**Shamshod Begum — qoʻshiqchi** (hind शमशाद बेगम, Oʻtgan: *Śamśād Begam,* 1919-yil 14-aprel — 2013-yil 23-aprel)hind kino sanoatida birinchi boʻlib qoʻshiq kuylagan hind qoʻshiqchisi boʻlgan. Oʻzining oʻziga xos ovozi va diapazoni bilan ajralib turadigan u hindustani, bengal, marati, gujarati, tamil va panjob tillarida 6000 dan ortiq juda ham koʻp qoʻshiq kuylagan, shulardan 1287 tasi hind tilidagi kino qoʻshiqlari edi. U Naushad Ali va OP Nayyar kabi oʻsha davrning taniqli bastakorlari bilan ishlagan, ular uchun u ularning sevimlilaridan biri edi. Uning 1940-yillardan 1970-yillarning boshigacha boʻlgan qoʻshiqlari mashhur boʻlib kelgan va remiks tarzda ham ham hozirgi kungacha qoʻshiqlari davom etmoqda.

Shaxsiy hayoti
--------------

Shamshod Begum 1919-yil 14-aprelda (hozirgi Pokiston) Lahor shahrida (hozirgi Pokiston) tugʻilgan. Amritsar yaqinidagi Jallianvala Bagh qirgʻogʻidantomonda konservativ musulmon oilasida tugʻilgan sakkiz farzand, besh oʻgʻil va uch qizdan biri boʻlgan edi. Uning otasi Mian Husayn Baksh Maan mexanik boʻlib ishlagan, onasi Gʻulom Fotima esa konservativ feʼl-atvorli taqvodor ayol, fidoyi xotin va farzandlarini anʼanaviy oilaviy qadriyatlar bilan tarbiyalagan ona edi.

Erining oʻlimidan soʻng, Shamshod Begum qizi va kuyovi bilan Mumbayda, avval janubiy Mumbayda, keyinroq Xiranandani bogʻlarida yashay boshladi. U bora-bora yolgʻonchiga aylandi va oʻzini butunlay nevaralariga bagʻishladi, shu darajaga yetdiki, keng jamoatchilik uning tirik yoki oʻlikligidan bexabar edi. 2004-yilda bir qancha nashrlar Shamshod Begim bir necha yil avval vafot etgani haqida notoʻgʻri xabar tarqatgach, ommaviy axborot vositalarida bahs-munozara avj oldi. Shamshodning oilasi matbuot bayonotida bu unday emasligini aniqladi. Uning oʻz-oʻzidan yolgʻizligi hayratlanarli, chunki oʻnlab yillar davomida jamoatchilik eʼtiboridan chetda, uning eski qoʻshiqlari omma orasida mashhur boʻlib qoldi va bir kun ham oʻtmasada eskirmaydi va mashhurligini yoʻqotmagandi.  Vividh Bharati va butun Hindiston radiosida hech boʻlmaganda bir nechta qoʻshiqlar ijro etilmagan qolmaydi, chunki juda ham mashhur boʻlgan.

Faoliyati
---------

### 1924—1940-yillarda

Begʻimning iqtidorini birinchi marta 1924-yilda boshlangʻich maktabda oʻqib yurganida direktori payqagan. Ovozining sifatiga qoyil qolgan, u sinf namozining bosh qoʻshiqchisi etib tayinlangan. 10 yoshida u diniy marosimlarda va oilaviy nikohlarda xalq qoʻshiqlarini kuylashni boshladi. U hech qanday rasmiy musiqiy taʼlim olmagan. Uning 1929-yildan beri qoʻshiq kuylash ambitsiyalari oilasining qarshiliklariga duch keldi. 1931-yilda, u oʻn ikki yoshga toʻlganida, qavvoli va gʻazallarni yaxshi koʻradigan amakisi uni yashirincha Jenophone (yoki Ksenofon) musiqa kompaniyasiga Lahorlik musiqachi va bastakor Gʻulom Hayder bilan tinglash uchun olib bordi. Begʻim oʻz intervyusida „Men Bahodirshoh Zafarning (hukmdor shoir) *Mera yaar mujhe mile agar gʻazalini kuyladim*", dedi. Taassurot qoldirgan Hayder unga oʻn ikkita qoʻshiq uchun shartnoma tuzdi, shu bilan birga eng yaxshi qoʻshiqchilar uchun ham shunday qulayliklar yaratildi. Begimning amakisi Aamir Xon otasi Miya Husayn Bakshni unga qoʻshiq aytishga ruxsat berishga koʻndirgan. U ovoz yozish kompaniyasi bilan shartnomani yutib olganida, otasi uni qoʻshiq aytishga rozi boʻldi, sharti u burka kiyib yozib, suratga tushishiga yoʻl qoʻymaydi. U har bir qoʻshiq uchun 15 rupiy ishlab topdi va Xenophone boʻyicha shartnomani tugatgandan soʻng 5000 mukofot oldi. Ksenophone taniqli musiqa yozish kompaniyasi boʻlib, boylar tomonidan homiylik qilingan va uning mashhurligi 1930-yillarning boshlarida elita doiralarida oʻsib bordi. U hech qanday rasmiy musiqa taʼlimiga ega boʻlmagan holda Ksenofon tinglovida gʻolib chiqqan boʻlsa-da, Husayn Bakshwale Sahab va keyinchalik Gʻulom Hayder 1937 va 1939-yillar orasida qoʻshiqchilik mahoratini yanada oshirdilar.

 Begum Hindistonning 2016-yilgi markasida

Manbalar
--------

1. ↑  „O P Nayyar award for Shamshad Begum". *The Times of India*. 24-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-yanvar 2009-yil.
2. ↑  „Yesteryears' playback singer Shamshad Begum named for Padma Bhushan". *Twocircles.net* (25-yanvar 2009-yil). 6-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
3. ↑  „Shamshad Begum, The Legendary Singer". *India Post* (1998-yil avgust). 17-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 30-mart 2008-yil.
4. ↑  „Shamshad Begum dies at 94". *The Times of India*. 26-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24-aprel 2013-yil.
5. ↑  „India singing legend Shamshad Begum dies" (24-aprel 2013-yil). 25-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
6. ↑  „Who was Shamshad Begum?" (inglizcha). *India Today*. 25-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-iyun 2022-yil.
7. ↑  „Shamshad Begum was born in Lahore, not Amritsar: Daughter". *The Express Tribune*. 6-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
8. ↑  „Shamshad Begum was born in Lahore, not Amritsar: Daughter (Interview)". *Newstrackindia.com* (3-may 2013-yil). 6-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
9. 1 2  „Newsmakers – Shamshad Begum". *milligazette.com* (15-noyabr 2004-yil). 18-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22-oktabr 2008-yil.
10. ↑  „Shamshad Begum Profile – Interview". *planetpowai.com*. 2009-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
11. ↑  *IANS.* „Shamshad Begum was born in Lahore, not Amritsar: Daughter". *The Express Tribune* (3-may 2013-yil). 28-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 27-yanvar 2018-yil.
12. ↑  „Legendary playback singer Shamsad Begum passes away". *Oneindia News* (24-aprel 2013-yil). 21-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.