recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alexandria** (talaffuzi: *Aleksandriya*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 649 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.62 kvadrat mil (1.61 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 680 |  | — |
| **1910** | 955 |  | 404% |
| **1920** | 965 |  | 10% |
| **1930** | 688 |  | −287% |
| **1940** | 746 |  | 84% |
| **1950** | 714 |  | −43% |
| **1960** | 614 |  | −140% |
| **1970** | 598 |  | −26% |
| **1980** | 588 |  | −17% |
| **1990** | 518 |  | −119% |
| **2000** | 563 |  | 87% |
| **2010** | 615 |  | 92% |
| **2020** | 649 |  | 55% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 615 kishi, 231 xonadon va 171 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 98,5% oq tanli, 0,5% osiyolik, 0,7% boshqa irqlar va 0,3% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,6 foizini tashkil etadi.

Shaharda 231 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 35,1 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 66,7 foizi er-xotinlar birga yashagan, 4,8 foizida eri boʻlmagan ayollar, 2,6 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 26% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 23,8 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 9,9 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 37,5 yoshni tashkil etadi. Aholining 28,3 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 6,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 26,5% 25 dan 44 gacha; 26,3% 45 dan 64 gacha; va 12,8% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 49,8% erkaklar va 50,2% ayollarni tashkil qilgan.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 31 875 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 45 333 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 30 500 dollarni, ayollarniki esa 19 500 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 120 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 2,8 foizi va aholining 6,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 3,8 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 9,7 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. 31-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
2. ↑  „U.S. Census Bureau: Alexandria city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-dekabr 2021-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
5. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Shayton taomi** (inglizcha: *devil’s food cake*) ― mashhur amerikalik shokoladli tort. Bu, qaysidir maʼnoda, Angel Food yengil tortiga qarama-qarshidir.

Tort boshqa nomlar ostida ham mavjud — *red velvet cake*, *red devil’s cake*, *Waldorf Astoria cake*, *demon cake*, *devil’s delight cake*, *satan cake*, *mahogany cake*, *oxblood cake* va *$100 cake*.

Boshqa shokoladli tortlardan farqli oʻlaroq, uni tayyorlashda koʻproq soda (pHni oshiradi va chuqur qizil daraxt rangi uchun kakao bilan birlashadi) va kamroq tuxum ishlatiladi. Boshqa masalliqlar sariyogʻ, un, baʼzan qaymoq yoki tvorog.

Yana bir farq — eritilgan shokolad va sutni ishlatmasdan, buning oʻrniga shokoladli glazur va issiq suvdan foydalanishdir. Ushbu shirinlik 1902-yilda „Mrs. Rorer’s New Cook Book"yangi oshpazlik kitobi (inglizcha: *Sarah Tyson Rorer*) da paydo boʻlgan. 1913-yilga kelib, retsept Amerikaning koʻplab oshxona kitoblarida chop etildi.

1940-yillarda bir shahar afsonasi bor edi, unda restoran mexmoni tort retseptini soʻraganda 100 dollarlik banknotaga ega boʻldi. Gʻazablanib, u retseptni ommaga eʼlon qildi (shuning uchun tortning boshqa nomi — *$100 cake*). Boshqa nom, *Waldorf Astoria cake*, 1950-yillardan beri mashhur boʻlgan versiyadan kelib chiqqan boʻlib, tort Nyu-Yorkdagi Waldorf Astoria mehmonxonasi restoranining ixtirosi hisoblanadi. Va buning uchun hech qanday dalil boʻlmasa-da, mehmonxona restorani versiyasini bajonidil qoʻllab-quvvatlaydi. Amarant rangi (E123) tort tayyorlashda kerakli rangga erishish uchun ishlatilgan, 1970-yillarda AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi kanserogen xususiyatga ega boʻlganligi sababli uni taqiqlagan, shundan soʻng "shayton taomining mashhurligi pasaygan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Linda Stradley.* „History of Devil’s Food Cake" (en) (2004). 1-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2009-yil.
2. ↑  18-asrdan beri pazandachilikda shayton (*deviled*, *devilish*) soʻzi ziravorlar koʻp boʻlgan achchiq yoki achchiq ovqatni anglatadi.History of Devil’s Food Cake(ingl.)
3. ↑  *Suzanne Scott.* „It’s All Mixed Up! The History and True Facts About Baking Devil’s Food Cake" (en).  New Jersey Baker’s Board of Trade (2003). — (in webarchive now). 5-avgust 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2009-yil.
4. ↑  
Samuel A. Matz*. Bakery Technology and Engineering*. Springer, 1991 — 344—345 bet. ISBN 9780442308551. (Inglizcha)
5. ↑  Judith Fertig*. {{{title}}}*. Harvard Common Press — 144 bet. ISBN 9781558321915. 2003da qaraldi. (Inglizcha)

