recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**KORNEL (Corneille) Pyer** (1606.6.6, Ruan — 1684.1.10, Parij) — fransuz dramaturgi, klassitsizmning asoschilaridan biri. Fransiya akademiyasining aʼzosi (1647-yildan). Ijodining dastlabki davrida ("Melita", "Beva" va boshqalar) komediyalar yozgan (1969-36). "Sid" (1637), "Medeya" (1639), "Goratsiya" (1641) kabi tragediyalari mashxur. K. bu asarlarini yaratishda antik davr ijodkorlari asarlariga, shuningdek, muayyan tarixiy voqealar hamda tarixiy shaxslar faoliyatiga tayangan. Bundan tashqari, K. "Yinna yoki Avgust marhamati" (1643), "Pompeyning ulimi" (1644), "Iraqliy yoki Sharq sultoni" (1647), "Edip" (1659), "Otton" (1665), "Attila — xunnlar shohi" (1667), "Tit va Berenika" (1677) va boshqa dramalar muallifi. Asarlarida fransuz klassitsizmi yaxlit holida namoyon boʻlgan. Dramaturgiya toʻgʻrisida "Muqokama" (1660) nomli ilmiy-nazariy asar ham yozgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Isbot** — mulohaza, hukm, nazariyaning chinligini aniqlash (asoslash). I.ning obyektiv metod orqali manti-qiy ishonchga olib boradigan turi va inson his-tuygʻulari, mayllariga asoslanib ruhiy ishonchga olib keladigan turi mavjud. Birinchi turi 2 xil usul: a) bevosita hayotdan olingan faktlar orqali; b) toʻgʻriligi aniqlangan fik-rlar orqali amalga oshadi. Biror fikrning chinligi (haqiqatligi)ni toʻgʻriligi aniqlangan boshqa fikrlar orqali asoslab berish mantiqiy I. fak-tlarga asoslangan I. esa real I. deb yuritiladi. Mantiqiy I. tuzilish jihatdan tezis (isbotlanishi kerak boʻlgan fikr), asos (tezisni isboti uchun keltirilgan dalillar), I.dan iborat. I. va uning qoidalarini birinchi boʻlib Aristotel ishlab chiqqan. Forobiy I.ning ayrim usullarini koʻrsatib bergan va I.ni mantiq ilmining asosi deb aytgan. I. fan va amaliyetda doim qoʻllanadigan fikrlash usulidir. Zamonaviy mat. va mantiq ilmida aksimatik, chizikli, chiziqsiz, bevosita va bilvosita analogiya asosidagi I. ekzistensial, muloxdza I.i kabi usul va turlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Isaskar Gurirab** (1998-yil, 1-martda tugʻilgan) — Namibiyalik professional futbolchi, Orapa United klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

Klubdagi faoliyati
------------------

Erongo viloyatidagi Uis shahrida tugʻilgan **Isaskar Gurirab** Orlando Piratesning muxlisi edi. Klub bilan muvaffaqiyatsiz sinovdan soʻng, u Life Fighters klubiga oʻtishdan oldin Outjodan Golden Bees FC klubiga qoʻshildi. Gurirab Life Fighters klubi safida 24 oʻyinda 22 ta gol urib, 2018-19-yilgi mavsumda Namibiya Premyer-ligasida MVP va „Oltin butsa" sovrinini qoʻlga kiritdi. „Life Fighters" klubi ligada beshinchi oʻrinni egalladi, bu Gurirabning birinchi yuqori darajadagi mavsumida roʻy berdi. Mavsumdan soʻng **Isaskar Gurirab** Marokashning Botoladagi Difaa Hassani El Jadidi klubida sinovdan oʻtdi. Biroq jarohat olgani sababli u sinovni davom ettira olmadi. Keyingi yili u nihoyat Namibiya Premyer-futbol ligasining ilk mavsumi uchun Orlando Pirates klubiga koʻchib oʻtdi. **Isaskar Gurirab** mavsum boshida ligada toʻpurarlar roʻyxatida yakka peshqadam edi, chunki u mavsumning dastlabki ikki oʻyinida beshta gol urishga muvaffaq boʻlgan edi, shu tariqa, mavsum davomida jami sakkizta gol ura oldi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

**Isaskar Gurirab Namibiya** terma jamoasidagi debyutini 2019-yil, 28-may kuni 2019-yilda COSAFA kubogida Malavi terma jamoasiga qarshi o‘yinda o‘tkazdi. Ikki kundan soʻng u Seyshel orollari ustidan 3:0 hisobida jamoa bilan gʻalaba qozongan oʻyinda, oʻzining birinchi ikkita yirik xalqaro oʻyinlardagi gollarini kiritdi.

### Xalqaro statistikasi

*Ballar va natijalar birinchi navbatda Namibiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi*.

| # | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2019-yil, 30-may | Princess Magogo stadioni, KvaMashu, Janubiy Afrika |  Seyshell orollari | **1** — 0 | 3-0 | 2019 COSAFA kubogi |
| 2. | **2** — 0 |
| Oxirgi yangilangan 2022-yil, 2-fevral |

### Xalqaro oʻyinlardagi statistikasi

*2021-yil, 11-iyul holatiga ko'ra*

| Namibiya terma jamoasi |
| --- |
| Yil | Oʻyin | Gol |
| 2019 | 7 | 2 |
| 2020 | 1 | 0 |
| 2021 | 4 | 0 |
| 2022 | 0 | 0 |
| Jami | 12 | 0 |

Yutuqlari
---------

### Individual

* Namibiya Premyer-ligasida yilning eng yaxshi futbolchisi: 2018-19
* Namibiya Premyer-ligasi toʻpurari: 2018-19

Manbalar
--------

1. ↑  *Uugwanga.* „The best is yet to come: Gurirab".  The Confidente. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.
2. ↑  *Hembapu.* „In conversation with Isaskar 'Bio' Gurirab".  neweralive.na. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.
3. ↑  *Mupetami.* „Jacobs Surprised by Gurirab's Form".  The Namibian Sun. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.
4. ↑  „NFT profile".  National Football Teams. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.
5. ↑  „NFT profile".  National Football Teams. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.

„NFT profile". National Football Teams. Retrieved 2 February 2022.
6. 1 2  *Hembapu.* „In conversation with Isaskar 'Bio' Gurirab".  neweralive.na. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.

Hembapu, Otniel. „In conversation with Isaskar 'Bioʻ Gurirab". neweralive.na. Retrieved 2 February 2022.
**Levkopis** (Leucopis bona Rohd.) — Chamaemyidae-Ochthipilidae oilasiga mansub foydali pashsha-entomofag. Kumushdek oqish, tanasining uz. 2—5 mm. Boshida koʻzlarini ajratib turuvchi keng peshonasi bor. Boshining tepa qismida qilchalari yoʻq. Yilda 5—6 avlod beradi. Har avlodning rivojlanishi ob-havo sharoitiga qarab 20—30 kun davom etadi. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Katta yoshdagi qurtlari past haroratga ancha chidamli boʻlsada, bahorda koʻpi oʻlib ketadi. Mart oʻrtalarida gʻumbakka aylanadi. Pashshalari esa mart oxiri — aprel boshlarida uchib chiqadi. Qurtlari oʻsimlik bitlari va chervetslarning yirtqichi (qishlayotgan komstok qurti)ning 80—90% ini yoʻq qiladi, bahorda esa unli chervets tuxumlari bilan oziqlanadi (qarang Foydali hasharotlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Tarixi
------

Guerrilla Cambridge (sobiq SCE Cambridge Studio) SCE Worldwide Studios tarkibiga kiradi va 1997-yil iyul oyida yaratilgan. Studiya, asosan, PlayStation va PlayStation Portable uchun MediEvil seriyali oʻyinlari bilan mashhur. 2013-yil 10-yanvarda Sony Computer Entertainment PlayStation Vita uchun Killzone: Mercenary qilish maqsadida Guerrilla Games bilan ishlash uchun studiyani qayta tuzdi. Sony Computer Entertainment SCE Cambridge Studio nomini Guerrilla Cambridge deb oʻzgartirdi va endi Guerrilla Games shoʻba korxonasi hisoblanadi.

2017-yil 12-yanvarda Sony Guerrilla Kembrij studiyasi yopilganini eʼlon qildi. Xodimlar boshqa studiyalarga yoʻnaltiriladi.

Qisqartirishlar
---------------

2014-yil boshida Guerrilla Cambridge ish oʻrinlarini qisqartira boshladi. Rasmiy bayonotda aytilishicha, bu qisqartirish doimiy oʻzgarib turadigan bozor sharoitlariga javob boʻlib, raqobatbardoshlikni saqlab qolish, yuqori sifatli, innovatsion va tijorat nuqtai nazaridan foydali loyihalarni yaratish uchun noilojlikdan koʻrilgan chora hisoblanadi.

Ishlab chiqilgan oʻyinlar roʻyxati
----------------------------------

* MediEvil (PS, 1998)
* MediEvil 2 (PS, 2000)
* C-12: Final Resistance (PS, 2001)
* Primal (PS2, 2003)
* Ghosthunter (PS2, 2004)
* MediEvil: Tirilish (PSP, 2005)
* 24: Oʻyin (PS2, 2006)
* PlayTV (PS3, 2008)
* LittleBigPlanet (PSP, 2009)
* TV Superstars (PS3, 2010)
* Killzone: Mercenary (PSVita, 2013)
* RIGS: Mechanized Combat League (PS4, 2016)

Manbalar
--------

1. ↑  „Sony закрывает студию Guerrilla Cambridge". *Playground* (12-yanvar 2017-yil). 14-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2017-yil.
**Bekxoʻjatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII asr. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Bahor" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

Andoza:Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati navbox

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taqir** — 1) choʻl va chala choʻl zonalarida loituprokdan tarkib topgan va vaqgvaqti bilan suv bosadigan gilli yalang pastliklar. Yoshnli mavsumda yuzasi yupqa suv bilan qoplanib, suv bugʻlanib ketgach, T. yorilib, oʻsimlik oʻsmaydigan qatkdloqqa aylanadi. Shunday sharoitda vujudga kelgan tuproklarga taqir tuproqlar deyiladi. T. maydoni bir necha m2 dan 10–12 km² gacha boʻladi; 2) choʻllardagi yalangoch pastliklarda tub jinsi qumoklisoz tuproqdan iborat boʻlgan, avtomorf sharoitlarda rivojlangan tuproq tipi. Yuzasining poligonal yorikli qobiq (qatkdloq) bilan qoplanganligi, qisman gumus borligi (0,5% gacha), shoʻrxokligi (shoʻrlanishi xloridsulfatli va sulfat xloridli) T.ning muhim belgilaridir. T.da oʻsimliklar deyarli oʻsmaydi. Tuproq profili qalinligi 30—40 sm dan oshmaydi. Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston, Mongoliya, Gʻarbiy Osiyo, Shimoliy Amerikada tarqalgan. T.ni oʻzlashtirish qimmat turadigan melioratsiya tadbirlari bilan bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻzoynakli ilon** (*Naja naja*) - kapcha ilonlar guruhiga mansub ilonlarning bir turi. Oʻz. 1,6–2 m. Xavf tugʻilganida kengayadigan boʻynining orqa tomonida koʻzoynak shaklidagi oqish rasm boʻladi (nomi shundan olingan). Hind Koʻzoynakli ilonining "koʻzoynak" rasmi bitta halqadan iborat. Janubiy va Jan.-Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Toshlar va butalar orasida, termitlar va kemiruvchilar inida, baʼzan harobalarda yashaydi. Daraxtlarga urmalab chiqadi, suvda yaxshi soʻzadi. Kunning 2-yarmida va kechqurunlari faol. Suvda va quruklikda yashovchilar, kemiruvchilar, baʼzan qushlar va boshqa sut emizuvchilar bilan oziqlanadi. 8—45 ta tuxum qoʻyadi. Oʻta zaharli. Zaharidan tibbiyotda kapcha ilonlar zahariga qarshi zardoblar olishda va boshqa maqsadlarda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Koʻztikan**, iberiya boʻtakoʻzi (*Centaurea iberica* Trev.) — murakkabguldoshlarga mansub ikki yillik begona oʻt. Poyasi tik oʻsadi, boʻyi 20—70 sm. Poyasining yuqori qismi tarvaqaylab shoxlangan, serbarg. Barginingcheti tikanli, arratishsimon, ildiz oldi barglari patsimon, poyadagilari nashtarsimon qirqilgan. Gullari och qizil, sanatsimon toʻpgulga yigʻilgan. Ildizi oʻq ildiz, tuproqqa 1 m chuq. gacha kiradi.

