Ushbu maqola Ozarbayjonda yashovchi yoshlarning tarkibi, faoliyati, sogʻligʻi, turmush tarzi va boshqa masalalar bilan bogʻliq.

Demografiya
-----------

Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, aholining umumiy soni 9898,1 ming kishini tashkil etdi. Ozarbayjonda 14-25 yoshdagi yoshlar 2018-yilda aholining 25,5 foizini yaʼni 2519,3 ming kishini tashkil etdi. Ularning 1302,4 nafari erkaklar, 1216,9 nafari ayollardir.

Yoshlar siyosati
----------------

Ozarbayjon yoshlar siyosati davlat siyosatining muhim qismidir. Yoshlarga oid davlat siyosati yoshlarga qulay shart-sharoit yaratish, ularning bilim va koʻnikmalarini, tabiiy imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishga qaratilgan davlat tomonidan belgilab berilgan ustuvor vazifalar va chora-tadbirlar tizimidir. Yoshlarga oid davlat siyosati davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi, tegishli huquqiy hujjatlarda oʻz aksini topgan. Yoshlarga oid siyosatning asosiy yoʻnalishlari Ozarbayjon Respublikasining „Yoshlarga oid siyosat toʻgʻrisida"gi qonuni bilan quyidagilar belgilab berilgan:

1. Yoshlarni maʼnaviy-axloqiy tarbiyalash va ularning madaniy hayotdagi oʻrni;
2. Iqtidorli yoshlarga davlat gʻamxoʻrligi;
3. Yoshlar salomatligini muhofaza qilish va ularning jismoniy rivojlantirish;
4. Yoshlarning ish bilan taʼminlash;
5. Yosh oilalarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;
6. Yoshlar tashkilotlarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash.

Ozarbayjon yoshlari birinchi forumi 1996-yil 2-fevralda Ozarbayjon Respublikasi Yoshlar, sport va turizm vazirligi tashabbusi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining farmoni bilan oʻtkazilgan. Forumda respublikaning barcha viloyatlaridan 2000 ga yaqin delegatlar ishtirok etdi. Forumda davlat organlari, yoshlar tashkilotlari va har bir yoshning vazifalari belgilab olindi.

Koʻngillilik xizmati
--------------------

„Ozarbayjon volontyorlik xizmati" Yevropa koʻngillilik xizmatining ozarbayjon modeli boʻlib, Ozarbayjon Respublikasi Yoshlar Tashkilotlari Milliy Kengashi tomonidan 2013-yilda Ozarbayjon Respublikasi Yoshlar va sport vazirligi koʻmagida yaratilgan. Dasturdan koʻzlangan maqsad yoshlar oʻrtasida volontyorlikni rivojlantirish va volontyorlik faoliyatiga ragʻbatlantirish, ixtiyoriylik falsafasini rivojlantirish, yoshlarni jalb qilish va „Yoshlar uylari" faoliyatini kengaytirishdan iborat.

Yoshlar uyi
-----------

2007-yilda qabul qilingan „Yoshlarga oid siyosat" 2002-yilda ARning 5.5-moddasiga muvofiq "Yoshlar oʻrtasida vatanparvarlik ishini kuchaytirish, ularni har tomonlama barkamol rivojlantirish va boʻsh vaqtini oʻz vaqtida tashkil etish, yoshlarni psixologik sogʻlomlashtirish „Yoshlar uyi", ijtimoiy xizmat koʻrsatish jamgʻarmalari tashkil etilgan. qonuniy va axborot yordamini tashkil etish uchun tegishli ijroiya hokimiyatiga muvofiq. „Ozarbayjon yoshlari davlat dasturi"ning 4.1.7-moddasiga muvofiq (2005-2009) „Yoshlar uyi" ijtimoiy xizmat koʻrsatish muassasalari tarmogʻini tashkil etish rejalashtirilgan.

2011—2013-yillarda Boku shahri va uning qishloq aholi punktlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha Davlat dasturi chora-tadbirlar dasturining tegishli bandlariga muvofiq Binagadi, Xazor, Garadogʻ, Sabunchu, Suraxoniy tumanlarida Yoshlar uylari qurilib, foydalanishga topshirildi.

„Ozarbayjon yoshlari" Davlat dasturi chora-tadbirlar rejasining 6.1.5-moddasiga muvofiq, Sumgait, Ganja, Mingachevir, Shirvon, Gʻazax, Shaki, Barda, Guba, Naxchivon, Shamaxi shaharlarida „Yoshlar uyi"ni qurish belgilangan.2011—2015-yillarda Ganja, Mingechevir, Sumgʻayit, Shirvon, Naxchivon, Gʻazax shaharlaridagi Yoshlar uylari qurib foydalanishga topshirildi, Sheki, Barda, Guba va Shamaxi tumanlarida Yoshlar uylari qurilishi davom ettirilib, foydalanishga topshirilishi rejalashtirilgan. Ayni paytda „Yoshlar uyi" soni 37 taga yetdi.

„Yoshlar uylari"ning asosiy maqsadi yoshlar tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish, oʻzlari kabi yoshlarni eʼtirof etish va roʻyobga chiqarish, shuningdek, hududlardagi yoshlar va sport muassasalari faoliyatiga koʻmaklashish uchun sogʻlom sharoit yaratishdir.

„Yoshlar uylari" faoliyatining yoʻnalishi: norasmiy taʼlim; yoshlar ishtiroki; psixologik yordam; sogʻlom turmush tarzi; kasb tanlash; axborot-konsalting; boʻsh vaqtni tashkil etish; koʻngillilar faoliyati va boshqalar.

Yoshlar fondi
-------------

Davlatimiz rahbarining 2011-yil 7-fevraldagi 826-son qarori bilan Respublika Prezidenti huzuridagi Yoshlar jamgʻarmasi tashkil etilgan. Jamgʻarma Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 7-iyuldagi qarori bilan tasdiqlangan „Ozarbayjon yoshlari 2011—2015-yillarda" Davlat dasturini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar rejasining 6.1.4-bandiga muvofiq tashkil etilgan.

Jamgʻarma faoliyatining asosiy maqsadi yoshlar strategiyasi bilan bogʻliq fan, madaniyat, taʼlim va boshqa ijtimoiy masalalarni, shu jumladan grant shaklida moliyalashtirishga yoʻnaltirilgan xalqaro loyiha va dasturlarni (keyingi oʻrinlarda — loyiha deb yuritiladi), festival, konferensiya, seminarlarni qoʻllab-quvvatlashdan iborat. Olimpiada va boshqa tadbirlarni tashkil etish, shuningdek, yoshlarga moliyaviy yordam koʻrsatadigan boshqa loyihalar.

Jamgʻarma faoliyati quyidagilardan iborat:

* yoshlarga oid siyosatni shakllantirish va amalga oshirishda ishtirok etish;
* yoshlar siyosati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etish;
* yoshlar, yoshlar tashkilotlari, shuningdek, yoshlar siyosatini amalga oshirishda ishtirok etuvchi davlat va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlarining ilmiy, ijtimoiy va nufuzli hududlari haqidagi innovatsion gʻoyalarni qoʻllab-quvvatlash;
* yoshlarning mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy, sotsial-iqtisodiy va madaniy hayotida faol ishtirokini taʼminlash, ularning tadbirkorligini ragʻbatlantirish va oshirish chora-tadbirlarini koʻrsin.

Milliy yoshlar kuni
-------------------

2-fevral Ozarbayjonda Yoshlar kuni sifatida nishonlanadi. 1997-yilda Prezident Haydar Aliyev tomonidan Yoshlar kuni deb eʼlon qilingan. Ozarbayjonda ilk bor Yoshlar kuni nishonlandi. 1996-yildan boshlab MDHning boshqa davlatlari va Sharqiy Yevropa davlatlarida ham Yoshlar kuni nishonlana boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Samadov (www.anarsamadov.net).* „Political division, population size and structure: Population by towns and regions of the Republic of Azerbaijan" (en). *The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan*. Qaraldi: 31-may 2019-yil.
2. ↑  „Political division, population size, and structure: Population at age 14-29 by towns and regions of the Republic of Azerbaijan at the beginning of 2018" (en). *The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan*. Qaraldi: 31-may 2019-yil.
3. ↑  „Law on Youth Policy of the Republic of Azerbaijan".
4. ↑  „Azerbaijan | Factsheets | Youthpolicy.org". *www.youthpolicy.org*. Qaraldi: 31-may 2019-yil.
5. ↑  „Volunteer movement in Azerbaijan" (en). *CBC.AZ*. 31-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktyabr 2022-yil.