Havolalar
---------

* Devil’s food cake
**Cherik** (sanskritcha ksatrika — koʻshin, lashkar) — 1) Turk xoqonligi (6—8-asrlar), Qoraxoniylar, Saljuqiylar, Chingiziylar, Temuriylar, Shayboniylar, Xiva va Buxoro xonliklarida harbiy yurish vaqgida tuman, viloyat, oʻlka va uluslardan oliy hukmdor tomonidan chiqarilgan farmonga muvofiq yigʻiladigan muntazam koʻshin. Ch. asosan, otliq, qisman piyoda qismlardan tashkil topgan. Ch.ni belgilangan joy (miod yeri)ga toʻplash vazifasi oliy bosh qoʻmondon adʼyutanti — tavochi zimmasiga yuklatilgan. Ch. oʻnlik, yuzlik, minglik va tumanlarga taqsimlangan va ularga oʻnbegi, yuzbegi, mingbegi va tumanbegilar sardorlik qilgan. Buxoro xonligida nomuntazam qoʻshin qora Ch. deb nomlangan; 2) Usmoniylar saltanatida 1362-yil Murod I tomonidan jangda asirga olingan va maxsus tarbiyalangan nasroniy oʻsmirlardan tuzilgan alohida muntazam harbyy qism. Tarixda "yeni cheri" ("yangi qoʻshin") nomi bilan shuhrat topgan (qarang Yanicharlar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sichuan soyligi**, Qizil havza — Xitoydagi soylik, asosan, Yanszi daryosi oʻrta oqimining chap sohilida. Maydoni 200 ming km². Bal. 400– 500 m (chekka qismi 1000 m gacha). Qizil rangli qumtoshlar va boshqa choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan toʻlgan. Kumir va tosh tuzi konlari bor. Janubiy ga qaragan zinapoyasimon amfiteatr koʻrinishida. Iklimi subtropik mussonli iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 10°, iyulniki 29°. Yillik yogʻin 800– 1750 mm. Atrofidagi togʻlar yon bagʻirlari keng bargli va igna bargli oʻrmonlar bilan qrplangan. Qoʻriqxonalar tashkil etilgan. Mamlakatning muhim qishloq xoʻjaligi rayoni (sholi, bugʻdoy, choy, tamaki, sitrus mevalar ekiladi). Yirik shaharlari — Chunsin, Chendu.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chegara qoʻshinlari** (baʼzi davlat larda chegara qoʻriqchilari, chegara soqchilari) — davlatning quruqlikdagi, dengiz va daryo (koʻl)dagi chegaralarini himoya qilishga moʻljallangan qoʻshinlar. Chegara qoʻshinlari davlatlar va ular orasida chegara ayirish yuzaga kelgan qad. davrlardayoq maʼlum shaklda mavjud boʻlgan. Baʼzi davlatlar uz chegaralarida mudofaa devorlari barpo etgan (qarang Buyuk Xitoy devori, Kanpir devor va b.). Mazkur mudofaa devorlarining xar joyxdr joyida qoʻshin (chegara garnizoni) turadigan qoʻrgʻonlar qurilgan. Bu qoʻshinlar viloyat darvozalarini qoʻrikdash, inshootlarni kuzatish, dushman hujum qilgan takdirda mamlakat ichkarisiga bu haqda xabar berish singari vazifalarni bajarganlar. Oʻzbekiston Respublikasida Chegara qoʻshinlari mamlakat chegarasining daxleizligini taʼminlaydi, davlat chegarasining qonunsiz buzilishiga qarshi kurashadi. Chegara qoʻshinlari zamonaviy harbiy texnika vositalari bilan qurollantirilgan. Chegara qoʻshinlarini, asosan, chegarachilar harbiy oʻquv yurtlari zobit kadrlar bilan taʼminlab turadi. Chegara qoʻshinlariga Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegaralarini himoya qilish qoʻmitasi mutasaddilik qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reofil hayvonlar** (yun. rheos oqim va ... fil) — oqar suvlarda: daryo, soylar, dengizning suv koʻtarilib qaytadigan sayoz va doimiy oqim taʼsirida boʻlgan qismida yashashga moslashgan organizmlar. Ayrim Reofil hayvonlar butun hayotini, boshqalari faqat muayyan rivojlanish davrini oqar suvlarda oʻtkazadi. Mas, ayrim kunliklar, buloqchilar, ninachilar, oʻtkinchi baliqlar lichinkasi oqar suv bilan bogʻliq. Reofil hayvonlarning koʻpchiligi kam harakat, filtrlab oziqlanadi (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar, koʻp tukli halqalilar, moʻylovoyoq qisqichbaqasimonlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oliy qisqichbaqasimonlar** (Malacostraca) — qisqichbaqasimonlar kenja sinfi. Bosh, koʻkrak va qorin boʻgʻimlarining soni doimiy, qorin oyoqlari rivojlangan. Bosh va koʻkrak boʻgʻimlari qoʻshilib, boshkoʻkrakni hosil qiladi. Boshida bir juft fasetkali koʻzlari, uzun va kalta moʻylovlari, 3 juft (bir juft yuqori va 2 juft pastki) jagʻlari boʻladi. Qorin boʻgʻimlari baʼzan oʻzaro yoki telson (dum plastinkasi) bilan qoʻshilib ketadi. Nafas olish va qon aylanish sistemasi yaxshi rivojlangan. Oshqozoni chaynovchi va filtrlovchi boʻlimlardan iborat; hazm bezi murakkab tuzilgan. Oʻzgarishsiz yoki metamorfoz orqali rivojlanadi. "Oliy qisqichbaqasimonlar" nomi bu hayvonlar uchun uncha mos kelmaydi. Chunki ularning murakkab tuzilish belgilari bilan bir qatorda tuban belgilari (mas, ikki shoxli qorin oyoklari) ham boʻladi. 13 taga yaqin turkumga boʻlinadi. 19,5 ming turi maʼlum. Juda keng tarqalgan; asosan, dengiz bentosida yashovchi va pela-gik hayvonlar. Chuchuk suvlarda daryo kisqichbakalari, suv xoʻtiklari, yonlab suzarlar tarqalgan. Ayrim turlari (zah-kashlar) parazit va kuruklikda yashaydi. Oziq-ovqat sifatida sanoat miqyosida ovlanadi (krevetkalar, langustlar, omarlar, Kamchatka krabi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valentina Ivanivna Lazebnik** (20.10.1950, Fargʻona, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — ukrain tarixchisi, mahalliy ekspert, publitsist, jamoat arbobi, muzey mudiri. Dneprning faxriy fuqarosi (2020-yil oktyabr).

Tarjimayi holi
--------------

Valentina Lazebnik 1957-yil 20-oktyabrda Farg‘onada (O‘zbekiston) tug‘ilgan. Keyinchalik, oila Dnepropetrovskga koʻchib oʻtdi, u yerda ular bolalik yillarini oʻtkazgan.

###### Taʼlim

1958—1968-yillarda 80-sonli o‘rta maktabda o‘qigan. 1969—1974-yillarda Dnepropetrovsk davlat universitetining tarix fakultetida tahsil olgan.

Faoliyati
---------

Universitetni tugatgan Valentina Lazebnik darhol tarix muzeyida ish boshlaydi. 1975-yildan hozirgi kungacha — D.I.Yavornitskiy nomidagi Dnepropetrovsk milliy tarix muzeyida ishlaydi. Dastlab katta ilmiy xodim. 1992-yildan hozirgi kungacha — Ukraina tarixining ilmiy tadqiqotlari va ekspozitsiyalari boʻlimi boshligʻi.

Tadqiqot faoliyati
------------------

Valentina Ivanivna XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlaridagi Ukraina tarixi, xususan, janubi-sharqiy Ukraina tarixi, sobiq Yekaterinoslav viloyati (hozirgi Ukrainaning Dnepropetrovsk, Donetsk, Zaporojye va Lugansk viloyatlari) tarixi boʻyicha tadqiqotlar olib boradi. Tadqiqot mavzularida 350 dan ortiq maqolalar tayyorlagan va nashr etgan.

2012—2018-yillar davomida Valentina Lazebnyk XIX asrda Yekaterinoslav viloyatining iqtisodiy rivojlanishiga xorijiy sarmoyalarning hissasi mavzularini oʻrganadi.

Ijtimoiy faoliyati
------------------

1990-yil oktyabr oyidan Ukraina milliy oʻlkashunoslar ittifoqining aʼzosi, 2000-yildan beri Dnepr shahri hududida joylashgan obyektlar: koʻchalar, xiyobonlar, maydonlar, bogʻlar va boshqalarni nomlash (nomini oʻzgartirish) boʻyicha shahar komissiyasi aʼzosi. 2015-yildan 2016-yilgacha boʻlgan davrda  Ukrainadagi kommunistik va milliy sotsialistik (natsistlar) totalitar tuzumlarini qoralash boʻyicha davlat siyosatini amalga oshirish boʻyicha shahar va viloyat komissiyalari ishida ishtirok etdi (dekommunizatsiya deb ataladi).

Mukofot va unvonlar
-------------------

* 2002-yil — „Shahar oldidagi xizmatlari uchun" esdalik medali
* 2009-yil — III darajali malika Olga ordeni
* 2012-yil — Dnepropetrovsk viloyati davlat maʼmuriyati rahbarining „Mintaqani rivojlantirish uchun" mukofoti
* 2020-yil — Dnepr shahrining faxriy fuqarosi (shahar kengashining 19.10.2020 yildagi qarori)

Manbalar
--------

1. ↑  11 ulits Dnepropetrovska ubrali iz spiska na pereimenovanie // Vesti. — 2015. — 6 oktabrya
2. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 819/2009 (13.10.2009 r.)
**Reproduktiv organlar** (lot. re tiklanish, takrorlanish maʼnosida, produco — yarataman) — oʻsimlik va hayvonlarning koʻpayish funksiyasini bajaradigan organlari. Oʻsimliklarda P.O. — vegetativ jinssiz va jinsiy koʻpayishni amalga oshiradigan har xil tuzilmalar. Jinsiy jarayon va nayel gallanishi boʻlmaydigan prokariotlarda Reproduktiv organlar tinim davridagi sporalar, gormogoniyalar va boshqalardan iborat. Koʻpchilik zamburugʻlar, suvoʻtlar va nayel gallanishi (sporofit va gametofit) orqali rivojlanadigan sporali oʻsimliklarda Reproduktiv organlar jinssiz koʻpayishda sporangiylar, jinsiy koʻpayishda gematangiylardan iborat. Urugʻli oʻsimliklarda nayel gallanishi yashirin oʻtadi va qizlik sporofit (urugʻkurtak) ona sporofitda rivojlanadi; Reproduktiv organlardagi mikro va megasporotsitlar, changdon va tuxumning generativ hujayralari hisoblanadi. Koʻpincha Reproduktiv organlar termini keng maʼnoda qoʻllanadi; ularga gullar, mevalar (yopiq urugʻlilar) va strobilalar, yaʼni erkak va urgʻochi qubbalar (ochiq urugʻlilar) va boshqa generativ strukturalar kompleksi qoʻshiladi. Vegetativ koʻpayish organlari ham Reproduktiv organlarga klritiladi. Hayvonlarda Reproduktiv organlar jinsiy organlar deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chegara qatlam** — suyri jismlarning sirti yaqinida, kanal devorlarida yoki suyuqlikning xar xil tezlikli, trali, yo boʻlmasa, turlicha kimyoviy tarkibli ikki oqimning boʻlinish chegarasida suyukdik yoki gazning oqish sohasi. Chegara qatlam nazariyasini 1904-yilda L. Prandtlʼ yaratgan. Oqish rejimi suyuqlik yoki gazning qalinligi, tashki muhitning qandayligi, suyuqlik (yoki gaz) tegib turgan yuzaning sillikligiga bogʻliq. Chegara qatlamda yopishqoqlik kuchi hisobga olinadi. Nisbiy tezlikka ega boʻlgan ikki oqimning qoʻshilishi natijasida ham Chegara qatlam hosil boʻladi va u erkin qatlam deb ataladi. Chegara qatlamda oqimning laminar (tekis) va turbulent (uyurmali) rejimi yuz berishi mumkin. Laminar Chegara qatlam qalinligi turbulent Chegara qatlam uchun esa formula orqali aniqlanadi.

CH.q.da muhit zarralari tormozlanadi, maʼlum vaqtdan keyin ularning kinetik energiyasi hosil boʻlgan bosimni yengish uchun yetarli boʻlmay qoladi, bu vaqtda Chegara qatlamda teskari o qi m hosil boʻladi. Suyuqlik zarralari dastlab jism yuzasiga parallel harakat qiladi, teskari okim hosil boʻlishi bilan jism yuzasidan uzoqdashadi. Bu hodisani Chegara qatlamning ajralishi deyiladi. Chegara qatlamda ajralish kancha oddin roʻy bersa, jismning quyruq qismida bosim shuncha kam boʻladi. Chegara qatlam ajralishi bilan Ch.qdan tashkarida suyuklik (gaz) okimi tubdan oʻzgaradi. Bu, oʻz navbatida, jismga, mac, samolyot qanotiga qarshilik kuchini koʻpaytirib, koʻtarish kuchini kamaytiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abzal Bo‘kenov** 1949-yilda Qarag‘anda viloyati, Oqto‘gvay tumani, Narmanbet (Qorasu) qishlog‘ida tug‘ilgan. 1972-yilda Qaragʻanda davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. Viloyat *" Markaziy Qozog‘iston"* gazetasi (1972-1973), „ Jalin *"* nashriyotida (1990-1991), *"Egemen Qozog‘iston"* (1987-1990) va xalqaro *"Turkiston"* gazetalarida (1991-1997 ) ishlagan.

Biografiyasi
------------

Abzal Bo‘ken 1949-yil 1-fevralda Qarag‘anda viloyati, Oqto‘g‘ay tumani, Narmanbet qishlog‘ida tug‘ilgan. U chiqqan urugʻ usta.Sakkiz yillik maktabni shu yerda, 1966-yilda Balxash shahridagi Abay nomidagi o‘rta maktabni tamomlagan.Shundan so‘ng qariyb ikki yil qishlog‘ida turli ishlarda ishladi.Bu vaqtda u oʻzining ilk balasa sheʼrlarini yozib, tuman „Arqa siroptiri" va viloyat „Oʻrtaliq Qozogʻiston" gazetalarida chop eta boshlaydi.Shoirning ilk sheʼri 1967-yilda „Vaqt" nomi bilan „Arqa siliptiri" gazetasida chop etilgan.Yurtdoshimiz 1985-yilda Olmaotaga ko‘chib o‘tib, dastlab „Jalin" nashriyotida, so‘ngra respublika „Egemen Qozog‘iston", xalqaro „Zamon Qozog‘iston", „Turkiston" gazetalari va „Farosat" jurnalida ishladi. Abzal Bo‘ken Respublika va Ittifoq Yosh yozuvchilar kengashining bir necha bor aʼzosi. „Jalin" yopiq tanlovi laureati, Qozog‘iston Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati, Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi shoir Abzal Bo‘ken 2009-yil avgust oyida „Oqto‘g‘ay tumanining xizmat ko‘rsatgan fuqarosi" unvoni bilan taqdirlangan. 60 yilligi.

