlagan. 1983-yildan mustaqil ishlaydi. Ilk bor Olim Xoʻjayev nomidagi teatr (Guliston shahri) binosi uchun 20 dan ortiq oʻymakori eshik, darvoza, panjaralarni tayyorladi. Bir qator jamoat binolari, choyxonalar (Fargʻona, Isfara shahri), „Muborak" restorani (Toshkent), Qarshi teatri va boshqa binolari uchun noziq islomiy oʻyma naqshlar bilan bezatilgan ustun, eshik, darvoza, panjaralar yaratdi; Imom al-Buxoriy majmuasiaati yogʻoch oʻymakorligi ishlariga rahbarlik qilib, shogirdlari bilan birga sharafalar, hovuzaklar tayyorladi, ayvonlar shiftini vassajuft yopish, oʻymakori ustunlari yaratishda yuksak mahorati namoyon boʻldi (1998), Shuningdek Bahouddin Naqshbandmaqbarasida (Buxoro viloyati), restavratsiyasiya, yogʻoch oʻymakorligi ishlarini bajarilgan, Qatagʻon qurbonlari muzeyi (Toshkent), Xotira xiyoboni, majmua qurilishida ishtirok etgan. Burxoniddin Margʻinoniy (Fargʻona viloyati)[2][3][4]. Toshkentdagi „Xotira maydoni" (1999)dagi ayvonlarning oʻyma naqshli ustunlarini milliy meʼmorlik anʼanalari asosida yuksak mahorat bilan bezadi. 1973-yildan xalqaro koʻrgazmalarda badiiy asarlari bilan qatnashadi.
Abdug‘ani Abdullayev yo‘qolib borayotgan naqshlarning noyob turlarini tiklash bilan shug‘ullangan, yangi uslublarni amaliyotga joriy qilgan. 1999 yilda Abdug‘ani Abdullaevga O‘zbekiston Respublikasi xalq ustasi unvoni berilgan (1999). 2006 yil 25 avgustda "O‘zbekiston Qahramoni" unvoni berilgan[5][6].

Abdug‘ani Abdullayev 2019-yil 18-dekabrda Toshkent shahrida vafot etdi[2].

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

§
**Omdurman islom universiteti** (**OIU**; arabcha: ) Sudanning Omdurman shahrida taxminan 800 feddanlik (3 360 000 kvadrat metr) maydonda qurilgan. Maktab o'qitish tizimi asosan islomshunoslikka yo'naltirilgan bo'lsa-da, muhandislik, qishloq xo'jaligi va tibbiyot kabi boshqa fanlardan ham ta'lim beriladi. Omdurman islom universiteti Islom olami universitetlari federatsiyasi aʼzosi hisoblanadi.

Tarixi
------

Omdurman islom universiteti ilgari Omdurman ilmiy instituti deb atalgan. Omdurman ilmiy instituti zamonaviy Sudanda tashkil etilgan birinchi xususiy ilmiy institut bo‘lib, ko‘plab taniqli Sudan olimlari va shaxslari shu institutni bitirgan. Sudan olimlari o'sha paytda mustamlaka hukumatidan Omdurman Ilmiy Institutini tashkil etishni so'rashgan va rozilk olingach 1912-yilda xorijiy ta'limga asoslangan institut tashkil qilgan. Institut Sudanda Al-Azhar tizimini qabul qilgan muntazam diniy ta'limning boshlanishini ifodalaydi. Ilmiy institut XX asrning 60-yillari oʻrtalarida rivojlanib, keyinchalik 1965-yilda Omdurman Islom universitetiga aylangan.

Fakultetlar
-----------

Omdurman islom universitetida qyidagi fakultetlar mavjud:

* Tibbiyot va sog'liqni saqlash fanlari fakulteti
* Fan va texnologiya fakulteti
* Muhandislik fanlari fakulteti
* Qishloq xo'jaligi fakulteti
* Farmatsevtika fakulteti
* Shariat va huquq fakulteti
* Tibbiyot laboratoriyalari fanlari fakulteti
* Iqtisodiyot fakulteti
* Media fakulteti
* Ta'lim fakulteti
* Kompyuter va axborot texnologiyalari fakulteti

Yana qarang
-----------

* Islomiy ta'lim muassasalari ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Omdurman Islamic University in Sudan". *www.123university.net*. Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
2. ↑  „Member Universities".  Federation of the Universities of the Islamic World. 30-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2011-yil.
3. ↑  „Omdurman Islamic University | Tuition Fees | Offered Courses | Admission - Counselor Corporation" (en) (1-oktyabr 2022-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
4. ↑  „Omdurman Islamic University | Tuition Fees | Offered Courses | Admission - Counselor Corporation" (en) (1-oktyabr 2022-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kattasoy (maʼnolari).

**Kattasoy** (boshlanishida Oqsuv) — Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi soy. Dukantsoyning eng katta chap irmogʻi. Chatqol togʻ tizmasining janubiy yon bagʻirlaridagi (2000 m) buloqlardan boshlanadi. Uz. 20 km, havzasining maydon 86 km2, 46 ta kichik irmogʻi bor. K. yon bagʻirlari baland koʻtarilgan tor vodiyda, katta nishablikdagi serostona toshloq oʻzanda oqadi. Ancha sersuv, yillik oʻrtacha suv sarfi 1,0 — 1,5 m’/sek. K. bahorda toʻlib oqadi, yozning oxiri va kuz oylarida esa suvi kamayib ketadi. K.dan Yangiobod sh. suv oladi.shahar atrofidagi yerlar sugʻoriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aksiz** (fransuzcha: *accise* — qirqib olmoq) — keng isteʼmol tovarlari, eng muhim xom ashyolarga, shuningdek xizmatlar uchun davlat tomonidan solinadigan qoʻshimcha soliq turi. Muayyan tovar (muhim isteʼmol tovarlari: qand, gugurt, tuz, tamaki, spirtli ichimliklar, shuningdek avtomobillar, muzlatkichlar, moʻyna mahsulotlari billur va hokazo)lar narxiga, koʻrsatilgan xizmat (kommunal, transport va boshqalar) haqiga qoʻshimcha ustama soliq sifatida qoʻshiladi va uni toʻlovchilar bevosita haridorlar hisoblanadi. Aksiz narx tarkibida muayyan qiymatda yoki narx miqdoridan maʼlum foiz hisobida koʻrinishlarida boʻladi. Aksiz davlat byudjetida daromadlarning muhim qismini tashkil etadi. Aksiz qad. Rimda kelib chiqgan. Hozirgi dunyo mamlakatlarida keng rivojlangan. Oʻzbekistonda 1996-yil 1-oktabrdan respublikaning oʻzida ishlab chikarilgan va uning hududiga chetdan keltirilgan tamaki mahsulotlari hamda spirtli ichimliklarni sotishda maxsus Aksiz markalari joriy etilgan.

Yana q.
-------

* Soliq

Adabiyotlar
-----------

* O'zME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toir Bekirovich Xalilov** (1940-yil 6-sentyabr, Yangi Karabay, Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) – qrim-tatar yozuvchisi, Ukraina Yozuvchilar milliy uyushmasi aʼzosi.

Hayoti
------

Toir Bekirovich Xalilov 1940-yil 6-sentyabrda Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Kirovskiy tumanidagi Yangi Karabay (hozirgi Vozrojdenie) qishlogʻida tugʻilgan. Onasi – Fotima Xalilova (1893—1945). Otasi Bekir Xalilov (1892-yil tugʻilgan) tamaki yetishtirish boʻyicha taniqli mutaxassis, Moskvadagi xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi ishtirokchisi.

1944-yil 18-mayda yetti kishidan iborat oila (ota-ona va besh farzand) hibsga olinib, Islom-Terek temir yoʻl vokzaliga (hozirgi Kirovskoye) kuzatuv ostida olib ketildi. U yerdan ular Kostroma viloyatining Makarievskiy tumaniga surgun qilingan. Toir Oʻzbekistondagi bolalar uyida oʻsgan.

Taʼlim rus tilida olib boriladigan oʻrta maktabni tugatgach, harbiy xizmatni oʻtagan. 1969-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutini „agronom, meva-sabzavot yetishtiruvchi" mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1969—1971-yillarda Toshkent viloyatidagi Ohangaron-2 bogʻdorchilik sovxozida ishlagan. U 1971-yilda Qrimga qaytishga uringan, ammo Ichki ishlar vazirligi tomonidan unga ruxsat berilmagan.

1990-yil may oyida Qrimga qaytib, Sovetskiy (Ichkinskiy) tumanidagi Pushkino qishlogʻiga joylashdi.

Toir Xalilov qrim-tatar xalqining deportatsiyasi haqida hikoya qiluvchi „Oltirilgan vatan" qissasini yozgan. „Yildiz" jurnalining 2008-yil 1-6 va 2009-yil 1-sonlarida ona tilida nashr etilgan. 2018-yil 4-dekabr kuni Toir Xalilov „Qrim-tatar adabiyoti rivojiga qoʻshgan hissasi" maxsus nominatsiyasi laureati boʻldi. Postmodernizm yoki avangard taʼsirini Toir Xalilovning „Oxirgi paytgacha" qissasida koʻrish mumkin. Ayrim asarlari qrim-tatar adabiyoti boʻyicha maktab oʻquv dasturiga kiritilgan.

Ijodiy meros
------------

* 1985-yil – „Bazil hidi"
* 1987-yil – „Birinchi qor"
* 2008-yil – „Vatan" hikoyasi

Adabiyotlar
-----------

* Кандым Ю. К вопросу истории и современного состояния украинско-крымскотатарских литературных связей // КСО. 2003, 26 вереск.— 3 окт.
* Таир Халилов, Василий Портяк, Игорь Павлюк…. Курьер Кривбасса. 2005, декабрь, № 193
* Эльведин Чубаро

Manbalar
--------

1. ↑  Эльведин Чубаров (октября 2017). *Таир Халилов: «Они придумали изощренный способ уничтожения» (записано 20 сентября 2009 года)* (Крымреалии nashri).. "01"
2. ↑  „Рабочая программа предмета «Крымскотатарская литература»". 14-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Библиотека украинской литературы. — Халилов Таир Бекирович
* Энциклопедия современной Украины. Крымскотатарская литература
* - Раздел 8. Таир Халилов. "До последнего вздоха …— YouTube
* Свидетельство о депортации Халилова Таира — Крым и крымские татары[*sayt ishlamaydi*]
* ПАРАДИГМА МОРАЛИ В ТВОРЧЕСТВЕ ТАИРА ХАЛИЛОВА
* Литературный Крым, август 2013
**Kujula Kadfiz** (Kadfiz I) -Kushon podsholigittt asoschisi (miloddan avvalgi 1-asr oxiri — milodiy 1-asr 1-yarmi). Koʻchmanchi yuyechjilar (toharlar)ning guyshuan — kushon qabilasiga mansub. Xitoy tarixiy yilnomalarida u Kiotszyuko nomi bilan maʼlum. Tarixiy haqiqatga yaqin taxminga koʻra, yuyechji qabilalari tomonidan Baqtriya istilo qilingandan (miloddan avvalgi 2-asr, 3-choragi) taxminan 100 yildan bir oz vaqt oʻtgach, K. K. kushonlar oʻrtasidagi oʻzaro taxt uchun kurashda qolgan 4 yuyechji qabilalari orasidagi oʻz tarafdorlari bilan Baqtriyaning jan.-gʻarbiy hududlarida oʻz hukmronligini oʻrvatgan. U parfyanlarning Baqtriyaning gʻarbiy hududlariga uyushtirgan tajovoʻzlariga qarshi harbiy harakatlar olib borgan. Baqtriyada yuzaga kelgan siyosiy vaziyat va harbiy kuchlar nisbati K. K. foydasiga oʻzgarmaganligi, uni Hindukush togʻlari osha Kobul (Gaofu) viloyatiga ketishga majbur qildi. U Kobul viloyatini boʻysundirib, viloyat hokimi sifatida tangalar zarb qilishni yoʻlga qoʻydi. Kobuliston hokimi boʻlgan vaqtda K. K. hali mustaqil siyosat olib bormagan. U Paropamisad (Kashmir)ning hind-yunon shohi Germeyning (miloddan avvalgi 1-asrning oʻrtalari) ustuvorligini kabul qilgan. Asta-sekin K.K.ning harbiy qudrati oshib borishi unga qoʻshni hududlarni oʻz tasarrufiga olishga imkoniyat berdi. Bu borada Hindistonning shim.-gʻarbiy hududlaridagi siyosiy parokandalik unga juda qoʻl kelgan. U oʻz eʼtiborini shu yerdarni bosib olishga qaratgan. Koʻp vaqt oʻtmay, u oʻz homiysi Germeyga qarashli hamma yerdarni oʻziga boʻysundirgan. Germeyga qarashli hududlarning qoʻshib olinishi kushon hokimligining qudratli davlatga aylanishiga olib keldi. Keyinchalik K.K. jan.dagi hind-parfyan shohi Gandofar hududlari (Gandhara, Araxosiya) hisobiga oʻz davlati chegarasini yanada kengaytirgan. Xitoy manbalarida qayd qilinishicha, K.K. 80 yil umr koʻrgan. Shundan taxminan 50 yilini yuyechji qabilalarini birlashtirishga, kushonlar qabilasining ustuvorligini oʻrnatishga, Kushon podsholigiga asos solishga va uni qudratli davlatga aylantirishga bagʻishlagan.

Adabiyot
--------

* Bichurin N. Ya. ( Iakinf), Sobraniye svedeniy o varodax, obitavshix v Sredney Azii v drevniye vremeva, t.2, M.-L. 1950; Pugachenkova G.A. Rtveladze E. Yu. Severvaya Baktriya — Toharistan, T. 1990.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dilbarjin** — qadimgi shahar harobasi (miloddan avvalgi V hamda milodiy IV asr). Afgʻonistonning Balx shahridan 40 km shimoli-g'arbda joylashgan. Yunon-Baqtriya va Kushon podsholiklari davrida ravnaq topgan. Sovet-Afgʻon ekspeditsiyasi qazish ishlari olib borgan (1970—78). Haroba toʻrtburchak shaklda, mudofaa devori (umumiy uzunligi 1,5 km, qalinligi 3,5 m) bilan oʻralgan. Bir necha burji, 4 darvozasi, atrofi xandaq boʻlgan. Shahar markazida 20 m balandlikda alohida mudofaa devori (uzunligi 600 m) bilan oʻralgan shoh saroyi joylashgan, uning bir darvozasi boʻlib atrofi xandaq bilan oʻralgan. Shahar hududida budda ibodatxonasi, devoriy rasmlar bilan bezatilgan yirik bino, xumdon, mudofaa devorlari harobalari tekshirilgan. Dilbarjindagi binolar hashamatli qilib bezatilgan. Bir xona devoriga otga suyanib turgan shaxslarning toʻq-qizil, sariq, koʻk, binafsha, jigarrang rasmlari (balandligi 2,13 m) ishlangan. Boshqa xonada hoʻkiz minib turgan hind xudolari Shiva va Parvati rasmlari tasvirlangan. Yana bir xonaning devorida tik turgan 12 kishi va qoʻllarida qadah ushlab oʻtirgan ikki qator shaxslar tasviri ishlangan, tasvirlarning boshlari orasiga qadimgi hind-brahma yozuvi bitilgan. Rasmlar Hindistonning qadimgi sanʼatiga taqlid qilib ishlangan boʻlsada, Bolaliktepa va Panjikent devoriy rasmlariga juda oʻxshashdir. Dilbarjindan, shuningdek, sopol idishlar, mis tangalar, yunon yozuvi bitilgan tosh boʻlagi ham topilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Kruglikova I. T. Pugachenkova G. A. Dilberdjin, M. 1977; Drevnyaya Baktriya, M. 1984.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sotti Husayn** (taxallusi; asl ism-sharifi Husainov Sotti) (1906, Qoʻqon – 1942.5.9, Toshkent) – tanqidchi va adabiyotshunos. Moskvadagi kechki Adabiyot institutida oʻqigan (1934—35). „Yosh leninchi" gaz.da muharrir (1927—28), Moskvadagi SSSR xalqlari muzeyida voiz, „SSSR hukumati qonunlari majmuasi" jurnalining oʻzbekcha nashrida muharrir (1934—37), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida rais oʻrinbosari (1937—38), Til va adabiyot institutida direktor (1938—40), Oʻzbekiston KP (b) MKda boʻlim mudiri (1941— 42). S. H.ning „Duoxon" va „Johillik balosi" ilk pyesalari 1921—22 ylarda yozilgan hamda Qoʻqon sh. madaniyat klubida sahnalashtirilgan. „Loyqalar" („Gʻalaba") pyesasi 1930-yilda Oʻzbek davlat drama teatri sahnasida qoʻyilgan. Shundan keyin u „Qizil tayoqchilar" (1935) va boshqa pyesalarni yozgan. S. H. matbuot, teatr, musiqa, adabiyot, tarjima masalalariga bagʻishlangan maqolalar eʼlon qilgan. U Hamza merosini oʻrganish ishini boshlab, „Hamza Hakimzoda hayoti va faoliyati" (1941) monografiyasini chop etgan va Hamzaning „Tanlangan asarlar"ini Yu. Sultonov bilan birga nashrga tayyorlagan.

Manbalar
--------

* Tanlangan asarlar, T. 1974.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Chishtiya - soʻfiylik tariqatlaridan biri. 12-asrda Sharqiy Xurosonda shakllanib, 12-13-asrda Hindistonda uzil-kesil rasmiy tus olgan. Oʻrta asrda Chishtiya suxravardiylik bilan birga Hindistonda eng ommaviy va keng tarqalgan tariqatlardan hisoblangan. Chishtiya asoschisi Xoʻja Abu Ishoq ash-Shomiy (1097 yilda vafot etgan) boʻlib, Iroqdan Chisht qishlogʻiga (Hirot yaqinida) koʻchib kelgan (tariqatning nomi shundan) va u yerda xonaqoh qurgan. Uning 9-(yoki 8-) vorisi shayx Muʻiniddin Hasan Sijzi Chishtiy (1142-1236) Chishtiyani Hindistonga tarqatdi. Chishtiya shayxlari oʻz silsilalarini Ibrohim Adham va Hasan al-Basriy orqali Ali ibn Abu Tolibga bogʻlaydi. Chishtiya tariqati Nizomiddin Avliyo (1325 yilda Dehlida vafot etgan) davrida oʻzining yuksak choʻqqisiga yetib, soʻfiylik Shimimoliy Hindistonda ommaviy tus olgan hamda janub va sharq tomon keng yoyilgan. U Chishtiya tarmogi -Nizomiyaga asos solgan. Chishtiya taʻlimotining asosini vahdati vujud gʻoyasi tashkil etgan. Chishtiya vakillari hokim-amaldorlar bilan har qanday aloqa bogʻlashni inkor qilgan. Allohga tavakkul qilib, oʻz mehnati bilan tirikchilik oʻtkazishni targʻib etgan. Soʻfiy och kishining qornini toʻygazish, mazlumlar iltimosini albatta bajarish, kambagʻal-qashshoqlarga baholi qudrat koʻmak berish yoʻli bilan Alloh marhamatiga sazovor boʻlishga intilishi shart, deb hisoblangan. Shuningdek, muridlarga pulga mukkasidan ketish, gadoychilik bilan shugʻullanish, aroq ichish, giyohvandlik qilish, tamaki chekish taqiqlangan. Chishtiya yoʻli shariat, tariqat, haqiqat kabi 3 bosqichdan iborat boʻlib, muridlik davri 1000 kun davom etgan. Zikr bilan birga 40 kun roʻza tutish rasm boʻlgan. Chishtiya tariqati aʻzosi kigazdan qilingan choʻqqi kuloh kiyishi bilan boshqalardan ajralib turgan.

Manbalar
--------
**Sulton Mahmud Mirzo** (1453, Samarqand — 1495) — Samarqand hokimi (1494—1495). Temuriylar dan. Abu Said mirzoning 3oʻgʻli. Otasi davrida Astrobod viloyati hokimi. Abu Said Mirzo vafoti (1469) dan soʻng Termiz, Chagʻoniyon, Hisor, Xuttalon, Qunduz, Badaxshon va Hindukush togʻlarigacha boʻlgan yerlar uning tasarrufiga oʻtgan. Akasi Sulton Ahmad Mirzoning vafoti (1494)dan soʻng esa, Samarqand taxtiga oʻtirgan. U zulmni haddan oshirgani uchun mamlakatning katta kichik aslzodalari, sipohiylar va oddiy xalq har tarafga tarkalib qocha boshlagan. Sulton Mahmud Mirzo taxtga daʼvogar boʻlib kelgan amakivachchasi Malik Muhammad Mirzo va u bilan birga kelgan mirzolarni qatl ettirgan. Sulton Mahmud Mirzo oʻz hukmronligi davrida 2-marta Husayn Boyqaro bilan jang qilib, ikkalasida ham magʻlub boʻlgan. Boburning Sulton Nigor xonim ismli xolasi uning toʻrtinchi xotini.

Sulton Mahmud Mirzo 1495-yil yanvar oyida ogʻir kasallikdan vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

Fayziyev T. Temuriylar shajarasi. T. 1995; M uhammadjonov A. Temur va temuriylar saltanati, T. 1994.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nvidia** — grafik prosessorlar ishlab chiqaruvchi kompaniya. Kompaniya mahsulotlari videooʻyinlar, vizualizatsiya, avtomobilsozlik industriyasida qoʻllaniladi.

Tarixi
------

### 1993-1999-yillar

Djensen Xuang, Kris Malaxovski va Kyortis Prem 1993-yil aprelida tushlik vaqtida Kaliforniya shtatida kompaniya ochishga qaror qilishdi. Bu vaqtda kelib Malaxovski va Prem Sun Microsystems, Xuang LSI Long kompaniyalarida muhandis boʻlib faoliyat yuritishar edi.
40 ming dollar boshlangʻich kapitalga ega starapda Xuang kompaniya direktori, Malaxovski ishlab chiqish boʻyicha vitse-prezident, Prem bosh texnik direktor lavozimlarida faoliyat boshlashdi. 1995-yil may oyida kompaniya oʻzining ilk mahsuloti NV1 multimedia kartasini taqdim etdi. Ushbu karta Sega kompaniyasi mahsulotlari uchun moslangan edi.

NVidia Riva 128 chipiga ega Diamond Viper V330 videokartasi
### 2000-yillar

70 mln dollarga 3dfx Interactive kompaniyasining aktivlarini sotib oladi. Avvalroq huddi shu kompaniya bilan patent borasida sudlashgan va bu kompaniya bankrot holatiga kelgan edi.
2000-2003-yillarda Xbox uchun grafik chiplar ishlab chiqarishdi.

2006-yilda ATI kompaniyasini AMD tomonidan 5,4 mlrd dollarga sotib olinishi natijasida Intel bilan tuzilgan shartnoma bekor qilindi. Buning natijasida ATI ga kelayotgan 70 %gacha daromad Nvidiaga kela boshladi.

### 2020-yillar

Ethernet va InfiniBand tarmoqli adapterlari hamda kommutatorlar ishlab chiqaruvchi Mellanox kompaniyasini 6,9 mlrd dollarga sotib oldi. Bu xarid kompaniya tarixidagi eng yirik xarid boʻldi.

Mahsulotlar oilasi
------------------

Kompaniyaning asosiy mahsulotlari GeForse grafik prosessorlar, Quadro videokartalardan olgan.

### GeForce

Ushbu turdagi prosessorlar 1999-yilda NV10 chipida GeForce 256 nomi bilan chiqa boshladi. Bu kompaniyaning ilk gragik prosessori edi.

### GeForce Experience

2013-yilda kompaniya GeForce Experience utilitasini taqdim. Uning yordamida Nvidia videokartalarining ish samaradorligini oshirish, drayverlarni aktuallikka tekshirish kabi koʻplab imkoniyatlar mavjud edi.

### Boshqaruv

Kompaniyani tashkil etilgan davrdan boshlab Djensen Xuang boshqarib keladi.

### Faoliyati koʻrsatkichlari

2018-yil holatiga koʻra kompaniya 3,047 mlrd dollar miqdorida sof foyda koʻrdi. Bu 2017-yilga nisbatan 83 % yuqori hisoblanadi. Kompaniyaning asosiy daromad manbai grafik prosessorlar boʻlib, umumiy foydaning 8,14 mlrd dollar qismini tashkil qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Владимир Бахур*. „Nvidia в пику Intel поглотила единственного в мире производителя решений InfiniBand" (rus). CNews (12-mart 2019-yil). Qaraldi: 12-mart 2019-yil.
2. ↑  *Александр Демидов*. „Игры в облаках: зачем Nvidia покупает производителя сетевых устройств за $6,9 млрд" (rus). Forbes (14-mart 2019-yil). Qaraldi: 19-may 2020-yil.
3. ↑  „Графические процессоры Nvidia: история в картинках".  Tom's Hardware (28-fevral 2010-yil). 2-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------
**Avaz Musurmonqulovich Berdiqulov** (Аваз Бердиқулов, 1977-yil 21-iyul) – oʻzbekistonlik futbol mutaxassisi va jurnalist.

Biografiya
----------

1999-yilda Oʻzbekiston milliy universitetining oʻzbek filologiyasi fakultetini bitirgan.

2001-yilda Buyuk Britaniyaning Bornmut universiteti magistraturasini multimedia jurnalistikasi sohasida tamomlagan.

Xitoyning Pekin chet tillar universiteti xalqaro munosabatlar va diplomatiya fakulteti doktoranti.

„Sport" gazetasida muharrir, keyinchalik „Sport" telekanalida sharhlovchi boʻlgan.

2001—2004 va 2006—2008-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining "Jahon" axborot agentligida mutaxassis, keyinchalik boʻlim boshligʻi boʻlgan.

2004—2006-yillarda Shanxay hamkorlik tashkiloti kotibiyatida ishlagan.

2008-yildan buyon Osiyo Futbol Konfederatsiyasida faoliyatini boshlagan. Hozirda musobaqalarni oʻtkazish boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari lavozimida faoliyat yuritmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  „«Kel, Osiyoda turnir o‘tkazib ko‘r-chi?» - OFK mutaxassisi Avaz Berdiqulov bilan katta intervyu".
2. ↑  „Avaz Berdiqulov Tashqi ishlar vazirligida ishlagani, OFKdagi faoliyati va Qatar mundiali haqida".
3. ↑  YouTube logotipi ОФК мутахассиси Аваз Бердиқулов билан атрофлича суҳбат. Футбол плюс кўрсатувининг 12-сони YouTubeda
**Aksessor minerallar** (lot. accessorius — qoʻshimcha) — togʻ jinslarining tarkibida miqdor jihatdan oz uch-raydigan, lekin sifat jihatdan baʼzan muhim ahamiyatga ega boʻlgan minerallar. Dastlab tasodifiy qoʻshimcha minerallar deb (nomi ham shundan) hisoblangan. Keyinroq Aksessor minerallar togʻ-jinslarining qonuniy qismi ekanligi va uning asosida togʻ jinslarining oʻzaro oʻxshashligi va kelib chiqishini aniqlash mumkinli-gi ayon boʻldi. Aksessor minerallarga sirkon, apatit, rutil, anataz, ksenotim va boshqa kiradi. Aksessor minerallar assotsiatsiyalari biror petrogra-fik provinsiyadagi har xil jinslarni oʻzaro taqqoslash hamda turli rayonlardagi choʻkindi jinslarning yoshini aniqlash va chaqiq jinslarning manbai va tari-xini oʻrganish uchun qoʻllaniladi. Soʻnggi vaqtlarda Aksessor minerallar assotsiatsiyalariga asos-lanib, magmatik jinslarning fazalari ham aniqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Sholaye-e Inquilab*** (forscha: شعله انقلاب, Inqilob alangasi') – tojikcha tilidagi haftalik gazeta boʻlib, Turkiston Muxtor Sovet Respublikasining Samarqand shahridan 1919-yil aprelidan 1921-yil dekabrgacha chiqarilgan. Dastlab gazetaga Sayyid Rizo Alizoda tomonidan asos solgan. *"Sholaye-e Inquilab"* jurnalining birinchi soni 1919-yil 10-aprelda chop etilgan. Bu Oʻrta Osiyoda fors-tojik tilidagi ikkinchi gazeta (*"Buxoroi-ye-sharif"* dan keyin) boʻlib, Sovet Turkistonida tashkil etilgan ilk fors-tojik tilidagi gazeta sanaladi. Gazeta Turkiston Kompartiyasining mafkuraviy yoʻnalishini targʻib qilib borgan.

Gazetadagi aksariyat maqolalarning muallifi Alizodaning oʻzi edi, garchi u yozuvchilar kamligini yashirish uchun turli taxalluslar ishlatgan boʻlsa ham, oʻquvchilar bu maqolalarning aksarini Alizodaning oʻzi yozishidan xabardor boʻlishgan. Gazeta til yoʻnalishlari boʻyicha fors milliy oʻzligini saqlashga chaqirgan. „*Sholaye-e Inquilab"* nashri 1919-yil oktyabr oyida toʻxtatildi. Gazeta eng kam hisoblangan 1000 nafar oʻquvchini ham qamrab ololmadi va uni sotishdan tushgan daromad uni yuritish xarajatlarini qoplamadi. Kommunistik partiyaning Samarqand boʻlimi uni iqtisodiy jihatdan qoʻllab-quvvatlashda davom etmasligi ham ayon boʻldi.

1919-yil noyabr oyida Toshkentda joylashgan *Turkkommissiya* tomonidan gazeta qayta nashr etilishga tavsiya qilindi. Bu davrda gazetaga oʻsha davrning koʻzga koʻringan adiblari Sadriddin Ayniy va Hoji Muinlar ham muharrir sifatida qoʻshildi. Gazetada endi fors milliy oʻziga xosligi masalasiga endi urgʻu berilmay, uning oʻrniga yangi yozuvchilar „turkistonliklar" haqida gapirishni afzal koʻrar edilar. U oʻz tilini „forscha" deb atashni davom ettirdi. Gazeta keyinchalik siyosiy mavzularga aralashib, amir tuzumini qoralab, Qizil Armiyani qoʻllab-quvvatlashga chaqirgan.

Gazeta mintaqadagi yagona fors tilidagi nashr boʻlsa-da, kengroq oʻquvchilar ommasini topa olmadi. Gazeta 1921-yil dekabrda, toʻqsoninchi sonidan keyin yopildi. 1924-yilning avgustiga qadar yangi tojik gazetasi (*Avaz-e Tajik-e Kambaghal*) paydo boʻldi, uning tahririyatida Alizoda, Muin va Ayniy kabi mashxur yozuvchilar muharrirlik qilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Adel, Gholamali Haddad, Mohammad Jafar Elmi, and Hassan Taromi-Rad. *Periodicals of the Muslim World: An Entry from the Encyclopedia of the World of Islam*. EWI, 2012. p. 28
2. ↑  Ajni, Sadriddin, and John R. Perry. *The Sands of Oxus: Boyhood Reminiscences of Sadriddin Aini*. Costa Mesa, Calif: Mazda Publ, 1998. p. 12
3. ↑  Baldauf, Ingeborg, Moshe Gammer, and Thomas Loy. *Bukharan Jews in the 20th Century*. Wiesbaden: Reichert, 2008. p. 42
4. 1 2 3 4 5 6  Bergne, Paul. *The Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic*. London: Tauris, 2006. pp. 23-25
5. ↑  Rhyne, George N. Edward J. Lazzerini, and Bruce Friend Adams. *The Supplement to The Modern Encyclopedia of Russian, Soviet and Eurasian History*. Gulf Breeze, Fla: Academic International Press, 1995. p. 18
6. ↑  Bergne, Paul. *The Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic*. London: Tauris, 2006. p. 76
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorasuv (maʼnolari).

**Qorasuv** — Andijon viloyatidagi shahar (1990-yildan). Transport yoʻli stansiyasi. viloyat markazi (Andijon shahri)dan 60 km. Aholisi 112,626 kishi (2021). Qorasuvda bir necha sanoat korxonasi. Qurilish tashkilotlari, avtokorxona, aloqa boʻlimi, dehqon bozori, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Umumiy taʼlim maktablari, kasb-hunar kolleji, kutubxona, klub muassasalari, madaniyat uylari, madaniyat va istirohat bogʻi mavjud. Kasalxona, poliklinika, dorixona va boshqa tibbiy muassasalar faoliyat koʻrsatadi. Qorasuv shaxrida hunarmandlar juda kop edikdoz, sartarosh, pichoqchi, oshpaz, novvoy v.h kop yillar novvoychilik hunari bilan shugullangan hunarmand novvoy Ibrohimjon umaraliyev (1953-2020) Turli hildagi nonlarni yopib qorasuv xalqiga xizmat qildi, keyinchalik otasini etagidan tutkan o'g'illari Islomjon (1984) va Isroiljon (1988)lar ham shu kasbni davom ettirdi. Bu aka ukalar qorasuv shaxrida birinchi bo'lib nonning gijda va patir ramashka to'rtburchak uchburchak shakllarini takomillashtirdi.Qorasuvdan hozirda Xonobod-Moynoq yani Andijon Qoroqalpog'iston temiryo'li kesib o'tadi va muntazam reyslar amalga oshirilgan. Qorasuv shaxridan Andijon shaxriga va tuman markaziga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi.Shahar xokimi O.M.Baxtiyorjon. Iqtisodiyot bo'limi rahbari Gʻoziyeva. G. Xotin-qizlar qo'mitasi raisi D.Axmedova. Shahar XTMFMT va TEBga qarashli 15ta taʼlim muassasasi bor yani 6ta maktab 5ta mtm 19DMi va boshqaalar IIB boshligi I.Mirxalilev unvoni mayor. 10MFY va 7ta MTP bor

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |