recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
skrinshot
**Distributed Proofreaders ―** bu „Gutenberg" loyihasi uchun kitoblarni raqamlashtirish veb-loyihasi. Loyihaning gʻoyasi skanerdan oʻtkazish bosqichidan tortib, tayyor matnni „Gutenberg" veb-saytiga joylashtirishgacha boʻlgan elektron kitoblar yaratuvchi koʻplab koʻngillilar hamkorligidagi ishlardan iborat.

Loyiha 2000-yilda yaratilgan, shundan beri uning aʼzolarining saʼy-harakati bilan „Gutenberg" loyihasi katalogi 15 mingdan ortiq kitob bilan toʻldirildi. Bu son har oyda oʻrtacha 150-200 kitobga koʻpayadi. Har kuni 2 mingdan ortiq sahifa tuzatishlarning birinchi bosqichidan oʻtadi.

Tarixiy sabablarga koʻra sayt yunikodni qoʻllab-quvvatlamaydi, shuning uchun loyiha doirasida kitoblar raqamlashtiriladigan tillar soni juda cheklangan. 2009-yil aprel holatiga koʻra tillar roʻyxati quyidagicha:

* ingliz
* fransuz
* nemis
* ispan
* italyan
* holland
* portugal
* dat
* norveg
* irland

Ayrim boshqa tillardagi, jumladan, slavyan tilidagi kitoblar yunikodni qoʻllab-quvvatlaydigan Distributed Proofreaders Europe loyihasi tomonidan boshqariladi.

**Kitob yaratish bosqichlari**
------------------------------

Birinchi bosqichda mualliflik huquqi himoyalanmagan kitoblar skanerlanadi va xat tanitiladi. Kitoblarning kattagina qismi skanerlash bosqichini chetlab oʻtib, loyihaga kiradi, Internet Archive, Google Books va shunga oʻxshash manbalar shular sirasiga kiradi.

Xat tanitish natijasida, odatda, maʼlum miqdordagi tanitish xatolarini oʻz ichiga olgan matn olinadi. Shu munosabat bilan matn uch bosqichli oʻqib tuzatish jarayonidan oʻtadi, bu jarayonda musahhih ekranda skanerdan olingan tasvirni ham, matnning joriy versiyasini ham koʻradi.

Keyin kitob ikki bosqichli formatlash jarayonidan oʻtadi, oldingi bosqichda boʻlgani kabi, matnni iloji boricha muallif versiyasiga yaqin saqlashga eng katta eʼtibor beriladi.

Formatlangan matn soʻnggi ishlov berish (*post-processing*) deb ataladigan jarayondan, keyin esa yakuniy tekshiruvdan oʻtadi. Shundan soʻng, kitob „Gutenberg" veb-saytiga yuklash uchun tayyor, deb hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „DP: Completed Gold E-Texts". 19-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2009-yil.
2. ↑  Kak pravilo — s istyokshim srokom deystviya avtorskogo prava soglasno zakonodatelstvu SShA.
3. ↑  Ili na lyuboy drugoy. Soglasno ideologii oboix proektov, knigi naxodyatsya v svobodnom dostupe.

Havolalar
---------

* Tarqalgan korrektorlar loyihasining veb-sayti
* Tarqalgan korrektorlar Yevropa
**Retikulendotelial sistema** (makrofot sistema) — odam va umurtqali hayvonlar organizmidagi himoya xujayralari (biriktiruvchi toʻqimalar gistiotsitlari, kon monotsitlari, kapillyarlar endoteliysi, jigarning Kupfer hujayralari) majmui. Retikulendotelial sistema bakteriyalar va turli yot yoki toksik zarralarni qamrab oladi va hazm qiladi, yaʼni fagotsitoz xususiyatiga ega; kon yaratilishi va antitelolarning vujudga kelishida, shuningdek, moddalar almashinuvida qatnashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Resurslar kamyobligi** — jamiyat hayotida ehtiyojlarni qondirishga xizmat qiladigan resurelarning cheklanganligi va tiklanmaydigan resurslarning tobora kamayib borishi. Resurslarning kamyobligi umumiy hodisa boʻlib, inson ehtiyojlarining cheksizligi bilan resurelarining cheklanganligi oʻrtasidagi nomutanosiblik iqtisodiyotning azaliy muammosidir. Ekiladigan yerlarning, yer osti va yer usti boyliklarining, mehnatga yaroqli aholi sonining cheklangan boʻlishi, energiya resurelarining yetishmasligi va boshqalarda koʻrinadi. Masalan, keyingi 200 yil ichida Yer kurrasida isteʼmolchilar soni 5 marta koʻpaydi, ammo yer sathi, tabiiy boyliklar koʻpaygani yoʻq. Yer kurrasining 72% okeanlardan iborat, ammo quruqlikning talay qismida yashab boʻlmaydi. Resurslar kamyobligi hodisasi i.ch.da resurslarni tejovchi texnologiyalarni yaratishga turtki beradi, resurelar sarfining eng tejamli usullari tanlanadi, mahsulot birligini yaratish uchun ketadigan resurs sarflari qisqartiriladi, ehtiyojlarni qondirishning oqilona darajasiga amal qilinadi (qarang Ehtiyojlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kokain** (lotincha: *Cocainum*) — koka butasi bargidan olinadigan alkaloid. Rangsiz, taʼmi achchiq, suvda yaxshi eriydigan kristall. Ogriqsizlantiruvchi moddalar guruhiga kiradi. Kuchli zaharlovchi taʼsiri borligidan faqat konʼyunktiva, mugoʻz parda, ogʻiz, burun, tomoq shilliq pardalari, siydik chiqarish nayi va boshqalarni mahalliy ogʻriqsizlantirishda ishlatiladi. Kokainga ruju qilinganda unga oʻrganib qolinadi (kokainizm). Hadeb isteʼmol qilinaversa, narkomaniyaga olib kelishi mumkin. KOKAINIZM,kokainomaniya — giyohvandlik (narkomaniya, bangilik) ning bir turi; ogriqsizlantiruvchi alkaloidlar guruhiga mansub kokainga oʻrganib qolish, uni isteʼmol qilmasdan turolmasliKokain Kokainni giyohvandlar teri ostiga, venaga yuborib, koʻp hollarda hidlab kayf (eyforiya) qiladilar. Birinchi marta isteʼmol qilgan kishi xushchaqchaq, sergap, serharakat boʻlib qoladi, fikrlashi tiniqlashgandek tuyuladi va har xil ishlarni bajarishga ishtiyoqi kuchayadi; 2—3 soat oʻtgach, bu holat kayfiyatning aynishi, umumiy holsizlanish, taʼsirchanlikning kuchayishi va loqaydlik bilan almashinadi.