Ishlari
-------

*"Bastau"* (1979), *"Yolg‘iz yelkan"* (1986), *"Asr qanoti"* (1988), *"Salburin"* (1991), „Sumbile *"* (1992), „Chuqur *va* cho‘qqi" (1992) sheʼriy kitoblari. 1999) nashr etilgan.Abzal Bo‘ken Respublika va Ittifoq Yosh yozuvchilar kengashining bir necha bor aʼzosi. „Jalin" yopiq tanlovi laureati, Qozog‘iston Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati, Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi shoir Abzal Bo‘ken 2009-yil avgust oyida „Oqto‘g‘ay tumanining xizmat ko‘rsatgan fuqarosi" unvoni bilan taqdirlangan. 60 yilligi.

Yutuqlari
---------

Qozog‘iston Respublikasi Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati.

Manbalar
--------

1. ↑  Qaragʻandi. Qaragʻandi oblisi: Ensiklopediya. — Almati: Atamұra, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  Qazaqstan jazushilari: Aniqtamaliq/Qұrastirushi: Qamshiger Sayat, Jұmasheva Qayirnisa - Almati: „Aң aris" baspasi, 2009 jil
Oliy ruhoniy Anna haykali
**Anna** (ivritcha: *חנן‬*)‎ yoki Anan (Yahudiylarning antiklari, XVIII kitob, 2.2), Sefning oʻgʻli (miloddan avvalgi 22 — 66-yillar) — 6-yildan 15-yilgacha boʻlgan Yahudiy oliy ruhoniysi. Oliy ruhoniy Kaiafaning qaynotasi. U sadduqiylar partiyasiga mansub edi.

Iosif Flaviy uning besh oʻgʻli haqida eslatib oʻtadi:

* Eleazar ben Anna (16-17 yillardagi oliy ruhoniy);
* Ionafan ben Anna (37-yil);
* Feofil ben Anna (37-41 yillar);
* Matias ben Anna (43-yil);
* Anna ben Anna (63-yil).

Yevangeliya hikoyasiga koʻra, Gefsimaniya bogʻida Iso Masih hibsga olingandan soʻng, u avval oʻsha paytda katta hokimiyat va taʼsirga ega boʻlgan Annaning oldiga keltirildi va u bogʻlangan Isoni Kaiafaga yubordi (Yevangeliya 18:13-24). Kaiafa sadduqiy, oliy ruhoniy Annaning kuyovi va qaynotasining qoʻlida itoatkor qurol boʻlgan. Oʻz lavozimini tark etganidan keyin ham, Anna hokimiyatni oʻz qoʻlida ushlab turishni davom ettirdi va aslida ibodatxona vazifalari va xazinani shaxsan oʻzi boshqardi. Baʼzi tarixchilarning fikriga koʻra, aynan kuyovi orqali Anna Masihning yaqinda kelishini va dunyoning yangilanishini bashorat qilgan rimliklar hokimiyatiga qarshi kurashgan "oʻsha paytda Yahudiyani bosgan „paygʻambarlardan" biri" — Isoni isyonchi sifatida qatl etishga qaror qilgan.

Anna Sinedrion aʼzosi boʻlib, havoriylar Pyotr va Ioanning sudida qatnashgan (Havoriylarning harakatlari 4:6).

Manbalar
--------

1. ↑  Иудейские древности, kniga XX, 9.1
2. ↑  Xronologiya bibleyskoy istorii — Aleksandr Men. Bibliologicheskiy slovar stran.503
3. ↑  Ernest Renan. *Jizn Iisusa*
4. ↑  Косидовский З. *Сказания евангелистов* Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-04-19).

Havolalar
---------

* Анна, иудейский первосвященник // Православная энциклопедия
* Влас Михайлович Дорошевич. «В земле обетованной. Дом первосвященника Анны»
**Reologiya** (yun. rheos — oqish, oqim va ... logiya) — moddalar (jismlar)ning oquvchanligi va deformatsiyalanishi bilan bogʻliq jarayonlarni oʻrganish bilan shugʻullanadigan fan. R. da turli qovushqoq, plastik materiallarning qaytmas qoldiq deformatsiyasi va oqishi bilan bogʻliq jarayonlar hamda siljish (elastiklikning keyingi taʼsiri va kuchlanish relaksatsiyasi) hodisalari koʻriladi. R. iborasini ilk bor amerikalik olim Yu. Bingam kiritgan va rasman 1929-yilda qabul qilingan. R. muammolari texnikada turli i.ch. jarayonlari texnologiyasini yaratishda, har xil materiallar (metall, polimer, grunt, beton, oziqovqat mahsulotlari va boshqalar)ga taallukli loyihalash va konstruktorlik hisoblash ishlari va boshqalarda kup uchraydi.

R.ning bir necha boʻlimlari mavjud. Nazariy R. (fenemologik R. yoki makroreologiya) ni tutash muhitlar mexanikaSining bir qismi deb karash mumkin. U gidromexanika va deformatsiyalanuvchi qattiq jismlar mexanikasi orasidagi oʻrinni egallaydi. R. jiyemga taʼsir etuvchi mexanik kuchlanishlar bilan ular hosil qilgan deformatsiyalar orasidagi munosabatlarni va ularning vaqt boʻyicha oʻzgarishlarini aniqlaydi. Tutash muhitlar mexanikasidagi materiallarni bir jmneli va tutash, degan farazlarga binoan nazariy R.da qattiq, suyuq va boshqa jismlarning deformatsiyalanishi va oqishiga taallukli turli chegaraviy masalalar yechiladi. Materiallarning reologik holatini ifodalash uchun mexanik modellar tuzilib, ulardan polimerlarning mexanik xususiyatlarini, qattiq jismlardagi ichki ishqalanishni va real jismlarning boshqa xususiyatlarini oʻrganishda foydalaniladi. Eksperimental R. (reometriya) moddalarning turli reologik xususiyatlarini maxsus asboblar va sinash mashinalari yordamida urganadi. Mikroreologiya mikrohajmlar (Mas, dispers tizimlardagi dispers fazasi zarrachasi) dagi deformatsiya va oqish jarayonlarini urganadi.

Bioreologiya odam va hayvonlardagi har xil biologik suyuqlik (Mas, qon va boshqalar) ning oqishi, turli toʻqimalar (mushak, suyak, kon tomirlari) dagi deformatsiyalarni urganadi.

R. asosida I. Nyutonning qovushqoq suyuqliklar harakatiga qarshilik qonunlari, NavyeStoks, J. Maksvell, U. Tomson va boshqalarning tadqiqotlari yotadi. Bu fanning rivojlanishiga oʻzbek olimlari H. Rahmatullin, J. Fayzullayev (suyukliklar R.si), T. Rashidov, T. Shirinquyaov, Gʻ. Hojimetov (qattiq jism va gruntlar R.si) va boshqa hissa qoʻshishgan.

Gʻaibnazar Hojimetov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Chek (maʼnolari).

**Chek** (forstoj — pul xujjati) — 1) bankdagi hisobvaraq egasi (Chek beruvchi)ning muayyan summadagi pulni biror shaxe (Chekni taqdim qiluvchi)ga toʻlash toʻgʻrisida bankka yoki kredit muassasasiga yoʻllagan yozma buyrugʻi, farmoyishi; pul hujjati, kimmatli qogoz turi. Chek yoziladigan qog'oz (Chek qogozi) belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan blanka (ish qogozi) tarzida maxsus daftarcha holida chiqariladi. Chek beruvchi oʻz hisobvaragʻidan oʻzi uchun pul olishda ham Chekdan foydalanadi. Cheklar nomi koʻrsatilgan (aniq bir shaxs nomiga yozilgan), order l i (biron bir shaxs foydasiga yozilgan) yoki taqdim etiladigan (takdim etuvchiga yozilgan) turlarga boʻlinadi. Banklar oʻrtasidagi oʻzaro hisobkitoblarda bank Cheklari, sayohat va xizmat safarlarida har qanday bankda tezda naqd pulga almashtirish mumkin boʻlgan yoʻl Cheklari ishlatiladi. Yoʻl Cheklari nakd pul va kredit kartochkalari kabi toʻlaqonli toʻlov vositasi boʻlib, unda takdim etuvchining nomi koʻrsatiladi, Chek beruvchining shaxeiy imzosi bilan tasdiklanadi va pul olishda shaxeini isbotlaydigan hujjat koʻrsatilishini talab etadi; 2) chakana savdoda kassaning xaridordan pulni qabul qilib olgani toʻgʻrisidagi pattasi. Toʻlov oʻtkazilgan va xaridni olish mumkinligini tasdikdaydi va toʻlov oʻtkazilgan doʻkon (magazin) doirasida amal qiladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Daniya Ollebrodi qaymoq va sedra bilan
**Ollebrod** (Daniya tilida: Øllebrød, Daniyachadan: „el"/"pivo" va „non") — anʼanaviy Daniya taomidir. Bu quyuq javdar noni va quyuq yoki oq pivodan tayyorlangan boʻtqa.

Ollebrod asketizmni tan olgan rohiblar tomonidan ixtiro qilingan. Ular issiq pivoga maydalangan eskirgan javdar nonini solib va bu taomni kun davomida isteʼmol qilishlari mumkin edi. Vaqt oʻtishi bilan Ollebrod shirin boʻla boshladi va asosan nonushta uchun isteʼmol qilinadigan boʻldi. Zamonaviy Daniya retseptlari har xil turdagi non va pivodan foydalanishga imkon beradi. Bugungi kunda u odatda sut, sariyogʻ, koʻpirtirilgan qaymoq, maydalangan tuxum sarigʻi, dolchin, vanil, apelsin yoki limon sedrasi bilan tayyorlanadi. Non pivoga boʻktiriladi, keyin quyuqlashguncha biroz qaynatiladi va qolgan ingredientlar qoʻshiladi. Ollebrod tayyorlash uchun eriydigan kukun aralashmalari sotiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Marianne Kastberg og Kirsten Høgh Fogt: *God mad let at lave*, Lindhardt og Ringhof (2013, 9. udg.), ISBN 9788711382578
2. ↑  *Inger Abildgaard.* „Brug rugbrødsresterne til øllebrød".  Samvirke (15 iyun). 18-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18. maj 2014.
3. ↑  „Рецепт Елеброд". 12-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2019-yil.
**Chaqmoq energiyasi**-chaqmoq energiyasini ushlash va elektr tarmog'iga qayta yo'naltirish orqali energiya ishlab chiqarishning bir usuli.Ushbu turdagi energiya qayta tiklanadigan energiya manbasidan foydalanishni o'z ichiga oladi va muqobil energiya manbalariga va boshqalar.

Eksperimental sozlashlar
------------------------

2006-yil 11-oktyabrda Alternative Energy Holdings chaqmoqni keyingi elektr energiyasiga aylantirish uchun "qo‘lga olish" qobiliyatini namoyish eta oladigan prototip modeli muvaffaqiyatli ishlab chiqilgani haqida e’lon qildi.Kompaniya shuningdek,bunday o'rnatish 4-7 yil ichida o'zini oqlashini,chaqmoq fermalari elektr energiyasini atigi 0,005 dollarga ishlab chiqarish va sotish imkoniyatiga ega bo'lishini aytdi.Chaqmoqdan olingan energiya zamonaviy manbalardan foydalangan holda,energiya ishlab chiqarishdan ancha arzon.

Chaqmoq bo'yicha tadqiqot
-------------------------

 Global chaqmoq chastotasi xaritasi. Yon tarafdagi shkala kvadrat kilometrga yiliga chaqmoq miqdorini ko'rsatadi.
2006-yilda NASAning Tropik bo'ronlarni o'lchash missiyasi bilan ishlaydigan mutaxassislar sayyoramizning turli mintaqalarida momaqaldiroqlar soni haqidagi ma'lumotlarni e'lon qilishdi.Tadqiqot natijalariga ko'ra,yil davomida har kvadrat kilometrga 70 tagacha chaqmoq tushadigan hududlar mavjudligi ma'lum bo'ldi.

Chaqmoq energiyasi muammolari
-----------------------------

Chaqmoq juda ishonchli energiya manbai emas, chunki qayerda va qachon chaqmoq bo'lishini oldindan aytib bo'lmaydi.

Chaqmoq energiyasining yana bir muammosi shundaki,chaqmoq zaryadi soniyaning bir qismini davom etadi va natijada uning energiyasi juda tez saqlanishi kerak.Buning uchun kuchli va qimmat kondensatorlar kerak bo'ladi.

Chaqmoq murakkab elektr jarayoni bo'lib, bir nechta turlarga bo'linadi: salbiy - bulutning pastki qismida to'planishi va ijobiy - bulutning yuqori qismida to'planishi. Buni chaqmoq fermasini yaratishda ham hisobga olish kerak.

*

Havolalar
---------

* Fiziklar chaqmoqni boshqarish usulini topdilar // Vesti - Nauka, 13-noyabr, 2020-yil

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „статья о молниевых фермах". 23-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-aprel 2011-yil.
2. ↑  „NASA — NASA Satellite Identifies the World’s Most Intense Thunderstorms". 16-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2011-yil.
Qoʻlga olingan shtab-kvartiraning atrofida armiya patrullari
**Chegarachilar gʻalayoni** — 2009-yil 25-fevralda Dakkada roʻy bergan qurolli isyon. „Bangladeshlik oʻqchilar"ning qurolli qoʻzgʻoloni. Isyonchilarning asosiy talablaridan biri maoshlarini oshirish edi. Ular oʻz talablarining amalga oshirilishi uchun qoʻmondonlik tarkibining yigʻilishida oʻz boʻlinmalarining bosh qarorgohini egallab olishdi. Bunga javoban armiya boʻlinmalari isyon markazini oʻrab olib, ularga oʻz shartini ilgari surdi. 26-fevralda qoʻzgʻolonchilar taslim boʻlishdi. Vaqti-vaqti bilan sodir boʻlgan otishmalarda halok boʻlganlar soni 81 kishiga yetdi.

2014-yilda Bangladesh sudi 152 chegarachini oʻlimga hukm qildi.

„Bangladesh oʻqchilari" harbiy tuzilmasi 65 mingga yaqin kishidan iborat. Harbiy xizmatchilar, asosan, davlat chegaralarini himoya qilish bilan vazifasini bajaradi. Ular parlament va boshqa saylovlarda ham tartibni saqlashda ishtirok etadi. Ushbu Bangladesh isyonchilarining aksar katta qismi oddiy askar va serjantlar boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Бунт пограничников в Бангладеш унес жизни уже 81 человека". 4-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-mart 2009-yil.
2. ↑  „В Бангладеш более 150 пограничников приговорены к смертной казни". today.kz (7-noyabr 2013-yil). 15-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-yanvar 2014-yil.

Havolalar
---------

* Bangladesh chegarasida 20 dan ortiq odam halok boʻldi Arxivnaya kopiya
* Bangladesh miltiqlarining qoʻzgʻoloni butun mamlakat boʻylab tarqaldi Arxivnaya kopiya
**Drisvyatsk qal’asi** *(* *belaruscha:* Дрысвяцкі замак) ― XIV-XVII asrlarda Drisvyati koʻli Qal’asi orolidagi (hozirgi Vitebsk viloyatining Braslav tumani hududida) qal’a.

Tavsifi
-------

Qal’a Dnepr-Dvina madaniyati va Kiyev Rusi davrida qadimgi aholi punkti oʻrnida qurilgan. Uning 75x50 metr oʻlchamdagi platformasi devor bilan oʻralgan: koʻl tomondan balandligi 1-1,5 metr, orol tomondan esa taxminan 5 metr. X-XVI asrlarda qal’aning qadimiy oʻzagi bir vaqtning oʻzida yon bagʻirlarini toshlar bilan yotqizish bilan toʻrt marta quyilgan. Qal’a qirgʻoq bilan ikkita koʻprik orqali bogʻlangan. Oroldagi qal’a yonida bozor va uchta koʻchaga ega Drisvyati degan joy boʻlgan.

XIV asr oxiri — XV asr boshlarida orolda Litva Buyuk Gertsogi Vitovtning, keyinroq Buyuk Gertsog Aleksandrning saroyi joylashgan. 1542-yildan boshlab u Yan Yuriyevich Glebovichga tegishli boʻlgan. Qal’aning 1662-yildagi tavsifi saqlanib qolgan: "Drisvyatskiy koʻli ustidagi togʻda tomsiz 3 ta minora bor, chirigan, folvark tomonidan bir nechta devorlar bor, lekin ular ham chirigan va vayron boʻlmoqda".

Qal’a XVII asrning ikkinchi yarmida yoʻq boʻlgan. Yongʻindan koʻp oʻtmay, aholi bu joyni oroldan koʻlning sharqiy qirgʻogʻiga koʻchirishgan.

Bugungi kunga qadar qal’adan faqat qal’acha saqlanib qolgan. Uning arxeologik tadqiqotlari 1955-1956-yillarda Leonid Alekseyev, 1970- 1976- va 1980-yillarda Mixail Tkachev tomonidan olib borilgan.

Galereya
--------

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Tkachooʻ M. A. Drisvyatskі zamak // Ensiklapediya gіstoriі Belarusі / Redkal.: G. P. Pashkooʻ (galooʻni red.) i іnsh.; Mast. E. E. Jakevіch. — Mn.: BelEn, 1996. — T. 3:Gіmnazіі-Kadensiya. — S. 303. — 527 s. — 10 000 ekz. — ISBN 985-11-0041-2. (belor.)

Adabiyotlar
-----------

* Drisvyáskі zámak // Belaruskaya ensiklapediya: U 18 t. T. 6: Dadaіzm — Zastava (belor.) / Redkal.: G. P. Pashkooʻ і іnsh. — Mn.: BelEn, 1998. — S. 228. — 10 000 ekz. — ISBN 985-11-0106-0.
* „Дрисвятский замок",*Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия*, 3000 экз, БелЭн, 2009 — 139 bet. ISBN 978-985-11-0432-7.
**Bahrali nam**, foydali nam – tuproqdagi namning oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan qismi. Bahrali nam koʻpincha tuproq dala nam sigʻimining 65 – 70% ga teng boʻladi. Bu miqdor oʻsimlik xiliga va tuproqning mexanik tarkibiga qaraboʻzgaradi. Mas, poliz ekinlari uchun 75 – 80%, gʻoʻza va boshokli oʻsimliklar uchun 65 – 70%, shuningdek yengil tuproqlarda ozroq, ogʻir tuproqlarda koʻproq. Tuproqdagi namning oʻsimlik oʻzlashtira olmaydigan qismi bahrasiz nam deyiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Driop** (Driops va qadimgi yunoncha: *Δρύοψ* „eman") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Bir versiyaga koʻra, Sperxiya va Polydoraning oʻgʻli (Danaya qizi). Boshqa versiyaga koʻra Apollonning oʻgʻli va Likaonning qizi Dia (yoki Likaonning oʻgʻli). Versiyaga koʻra sevgilisi Gerkules.

Eta hududida hukmronlik qilgan. Driopaning otasi. Parnas yaqinida yashagan drioplarning ajdodi. Driop ziyoratgohi Asin (Messeniya)da edi. Arkadiyalik Driop Driopesni Sperxey qirgʻoqlaridan Asinaga (Argolis) koʻchirdi.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.1. S.408, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.1. S.489
2. ↑   Antonin Liberal. Metamorfozi 32, 1
3. ↑   Losev A. F. Mifologiya grekov i rimlyan. M. 1996. S.427
4. ↑   Nemirovskiy A. I. Etruski: Ot mifa k istorii. M. 1982. S.29
5. ↑   Lixt G. Seksualnaya jizn v Drevney Gresii. M. 2003. S.397, iz Psevdo-Klimenta Rimskogo
6. ↑   Gimni Gomera XIX 34
7. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IV 34, 9
8. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IV 34, 11
9. ↑   Strabon. Geografiya VIII 6, 13 (str.373)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Parda (maʼnolari).

**Parda** — 1) dramatik asar, teatr spek-taklining boʻlimi (akt.). Mavzuning murakkabligi va davomiyligiga qarab pyesa va spektakl 1 P.dan 5 P.gacha boʻlishi mumkin. Mumtoz dramaturgiya va oʻtmishdagi teatrda P.lar koʻp boʻlgan. Zamonaviy pyesalar va spektakllar esa, odatda, 2 P.dan iborat. P.lar koʻri nishlarga (ular baʼzan voqealar, sahnalardeb ataladi) boʻlinadi. 1-P.da koʻ-pincha ekspoziyasiya va voqeaning tuguni, soʻnggi P.da yechimi beriladi. Asosiy P.larda voqealar rivojlanib borib choʻqqiga koʻtiriladi va tugalla-nadi. Baʼzi sahna asarlarida maxsus mukaddima va yakun boʻlib, ular prolog va epilog deb ataladi; 2) anʼanaviy teatrda musavvirlar tomonidan chizilgan maxsus suratli P.lar boʻlib, tomosha oldidan ayvon, koʻshk yoki tirgo-vichlarga osib qoʻyilgan. Oʻrta asrlarda ayol sanʼatkorlar harir oq P.lar ortida soz chalgan, kuylagan va raqsga tushgan. Qoʻgʻirchoq teatrining "Chodir xayol" va "Chodir jamol" turlarida tomoshalar 3 tomoniga P. tortilgan va oldi ochiq chodirlarda koʻrsatilgan; 3) teatr sahnasi oldidagi ikki tomonga sirgalib ochiladigan (baʼzan yukrriga koʻtariladigan) baxmal toʻsiqlar, sahnaning yonlarida va orasida spektakl mavzusini ochuvchi rassom tomonidan oʻylab chizilgan bezaklar ham P. deb ataladi. Kichik voqealar avansah-nada oʻynalayotganda P. yarim yoki butunlay yopilishi va yana ochilib asosiy vokealar davom etishi mumkin. Bunday P. intermediya P.si deyiladi. Teatrlarda yongʻindan saqlovchi (temir yoki asbestdan) P.lar ham uchraydi; 4) xonani quyosh nuri, shamol, yot koʻzdan toʻsish yoki bezak uchun deraza va eshiklarga tutiladigan matolar. Taxmon, tokcha, burchak yoki xonaning biron qismini toʻsish uchun ham qoʻllaniladi. Kelinkuyov uchun solingan joylardan toʻsib turuvchi P. chimildiq deb ataladi. P.lar turli gazlamalardan tikiladi. Hozirgi kunda "jalyuzi" P.lar urf boʻlmoqda.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bahori ekinlar** – bahorda ekiladigan va shu yilning oʻzida hosil beradigan bir yillik ekinlar. Bir vegetatsiya davri (bahorgi-yozgi) bilan kuzgi ekinlardan farqlanadi. Bahori ekinlar ga donli, don-dukkakli, moyli, tola beradigan oʻsimliklar, bir yillik ozuqabop dukkakli oʻsimliklar, gʻalladoshlar va boshqa kiradi. Baʼzi ekinlar shartli ravishda bahorgi va kuzgi xillarga boʻlinadi, ularning orasida kech kuz va erta ba-horda eqilganda xrsil beradigan oraliqformalar –duobalari hambor. Baʼzi ikki yillik oʻsimliklar (bahorda eqilganida shu yilning oʻzida hosil beradigan oʻsimliklar) va koʻp yillik oʻsimliklar (bir yillik ekinlar tariqasida ekiladigan pomidor, tamaki singari ekinlar) ham Bahori ekinlar ga kiradi.

Qurgʻoqchil joylarda Bahori ekinlar ni yetishtirishda tuproqda namni saqlab qolishga imkon beradigan agrotexnika usullari – erta shudgorlash, qor toʻplash, ekinni optimal muddatlarda ekish va boshqa muhim ahamiyatga ega.==========================

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bahram Ravshanov** (15-sentyabr, 1922-yil — 31-yanvar, 1988-yil) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, „Shon-sharaf" ordenining sohibi.

Biografiyasi
------------

Ravshanov 1922-yil 15-sentabrda hozirgi Navoiy viloyatining Xatircha tumanida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati oʻzbek. 8-sinfni tamomlagan. Sovxozda ishlagan.

1940-yil noyabr oyida Qizil Armiyaga chaqirildi. Piyoda askarida xizmat qilgan. Keyin Xarkov harbiy piyodalar maktabiga oʻqishga yuborilgan. 1941-yil iyun oyida sharqqa Namangan shahriga evakuatsiya qilindi. Birinchi kunlardan boshlab, koʻplab kursantlar singari, u ham frontga borishga intildi. 1942-yilning yozida marshrut bilan, oʻqishni tugatmay, armiyaga joʻnatiladi.

1942-yil avgustidan frontda boʻlgan. Piyoda askarlar safida, Volxov, Leningrad va 2-Belorussiya frontlarida jang qilgan. Uch marta yaralangan. 1944-yil boshiga kelib serjant Ravshanov 46-piyoda diviziyasining 340-piyoda polkining oʻqchisi boʻlgan.

1944-yil 2—3-fevralda Leningrad viloyatining Log qishlogʻida boʻlib oʻtgan janglarda serjant Ravshanov birinchi boʻlib dushman tomonidan bosib olingan uyga bostirib kirdi va 9 nafar fashistni yoʻq qildi. 1944-yil 19-fevraldagi buyrug‘i bilan serjant Bahram Ravshanov 3-darajali „Shon-sharaf" ordeni (926-son) bilan mukofotlangan.

1945-yil 20-fevralda katta serjant Ravshanov razvedka paytida Lesnyan qishlogʻi yaqinida (Polshaning Skurts shahridan 9 km janubi-sharqda) dushman qoʻshinlarining joylashishini aniqladi. 21-fevralda aholi punktini egallab olish paytida Lesnyan tanklar bilan harakat qilib, ularga oʻq otish nuqtalarini koʻrsatdi. Diviziya shtab-kvartirasiga hisobot topshirib, u 3 ta fashistni yoʻq qildi va 1 tasini asirga oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 29-iyundagi farmoni bilan katta serjant Bahram Ravshanov Ulug‘ Vatan urushining yakuniy bosqichida fashist bosqinchilari bilan bo‘lgan janglarda ko‘rsatgan g‘oyat jasorati, jasorati va qo‘rqmasligi uchun ordeni bilan taqdirlangan. 1-darajali shon-sharaf (№ 1408). U „Shon-sharaf" ordeni  toʻliq kavaleri boʻldi.

1945-yilda demobilizatsiya qilindi. Navoiy shahrida yashagan. „Yugprommontaj" trestida slesar bo‘lib ishlagan. 1988-yil 31-yanvarda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* 1-darajali Vatan urushi ordeni ;
* 1-darajali Shuhrat ordeni (1945-yil 29-iyun — 1408-son) ;
* 2-darajali „Shon-sharaf" ordeni (1944-yil 2-oktyabr — 7801-son);
* 3-darajali „Shon-sharaf" ordeni (1944-yil 19-fevral — 926-son);
* „Jasorat uchun" medali;
* shuningdek, bir qator boshqa medallar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Бессмертный полк. Воронеж. Равшанов Бахрам".
2. ↑  „Равшанов Бахрам".  az-libr.ru.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „Равшанов, Бахрам" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 12-iyun 2017-yil.

Havolalar
---------

* „Равшанов, Бахрам" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 12-iyun 2017-yil.
**Parda Ziyatov** (1947.14.1, Jizzax tumani) — Oʻzbekiston Qahramoni (1998). Samarqand mevasabzavot texnikumini tugatgan (1967). Mehnat faoliyatini 1958-yilda Jizzax tumanidagi "Moskva" (hoz. H. Nosirov nomli) jamoa xoʻjaligida kolxozchi boʻlib boshlagan. 1972-yildan shu xoʻjaliqsa paxtachilik brigadasi boshligʻi. 3. rahbarlik qilgan brigada dehqonchilikda ilgor texnologiyalarni qoʻllagan holda uzoq yillar davomida paxtadan moʻl hosil yetishtirib, yuqori koʻrsatkichlarga erishdi (1998-yilda 38 ga mMdondan 43,5 s/ga hosil olindi). 3. paxtachilik ilmini oʻz tajrabalari bilan boyitib bormoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi deputati (1990—94).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Fathulla Rasulovich Nosirov** — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Fathulla Rasulovich Nosirov 1911-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Nosirov 1929-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1929—1956-yillarda muhandis, Oʻzbekiston SSR Kommunal xoʻjaligi xalq komissarligi xodimi, Qizil Armiya muhandislik qoʻshinlarida Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri, Frunze okrug komiteti kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Oktyabr okrug qoʻmitasi birinchi kotibi lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. Shu bilan birga, „Farhadgesstroy" partiya qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasi ikkinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Xorazm viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining oʻrinbosari, Oʻzbekiston SSR yengil va toʻqimachilik sanoati vaziri, Oʻzbekiston SSR paxtachilik vaziri, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining oʻrinbosari vazifalarida ham mehnat qilgan.

Fathulla Rasulovich shuningdek, Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 2-, 3- va 4-chaqiriqlari deputati etib  ham saylangan.

Davlat va siyosat arbobi Nosirov 1956-yilda Toshkentda vafot etgan.

Havolalar
---------

* Nosirovga taʼziyanoma
**Parfyanlar**, parfiyaliklar — elat, miloddan avvalgi 1-ming yillik va milodning boshlarida Kaspiy dengizining jan.-sharqida, hozirgi Janubiy Turkmaniston va Xurosonda yashaganlar (qad. Partava — Parfiya viloyati). P. eroniy tillardan birida soʻzlashgan, asosan, dehqonchilik bilan shugʻullangan. Parfiyadagi irrigatsiya inshootlari miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlaridayoq maʼlum boʻlgan. P. [[Midiya podsholigi tarkibiga kirgan (qarang [[Midiya), soʻngra esa (Kir II davrida) — Axomaniylar davlati qoʻl ostida boʻlgan, ularga soliqlar toʻlab, jangchilar (otliq kamonchilar) yetka-zib berishgan. Doro I davrida Parfiya va qoʻshni Girkaniyada qoʻzgʻolon koʻtarilib, u axomaniylar qoʻshini tomo-nidan qiyinchilik bilan bostirilgan (521 yil 8-mart va 12-iyuldagi janglar). Miloddan avvalgi 4-asrning 20-yillarida P. Aleksandr tomonidan tobe etilgan, soʻngra (miloddan avvalgi 281 yildan) Salavkiylar davlati tarkibiga kirgan. Miloddan avvalgi taxminan 250 yilda mustaqil Parfiya podsholigi bar-po etilgan, uning asosiy oʻzagini P. yashagan hudud tashkil qilgan. P.ning asosiy dini — zardushtiylik; Mitra va Nanayya (Anaxita) kultlari ham keng tarqalgan. P. yozuvi oromiy alif-bosi asosida vujudga kelgan. P. dunyo-viy adabiyet obidalaridan ozginasigi -na forscha qayta ishlangan shakdda saqlanib qolgan. Parfiya tili milodiy 3—4-asrlarda sosoniylar davrida ham muomalada boʻlgan; taxminan 6-asrda u fors tili tomonidan siqib chiqarilgan. Qad. P.ning avlodlari turkman xalqi va Sharqiy Eron (Xuroson)dagi fors xa-lqi etnogenezida qatnashganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |