recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qutchi**— Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida joylashgan shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Joylashuvi
----------

Qutchi shaharchasi Shahrisabz tumanida joylashgan. Shaharchaga eng yaqin aholi punktlari Chorshanba, Zarkacha va Arabon shaharchalari hisoblanadi. Eng yaqin suv inshooti Tanxozdaryo.

Tarkibi
-------

Shaharcha hududida Qutchi nomli qabriston, yoqilgʻi quyish shahobchasi, fermer xoʻjaligi oʻttiz sakkizinchi va ikkinchi sonli maktablar faoliyat yuritadi. Shaharcha tarkibidag „Qutchi" mahallasi ham joylashgan boʻlib, mahalla 1999-yil 12-aprelda tashkil topgan

Etimologiyasi
-------------

Qutchi shaharchasining xalq orasida Quchchi, Qushchi shaklidagi talaffuzlari ham mavjud. Tarixiy manbalarda Chiroqchi (Shahrisabz tumani) hududida ilgari quchchi (yoki qutchi) lar yashaganligi qayd etiladi. Mazkur insonlar qadimiy oʻzbek qabilalaridan biri hisoblanadi.

### Qutchi qabilasi

13—14-asrlarda hozirgi Oʻzbekiston hududiga (Qashqar va Yettisuv) qutchi deb nomlangan qabila vakillari koʻchib kelib, shu yerdagi aholi bilan aralashib yashay boshlaydilar. Qirgʻiz, qozoq va qoraqalpoq xalqi orasida ham qutchi (quchchi) nomli qabilalar yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Ular asosan dehqonchilik bilan mashgʻul boʻlishgan. Ular oʻz nomlarini 20-asrgacha saqlab qolishgan.

Qutchi shaharchasi nomi ham ayni shu qabila nomi bilan uzviy bogʻliqligiga ishoniladi. Bu nom tarkibidagi *qut-qush-quch-qugʻ-qu* soʻzlari hamda ularga qoʻshilgan -chi yoki -inchi qoʻshimchalari koʻplab etnonimlar tarkibida mavjud. Jumladan, qiyikchi, qarapchi, yomonchi, tuyachi va axtarchi kabilar. Oqqushga totem sifatida sigʻinuvchilar quvchi, qushchi yoki quchchi, qutchi nomlari bilan atalgan. Qutchi yoki quvchi ayni shu nomli qabila tomonidan tashkil etilgan qishloq hisoblanadi.

Oʻxshash nomlar
---------------

Zomin tumanida Qutchi nomli qishloq mavjud. Shuningdek, mazkur qishloqda V-VIII asrlarga mansub Qutchitepa nomli arxeologik yodgorlik joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kutchi/Shaxrisabz". *uzb.postcodebase*. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  „Qutchi". *uzbekistan-streets*. Qaraldi: 08-2023.
3. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
4. ↑  „QUTCHI MFY" (1-may 2021-yil). Qaraldi: 08-2023.
5. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 396 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
6. ↑  „Kutchi (Zomin tumani)". Qaraldi: 08-2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shilvi** (ruscha: *Шилви*) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Qarshi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga binoanshaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi
-------------

Mazkur hudud nomiga oʻsimlik, daraxt turini bildiruvchi soʻz asos qilib olingan. Shilvi bu xalq tilida uchqat deb nomlanuvchi koʻp yillik oʻsimlik. Uning xalq orasida duk choʻp (xushboʻy gulli oʻsimlik) singari nomi ham mavjud. Qirgʻiz tilida *shilon* bu aynan uchqat, ituzum oʻsimligini ifodalaydi. Shilvi oʻsimligi ayni shu hududda oʻsganligi va aynan shu manzilgoh uchun xos boʻlganligi sababli ham, shaharcha nomi Shilvi deb atalagan boʻlishi mumkin.

Oʻxshash joy nomlari
--------------------

Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanidagi qishloq ham Shilvi nomi bilan ataladi.

Joylashuvi
----------

Shilvi shaharchasi Qashqadaryo viloyati Qarshi tumanining markazida, tuman markazi (Qarshi) va temiryoʻl bekatidan 6 km uzoqlikda joylashgan. Qarshi aeroportigacha eng yaqin masofa 4 km ni tashkil etadi. Shaharcha hududida Abdulla Ansori qabristoni, 36-sonli maktab joylashgan.

Aholisi
-------

Aholini roʻyhatga olish maʼlumotlarida qayd etilishi, Shilvi shaharchasida 2013-yilda 2609 nafar, 2016-yil 1-yanvarda esa 2.7 ming nafar aholi istiqomat qilgan.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etadi. Shuningdek, bu hududda boshqa millat vakillari ham istiqomat qiladi. Jumladan, qozoqlar, qirgʻizlar, qoraqalpoq va tojik millatiga mansub aholi.

Iqlimi
------

Shilvi shaharchasining iqlimi kontinental boʻlib, qishi iliq kechadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0° C, 2° C, baʼzi kunlari hatto, —22°, —27° gacha sovuq boʻlishi mumkin. Yozi issiq boʻladi. Iyul oyining oʻrtacha harorati 28,8° C, eng yuqori harorat esa 47° C ni tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
2. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 323 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
3. ↑  Soliyev A.S.; Tashtayeva S.K.; Egamberdiyeva M.M.*. Shaharlar geografiyasi*. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018 — 149 bet. ISBN 978-9943-5519-4-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Charos Qayumova** (tugʻ. 1999-yil 1-iyul) — oʻzbeklik taekvondochi, 53 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoa aʼzosi. 2021-yilgi Osiyo chempioni, 2022-yilgi taekvondo boʻyicha Osiyo chempionati kumush medali sovrindori. 2019-yilgi Jahon Harbiy oʻyinlarida chempioni.

Faoliyati
---------

2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida u ayollar oʻrtasida 57 kg gacha vazn toifasida chiqish qilgan. U birinchi uchrashuvida gʻalaba qozondi, keyin esa keyingi bahsda Tailand sportchi Vipawan Siripornpermsakga imkoniyatni boy berdi. Oʻsha yili Charos Qayumova Fransiya ochiq chempionati gʻolibi boʻldi.

2019-yilda Manchesterda (Birlashgan Qirollik) Taekvondo boʻyicha Jahon chempionatida ishtirok etdi, ammo magʻlub boʻldi. Oʻsha yili Uxan shahrida (Xitoy) boʻlib oʻtgan Jahon Harbiy oʻyinlarida u 53 kg gacha vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Keyin birinchi davrada „Katta Dubulgʻa" turnirda magʻlub boʻldi.

2021-yilda Bayrutda (Livan) boʻlib oʻtgan Taekvondo boʻyicha Osiyo chempionatida Charos Qayumova 53 kg gacha vazn toifasida final bahsida Xitoy Respublikasi sportchi Su Po-yani magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2022-yilda Eronda „Fajr Open" xalqaro musobaqasi 53 kg gacha vazn toifasida Charos Qayumova finalga qadar etib bordi va eronlik taekvondochi Nahid Kiyanichandehga 6:7 hisobida yutqazib qoʻyib, kumush medal sohibasiga aylandi.

2022-yilda 24-iyunda Chuncheonda (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan taekvondo boʻyicha Osiyo chempionatida Charos 53 kg gacha vazn toifasida final bahsida eronlik sportchi Nahid Kiyanchandehni yutqazib, kumush medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 8-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Ushbu maqolani tinglang (2 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 4-iyul, 2022-yil(2022-07-04)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
Qo'shma Shtatlarning hududiy o'sishi, 1810-1920 yillar
Amerika Qo'shma Shtatlari hududining tarixi taxminan miloddan avvalgi 15-mingyillikda Amerikaga birinchi odamlarning ko'chib kelishi bilan boshlanadi. Ko'plab mahalliy madaniyatlar shakllandi. Amerikaning Yevropa davlatlari tomonidan mustamlaka o'lkaga aylantirilishi 15-asrning oxirida boshlangan, ammo keyinchalik Amerika Qoʻshma Shtatlarining mustamlakasiga aylangan davlatlar 1600-yildan keyin joylashtirildi. 1760-yillarga kelib, o'n uchta Britaniya mustamlakalari 2,5 million kishini o'z ichiga olgan va Appalachi tog'larining sharqida joylashgan Atlantika sohili bo'ylab davlatlari tashkil etilgan. Fransiyani mag'lubiyatga uchratgandan so'ng, Britaniya hukumati mustamlakachilarning yangi soliq turlarini ma'qullashi kerakligi haqidagi konstitutsiyaviy muzokarani rad etib,yangi soliq turlarini,ya'ni Marka solig'ini joriy etdi. Ushbu soliqlarga, ayniqsa 1773 yildagi Boston choy bazmIGA qarshilik ko'rsatish parlamentning o'zini o'zi boshqarish organlarini tugatish uchun jazo qonunlarini ishlab chiqarishiga olib keldi. 1775- yilda Massachusets shtatida qurolli mojaro boshlandi.

1776 yilda Filadelfiyada Ikkinchi kontinental kongressda mustamlaka davlatlar ''Qo'shma Shtatlar'' deb o'z davlatlarining mustaqilligini e'lon qilishdi. Bo'lib o'tgan inqilobiy urushda yutgan General Jorj Washington tomonidan davlat boshqariladigan bo'ldi. 1783 -yilgi tinchlik shartnomasi yangi davlatning chegaralarini belgilab berdi. Konfederatsiya Maqolalarida markaziy hukumat tashkil etilgan, ammo u barqarorlikni ta'minlashda samarasiz edi, chunki u soliq yig'a olmadi va boshqaruvchi xodimi yo'q edi. Konventsiya 1789-yilda yangi Konstitutsiya ishlab chiqdi yozdi va huquqlarni kafolatlash uchun ''Huquqlar to'g'risidagi Bill '' ga 1791-yilda qo'shildi.Birinchi prezident Washington, Aleksandr Hamilton esa uning bosh maslahatchisi sifatida kuchli markaziy hukumat yaratildi. 1803 -yilda Fransiyadan Luiziana hududini sotib olish AQShning hajmini ikki baravar oshirdi.

Eslatmalar
----------

Manbalar
--------

* {{Kitob manbasi|last=Commager|first=Henry Steele|title=Documents of American History Since 1898|url= Steele Commager}]
* Engel, Jeffrey A.*. America in the World: A History in Documents from the War with Spain to the War on Terror*, 2014.
* *. The Spirit of 'Seventy-Six': The Story of the American Revolution as told by Participants* Commager:, 1958.
* *History of American Presidential Elections, 1789–2008* Troy:, 2011.
Banu Qurayza qabilasining yahudiylarining magʻlubiyati tasviri (Muhammad Rofi Bazilning 19-asr matni tasviri)
**Banu Qurayza** (ivritcha: *בני קוריט'ה*  ; بنو قريظة) — 7-asrda Arabiston yarim orolining shimolidagi Yasrib (Madina) vohasida yashagan yahudiy qabilasi. Islom paygʻambari Muhammad alayhissalom 622 yilda Madinaga hijrat qilgandan soʻng, ular Muhammad alayhissalom tomonidan tashkil etilgan Madina konventsiyasiga qoʻshilishdi. Muhammad alayhissalom qoʻmondonligidagi musulmon qoʻshinlari tomonidan erkaklar oʻlimga mahkum qilingan, ayollar va bolalar esa ushbu shartnomadagi Madinani har qanday hujum boʻlsa birgalikda himoya qilishlari haqidagi sulhni buzganliklari sababli qul qilib qoʻyilgani iddao qilinadi. Xandaq jangi (627) va bundan tashqari, ular musulmonlarga qarshi kurashdilar.

627-yilda Banu Qurayza qabilasi Muhammad alayhissalom bilan oʻzaro kelishuvni buzganidan soʻng sodir boʻlgan voqeada, islom manbalariga koʻra, ular Xandaq jangida musulmonlar bilan birga dushman qurshovida qolgan Madinani himoya qilishlari kerak edi. Muhammad alayhissalom bilan kelishuvni buzdi va keyin qarama-qarshi tomondan harakat qila boshladi. Eʼtiqodga koʻra, Alloh taolo Muhammad alayhissalomga Banu Qurayzaga yurishni buyurgan. Qamal qilingan qal'aga yetib borgach, Muhammad alayhissalom ularni Islomga taklif qildi. Garchi u salbiy javobga taslim boʻlishni soʻragan boʻlsa-da, bu taklif ham rad etilganidan keyin mojaro boshlandi. 

Aytishlaricha, urushdan keyin Saʼd ibn Muoz ismli shaxs rahbar etib saylandi, bu an’anaga oʻsha paytda arablar bunday ishlarda murojaat qilishgan va u yahudiylarning muqaddas kitobi Tavrot hukmi bilan, ya’ni jang qilish yoshiga yetgan erkaklar hukmronlik qilgan. Banu Qurayza mol-mulki musulmonlarga boʻlind. O'zlari esa Madinaga quvg‘in qilindi. 

Muhammad alayhissalom asirlardan Rayhana binti Zaydni oʻz ulushiga oldi. Rayhonaning turmush oʻrtogʻi Banu Qurayzali Hakim oʻldirilganlar orasida. Tarixchi Ibn Is'hoqning yozishicha, Rayhonani Muhammad alayhissalom kanizak qilib olgan va Muhammad alayhissalom unga Islomni qabul qilib qildirib, uning xotini boʻlishni taklif qilgan. Ammo u bu iltimosni rad etdi. Baʼzi manbalarga koʻra, Rayhona keyinchalik musulmon boʻlgan, lekin u musulmon ayollar kabi boshini yopishdan bosh tortgan va kanizak qul boʻlib qolishni afzal koʻrgan.

Eslatmalar
----------


1. ↑  „Prise du fort des Banû Qurayza (627) (Paris, BnF, Supplément Persan 1030 f.191) | Biblissima". *portail.biblissima.fr*. 7 ekim 2021da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21 mayıs 2022.
2. ↑  *Destiny disrupted: a history of the world through Islamic eyes*, Internet Archive, New York: PublicAffairs, 2009. ISBN 978-1-58648-606-8.
3. ↑  Taberi II, s. 491
4. ↑  Tevrat, *Tesniye Kitabı*, Bap:20, Ayet: 10-14.
5. ↑  „REYHÂNE bint ŞEMʻÛN - TDV İslâm Ansiklopedisi" (Türkçe). *TDV İslam Ansiklopedisi*. 13 kasım 2021da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21 mayıs 2022.
**Fa Syan** (xitoycha: 法顯, pinin : *Fǎxiǎn*; Tug'ilgan sanasi-337-yil - vafoti taxminan 422-yil) - 399-412- yillarda Nepal, Hindiston, Shri-Lanka bo'ylab sayohat qilgan hamda Xitoy va Hindiston o'rtasida doimiy aloqa o'rnatgan xitoylik buddist rohib va sayohatchi.

U o'z sayohatini «Фо го цзи»[zh] kitobida tasvirlab bergan (Buddistlar qirolligi haqida eslatmalar, "Fo Yu Tianzhu Ji", Buddist rohibning Hindistonga sayohati haqida eslatmalar). U Buddaning (Sitharta Gautama) tug'ilgan joyi Lumbini shahriga qilgan ziyorati bilan mashhur. Fa Syan Chandragupta II hukmronligi davrida Hindiston bo'ylab sayohat qilgan.

Tarjimai holi
-------------

Fa Syanning hayoti haqida ko'p narsa ma'lum. U zamonaviy Shansi provinsiyasi hududida tug'ilgan va bolaligini buddist monastirida o'tkazgan. Rohib bo'lgach, u o'sha paytda Xitoyda ma'lum bo'lgan Buddist ta'limoti qonunlarida noaniqliklarga duch keldi va qonunlarning to'liq nusxalarini olish uchun Hindistonga ziyorat qilishga qaror qildi.

Hindistonga sayohat
-------------------

Fa Syan o'zining mashhur Hindistonga sayohatini Chanan shahridan boshladi. Buyuk Ipak yo'li bo'ylab harakatlanib Dunxuanga va undan G'arbiy davlatlar orqali Qoraqurum dovoni orqali Hindistonning Uddiyana shtatiga yetib bordi. Uning eslatmalariga ko'ra, sayohatchilar shaharlarda dam olgan kunlarni hisobga olmaganda, sayohat 3 oy 10 kun ichida yakunlandi. Sayohat, ehtimol, Svat vodiysiga olib boradigan Xunjerab dovoni va Gilgit orqali o'tgan. U Hindistonda bir necha yi yashab budda ziyoratgohlarini ziyorat qiladi. Fa Syan Shri-Lankaga ko‘chib o‘tdi va u yerda ikki yil yashadi. U yerdan savdo kemasida Yava oroliga suzib bordi va u joyda boshqa kemaga o‘tib, Guanchjouga yetib keldi va safarini Nankinda yakunladi. U umrining 15 yilini sayohatda o'tkazdi: 399-yildan 414-yilgacha.

 Fa Syan sayohat marshruti
 Singapur muzeyidagi Fa Syanning faxriy haykali
* *Smit V.* *A.* Miloddan avvalgi 600-yillardagi Hindistonning dastlabki tarixi. C. Muhammad fathiga. - 4-nashr. - Oksford: Clarendon Press, 1924 yil. - 536 b. - R.311-315.
* *Hazra, Kanai Lal*. Xitoylik ziyoratchilar tomonidan tasvirlangan Hindistondagi buddizm A. D. 399-689. - Yangi Dehli: Janubiy Osiyo kitoblari, 1983 yil. - 125 b. — ISBN 0836456319, ISBN 9780836456318

Fransuz tilida:

* *Auboyer, Jannin*. Le Trône va o'g'li Inde ancienne ramzi. — P. : PUF, 1949 yil. - 228 b. - (Annales du Musée Guimet. Bibliothèque d'études. Vol.LV).
* *Veno, Odetta*. Le Culte de l'arbre dans l'nde ancienne. Matnlar va yodgorliklar brahmaniques va buddhiques. P. : PUF, 1954 yil. - 283 b. — (Annales du Musée Guimet. Bibliothèque d'études. Vol.LIX).
**Jenna Schillaci** (1984-yil 21-martda tugʻilgan) — ingliz sobiq professional futbolchisi. Asosan himoyachi, u quyi diviziondan FA Ayollar Superligasiga koʻtarilish paytida „Tottenxem" da oʻynagan va sardorlik qilgan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Schillaci Angliya shimolidagi Londonning Enfild tumanidan. U „Tottenxem Hotspur" tarafdorlari oilasida oʻsgan va bolaligida akalari bilan futbol oʻynagan. 16 yoshida u „Tottenxem Hotspur Ladies"ga qoʻshildi va darhol asosiy jamoaga oʻtdi, London ayollar futbol ligasi va Angliya ayollar kubogida oʻynagan.

Bir mavsumdan soʻng Shillasi „Tottenxem"ni tark etadi. U Kuinz Park Reynjers va keyinchalik Lengford, keyin esa Enfild Taun uchun oʻynash uchun koʻchib oʻtadi. U 2009-yilning yozida „Tottenhem"ga qaytadi.

Koʻp qirrali yordamchi oʻyinchi sifatida Shillaci „shporlar"da yarim himoyada yoki toʻliq himoyada oʻynagan. Bir necha mavsumdan soʻng u markaziy himoyachi sifatida muvaffaqiyatli oʻrinbosar boʻldi va bundan keyin ham bu rolda doimiy qoldi.

2019-yilda Shillaci „shporlar"ning 11 nafar mavjud oʻyinchisidan biri boʻlib, ular Angliya Ayollar Superligasiga chiqqanidan keyin klub bilan qolish uchun toʻliq vaqtli professional shartnoma taklif qilishadi. Klubdagi oʻyin boshlanganidan beri erishilgan yutuqlar haqida fikr yuritar ekan, u rivojlanishni shunday taʼrifladi: „ajoyib orzu ushaldi".

FA WSL 2019-20 mavsumi koronavirus pandemiyasi tufayli qisqartirildi va 36 yoshli Shillaci 2020-yil iyun oyida oʻyindagi faoliyatini yakunlashini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Karimullah, Khalid. „The Big Interview - Jenna Schillaci". Tottenham Hotspur F.C. Women (25-fevral 2018-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Tottenham Hotspur Ladies - First Team Season 2000-01".  My Eyes Have Seen The Glory. Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
3. ↑  Turner, Kate. „Player Post: Spurs Ladies' captain Jenna Schillaci". National Football Museum (21-avgust 2018-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
4. ↑  „THLFC New Season New Start". My Eyes Have Seen The Glory. Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
5. ↑  „Introducing our Tottenham Hotspur Women players". Tottenham Hotspur F.C. (5-iyul 2019-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
6. ↑  „Jenna's journey to the top flight". Tottenham Hotspur F.C. (7-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2019-yil.
7. ↑  „End of an era as Jenna Schillaci retires". Tottenham Hotspur F.C. (26-iyun 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Jenna Schillaci Twitter sahifasi
Kurdiston Ishchilar partiyasi yoki PKK kurdlarning jangari siyosiy tashkiloti va qurolli partizan harakati boʻlib, tarixan butun Kurdiston boʻylab faoliyat yuritgan, ammo hozir asosan Turkiya janubi-sharqidagi kurdlar koʻp boʻlgan togʻli hududlarda va Shimoliy Iroqda joylashgan. 1984 yildan beri PKK kurd-turk mojarosida assimetrik urushdan foydalandi (1993 va 2013-2015 yillar oralig'ida bir nechta otashkesim bilan). PKK bir paytlar mustaqil kurd davlatini yaratishga intilgan boʻlsa-da, 1990-yillarda uning maqsadlari Turkiyada muxtoriyat va kurdlarning huquqlarini oshirishga oʻtdi.PKK Turkiya, Qo'shma Shtatlar, Yevropa Ittifoqi va boshqa ba'zi davlatlar tomonidan terrorchi tashkilot sifatida tan olingan; ammo PKKni terrorchi tashkilot sifatida belgilash munozarali va baʼzi tahlilchilar va tashkilotlar PKK endi uyushgan terrorchilik faoliyati bilan shugʻullanmaydi yoki tizimli ravishda tinch aholini nishonga olmaydi, deb taʼkidlaydi. Turkiya ko'pincha kurd tilida ta'lim talabini PKK tomonidan terrorchilik faoliyatini qo'llab-quvvatlash sifatida ko'rib keladi. 2008 va 2018-yillarda ham Yevropa Ittifoqi Adliya sudi PKKning tegishli tartibsiz terror tashkiloti sifatida tasniflangani haqida qaror chiqardi.Shunga qaramay, Yevropa Ittifoqi ushbu nomni saqlab qoldi. PKK mafkurasi dastlab inqilobiy sotsializm va marksizm-leninizm bilan kurd millatchiligining qorishmasidan iborat boʻlib, mustaqil Kurdiston asosini yaratishga intildi. PKK Turkiyadagi kurdlarning bostirilishidan o'sib borayotgan norozilikning bir qismi sifatida, kurd ozchiligi uchun til, madaniy va siyosiy huquqlarni o'rnatish maqsadida tuzilgan. 1980 yilgi harbiy to'ntarishdan so'ng kurd tili jamoat va shaxsiy hayotda rasman taqiqlangan edi. Kurd tilida gapirgan, nashr qilgan yoki qoʻshiq aytgan koʻplar hibsga olinib, qamoqqa olindi. Turkiya hukumati kurdlarning mavjudligini inkor etdi va PKK turklarni kurd ekanligiga ishontirishga urinayotgani tasvirlangan. PKK 1979-yildan beri Turkiya xavfsizlik kuchlari bilan qurolli toʻqnashuvlarda qatnashib keladi, biroq keng koʻlamli qoʻzgʻolon 1984-yilning 15-avgustida, PKK kurdlar qoʻzgʻolonini eʼlon qilganidan keyin boshlangan. Mojaro boshlanganidan beri 40 000 dan ortiq odam halok boʻldi, ularning aksariyati tinch kurdlar edi. 1999 yilda PKK rahbari Abdulla O'jalan qo'lga olindi va qamoqqa tashlangan

2007 yil may oyida PKKning sobiq a'zolari Turkiya, Iroq, Eron va Suriya Kurdistonidagi kurd tashkilotlarining soyabon tashkiloti Kurdiston Jamiyatlari Ittifoqini (KCK) tuzdilar. 2013-yilda PKK oʻt ochishni toʻxtatishni eʼlon qildi va turk davlati bilan tinchlik jarayoni doirasida oʻz jangarilarini asta-sekin Iroq Kurdistoniga olib chiqa boshladi. Otashkesim 2015 yilning iyulida buzildi.PKK ham, Turkiya davlati ham terror taktikasi bilan shugʻullanib, tinch aholini nishonga olganlikda ayblab keladi. PKK shahar markazlarini bombardimon qilgan va bolalar askarlarini yollagan, Turkiya esa PKK jangarilarini yoʻq qilish maqsadida minglab kurd qishloqlarini yoʻq qilgan va yoqib yuborgan va tinch kurd aholisini qirgʻin qilgan.
**Ichki aʼzolarning pastga tushishi**, **splanxnoptoz** — qorin boʻshligʻidagi aʼzolar: meʼda, jigar, ichak, shuningdek, buyrak, bachadon va boshqalarning odatdagi oʻrnidan ancha past turishi. Tugʻma (qorin devori va chanoq tubi muskullari hamda ichki aʼzolarni oʻz oʻrnida ushlab turadigan boylamlarning tugʻma sustligi) va orttirilgan (ogʻir yuk koʻtarish oqibatida muskullarning choʻzilishi va boʻshashishi, ayollarda tugʻruqsan keyin tez ozib, yogʻ toʻqimasining yoʻqolishi) xili farq qilinadi. Irsiy moyillik ham qisman rol oʻynaydi. Meʼda va ichak pastga tushganda bemor qornida ogʻirlik va ogʻriq sezadi, ogʻriq aksari tik turganda boshlanib, yotganda bosiladi, buyrak pastga tushganda bel sohasi ogʻriydi. Koʻpincha Ichki aʼzolarning pastga tushiship.t.da tinka quriydi, qaysi aʼzo pastga tushgan boʻlsa, oʻsha aʼzoning funksiyasida oʻzgarish, shuningdek, nerv regulyasiya-sining buzilishi va h.k. kuzatiladi. Ichki aʼzolarning pastga tushishi p. t.ning oldini olish gigiyenik tartibga amal qilish, vaqtida maromida ovqatlanish, qabziyatga yoʻl qoʻymaslik, muntazam badan tarbiya bilan shugʻullanishdan iborat. Davo, asosan, yuzaga kelgan oʻzgarishlarga qarab tayinlanadi. Davo gimnastikasi, fizioterapevtik muolajalar, bandaj taqish buyuriladi, zaruriyat boʻlganda jarrohlik usuli qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Buyuk koʻllar** — Shim. Amerikadagi yonmayon joylashgan 5 katta koʻl (Yuqori koʻl, Michigan koʻli, Guron, Eri, Ontario) ning umumiy nomi. AQSH bilan Kanadaning chegara qismida. Maydoni 245,2 ming km². Suvining hajmi 22725 km3. Buyuk koʻllar dunyoda eng katta chuchuk suv havzasidir. Koʻllar bir-birlari bilan qiska, serostona daryolar orqdpi tutashgan. Koʻllar Atlantika okeaniga SanLavrentiy daryosi orkali oqadi. Eri va Ontario koʻllarini bir-biriga bogʻlovchi Niagara daryosida Niagara sharsharasi bor.

Buyuk koʻllar qirgʻoq chizigʻining umumiy uz. 18 ming km. Buyuk koʻllar toʻrtlamchi davr muzliklarining erishidan paydo boʻlgan. Shim. qirgʻoqlari baland, qoyali, bularda qizil, qoʻngʻir qumtoshlar, granitlar, gneyslar yaqqol koʻrinib turadi. Janubiy va jan.sharqiy qirgʻoqlari past. Orol koʻp. Chikago shahri yaqinida koʻl suvining temperaturasi yanvarda 0’, avgustda 20°. Dek.dan aprel oxirigacha muz bilan qoplanadi. Buyuk koʻllar da baliklarning 173 turi bor. Ichki suv yoʻllarining uz. 1873 km. Buyuk koʻllar dagi kema yoʻllarining uz. 3 ming km atrofida. Buyuk koʻllar atrofdagi dare va koʻllar bilan ham kanallar orqali qoʻshilgan. Koʻllarda temir rudasi, don, kumir va boshqa yuklar tashiladi. Yirik portlari — Chikago, Detroyt, Miluoki, Buffalo, Klivlend, Toronto.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Traktor" stadioni** (Rus:**Stadión „Tráktor"**) — 2008-yilda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida, Mirzo Ulugʻbek tumanidagi futbol stadioni buzib tashlangan. U 1970-yilda qurilgan va ochilgan. 6 ming 400 tomoshabinga moʻljallangan. 2007-yilda tarqatib yuborilgan „Traktor" futbol klubi oʻz uy uchrashuvlarini stadionda oʻtkazdi. „Lokomotiv" ham o‘zining bir qancha o‘yinlarini stadionda o‘tkazdi.

Tarix
-----

Stadion Toshkentning „Traktor" klubining uy maydoni edi. Klub tugatilgandan soʻng, Toshkentning „Lokomotiv" jamoasi ham uy uchrashuvlarini oʻtkazdi. 2009-yil iyul oyida „Lokomotiv" uchun yangi arena, „Lokomotiv" stadionini qurish uchun stadion rekonstruksiya qilish uchun yopilishi eʼlon qilindi. 2012-yil bahorida rekonstruksiya ishlari yakunlandi.

2008-yilda stadion yopilib, buzib tashlangan, keyinchalik uning o‘rnida 2009-yilda „Lokomotiv" stadioni qurilishi boshlanib, 2012-yilda qurib bitkazilgan.

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru saytidagi stadion
* „Lokomotiv" stadioni o‘zbek futbolining 100 yilligiga chinakam tuhfa bo‘ldi
**Valyuta intervensiyasi** -mamlakat markaziy bankining valyuta bozoriga va valyuta kursita chet el valyutasining katta summasini sotib olish yoʻli bilan aralashuvi. Mamlakat oʻz valyutasi kursini oshirishdan manfaatdor boʻlsa, bank va xazina oʻz ixtiyoridagi chet el valyutasini sotib, milliy valyutani xarid qiladi; oʻz valyutasi kursini pasaytirmoqchi bulsa, chet el valyutasini koʻp miqdorda sotib oladi, milliy valyutani esa sotadi.

V.i. davlat manfaatlari yoʻlida chet el valyutasi kursini tartibga solish maqsadlarini koʻzlaydi. V.i. BrettonVuds tizimi (1944—78) amal qilgan davrda valyutalarning qatʼiy belgilangan kurslarini ushlab turishga xizmat qilgan (intervensiyani oʻtkazishda AQSH tomoni boshqa davlatlarga dollar kursini ushlab turish yuzasidan majburiyat qoʻygan). Yamayka bitimi (1978)ga koʻra, sirgʻaluchan valyuta kurslariga oʻtilgach, AQSH dollarining rezerv valyuta sifatidagi roli pasayib, V.i.da dollar bilan bir qatorda Germaniya markasi, Yaponiya iyenasi, Gʻarbiy Yevropa davlatlari valyutalari ham qoʻllanila boshladi. V.i. asosan valyuta kurslarining qisqa vaqt oraligʻida kutilmaganda yuzaga keladigan keskin tebranishlariga yoʻl qoʻymaslik maqsadida oʻtkaziladigan boʻldi (qarang Yamayka tizimi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Siti Noordjannah Djohantini** (1958-yil 15-avgustda tug'ilgan) - Indoneziyalik islom olimasi, hozirda Indoneziyadagi birinchi ayollardan iborat musulmon tashkiloti Aisyiyah rahbari sifatida ikkinchi muddatda xizmat qilmoqda. U 2015-yil 6-avgustda ikkinchi muddatga rahbar etib saylangan, undan avval eri Haidar Nashir Muhammadiya rahbar sifatida birinchi muddatga saylangan edi. U, shuningdek, Indoneziyadagi birinchi ayol ishchilar huquqlarini himoya qiluvchi nodavlat tashkiloti Yasanti hammuassisi hamdir.

Djohantini islom fuqarolik jamiyati guruhlarida juda faol bo'lgan oilada o'sgan. U Muhammadiya maktablarida boshlang‘ich maktabdan o‘rta maktabgacha o‘qigan, 1983-1986-yillarda Muhammadiya talabalar qanotining vitse-prezidenti, 1990-1995-yillarda Aisiyiya yoshlar qanoti raisi, Yogyakarta Muhammadiya universitetining Ekonomika maktabida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Suriani Mappong, Noordjannah Djohantini Reelected As Aisyiah's Chief. Antara, 7 August 2016. Accessed 13 December 2016.
2. 1 2  Sri Wahyuni, Siti Noordjannah Djohantini: Happy to be of use to others. Jakarta Post, 4 August 2015. Accessed 13 December 2016.

Havolalar
---------

* (indonezcha) Profile at Muhammadiyah.or.id (Wayback Machine saytida 2015-05-18 sanasida arxivlangan)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Siti Chamamah Soeratno** | **Aisyiyah rahbari**2015-2020 | Vorisi:**Amaldagi** |
MapOʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining xaritada koʻrinishi
**Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi** — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1991-yil 31-avgustdagi „Oʻzbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi toʻgʻrisida"gi Bayonotida „Davlat mustaqilligini, hududiy yaxlitligini, fuqarolarning Konstitutsiyaviy huquqi va erkinligini himoya qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasida Mudofaa ishlari vazirligi va Milliy gvardiya tuzildi.

Respublika hududida joylashgan sobiq SSSR Ichki ishlar vazirligi, SSSR Davlat xavfsizlik komiteti hamda Ichki qoʻshinlari Oʻzbekiston Respublikasi yurisdiksiyasiga olinadi", deb koʻrsatilgan edi. Bu 1991-yil 31 avgustda qabul qilingan „Oʻzbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining asoslari toʻgʻrisida"gi qonunda „Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa ishlari vazirligini tuzish, Milliy gvardiya va muqobil xizmatni tashkil etish huquqiga ega" deb huquqiy jihatdan mustahkamlandi. Bu amalda yosh respublikaga harbiy siyosatni amalga oshirish huquqini berdi.

Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining 1991-yil 6-sentyabrdagi farmoniga asosan, Mudofaa ishlari vazirligi tashkil etildi, uning shtat tizimi va vakolatlari belgilandi. 1991-yil 10 sentyabrdagi farmonga binoan, Mudofaa Vaziri ayni vaqtda Milliy gvardiya qoʻmondoni etib tayinlandi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1991-yil 25-oktyabrdagi qaroriga binoan, Mudofaa ishlari vazirligining huquqiy maqomi, tuzilishi va nizomlari tasdiqlandi. Turkiston harbiy okrugi boshqaruv organlari negizida Mudofaa ishlari vazirligi Bosh shtabi va boshqarmalari tuzildi.

Vazirlar
--------

* Rustam Ahmedov (6.9.1991 - 29.8.1997)
* Hikmatilla Tursunov (29.8.1991 - 17.3.2000)
* Yuriy Agzamov (2000)
* Qodir Gʻulomov (2000-2005)
* Ruslan Mirzayev (2005-2008)
* Qobul Berdiyev (17.09.2008 - 4.9.2017)
* Abdusalom Azizov (4.9.2017 - 11.02.2019)
* Bahodir Qurbonov (11.02.2019 - h.v.)

Yana qarang
-----------

* Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari
* Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati
* Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi
* Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi
* Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi

Manbalar
--------

1. ↑  YIDXP
2. ↑  Vazirlik tarixi

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Banknot hisoblagichi** (shuningdek, „banknotlarni sanash (hisoblash) mashinasi" deb ham ataladi) — banknotlarni sanash va ularni qayta ishlash qurilmalaridan biridir.

Tarixi
------

Banknotlarni avtomatik tarzda hisoblaydigan mashinalar dunyoda 1920-yillarda paydo boʻlgan. SSSRda faqat 1970-yillarda ushbu mashinalarni seriyali ishlab chiqarish boshlandi — Tochmash zavodi (Kaliningrad) SDB-1M modelini, 1988-yildan — SDB-2 Sarapul 1200 modelini ishlab chiqardi.

Tasniflashi
-----------

Ishlash usuliga koʻra banknot hisoblagichlari ikki guruhga boʻlinadi:

* Rolikli (hisoblagichlar va saralagichlar),
* Shpindelli.

Qurilma turi boʻyicha: portativ va statsionar.

Hisoblash tezligi boʻyicha: daqiqada 600 dan 1500 banknotgacha.

     Yuklash turiga koʻra banknotlar 2 turga boʻlinadi: vertikal va gorizontal (frontal) yuklanadigan.

Ishlash tamoyillari
-------------------

Hisoblagich roliklar tizimidan foydalanib, bunkerdan bitta banknotni olib, uni yoʻl boʻylab olib boradi va uni qabul qilish patnisiga qoʻyadi.  Yoʻl boʻylab oʻtayotganda  kupyuralar yorugʻlik oqimini toʻxtatib, ularning sonini aniqlaydi.

Faqat banknotlarni hisoblaydigan  hisoblagichlar kupyura hisoblagichlari deb ataladi.  Bir vaqtning oʻzida autentifikatsiya qilingan banknot hisoblagichlari keng tarqalgan.  Aniqlash xususiyatiga ega ikki choʻntakli hisoblagichlar banknotlarni toʻxtovsiz sanash va shu bilan birga shubhali yoki qalbaki banknotlarni filtrlash imkonini beradi.

Shpindelli hisoblagichlari dastali  banknotalar bilan ishlashga imkon beradi. Koʻpincha bu eski yoki yangi banknotlar uchun ishlatiladi
.

Manbalar
--------

1. ↑  Counts and Wraps Coins Quickly and Easily
2. ↑  Kak vibrat schetchiki i sortirovщiki banknot
3. ↑  Novie resheniya dlya perescheta banknot ot kompanii DORS
4. ↑  *Schitayte vashi denejki*, 2018-02-02da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-05
5. ↑  „Currency Counter Reviews" (deadlink). 2018-yil 2-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 1-fevral.

 (Wayback Machine saytida 2018-02-02 sanasida arxivlangan)
**Kino** (ruscha: *Кино*) — 1980-yillarning mashhur sovet rok musiqa guruhlaridan biridir. Guruhga 1982-yil Leningrad shahrida asos solingan. Guruh rahbari va uning konsertlarida ijro etgan qo‘shiqlarinining soʻzlari hamda musiqasining muallifi Viktor Tsoy. 1990-yilda uning vafotidan keyin ham guruh 9 yil davomida studiya albomlarida jami 100 dan ortiq qoʻshiqlar, qator toʻplamlar va jonli ijrodagi ijod namunalarini chiqardi. Undan keyin esa izsiz yoʻqoldi. 2012-yilda guruhning bir nechta aʼzolari Viktor Tsoyning vokallari bilan saqlanib qolgan eski yozuvlardan foydalangan holda „Ataman" qoʻshigʻining studiya versiyasini yozdilar va 2020-yilda guruh yana birlashib bir nechta konsertlar berishdi.

Viktor Tsoy akustik konsert uchun gitara sozlamoqda. 1986-yil
Kino guruhi Leningradning ikki beat-guruhlari aʼzolaridan tashkil topgan – Palata № 6 va Pilgrim; birinchisida Viktor Tsoy bas gitara chaldi, ikkinchisida gitarachi Aleksey Ribin va barabanchi Oleg Valinskiy bor edi. Bundan tashqari Tsoy bir necha marta Andrey Panov bilan "Avtomatik qoniqarlilar" guruhining konsertlarida ham chiqish qilgan. Ribin esa bir qancha vaqt Paragraf bilan ijod qilgan.

Xodimlar
--------

* „*Noviye kompozitori*" („*Yangi kompozitorlar*")

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4753903-3
* LCCN: n94005624
* MusicBrainz: 064db6e8-fdfb-4acb-a327-fc2de75b37de
* NKC: xx0158773
* VIAF: 169876816
* en:WorldCat Identities: lccn-n94005624

 |
**Clashmore** Irlandiyaning Uoterford okrugi gʻarbidagi qishloq, shaharcha va fuqarolik cherkovi. Qishloq va uning atrofidagi tuman juda pastda joylashgan, chunki uning nomi Clais Mhór ("katta chuqur yoki xandaq" degan ma'noni anglatadi) nazarda tutadi. Boshqa joylarda er ancha tepalikli. **Clashmore** shuningdek , Uoterford va Lismor Rim-katolik yeparxiyasidagi cherkovdir .

Spirtli ichimliklar zavodi
--------------------------

Bu Xantingdonning o'n uchinchi grafi Lord Xastings tomonidan qurilgan spirtli ichimliklar zavodining sayti bo'lib, u miloddan avvalgi davrlarda ishlagan.1835-yildan 1840-yilgacha har yili 20 000 gallon viski ishlab chiqargan. Tegirmon keyin milodgacha ishlatilgan.1897-yil un tegirmoni sifatida. Spirtli ichimliklar zavodining mo'ri Irlandiyada yagona bo'lib, tegirmonni harakatga keltirgan daryo bo'ylab o'tgan yagona mo'ridir.

Clashmore uyi
-------------

Clashmore House hozirda Sent-Mochua qudug'i egallagan joyda qurilgan, ammo tugallanmagan saroy edi.

Sport
-----

Mahalliy Gaelic Athletic Association klubi - Clashmore-Kinsalebeg GAA .

Shuningdek qarang
-----------------

* Irlandiyadagi shaharlar va qishloqlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Placenames Database of Ireland".  Dublin City University. Qaraldi: 2014-yil 17-dekabr.
2. ↑  „I.T.A. Topographical and General Survey: Clashmore". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „Shop.osi.ie Mapviewer". 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 13-aprel.
**Benzoy kislota** (benzolkarbon kislota), C6H5COOH — aromatik kislotalarning dastlabki vakili. Matom massasi 122,05; oqtusli kristall modda. Zichligi 1316 kg/m3. Suyuqlanish temperaturasi 122,4°, qaynash temperaturasi 249,2°. Suvda yomon, etanol, efir va ben zol da yaxshi eriydi. Benzoy kislota qadimdan maʼlum organik kislotalardan biri, dastlab 17-asr boshida benzoy smolani quruq haydash yoʻli bilan olingan. Benzoy kislota toluan va peru balzami tarkibida erkin holda uchraydi. Yuqori tragacha qizdirilsa, benzol va karbonat angidrid hosil qiladi. Benzoy kislota va tuzlarida bakteritsid xossa bor. Sanoatda toluolni suyuq fazada 130—160° da va 308—790 kPa bosim ostida (katalizator — So va Mp benzoatlari) havo bilan oksidlab olinadi. Benzoy kislota fenol, kaprolaktam, benzil xlorid ishlab chiqarishda, alkid loklarga yaltirokdik, mustahkamlik va kimyovny barqarorlikni oshiruvchi qoʻshimcha sifatida ishlatiladi. Natriy benzoat oziq-ovqatni konservalashda, Benzoy kislota ning boshqa baʼzi Tuzlari esa farmatsevtik preparatlar olnshda, baʼzi efirlari xushboʻyligi tufayli parfyumeriyada ishlatiladi. Benzoy kislota ning turli hosilalari buyoq sanoatida keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Erish** – moddalarning issiqlik taʼsirida qattiq (kristall) holatdan suyuq holatga oʻtish jarayoni. Sof moddalarning erish jarayoni erish haroratiga bogʻliq. Erish vaqtida qattiq holatdagi atomlarning joylashish tartibida fazoviy kristall panjara buziladi. Kristallda atomlar muvozanat vaziyatlari atrofida tebranadi. temperatura koʻtarilgan sari tebranishlar amplitudasi ortib boradi va muayyan kritik kattalikka yetadi, shundan keyin panjara buziladi. Qattiq qotishmalar maʼlum temperatura oraligʻida eriydi. Amorf qattiq moddalar temperatura orta borishi bilan yumshab, asta-sekin suyuq holatga oʻtadi. Modda eriganda hajmi kengayadi, bosim oshishi bilan erish temperaturasi ham ortib boradi. Ayrim moddalar (muz, metall va metalloid) eriganda hajmi kichrayadi va bosim ortishi bilan erish temperaturasi pasayadi.

Molekulyarkinetik tasavvurlarga binoan, moddaning qattiq holatdan suyuq holatga oʻtishida kristall panjaraning buzilishi uchun yetarli miqdorda energiya berilishi zarur. Erish jarayonida moddaga tashqaridan beriladigan energiya uning temperaturasi ortishiga emas, balki kristall panjarasini buzishga sarflanadi.

Erish tabiatda (Yer sirtida qor va muzlarning, Yer qaʼrida minerallarning erishi), fan va texnikada (sof metall va qotishmalar ishlab chiqarishda) katta ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb124049179 (maʼlumot)
* LCCN: sh85052594

 |
**Koʻxna Qatagʻon** (ruscha: *Кухна-Катаган*) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Kasbi tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga binoan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi
-------------

Shaharcha nomi *koʻhna* va *qatagʻon* soʻzlarining birikishidan hosil qilingan. Qatagʻon bu Qashqadaryo daryosining chap quyi oqimida joylashgan tarixiy va ahamiyatli qishloqlardan biri boʻlgan. Mazkur qishloq ahlining maʼlum qismi Shahrisabz, Yakkabogʻ, Kasbi tumanlarida ham yashagan. Shaharcha aholining atnik tarkibiga asoslangan holda nomlangan. Shu bilan birgalikda, tarixiy Qatagʻon qishlogʻi va hozirgi Qatagʻon qishlogʻi oʻzaro taqqoslangan. Avvaldan mavjud boʻlgan Qatagʻon qishlogʻi yaqinida yangi aholi yashash punkti bunyod etilgan va Koʻhna Qatagʻon nomi berilgan.

Shuningdek, ayrim rasmiy manbalarda shaharcha nomi Qatagʻon shaklida ham tilga olinadi.

Joylashuvi
----------

Koʻhna Qatagʻon shaharchasi Qashqadaryo viloyati Kasbi tumanining shimoliy qismida Maymanoq, Oqjangal va Masit shaharchalari oraligʻida joylashgan. Shaharcha hududining asosiy qismi Qarshi choʻl zonasiga toʻgʻri keladi. Shaharcha yaqinidan Qashqadaryo qaryosi oqib oʻtadi. Shaharcha hududida 3-sonli va 28-sonli maktablar faoliyat yuritadi.

Aholisi
-------

1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Koʻhna Qatagʻon shaharchasida 7200 tadan ortiq aholi yashagan. 2013-yildagi hisob-kitob natijasida, bu koʻrsatkich 6665 tani tashkil etgan edi.

Iqlimi
------

Koʻhna Qatagʻon shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yozi issiq, quruq va uzoq davom etadi. Buning sababi hududning choʻl zonasida joylashganligidir. Bahor va kuzda yogʻin miqdori kam boʻladi. Qishda qor oz yogʻadi, Maymanoqtogʻ togʻ tizmasining yaqinligi sababli sovuq havo oqimlari shaharchaga kirib kelmaydi va shu sababli ham qattiq sovuq boʻlmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qashqadaryo viloyati". *goldenpages.uz*. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
3. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 154 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
4. ↑  Soliyev A.S.; Tashtayeva S.K.; Egamberdiyeva M.M.*. Shaharlar geografiyasi*. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018 — 155 bet. ISBN 978-9943-5519-4-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chengdu Xuancheng masjidi** (xitoycha: 成都皇城清真寺) — Xitoyning Sichuan viloyati Chendu shahri Qingyan tumanidagi masjid. Bu Sichuandagi eng katta masjiddir.

Nomi
----

Huangcheng, Sichuan mahalliy tarixida masjid sulolasining saroyiga yaqin joylashganligi sababli *Saroy devori* degan ma'noni anglatadi.

Tarixi
------

Masjid dastlab XVI asrda qurilgan. Birinchi marta 1858-yilda qayta qurilgan. 1917-yilda urush paytida u katta zarar ko'rgan. Keyinchalik, moliyaviy cheklovlar tufayli maydoni 6600 m2 dan 5 000 m2 gacha qisqartirildi. Masjid 1998-yil noyabr oyidan beri hozirgi oʻrnida joylashgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid arab, ming, sin meʼmoriy uslublari uygʻunlashgan holda qurilgan. U kirish devori, darvozalar, hammom, kutubxona va asosiy ibodatxonadan iborat. Kutubxona arab va xitoy tillarida yozilgan islomiy kitoblardan iborat. Birinchi darvozada masjid nomi yozilgan lavha osilgan. Masjidda Sichuan provinsiyasi islom uyushmasining bosh qarorgohi joylashgan.

Transporti
----------

Masjidga Chendu metropolitenining Tianfu maydoni stansiyasidan g'arb tomon piyoda borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Sichuandagi islom
* Xitoydagi masjidlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Chengdu Huangcheng Mosque". *IslamiChina Travel Ltd*. Qaraldi: 2018-yil 3-noyabr.
2. ↑  „Chengdu Huangcheng Mosque". *Muslim2China*. Qaraldi: 2018-yil 1-noyabr.
3. ↑  „Huangcheng Mosque". *China Culture*. Qaraldi: 2021-yil 15-noyabr.
4. 1 2  „Chengdu Huangcheng Mosque". *Muslim2China*. Qaraldi: 2018-yil 1-noyabr.
5. ↑  „Chengdu Huangcheng Mosque". *IslamiChina Travel Ltd*. Qaraldi: 2018-yil 3-noyabr.
**Anthony Jenkinson** (talaffuzi: *Entoni Jenkinson*) (1529-1610/1611) - ingliz sayyohi; savdo agenti va diplomat. Jenkinson Angliya Xarboro- Lestershir rayonining Market-Xarboro shaharchasida tugʻilgan. Yevropa, Osiyo va Afrikaga sayohat qilgan, 1557—72 yillarda Rossiyaga 4 marta kelgan. J. Angliya bilan Rossiya oʻrtasida ittifoq shartnomasi tuzilgudek boʻlsa, inglizlarni savdo-sotiqda monopol huquqqa ega boʻlishiga, Ivan 1 Uning roziligini olishga erishgan (1567—69). Angliya shartnomani imzolashdan voz kechgan, Ivan IV bu imtiyozlarni bekor qilgan (1570). J. 1558—59, 1562—64 yillarda Ivan Grozniyning ruxsati bilan Rossiya orqali Eron va Oʻrta Osiyoga elchilik sayohati qilgan. Uning maqsadi Oʻrta Osiyo orqali Xitoy va Sharqiy Hindistonga olib boradigan savdo yoʻlini ochish boʻlgan, biroq u maqsadiga erisha olmagan. J. elchiligi 21 oy (1558 y. aprel-dan 1559 y. 2 sent.gacha) davom etgan. Unda Richard va Robert Jonsonlar va Aziz ismli tarjimon (tatar) hamrohlik qilgan. J. bu elchilik sayohati haqida "Rossiyadagi Moskov shahridan Baqtriyadagi Buxoro shahriga sayohat" nomli esdaliklarini yozib qoldirgan. U Xitoyga olib boradigan yoʻllar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplagan. U Saroychiq, Xorazmdagi Vazir va Urganch sh.lari haqida qimmatli maʼlumotlarni keltirgan. J. Amudaryo, Mangʻit ulusi, Xorazm va Buxoro xonligining 16-asr oʻrtasidagi ijtimoiy-siyosiy ahvoli, shuningdek, Oʻrta Osiyo xalqlarining turmushi, odatlari va b. haqida muhim tarixiy maʼlumotlar yozib qoldirgan.

Adabiyot
--------

* Puteshestviye Djenkinsona v Xivu i Buharu. Puteshestviye v Srednyuyu Aziyu 1558— 1559 gg. [V kn.: Angliyskiye puteshestvenniki v Moskovskom gosudarstve v XVI v. perevod s angliyskogo Yu.V. Gotye], L. 1937; Axmedov B. A. Istoriko geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Undalma** — soʻzlovchining qaratilgan shaxs yoki predmet deb tasavvur qilingan hodisani bildiradigan soʻz yoki soʻz birikmasi. Undalma, kirishlar yoki kiritmalar kabi, gapni kengaytiradi, ammo uning boʻlaklari bilan sintaktik aloqaga kirishmaydi, yozuvda vergul yoki undov belgisi bilan ajratiladi. Undalma gap boshida ham, oʻrtasida ham va oxirida ham kelishi mumkin. Qiyoslang: Uka, bu ishlaring menga yoqmayapti; Bu ishlaring , uka, menga yoqmayapti; Bu ishlaring menga yoqmayapti, uka. Bolalar! Koʻchada ehtiyot boʻlinglar. Gap boshida undalma maxsus intonatsiya bilan aytiladi va baʼzan vokativ gap vazifasini bajaradi. Undalma, kirish, kiritma kabi, fikr bayonida muhim oʻrin tutadi. Shuning uchun ularni gapning uchinchi darajali boʻlaklari sifatida qarash ham mavjud.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Koordinatalari: 7°9′41.271611431606″N 3°19′16.50112696284″E﻿ / ﻿7.16146433650877956°N 3.3212503130452333°E﻿ / 7.16146433650877956; 3.3212503130452333GO

**Crescent universiteti** Nigeriyaning Ogun shtati Abeokuta shahrida joylashgan. Bu Afrikalik talabalar uchun Islom missiyasi bayrog'i ostida sudya Bola Ajibola tomonidan tashkil etilgan xususiy universitetdir.

Tarixi
------

2002-yilda Afrika Islom missiyasi (IMA) Ta'lim kengashi Abeokuta Crescent universitetini tashkil etishni tavsiya qilgan. Universitetlar milliy komissiyasi 2005-yilda universitetning tashkil etilishini tasdiqlagan. Universitet o'zining akademik dasturini 2005-yil dekabr oyida boshlagan.

Kollejlari
----------

Universitet tarkibida quyidagi kollejlar mavjud: 

* Bola Ajibola yuridik kolleji
* Atrof-muhit fanlari kolleji
* Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari kolleji
* Tabiiy va amaliy fanlar kolleji
* San’at, ijtimoiy va boshqaruv fanlari kolleji va Sog‘liqni saqlash fanlari kolleji.

1. ↑  „Nigeria’s 59 private universities …locations, Vice Chancellors names, websites, dates of establishment". *Kukogho Iruesiri Samson*.  pulse.ng (2015-yil 22-aprel). Qaraldi: 2015-yil 10-avgust.
2. ↑  „Crescent University".  www.4icu.org. Qaraldi: 2015-yil 9-avgust.