Iyun—avgustgacha gullaydi va mevalaydi. Urugidan koʻpayadi. Oʻrta Osiyoda hamma joyda tarqalgan. Gʻalla ekinlari va bedazorda uchraydi, shuningdek, ariqkanal boʻylari, yoʻl yoqalari, tashlandiq yerlar, bog va uzumzorlarda oʻsadi. Tarkibida flavonoidlar, saponinlar va boshqa birikmalar bor. Xalq tabobatida istisqo kasalligini davolashda ishlatiladi.

Kurash choralari: yerni shudgorlash, maysalari kuringanda borovalash, qator oralariga ishlov berish va gerbitsidlar (granstar — ish suyuqligi 200—300 l/ga; banvel — 0,3—0,5 l/ga) purkash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taqribiy hisoblashlar** - mat. ning amaliyot uchun muhim boʻlimi. Differensial tenglamalar, matematik analiz, algebra, optimal boshqaruv kabi sohalarda masalalarni yechish usullarini ishlab chiqadi. Asosiy masalalari: 1) biror analitik ifoda bilan berilgan funksiyaning xususiy qiymatlarini argumentlarining berilgan qiymatlariga qarab hisoblash; 2) koeffitsiyentlari sonlardan iborat boʻlgan algebraik va transsendent tenglamalar va shunday tenglamalar sistemasini yechishning Taqribiy hisoblashlari; 3) funksiyalarni differensiallash va integrallashning taqribiy hisoblari. Taqribiy hisoblashlar yordamida olingan natija anikligiga, asosan, yaxlitlash xatosi va qoʻllanilgan usul xatosi taʼsir etadi. Bu xatoliklarning hisoblash jarayonidagi taʼsirini kuzatib borish uchun absolyut xato vanisbiy xato tushunchalari kiritilgan. Biror miqdorning aniq qiymati A bilan uning taqribiy qiymati a orasidagi Aa qgʻ A — agʻ farqning absolyut qiymati a sonining absolyut xatosi, Za q tqu nisbat esa a sonining ni s b i y xatosi deyiladi. Koʻpincha, nisbiy xato foizlarda ifodalanadi. Taqribiy hisoblashlarda turli matematik jadvallar va zamonaviy hisoblash texnikalari muhim vositadir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻz shikastlanishi** - koʻzning turli jismlar (tosh, qum, sement, ohak, metall, yogʻoch, shisha, koʻmir va h.k.)dan shikastlanishi. Bunda koʻz achishib ogʻriydi, koʻp yosh oqadi va bemor yorugʻlikka qaray olmaydi. Koʻzning shikastlanishi, asosan, 3 turli boʻladi: jaroxat, lat yeyish va kuyish. Koʻzni shikastlovchi jismlar katta, oʻrtacha va maydaroq, oʻtkir va oʻtmas, qattiq, suyuq va nur shaklida; ular mix, pichoq, qaychi, vilka, oʻtin, tayoq, tarasha, yoy kabi uchi oʻtkir kesuvchi narsalar boʻladi. Mayda jismlar kuchsiz urilsa, koʻzni tyoshib utmaydigan jarohatlarga olib keladi. Yot jism koʻzga qattiq tegsa, shox parda yoki koʻz oqini teshib koʻz ichiga kirishi, ayrim holdarda koʻz soqqasini tyoshib chiqib ketishi mumkin. Koʻz soqqasi ogʻir shikastlansa, oʻz shaklini yoʻqotadi. Koʻz jarohatlarida konʼyunktiva ostiga va koʻzning ichiga qon quyiladi (gifema, gemoftalm). Koʻz ichiga yot jismning kirishi va ogʻir shikastlanishlar oqibatida koʻz koʻrmay qoladi.

Oʻtmas narsalarning tegishidan koʻz lat yeyishi, uning tashqi va ichki qismlarida ogʻir oʻzgarishlar paydo boʻlishi mumkin. Koʻzning pardalari va ichiga qon quyilishi, shishishi natijasida koʻrish xiralashadi. Ular soʻrilgach, koʻrish yaxshilanadi, baʼzan esa toʻr pardaning shikastlanishi koʻrlikka olib keladi.

Koʻzning kuyishi termik, kimyoviy va termokimyoviy boʻladi. Kislota va ishqorlardan koʻrish aʼzolarining oldingi qismi, qovoq terisi, shilliq va shox pardalar kuyishi mumkin. Koʻz soqqasining ichiga kimyoviy moddalar kirishi ogʻir asoratlarga olib keladi. Ish jarayonida ultrabinafsha, inf-raqizil, rentgen va boshqa nurlar koʻzga zarar yetkazadi. Oʻt ochuvchi turli qurollardan ham koʻz jarohatlanadi.

Koʻz shikastlanganda darqol umumiy amaliyot vrachiga yoki koʻz vrachiga murojaat qilish zarur. Koʻz shikastlanishining oldini olish uchun himoya koʻzoyvagi taqish, ish joyi gigiyeva va xavfsizlik texnikasi qoidalariga mos jihozlanishi zarur.

Yana qarang
-----------

* Oftalmologiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekzod Mahamadjonovich Abdurahmonov** (1990-yil 15-martda) — oʻzbek erkin kurashchisi, 2014-2018-yillarda Osiyo oʻyinlari ikki karra chempioni, ikki karra Osiyo chempioni, jahon chempionati sovrindori, 2016-yil Rio-de-Janeyrodagi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi sanaladi hamda Tokio Olimpiadasining bronza medali sovrindori. Keyinchalik sport sohasidagi yutugʻi tufayli Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi va „Shuhrat" medali bilan taqdirlangan.

Tarjimai hol
------------

U 1990-yil Toshkentda tugʻilgan. 2012-2013- yillarda xalqaro New-York Atletic janglarida 4-oʻrinni egallagan. 2014-yilda u Deyv Shuls xotirasiga bagʻishlangan turnirning kumush medali va Osiyo oʻyinlari chempioni, shuningdek, jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. 2015-yil Bokudagi Oltin Gran-pri finalida gʻalaba qozondi.

2016-yilda u tailandlik Padipat Vantavong, latviyalik Albert Yurchenko, avstriyalik Amirxon Visalimov, qirgʻizistonlik Sayakbay Usupov va ispaniyalik Taymuraz Friyevni magʻlubiyatga uchratib, Rio-de-Janeyro Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Ammo 1/8 finalda rossiyalik Aniuar Geduyevga, uchinchi oʻrin uchun kurashda ozarbayjonlik Jabroil Gasanovga yutqazib, finalga chiqa olmadi.

2018-yil Budapeshtda oʻtkazilgan erkin kurash boʻyicha jahon chempionatida Abdurahmonov ikkinchi bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  O nagrajdenii gruppi sportsmenov i trenerov, dobivshixsya visokix rezultatov na XXXMII letnix Olimpiyskix igrax v gorode Tokio President.uz
2. ↑  Bekzod Abduraxmanov: „Vernus v MMA posle Olimpiyskix igr" Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-05-20). Wrestdag.ru
3. ↑  Bekzod Abduraxmonov stal pobeditelem Golden Gran-pri v Baku Uznews.uz
4. ↑  Bekzod Abduraxmanov i Abbos Raxmanov zavoevali putevki na Igri v Rio Uz.sputniknews.ru
**Moʻynali hayvonlar** - terisi dan moʻyna olinadigan yovvoyi va qoʻlda boqiladigan sut emizuvchi hayvonlar. Moʻynali hayvonlarning har xil turkumga mansub 100 dan ortiq turi bor. Yirtqichlar turkumidan suvsarlar oilasiga mansub hayvonlar: suvsar Sibir, Uzoq Sharq va Shimoliy Uralda, dengiz qunduzi Kamchatka, Kuril, Komandar o.lari va Shimoliy Kaliforniya qirgʻoklarida tarqalgan. Ayrim noyob Moʻynali hayvonlar (yoʻlbars, qoplon, oq ayiq, bars, qizil boʻri va boshqalar) qizil kitobga kiritilgani sababli ularni ovlash taqiklanadi. Sifatli moʻyna olish uchun Moʻynali hayvonlar kuz yoki qishda ovlanadi. Koʻpchilik Moʻynali hayvonlar (tulki, amerika norkasi, suvsar, nutriya va boshqalar) turlari kataklarda koʻpaytirib boqiladi.

Yana q.
-------

* Darrandachilik
* Moʻyna

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahram** (arab. — qarindosh) — shariatda oʻzaro nikoh man etilgan va eng yaqin qarindoshlik aloqasida boʻlgan erkak yoki ayol. Shaxsning eri yoki xotini, asosan, Mahram (tan Mahram) hisoblangan. Ayol kishi yuzi ochiq holda koʻrinishi mumkin boʻlgan yaqin erkak qarindoshlar shariatga koʻra, ayolning eri (tan M), otasi, oʻgʻillari, aka-uka, amaki, buva, togʻa, qaynatasi. Mahram, undan yiroq erkak qarindoshlar va yot erkaklar nomaxram hisoblanadi. Odatda, ayol kishi Mahramdan yuzini berkitmagan, ammo nikohdagi ayol erining boshqa qarindoshlaridan (qaynata qaynana va erining ruxsati bilan) qochmasligi mumkin hisoblangan. Er yoki xotin ajrashib ketsa yoki ulardan biri oʻlsa, oʻsha vaqtdan eʼtiboran ular bir-biriga nomahram hisoblangan. Ayol kishi oʻlsa uni qabrga nomaxram kishilar qoʻya olmay, balki oʻgʻil yo aka-uka, togʻa yoki marhum tiriklik vaqtida vasiyat qilingan kishi (goʻri Mahram) qoʻygan.

Mahramlik bilan bogʻliq boʻlgan koʻpgina rasmrusum va qoidalar hozirda yoʻqolib ketgan. Shuningdek, "**Mahram**" sirdosh, sidqidildan xizmat qiluvchi xizmatkor maʼnolarida ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Adidas Tricolore
**Adidas Tricolore** (Fransuzcha talaffuzi: adidas tʁikɔlɔʁ) 1998-yilda Fransiyada boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha Jahon chempionatining rasmiy toʻpi edi. Tricolore rasman 1997-yil dekabr oyida taqdim etilgan boʻlib, u FIFA Jahon chempionatida ishlatiladigan birinchi rangli toʻp edi.

Umumiy tavsif
-------------

Dizayn uchun ilhom sifatida uch rangli bayroq va kokerel, Fransiyaning anʼanaviy ramzlari ishlatilgan. Adidas tomonidan ishlab chiqarilgan, bu turnirning yakuniy bosqichida qoʻllaniladigan birinchi koʻp rangli toʻp boʻldi va 1978-yilgi turnirda taqdim etilgan klassik Tango dizayniga ega boʻlgan yakuniy Jahon chempionati toʻpi boʻldi. Kokerel naqshlari bilan bezatilgan koʻk triadalar dizayni Fransiya bayrogʻining ranglarini ifodalash uchun qabul qilindi. Trikolore, shuningdek, 1970-yildagi Adidas Telstardan beri Yevropadan tashqarida (Marokash va Indoneziyada) ishlab chiqarilgan birinchi Adidas Jahon chempionati toʻpi boʻldi. „Tricolore" fransuzcha „uch rangli" degan maʼnoni anglatadi.

Aniq versiya maʼqullanishidan oldin Adidas dizayn jamoasi tomonidan yigirmadan ortiq oʻxshamagan dizayn takliflari taklif qilingan edi. Maqsad fransuz inqilobida ishlatilgan ranglarni qabul qilib, fransuz madaniyati va merosining timsollarini birlashtirish edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „1998: adidas Tricolore". *FIFA.com*.  Fédération Internationale de Football Association (24-iyun 2006-yil). 5-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2013-yil.
2. 1 2  Tricolore — así se llama la nueva estrella on FIFA.com, 25 Dec 1997
3. ↑  ADIDAS TRICOLORE: WORLD CUP 1998 on Capital Balls, 14 Dec 2016
4. ↑  „Fifa World Cup match balls through time". *Telegraph.co.uk* (27-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 12-mart 2013-yil.
**Moʻynoqtov** — Qoraqalpogʻistonning shimolidagi balandlik. Balandligi 86 m. Orol dengizi qurib borayotganligi tufayli Moʻynoq yarim orol oʻz qiyofasini yoʻqotib quruklikka aylangan dengiz tubi bilan tutashib ketdi. M. atrofidagi tekislikdan keskin koʻtarilib turadi. Yon bagʻirlari juda tik, chinksimon jarlikdan iborat. Balandlikning yuzasi birmuncha tekis, kam parchalangan, doʻng, koʻchib yuruvchi va janubi-sharqida fitogen (buta oldi) qumliklar mavjud. Barxanlar dengizning qurigan qismidan shamol olib chiqqan qum evaziga vujudga kelgan. Balandlikning asosida paleogen gillari, pliotsenning mergelli gillari hamda qumtosh qatlami yotadi. Choʻl qumli tuproklarda qandim, oqsaksovul, oʻtlardan rang, qoʻngʻirbosh va boshqa efemerlar oʻsadi. Areal tarzda tarqalgan boʻz qoʻngʻir tuproqlarda keyreuk, boyalich, burgan ustuvor. Yaylov sifatida foydalaniladi. Oʻrtacha mahsuldorligi gektariga 2—3 s.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qalam charx** — bu qalamlarni oʻtkirlash jarayonini yengillashtiruvchi vosita hisoblanadi. Qalam charxi — choʻntak yoki qalam qutisiga sigʻuvchi qoʻlda ishlaydiganlardan xilidan tortib, ofis stoliga oʻrnatiladigan katta (mexanik va elektr) turlarigacha boʻlgan koʻrinishda boʻlishi mumkin. Ikkinchisi doimo chiqindilarni yigʻuvchi boʻlinmasiga ega boʻladi (baʼzi choʻntak oʻtkirlagichlarda ham mavjud). Charxlar qalamni aylanma yoki toʻgʻri harakatlantirish orqali oʻtkirlaydi.

 Mexanik oʻtkirlashtirgich

Tarixi
------

Maxsus qalam charxini ishlab chiqishdan oldin, qalamni pichoq yordamida oʻtkirlashgan. Qalam charxlari esa ushbu vazifani ancha osonlashtirdi va bir xil oʻlchamda oʻtkirlash imkonini berdi. Baʼzi ixtisoslashgan qalam turlari, masalan, duradgor qalami, tekis shakli tufayli odatda pichoq bilan oʻtkirlanadi.

Fransuz matematigi Bernard Lassimon 1828-yilda qalam charxi uchun birinchi patentni (French patent № 2444) qoʻlga kiritgan.. Birinchi amerikalik qalam charxi esa 1855-yilda Bangorlik Uolter K.Foster tomonidan patentlangan.. Ofislar uchun elektr qalam charxlari 1917-yilda yaratilgan.

Bugungi kunga kelib, charxlar turli rang va shakllarga ega.

 Pichoqli chinka

Yana qarang
-----------

* Pichoq charx — pichoqlarni o'tkirlovchi vosita

Manbalar
--------

1. ↑  „20 вещей, которые вы не знали о... Карандаше", *Discover magazine*, Май 2007, qaraldi: 2011-01-18 `{{citation}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
2. ↑  „Handheld Pencil Sharpeners" (deadlink). 18-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2011-yil.
3. ↑  Sm. foto na sayte muzeya rannego ofisa, kotorie takje pokazivayut rannie elektricheskie tochilki, ispolzuemie v promishlennix masshtabax.

Adabiyotlar
-----------

* Chinki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 551—554
**Umumiy oʻrta taʼlim maktabi** — majburiy taʼlim muassasasi. Mamlakat yoshlarida tabiat, jamiyat, dunyokarash, sanʼat va mehnat borasidagi milliy tushunchalar shakllantirishga asos buladigan bilim hamda ularning kasbiy yoki politexnik taʼlimi olish uchun yetarli darajadagi kunikma va malaka beradi.

Hozirgi Oʻzbekiston hududida U.oʻ.t.m. oʻquv yurtining mustaqil tipi sifatvda maktabxona, qorixona, rustuzem maktablari, yangi usul maktablari shaklida mavjud boʻlgan. 20-asrning 20-yillar oʻrtalaridan shaharlarda 7 yillik maktablar, qishloq joylarda dehqon yoshlari maktablari tashkil qilindi. 1934-yildan U.oʻ.t.m. 10 yillik maktablarga aylantirilib, boshlangʻich (4 yillik), toʻliqsiz oʻrta (7 yillik) va oʻrta (10 yillik) maktab turlariga ajratildi. Ikkinchi jahon urushi yillarida U.oʻ.t.m. ning yangi turlari — ishchi yoshlar maktablari va qishloq yoshlari maktablari vujudga keldi.

Hozir Oʻzbekistonda U.oʻ.t.m. boshlangʻich (1—4-sinf) va oʻrta (5—11-sinf) bosqichdan iborat. U.oʻ.t.m.ning boshlangʻich bosqichida oʻquvchilar atrof muhitga ongli munosabatda boʻlish, mustaqil fikrlash va oʻz fikrini asoslashga oʻrgatiladi. Ularda zarur darajadagi ilmiy hamda umummadaniy bilimlarni olish ehtiyojini shakllantirishga, milliy va umumbashariy qadriyatlarga asoslangan maʼnaviy fazilatlarni qaror toptirishga eʼtibor qilinadi. Bolalarda dastlabki ongli mehnat koʻnikmalari shakllantirilishi koʻzda tutiladi. U.oʻ.t.m.ning oʻrta bosqichida ijtimoiygumanitar va tabiiy fanlar asoslari, milliy istiqlol gʻoyasining asosiy tushunchalari, ijtimoiy foydali mehnatning eng zarur koʻnikmalari, yoshlarning estetik dvdi va badiiy tafakkurini shakllantirishga xizmat qiladigan oʻquv fanlari oʻrgatilishi koʻzda tutilgan. Shuningdek, bu bosqich oʻquvchilarda tashkilotchilik va mustaqil qaror qabul qilish qobiliyatini, nazariy bilimlarni amalga tatbiq etish koʻnikmalarini shakllantirishni ham koʻzda tutadi. U.oʻ.t.m.larida dastlabki tarzda kasbga yoʻnaltirishga eʼtibor berilib, yoshlar taʼlimning navbatdagi oʻrta maxsus bosqichiga qiynalmay oʻtishga tayyorlanadi.

Oʻzbekistonda U.oʻ.t.m. yagona maktab tamoyiliga amal qilgan holda davlat tomonidan tashkil etiladi, faoliyati yoʻlga qoʻyiladi va moliyaviy taʼminlanadi. Bu hol ixtisoslashgan va yoʻnaltirilgan U.oʻ.t.m.lari boʻlishi mumkinligini istisno qilmaydi. U.oʻ.t.m.lari faoliyati tegishli idoralar tomonidan tasdiklangan oʻquv rejasi, davlat taʼlim standartlari asosida yuritiladi. Oʻzbekistonda 2002/03 oʻquv yili 9799 U.oʻ.t.m. jumladan, jismoniy yoki ruhiy rivojlanishda nuqsoni boʻlgan bolalar va oʻsmirlar uchun 85 maktab ishladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adigeylar** (adige) — xalq, Rossiya Federatsiyasining Adigeya Respublikasida yashovchi tub aholi (95 ming kishi). A. Krasnodar oʻlkasining Lazareve va Tuapse tumanlarida yashaydi. Umumiy soni Rossiya Federatsiyasida 123 ming kishi (1992). Turkiyada ham yashaydi (5 ming kishi). A. yevropeoidlar irqiga mansub. Adigey tiyaiaya soʻzlashadi. Diniy eʼtiqodiga koʻra musulmon-sunniylar. A. ilgari novdalardan chetansimon toʻqilib loy bilan suvalgan uy (saklya)larda yashaganlar. Kiyimlari kabardin kiyimlariga oʻxshash. A. oʻz adabiyotiga ega. A. dehqonchilik, chorvachilik, bogʻdorchilik bilan shugʻullanadi, sanoat korxonalarida ishlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qalamcha** — oʻsimliklarni vegetativ usulda koʻpaytirish uchun kesib olingan yashil yoki kurtakli yetilgan qattiq novdacha. Q. sof navli, yuqori sifatli oʻsimliklardan tayyorlanadi. Q.ning poya vabargli (yashil) turlari mavjud. Poya Q.lar, asosan, bir yillik novdalardan kuzda (mas, tok, atirgul, anor, anjir) yoki bahorda (terak) tayyorlanadi. Kuzda daraxtlar bargi toʻkilganda olingani kuzgi Q, barg chiqarganda olingani yozgi yoki yashil Q. deyiladi. Terak, tok Q uzunligi 35—40 sm, diametri 2 sm (qalam yoʻgʻonligida) boʻlishi lozim. Yerga koʻmib saqlanadi, erta bahorda ochiq yerlarga ekiladi (atirgul Qlari qumga koʻmib saqlanadi). Yashil Q. uchun bargli novdalardan foydalaniladi (5—10 sm), ayrim hollarda bitta kurtakli poʻstloq qismi yogʻochi bilan kesiladi. Shuningdek, payvand qilishda kurtaklar olish uchun tayyorlangan bir yillik novdalar ham Q. deyiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalami** — 1) qoʻlda toʻqilgan yoʻlyoʻl gulli ip mato; qoʻlda yigirilgan ipdan olacharsh bir oz siyrakroq qilib tayyorlangan (oʻta ohorlangan iplar toʻqilish jarayonida vaqtvaqti bilan qalam bilan hoʻllanib turilgani uchun "Q." deb atalgan). Mato toʻqish jarayonida oq yoki och tanda iplar orasiga tutamtutam qizil, koʻk, toʻq yashil iplarni bir meʼyorda joylashtirilishi natijasida oqish mato zaminida ingichka rangbarang yoʻllar hosil qilingan. Q.dan erkaklarning yengil ustki kiyimi va boshqalar tayyorlangan. 20-asr boshlarida fkada toʻqilgan matolarning qoʻplab keltirilishi tufayli Q tayyorlash kamayib ketgan, faqat Ikkinchi jahon urushi davrida vaqtincha Q. mato tayyorlash ham qayta tiklangan; 2) sopol buyumlarga qalam yordamida chizib bezak yaratish usuli hamda shu usulda ishlangan bezak, naqsh.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Puni urushlari** - Oʻrta dengizga hukmronlik qilish uchun Rim va Karfagen oʻrtasidagi urushlar: 1 — Puni urushi (miloddan avvalgi 264—241), 2si (miloddan avvalgi 218—201), 3si (miloddan avvalgi 149—146). Eng yirik janglar: Mila yaqinida (260) va Egat o.larida (241) rimliklar dengiz jangida zafar qozonganlar; Tra-zimen koʻli sohilida (217) va Kanna (216)da karfagenliklar Gannibal boshchiligida gʻalaba qilganlar; Metavr (207), Zam jangida (202) — rimliklar Ssipion Katta rahbarligida gʻala-ba qozonganlar; 149—146 yillarda rimliklar Karfagen shahrini qamal qilib, uni zabt etganlar. Puni urushlari Rimning gʻala-basi bilan tugagan; Karfagen hududining bir qismi Rimning Afrika provin-siyasiga aylantirilgan, bir qismi esa Numidiyaga berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqurugʻ** — oʻrtapishar mahalliy qovun navi. Shakli yirik (4–7 kg), choʻzin-choq (uz. 38—48 sm), tuxumsimon, uch tomoni ingichka, sirti tekis, sertoʻr, tusi — oq-yashil, jimjimali yashil yoʻllari bor. Pusti qattiq, eti qalin (5,5—6,7 sm), oq, kuvrak. Tarkibida 7,6—11,7% qand, shu jumladan, 5,5— 8,7% saharoza, 8,6—11,9% quruq modda bor. Urugʻlari yirik, tuxumsimon, sariq. Urugʻi koʻkarib chiqqandan keyin hosili 80—88 kunda pishadi. Hosildorligi 250—300 s/ga. Uzoqjoylarga tashishga yaroqsiz. Asosan, Toshkent, Sirdaryo viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekjon Oybekovich Toshmuhamedov** (1935.27.1, Toshkent — 25.06.2020) — biolog,biofizik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1987). Biol. fanlari doktori (1971), professor (1973). Atoqli yozuvchi Oybekning oʻgʻli. Moskva universitetning biol.tuproqshunoslik ftini tugatgan (1958), shu untda aspirant (1958— 61), ToshDUning biol:tuproqshunoslik ftida kichik ilmiy xodim (1962), biokimyo va biofizika kafedrasi dotsenti (1963—65), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi yadro fizikasi (1965—67) va Biokimyo instituti (1967—85) biofizika laboratoriya mudiri. 1979—86 yilda ToshDU biofizika va atrof muhit muhofazasi kafedrasi mudiri. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fiziologiya institutida direktor (1985— 92), boʻlim boshligʻi (1998-yildan). Oʻzbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi raisi (1992—95). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1995-97). Asosiy ilmiy ishlari biologik membranalarning hosil boʻlishi va ularning boshqaruvchanlik roli, toksinlar, gormonlar, pestitsidlar, feromonlar, defoliantlar va boshqa biologik faol moddalarning membranaga taʼsir qilish mexanizmini oʻrganishga oid. YUNESKO qoshidagi "Inson va biosfera" milliy komiteti raisi (1998-yildan). "Oʻzbekiston biologiya jurnali" bosh muharriri (1996-yildan). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

Manbalar
--------

1. ↑  B.A. Tashmuxamedov (biobibliografiya). T. 1995.
2. ↑  Aktivniy transport ionov cherez biologicheskiye membrani, T. 1973; Sintez, membranoaktivnie svoystva i biologicheskiye effektoʻ kraunefirov, T. 1987; Neyrotoksini v issledovaniyax biologicheskix membran, M. 1991.


|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oraliq ekinlar** — almashlab ekish tizimidagi asosiy ekinlar hosili yigʻib olingandan keyin ekiladigan qoʻshimcha ekinlar. Intensiv almashlab ekishda bir yilda 2 —3-marta hosil olish imkonini beradi, tuproqni ero-ziyadan asraydi. Oʻrta Osiyoning sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida javdar, arpa, suli, noʻxat, shabdar, kuzgi indov, xantal, bersim va boshqalar Oraliq ekinlar hisoblanadi. Oraliq ekinlar bahorda koʻk ozuqa uchun oʻrib olinadi, oʻrniga asosiy ekin tariqasida makkajoʻxori, joʻxori, sudanoʻt va boshqa ekiladi. Oraliq ekinlarning zichlashgan ekin, aralash ekin, koʻkat oʻgʻit, qoʻshma ekin, kulis ekin, ikkinchi ekin deb ataluvchi turlari bor. Oraliq ekinlar tufayli har ga yerdan olinadigan mahsulot miqdori ortadi, tuproq unumdorligi oshadi.

Oʻzbekistonda Oraliq ekinlarni yetishtirish uchun nihoyatda qulay sharoit mavjud: kuz-qish-erta bahor mavsumlarida 1000 — 1500° issiqlik tushadi. Oraliq ekinlar yetishtirish uchun esa 540 —900° harorat talab etiladi. Shu davr ichida Oraliq ekinlar 1 ga yerda 300 —600 s koʻk massa hosili, bundan tashqari, 4 —6 tonna quruq holdagi ildizpoya qoldigʻi toʻplaydi. Oʻzbekistonning sugʻorma dehqonchilik yerlarida Oraliq ekinlarni ekish hisobiga 2,7 —3,0 mln. t qoʻshimcha ozuqa birligi yetishtirish mumkin. Oraliq ekinlar ikki mavsumda — birinchisi avgustda, ikkinchisi oktabrda ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqtov davlat buyurtma qoʻriqxonasi** — Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Nurota tumani Oqtov tizmasida joylashgan buyurtma qoʻriqxonasi. Oqtov togʻ tizmasining tabiiy xilma-xilligi saqlab qolish maqsadida Navoiy viloyati hokimligining 1997-yil 21-apreldagi Q-113-sonli qarori bilan tashkil etilgan.

Qoʻriqlanishi
-------------

Qoʻriqxona tabiatni muhofaza qilish boʻlinmalarining tezkor reydlari usuli bilan qoʻriqlanadi.

Tavsifi
-------

Qoʻriqxona hududi Oqtov tizmasining bir qismi hisoblanib, dengiz sathidan 1951 m balandlikda joylashgan.

Faunasi
-------

Oqtov tizmasida chukar  *(Alectoris chukar)*, qoraqushlar, quyonlar (Lepus tolai), mayda kemiruvchilar, tulkilar (Vulpes vulpes), agama va kaltakesklar uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Décor de la mosquée Khodja Akhrar (Samarcande, Ouzbékistan) (5646850919)
Samarkand Shah-i Zinda Tuman Aqa complex cropped2
**Mozaika** (frans. masaique — muzalarga bagʻishlangan) — bir xil yoki turli xom ashyo (koshin, tosh, yogoch, marmar, metall va boshqalar) bulaklaridan ishlangan tasvir, naqsh. Mahobatli (monumental) bezak sanʼatining asosiy turlaridan. Asosan, binolar, amaliy sanʼat asarlarini bezashda, dastgoh. sanʼati asarlari yaratishda qoʻllanadi. M. yigʻishning 2 xil usuli farqlanadi: naqsh (tasvir) mustaxkamlovchi modda (ohak, sement, mum va boshqalar) surtilib bezatilayotgan yuzaga mayda boʻlaklardan toʻgʻridan-toʻgʻri terib hosil qilinadi; te s kar i terishda rasmli qogʻoz yoki matoga boʻlaklar oʻng tomoni bilan yopishtiriladi, soʻng teskari tomoniga mustahkamlovchi modda surtilib, bezatilayotgan yuza (devor yoki shift) ga biriktiriladi. M.ning alohida turi —inkrustatsiya.

Turli ranglarda boʻyalgan doiralardan iborat eng qad. M. miloddan avvalgi 3ming yillikka mansub. M. Qad. Sharq mamlakatlarida, antik davr va oʻrta asrlarda Vizantiya, Italiya, Gruziya, Qad. Rusda rivojlangan. Gʻarb. Yevropa sanʼatida bezak M.lar keng tarqalgan. Islom mamlakatlarida 13—14-asrlarda koshinli M. rivojlangan, qoliplar asosida ishlangan boʻlaklar yigʻilib murakkab naqsh (tasvir)lar hosil qilingan. 14—15-asrlarda Samarqand va Buxorodagi binolar peshtoqiga ishlangan M.lar jozibadorligi bilan diqqatni tortadi.

18-asrda Yevropada (jumladan, Rossiyada M.Lomonosov tomonidan) M. qayta tiklangan (dastgoh portretlar va batal kompozitsiyalari yaratilgan). "Modern" va milliy romantik oqim ustalari mayolika (koshin)li M. usulidan foydalanganlar (ispan A. Gaudi, rus V. Vasnetsov, M. Vrubel va boshqalar). Yirik boʻlaklardan tuzilgan M.da koʻzga tashlanuvchi mahalliy ranglar uygʻunlashtirib tuzilgan kompozitsiyalar kup uchraydi (R. Guttuzo, D. Rivera va boshqalar). 20-asrning 30-yillaridan sanʼatlar sintezi masalalariga qiziqish ortdi, M. ham rivojlandi. Oʻzbekistonda 60-yillardan (ayniqsa, Toshkent zilzilasidan keyin) M. keng tarqaldi, jamoat va turar joy binolari bezagida keng qoʻllanilmoqda (Toshkentdagi Amaliy sanʼat muzeyi, "Paxtakor" metro bekati bezaklari va boshqalar). Asrlar davomida rivojlanib kelayotgan qad. koshinkorlik anʼanalari keng qoʻllanilgan holda jamoat binolari, meʼmoriy obidalar ajoyib M. namunalari bilan bezatilmok,da: Imom Buxoriy yodgorlik majmui, Oliy Majlis bi-nosi, Oʻzbekiston konservatoriyasi binosi va boshqa.

Manbalar
--------

1. ↑  "Mozaika" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suelli kanali** — Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi yirik magistral kanal. Amudaryoning qadimda Suelli deb atalgan yirik irmogʻi oʻrnida qurilgan. Taxiatosh gidrouzelidan 300 m uzunlikdagi suv uzatish kanali orqali suv oladi. Suv uzatish kanalining bosh qismida 110 m uzunlikda (tubining kengligi 51 m) suvdagi oqiziklar choʻkadigan tindirgich qurilgan. Umumiy uz. 128 km. Eng koʻp suv oʻtkazish imkoniyati 133 m³/sek, 42–55 km da 115 m³/sek, kanal tubining kengligi 16–22 m, chuq. 2,5–5 m.

Daryoda suv kamaygan bahor oylarida suv olishni yaxshilash maqsadida kanal boshida 54 m³/sek suv oladigan Fayt (1962), 66 m³/sek suv oladigan Bekyob (1965) nasos st-yalari kurilgan. Kanalda bosh suv olish inshootidan tashqari 4 ta gidrouzel bor. Shuningdek, kanalda 8 ta koʻprik, 3 ta akveduk, 30 ta turli nasos qurilmalari mavjud. Suelli kanali tizimi Shumanay, Xoʻjayli, Qoʻngʻirot tumanlaridagi 102 ming ga dan ortik, yerlarni suv bilan taʼminlaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tajriba dalasi** - 1) qishloq xoʻjaligi. sohasidagi tajriba muassasasi; Tajriba dalasida joyning tabiiy va iqtisodiy sharoitlarini hisobga olgan holda qishloq xoʻjaligi. ekinlari yetishtirishning ratsional usullarini ishlab chiqish maqsadida dala tajribalari oʻtkaziladi. Tajriba dalasi qishloq xoʻjaligi fanlari rivojlanishida muhimrol oʻynagan. Hozirgi davrda mustaqil muassasa sifatida oʻz ahamiyatini yoʻqotdi. Koʻpgina Tajriba dalasi asosida tajriba styalari, baʼzi hollarda esa intlar tashkil etilgan. Hozir ham saqlanib qolgan Tajriba dalasi muayyan intlar ixtiyorida boʻlib, doimiy tajriba maydoni vazifasini bajaradi. Uzbekistonda dehqonchilikka doir dastlabki Tajriba dalasidan biri Mirzachoʻl tajriba dalasi boʻlgan; 2) dala tajribalari oʻtkaziladigan yer uchastkasi. Qishloq xoʻjaligi ekinlarining biologik va agrotexnik xususiyatlarini, ularni turli tabiiy va xoʻjalik sharoitlarida yetishtirish usullarini oʻrganish uchun moʻljallanadi. Tajriba dalasining tuprogʻi mazkur zona uchun tipik, unumdorligi jihatidan bir xil, relyefi tekis, nishabi tuproqni bir tekisda namlashga imkon beradigan darajada boʻlishi tajriba natijalarining anikligini taʼminlaydi. Tajriba dalasi uchun soʻnggi 3—4 yil davomida har yili bir xil ekin ekilgan, oʻgit solish, tuproqqa ishlov berishda yagona sistema qoʻllanilgan yerlar tanlanadi va h.k. Maydondagi paykallarning kattakichikligi va tajriba takroriyligi dala tajribasining aniqligiga taʼsir koʻrsatadi. Tajribalar muayyan sondagi variantlardan iborat boʻlgan maʼlum bir sxema boʻyicha bajariladi. Tajriba kichik paykallarda oʻtkazilsa va juda aniq natijalar olish zarur boʻlsa, tajriba 6 martagacha takrorlanadi (mas. Davlat nav sinovida 50 m2 kattalikdagi paykallarda). Paykaltaxminan 100 m2 gacha kattalashtirib borilganda tajriba aniqligi ortib boradi, ularni yanada kattalashtirish tajriba anikligini pasaytiradi. Alohidaalohida ishlov berishni talab qilmaydigan paykallarda agrotexnika tajribalarining asosiy qismi kattaligi 50—200 m2 keladigan paykallarda oʻtkaziladi. Mashina va qurollarni alohidaalohida ishlatishni talab etadigan tuprokka ishlov berish usullari yoki boshqa agrotexnika tadbirlarini sinab kurihda har bir paykal 300 va, hatto, 1000 m2 gacha kattalashtiriladi. Tajriba dalasida oʻsimliklar hosilini miqdor va sifat jihatidan hisobga olib borish shart, bu esa dala sharoitlarida hosilning oʻrganilayotgan shu usullariga kay darajada bogʻlikligini anikdashga yordam beradi.

Abdukarim Zikiryoyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |