recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Soʻrov** — sotsiologik tadqiqotlarda qoʻllaniladigan dastlabki axborot yigʻish uslubi. S. yordamida oʻrganilayotgan obyekt toʻgʻrisida empirik maʼlumot toʻplanadi. S. jamoatchilik fikrini, yaʼni fuqarolar, ijtimoiy guruhlarning jamiyat muammolariga munosabatini oʻrganishga qaratiladi hamda ijtimoiy axborot toʻplash, aholining isteʼmol talabini oʻrganish va shu kabi maqsadlarni nazarda tutadi. Ijtimoiy axborot ijtimoiy ahamiyatga molik voqealar toʻgʻrisidagi bilimlardir. S. jarayonida respondentlar (sotsiologik tadqiqotda axborot olish manbai sifatida ishtirok etuvchi shaxslar) soʻrovnomadagi savollarga yozma javob beradilar. S. sotsiologik axborotning ishonchliligini, yaʼni tadqiqotlarda olingan maʼlumotlarning haqqoniyligini taʼminlashi zarur.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Momoxon** - Namangan viloyati Mingbuloq tumanidagi qishloq. Tumandagi qadimiy manzilgohlardan biri. Aholisi 12761 kishi (2017). Tuman markazidan 10 kilometr. Yaqin temir yo'l bekati Oqtosh 26 km. G'arbda Qolgandaryo qishlog'i, sharqda Qirqchek qishlog'i, shimolda Sirdaryo, janubda Mehnatobod shaharchasi bilan chegaradosh. Hojiboy arig'i orqali Zadaryo kanalidan suv oladi. Aholisi dehqonchilik, tadbirkorlik bilan mashg'ul. 
Tarixi. Rivoyat qilishlaricha, o'tib borayotgan karvonlardan biri xastalanib qolgan qari momoni vaqtincha shu yerda qoldirib ketadi. Qishloq aholisi kampir sog'ayib ketishi to'g'risida g'amxo'rlik qiladi. Shundan "Momo qoldi", "Momo xola" bo'lib bora-bora Momoxon nomini olgan ekan. Bundan tashaqari bu nom qoraqalpoqlarning "Mamarxan" urug'i nomining turli o'zgarishlarga uchrashi orqali vujudga kelgan, degan faraz ham bor. Qo'qon xoni Xudoyorxonning bu yerda qo'rg'onchasi bo'lgan. Qo'qon xonligi arxivi xujjatlarida ham qishloq nomi uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

1. Mamasoli Abdurahmonov. "Cho'llar chaman ochdilar", Namangan nashriyoti. 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy** (arabcha: عثمان بن نظام سمرقندي خطابي شافعي — Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy — Toʻliq ismi Shihobuddin Ahmad ibn Usmon ibn Nizom Samarqandiy Xattobiy Shofi’iy (vafoti. 901/1460 yil.)) — Qiroat olimi, faqih va mufassir.

Faoliyati
---------

Ahmad ibn Usmon Samarqandiy Shofi’iyning bobosi Xattobga nisbat berilgan. Mullozoda nomi bilan tanilgan. Qiroat, mantiq, fiqh, tafsir, hadis va balog‘at ilmlarini bilgan.

Asarlari
--------

„*Kitob jumi’a fiyhi-l-hidoya va-l-muharrar*", „*Sharh hidoyatu-l-hikma*", „*Sharhu-sh-shamsiyya*", „*Hoshiya ala-sh-sharhi-l-muxtasar li-t-Taftazoniy ala talxisi-l-miftoh li-l-Qazviniy*".

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 551.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Moment** (lot. moveo — siljitaman, qoʻzgʻataman) (matematika va fizikada) — ayrim oʻlchov, miqdor va vektorlar nomi. Ehtimollar nazariyasida M. — tasodifiy miqdorlarning sonli harakteristikasi. Tasodifiy miqdor x ning tartibli M. i deb %k ning oʻrta qiymatiga, Ltartibli absolyut M. i deb |^k| ning oʻrta qiymatiga aytiladi. Masalan, tasodifiy miqdorning matematik kutilmasi Mi, uning birinchi tartibli M.idir. Tasodifiy miqdor ʼ, ning Ltartibli markaziy M.i deb (I, —SH)k ning oʻrta qiymatiga aytiladi. Masalan, dispersiya gz2= Di,= M(i,— Mi,)2 ikkinchi tartibli markaziy M.dir.

Mexanikada M. — moddiy nuqtalar tizimida massalar taqsimotining sonli harakteristikasi. Agar toʻgri chiziqdagi xrx2,... koordinatalarida t,, tr (t>0) massali nuqtalar boʻlsa, bu tizimining sanoq tizimi 0 nuqtasiga nisbatan k darajadagi M.i Mk = xht + xht +...boʻladi. k=1 boʻlsa, — statik M. k=2 boʻlsa, — inersion M. deyiladi. Fizikada kuch momenti, harakat miqdori momenti, inersiya momenti kabi tushunchalar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zemes-mate** (latishcha: *Zemes māte* „yerning onasi") — Latviya mifologiyasidagi yer maʼbudasi. Uning oʻxshash Litva yer maʼbudasi Jeminadir (litovcha: *Žemyna*).

Etnograf P. P. Shmidt Zemes-mateni Dievas bilan birgalikda ona-yer va ota-osmonning tipik hind-evropa juftligini tashkil etgan eng muhim latviyalik maʼbudalardan biri deb hisoblagan. Yer yuzida tugʻilgan hamma narsa yerga qaytadi, deb ishonishgan, shuning uchun Zemes-mate oʻliklarni qabul qilib, oʻliklar dunyosining bekasi Velyu mate bilan oʻz burchlarini baham koʻradi deb hisoblangan.

Bir qator matnlarda yer maʼbudasi taqdir maʼbudasi Layma bilan birgalikda insonning tugʻilgan sanasini belgilashi koʻrsatilgan. Yerga koʻpincha nimanidir daf qilish uchun, xususan, ilon chaqqanda murojaat qilishgan.

Matfey Pretoriy toʻylarda, oʻrim-yigʻimdan keyin yoki bahor bayramida, dala va yaylovlarga ketishdan oldin nishonlanadigan zemynelauti marosimini tasvirlab bergan.  "*Aziz yer, sen menga berasan, men senga beraman* "degan soʻzlarni tuproqqa aytib, uy rahbari bir piyola pivo ichgan va joʻyakga non qoʻygan. XVIII-XIX asrlar oxirida, Avgust Vilgelm Hupel maʼlum bir joylarda yer maʼbudasiga sut, sariyogʻ, jun 23-aprelda esa qora xoʻroz qurbonlik qilinganligini taʼkidlagan.

Yana qarang
-----------

* Ona - nam yer
* Jemina - Litva mifologiyasidagi yer ma'budasi.
* Jiva - G'arbiy slavyanlarning Polablar yeridagi hayot va unumdorlik ma'budasi

Manbalar
--------

1. 1 2  Иванов В. В. Топоров В. Н.*. Балтийская мифология*, Мифологический словарь, М.: Советская энциклопедия, 1980. ISBN 5-85270-068-1.
2. 1 2  BĚTÁKOVÁ, Marta Eva; BLÁŽEK, Václav*. Энциклопедия балтийской мифологии*. Прага: Libri, 2012 — 213-215 bet. ISBN 978-80-7277-505-7.
3. ↑  Marija Gimbutas*. The living goddesses*. University of California Press, 2001 — 208–209 bet. ISBN 978-0-520-22915-0.
**Budaat, budagat** (moʻgʻ. Budaad, Budagad, Buuday) — moʻgʻullarning Nirun tarmogʻiga kiradigan qabilalardan biri. Hozirgi vaqtda xotogoytlar, sartullar va janubiy moʻgʻullardan tashkil topgan etnik guruh.

Tarix
-----

"Moʻgʻullarning hikmatli rivoyatida" shunday deyilgan: „Xabichi-Baaturning oʻgʻli Menen-Tudun edi. Menen-Tudunning oʻgʻli Xaralday. Xaraldayning bolalari Budagat qabilasining asoschilari boʻldi, ular aralash boʻtqani eslatgani, na oqsoqol, na boshliq boʻlgani uchun shunday nom oldilar". Baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, Xabichi-Baatur taxminan XI asrning boshlarida yashagan. Buuday avlodi shu vaqtda paydo boʻlgan. Xabichi-Baatur Bodonchar Borjigin urugʻidan boʻlganligi sababli uning Budagat avlodlari ham Borjigin urugʻining tarmoqlaridan biri hisoblanadi.

XII asr oxirida mahalliy moʻgʻullarning Nirun guruhida boʻlgan Budagat yoki budaatlar, XIII asr boshlarida allaqachon Buyuk Moʻgʻul davlatining markaziy tumeniga koʻchib oʻtgan. „Yilnomalar toʻplamida" bu qavm budat sifatida belgilangan. Budagatlar Chingizxonning taychiutlarga qarshi kurashida uning tarafida boʻlgan, unga yordam bergan va gʻalaba qozongan. XV-XVI asrlarda. Hasar avlodlari hukmronlik qilgan xorchinlarning chap qanotidagi yetti otokdan biri budachin (budačin) boʻlgan. Koʻrinib turibdiki, budachin budaachin soʻzining notoʻgʻri yozilishi. XI asrning birinchi yarmida mahalliy moʻgʻullardan boʻlgan Budagat urugʻining avlodlari oʻziga Buuday nomini oldi, zamonaviy hotogoyt va sartaullarning bir qismi edi. "Moʻgʻullarning hikmatli rivoyatiga" koʻra, budaʻat etnik nomi budaa (budag-a) soʻziga -d (-d) affiksini qoʻshish orqali hosil qilingan — rasm. Baʼzan moʻgʻul tilida budaa soʻzi buudai shaklini oladi.

Zamonaviylik
------------

Hozirgi vaqtda Buuday urugʻi nomining tashuvchilari Moʻgʻulistonning Zavxon aymogʻining Tudevtey, Dorvoljin, Zavxanmandal, Erdenexayrxan somonlarida qayd etilgan. Ichki Moʻgʻuliston hududidagi janubiy moʻgʻullarning tarkibida Budagad urugʻi vakillari yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Word and Sufﬁx-Index to The Secret History of the Mongols, based on the Romanized transcription of L. Ligeti. Compiled by H. Kuribayashi and Choijinjab // The Center for Northeast Asian Studies. Tho Ho Ku University. Sendai, 2001. 954 p.
2. 1 2  Очир А.*. Монгольские этнонимы: вопросы происхождения и этнического состава монгольских народов*. Элиста: КИГИ РАН, 2016. ISBN 978-5-903833-93-1.
3. ↑  *Darm-a.* Altan kürdün mingγan kegesütü bičig // Öbör Mongγol-un Arad-un Keblel-ün Qoriy-a, 1987. 494 x.
4. ↑  *Tayjiud Ayuudayn Ochir, Besүd Jambaldorjiyn Serjee.* Mongolchuudin ovgiyn lavlax. Ulaanbaatar, 1998. 67 x.
5. ↑  *Bügünüdei Goncuγ.* Mongγul obuγ // Öbör Mongγol-un Soyol-un Keblel-ün Qoriya, 1993. 203 x. (na mongolskom yazike)
6. ↑  „蒙古姓氏溯源. 内蒙古. Монгол овог аймгууд" (deadlink). 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2019-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-27).
**Xususiy ayblov** — ayrim kategoriyadagi jinoiy ishlar boʻyicha sud ishlarini yurgizish tartibi; bunday jinoiy ishlar, odatda, faqat jabrlanuvchining aybdorni javobgarlikka tortishni soʻrab bergan shikoyat arizasi bilan qoʻzgʻatiladi. Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat protsessual qonunida Xususiy ayblov tartibida ish koʻrish qisman mavjud boʻlib, u jinsiy erkinlikka qarshi jinoyat ishlari asosidagina qoʻzgʻatiladi (Oʻzbekiston Respublikasi JK 118moddasining 1qismi va 119moddasining 1qismi). Jabrlanuvchi nochor ahvolda qolganligi tufayli, ayblanuvchiga qaram boʻlganligi yoki boshqa sabablarga koʻra, huquqini va qonuniy manfaatlarini shaxsan oʻzi himoya qila olmaydigan favqulodda hollarda prokuror jabrlanuvchining arizasisiz ham jinoyat ishini qoʻzgʻatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xusrav sulton** (toʻliq ismi Xusrav ibn Yormuhammad ibn Jonibek) (? — 1562) — shayboniylardan. Kesh hokimi (1550—62). 1554-yil Navroʻz Ahmadxon (Baroqxon) Keshga hujum qilganda Balxga qochgan. 1556-yil Keshni qaytarib olgan. 1562-yil Samarqand hokimi Abulxayr ibn Juvonmardali undan Keshni tortib olib, qizi Xonbibyta uylangan. Bunga chiday olmagan X. S. Abdullaxon II ni yordamga chaqirgan, biroq Kesh uchun boʻlgan jangda halok boʻlgan. Kesh uning oʻgʻli Isfandiyor Sultonga topshirilgan. "Muzakkiri ahbob" tazkira muallifi, shoir Hasanxoja Nisoriy X. S huzurida (1553; 1555—56 yillarda) xizmat qilgan.

Ad..Hasanxoja Nisoriy, Muzakkiri ahbob (Doʻstlar yodnomasi), T. 1993.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Luboba ibn Abdulmunzir** (arab: أبو لبابة بن عبد المنذر) Muhammad alayhissalomning sahobalaridan, Yasribdagi arab qabilasi Banu Avsning yetakchi aʼzosi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Abu Luboba 622-yilda Muhammad alayhissalom Madinaga kelganlaridan soʻng, islomni qabul qilgan.

U 627-yilda Muhammad alayhissalom bilan to‘qnash kelgan yahudiy qabilasi Banu Qurayza qamali paytida tarix sahnasida paydo bo‘lgan. Qurayza avslar bilan uzoq yillik ittifoqqa ega edi va qamal paytida Abu Luboba bilan maslahatlashishni soʻradi. Ibn Ishoqning yozishicha, Abu Luboba yig‘layotgan qabila ayollari va bolalariga rahmi kelib, qurayzaliklar taslim bo‘laylikmi, deb so‘rashganida, ularga shunday qilishni maslahat beradi. Biroq, maslahat beribgina qolmay, qo‘lini tomog‘iga olib borib, ularni o‘lim kutayotganligi haqida ishorat ham beradi. Abu Luboba u yerni tark etganidan so‘ng, Banu Qurayza butunlay taslim bo‘ladi va qabilaning barcha erkaklari qatl etilib, ayollar va bolalar qul qilinadi.

Shundan so‘ng Abu Luboba qilgan ishidan juda afsus va nadomad chekkan: "Alloh va Rasuliga qarshi borganligimni bilganimdan so‘ng oyoqlarim turgan yeridan siljimay qoldi" degan. Keyin Madinadagi Masjidga yo‘l olib, o‘zini u yerdagi ustunga bog‘laydi va: "Men bu yerdan Alloh meni mag‘firat etmagunicha jilmayman" deya e’lon qiladi. Shu bilan birga u yana qattiq xato qilgani bois Banu Qurayza yashagan manzillarga hech qachon qaytib kirmaslikka ont ichadi.

Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ga bu haqida xabar berishganda u zot: "Agar so’raganida Allohdan uni mag‘firat qilishini so‘rab bergan bo‘lar edim. Holbuki, u o‘zini o‘zi bog‘lab olgan ekan, mag‘firat qilish endi Allohning o‘ziga havoladir" deganlar.

Abu Luboba bog’langan holda olti kechani o‘tkazdi. Yettinchi kunning erta tongida Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ga vahiy ila uning mag‘firat etilgani ma’lum etilgandan so‘ng, bu xabarni barchaga e’lon qiladilar.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Al-Mubarakpuri, Safiur-Rahman, *The Sealed Nectar*. Riyadh: Darussalam, 2002.
2. ↑  Guillaume, p. 461-463; Peters, p. 222-223; Stillman, p. 137-140.
**Luk Pol Yang** (inglizcha: *Luck Paul Young*) 1979-yil 19-iyul Angliyada tugʻilgan. Pol Yang ingliz futbolchisi boʻlib, maydonda himoyachi vazifasini bajargan.

Faoliyati
---------

Yang oʻz faoliyatini 1997-yilda „Tottenxem" da oʻynab boshlagan va 58 oʻyinda maydonga tushgan, asosan burchak himoyachisi vazifasini bajargan. 2001-yilda 4 million funt sterling evaziga „Charlton Athletic"ga oʻtgan.

„Tottenxem"dan koʻchib oʻtgandan soʻng, Yang „Charlton" libosida 180 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi va Mark Fish, Xorxe Kosta va Jonatan Fortyun kabilar bilan himoyada oʻynagan. 2005-yilning bahorida u muxlislar tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi sovrini bilan taqdirlangan.

2006-yil 19-iyulda Yang „Charlton" bilan yangi toʻrt yillik shartnoma imzolagan. Biroq, „Charlton" 2006/07-yilgi mavsumda keskin pasayib ketdi va mavsum davomida 3 nafar murabbiyni almashtirganiga qaramay, Premer-ligadan tushib ketdi va 19-oʻrinni egallagan. Yang oʻzini transferga qoʻyishni talab qildi, bu klub rahbariyati tomonidan qabul qilindi. 2007-yilning iyul oyida u 2,5 million funt sterling evaziga „Midlsbro"ga koʻchib oʻtdi  .

Yang „Midlsbro" bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi. U Premer-liganing 4-turida „Newcastle United"ga qarshi oʻyinda debyut qilgan. U klubdagi birinchi va yagona golini 2007-yil 3-noyabrda sobiq jamoasi „Tottenxem"ga qarshi o‘yinda kiritgan. 2008-yil 7-avgustda „Aston Villa" 6 million funt sterling evaziga oʻtgan.

„Aston Villa" bilan Luk 3 yillik shartnoma imzoladi. U Premer-liganing 2008/09-yilgi mavsumida „Manchester City" ga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Oʻng qanot himoyachisi sifatida bir nechta muvaffaqiyatli oʻyinlardan soʻng, Yang „Aston Villa" muxlislari orasida eng sevimli futbolchiga aylangan.

2011-yil 29-avgustda Yang „Queens Park Rangers" bilan shartnoma imzolagan.

Statistika
----------

| Milliy jamoa | Yil | Oʻyinlar | Gollar |
| --- | --- | --- | --- |
| Angliya terma jamoasi | 2005 | 7 | 0 |
| Jami | 7 | 0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Young checks in at Charlton". BBC Sport (25-iyul 2001-yil). Qaraldi: 25-iyul 2001-yil. (ingl.)
2. ↑  „Young signs new Charlton contract". BBC Sport (19-iyul 2006-yil). Qaraldi: 19-iyul 2006-yil. (ingl.)
3. ↑  „Young makes Middlesbrough switch". BBC Sport (26-iyul 2007-yil). Qaraldi: 26-iyul 2007-yil. (ingl.)
4. ↑  „Gibson: Why We Agreed To £6m Deal". Middlesbrough F.C. (9-avgust 2008-yil). Qaraldi: 9-avgust 2008-yil. (ingl.)
5. ↑  „Люк Янг стал игроком «Куинз Парк Рейнджерс»". 15-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2011-yil.
6. ↑  „Young, Luke". *National Football Teams*.  Benjamin Strack-Zimmermann. Qaraldi: 20-sentabr 2016-yil.
**Zamvolt tipidagi halokatchilar** (inglizcha: *Zumwalt class destroyers* AQSh harbiy-dengiz kuchlarining yangi raketa qurolli esminetlaridir (shuningdek,avval DD(X) nomi bilan ham tanilgan),qirg'oq va quruqlikdagi nishonlarga hujum qilishga qaratilgan. Ushbu turdagi DD-21 dasturining kemalarining kichikroq versiyasidir.Zamvalt sinfidagi birinchi esminet DDG-1000 2013 yil 29 oktyabrda ishga tushirilgan .

Ushbu seriyali qirg'inchilarning asosiy qurollari 80 ta Tomahawk qanotli raketalari va artilleriya tizimlari bo'lib, qirg'oq nishonlariga hujumlar orqali quruqlikdagi kuchlarni qo'llab-quvvatlash bo'yicha esminetchilarning asosiy vazifasini oldindan belgilab beradi.

Kema mahalliy kompyuter tizimlari kontseptsiyasini rad etgan holda Raytheonning TSCE-I orqali barcha qurollarni boshqarish uchun istiqbolli tizimdan foydalanadi.Yo'qchida o'zining RCS ni 50 baravar kamaytiradigan yashirin asboblar mavjud.

1. ↑  *Andrew Tarantola.* „America's Newest and Deadliest Destroyer Has Finally Set Sail" (en). *Gizmodo* (29-oktabr 2013-yil). 12-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2017-yil.
"**Qamaldagi ayollar**" — Sankt-Peterburgdagi Moskva tumanidagi Xlebozavod hududida joylashgan yodgorlik , Leningrad blokadasi davrida korxona ishchilariga bagʻishlangan.

1986-yilda ochilgan, haykaltarosh — Sergey Astapov (shuningdek, Sankt-Peterburgda joylashgan boshqa yodgorlik muallifi - "Oʻlmaslikka ketganlar").

Balandligi 4 metr boʻlgan granit ustunda qilingan, unda uchta ayol figurasi oʻyilgan. Ayollardan birining qoʻlida qisqichlar bor, ikkinchi ayol qoʻlida kichik bir boʻlak non bilan yosh qizni qoʻllab-quvvatlaydi.

Ayolning qoʻlidagi qisqichlar "engilroq" bombalarni oʻchirish uchun moʻljallangan edi: 1941-yil oktyabr oyida bir kun ichida front chizigʻidan 5 km uzoqlikda joylashgan nonvoyxonaga, 7 ta kuchli portlovchi va ikki yuzdan ortiq yondiruvchi bomba tashlandi. Blokada kunlarida 18 kishi o‘z ish joylarida halok bo‘lgan va shu davrda jami 63 nafar novvoyxona ishchilari halok bo‘lgan. Urush yillarida koʻrsatgan qahramonliklari uchun korxona, bir necha bor shahar mudofaa qoʻmitasining chaqiruv bayrogʻi bilan taqdirlangan va urush oxirida u abadiy saqlash uchun novvoyxona xodimlariga topshirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „«Женщины блокады», памятник" (ru). *Энциклопедия Санкт-Петербурга*. Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
2. 1 2  „Памятник, о котором мало кто знает" (ru). *MR7.ru* (26-yanvar 2007-yil). Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Ленинградский хлебозавод имени А. И. Микояна" (ru). *Ленинград Победа*. Qaraldi: 6-fevral 2021-yil.
**Abu Mansur Hasan Ibn Nuh Qumriy** — tib olimi. Somoniylar amiri Mansur Ibn Yahyoning shaxsiy tabibi boʻlgan. Abu M. H. buxorolik boʻlgani uchun „Buxoriy" nisbasi bilan ham tanilgan. Abu M. H. tabobat ilmida Ibn Sinoshsht ustozi. „Kitob ilal ul-ilal" („Kasalliklar sabablari kitobi"), „Kitob gʻino va mano" („Hayot va oʻlim haqida kitob") kabi arab tilida yozilgan bir qancha asarlarning muallifi. Bularning keyingisi esa inson organizmida paydo boʻladigan har xil kasalliklar, ularning dorilari va davolash usullariga bagʻishlangan. Bu asarning bir qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qamar rais** (taxallusi; asl nomi Musahib Ali Xon) (1932.12.7, Uttar Pradesh shtati Shohjahonpur shahri) — hind adabiyotshunosi, tarjimon, tanqidchi, jamoat arbobi. Agra universiteti bakalavri (1952), Lakhnau universitetining huquqshunoslik fakultetini tugatgan (1956). Nagpur untida urdu tili magistri (1959). Dehli universitetining urdu boʻlimida katta oʻqituvchi (1959—68), dotsent (1968), urdu boʻlimi mudiri (1976— 79), professor (1983—97). Toshkentdagi Hindiston Madaniyat markazining direktori (1997—2004). Hindiston taraqqiyparvar yozuvchilar utoshmasi bosh kotibi (1973). Tadqiqot va nashriyot qoʻmitasi, Dehli Urdu akademiyasi raisi (1987). Aini paytda Hindiston — Oʻzbekiston doʻstlik jamiyati raisi. Asosiy ilmiy ishi — Premchand asarlarini tanqidiy oʻrganish mavzusida. Q.R. "Premchand ijodini tanqidiy tadqiq etish" (1959), "Premchand yozgan badiiytanqidiy maqolalar" (1960), "Urdu drama" (1961), "Toshkentga armugʻon" (1968, Gʻ.Gʻulomning sheʼrlari tarjimasi), "Oʻzbekiston shoirlari" (1973, 2 j.li), "Tarjima sanʼatiga oid maqolalar" (1976), "Ozodlikdan keyin Dehlida urdu hikoyanavisligi" (1990), "Oʻzbekiston va Alisher Navoiy" (1994), "Oʻzbekiston evrilishlar silsilasida" (inqilobdan inqilobgacha) (1997, Samarqand) va boshqalar ilmiytanqidiy asarlar muallifi. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Sanʼatshunoslik instituti, Toshkent Sharqshunoslik instituti faxriy doktori (2001). "Zahiriddin Muhammad Bobur: shaxsiyati va sheʼriyati" kitobi uchun Bobur nomidagi xalqaro jamgʻarmaning Bobur mukofoti laureati (2004).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valua** — fransuz qirollari sulolasi (1328—1589). Asosiy vakillari: Karl V, Lyudovik XI, Fransisk I, Genrix II, Genrix Sh. VALUNLAR — 1) kattaligi turli tasniflarga koʻra 10, 25 yoki 50 sm dan katta boʻlgan togʻ jinsi boʻlaklari. Koʻpincha V. kattaligining yuqori che-garasi 1 m gacha olinadi. Ayrim paytlarda V. deb faqat silliqlangan va yumaloqlangan jins boʻlaklariga aytilgan. V.lar dagʻal chaqikli togʻ jinslarining muhim tarkibiy qismi (valunlar, shagʻaltoshlar, konglomeratlar). Togʻliklardagi allyuviy, prolyuviy va muzlik jinslarida keng tarqalgan; 2) oʻlchamidan qatʼi nazar muzliklar olib kelib yotqizgan togʻ jinsi boʻlaklari. Koʻpincha silliqlangan, jilolangan va tirnalgan (muzlik chandiqdari) boʻladi. Morena va flyuvioglyatsial yotqiziqlarsa tarqalgan. Kad. muzlik rayonlarida koʻp uchraydi. Kamdan-kam qad. jinslar tarqalgan joylarda mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Luciano Pavarotti** (talaffuzi **Luchano Pavarotti**; 12-oktabr, 1945 – 6-sentabr, 2007) italyan tenori va opera vokalchisi boʻlgan. Plácido Domingo va José Carreras bilan birgalikda Uch Tenor triosi aʼzosi edi. Qizil Xoch tashkilotiga yordam tariqasida konsertlar uyushtirgan.

Pavarotti oʻz karyerasini Yevropadagi opera teatrlarida boshlagan, biroq soprano Joan Sutherland bilan uchrashmaguncha keng miqyosli xalqaro turnelar uyushtirmagan. 1977-yildan Pavarotti dunyo boʻylab mashhur boʻlib ketdi.

Pavarotti opera olamidan ommaviy madaniyatga 1990-yilgi FIFA Jahon Kubogida (Italiya) aytgan ashulasidan soʻng tanildi. Oʻshanda ilk bora Uch Tenor triosi paydo boʻlgandi. Pavarotti opera va pop-madaniyat orasida duetlar uyushtirgan (masalan, Bono bilan).

2006-yilning iyulida unga oshqozon osti bezi saratoni tashxisi qoʻyildi. U shu kasallikdan soʻng oʻz faoliyatini toʻxtatib, bir yildan koʻproq yashadi va 2007-yilning 6-sentabrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Pavarotti vafoti haqidagi Vikiyangiliklar xabari


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Musiqachi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Jaʼfar Muhammad Astugʻdadiyziy** *(arabcha: أبو جعفرمحمد الأستغداديزى — Abu Jaʼfar Muhammad ibn Muhammad Astugʻdadiyziy) — Roviy.*

Toʻliq ismi Abu Jaʼfar Muhammad ibn Muhammad ibn Osim ibn Ramazon ibn Ali ibn Aflah ibn Kosmona al-Astugʻdadiyziy. U XI asr boshida Nasafga qarashli Astugʻdadiyza qishlogʻida tugʻilgan. Abu Jaʼfar Muhammad Astugʻdadiyziy boshlangʻich taʼlimni otasi Muhammad al-Astug‘dadiyziydan olgan.

Ustozlari
---------

Abu Jaʼfar Muhammad Astugʻdadiyziy hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Abu Bakr Muhammad ibn Osim ibn Ramazon ibn Ali ibn Aflah ibn Kosmona al-Astugʻdadiyziydan va Abu Muhammad Ismoil ibn Husayn az-Zohid va bir guruh Buxorolik muhaddislardan oʻrgangan va hadislar rivoyat qilgan.

Shogirdi
--------

Abu Jaʼfar Muhammad Astugʻdadiyziydan o‘g‘li Abdulaziz taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Abu Jaʼfar Muhammad Astugʻdadiyziy 425/1034-yili oʻrta yosh davrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J.1. — Bayrut. Lubnan 1998. -B. 137.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007. -B. 33.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qamara Burnasheva** (1920-yil 8-mart Andijon — 2000-yil 31-may) — aktrisa, qoʻshiqchi. Oʻzbekiston xalq artisti (1960).

Biografiyasi
------------

Qamara Burnasheva 1920-yili 8-mart kuni Andijon shahrida ziyoli oilada dunyoga kelgan. Otasi Valijon Burnashev hamda onasi Aziza Burnasheva Andijonda oʻqituvchilik bilan shugʻullangan. Qamara Burnasheva oilada uch qiz farzandning kenjasi boʻlgan.

Qamara Burnasheva maktabda oʻqib yurgan davrda „Koʻk koʻylaklilar" drama toʻgaragiga qatnagan. 7-sinf oʻquvchisi Burnasheva toʻgarakdagi boʻlib oʻtgan sahna koʻrinishida qatnashgan va uning ijrosi Toʻxtasin Jalilov eʼtiborini tortgan. Qamara Burnasheva 1934-yili 14 yoshida Y. Oxunboboyev nomidagi Andijon musiqali drama va komediya teatriga ishga qabul qilingan (1943-yil Samarqand teatrida aktrisalik bilan shugʻullangan) va u yerda 1991-yilgacha faoliyat koʻrsatgan. Teatr sahnasida ikki yuzga yaqin rollarni ijro etgan.

Qamara Burnasheva „Boy ila xizmatchi" spektaklida Gulbahor, „Xolisxon"da Tojixon, „Romeo va Julyetta" spektaklida Julyetta, „Shohi soʻzana"da Hafiza, „Momaqaldiroq" spektaklida Katerina, „Farhod va Shirin" asarida Shirin, „Layli va Majnun" asarida Layli, „Nurxon"da Nurxon, „Kelinlar qoʻzgʻoloni" spektaklida Farmonbibi, „Nodira"da Nodira, „Oshiq Gʻarib va Shohsanam" spektaklida Shohsanam, „Kampirga sovchi keldi"da Oysha xola, „Sanam"da Sanam va boshqa obrazlarni yaratgan. Aktrisa „Layli va Majnun" asaridagi Layli obrazini 1001 marta ijro qilgan.

Qamara Burnasheva qoʻshiqchi sifatida ham ijod qilgan. Uning ijrosida „Tokay", „Firgʻonikim", „Mubtalo boʻldim senga" singari 10 dan ziyod qoʻshiqlar mavjud va ular Oʻzbekiston teleradiokompaniyasining „Oltin fond"dida saqlanadi.

Qamara Burnashevaga Abbos Bakirov, Xadicha Aminova, Vahob Azimovlar ustozlik qilgan.

Aziza Aminova, Maʼrifat Ubaydullayeva, Naziraxon Hakimova, Qimmatxon Turgʻunova, Shirinxon Mansurova, Mavluda Boymatova, Sharofat Toshiboyeva Qamara Burnashevaning shogirdlari boʻlgan.

Qamara Burnasheva serqirra aktrisa boʻlib, oʻtkir hajviy, lirik va murakkab psixologik rollar ustasi sifatida tanilgan.

### Shaxsiy hayoti

Qamara Burnasheva Abbos Bakirov bilan turmush qurgan. Ular toʻrt nafar farzanga — ikki qiz, ikki oʻgilga ota-onalik qilgan. Oʻzbekiston xalq artisti Oybarchin Bakirova ularning farzandidir.

### Vafoti

Qamara Burnasheva 2000-yil 31-may sanasida 80 yoshida Toshkent shahrida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Qamara Burnasheva 1960-yili „Oʻzbekiston xalq artisti", 1998-yili „El-yurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Mahmudov, Avazbek*. Andijon san'ati fidoiylari*, To'ldirilgan 2-nashr, Akademnashr, 2018 — 226 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 15-iyun 2023-yilda qaraldi.
2. 1 2 3 4 5  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abu Lays Zovariy** (arabcha: أبو الليث الزاوري — Abu Lays Nasr ibn Sayyor ibn Fath Zovariy Samarqandiy) — roviy.

Abu Lays Zovari Oʻrta asrlarda Ishtixon shahriga qarashli Zovar qishlog‘ida tugʻilgan. Uning bolaligi tugʻilib oʻsgan qishlogʻi Zovarda oʻtgan. Boshlangʻich taʼlimni ham shu yerda olgan.

Ustozlari
---------

Keyinchalik Abu Lays Zovariy „Sunani Dorimiy" kitobining sohibi Abu Muhammad Abdulloh ibn Abdurahmon Dorimiy va Abd ibn Humayd Keshiy, Saʼid ibn Abu Zaydun, Ahmad ibn Sinon Qatton va Yunus ibn Abdulaʼlo Sadafiy kabi muhaddislardan hadis ilmi borasida taʼlim olgan va ulardan hadislar eshitgan, yozib olgan hamda rivoyat qilgan.

Ilmiy safari
------------

U ilm talabida Xuroson, Iroq, Misr kabi bir qancha mamlakatlarga safar qilgan. Ushbu oʻlkalarda hadis ilmining sir-sinoatlarini puxta oʻzlashtirgan.

Shogirdlari
-----------

Oʻz navbatida Nasr ibn Sayyor Zovariydan Abu Amr Muhammad ibn Ishoq Usfuriy va Abu Yahyo Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim Karbisiy kabi allomalar hadislar rivoyat qilganlar.
Manbalarda Abu Lays Zovariyning oʻz zamonasining taniqli hadis roviylaridan hisoblanganligi, ilm olishga harakati va ishtiyoqi juda kuchli boʻlganligi taʼkidlangan va shu bois koʻp ilm oʻrganib, kitoblar tasnif qilganligi qayd etilgan. Afsusuki, u tomonidan tasnif etilgan kitoblari bizgacha etib kelmagan.

Vafoti
------

Abu Lays Zovariy 294/907 yil vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Isaev Y. Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 60.
2. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 540.
3. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 6. — Qohira, 1998. 225.
**Kozim Ibrohimovich Eminov** (1928.24.5, Alushta, Qrim Respublikasi — 1976.1.5, Toshkent) — rang-tasvir ustasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1972). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1953) va Toshkent pedagogika instituti (1968)ni tugatgan. 1968-yildan Toshkent pedagogika institutining Badiiy grafika fakultetida dars bergan, 1975-yildan dotsentabr E. tarixiy, maishiy va manzara janrlarida asarlar yaratgan; his-tuygʻularga boy romantik manzaralari bilan tanilgan: "Bahor suvi", "Yoz", "Chimyon etaklari", "Angren", "Sementchi ayollar" va boshqalar Asarlari muzeylarda, shaxsiy toʻplamlar va galereyalarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻzbekiston respublikasi milliy kitob palatasi** — Oʻzbekistondagi bibliografiya va matbaa statistikasi sohasidagi markaz. 1926-yil 3-yanvarda Samarqandda tashkil etilgan. 1934-yildan Toshkentda faoliyat yuritadi. Oʻzbekiston Respublikasi milliy kitob palatasi respublika matbuot statistikasi materiallarini tayyorlaydi, respublikada nashriyotchilikning rivojlanishini baholaydi, uni rejalashtirishga yordam beradi. Respublikadagi barcha nashriyot va nashriyot huquqiga ega boʻlgan tashkilotlar mahsulotini qabul qiladi, ularning statistikasi bilan shugʻullanadi, barcha kitoblar, shuningdek, jurnallar, toʻplam va gazetalardagi asosiy materiallar bibliografiyasini tayyorlaydi, matbaa nashrlarining xalqaro standart belgilarini joriy etish va milliy matbaa arxivini tashkil etish bilan shugʻullanadi.

Milliy kitob palatasi tarkibida nazorat nusxasini qabul qilish va matbuot statistikasi, kundalik bibliografiya, bibliografik maʼlumotnomalar, kataloglar, matbaa arxivi kabi tarmoqlar mavjud. 1927-yildan respublikadagi matbuot nashrlarining majburiy nusxasini olib, ular asosida ilmiy bibliografiya, matbuot statistikasini amalga oshiradi. Milliy kitob palatasi 1969-yildan oʻzbek tilida, 1971-yildan rus tilida alifbo va sistematik kataloglar yordamida turli bibliografik maʼlumotnomalar tayyorlaydi. 1928-yildan ,,Oʻzbekiston matbuoti solnomasi" va uning tarkibida 3 oyda 1-marta ,,Tanqidiy maqolalar solnomasi", ,,Tasviriy sanʼat asarlari solnomasi", ,,Vaqtli nashrlar solnomasi" va boshqalar nashr etiladi.

Milliy kitob palatasi 1976-yildan Oʻzbekistonda (1920-yillardan) chop etilgan kitoblar bibliografiyasini tayyorlab, kitob holida nashr qilishga kirishib, 30 jildli kitoblar solnomasini tayyorladi. Shu bilan birga, turli sohalarga oid oʻnlab maxsus nashrlar ham oʻquvchilarga taqdim etildi. Jurnal materiallari, gazeta maqolalari solnomalari ham oyma-oy nashr etib boriladi. Milliy matbaa bibliografiyasi elektron shaklda ham tayyorlanmoqda.

Milliy kitob palatasining arxiv fondida qariyb 80 yil davomida Oʻzbekistonda chop etilgan 3 mln 230 ming saqlov birligidan iborat bosma nashrlar mujassam. Milliy kitob palatasi bibliografiya nazariyasi va metodikasi boʻyicha ilmiy-metodik ishlar olib boradi. Har yili arxiv fondiga Oʻzbekistondagi nashriyotlar chop etayotgan mingdan ortiq kitob, shuningdek, 110 nomdagi jurnal va byulletenlarning, 510 dan ortiq nomdagi gazetaning har bir soni qoʻshib boriladi. Milliy kitob palatasi 2002-yilga qadar Oʻzbekiston Davlat matbuot qoʻmitasi huzurida ish yuritgan, keyin esa Oʻzbekiston milliy kutubxonasi tarkibiga oʻtkazilgan.

Zuhriddin Isomiddinov


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi** — Oʻzbekiston Respublikasining oliy qonun chiqaruvchi va davlat hokimiyatining vakillik organi 1991-yil 31-avgustda mustaqillikka erishgan paytdan boshlab 1994-yil 25-dekabrgacha — mustaqil Oʻzbekiston tarixidagi birinchi parlament saylovi va yangi milliy parlament tashkil etilgunga qadar — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi (Oliy Majlisi) — bir palatali parlament hisoblanadi (2002-yilgi konstitutsiyaviy referendum natijalariga koʻra ikki palatali boʻlgan). Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi oʻzidan oldingi Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti sifatida bir palatali boʻlib, respublikaning barcha viloyatlaridan saylangan turli millatlarga mansub 500 nafar xalq deputatidan iborat edi. 1991-yil 31-avgustda Oʻzbekiston mustaqilligini eʼlon qilgan parlament (oxirgi, 12-chaqiriq) nomi bilan mashhur. Mustaqillikning shakllanishida va respublika mustaqillikka erishgandan keyingi dastlabki yillarda muhim davlat organi sifatida tarixda ham mashhur.

1991-yil 31-avgustda Oʻzbekiston mustaqilligi eʼlon qilingan paytda, 1991-yil 12-iyundan Oʻzbekiston Oliy Kengashining raisi lavozimida Shavkat Yoʻldoshev faoliyat yuritgan va 1993-yilgacha bu lavozimda ishlagan.

Adabiyotlar
-----------

* „Верховный Совет Узбекистана".  nrm.uz. 30-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2020-yil.
**Spenser Bonaventure Tracy** (1900-yil 5-aprel - 1967-yil 10-iyun) - amerikalik aktyor. U oʻzining tabiiy ijro uslubi va koʻp qirraliligi bilan mashhur edi. Hollywoodning "Oltin davri" ning asosiy yulduzlaridan biri Treysi toʻqqiz nominatsiya boʻyicha "Eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida ketma-ket ikki marta Akademiya mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi aktyor boʻldi. Faoliyati davomida u 75 ta filmda suratga tushgan va tengdoshlari orasida ekranning eng zoʻr aktyorlaridan biri sifatida obroʻ qozongan. 1999-yilda Amerika Kino Instituti Treysini Klassik Hollywood kinosining 9-eng buyuk erkak yulduzi deb topdi.

Yoshligi
--------

 Treysi 1919 yilda Shimoli -g'arbiy harbiy va dengiz akademiyasida
Spenser Bonaventure Treysi 1900-yilning 5-aprelida Miluokida Karolinning ikkinchi oʻgʻli (qizlik familyasi: *Brown* ; 1874–1942) va yuk mashinasi sotuvchisi Jon Edvard Treysi (1873—1928) boʻlib tugʻilgan. Uning onasi badavlat, Presviterian, Oʻrta Gʻarb oilasidan edi, otasi esa irlandiyalik katolik naslidan edi. Uning akasi Kerroll bor edi, u toʻrt yosh katta edi.

Karyerasi
---------

Oʻqishni tugatgandan soʻng, Treysi Nyu-Yorkning White Plains shahrida joylashgan yangi aktsiyadorlik kompaniyasiga qoʻshildi va u yerda unga periferik rollar berildi. U erda baxtsiz boʻlib, u Cincinnatidagi kompaniyaga koʻchib oʻtdi, ammo taʼsir qila olmadi. 1923-yil noyabr oyida u Brodveyda Ethel Barrimor rolini oʻynagan *"Qirollik fandango"* komediyasida kichik bir qismga tushdi. Shou uchun sharhlar yomon edi va u 25 ta spektakldan keyin yopildi; Keyinchalik Treysi muvaffaqiyatsizlik haqida shunday dedi: "Mening egom dahshatli zarba oldi". U Nyu-Jersidagi kurashayotgan kompaniyada lavozimni egallaganida, Treysi kuniga 35 sentlik nafaqa bilan yashar edi. 1924-yil yanvar oyida u Winnipegdagi kompaniyada birinchi bosh rolni oʻynadi, lekin tez orada tashkilot yopildi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Treysi aktrisa Luiza Tredvell bilan ikkalasi ham Nyu-Yorkdagi White Plains shahridagi "Wood Players" aʼzosi boʻlganlarida uchrashdi - Treysi oʻqishni tugatgandan soʻng qoʻshilgan birinchi aktsiyadorlik kompaniyasi. Er-xotin 1923-yil may oyida unashtirilgan va oʻsha yilning 10-sentyabrida uning shousining ertak va kechki chiqishlari orasida turmush qurishgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „AFI's 100 Years ... 100 Stars".  American Film Institute (16-iyun 1999-yil). 13-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2012-yil.
2. ↑  „Los Angeles Times Hollywood Star Walk – Spencer Tracy". *Los Angeles Times*. 7-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2017-yil.
3. ↑  Curtis (2011) p. 27.
4. ↑  Curtis (2011), p. 29.
5. ↑  Curtis (2011) p. 6.
6. ↑  Curtis (2011) pp. 13–15.
7. ↑  Deschner (1972) pp. 36–37.
8. ↑  Curtis (2011) p. 17.
9. ↑  Curtis (2011) p. 18.
10. ↑  Curtis (2011) p. 12.
11. ↑  Curtis (2011) pp. 14–15.
**Mantiqiy xulosa** - bir va un dan ortiq chin mulohazalardan maʼlum qoidalar yordamida yangi bilimlarni keltirib chiqarish. Xulosa chiqarish jarayoni asoslardan xulosaga mantiqan oʻtishdan tashkil topadi. Mantiqiy xulosa chikarish uchun asoslar chin boʻlishi, bir-biri hamda xulosa bilan mantiqan bogʻlangan boʻlishi shart. Xulosa asoslari bilan xulosaning mantiqan bogʻliq boʻlishi xulosa chiqarish qoidalarida qayd qilingan boʻladi. Mantiq ilmida fikrning harakat yoʻnalishiga koʻra, deduktiv xulosa chiqarish, induktiv xulosa chiqarish va analogiya (oʻxshatish) orqali xulosa chiqarish turlari oʻrganiladi. Mantiqiy xulosa chiqarishning har bir turiga xos boʻlgan qoidalar mavjud boʻlib, ularning buzilishi xulosaning xato boʻlishiga olib keladi (yana qarang Mantshiy xatolar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spidometr** (ing. "speed" — "tezlik" va "meter" — "metr") — transport mashinalarining harakat tezligini (km/soatda) ko'rsatadigan asbob. Magnit induksiyali va mexanik xillari bor. Magnit induksiyali S. mashinaning uzatmalar qutisidagi ikkilamchi val bilan birikkan oʻzgarmas magnit maydonining S. mili biriktirilgan disk yoki silindrda induksiyalanadigan uyurma toklar magnit maydoni bilan oʻzaro taʼsirlashuviga asoslangan. S. mili mashinaning harakat tezligiga mos ravishda buriladi. Mexanik S. markazdan qochma kuchga asosan ishlaydi (yana Taxometr). S. mexanik yoki elektr usulda mashina transmissiyasi yoki gʻildiraklaridan harakatga keltiriladi. S.ning bir uzeliga  transportning oʻtgan yoʻlini koʻrsatuvchi hisoblash mexanizmi oʻrnatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  Uzel – asosan dengizchilikda, navigatsiya va qisman aviatsiyada qoʻllaniladigan tezlik birligi. Bir uzel tezlik bu bir soatda bir dengiz milimasofasini bosib oʻtilishiga teng. 1uzel = 1852 metr/soat.
**Chigʻir** — 1) yuklarni koʻtarish yoki siljitish uchun moʻljallangan mashina; barabanga oʻraladigan poʻlat arqon (kanat) yordamida amalga oshiriladi. Harakatlantirish turiga koʻra, dastaki yoki mashina (elektr dvigatel, ichki yonuv dvigateli va boshqalar) bilan harakatlanadigan, oʻrnatilishiga koʻra muqim (statsionar) va koʻchma xillarga boʻlinadi. Ch. harakatlantiruvchi kiyem, reduktor, baraban, tormoz va yuk koʻtaradigan egiluvchan element (kanat yoki zanjir) dan iborat. Yuk koʻtaruvchanligi 250 kg dan 20 t gacha, yuk koʻtarish tezligi 0,5–1 m/s. Ch. yuklarni koʻtarish, tushirish, ayrim hollarda gorizontal yoʻnalish boʻyicha tashishda ishlatiladi. Ch.dan koʻtarishtashish mashinasi yoki murakkab kranlarning koʻtarish mexanizmi sifatida foydalanish mumkin; 2) suv sathi sugʻoriladigan yer sathidan pastda boʻlgan joylarda suvni yuqoriga koʻtarib beradigan qad. eng oddiy gidravlik moslama; uy hayvonlari, odam yoki oqar suv kuchi bilan harakatga keltirilgan. Qadimda Misr, Hindiston, Xitoy, Oʻrta Osiyo va boshqa oʻlkalarning sugʻorish tizimlarida qoʻllangan. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, oqar suv kuchi bilan harakatlantiriladigan Ch. Oʻrta Osiyoda (ayniqsa, Xorazmda) 9— 11-asrlarda keng tarqalgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grigoriy Potyomkin haykali** ― Xersonda Potyomkin maydonining markazida joylashgan.

Xerson asoschisi knyaz Potyomkinning shahar soborida dafn etilganining 45 yilligi munosabati bilan 1831-yilda akademik I.P.Martos tomonidan haykaltaroshlik qilingan modelga koʻra yaratilgan. 1836-yil oxirida u shahar markazida oʻz oʻrnini egalladi. Katta granit poydevorining muallifi italiyalik arxitektor Frants Karlovich Boffo edi, u 1820 va 1830-yillarda Odessada koʻp ishlagan va xuddi shu Martos tomonidan Richelieu yodgorligi uchun poydevorni qurgan. 1840-yilda yodgorlik atrofida Potyomkinskiy deb nomlangan bulvar oʻrnatiladi va devor bilan oʻraladi.

Bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelganidan keyin (1917), Potemkin haykali brezent bilan qoplangan, shuning uchun odamlar „Xerson arvohi" laqabini oldi. Nihoyat, u poydevordan olib tashlandi (27.04.1927) va Xerson tarixiy-arxeologiya muzeyi hovlisiga oʻtkaziladi. 1944-yil boshida, Xerson Sovet qoʻshinlari tomonidan ozod qilinganida, yodgorlik topilmadi. 2003-yilda shaharning 225 yilligini nishonlash uchun u Xersonlik haykaltarosh Yurik Stepanyan tomonidan qayta tiklanadi (koʻplab oʻzgarishlar bilan).

Manbalar
--------

1. ↑  Памятник Потемкину Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04). *peloris.org*
**Regulus —** Sher yulduz turkumidagi eng yorqin yulduz va tungi osmondagi eng yorqin yulduzlardan biri.

Regulus quyosh tizimidan taxminan 77,5 yorugʻlik yili masofasida joylashgan. Qadimgi arab tilida bu yulduz Kalb al-Asad (qlb ạlạ̉sd) deb atalgan, yaʼni „sherning yuragi"; baʼzan bu nom lotin tiliga tarjimada topilgan — *Cor Leonis*. Qadimgi hind astronomiyasida Regulus Nakshatra Magha bilan mos keladi. Alpha Sheri birinchi kattalikdagi yulduzlar roʻyxatida oxirgi hisoblanadi, chunki keyingi eng yorqin Adara 1,50m magnitudaga ega, bu uni ikkinchi kattalikdagi yulduzga aylantiradi. Osmondagi barcha eng yorqin yulduzlar ichida Regulus ekliptikaga eng yaqin, Quyosh har yili 23-avgustda unga eng kichik masofada yaqinlashadi. Bu, shuningdek, Regulus vaqti-vaqti bilan Oy tomonidan yashiringanligini anglatadi.

Xususiyatlari
-------------

 Regulus Sher va Yupiter yulduz turkumidagi (Regulusning pastda va chap tomonida) 2004-yil
Regulusning massasi Quyoshnikidan taxminan 3,5 baravar katta. Bu yosh yulduz, yoshi bir necha yuz million yil. U juda tez aylanadi, aylanish davri bor-yoʻgʻi 15,9 soatni tashkil qiladi. Bu tortishishning qorayishiga olib keladi, bunda yulduzning qutblari ekvatoriga qaraganda sezilarli darajada (50 %) issiqroq va besh marta yorqinroq boʻladi. Agar Regulus atigi 14 % tez aylansa, markazga yoʻnaltirilgan tortishish kuchi yulduzni parchalanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun yetarli boʻlmas edi. Regulusning aylanish oʻqi yulduzning kosmosdagi harakat yoʻnalishiga deyarli toʻgʻri keladi.

 Mahalliy qabariqning tuzilishi. Regulus, Quyosh va boshqa yulduzlarning holati koʻrsatilgan. Tasvir shunday yoʻnaltirilganki, Galaktika markaziga eng yaqin yulduzlar uning tepasida joylashgan.
Regulus shimolidagi osmonda 20 yoy daqiqada, bizning Somon yoʻli galaktikamizning sunʼiy yoʻldoshi boʻlgan Sher I mitti sferoid galaktikasi mavjud.

Tadqiqot
--------

2011-yil aprel oyi oʻrtalarida Michigan universiteti astronomlari toʻrtta teleskopdan kelgan yorugʻlikni birlashtirgan optik asbob yordamida Regulas haqidagi maʼlumotlarni tasvirlash va aniqlashtirishga muvaffaq boʻlishdi. Ular qariyb 100 yil davomida mavjud boʻlgan Von Zaypel teoremasini ham rad etdilar.

2021-yil 9-mart, UTC 20:08 dan 20:23 gacha 9 kilometrlik asteroid (2589) Daniel (+16,9m) Regulus yulduzini qopladi. Maksimal qamrov muddati taxminan 1 soniya edi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑   *Первые результаты с радиомассива CHARA. Интерферометрическое и спектроскопическое исследование быстровращающейся звезды α Льва (Регул)*. .
6. ↑  dve treti Lunnogo diska
7. ↑  „Съёмка поверхности звезды торпедировала вековой закон". 24-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2011-yil.
8. ↑