recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Birodarlashgan shaharlar** — turli davlatlarning doimiy doʻstona aloqalar oʻrnatgan shaharlari. Ular Birodarlashgan shaharlar jahon federatsiyasiga birlashgan. 1963-yildan boshlab har yili aprel oyining oxirgi yakshanba kuni Jahon Birodarlashgan shaharlar kuni sifatida nishonlanadi. Birodarlashgan shaharlar mahalliy hokimiyat vakillarining delegatsiyalari, mutaxassislar, badiiy havaskorlik va sport jamoalari koʻrgazmalar, sayyohlar almashish va boshqa tadbirlarda faol ishtirok etadilar. Birodarlashgan shaharlar bilan aloqalarning samarali usullaridan biri sifatida doʻstlik kunlari va haftaliklari oʻtkazib turiladi. Bu tadbirlar doʻstlik hamda hamkorlik aloqalarini kengaytirish uchun xizmat qiladi.

Toshkent shahri Sietl (AQSH, 1973), Shanxay (Xitoy, 1996), Kortrayk (Belgiya, 1982), Tunis (Tunis, 1973) shaharlari bilan birodarlashgan. Toshkent shahri bilan Seul (Koreya Respublikasi), Saratov, Yekaterinburg (RF) oʻrtasida hamkorlik bitimlari imzolangan (1997). Fargʻona viloyati Fiok-Txan viloyati (Vyetnam, 1981) bilan, Navoiy shahri — Chjuchjou shahri (Xunan viloyati, Xitoy, 1996) bilan, Angren shahri— Datun shahri (Shansi viloyati, Xitoy, 1995) bilan birodarlashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Chemical compound
**1,1-Bis(difenilfosfino)metan** (**dppm**), CH 2 (PPh 2) 2 formulasiga ega bo'lgan fosfororganik birikma. Dppm, oq, kristall kukun, ligand sifatida noorganik va organometall kimyoda qo'llaniladi. Bu aniqroq xelatlovchi liganddir, chunki u ikkita fosfor donor atomlari bilan metallar bilan bog'lana oladigan liganddir. Tabiiy tishlash burchagi 73 °.

Sintez va reaktivlik
--------------------

1,1-Bis(difenilfosfino)metan birinchi marta natriy difenilfosfid (Ph2PNa) ning diklorometan bilan reaksiyasi natijasida olingan:

Ph 3 P + 2 Na → Ph 2 PNa + NaPh
2NaPPh 2 + CH 2 Cl 2 → Ph 2 PCH 2 PPh 2 + 2 NaCl
Dppm (va ayniqsa uning komplekslari) tarkibidagi metilen guruhi (CH 2) engil kislotali. Ligand oksidlanib, tegishli oksidlar va sulfidlar CH 2 [P(E)Ph 2 ] 2 (E = O, S) hosil bo'lishi mumkin. Metilen guruhi bu hosilalarda yanada kislotali bo'ladi.

Koordinatsion kimyo
-------------------

Xelatlovchi ligand sifatida 1,1-bis(difenilfosfino)metan MP2C tarkibiy qismlari bilan toʻrt aʼzoli halqa hosil qiladi. Ligand besh a'zoli M2P2C halqalarini o'z ichiga olgan bimetalik komplekslarning shakllanishiga yordam beradi. Shu tarzda, dppm bimetalik komplekslarning shakllanishiga yordam beradi. Bunday misollardan biri dipalladiy xlorid, Pd2Cl2(dppm)2. Ushbu kompleksda Pd markazlari uchun oksidlanish darajasi I. Bis(difenilfosfino)metan A-ramka komplekslari deb nomlanuvchi koordinatsion birikmalar oilasini keltirib chiqaradi.

 [Pd 2 Cl 2 (dppm) 2 ] ning to'p va tayoq modeli.

Manbalar
--------

orga

1. ↑  Humphrey, Mark G.; Lee, Jeanne; Hockless, David C.R.; Skelton, Brian W.; White, Allan H. (1993). „Mixed-Metal Cluster Chemistry". *Organometallics*. 12-jild, № 3468. 3468-bet. doi:10.1021/om00033a017.
2. ↑  Birkholz, Mandy-Nicole; Freixa, Zoraida; van Leeuwen, Piet W. N. M. (2009). „Bite angle effects of diphosphines in C–C and C–X bond forming cross coupling reactions". *Chemical Society Reviews*. 38-jild, № 4. 1099-bet. doi:10.1039/B806211K. PMID 19421583.
3. ↑  W. Hewertson; H. R. Watson (1962). „The preparation of di- and tri-tertiary phosphines". *J. Chem. Soc.* 12-jild. 1490–1494-bet. doi:10.1039/JR9620001490.
4. ↑  Albéniz, Ana C.; Espinet, Pablo (2006). "Encyclopedia of Inorganic Chemistry". *Encyclopedia of Inorganic Chemistry*. doi:10.1002/0470862106.ia178. ISBN 0-470-86078-2.
5. ↑  G. Besenyei; L. Párkányia; E. Gács-Baitza; B. R. James (January 2002). „Crystallographic characterization of the palladium(I) dimers, syn-Pd2Cl2(dppmMe)2 and Pd2Cl2(dppm)2; solution conformational behavior of syn- and anti-Pd2Cl2(dppmMe)2 and their (μ-Se) adducts [dppmMe=μ-1,1-bis(diphenylphosphino)ethane, and DPPM=μ-bis(diphenylphosphino)methane]". *Inorg. Chim. Acta*. 327-jild, № 1. 179–187-bet. doi:10.1016/S0020-1693(01)00682-X.
**Asan Jumaldidin**—1927-yil 11-mayda Jezqazgʻon viloyati, Janarka tumanida tugʻilgan. 2004-yil 29-martda vafot etdi. 

1950-yilda Qarag'anda pedagogika institutini tamomlagan. Bir necha yil xalq ta’limi sohasida ishladi. 1973-yildan "Janarqa" gazetasida bo‘lim mudiri. Janarqa tumanida "Jana Arqa" va "Yangi dasht" gazetalarida bo‘lim mudiri, muharrir o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan. Uning asarlari 1946-yildan beri nashr etilgan. Birinchi hikoyalar to‘plami "Kelin" 1968-yilda nashr etilgan.

Ijodkorlik
----------

Bir qancha hikoyalar va hikoyalar to‘plamlari nashr etilgan."Tekshiruv hali tugamagan" qissasi respublika adabiy tanlovida ikkinchi o‘rinni egalladi

* Kelin. Hikoya. A. «Yozuvchi», 1968;
* Siz buzilib ketganingizda. Hikoya, hikoyalar. A. «Yozuvchi», 1968;
* Oq yo'l. Hikoya. A. "Yozuvchi", 1977;
* Ishchilar oilasi. Hikoya. A. "Yozuvchi", 1981;
* Tabriklovchi quvur. Hujjatli filmlar va hikoyalar. A. "Zalin", 1982;
* Oq yo'l. 2005.

Manbalar
--------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Asarxaddon** (ossuriycha Ashshu-raxiddin) — Ossuriya podshosi (miloddan avvalgi 680 — 669). Fuqarolar urushi natijasida taxtga utirgan. Savdogarlar, kohinlar tabaqasiga tayangan. Otasi Sinaxerib tomonidan vayron etilgan Bobil shahrini tiklagan, bir necha shaharlarga ilgarigi imtiyozlarini qaytargan, ibodatxonalar foydasiga soliqlar joriy qilgan. 679 yil A. qoʻshinlari kimmeriylar bilan toʻqnashgan. A. Arabistonda (676), Fini-kiya va Misrda (675 — 671) urushlar olib borgan. Memfis shahrini egallab, Misr podshosi unvonini olgan. 673 — 672 yilda qochoq qullar va erkin fuqarolar yashiringan Shubriya (Urartu chegarasida)ga yurish qilgan. Oʻsha yillarda skiflar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan midi-yalik Kashtariti qoʻzgʻoloni natijasida Midiya Ossuriyadan ajrab chiqqan. A. Ossuriya taxtini oʻgʻli Ashshurbanipalga, Bobilni esa boshqa bir oʻgʻli — Shamash-shumukinga vasiyat qilib qoldirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Animalizm**, zoolatriya (lot. animal — hayvon) — biror hayvonni ilohiylashtirish bilan bogʻliq boʻlgan eʼtiqod va tasavvurlar majmui. A.ning kelib chiqishi ovchilik eʼtiqodlariga (hayvonlar oʻlgandan keyin tirilishiga ishonish uning harakterli xususi-yatidir), totemizmta borib taqaladi. Qad. odamlar ovchilik bilan tirikchilik qilgan davrlarda oʻljani qoʻlga ki-ritish uchun ov oldidan hayvonlarni sehrlovchi turli marosimlar qilganlar (paleolit gʻorlaridagi rasmlar shundan darak beradi). Hayvonlarni eʼzozlash koʻp xalqlarda uchraydi. U odamning hayvondan kelib chiqqanligi haqidagi miflar (keyinroq u urgʻochi hayvonlar odamlar avlodini boqib tarbiyalagan, degan tasavvurlar shaklini ham ol-gan) da, u yoki bu hayvonni isteʼmol yoki ov qilishning man etilishida, bi-ron qabila, urugʻni hayvonlar nomi bilan atalishi va boshqalarda koʻrinadi. Shimoliy Osiyo va Shimoliy Amerikada ayiqning, Hindi-stonda sigirning, Avstraliyada ken-guruning muqaddas hisoblanishi A. qoldigʻidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Astoria
| mavqe = Shahar
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi|Shtat
| mintaqa = Oregon
| jadvalda mintaqa = Oregon
| tuman turi = Okrug (AQSh)|Okrug
| tuman = Clatsop County, Oregon|Clatsop
| jadvalda tuman = Clatsop County, Oregon|Clatsop
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = shahar
| gerb = AstoriaSeal.png
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 11 | lat_sec = 20
| lon_dir = W | lon_deg = 123 | lon_min = 49 | lon_sec = 16
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Willis L. Van Dusen
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 27,5
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 7
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 9477
| sanalgan yil = title=2010profiles:OregoncitiesalphabeticallyA-C|url=[[PortableDocumentFile|PDF|accessdate=June12,2011}}</ref>
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = -7
| DST = bor
| telefon kodi = 503 va 971
| pochta indeksi = 97103
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard|FIPS kodi
| raqamli identifikator = 41-03150
| Commons turkumi = 
| sayt = www.astoria.or.us
| sayt tili = 
}}
**Astoria** AQShning Oregon shtatida joylashgan shahardir. Clatsop okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

9477 nafar aholi istiqomat qiladi (title=2010profiles:OregoncitiesalphabeticallyA-C|url=[[PortableDocumentFile|PDF|accessdate=June12,2011}}</ref>).

Geografiyasi
------------

Maydoni — 27,5 km2. Shundan 15,9 km2 quruqlik, 11,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 7 m balandlikda joylashgan. 

Astoria manzarasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „American FactFinder".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.

Havolalar
---------

* www.astoria.or.us

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb122365545 (maʼlumot)
* GND: 4259587-3
* LCCN: n81144582
* MusicBrainz: 07bc19dc-a139-4347-9ce9-2aab2b10f0d0
* NARA: 10045381
* VIAF: 151285865
* en:WorldCat Identities: lccn-n81144582

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb122365545 (maʼlumot)
* GND: 4259587-3
* LCCN: n81144582
* MusicBrainz: 07bc19dc-a139-4347-9ce9-2aab2b10f0d0
* NARA: 10045381
* VIAF: 151285865
* en:WorldCat Identities: lccn-n81144582

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Astrokolorimetriya** (astro... va lot. color – rang, metron – oʻlchash) – har xil ranglarda osmon yoritqichi yorugʻligini oʻlchash orqali uning fi-zik koʻrsatkichlarini oʻrganish bilan shugʻullanadigan soha. Yoritqichdan kelayotgan noʻrni har xil rangli nur koʻrsatkichlar orqali oʻtkazib, nur qabul qiluvchi va oʻlchovchi asboblar yor-damida uning intensivligi oʻlchanadi. Har bir nur qabul qiluvchi asbob oʻziga xos spektral sezgirlik maksi-mumida qoʻllaniladi. Ikki xil rangda yoritqich nurining intensivliklari, aiiqrogʻi, yulduz kattaliklari ayirmasi uning rang koʻrsatkichi deyiladi. Rang koʻrsatkichi yoritqich spektrida energi-yaning taqsimlanishini koʻrsatadi va yoritqichning temperaturasiga bogʻliq boʻladi. Past temperaturadagi yulduzlar qizil, yuqori temperaturadagilar oq yoki havorang nur sochadi. temperatura bilan rang koʻrsatkichi orasida bogla-nish mavjud. Yoritqich spektrini toʻlaroq oʻrganish maqsadida koʻp rangli kolori-metrik tizimlar qoʻllaniladi. Bunda nur qabul qiluvchi asbob sifatida foto-elektron koʻpaytirgich qoʻllaniladi va har xil maxsus tanlangan rangli shisha toʻsqichlar ishlatiladi. Mas, uch rang-li tizim ultrabinafsha (V), koʻk (V) va sariq (V) nurlarda yulduz kattaligi U – V va V – V rang koʻrsatkichlarini oʻlchashga asoslangan. Olti rangli ti-zimda qoʻshimcha yashil (G), qizil (R) va infraqizil (I) yulduz kattaliklari oʻlchanadi. Kolorimetrik oʻlchashlar yoritqichning rang temperaturalarini va samara-li nurlanish rangini (toʻlqin uzunligi-ni) aniqlashga imkon beradi.Isroil Sattorov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulaziz bin Xalifa bin Hamad bin Abdulloh bin Josim bin Muhammad bin Tani** (1948 yil 12 dekabr) — Qatardagi hukmron oiladan boʻlib, u akasi Hamad eramizning 1992-yilda vazirlik lavozimini egallaganidan beri Fransiyada surgunda yashab kelmoqda.

Hayoti
------

U 1948-yilning 12-dekabrida Qatarning Al-Rayyan shahrida tugʻilgan va milodiy 1992-yildan beri Fransiyada istiqomat qiladi.

Uning onasi Shayxa Amna bint Hasan bin Abdulloh Ol Soniy, Qatarning sobiq amiri Shayx Xalifa bin Hamad Ol Soniyning ikkinchi xotini, ukasi esa Qatarning sobiq amiri Hamad bin Xalifa Ol Soniydir. Boshlangʻich, tayyorgarlik va oʻrta taʼlimni davlat maktablarida olgan. U oʻzining yaxshi xulq-atvori bilan mashhur boʻlgan joyda, 1967-1971 -yillarda Shimoliy Indiana universiteti akademiyasiga oʻqishga qabul qilindi.

Hayotiy faoliyati
-----------------

U „General-leytenant" unvoni bilan Qatar Qurolli Kuchlarining Bosh Qo‘mondoni bo‘ldi va Qatar neftini 100 foyiz qilish bo‘yicha muzokaralarda muvaffaqiyat qozondi. Yaʼni, butunlay diagonal hisoblanadi.

Milodiy 1977-yilda Shayx Hamad valiahd shahzoda va mudofaa vaziri sifatida, Shayx Xalifa esa ikkinchi oʻgʻli Abdulazizni moliya va neft vaziri qilib tayinladi.1989-yil iyun oyida Shayx Xalifa oʻz raisligida va keng vakolatlarga ega boʻlgan rejalashtirish boʻyicha Oliy kengashni tuzdi. Shuningdek, bu Abdulaziz va boshqa taxtga daʼvogarlarning vakolatlarini juda cheklab qoʻydi. Milodiy 1990-yildan beri Shayx Abdulaziz Neft va Moliya vazirliklarini tark etdi va keyinchalik 1991-yilda Fransiyada yashash uchun sayohat qildi. Shayx Abdulaziz Saudiya Arabistoniga koʻchib oʻtdi va oʻshandan beri Qatarga qaytmadi. Shayx Hamad 1995-yil 27-iyun kuni davlat toʻntarishini amalga oshirgan.

Lavozim va topshiriqlar
-----------------------

* 1972-1992-yillarda Moliya va neft vazirligini boshqargan
* 1977-1979-yillarda OPEK neft tashkiloti rahbari
* 1973-1988-yillarda Muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oliy qoʻmitasini boshqargan
* 1972-1989-yillarda sarmoya boʻyicha oliy kengash raisi
* 1977-1990-yillarda rejalashtirish boʻyicha Oliy Kengash raisi lavozimida ishlagan

* tatar
* Al-Raya Qatar gazetasi .
* Al-Jazira sayti .
**Astronomiyaning paydo boʻlishi** — Astronomiya bir necha yildan beri mavjud boʻlib, bu vaqt mobaynida u uzoq va mashaqqatli yoʻlni bosib oʻtgan. Ilk astronomlar yulduzlarni hech qanday asbobsiz koʻz bilan kuzatishga erishishgan. Zamonaviy olimlar esa ulardan farqli ravishda koinotni kuchli teleskoplar yordamida kuzatishmoqda. Kecha va kunduzning almashinuvi Quyoshga bogʻliqligini insonlar qadimdanoq anglab yetishgan. Kechasi ufq ortiga yashiringan yoritqichimiz ertalab qarama-qarshi tomondan chiqib kelgan. Yozda Quyosh juda erta chiqqan, lekin kundan kunga kechroq chiqa boshlagan, kechki payt esa borgan sari vaqtliroq bota boshlagan. Shu tariqa qish kelgan. Quyosh harakatida qatʼiy tartib hech qachon oʻzgarmagan. Bu esa vaqtni hisoblab borish imkonini yaratgan. Odamlar qadimdan qaysi yulduzlar tungi osmonning qayerida joylashganini eslab qolish qobiliyatiga ega boʻlishgan. Yulduzlar yilning turli faslida turlicha joylashishini aniqlashgan. Bu bilimlar suvda va quruqlikda sayohat qilganda adashib qolmaslik uchun yordam bergan.

Qadimgi odamlar osmonda Quyosh va Oy harakatlanishini kuzatib vaqt hisobini olishgan. Olimlar suyakdan ishlangan qurolda va gʻor devorlarida uzun va kalta chiziqlardan iborat boʻlgan taqvimlar (Kalendarlar) topishga muvaffaq boʻlgan.

Qadimgi dengizchilar yulduzlarga qarab toʻgʻri yoʻnalishda kelishayotganini tekshirib koʻrishgan. Shunday kuzatishlar natijasida astronomiya fani paydo boʻlgan.

Angliyada 4000 yillik inshoot boʻlib, u Stounxenj — xarsangtoshlardan qurilgan aylana shakldagi murakkab inshoot hisoblanadi. U qadimgi rasadxona (observatoriya) — tosh davrida qurilgan boʻlib, Quyosh, Oy va yulduzlar harakatini kuzatishga moʻljallangan maxsus joy. Hozir Stounxenj vayrona shaklda yotibdi. Ammo bir paytlar u umuman boshqacha koʻrinishda boʻlgan: tosh palaxsalari aylana boʻylab bir tekis tizilgan, tosh plitalari bilan qoplangan boʻlgan. Ularning oʻrtasidagi tor tirqishlarga hatto Quyosh nurlari tushgan. Qadimgi astronomlar yorugʻlik qachon va qayerda tushishini qayd qilib yil fasllarining almashishini, teng kunliklarni, Quyosh turishlarini hisoblashgan. Stounxenj Britaniyaning qadimgi aholisiga tosh taqvim sifatida xizmat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
```
Li sulolasining tashqi siyosati - Xitoyning Min sulolasi, Yaponiya va manjurlar bilan bo'lgan. Garchi, rasmiy Xitoy bilan munosabatlar vassallik ko'rinishiga ega bo'lgan bo'lsa-da, Xitoy Chosonning ichki ishlariga aralashmagan. Ikki mamlakat doimiy ravishda o'zlarining do'stona va rasman mustaqil munosabatlari tarzida elchilar va sovg'a-salomlar almashib turishgan. XVI asr davomida Choson hududiga doimiy ravishda chjurchjenlar va yapon qaroqchilari hujum qilib turganlar, lekin ular har safar keskin qarshiliklarga uchraganlar.
```

XVI asrning 80 yillari oxirlarida bo'linib ketgan Yaponiya Toyotomi Xideyosi tomonidan birlashtirilgandan so'ng, u o'z oldiga Xitoyni bosib olishni maqsad qilib qo'ygan. Xideyosi katta armiya yig'ib, Choson hukumatiga Xitoydagi Min sulolasi bilan bo‘ladigan jang uchun askarlarini Choson hududidan o'tkazishni va koreyslarni bo'lajak jangda yordam berishini so'rab murojaat qilgan. Seul esa, o'z navbatida, bu taklifni rad etgan va Xitoyga Yaponiyaning rejalari haqida xabar bergan. 1592 yilning mayida yaponlar 200 ming qo'shini bilan Koreyaga bostirib kirgan va Imjin urushi (1592-1598) boshlangan. Garchi, urushgacha ko'plab davlat arboblari armiyani tiklash to'g'risida ta'kidlashlariga qaramay, Koreya urushga tayyor emas edi.

Yapon qo'shinlarining birinchi guruhi 2 mayda Koreyaning janubiga tushirildi. Yaponlarda o'qotar qurollar bo'lgan. Shu bois tez orada Pusan shahri qo'lga kiritildi Jiddiy qarshilikka uchramagan yaponlar Seulga tomon harakatlanishgan. Bu davrda Seul Min sulolasiga yordam so'rab murojaat qilgan. 9 iyunda esa van Sonjo saroy a'yonlari bilan poytaxtni tashlab ketgan. Keson shahriga kelgan hukmdor va uning a'yonlarini azablangan olomon toshlar va balchiqli kesaklar bilan qarshi olgan. 12 iyunda yapon qo'shinlari jangsiz Seulga ham kirib kelgan. Tez orada Keson shahri ham bosib olingan, 22 iyulda esa Pxenyan egallangan. Van o'zining yaqin odamlari bilan chegaradagi kichik shaharcha bo'lgan yashiringan.
Saroy a'yonlarining qochib ketishi va koreys armiyasining mag'lubiyatiga qaramay, yaponlar tomonidan bosib olingan hududlarda hukumat qo'shinIari qarshilik harakatlarini davom ettirgan. Qolaversa, barcha viloyatlarda "Iybyon" ("Adolat armiyasi") nomli xalq harakatlari yuzaga kelgan.
Harbiy telefonda Shveytsariya alifbosi jadvalining eski versiyasi
 M35 dala telefoni, 1934–1938 yillarda Kapsch & Söhne tomonidan Avstriya harbiylari uchun ishlab chiqarilgan, korpusida imlo yozuvi bor.
**Imlo jadvali** (yoki *imlo alifbosi*, *telefon alifbosi*, *radio alifbosi*, *uchuvchi alifbosi, tijorat alifbosi*) har bir harfga *alifbo* *soʻzini*  ishlatish orqali soʻzlarni (ayniqsa, tegishli nomlar va texnik atamalar) yozishni osonlashtiradi. 

Imloda bu e'lon so'zlar harf nomlari o'rniga ishlatiladi. Masalan, ICAO imlo jadvalidan foydalanib, "Vikipediya" „*W*hiskey *I*ndia *K*ilo *I*ndia *P*apa *E*cho *D*elta *I*ndia *A*lfa" deb yozilgan.

General
-------

E'lon so'zlaridan foydalanishda, uzatishda yoki to'liq bo'lmasa ham, tushunmovchiliklarni inkor qilish uchun har bir so'z bir-biridan iloji boricha farqlanishiga e'tibor berish kerak. Shuning uchun bir bo'g'inli so'zlardan foydalanib, urg'u va tovushli so'zlar tanlanadi. Xalqaro jadvallarda, shuningdek, har bir ona tilida so'zlashuvchilar tomonidan ishlatiladigan so'zlar eshitmasdan tinglashda ham talaffuz qilinishi va tan olinishi ta'minlanishi kerak.

Nemis tilida so'zlashuvchi mamlakatlarda ishlatiladigan imlo jadavallari
------------------------------------------------------------------------

Quyidagi jadvalda 2022-yil May oyi holatiga koʻra Nemis tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda qoʻllaniladigan imlo jadvallari ko'rsatilgan. Bunga, masalan, Harbiy sohada keng qo'llaniladigan ICAO alifbosi kiradi A.1 va DIN 5009 ga muvofiq, agar Diktorlar va tinglovchilar xohlasa, biznes va boshqaruvda ham foydalanish mumkin.

Yana qarang
-----------

* barmoq alifbosi
* Kirill alifbosi#Imlo alifbosi

Adabiyot
--------

* *Elektr telekommunikatsiyalari bo'yicha qo'llanma .* 1. Nashr, Berlin 1929, jild 1: *A-K.* S 196; 2. Nashr, Berlin 1970, jild 1: *A-F.* S 220

Havolalar
---------

* Yana bir nechta alifbolar bilan jadval
* Brayan Kelkning Ko'p tillar uchun imlo jadvallari to'plami
* Rasmiy gazetaning 13/2005 yildagi havaskor radio xizmatida chaqiruv belgilaridan foydalanish to'g'risidagi buyrug'i (PDF; 9 kB)
* Maricom.de saytida talaffuz misollari bilan ICAO imlo jadvali
* Wolfgang Zaunbauer: Qanday qilib Samuel Zigfridga aylandi. 26 da olindi. 2016 yil aprel ( Akademiya, 2007 yil may).
* Spelltool.com matnni imlo qilib kiritish imkoniyatiga ega
* ContemporaryCodes.com/spell/ ro'yxatdagi ba'zi alifbolarni ovozli chiqish bilan talaffuz qiladi
* Michael Blume : Fitna savollari 43 - Imlo kengashi bugungi kunga qadar denaziya qilingan. In: Spektrum.de – SciLogs. 30 2021 yil iyul , 31 da olingan. 2021 yil iyul .

Manbalar
--------

1. ↑  Das österreichische Wörterbuch (Ausgabe 1997) gebraucht im einleitenden Grammatikteil den Begriff *Buchstabieralphabet*. Seite 151 enthält folgende Haupt- und Unterüberschriften: „14 Buchstabieralphabete […] 14.1 Österreichisches Buchstabieralphabet […] 14.2 Internationales Buchstabieralphabet" (*Österreichisches Wörterbuch.* 38. Auflage, Neubearbeitung, ÖBV/Pädagogischer Verlag, Wien 1997, ISBN 3-215-12653-2, S. 151).
2. ↑  Begriffsdefinition gemäß DIN 5009:2022-06
**Imala** Shuningdek transliteratsiya qilingan *imālah*; arabcha: , so'zma-so'z "qiyshiq") degan ma'noni anglatadi.Arab tilining ko'plab shevalarida uchraydigan unli tovush ko'chishi bo'lib, unda ochiq unli uzun yoki qisqa bo'lsa ham ma'lum morfologik yoki fonologik kanteksida [ɛ] yoki hatto [e] ga ko'tariladi. Imola arab tilining zamonaviy soʻzlashuv va klassik variantlarida uchraydi, masalan Qurʼonning bir nechta *qirāʾāt* ("qiroat uslublari") uchraydi. Juda e'tiborli hodisa sifatida, imāla manolari Livanda qo'lannadigan arab tilida uchraydi.

Klassik arabcha
---------------

Tarixiy va qadimiy jihatdan imāla qadimgi Najd va Tamim shevalarining o'ziga xos xususiyati bo'lib, u fe'l va ot so'z turkumlarida ham mavjud edi. imālaga mos bo'lgan holatlar ko'p.Eng keng tarqalganganlarudan quyidagilar keltirilgan:

### Morfologik sabablar

* **yāʾ*</span></i> oʻrnini bosganda, yakuniy *alif* soʻziga taʼsir qiladi**&</nowiki>nbsp;</span>''<nowiki></span></i>yoki ba'zi burilishlarda* yāʾ *bilan almashtirilishi mumkin: الأعلى ( [ælʔæʕleː], "eng yuqori"). [* <span title="The material near this tag is possibly inaccurate or nonfactual. (February 2013)">shubhali</span> *]***

**### Fonologik sabablar

* Shuningdek, alif /j / darhol ergashsa yoki faqat bitta harf bilan ajratilsa, imāla sodir bo'ladi. Agar ular bir-biridan ikki harf bo'lsa, ikkinchi harf *hāʾ* bo'lsa ham sodir bo'ladi. Imola odatda uzun *yāʾ* oldin qisqa *yāʾ* oldin tarangdir: صيام ( [sˤijeːm], "ro'za")
* Xuddi shunday, alifdan oldin /i / tovushi bo'lgan harf bo'lsa, imola ham bo'ladi: إناث ( [ʔineːθ], "ayollar").
* Faringealizatsiyalanmagan harf, undan keyin /i / ham o'zidan oldingi alifda imolani keltirib chiqarishi mumkin. /j / bilan bo'lgani kabi, undosh yakka o'zi yoki undan keyinʾ *hāʾ* bo'lsa, jarayonni to'xtatmaydi: كافر ( [keːfir], "imonsiz").

### Qur'onda

Qur'onning ko'p qirāʾāt kamida bir marta imalani amalga oshiradilar. Ba'zilar masalan, Hafs yoki Kalun kabilar uni faqat bir marta ishlatishadi. Lekin boshqalar masalan Hamza az-Zoiyyot va Al-Kiso'iy kabilar, uni muntazam ravishda ishlatishadi. Ikkinchisida esa, imala muayyan bir qirāʾat qoidasi tufayli yoki imala qilish uchun buyurilgan muayyan so'z sifatida yuzlab so'zlarga ta'sir qiladi. Warshning qirāʾa, Al-Azroq yoʻlida, kichik imalani [ɛ]muntazam ravishda ishlatadi .Lekin katta imalani [e] faqat bir holatda amalga oshiradi.

Boshqa tillarga ta'siri
-----------------------

Mavriy Ispaniyadagi Andalusiya talaffuzi imalaga ega edi va ko'plab arabcha so'zlar va ispan tilidagi shahar nomlari hali ham shunday nomlanadi.Uning eng katta shahri Sevilya imalaning yorqin namunasi bo'lishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Taranglik
* Unli tovush balandligi
* Andalusiya arab
* Shimoliy Levant arabcha
* Tunis arabcha
* Shimoliy Mesopotamiya arab

Manbalar
--------

* Zamonaviy levantin arab tilida so'z-yakuniy imaala : tilning o'zgarishi va o'zgarishi holi, Durand, Emilie Pénélope, Texas universiteti, Ostin, 2011, onlayn o'qing**
**Imom Ali masjididagi portlash** 2003-yil 29-avgust kuni Najaf shahridagi Shia Imom Ali masjidi oldida bomba oʻrnatilgan ikkita avtomobilning portlatilishidan kelib chiqqan. Hujumda juma namozi uchun masjid atrofida toʻplangan 95 kishi, jumladan Iroq Islom inqilobi Oliy kengashining ruhiy rahbari Ayatollah Mohammed Baqir al-Hakimhalok boʻldi.

Hujum Iroqdagi shia jamiyati uchun halokatli bo'ldi, chunki bunday hurmatli ruhoniy va boshqa 90 dan ortiq kishi halok bo'ldi. Bomba portlashi 2003-yilda Iroqdagi eng halokatli hujum bo'ldi.

Hujumga javoban minglab shia motamchilari Iroq bo'ylab shahar va qishloqlar ko'chalarida yurish qildi. Motam tutuvchilar, ularning aksariyati hujumda Saddam Husaynning sodiq tarafdorlarini ayblagan, Baaschilarga qarshi namoyishlar oʻtkazgan.

Saddamning o'zi ovozli xabar tarqatdi, unda uning aloqasi borligini rad etdi.

Jinoyatchilar
-------------

"Iroqdagi Al-Qoida" (AQI) uyushtirilgan portlashni o'z zimmasiga oldi, deb yozadi New York Sun 2007-yilda

AQSh va Iroq rasmiylariga ko'ra, Abu Musab az-Zarqawi Hakimning o'ldirilishida mas'ul bo'lgan. Ularning ta'kidlashicha, 2005-yil yanvarida qo'lga olingan Zarqawining eng yaxshi bomba ishlab chiqaruvchisi Abu Umar al-Kurdi bu portlashni amalga oshirganini tan olgan. Ular, shuningdek, bir necha audiotasmalarda Zarqawining suiqasdni maqtaganini ham keltiradilar. Ba'zi manbalar hatto Zarqawining qaynotasi bombani portlatgan xudkush terrorchi bo'lganini ham ta'kidlaydi.

2007-yil iyul oyida Iroq Adliya vazirligi "Iroqdagi Al-Qoida" jangarisi portlashda ishtirok etgani uchun qatl etilganini aytdi. Aniqrogʻi, "Al-Qoida" jangarisi ekani aytilgan Oras Muhammed Abdulaziz al-Hakimga hujum va suiqasdda ishtirok etgani uchun 2006-yil oktabr oyida oʻlimga hukm qilinganidan keyin 2007-yil iyulida Bagʻdodda osilgan edi.

Havolalar
---------

1. ↑  „Imam Ali Mosque".  Global Security. Qaraldi: 27-yanvar 2013-yil.
2. ↑  Najaf bombing kills Shiite leader, followers say CNN, 30 August 2003
3. ↑  „FBI to join mosque bombing probe". *CNN* (1-sentabr 2003-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2013-yil.
4. ↑  'Saddam' denies involvement in Najaf bombing *The Guardian*, 1 September 2003.
5. 1 2  *Mroue, Bassem*. „Alleged Al Qaeda Militant Is Hanged". *The Sun*. AP (6-iyul 2007-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2014-yil.
6. ↑  Zarqawi’s father-in-law linked to deadly suicide blast in 2003 *Seattle Times*, 8 February 2005.
**Qiziriqdara choʻli** - Surxondaryo viloyatining jan.-gʻarbiy qismida joylashgan yassi tekislik. Surxon —Sherobod vodiysida. Janubida Sherobod choʻli bilan tutash. Zamini 25 m chuqurlikkacha qumloq, uning tagida gil va qum aralashmasidan iborat qatlam yotadi. Sizot suvlari shimolida 40 m, janubida 5 m chuqurlikda joylashgan, kimyoviy tarkibiga koʻra, sulfat-xlorid — natriyli yoki magniyli. Minerallashish darajasi markaziy qismida 1 l suvda 5—10 g, gʻarbi va sharqida 10—25 g. Qiziriqdara choʻlida, asosan, oʻrta va kuchli darajada shoʻrlangan taqirsimon tuproqlar tarqalgan. Choʻlda efemeroid va shoʻradoshlar, shoʻrlangan yerlarda seta koʻproq uchraydi. Dasht yaylov sifatida foydalaniladi. Qiziriqdara choʻli sugʻorish uchun ancha qulay.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abd al-G‘ani ibn Said**, buyuk hadis roviylaridan biri, uning ismi Abdulg‘ani ibn Said ibn Ali ibn Said ibn Bishr ibn Marvon, Abu Muhammad al-Azdiy al-Masriy, fiqhiy kitoblar muallifi. Mu’taffil va al-Muxtifil, hijriy 332-yilda tugʻilgan, u hadisni bir guruh olimlardan, jumladan Usmon ibn Muhammad as-Samarqandiy va Ahmad ibn Ibrohim ibn Attia, Ahmad ibn Behzod As-Sirafiy, Ismoildan eshitgan. Ibn Yaqub ibn Al-Jarab, Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Al-Vard, Ahmad ibn Ibrohim ibn Jomiy, Abu Al-Tayyib Al-Qosim ibn Abdulloh Al-Rudbariy, Ali ibn Ahmad ibn Ishoq Al-Mazkiy, Al-Hasan ibn Yahyo Al -Qalzmiy, Va Abu Ahmed ibn Al-Naseh Al-Mufasir, Al-Hasan ibn Al-Xidr Al-Asyutiy, Muhammad ibn Ali An-Naqqosh Al-Tanisiy, Ali ibn Jafar Al-Faryobiy, Abu Qutayba Salm ibn Al-Fadl, Ibrohim ibn Ali Al-Hanaiy, Abu Najid Muhammad bin Al-Qosim al-Hadha, Al-Xidr bin Muhammad Al- Marogiy, Al-Daraqutniy va Yaqub ibn Muborak va Hamza ibn Muhammad al-Kinoniy, Zabu at-Tohir as-Sudusiy, Abu al-Hasan ibn Hayavih, Yusuf ibn al-Qosim al-Mianjiy, Abu Sulaymon ibn Zabar va al-Fadl ibn Jaʼfar al-Muazzin kabi hadis egalaridan rivoyat qilgan.

Al-Hofiz Muhammad ibn Ali Al-Suriy, Rasha ibn Nozif Al-Muqriy, Abdurrahim ibn Ahmad Al-Buxoriy, Ibn Baqat Al-Varroq, Abu Ali Al-Ahvaziy, Al-Qadi Abu Abdulloh Al-Qadaiy va Abu Ishoq al-Habal, Ibn Abdul-Bar, Abdulgʻani ibn Saidlar esa u kishidan hadis rivoyat qilganlar. Hijriy 409-yil safar oyining yettinchi kuni vafot etganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  , عرض في كتاب سير أعلام النبلاء
2. ↑  , عرض في كتاب سير أعلام النبلاء
**Abdukarim Hazratqulov** (1895 — 1976) — shahrisabzlik kulol, koshinkor usta; ustazoda. Hunarni otasi usta Hazratqul va amakisi usta Rus-tam Egamberdiyevdan oʻrgangan; gʻijdu-vonlik usta Muroddan sopol buyumlarga naqsh ishlash usullarini, meʼ-moriy koshinlar tayyorlashni oʻzlashtirgan. H. Shahrisabz kulolligi anʼanalarini oʻz ijodida davom ettirdi: yengil gulli hoshiya bilan oʻralgan yirik (2—6 ta) aylanalarda "ol-malardan tup (daraxt)" yaratadi; mayin sariq, oq, yashil rang tuslari bilan sopolning tabiiy rangi uygʻunligida joʻshqin, ayni paytda nafis tasvirlar ishlaydi. Ifodalilik hamda shaf-fof yengil oquvchan boʻyoqlar ustaning oʻziga xos uslubini belgilaydi. H. ishlaridan namunalar respublika muzeylarida saqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Farah aeroporti** (IATA: **FAH**,ICAO: **OAFR**) Farah viloyatining poytaxti boʻlgan Farah shahrining sharqiy qismida joylashgan. Aeroport Transport va fuqaro aviatsiyasi vazirligi (MoTCA) tasarrufida boʻlib, Afgʻonistonning janubi-gʻarbiy qismidagi aholiga xizmat koʻrsatadi. Hozirda u bir nechta shaharlarga ichki reyslari mavjud. Ammo kelajakda xalqaro reyslarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.

Farah aeroporti oʻtmishda Amerika Qoʻshma Shtatlari Qurolli kuchlari va Xalqaro xavfsizlik kuchlari (ISAF), jumladan, Afgʻoniston havo kuchlari (AAF) tomonidan harbiy maqsadlarda foydalanilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
--------------------------------

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Kam Air | Herat, Kabul |

Manbalar
--------

1. ↑  „Qataris Eye More Investment in Farah: Minister". TOLOnews (25-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 19-mart 2021-yil.
2. ↑  „Farah airport being upgraded to international standards". Pajhwok Afghan News (17-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 19-mart 2021-yil.
3. ↑  „Foreign Forces Deployed To Farah Province". TOLOnews (29-iyul 2017-yil). Qaraldi: 19-mart 2021-yil.
**Bobishmulla** — sak qabilalaridan apasiaklarga oid qalʼa va qabr harobalari (miloddan avvalgi 4—2-asrlar). Qad. Xorazm vohasidagi Janadaryo boʻyida joylashgan. B.da arxeolog S. P. Tolstoye qazish ishlari olib borgan (1946). Toʻgʻri toʻrtburchak tarhli qalʼa burjlar bilan mustahkamlanib, shinakli mudofaa devorlari bilan oʻralgan. Markazida katta bino va burchak qismida bosh minora boʻlgan. Bularning barchasi xom gʻisht (39x39x11 va 40x40x11 sm)dan qurilgan. Qazishmalarda tegirmon toshlari, hayvon suyaklari, sopol idishlar, koʻplab oltin taqinchoqlar topilgan. Odam jasadlari maxsus taxta supalar ustiga qoʻyilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mejdu kushanami i arabami**, toʻliq nomi **Mejdu kushanami i arabami: arxitektura Sredney Azii V—VIII vv.** (ruscha: *Между кушанами и арабами: архитектура Средней Азии V—VIII вв.*) — Sergey Xmelnitskiyning Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi tarixiga atab yozilgan monografik kitoblaridan birinchisi. 2000-yil Berlin va Riga shaharlarida „Gamajun" nashriyotida qattiq jildda chop etilgan.

Kitobda Oʻrta Osiyoga islomning kirib kelishigacha boʻlgan ilk oʻrta asrlardagi meʼmorchilik tarixi toʻgʻrisida soʻz boradi. Unda muallif Panjikentdagi „ibodatxonalar" („храмы"; ammo aslida — jamoat binolari) deb nomlangan yangi atributni ilmiy asoslaydi; ilk oʻrta asr qalʼalarining — koʻshklarning tasnifini beradi; taniqli Oʻrta Osiyo inshootlarini yangi rekonstruksiyasini taklif etadi.

Kitobda monografiya mavzusi qamrab olgan davrga oid shaharsozlik, qurilish materiallari va konstruksiyalari, rejalashtirish, kompozitsiyalash va ichki tuzilish texnikasi, koʻshklar, qalʼalar, turar-joy binolari, saroylar, jamoat binolari, memorial binolar va kult meʼmorchiligi aniq misollar bilan yoritib berilgan.

Kitobni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etishgan: R. Muradov — muharrir, V. Reshetov – rasmlari muharriri, O. Libedenets – layout operatori.

Yana qarang
-----------

* Mejdu arabami i tyurkami
* Mejdu samanidami i mongolami

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Хмельницкий 2000. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий2000 (help)

Havolalar
---------

* „Хмельницкий Сергей. Между кушанами и арабами. Архитектура Средней Азии V—VIII вв" (ruscha). *Twirpx.com*. Qaraldi: 13-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Adabiyotlar
-----------

* *Хмельницкий С. Г.* Между кушанами и арабами. Архитектура Средней Азии V—VIII вв — Gamajun. —  Берлин—Рига, 2000. — P. 290. — ISBN 9984-599-04-3.
**Mejdu samanidami i mongolami**, toʻliq nomi **Mejdu samanidami i mongolami: arxitektura Sredney Azii XI—nachala XIII vv.** (ruscha: *Между саманидами и монголами: архитектура Средней Азии XI—начала XIII вв.*) — Sergey Xmelnitskiyning Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi tarixiga atab yozilgan monografik kitoblaridan soʻnggilari. Birinchi qismi 1996-yil, ikkinchisi — 1997-yil Berlin va Riga shaharlarida „Gamajun" nashriyotida qattiq jildda chop etilgan.

Kitoblarda XI asrdan XIII asr boshlarigacha boʻlgan davrni qamrab olgan Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi va uning tarixi toʻgʻrisida soʻz boradi.

Kitoblarda monografiya mavzusi qamrab olgan davrga oid shaharsozlik, qurilish materiallari, konstruksiyalar va meʼmoriy shakllar, shakllantirish va mutanosiblashtirish usullari, masjidlar, minoralar, yodgorlik inshootlari, madrasalar, xonaqohlar, karvonsaroylar, saroylar, qasrlar, qoʻrgʻonlar, kaftarxonalar, shahardagi uy-joylar, hammomlar va sardobalar aniq misollar bilan yoritib berilgan.

Kitoblarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etishgan: V. Reshetov – rasmlari muharriri, A. Bayanova – nashr uchun masʼul, N. Juk — layout operatori, E. Loyans – musahhih.

Yana qarang
-----------

* Mejdu kushanami i arabami
* Mejdu arabami i tyurkami

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Хмельницкий Часть I 1996. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий\_Часть\_I1996 (help)
2. 1 2  Хмельницкий Часть II 1997. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий\_Часть\_II1997 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Хмельницкий С. Г.* Между саманидами и монголами: архитектура Средней Азии XI—начала XIII вв. Часть I — Gamajun. —  Берлин—Рига, 1996. — P. 334.
* *Хмельницкий С. Г.* Между саманидами и монголами: архитектура Средней Азии XI—начала XIII вв. Часть II — Gamajun. —  Берлин—Рига, 1997. — P. 230.
**Toʻxta Rahmonova** (1921.5.6, Toʻrtkoʻl — 1984.4.2, Nukus) — qoraqalpoq aktrisasi. Oʻzbekiston xalq artisti (1950). 1934-yildan Stanislavskiy nomidagi Qoraqalpoq teatrida ishlagan. Tabiatan jarangdor ovozi bilan musiqali drama janrida drama va vokal kompozitsiyalarini uygʻunlashtirgan holda toʻlaqonli obrazlar yaratdi. Qoraqalpoq teatrining musiqali drama janridagi yutuqlari R. ijodi bilan bogʻliq. Gulsara ("Gulsara"), Layli ("Layli va Majnun"), Oypari ("Kuklenbotir"), Gulparchin ("Alpomish"), Oysanam ("Suymaganga suykanma"), Oygul ("Oygul va Obod"), Shohsanam ("Oshiq Gʻarib") kabi rollari bilan shuhrat qozondi. Xonanda sifatida oʻzbek va qoraqalpoq qoʻshiqlarini ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zaslavl qal’asi** — Belorussiyadagi eng qadimgi qal’alardan biri. XVI asr oʻrtalarida Polsha-Litva magnatlari Glebovichlar tomonidan Zaslavl (zamonaviy Zaslavl) shahri yaqinida qurilgan. Belarusiyaning Minsk viloyatining Minsk tumanida joylashgan.

Tavsifi
-------

Qal’a baland tepalikda joylashgan boʻlib, 200x100 metr maydonni egallagan. U har tomondan handaq bilan oʻrab olingan. Handaq Knyagintsy daryosining suvi bilan toʻldirilgan. Qal’aning tuproq qoʻrgʻonlari va oraligʻi tosh va gʻisht bilan qoplangan. Qoʻrgʻonlarning qulab tushmasligi uchun qalinligi 0,33 metr, balandligi 2,5 metr boʻlgan gʻisht devori oʻrilgan. Qal’aga janub tomondan ikki qavatli darvoza orqali kirish mumkin. U ikki metr qalinlikdagi tosh devorlar orasiga joylashtirilgan. Handaqdan darvozaga yogʻoch koʻprik orqali oʻtiladi. Ularga yaqinlashish yaqin atrofdagi qal’alardan otgan. Qal’aning gʻisht bilan qoplangan, qal’aning tashqarisiga olib boradigan yer osti yoʻli ham boʻlgan, undan chiqish metall panjaralar bilan yopilgan. Qamal qilinish ehtimoliga qarshi qal’ada quduq qazilgan.

Spaso-Preobrajensk cherkovi
---------------------------

Qal’aning ichida joylashgan Spaso-Preobrajensk cherkovi devorlarining yuqori qismida, keyinchalik qurilgan tuynuklar boʻlgan. Bundan tashqari, maʼbadning oʻttiz metrli minorasida olti qavatli shunaklar mavjud boʻlib, ular qoʻshimcha ravishda qal’aning kuzatuv posti boʻlib xizmat qilgan.

Hozirgi holati
--------------

Hozirgi vaqtda cherkov, qal’aning xarobalari, bramlari, oraliqlari hamda handaqlari saqlanib qolgan.

Galereya
--------

* План Заславского замка.План Заславского замка.
* Руины ворот замка.Руины ворот замка.
* Каменный крест на месте древнего "Замэчка" - замка 10-11 веков, куда была сослана Рогнеда с сыном Изяславом.Каменный крест на месте древнего "Замэчка" - замка 10-11 веков, куда была сослана Рогнеда с сыном Изяславом.
* Кафельная плитка с гербом Сапег с Заславского городища.Кафельная плитка с гербом Сапег с Заславского городища.

Manbalar
--------

1. ↑  Ткачоў, М. А. „Заслаўе",*. Замкi i людзi*. Мн.: Навука i тэхніка, 1991 — 125-127 bet. ISBN 5-343-00880-1.

Adabiyotlar
-----------

* (belor.) Yuriy Zayats. Zaslavski zamak // Vyalіkae Knyastva Lіtooʻskae. Ensiklapediya u 3 t. — Mn.: BelEn, 2005. — T. 1: Abalenskі — Kadensiya. — S. 648-649. — 684 s. — ISBN 985-11-0314-4.

Havolalar
---------

*
**Zaurbek Mairbekovich Soxiyev** (tug'. 1986-yil 1-iyun, Tojikiston SSR) – oʻzbekistonlik erkin kurashchi, erkin kurash boʻyicha Jahon chempioni (2009-yil). Pekin (2008-yil) va Londonda (2012-yil) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi va erkin kurash boʻyicha xalqaro toifadagi sport ustasi.

Tarjimai hol
------------

1986-yil 1-iyunda Tojikiston SSRda osetin oilasida tugʻilgan. Uning otasi sobiq ogʻir atletikachi, SSSR sport ustasi - Mair Soxiyev.8 yoshidan Vladikavkazda Aslonbek Bekoyev boshchiligida erkin kurash bilan shugʻullana boshlagan. 2005-yildan Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynay kurash tusha boshladi. 2006-yilda Olma-Otadagi Osiyo chempionati va Dohadagi Osiyo oʻyinlarining kumush medali, Guanchjoudagi jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan. 2007-yilda Bokudagi jahon chempionatida uchinchi boʻldi. 2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib, 9-oʻrinni egalladi. 2009-yilda Xerningda jahon chempioni boʻladi. 2010-yilda Moskvadagi jahon chempionati va Bokuda oʻtkazilgan "Oltin Gran-pri" xalqaro turnirining kumush medali sovrindori boʻldi. 2011-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida bronza medali sovrindori boʻldi. 2012-yilda u Londonda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashadi, ammo muvaffaqiyatsiz yakunlab, u yerda 12-oʻrinni egallaydi.

Ayni kunda Soxiyev Vladikavkazda (Rossiya) yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Маир СОХИЕВ: «Призываю родителей отдавать детей в спорт — он закаляет и воспитывает»

Havolalar
---------

* Zaurbek Soxiyev — *Olympedia.org*
* Zaurbek Soxiyev — International Wrestling Database
* Zaurbek Soxiyev
* Заурбек СОХИЕВ: «В борьбе если ты не первый — то рядовой»
**Marvon** — umaviylar sulolasidan boʻlgan 2-xalifaning ismi. M. I (623— 685) Usmon ibn Affonning yaqin kishisi boʻlgan. Usmon oʻldirilgach, qochishga majbur boʻlgan. Muoviya II va-fot etgach (684), qonuniy xalifa Xolid ibn Yazid I balogʻat yoshiga yetguniga qadar taxtga oʻtirgan. Raqibi Abdulloh ibn Zubayrning sarkardalari ustidan gʻalaba qozongan va Suriya, Misr va Mesopotamiyada xalifa sifatida tan olingan. Biroq oʻgʻli Abdulmalikni oʻziga valiahd qilib belgilaganida Xolidning onasi tomonidan boʻgʻib oʻldirilgan. M. II (688—750), M. I ning nabirasi. Dastlab (734—744) Armanistonda noib boʻlgan, soʻngra xalifa Valid IIIning qasoskori sifatida tanilgan, xalifalikka saylangan (744) va Gʻaron shahrini qarorgoh qilgan. Harbiy iqtidori tufayli Suriya va Iroqdagi koʻplab raqiblari (ayniqsa, xorijiylar) ustidan gʻalaba qozongan. Lekin abbosiylar xonadoniga mansub Ibrohimni qatl etishi bilan ushbu xonadon aʼzolarining qoʻzgʻolon koʻtarishlariga sababchi boʻlgan. Arbela shahri yaqinidagi Zob daryosi boʻyida Abul Abbos sarkardasi Abu Muslim tomonidan yengilgach (750), Misrga qochgan va u yerda xristian qibtiy tomonidan oʻldirilgan. M. II oʻlimi bilan Umaviylar xalifaligining Osiyodagi hukmronligi barham topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Umaviy xalifalar |
| --- |
|  |
| Damashq xalifalari(661-750) | 
* Muoviya I
* Yazid I
* Muoviya II
* Marvon I
* Abd al-Malik
* Al-Walid I
* Sulayman I
* Umar II
* Yazid II
* Hisham
* Al-Walid II
* Yazid III
* Ibrahim
* Marwan II
 | 
 |
|  |
| Kordova amirlari(756-929) | 
* Abd al-Rahman I
* Hisham I
* Al-Hakam I
* Abd al-Rahman II
* Muhammad I
* al-Mundhir
* Abdullah
* Abd al-Rahman III
 |
|  |
| Kordova xalifalari(929-1031) | 
* Abd al-Rahman III
* Al-Hakam II
* Hisham II
* Muhammad II
* Sulayman II
* Hisham II
* Sulayman II
* Abd Allah al-Mu’ayti
* Abd ar-Rahman IV
* *Ali ibn Hammud al-Nasir*[H]
* *Al-Qasim al-Maʼmun ibn Hammud*[H]
* *Yahya ibn Ali al-Mu’tali*[H]
* *Al-Qasim al-Maʼmun ibn Hammud*[H]
* Abd ar-Rahman V
* Muhammad III
* *Yahya ibn Ali al-Mu’tali*[H]
* Hisham III
 |
|  |
| 
[H] Hammudidlar sulolasi istilo qiladi |

 |
**Kaylaja** — qad. hajm oʻlchov birligi; ishlatilish davri va joyiga qarab qiymati har xil boʻlishiga qaramasdan, 10-asrdan Eronda, Oʻrta Osiyoning baʼzi joylari va b. mamlakatlarda qoʻllanilgan. 1 K. 1,875 kg bugʻdoyga yoki 2,5 l ga teng boʻlgan. Sharqiy Eronda 1 K. 1523,4 g bugʻdoyga yoki 2 l ga, Ozarbayjonda 1 K. 1,354 kg bugʻdoyga yoki 1,75 l ga, Falastinda 1 K. 6,3 l ga teng boʻlgan. Abu Ali ibn Sinoning maʼlumotiga koʻra, 1 K. 1275 g narsa sigʻadigan oʻlchov idishi boʻlgan, agar shu narsani bugʻdoy deyilsa, u holda 1 K.ning hajmi taxminan 1,65 n- 1,75 l ga toʻgʻri keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |