**Irina Ivanovna Deryugina** (1958-yil 11-yanvarda tugʻilgan, Kiyev) - sovet gimnastikachi, badiiy gimnastika boʻyicha SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1977). Ikki marta mutlaq jahon chempioni boʻlgan yagona sovet gimnastikachisi (1977 va 1979-yillarda). Badiiy gimnastika boʻyicha Ukraina terma jamoasi bosh murabbiyi, Ukraina gimnastika federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti, Ukraina gimnastika federatsiyasi (badiiy gimnastika) prezidenti.

Biografiyasi
------------

Olimpiada chempioni Ivan Konstantinovich Deryugin va badiiy gimnastika boʻyicha murabbiy Albina Deryugina oilasida tugʻilgan. 1968-yil 10 yoshida Irina Deriugina Kiyev xoreografiya maktabiga oʻqishga kirdi. 1976-1980-yillarda Kiev davlat jismoniy tarbiya institutida tahsil olgan.

Sport karyerasi
---------------

### Dastlabki yillari

14 yoshli Irina xoreografiya maktabini tark etdi va onasini uning murabbiyi boʻlishga majbur qildi va bu masalada u albatta hammadan ustun boʻlishini vaʼda qildi

Ira onasining „Qattiq va qattiq mehnat qilish" majburiy shartini bajardi-uning kundalik tartibi doimiy mashgʻulotlarga va musobaqalarga sayohatga aylandi.

Deriuginaning otasi Ivan Konstantinovich gimnastikachi boʻlish qaroridan onasidan koʻra koʻproq xursand boʻldi.Mashhur besh sportchi, Olimpiya chempioni (1956-yilda tugʻilgan) qizi sportda oʻzi kabi yuksaklikka erishishini orzu qilgan.

Ira otasiga, albatta, otasidan ham koʻproq medal yutishini vaʼda qildi. Va u vaʼdasini bajardi.

Aytgancha,Deriugins oilasidagi ota oʻziga xos „tinchlik oʻrnatuvchi" rolini oʻz zimmasiga oldi.Axir,Ira chiqishlarining maʼlum bir dasturi boʻyicha muvaffaqiyatli qarorlarning aksariyati uning onasi-murabbiy bilan umidsiz tortishuvlarda tugʻilgan. Vaziyat toʻxtab qolganda,Ivan Konstantinovich har doim xotiniga ham, qiziga ham toʻgʻri soʻzlarni topdi.

Koʻp jihatdan, Deryuginaga boshqalardan farqli oʻlaroq, gimnastikada oʻz uslubini shakllantirishga yordam bergan xoreografik mashgʻulot edi.

— Mening davrimdagi koʻplab gimnastikachilar juda katta jismoniy va akrobatik tayyorgarlikka ega edilar, ammo ularda balet ifodasi va choʻzilgan chiziqlar etishmadi.Men gimnastikani oʻzgartirishga muvaffaq boʻldim, -Deryugina muvaffaqiyati sirini keyinroq ochib beradi.

### SSSR terma jamoasi

Iqtidorli sportchi 14 yoshida SSSR terma jamoasiga kirdi. Buni qilish juda qiyin edi, chunki bu medal talab qiladigan shakl SSSRning oʻziga xos belgisi edi va gimnastikachilar oʻrtasidagi raqobat juda yuqori edi. Terma jamoadagi 11 yil davomida (1972-yildan 1982-yilgacha) I.Deryugina nafaqat Sovet Ittifoqida, balki butun dunyoda eng nomdor gimnastikachilardan biriga aylanishga muvaffaq boʻldi. Gimnastikachi Irina Deryugina besh marta Ittifoqning mutlaq chempioni boʻldi,SSSR kubogida bir necha bor ushbu unvonni qoʻlga kiritdi, oʻsha paytdagi nufuzli Intervision kubogining 4 karra gʻolibi boʻldi.Eng yuqori darajadagi xalqaro musobaqalarda Deryugina ikki marta (1977 va 1979-yillarda) jahon chempionatlarining mutlaq gʻolibiga aylandi, bu undan oldin ham, undan keyin ham sovet gimnastikachilarining hech biri uchun imkoni boʻlmagan.Irina Deryugina yoshligida qanchalik muvaffaqiyatli boʻlganligi, u yaratgan noyob yutugʻi haqida gapiradi.Besh yil ichida (1975-yildan 1979-yilgacha) u faqat bir marta shohsupaning eng yuqori pogʻonasiga oʻz raqibini oʻtkazib yubordi.

Kichik Deryuginaning gʻalabasi qanchalik qimmatga tushishini kam odam tasavvur qilgan. 1974-yil Iraning debyut jahon chempionati arafasida Shveysariyada yoqimsiz voqea sodir boʻldi. Shashka mashqidan soʻng,Irina torakal siyatika bilan tushdi. Shunday qilib, u spazmlar bilan gilamga chiqdi, lekin jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritib, uning gʻalabasiga hech kimga shubha qilishiga yoʻl qoʻymadi.

### Karyeraning oxiri

1979-yilgi Jahon chempionatidan soʻng Ira juda jiddiy jarohat oldi — oʻzaro bogʻliqlik yorilishi.Jarohat koʻp jihatdan gimnastikachining faoliyatini yakunlashni yaqinlashtirdi.

Irina Deryugina oʻz faoliyatini 1982-yilda yakunlagan.Va u oʻzini chorrahada topdi-murabbiylik faoliyatidagi istiqbollardan tashqari,Ira oʻz faoliyatini siyosatda boshlash taklifini oldi. Deryugina hatto Oliy partiya maktabini tugatgan, ammo oxirida u sport foydasiga tanlov qildi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1982-yilda Irina Deryugina xalqaro maydonda chiqishni tugatdi-gimnastikada 24 yosh juda hurmatli yosh hisoblanadi. Ammo uning sport faoliyati boshqa shaklda davom etdi. Onasi Albina Nikolaevna bilan birgalikda u Ukraina SSR terma jamoasini boshqargan murabbiylik duetini túzdi. Isteʼdodli sportchi va taniqli murabbiy (Albina Deryugina keyinchalik hatto Ukraina Qahramoni unvonini ham olgan) bir qator taniqli gimnastikachilarni, jumladan ikkita Olimpiya chempioni va oʻn bitta jahon chempionini tarbiyalagan. Irina Ivanovna Deryuginaning 30 yillik ustozligi davomida uning shogirdlari turli darajadagi xalqaro musobaqalarda, jumladan, yuqori saviyadagi musobaqalar, Olimpiya oʻyinlari, jahon va Yevropa forumlarida 120 ta oltin, 30 ta kumush va bronza medallarini qoʻlga kiritdi.

Sobiq SSSR mamlakatlarida yangi iqtisodiy voqeliklar paydo boʻlishi va Ukraina mustaqillikka erishgandan soʻng, Albina va Irina Deriugina oʻzlarining badiiy gimnastika boʻyicha shaxsiy oilaviy maktablarini ochdilar.Shu bilan birga,Irina terma jamoa boshidagi lavozimini tark etadi. Bunday kombinatsiya Irina Ivanovnaning xarakteriga juda mos keladi. Deryuginani yaxshi biladigan odamlarning guvohliklariga koʻra, u doimo aql bovar qilmaydigan mehnat qobiliyati va chidash qobiliyati bilan ajralib turadi. Badiiy gimnastika tarixida eng koʻp jarohat olgan sportchilardan biri ekanligini u oʻziga hazil yoki jiddiy gapiradi. Buyuk sport unga azob-uqubatlarga dosh berishga va hech qanday qiyinchiliklarga eʼtibor bermasdan, maqsad sari borishga oʻrgatdi.

Irina Deryugina shogirdlari orasida gimnastikachilar Aleksandr Timoshenko (1992-yilgi Olimpiya chempioni),Anna Bessonova (2004 va 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlari bronza medali sovrindori), Anna Rizatdinova (Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori, 2016-yilgi jahon chempioni, Jahon chempioni) bor. 1992-yilgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori, Alina Maksimenko (Jahon va Yevropa chempionatlari gʻolibi),Tamara Erofeeva (Jahon va Yevropa chempioni), Natalya Godunko (Jahon va Yevropa chempioni), Elena Dzyubchuk (Jahon chempioni). Turli vaqtlarda Irina Deryugina Ekaterina Serebryanskaya (1996-yilgi Olimpiya chempioni) va Elena Vitrichenkoga (1996-yilgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori) maslahat bergan.

I.Deryugina bir necha bor Focus jurnali tomonidan tuzilgan Ukrainaning eng nufuzli 100 nafar ayoliga kiritilgan.Gazeta taʼkidlaganidek, chempionning taʼsiri sportchining yuksak unvonlari, „oilaviy badiiy gimnastika maktabi nufuzi" va shogirdlarining erishgan yutuqlari bilan bogʻliq.

Rasmiy faoliyati
----------------

Irina Deryugina murabbiylikdan tashqari turli vaqtlarda boshqa vazifalarni ham bajargan. Shunday qilib, u Ukraina gimnastika federatsiyasi vise-prezıdenti, 2018-yildan esa prezident boʻldi.

Kiyevda badiiy gimnastika boʻyicha jahon chempionati (2013), shuningdek, ikkita Yevropa chempionati (2004, 2020) tashkil etilgan va oʻtkazilgan.

Ukraina Milliy olimpiya qoʻmitasi aʼzosi.

Irina Ivanovna, shuningdek, vaqti-vaqti bilan universitet devorlarida oʻqituvchilik funksiyalarini bajaradigan Ukraina Milliy Sport Akademiyasining akademigi unvoniga ega.

Xalqaro faoliyati
-----------------

1985-yildan 2008-yilgacha — Xalqaro gimnastika federatsiyasining (FIG) xalqaro toifadagi hakami. 1988-yildan 1992-yilgacha FIG badiiy gimnastika boʻyicha texnik qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

Deriugina kubogi
----------------

Irina Deryugina har yili mart oyida Kiyevda oʻtkaziladigan va uning onasi, afsonaviy murabbiy va badiiy gimnastika asoschisi Albina Deryuginaning tugʻilgan kuniga toʻgʻri keladigan Deryugina kubogi deb nomlangan nufuzli xalqaro badiiy gimnastika turnirining yaratuvchisi va tashkilotchisi. Ukrainadagi gimnastika maktabi. Birinchi marta tanlov 1992-yilda oʻtkazilgan, keyin esa ularda 18 davlat ishtirok etgan.1997-yildan buyon mazkur turnir badiiy gimnastika boʻyicha xalqaro Gran-pri turkumiga kiradi. Musobaqalar anʼanaviy tarzda Kiyevdagi „Sport saroyi"da oʻtkaziladi.

Deriugina kubogi har yili dunyoning 50 ga yaqin mamlakatidan koʻplab ishtirokchilarni toʻplaydi. Anna Bessonova (Ukraina),Alina Kabaeva (Rossiya),Tamara Erofeeva (Ukraina), Yelena Vitrichenko (Ukraina), Dariya Dmitrieva (Rossiya), Daria Kondakova (Rossiya), Katerina(Ukraina) kabi badiiy gimnastika yulduzlari Deryugina kubogi gʻoliblari boʻldi.

25-yillik Deryugina kubogi 2020-yil sentabr oyida boʻlib oʻtdi—Covid-19 pandemiyasi tufayli sanalar qoldirildi.Bu pandemiya boshlanganidan beri FIG homiyligida oʻtkazilgan jahondagi birinchi rasmiy badiiy gimnastika musobaqasi edi. Shundan ikki oy oʻtib, 2020-yil noyabr oyida Kiyevda badiiy gimnastika boʻyicha Yevropa chempionati boʻlib oʻtdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Irina Deryugina Oleg Bloxinga uylangan (ajrashgan).

Nikohda er-xotinning Irina ismli qizi bor edi (1983-yilda), u keyinchalik onasi singari badiiy gimnastika boʻyicha Ukraina terma jamoasining murabbiyi boʻldi

2000-yilda Irina Deryugina va Oleg Bloxin ajrashishdi.

Qiziq faktlar
-------------

* Irina Deryugina Ukraina terma jamoasi gimnastikachilarining chiqishlari uchun leotardlar yaratishda shaxsan ishtirok etadi va ularga Swarovski toshlarini mustaqil ravishda yopishtirishni yaxshi koʻradi.
* Irina Deriugina itlarni yaxshi koʻradi. Uning uy hayvoni Bridjit Yorkshire Terrier.

Mukofotlar
----------

* "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1978)
* II darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2021) — *Ukraina davlatining ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy, madaniy va maʼrifiy rivojlanishiga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi, xizmat burchini namunali bajarganligi va koʻp yillik vijdonli mehnati uchun*
* III darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2013) — *Qozon shahrida boʻlib oʻtgan XXVII Jahon yozgi Universiada oʻyinlarida yuqori sport natijalariga erishganligi, gʻalaba qozonish uchun fidoyilik va irodasi, Ukrainaning xalqaro nufuzini oshirgani uchun*
* III darajali malika Olga ordeni
* II darajali malika Olga ordeni (2008) — *Olimpiya harakatini rivojlantirish, xalqaro sportchilarni tayyorlash, Pekindagi XXIX yozgi Olimpiya oʻyinlarida Ukraina terma jamoasi uchun yuqori sport natijalarini taʼminlashga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi uchun*
* I darajali malika Olga ordeni (2016-yil) — *Olimpiya sport turlarini rivojlantirishga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi, XXXI Olimpiada oʻyinlarida Ukraina terma jamoasi tomonidan yuqori sport natijalariga erishish, xalqaro toifadagi sportchilarni tayyorlash uchun*
* Ukrainada xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya va sport xodimi (2005) — Ukrainada jismoniy *tarbiya va sportni rivojlantirish va ommalashtirishga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi, Izmir shahrida (Respublika) boʻlib oʻtgan XXIII Jahon yozgi Universiadasida yuqori sport natijalariga erishgani uchun. Turkiya), Ukraina davlatining xalqaro nufuzini oshirish*

Sport natijalari
----------------

* 1975-1979 SSSR chempionati 1975-1979 (1-oʻrin — mutlaq chempionat, 1-oʻrin — alohida musobaqalarda 4 ta final)
* 1975-1979 SSSR kubogi 1975-1979 (1-oʻrin — mutlaq ustunlik, 1-oʻrin — alohida musobaqalarda 4 ta final)
* 1977-yil Jahon chempionati, Shveysariya (1-oʻrin — mutlaq chempionat, individual musobaqalarda finalda 1 oltin va 2 kumush medal)
* 1978-yilgi Yevropa chempionati, Ispaniya (1-oʻrin — toʻp, 2-oʻrin — mutlaq chempionat, arqon, lenta)
* 1979-yil Jahon chempionati, Buyuk Britaniya (1-oʻrin — mutlaq chempionat, individual musobaqalarda finalda 1 ta oltin, kumush va bronza medali)
* 1979-yil SSSR xalqlari Spartakiadasi (1-oʻrin — mutlaq ustunlik)

Manbalar
--------

1. ↑  „Керівництво | Ukraїnska federatsіya gіmnastiki" (uk). *UGF*. Qaraldi: 19-noyabr 2021-yil.
2. ↑  „Дерюгина Ирина". *LIGA*. Qaraldi: 19-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „5+5 интересных фактов об Ирине Дерюгиной: главный балетмейстер гимнастики" (ru). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
4. ↑  „Члени НОК України". *noc-ukr.org*. 4-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2022-yil.
5. ↑  [ttp://fb.ru/article/214397/irina-deryugina-biografiya-i-lichnaya-jizn-gimnastki „Ирина Дерюгина: биография и личная жизнь гимнастки -"].
6. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni vіd 8 bereznya 2021 roku № 92/2021 „Pro vіdznachennya derjavnimi nagorodami Ukraїni z nagodi Mіjnarodnogo jіnochogo dnya"
7. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 804/2008 Pro vіdznachennya derjavnimi nagorodami Ukraїni sportsmenіv, trenerіv ta faxіvsіv natsіonalnoї zbіrnoї komandi Ukraїni na XXIX lіtnіx Olіmpіyskix іgraxAndoza:Недоступная ссылка
8. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni vіd 4 jovtnya 2016 № 429/2016 „Pro vіdznachennya derjavnimi nagorodami Ukraїni sportsmenіv ta trenerіv natsіonalnoї zbіrnoї komandi Ukraїni na Іgrax XXXІ Olіmpіadi"(ukr.)

Havolalar
---------

* Ukraina gimnastika federatsiyasi