Kokainda oʻtkir va surunkali zaharlanish kuzatiladi. Oʻtkir zaharlanishda yuz oqaradi, koʻz qorachiqlari kengayadi, yurak urishi tezlashadi. Bosh aylanadi, holsizlik, nafas markazining falajlanishi roʻy beradi, oqibatda nafas toʻxtab qolishi mumkin. Surunkali zaharlanishda kokainga juda tez oʻrganib qolinadi va giyohvandlarning shaxsi tezda tubanlashib (degradatsiya) ketadi. Kokainga mubtalo boʻlganlar tez orada qoʻpol, ezma, xudbin, shubhalanuvchan, taʼsirchan, isqirt, qarimsiq boʻlib qoladi. Mehnat qilmay tekinxoʻrlarcha hayot kechiradi va butunlay odamgarchilikdan chiqib ketadi. Kokainni surunkali va uzoq vaqt isteʼmol qilgan giyohvandlarda kokain psihozi (illyuziyalar, qoʻrqinchli koʻruv gallyusinatsiyalari, taktil gallyusinoz, rashk va boshqalar), vasvasalar koʻzatilishi mumkin. Keyingi yillarda ogʻriqsizlantiruvchi preparatlarning koʻpgina boshqa turlari paydo boʻlishi tufayli davolash amaliyotida kokainni qoʻllash taqiqlangan, shu bois uni isteʼmol qilish kamaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kojevnikov g‘ingpashshasi** ( lat. *Chrysotoxum kozhevnikovi* ) — g‘ingpashalar (*Syrphidae) oilasiga mansub Chrysotoxum* kamyob turi. O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi
----------

Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Oʻzbekiston. O‘zbekistondagi yashash joylari: Chimyon, Chotqol qo‘riqxonasi (Chotqol tizmasi), Oqtosh (Karjantau tizmasi), Xayot (Nurotov tizmasi).

Tavsif
------

Bunday g‘ingpashshalarning kichik turi qorin bo‘shlig‘ida yorqin sariq va qora chiziqlar bilan ifodalangan (tashqi tomondan mayda arilarga o‘xshaydi). Mo‘ylovlari odatda boshidan uzunroq, Flagellomer sezilarli darajada kengligidan ancha uzun. Qorin orqa tomondan qattiq qavariq, aniq chegaralangan, odatda tergitlarning orqa burchaklari chiqib turadi.

Yashash joyi
------------

1500–2000 m balandlikdagi tekislikdagi keng bargli o‘rmonlar va o‘tloq-dasht yon bag‘irlari bo‘lgan tog‘ vodiylarida yashaydi.

Hayot tarzi
-----------

Yiliga bir necha marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qo‘yishi maydan–sentyabrgacha, soyabonguldoshlar (Apiaceae) va labguldoshlar (Lamiaceae) gullarida oziqlanadi, lichinkalari daraxtlar sharbati bilan oziqlanadi.

Soni
----

Ilgari bu tur ko‘p uchrar edi, ammo so‘nggi o‘n yilliklarda uning soni keskin kamayib ketdi.

Cheklovchi omillar
------------------

Daraxt va butalarni kesib tashlash, pichan tayyorlash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari ko‘p foydalanish.

Adabiyot
--------

* *Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные*. Ташкент: Chinor ENK, 2009.
* Виолович Н. А. «Сирфиды Сибири» (Diptera, Syrphidae). Определитель. — Новосибирск, Наука, 1983. — 241 с.

Havolalar
---------

* O‘zbekiston Respublikasining Qizil Kitobi Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-08-19).
* Chrysotoxum kozhevnikovi eol.org saytida(ingl.) )
* Chrysotoxum kozhevnikovi. Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-05-28).
**Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniy** (arabcha: إسماعيل بن عبد الرحمن سنجفيني — Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniy — Toʻliq ismi: Abu Ali Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniy) — Muhaddis va roviy.

Hayoti
------

Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniy Ustrushananing Samarqand yaqinidagi „Sanjafin" qishlog‘ida tavallud topgan. Manbalarda Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniyning tavallud topgan yoki vafot etgan yili haqida birorta maʼlumot keltirilmagan. Baʼzi bir manbalarda unga Ismoil ibn Abi Abdurrahmon deb murojaat qilingan. Keyinchalik ilm istab Samarqand shahriga keladi va shu yerda fiqh ilmini chuqur o‘rganadi. Manbalarda unga Samarqand faqihlaridan biri deb taʼrif beriladi. U ko‘plab hadislar ham rivoyat qilgan. Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniy hadislarni Abu Ibrohim ibn Ismoil Bob Kassiy, Abu Yaʼqub Abor, Said ibn Xushnom, Abu Bakr Jurjoniy va boshqalardan rivoyat qilgan. Muhammad ibn Ahmad ibn Hoshim Dihniy, Muhammad ibn Osim Qatavoniy va Abdulloh ibn Mas’ud ibn Komil Samarqandiylar Ismoil ibn Abdurrahmon Sanjafiniydan hadis rivoyat qilishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 596.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Skarnlar** (shvedcha skarn, aynan — loy, chiqindi) — metasomatik togʻ jinslari. Ohaktoshli magnezialtemirli silikatlar va alyumosilikatlardan tarkib topgan; magmatik togʻ jinslarining yuqori trali kontakt oreoli zonasida karbonatli jinslarning qaynoq magmatogen eritma vositasida magma, intruziv yoki boshqa alyumosilikat jinslar bilan oʻzaro kimyoviy taʼsiri natijasida hosil boʻladi. SaMgFe silikatlari va alyumosilikatlari (diopsidgedenbergit qatorining piroksenlari va grossulyarandradit qatorining granatlari)dan tuzilgan ohaktoshli S. va tarkibida magniyli minerallar (forsterit, diopsid, shpinel, flagopit) boʻlgan magnezial S. farqqilinadi. Ohaktoshli S. ohaktoshlarning alyumosilikat jinslari bilan tutashgan joyida 10–12 km gacha chuqurlikda magmatik bosqichdan keyin hosil boʻladi. Magnezial S. dolomitlarning magma bilan oʻzaro taʼsiri natijasida yoki katta (10–12 km dan ziyod) chuqurlikda magmatik bosqichdan soʻng alyumosilat jinslar bilan tutashgan joyida vujudga keladi. S. koʻpincha kontakt (tutashgan) linzasimon va qatlamsimon yotqiziqlarda, baʼzan karbonat yoki alyumosilikat jinslarda naysimon yoki tomirsimon jinslar shaklida uchraydi; skarn jinslar koʻproq zonal tuzilishga ega. S.da ruda (ayniqsa, temir, mis, qoʻrgʻoshin, pyx, volfram, molibden va boshqalar) va nometall foydali qazilmalar (flyugopit, boratlar va boshqalar)ning yirik toʻplamlari boʻladi. Shunga koʻra, konlarning alohida turi — skarn konlari farq qilinadi; bunday konlar sanoat ahamiyatiga ega. S. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekistonda keng tarqalgan. Nurota, Zirabuloq, Qoratepa, Chatqol, Qurama togʻlaridagi volfram, molibden, polimetall va temir konlari S. bilan bogʻliq. Xorijda Rossiya Federatsiyasi (Magnitogorsk temir rudasi koni), Qozogʻiston (SokolovSarbay temir rudasi koni), Kavkaz (Tirnauz volframmolibden koni) va boshqa joylarda; noruda konlardan boratlar, flagopit konlari mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skarlattilar** —italyan kompozitorlar oilasi. Al yessan dro Skarlatti (1660.2.5, Palermo — 1725.22.10, Neapol) — Neapolitan opera maktabi asoschisi. Turli kapellalar, Rim va Neapol konservatoriyalarida dars bergan. Jami 130 ga yaqin opera, 600 dan ziyod diniy va dunyoviy kantata va boshqa asarlar yaratgan. Operaseria (jiddiy, katta opera) va simfoniya janrlari shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Oʻzining bir qator operalarida sharqona mavzularga murojaat qilgan. Xususan, "Tiberiy, Sharq imperatori" (1702) va "Buyuk Temurlang" ("II gran Tamerlano", 1706-yilda Rimda katta muvaffaqiyat bilan sahnalashtirilgan) kabi asarlari bilan mazkur anʼananing Italiyada puxta oʻrin olishiga asos solgan. Domeniko Skarlatti (1685.25.10, Neapol — 1757.23.7, Madrid) — kompozitor, sozanda (organ, klavir). A. Skarlattining oʻgʻli. Opera, kantata va boshqa asarlarning muallifi. 500 dan ziyod klavir (asosan, qad. sonata) asarlarida murakkab ijro usullarini qoʻllab, yangi klavir uslubini yaratgan, klassik sonata janriga zamin tayyorlagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skaylar** (inglizcha: *Skylar*) — inglizcha ism boʻlib, gollandcha Skaylar (niderlandcha: *Schuylar*) ismidan hosil boʻlgan. Oʻz navbatida, u gollandcha Skayler familiyasidan (nemischa Shuler nomidan kelib chiqqan Schuyler (nemischa:)) kelib chiqqan.

Skyler ismining ham varianti uchrab turadi (inglizcha: *Skyler*).

Erkaklar va ayollar ismi hisoblanadi.

Shimoliy Amerikada bu ism birinchi marta XVII asrda familiya sifatida paydo boʻlgan. Nyu-Yorkdagi Skayler familiyali mashhur oila sharafiga (niderlandcha: *Schuyler*), uning vakillaridan biri Filipp Skayler boʻlgan, XIX asrga kelib bu familiya berilgan ism sifatida ishlatila boshlangan.

Oʻtgan asrning 80-yillarida bu nom AQShda qizlar va oʻgʻil bolalar uchun urfga kirgan. Skaylar ismining shakli koʻproq qizlar uchun, Skayler ismining shakli esa koʻproq oʻgʻil bolalar uchun mashhur.

Yana qarang
-----------

* Shuler (aniqlash)

Manbalar
--------

1. ↑   (en) *Skyler* (Wikipedia nashri). 2021-01-05. .
2. ↑  *djr.* „Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland" (Dutch). *resources.huygens.knaw.nl* (17-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 11-mart 2021-yil.
3. ↑  „Skylar — Baby Name Meaning, Origin and Popularity". *www.thebump.com*. Qaraldi: 11-mart 2021-yil.
4. ↑  Tuckerman, Bayard*. Life of General Philip Schuyler, 1733–1804*. New York: Cornell University Library, 1903. ISBN 0-8369-5031-3.  p. 9.
**Skayya** (qadimgi yunoncha: *Σκαία*) — yunon mifologiyasidagi personaj, ellikta Danaidlardan biri — Argos qiroli Danayaning qizi. Yegiptiada Daifron va Arxandraning rafiqasi.

Mifologiyada
------------

 Rupert Banny. Danaidlar. 1918-yil
Skaia Argos qiroli Danayaning rafiqasi Yevropadan tuʻgilgan qizi edi. Otasi va opa-singillari bilan birga u Yegiptiada amakivachchalaridan Elladaga qochib ketdi: ular Danaidlarga uylanishni xohlashgan, Danay esa kuyovi qoʻlida oʻlishini bashorat qilingandi. Yegiptiadalar Argosda qochqinlarni quvib yetib, ularni majburan nikohlashdi; Skayya Daifronning xotini boʻldi. Biroq, toʻy oqshomida u erini sochlariga yashiringan xanjar yoki igna bilan oʻldirdi va Hipermnestradan tashqari barcha opa-singillari ham xuddi shu ishni qilishdi. Ular oʻliklarning boshlarini Lerna daryosi qirgʻogʻiga koʻmdilar va jasadlarni shahar devori tashqarisiga koʻmdilar. Shundan soʻng, Danaidlar Lerne koʻli suvlarida tozalash marosimini oʻtkazdilar. Oʻsha kuni Danay yugurish musobaqalarida gʻolib boʻlganlar orasidan ularga yangi erlar topdi. Pavsaniyga koʻra, Skayya Ftiotidadan Argosga kelgan Axey oʻgʻli Arxandraning xotini boʻldi; bu nikohdan oʻgʻli Metanast tugʻildi.

Oʻlimidan soʻng Skayya opa-singillari bilan birga qotilligi uchun jazolandi: yer osti dunyosida u teshik bochkaga abadiy suv quyadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Аполлодор Афинский 1972. sfn error: no target: CITEREFАполлодор\_Афинский1972 (help)
2. ↑  Грейвс 2005. sfn error: no target: CITEREFГрейвс2005 (help)
3. ↑  Павсаний 2002. sfn error: no target: CITEREFПавсаний2002 (help)
4. ↑  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Аполлодор Афинский*. Мифологическая библиотека*. Наука, 1972.
2. Гигин*. Мифы*. Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-0.
3. Павсаний*. Описание Эллады*. Ладомир, 2002. ISBN 5-86218-298-5.
4. Грейвс Р.*. Мифы Древней Греции*. Екатеринбург: У-Фактория, 2005. ISBN 5-9709-0136-9.
**Ismoiliylar davlati** - 1090 y. ismoiliylar tuzgan davlat. Markazi Alamut boʻlgan. Unga Eron, Suriya va Ozarbayjondagi bir necha viloyat, shahar va qalʼalar kirgan. I. d. yaxlit hududga birlashmagan edi. Bu davlat hashsho-shiylar harakati natijasida vujudga kelgan. I. d. asoschisi Hasan ibn Sab-boh (1124 y. vafot etgan) va uning avlodlari cheklanmagan siyosiy hamda maʼnaviy huquqqa ega boʻlgan. Mahalliy va xalqaro savdo yoʻlida joylashgan Koʻhiston viloyati I. d.ning taraq-qiy etgan qismi edi. Eng yaxshi yaylov va yerlarning , karvonlardan keladigan bojlarning koʻpligi tufayli I. d. iqtisodi tez rivojlandi. Ammo mulkiy tengsizlikning oʻsib borishi bilan I. d.da siyosiy kurash avj oldi. 13-asrning 1 -choragida I. d. tepasida turgan xalqchil guruh xorazmshoh Jaloliddin Manguberdini moʻgʻullarga qarshi kura-shini qoʻllab-quvvatlagan. Biroq key-inchalik I. d.dagi ichki qaramaqarshilikdan foydalangan moʻgʻullar Alamutni (1256), I. d.ning Suriyadagi mulklarini esa mamluklar egalladi.

Adabiyot
--------

* Bosvort K. E. Musulmanskiye dinastii, M. 1971; Istoriya stran zarubejnoy Azii v sredniye veka, M. 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Okay Gönensin** (1950-yil 14-oktabr – 2017-yil 13-iyul) turk jurnalisti.

Okay Gönensin 1950-yil 14-oktabrda Kars viloyatining Sarıkamish shahrida tugʻilgan 1967-yilda Istanbuldagi Aziz Yusuf oʻrta maktabini tamomlagach, Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetida oʻqigan va u yerni 1972-yilda tamomlagan. Jurnalistlik faoliyatini 1975-yilda *Respublika gazetasida* boshlagan "*Cumhuriyet* ", "*Sabah* ", "*Yeni* yuzyıl", *"Star"* va "*Yeni Binyıl* "gazetalarida bosh muharrir, muharrir koordinatori, ijrochi muharrir va sharhlovchi lavozimlarida ishlagan. So'nggi paytlarda u o'zi hammuallif bo'lgan "*Vatan* "gazetasida ishlagan. 

Gönensin jurnalist Zeynep Göğüsh bilan turmush qurgan. Nikoh ajralish bilan yakunlandi. U 2017-yil 13-iyul kuni erta tongda vafot etdi. Zincirlikuyu qabristoni masjidida o'tkazilgan diniy dafn marosimidan keyin Nakkashtepe qabristoniga dafn qilindi. Uning Can ismli bir o'gli qoldi

Manbalar
--------

1. ↑  „Son dakika... Gazeteci Okay Gönensin hayatını kaybetti" (Turkish) (13-iyul 2017-yil). Qaraldi: 14-iyul 2017-yil.
**Okean plitalari** - okean oʻrtalik tizmasi etagi bilan materiklarning suv ostidagi chekka qismlari oraligʻidagi yaxlit joylar. Ular abissal tekisliklar relyefini ishgʻol qilib 4,5— 6,0 km, yer yoriklari zonasida esa 6–7 km chuqurlikda joylashgan. Abissal tekisliklar plita ichidagi koʻtarilmalarga va ayrim doirasimon botiklarga boʻlinadi. Bunday botiklar Atlantika okeani oʻrtaliqtizmasining ikki tomonida butun okean boʻylab zanjirsimon tizim hosil qilib joylashgan. Botiqlarni qoplagan choʻkindilar qalinligi bir necha yuz m ga yetadi, asosan ohaksiz balchiklar — radiolyariyli, diatomli, qizil rangli, chuqur suv gil jinslaridan tuzilgan.

Uning ostki, qad. qismida faqat pelagik karbonatlar hosil boʻladi. Okeanning tekis tubi vulkan jinslaridan tarkib topgan suv osti tizmasi hamda rif ohaktoshlari — giyota (gayota)lar bilan band (ayniqsa, Tinch okeanda). Botiklar magistral yoriqlar bilan kesilgan (mas, Tinch okeanning shim. qismidagi Imperator yorigʻi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Subtropik gʻoʻzalar**, gʻoʻzaning subtropik shakllari — hozir ekilayotgan Gʻuzaning yuksak darajada madaniylashtirilgan evolyusion shakllari. Ular xoʻjalik ahamiyatiga ega boʻlgan qariyb barcha belgi va koʻrsatkichlar boʻyicha uzoq tanlash va jahon paxtachiligining qimmatli genofondi mahsulidir. S.gʻ. uzoq yashamaydigan, simpodial va keskin simpodial yarim oʻtsimon buta. Tuklanish darajasi, barg plastinkasining kattaligi va shakli, chigitlarining tuklanishi, tupining tipi, boʻgimlari oraligʻining uzunligi, simpodial shoxlarining tipi, koʻsaklarining kattaligi va shakli, tolasining uzunligi, tola chiqishi va boshqa sifatlari oʻzgarib turadi. Tolasi oq, och sariq, baquvvat va uzun; yovvoyi holda oʻsish qobiliyatini yoʻqotgan. S. g. turli kasalliklarga nisbatan ekologik chidamliligi, hosildorligi, koʻsagining yirikligi, tolasining texnologik sifati yaxshiligi tufayli dunyodagi gʻoʻza ekiladigan barcha mamlakatlarda keng tarqalgan. Arealning turli qismlarida agroekologik sharoitlarga koʻra ekologikgeografik shakllarning oʻsha joylar sharoitiga moslashgan guruxlari, mas, Meksika gʻoʻzasintg Sharqiy Amerika, Oʻrta Osiyo, Shimoliy Xitoy, Janubiy Afrika, Bolqon va boshqalarda oʻsadigan alohida guruxlari shakllangan.

Abdumavlon Abdumayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zaharli jonivorlar** - boshqa organizmlar uchun doimo yoki vaqtinchalik zaharli boʻlgan moddalarni oʻz organizmida saqlovchi jonivorlar. 5 mingga yaqin turi maʼlum. 3. j.dan ilonlar, chayonlar, oʻrgimchaklar, malhamchi qoʻngʻizlar va b. yaxshi oʻrganilgan. Bir xil 3. j. (ilonlar, oʻrgimchaklar, chayonlar)ning zahar ishlab chiqaradigan maxsus bezlari bor; boshqalarida (qoʻngʻizlar, qandalalarda) zaharli modda u yoki bu xildagi toʻqimalarda boʻladi. Zahar himoya yoki boshqa hayvonlarga hujum qilish vositasi hisoblanadi. Boʻshliqichlilar (gidralar, aktiniyalar, meduzalar)da zahar bezlari otuvchi hujayralar, boʻgʻimoyoqlilar (arilar, chayonlar)da nashtar yoki oʻrgimchaklar, koʻpoyoqlilarda xelitseralar, boshqalarda (chayonbaliqlar, dengiz ajdahochalari) suzgichlar yoki jabra qopqoqlaridagi maxsus oʻsimtalar bilan bogʻlangan. Aynan bir xildagi zahar har xil hayvonlarga turlicha taʼsir koʻrsatadi. Bir turning oʻzida ham har xil 3. j. zahari bir xilda taʼsir etmaydi. Masalan, choʻchqalar, shaqildoq ilon, tipratikonlar, qora ilon, choʻl kemiruvchilari chayonlar zahariga kam taʼsirchan boʻladi. Laylak, qargʻa, burgut, mirzaqush kabi qushlar zaharli ilonlarni, tovuqlar qoraqurtni yeydi. Zahar uzoq vaqt davomida ozozdan kiritilganida odam va xayvonlar organizmi unga chidamli boʻlib qoladi. Ilonlar, arilar va b. baʼzi 3. j. zaharidan kam miqdorda davolash maqsadida foydalaniladi.

Norqoʻzi Ergashev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zagreb zilzilasi** (Buyuk Zagreb zilzilasi deb ham ataladi) ― 1880-yil 9-noyabrda Zagrebda sodir boʻlgan zilzila.

Zilzila kuchi Rixter shkalasi boʻyicha 6,3 ballni tashkil etgan. Uning epitsentri Zagreb shimolidagi Medvednitsa togʻida joylashgan. Bir kishi halok boʻlgan, koʻplab binolar vayron boʻlgan yoki zarar koʻrgan.

Zagreb meteorologiya stansiyasi maʼlumotlariga koʻra, zilzila ertalab soat 7:33 da boshlangan, keyin esa kuchsiz silkinishlar sodir boʻlgan. Oʻsha paytdagi maʼlumotlarga koʻra, zilziladan keyin birinchi 24 soat ichida Zagreb vokzalida 3800 chipta sotilgan. Koʻplab mahalliy aholi Vena, Lyublyana, Grats va Avstriya-Vengriyaning boshqa shaharlariga yoʻl olgan holda, shaharni tark etishga harakat qilishgan.

Shahar rasmiylari koʻrilgan zararni aniqlash uchun komissiya tuzganlar. Komissiyaning rasmiy hisobotlariga koʻra, jami 1758 ta uy (cherkovlar va hukumat binolari bundan mustasno), ulardan 485 tasi jiddiy zarar koʻrgan.

Eng koʻp zarar koʻrgan Zagreb sobori boʻlib, keyinchalik u 26-yil davom etgan, rekonstruksiyadan oʻtkazilgan. Qayta tiklash ishlariga German Bolle boshchilik qilgan. Soborni rekonstruksiya qilish 1906-yilda nihoyasiga yetgan.

Adabiyotlar
-----------

* Horvat, Rudolf*. Prošlost grada Zagreba*. Zagreb: August Cesarec, 1992 — 66—71 bet. ISBN 86-393-0267-7.
* Kozák, J.; Cermák, V. (2010), „Zabreb (Agram) earthquake, Croatia, 1880", *The illustrated history of natural disasters*, 151–153-bet, doi:10.1007/978-90-481-3325-3\_33, ISBN 978-90-481-3324-6

Havolalar
---------

* Zilzila haqida maʼlumot.[*sayt ishlamaydi*] Qoʻshma Shtatlar geologik maʼlumotlar bazasi[*sayt ishlamaydi*]  (mavjud havola)
* Kultura.hr saytida vayron qilingan binolarning zamonaviy fotosuratlari(xor.) )
* Zagreb hududidagi zilzilalar Arxivnaya kopiya (xor.) )
* 1880-yilgi zilzila va zamonaviy rekonstruksiya paytida Zagreb sobori Arxivnaya kopiya (xor.) )
Koordinatalari: 45°48′38.41999999921″N 15°58′12.3499999992″E﻿ / ﻿45.8106722222220029°N 15.970097222222000°E﻿ / 45.8106722222220029; 15.970097222222000GO

**Zagreb universiteti** — Xorvatiyadagi yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri. 1669-yil falsafa-teologiya oliy maktabi sifatida Lepoglav shahrida tashkil topgan. Keyinchalik Zagreb shahriga koʻchirilgan. 1874-yilda universitet maqomini olgan. Falsafa, huquqshunoslik, iqtisod, tabiiy fanlar, matematika, tibbiyot, meʼmorlik va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Bir nechta ilmiy tadqiqot instituti, kutubxonasi (17-asrda tashkil etilgan, 1 milliondan ortiq asar) bor. 50 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Studenti - pregledna tablica za ak. god. 2004./2005.
2. ↑  Zaposlenici — pregledna tablica za ak. god. 2004./2005.
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها
**Dovud Hermidas Bavand** ( hijriy 1313-yil 19-noyabrda Tehron shahrida tugʻilgan) — diplomat, xalqaro huquq va xalqaro munosabatlar professori, Eron Milliy fronti rahbariyati kengashi raisi va matbuot kotibi (6-Saman) .

Oila foni
---------

Bavand Mozandaronning Espahbadan Bavandlar oilasidan bo‘lib, yoshi 2000 yil. 

Harmidas Bavandning bobosi Amir Muayid Savadkohiy boʻlib, u Rizoshohning oʻz qoʻmondonligi ostidagi Savadkoʻhi polkida xizmat qilgan. Amir Moid Savadkohi Milliy Kengashning uchinchi bosqichi vakili bo‘lib, Vatuq al-Davla prezidentligi davrida 1919-yilda Britaniya va Eron o‘rtasida imzolangan kelishuvga qarshi chiqqan va shu sababli Kirmonshohga surgun qilingan. Mushir ad-Davlah bosh vazir bo'lgach surgundan ozod bo'ldi.

ta'lim
------

Bavand boshlang'ich ta'limni Tehronda Adab boshlang'ich maktabida va Firoz Baxrom o'rta maktabida olgan. Diplomni qo‘lga kiritgach, Tehron universitetiga borib, huquq va siyosatshunoslik fakultetini huquq va siyosatshunoslik yo‘nalishida tamomlagan. Keyin Amerikaga borib, 1963 yilda Vashingtondagi Amerika universitetida "Eron 1917-1963 yillarda Sovet strategik istiqbolida" dissertatsiyasini himoya qilgan.

Ilmiy faoliyat
--------------

Bavand Rod-Aylend universiteti, Allame Tabatabai universiteti (xalqaro huquq va xalqaro munosabatlar), Tehron, Imom Sadiq va Azad universitetlarida dars bergan. 

Dovud Hermidas Bavand Eron siyosiy fanlar uyushmasi Eron xalqaro munosabatlar uyushmasi va Eron Birlashgan Millatlar Tashkilotining Tadqiqotlar Assotsiatsiyasi taʼsischilar kengashi aʼzosi.


1. ↑
2. ↑  „آل باوند چه کسانی بودند؟؟؟؟؟؟". 9-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2022-yil.
Ezopning *Shimol shamoli va quyosh* ertagiga Milo Winter chizgan bezak. Unda shamolning odam kabi yuz-koʻzi bor va ogʻzidan havo puflab, yoʻlovchining kiyimini uchirib yubormoqchi.
**Antropomorfizm** (grekcha: *ανθρωπος* — „odam" va grekcha: *μορφή* — „shakl") yoki **shaxslashtirish** deb odam boʻlmagan mavjudot, hodisa yoki mavhum narsalarni odamsimon yoki odam xulqiga ega qilib tasvirlashga aytiladi. Masalan, antropomorfik asar va qarashlarda shamol, yomgʻir kabi tabiat hodisalari, xudo yoki vatan kabi mavhum konsepsiyalar odam kabi fikrlab, suhbatlashadi. Atama XVII asrda kiritilgan.

**Antropomorfizm** (antropo … va yun. morphe — shakl, koʻrinish) — xudo hamda ilohiy kuchlarni, tabiatda-gi narsa, hodisalarni inson qiyofasida tasavvur qilish. A. qadimgi yunonlar dinida keng tarqalgan edi. Ularning tasavvuri-cha, xudolar insonga xos xususiyatlarga ega boʻlib, abadiy yashaydi. A. hozirgi zamon dinlarining koʻpiga xos boʻlsada, islom va iudaizm (yahudiy) dini uni tan olmaydi. Islomda xudoni insonga oʻxshatib tasavvur etish va odam qiyofasida rasmga tushirish man etilgan.

Antropomorfizm ayniqsa ertak va mifologik hikoyalarda kuzatiladi. Kino va multfilmlarda ham shaxslashtirilgan hayvonlar (masalan, kiyim kiyib yuradigan boʻri va quyon) yoki hodisalar (cholgʻu ushlagan oʻlim) tasvirlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Harper, Douglas* „Online Etymology Dictionary".  Douglas Harper.
2. ↑  „Merriam-Webster".  Merriam-Webster.
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Antropomorfizm*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antratsit** (yun. anthrakitis — ku-mir turi) — kuchli metamorflashgan qazilma koʻmir. Toshkoʻmirlar jumlasiga kiradi. Qora, yaltiroq, baʼzan kulrang va sargʻish tusda tovlanadi. Mineralo-gik shkala boʻyicha qattiqligi 2,0 — 2,5, organik massa zichligi 1500 — 1700 kg/m3; organik massaning yonish issiqligi 33,9 — 34,8 Mj/kg (8100 — 8350 kkalGʻkg); analitik namligi 1 — 3%, yonuvchi massada 9% uchuvchan modda, 97 foizgacha ugle-rod, 3 foizgacha vodorod bor. Dunyodagi koʻmir zaxirasining 3 foizini tashkil etadi. Asosan Donbass (Ukraina), Kuz-bass (Rossiya) da, AQSH, Xitoyda qazib chiqariladi. A. oʻzidan elektr tokini yaxshi oʻtkazganligi uchun undan elektrodlar tayyorlanadi. A. asosan yuqori dara-jali yoqilgʻi sifatida metallurgiyada ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Dutor oʻrganish kitobi"** — oʻzbek musiqachisi Abdusamad Ilyosov qalamiga mansub dutor chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. 1966-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi" nashriyoti tomonidan chop etilgan. Qoʻllanma „madaniy-oqartuv" texnikumlar hamda musiqa bilim yurtlari uchun qoʻllanma oʻlaroq yozilgan.

Ilyosov dutor chalishda pardalararo tovush bezaklari va nola ohanglarini nota yozuvida koʻrsatish uchun yangi belgilarni ishlab chiqqan. Qoʻllanma nazariy va amaliy qismlarga boʻlingan. Amaliy qism, oʻz navbatida, toʻrt qisimga boʻlingan: 1) oddiy zarblar va sodda mashqlar va kuylar; 2) murakkabroq zarblar va kuylar; 3) torlarning joʻr boʻlishi va bezaklar, dutorning ashulaga joʻr boʻlishi; 4) fortepianoning dutorga joʻr boʻlishi va dutor kuylari.

Qoʻllanmani nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Islom Ahmedov — muharrir, Yu. Yevdokimov — musiqa muharriri, A. Ahmadjonov — badiiy muharrir, G. Masqudova — texnik muharrir, D. Galiyeva — musahhih. Kitob adadi — 5 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dutor oʻrganish kitobi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Dutor oʻrganish kitobi" Ziyouz saytida[*sayt ishlamaydi*]

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xayd Tomas** (1636-1703) — ingliz sharqshunosi va tarjimoni. Oksford universitetining professor Bodleyan kutubxonasining ilmiy nazoratchisi. Ulugʻbekning yulduzlar jadvalini uchta forscha qoʻlyozma boʻyicha tekshirib, "Jayxunning har ikki tomonining qudratli hokimi ulugʻ Amir Temur nabirasi Ulugʻbekning kuzatishlari boʻyicha qoʻzgʻalmas yulduzlarning uzunlik va kengliklar jadvali" nomi bilan 1665-yil 1 marta fors va lotin tillarida nashr ettirgan. Bu esa Yevropa olimlariga Ulugʻbek rasadxonasi faoliyatini oʻrganishlari uchun asosiy manba boʻldi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Momiq (maʼnolari).

**Momiq** — 1) zavodlarda paxtagg ishlov berish jarayonida tolasi ajratib olingan chigitda qoladigan kalta toladan tayyorlanadigan mayin paxta. Unga siklonlarda yigʻiladigan iflos va changli momiq paxta qam kiradi. Asosan, paxta sellyulsiasi (35% gacha)dan iborat. M. jingalaklanib qolgan kalta tola koʻrinishida boʻladi. Rangi — okdan sargʻishgacha. M.dan momiq paxta, sunʼiy tola, plyonka, sellyuloza, qogʻoz va boshqa olishda foydalaniladi; 2) tuya, quyon va boshqa mayin junli hayvonlarning juni. Mayin gazlama va roʻmol toʻqish uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alistair Kes Overeem** ( 1980- yil 17-mayda tugʻilgan, London, Angliya ) — gollandiyalik professional MMA jangchisi va kikbokschisi. U sobiq Strikeforce og'ir vazn toifasidagi, DREAM va K-1 chempioni va tarixda bir vaqtning o'zida MMA va kikboksingda uchta unvonga ega bo'lgan yagona sportchi. Uning rekordi Vitor Belfort, Igor Vovchanchin, Piter Arts, Uolt Xarris, Pol Bentello, Aleksey Oleynik, Mark Xant, Stefan Struv, Sergey Xaritonov, Tyron Spong, Gokhan Saki, Badr Xari, Fabrizio, Frendumk kabi eng mashhur jangchilar ustidan qozonilgan g'alabalarni o'z ichiga oladi. Mir, Roy Nelson, Junior dos Santos, Andrey Orlovskiy, Brok Lesnar, Roman Zentsov, Augusto Sakay va boshqalar. Og'ir vazn toifasida sobiq UFC chempioni. U dunyodagi eng yaxshi og'ir vaznlilar ro'yhatida beshinchi o'rinda. 2019 yil oktabr holatiga ko'ra, u Sherdog  )  bo'yicha dunyoning eng yaxshi og'ir vazn toifalari ro'yhatida oltinchi o'rinni egalladi - MMAWeekly.com  ga ko'ra ta'kidlangan.


1. ↑  *Sherdog Staff.* „Sherdog Official Mixed Martial Arts Rankings" (en).  CraveOnline Media LLC (6-mart 2016-yil). 14-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2016-yil.
2. ↑  По состоянию на 12 мая 2016 года, рейтинг от 19 марта 2014 года является позднейшим
3. ↑  „Heavyweight MMA Top 10 (over 205 pounds)" (en).  mmaweekly.com. 4-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2016-yil.
**Byorns Aleksandr** (18051841, Kobul)—OstIndiya kompaniyasining siyosiy vakili. Britaniya hukumati va Hindiston generalgubernatorining maxsus topshirigʻi bilan u Hindistondan Afgʻoniston, Oʻrta Osiyo va Eronga yuboriladi (1831—33). B.ning „sayohatidan" asosiy maqsad Afgʻoniston, ayniqsa Turkistonni Angliyaning iqgisodiy va siyosiy taʼsiriga tortish, Hindiston shim.da joylashgan mamlakatlar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplash hamda Kobul va Buxoro hukmron doiralari bilan savdo va diplomatik aloqalar bogʻlash edi. B. Buxoroda boʻlgan vaqtida Turkiston xonliklari haqida, chet davlatlardan Turkistonga keltiriladigan va bu yerdan chetga chiqariladigan mollar, savdo markazlari va karvon yullari tugʻrisida maʼlumotlar toʻplaydi.

B. Turkistondan rus savdosini siqib chiqarish va Turkiston savdogarlarini Nijniy Novgorod yarmarkasidan Hindiston savdosiga jalb etish uchun Hind daryosining urta oqimida Daragʻozixon degan joyda savdo yarmarkasi ochishni tavsiya qiladi. Kobulda koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoloni davrida oʻldirilgan. B. Afgʻoniston va Buxoroga qilgan sayohati toʻgʻrisida ikkita asar („Buxoroga sayohat" va „Kobul") yozib qoldirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Podsho pirim majmuasi** — Fargʻona viloyati Buvayda tumanidagi meʼmoriy yodgorlik. Dastlab Fargʻona vodiysida islom dinini targʻib qilgan Shoh Jalil qabri ustiga sagʻana qurilgan, keyinchalik atrofida P.Podsho pirim majmuasi barpo etilgan. Majmua 2 hovlidan iborat. Birinchisida peshtoq-gumbazli darvozaxona (15-asr) hamda uning yon tomoniga qurilgan mayejid (20-asr), ikkinchisida 15— 16-asrlarga oid qabr va sagʻanalardan iborat maqbara bor.

Mayejid toʻgʻri toʻrtburchak tarhli xonaqoh, shifti mahalliy meʼmorlik uslubida oʻziga xos bezakdor qilib ishlangan. 3 tomoni ayvondan iborat. Ayvon shiftini 44 ustun koʻtarib tu-radi. Pogʻonali qilib bir tomonlama qurilgan maqbara (18x8m), shim.-jan. oʻqi boʻylab joylashgan chortoq tarhli ziyoratxona (5,2x5,2 m) va goʻrxona (4,3x4,3 m) dan iborat. Ziyoratxona devori sathiga chuqur ravoqli tokchalar ishlangan. Xona ichi ganch suvoqli, ravoqsimon darchalar orqali xonaga yorugʻlik tushadi. Darchalarga panjaralar ishlangan. Ikki tabaqali yogʻoch eshiklar yassi oʻyma naqshlar bilan bezatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Perforatsiyalar** (lot. perforatio — teshish, kirib olish) — 1) oʻsimliklarda oʻtkazuvchi va toʻrsimon naylar devoridagi teshiklar. P. orkali oziq eritmalar bemalol oʻtadi. P. qirqquloqlarda koʻp, koʻpchilik gulli oʻsimliklarda oddiy (oʻtkazuvchi nay boʻgʻimida bitta umumiy teshik) boʻlishi mumkin. Ayrim lishayniklarda P. — tallom poʻstlogʻi bir qismining halok boʻlishi tufayli vujudga keladigan teshikdan iborat boʻlib, gaz almashinuv vazifasini bajaradi. 2) tibbiyotda — kovak aʼzolar devo-rining teshilishi. Patologik jarayonlar natijasida, mas, meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi yoki ingichka va yoʻgʻon ichaklardagi yaraning teshilishi; 3) xirurgik yul bilan suyakda teshik ochish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jinoyat protsessual huquqi** - HUQUQ tarmogʻi; jinoyat ishini tergov qilish va hal qilishda sud, prokuratura, tergov va surishtiruv organlarining faoliyatini, ularning bu borada fuqarolar va muassasalar bilan munosabatini hamda ayblanuvchi, jabrlanuvchi, ayblovchi, himoyachi va b. protsess ishtirokchilarining huquq va burchlarini belgilaydigan huquqiy normalar yigʻindisi. Oʻzbekiston Respublikasining J. p. h. demokratik prinsiplarga va qonuniylikka asoslangan boʻlib, vazifasi jinoyatlarni tez va toʻla ochish, aybdorni fosh etish, jinoyat qilgan har bir shaxsga odilona jazo berish va hech kimni aybciz jinoiy javobgarlikka tortmaslikni taʼminlashdan iborat. Sud, prokuratura, tergov va surishtiruv organlari hamda protsessning boshqa ishtirokchilari faqat qonunda koʻrsatilgan vakolat doirasida harakat qiladilar. J. p. h. Oʻzbekiston Respublikasining JPK va boshqa qonun aktlarida ifodalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Usmon ibn Talha* Islom paygʻambari Muhammad (s.a.v)ning sahobasi edi. Makka fath qilinishidan oldin u Kaʼba kalitining qoʻriqchisi edi. Shuning uchun u „ Makka Sadini" nomi bilan mashhur edi. Muhammad (s.a.v) Kaʼba kalitini unga topshirganidan beri Muhammad (s.a.v)ning sahobalarining avlodlari kaliti va Ka'baning Sadini Wayback Machine saytida arxivlandi (7-oktabr 2020-yil). unvonini bugungi kungacha meros qilib olishmoqda.

Makkani fath qilish va islomni qabul qilish
-------------------------------------------

630-yil yanvar oyida Makka fath qilinganida Muhammad (s.a.v) Kaʼbaning qulflanganligini aniqladi. Ul zot: «Kimning kaliti bor?» — dedilar va u Usmon ibn Talhada ekanligini aytishdi. Muhammad (s.a.v) Aliga Usmondan kalit olishini aytdi. Ali uning oldiga borib: „Menga kalit bera olasizmi?" - deb soʻradi. Usmon: „Nega soʻrayapsiz? Makkada kimdir bormi?" Ali: "Muhammad (s.a.v) bu kalitni Ka’baga kirishini xohlaydi", deb javob berdi. Usmon uni topshirishdan bosh tortdi. Ali undan kalitni tortib oldi va Muhammad (s.a.v)ga berdi.

Muhammad (s.a.v) Kaʼba ichida unga vahiy kelganini aytdi va unga „bu kalitni egasiga qaytaring" deb aytdi. Muhammad (s.a.v) Ali roziyallohu anhuga kalitni Usmon ibn Talhaga qaytarib berishni va qilgan ishi uchun kechirim soʻrashni aytdi. Ali Usmonning oldiga borib: "*Ey Usmon, men senga bergan bu kalitni senga qaytarish uchun keldim va bu qilgan ishim uchun meni kechirgin",* dedi. Usmon uning ustidan kulib: "Avval sen mendan kalitni tortib olish uchun kelding, endi esa kalitni qaytarish uchun mening oldimga kelasan", dedi. Ali oyatni aytdi va Usmon: *"Ashhadu Allohilaha illalla vahdahu la sharika lahu va ashhadu ana Muhammadan Abduh va rasulu* *" dedi va Islomni qabul qildi.*

Muhammad (s.a.v) kalitni Shayba oilasiga topshirib: "Ey Talha farzandlari, uni qiyomatgacha abadiy olinglar, zolim, zolim zolim boʻlmagunicha, sizdan tortib olinmaydi", deb e’lon qildi.

Shundan soʻng Usmon ibn Talha Muhammad (s.a.v)ning eng yaxshi sahobalaridan biri sifatida eʼtirof etildi.

Voqidiy qayd etishicha, Usmon 629-yil iyun oyida Xolid ibn Valid bilan bir vaqtda islom dinini qabul qilgan va musulmonlar qoʻshini fathga otlanmaguncha Madinada yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Read Surat Nisa 58-59" (Arabic). 25-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Secret against Uthman ibn Talhah" (2011). 19-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
3. ↑  „After Mecca Conquest" 1.
4. ↑  „Key Keeper of the Kabah Passes Away".
5. ↑  Muhammad ibn Umar al-Waqidi. *Kitab al-Maghazi*. Translated by Faizer, R. Ismail, A. & Tayyob, A. K. (2011). *The Life of Muhammad*, p. 410. London & New York: Routledge.
**Jinoyat protsessi** - jinoyat ishini tergov qilish va sudda koʻrish vaqtida surishtiruv, tergov, prokuratura organlari va sud bajaradigan harakatlar jarayoni. J. p. odatda, ish qoʻzgʻatilgandan to hukm chiqarilguncha davom etadi, baʼzan esa hukmni qayta koʻrish va uning ijrosi masalalarini hal qilishni ham oʻz ichiga oladi. J. p. jinoyatlarni ochish va jinoyatchilarni jazolash uchun xizmat qiladi; barcha fuqarolarning qonun va sud oldida tengligi, sudning mustaqilligi va faqat qonunga boʻysunishi, sudlov ishlari oshkora va koʻpchilikni tashkil etgan aholi tilida olib borilib, bu tilni bilmaganlarga tarjimon yordam berishi, ayblanuvchi oʻzini himoya qilish huquqiga ega boʻlishi kabi demokratik tamoyillarga asoslanadi. Mansabdor shaxslarning J. p.da vakolatlari qonun bilan tartibga solinadi. Ular J. p.da ishtirok etadigan ayblanuvchi, jabrlanuvchi, guvoh, ekspert va b.ning oʻz huquklaridan toʻliq foydalanishlari va majburiyatlarini toʻla bajarishlari uchun masʼuliyatli. Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudyaning oʻz vakolati doirasidan tashqari chiqishi, qonunda belgilanmagan harakatlarni qilishi, shuningdek, ayblanuvchi va jabrlanuvchilar huquqining asossiz chegaralanishi — tergov xulosalarining notoʻgʻri deb hisoblanishiga, hukmning bekor qilinishiga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻrovnoma**, anketa — 1) ishga qabul qilishda toʻldiriladigan rasmiy hujjat. Oʻzbekistondagi ayrim tashkilotlarda kadrlarni hisobga olish shaxsiy varaqasi bilan bir qatorda S. shaklidan ham foydalaniladi. Undagi savollar, baʼzi qoʻshimchalarni hisobga olmaganda, shaxsiy xodimning shaxsiy hujjatlaridagi yozuvlarga aynan muvofiq kelishi kerak. S.da ishga kiruvchi (toʻldiruvchi)ning imzosidan tashqari kadrlar bilan shugʻullanuvchi (hujjatni tekshirib oluvchi)ning ham imzosi boʻladi; 2) toʻldirayotgan odam haqida bironbir maʼlumot olish yoki muayyan dastur boʻyicha tuzilgan savollarga javob olish uchun beriladigan soʻrov varaqasi. S. tuzish, uni tarqatish, oʻrganish (anketalashtirish) ijtimoiy fanlarda, aholi roʻyxatini oʻtkazishda, jamoatchilik fikrini oʻrganishda qoʻllaniladi (qarang Soʻrov).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |