recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Margaret kodeksining sahifasi
**Avliyo Margaret afsonasi** ( veng.: *Szent Margit legendája* ) O'rta asrlar venger adabiyotining muhim qismidir. Matnning yagona namunasi 1510 - yilda Lea Raskay tomonidan ko'chirilgan Margaret kodeksida saqlanib qolgan. Afsonada Vengriyalik Avliyo Margaretning hayoti hamda ijodi toʼgʼrisida soʼz yuritiladi.

Margaret kodeksi
----------------

Margaret Kodeksi yo'qolgan avvalgi kitobning nusxasi hisoblanadi. Afsona dastlab XIV asrda lotin tilida yozilgan va tez orada venger tiliga tarjima qilingan. Hujjat 1510 - yilda XVI asr boshlarida mashhur venger rohibasi Lea Raskay tomonidan ko'chirilgan. Ráskay, shuningdek, boshqa bir qator eski venger asarlarini saqlab qolgani uchun avlodlar tomonidan qadrlanadi.

U kitobni shunchaki nusxa ko'chiribgina qolmagan, balki o'z orfografiyasini ham qo'llagan, shuningdek, bir nechta jilolar qo'shgan.

Ahamiyati
---------

Afsonada Sankt-Margaret hayotining juda ham kam ma'lum bo'lgan qismlarini ochib beradi va O'rta asrlar Vengriya monastirlari hayoti toʼgʼrisidaida haqiqiy rasm beradi. Shuningdek, XIII asrda Buda hamda Pest kunlari haqida tushuncha beradi.

Namuna
------

* vengercha :

*"Nyulak szigetében, másképpen Bódogasszony szigetében, hol nyugoszik Szent Margit asszonynak teste, hogy ott megtudakoznának nagy erős bizonság alatt Szent Margit asszonynak szentséges életéről, csodatételéről, kit ez jámbor doktorok és kananokok híven mind megtőnek és mend végig elvégezék és híven megírák, pápának bevivék, nékönk és írva hagyák, miképpen jól látjátok, az ő legendáját».*
* Inglizcha :

*" Quyonlar orolida yoki boshqacha qilib aytganda, muqaddas Margaret xonimning jasadi joylashgan Bibi Maryam orolida ular bu yolg'onchi avliyo Margaretning muqaddas hayoti va mo''jizalari haqida qattiq ishonch bilan so'rashdi. Shifokorlar va kanonlarning barchasi sodiqlik bilan guvohlik berishdi, tasdiqladilar va sodiqlik bilan tasvirlab berdilar va matnni papaga olib ketishdi, shuning uchun ular, ko'rib turganingizdek, uning afsonasini bizga va yozma shaklda qoldirdilar.*

Manbalar
--------

* Afsona matni (faqat venger tilida)
* Zolnai Gyula : Nyelvemlékeink a könyvnyomtatás koráig, Budapesht, 1894 yil
* Krúdy Gyula : Szent Margit (Onlayn, venger tilida)

Havolalar
---------

* Media related to Legend of Saint Margaret at Wikimedia Commons
* The text of the Margaret Legend in its original orthographic form is available and searchable in the Old Hungarian Corpus.

Yana qarang
-----------

* Vengriyadagi avliyo Margaret
* venger tili
* Vengriya tarixi
**Tursunqul Mamatqulov** (1903-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan)  — Viloyat qidiruv bo‘limi boshlig‘i. Farg‘ona viloyati harbiy komissariatida sektor boshlig‘i. Surxondaryo okrugi Jarqo‘rg‘on tumani partiya komiteti sekretari,  Quva MTS siyosiy bo‘lim boshlig‘i. Farg‘ona okrugi Toshloq tumani partiya komiteti sekretari.

Hayoti va taʼlimi
-----------------

T. Mamatqulov 1903-yilda Farg‘ona viloyati Oqariq qishlog‘ida oddiy xizmatchi oilasida tavallud topgan. Manbalarda uning oilaliligi, Farg‘ona viloyati, Toshloq tumani Ohunboboyev qishlog‘ida istiqomat qilgani qayd etilgan.

Maʼlumoti — quyi, 1916-yilda Farg‘ona shahridagi 7-yillik maktabda tahsil olgan.

1938-yilning oktyabr oyida o‘tkazilgan Harbiy SSSR Oliy sudi kollegiyasi sayyor sessiyasining yig‘ilishida 15 yillik qamoq jazosiga hukm etilgan.

Faoliyati
---------

1919-yilda shaharga yaqin joyda joylashgan bosmachilarni tugatish bo‘yicha otryadga ishga kirgan va u yerda 1920-yilgacha faoliyat ko‘rsatgan. 
1920-1922-yillarda Farg‘ona shahar militsiyasida bosmachilarga qarshi kurashda faol qatnashgan, 1922-1923-yillarda esa qidiruv bo‘limida boshliq bo‘lib jinoyatchilarga
qarshi kurash olib borgan. 1923-yil-1925-yil OGPUning maxsus bo‘limida, 2-otliq brigadasida faoliyat ko‘rsatgan. Keyinchalik 1925-1927-yillar davomida Farg‘ona viloyati harbiy komissariatida sektor boshlig‘i,1928-yil gacha viloyat komsomol komiteti targ‘ibot-tashviqot bo‘limi mudiri bo‘lib ish olib borgan. Keyinroq u partiya ishiga o‘tkazilgan va Qo‘qon uyezd-shahar partiya komitetida targ‘ibot-tashviqot bo‘limi mudiri sifatida faoliyatini davom ettiradi.  1929-yildan to 1930-yil]]gacha Marg‘ilon tumani partiya komitetining sekretari, 1931-1932-yillarda Surxondaryo okrugi Jarqo‘rg‘on tumani partiya komiteti sekretari bo‘lib ishlagan. 1933-1935-yillar oralig‘ida Quva MTS siyosiy bo‘lim boshlig‘i, 1935-yildan boshlab Farg‘ona okrugi Toshloq tumani partiya komiteti sekretari lavozimlarida faoliyat yuritgan. Ushbu lavozimda 1937-yil sentyabr oyigacha, yaʼni  hibsga olinguniga qadar xizmat qilgan.

Uning faoliyati munosib taqdirlanib, 1933-, 1934-, 1935-yillari O‘zKompartiya Markaziy Komiteti, O‘rta Osiyo respublikalari yer ishlari xalq komissarlari Markazning vakilligi tomonidan pul va buyum mukofotlari bilan taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘zR PDA*. 58-fond, 65-ro‘yxat, 425-ish* — 149–150 bet.
2. ↑  RF FXXMA*. 7-fond, 1-ro‘yxat, 10-ish* — 541 bet.
3. ↑  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
**Jared Rayan B. Dillinger** — (*talaffuzi: Jared Rayan B. Dillindjer*; 1984-yil 6-yanvarda tugʻilgan) Filippin Basketbol Assotsiatsiyasining (PBA) Barangay Ginebra San Migel jamoasida oʻynovchi Filippin-Amerikalik professional basketbolchi. Dillinger 2008-yilgi isteʼdodli basketbolchilar roʻyxatida ikkinchi oʻrinni egallagan. Jared Dillinger juda koʻp qirrali oʻyinchi boʻlib, 2, 3 va baʼzan 4 pozitsiyalarda oʻynay oladi.

Ilk faoliyati
-------------

Jared Rayan Dillinger 1984-yil 6-yanvarda Janubiy Dakota shtatining Rapid City shahrida tug‘ilgan. Jared Rayan Dillinger dastlab AQSh Havo kuchlari akademiyasi jamoasida oʻynagan. Dillinger oʻrtacha 31 daqiqa, 9,7 ball va 2 golli uzatmani amalga oshirgan.

Jared Rayan Dillinger PBA (Filippin Basketbol Assotsiatsiyasi) talablariga javob berish uchun Liga Pilipinas musobaqasida Pampanga Buddies guruhida oʻynagan va PBA loyihasiga kirishdan oldin birinchi navbatda 25 ta havaskor oʻyinlarda ishtirok etishi kerak boʻlgan. Dillinger Talk’NʼText guruhi aʼzosi sifatida oʻynay boshlagan va 4 yil ichida 5 ta chempionlikni qoʻlga kiritgan.

Professional faoliyati
----------------------

Dillinger 2008-yildagi PBA loyihasida Talk 'N Text Tropang Texters guruhi aʼzosi sifatida ikkinchi oʻrinni egallagan.

Oʻyinchi profili
----------------

Dillinger chap qoʻl, tezkor va toʻpni yaxshi koʻtaruvchi hamda oʻrtacha tana tuzilishiga ega. Uning sakrash qobiliyati oʻrtacha.

Uning asosiy qobiliyati — toʻpni uzatish. Dillinger ajoyib uzatuvchi, u oʻyin davomida uzoq uzatmalarni amalga oshirishi mumkin. Dillinger xuddi futbol himoyachisiga oʻxshaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Joble, Rey*. „PBA approves trade: Dillinger, Allado to Meralco, Buenafe to Barako Bull, Anthony to Talk 'N Text". *InterAksyon* (10-iyun 2013-yil). Qaraldi: 22-mart 2016-yil.
2. ↑   Real GM

Havolalar
---------

* Jared Dillinger: Oʻyinchi profili
**Japaq baxshi (aslida Jabbor bergan) Shomuratov** (1893, hozirgi Amudaryo tumani, Nazarxon ovuli — 1973, Nukus) — qoraqalpoq baxshisi va bastakor. Orollik oʻzbeklardan. Qoraqalpogʻiston (1940) va Oʻzbekiston (1944) xalq artisti. Yoshligida Suyav baxshi, Otajon baxshi, Juma baxshilardan doston va termalar oʻrgangan. 1911-yildan qoʻshiq ayta boshlagan. "Gʻarib oshiq", "Xirmondali", "Yusuf Ahmad", "Goʻroʻgʻli", "Sayotxon Hamro", "Bozirgon" dostonlarini mahorat bilan kuylagan. Toʻrtkoʻl radiosida (1932-yildan), Koraqalpoqteatri (1936— 52), Qoraqalpoq filarmoniyasi va radio qoʻmitasida (1952-yildan) ishlagan. 200 ga yaqin kuy va qoʻshiq muallifi, ayniqsa "Amudaryo", "Toʻlqin", "Tugʻishgan oʻzbek xalqiga", "Bogʻlar", "Botir qizlar", "Choʻponlar" va b. mashhur. Kompozitor O. Halimov bilan hamkorlikda "Suymaganga suykanma" (S. Xoʻjaniyozov, 1945), "Oygul Obod", "Orol qizi", "Ziyoda", "Berdaq" (J. Oymirzayev, 1946, 1947, 1948, 1950) musiqali drama va komediyalar muallifi. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1967).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻzbekali Janibekov** (28.08.1931, Turkiston viloyati Oʻtirar tumani Sariqamis qishlogʻi—22.02.1998, Olmaota) — davlat arbobi, etnograf, tarix fanlari nomzodi (1990).

Qoʻngʻirot qabilasi Jamanboy urugʻidan. Abay nomidagi Qozoq pedagogika institutini (hozirgi Olmaota davlat universiteti) tugatgan (1952). Maktab oʻqituvchisi,Chimkent (hozirgi Janubiy Qozogʻiston) viloyati Keles aerodromida maorif mudiri (1952—1955), Keles tumani komsomol komiteti 1-kotibi (1955—1956), Chimkent viloyati komsomol komiteti kotibi (1956 — 1961). Qozogʻiston LKJO OK boshligʻi 1-kotibi, kotibi (1961 — 1970), Qozogʻiston Kommunistik partiyasi Toʻrgʻay viloyati qoʻmitasi kotibi (1970 — 1975), MKP xorijiy davlatlar bilan aloqalar boʻlimi mudiri. Qozogʻiston (1975—1977), Qozogʻiston madaniyat vaziri oʻrinbosari (1977—1988); Madaniyat vaziri (1987—1988), Qozogʻiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti kotibi (1988—1991) lavozimlarida ishlagan.

Janibekov qozoq xalqining milliy madaniyati,ona tili, urf-odat va anʼanalarini yangilash va rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. 20-asrning 70-yillarida Xoja Ahmad Yassaviy maqbarani qayta tiklash uchun katalizator boʻlgan. Janibekov tashabbusi bilan Qozogʻistonning koʻplab shaharlarida etnografik muzeylar ochildi, Qozogʻistonning tarixiy-madaniy yodgorliklarini asrab-avaylash va tiklashni maqsad qilgan „Arqas" jamiyati tashkil etildi. Janibekov „Sherter", Adirna, „Oltinay" va boshqalar xalq ijodiyoti ansambllari tashkil etilgan. "Navroʻz" bayrami, M.Dulatov, J.Aimautov, M. Jumabayev, Sh. Xudoyberdiev bu nomni xalqqa qaytarish uchun faol kurash olib bordi. Ona tilini rivojlantirish dasturining davlat konsepsiyasini yaratishda ishtirok etdi.

„Qozoq milliy hunarmandchiligi" (1982-yil), „Jangiriq" (1991-yil), „Vaqt karvoni" (1992-yil), „Jolairikta" (1996-yil), „Qozoq kiyimi" (1996-yil), „Qadimgi oʻtirish" (1997), „Taqdir". „oʻqituvchilik" (1996, 1-kitob, 1997, 2-kitob) asarlari nashr etilgan.

2-3 marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni, medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑   Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-09-24).
2. ↑  *admin.* „Өзбекәлі Жәнібеков — Құрбан ата" (ru-RU). 24-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
3. ↑  Qazaq ensiklopediyasi
**TUSH**, tush koʻrish — uyquda sodir boʻladigan subyektiv psixik hodisa. Fiziologik jihatdan tush bosh miya katta yarim sharlarining tormozlanmagan hujayralari faoliyati natijasidir. Chuqur uyqu paytida bosh miya poʻstloq qismining hujayralari butunlay tormozlanadi va bunda tush koʻrilmaydi. Bosh miya poʻstloq qismining ayrim boʻlaklari tormozlanmaganda shu joylar kuchsiz taʼsirotlarga sezgir boʻladi. Shunda odam tush koʻradi.tushda uyqudagi kishi aniq va tasvirli kechinmalarning shohidi boʻladi. Tushdagi voqealar bir-biriga bogʻliq, bir oz noaniq, hayajonli, afsonaviy tus oladi. Tush asosan, tez kechadigan uyqu fazasidan uygʻonish vaqtida yoki undan soʻnggi bir necha minut davomida roʻy beradi, kishi uni uzoq vaqt yodsa saqlay olmaydi. Kishi sokin kechadigan uyqu fazasida ham tush koʻrishi mumkin. Ertalabki uygʻonish davrida tush, odatda, uzoq davom etadi (chunki bunda "tez kechadigan" uyqu vaqti uzoqroq boʻladi). Tushning xususiyati kishining nerv sistemasi tipiga, uning sogʻligʻiga, maʼlum davrdagi kechinmalariga bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tush (psixologiya)" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Kula Kangri** ( дзонг-кэ dīīīīīīī , кит. savdo. làngǎngǎngì ) - Himoloy togʻlarining markaziy qismidagi choʻqqi, balandligi 23 km.[*manba?*] Gangkhar Puensum shimoli-sharqida (7570 m) va Karjiangdan 4 km janubi-g'arbda (7221 m). Butan va Xitoyning Tibet avtonom viloyati. Dunyodagi 46-oʻrindagi eng baland choʻqqi va Butandagi ikkinchi eng baland choʻqqi  .

Kula Kangri massivi Tibetning Lozhang mintaqasida Himoloy tog'larining markaziy tizmasida joylashgan 6 etti ming kishidan iborat. Asosiy cho'qqidan sharqdagi uch kilometr uzunlikdagi asosiy tizmada Qula Kangri II (7548 m) va Qula Kangri III (7384 m) joylashgan. Shimoli-sharqda Karjiang I (7221 m), Shimoliy Karjiang (7196 m) va Karjiang II (7045 m) togʻlari joylashgan. Uzoqdan, ayniqsa janubdan, asosiy tizma tepalari ulkan vertikal devorga o'xshaydi. Bu hudud qattiq iqlim, kuchli shamollar, past minimumlar va kunlik haroratning katta farqi bilan ajralib turadi  .

Kula Kangrining birinchi ko'tarilishi 1986 yilda Kazumasa *Xirai*  boshchiligidagi yapon ekspeditsiyasi tomonidan amalga oshirilgan edi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Kula Kangri". 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2011-yil.
2. ↑  „MT. KULA KANGRI - 7538 M". 3-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.
3. ↑  „МАССИВ КАНГРИ КАРПО (KANGRI GARPO)". Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.

Havolalar
---------

* Himolay jurnali
**Malik Nabiyev** (1916.5.1, Toshkent — 2008.1.10) — rassom, pedagog, Oʻzbekistan Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekistan xalq rassomi (1992). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1968). Toshkent rassomlik bilim yurtida taʼlim olgan (1933—37), Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1962). Toshkent rassomlik bilim yurtida (1938—58), 1958-yildan Toshkent pedagogika institutining badiiy grafika fakultetida oʻqituvchi, rangtasvir kafedrasi mudiri (1963-88), 1973-yildan hozirgi Toshkent pedagogika universiteti professor N. asosan, portret va tarixiy janrlarda ijod qiladi. Tarixiy mavzudagi asarlariga gʻoya va mavzuning ravshanligi, kurash, qarama-qarshiliklarda toʻqnashgan tomonlar holatini aniq belgilanishi, davr ruhini aniq tasvirlash kabi xususiyatlar xos boʻlsa, portretlarida zamondosh shaxslar tabiiy holatda, samimiy tasvirlanadi: "Doʻstim portreti" (1933), "Qoʻzgʻolon bostirildi" (1940), "Makedoniyaliklarga qarshi Spitamen qoʻzgʻoloni" (1960), "Abu Rayhon Beruniy" (1950, 1972), "Bobur" (1962), "Xalq artisti Hasanov" (1970), "Oʻqituvchi M. Gʻoipova" (1977), "Amir Temur" (1994) portretlari va boshqa Risolalar va uslubiy qoʻllanmalar muallifi. "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2000). As.: Boshlangʻich sinflarda rasm chizish metodikasi, T. 1965; Rasm chizishni oʻrgatish metodikasi, T. 1971; Rangshunoslik, T. 1995.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Qora lola" yodgorligi** 2012-yil 2-avgustda Pyatigorsk shahridagi Lazarevskaya cherkovi yaqinidagi bogʻdagi Xotira xiyobonida ochildi. Afgʻoniston va boshqa „qaynoq nuqtalar"da harbiy xizmatni oʻtash chogʻida halok boʻlgan shahar aholisiga bagʻishlanadi. 330 nafar Pyatigorsk fuqarosi Afgʻonistonda, 1500 nafari Chechenistonda xizmat qilgan, ulardan 21 nafari halok boʻlgan.

Tavsifi
-------

Yodgorlik yorilib ketgan qora granit stela boʻlib, unda „qaynoq nuqtalar" nomlari oʻyilgan: katta „Afgʻoniston", „Checheniston" va kichikroqlari „Angola", „Dogʻiston", „Misr", „Suriya", „Abxaziya". "va boshqalar.

Yodgorlik nomi Afgʻoniston hududidan halok boʻlgan askarlarning jasadlarini („yuk 200" deb ataladigan) olib ketgan An-12 samolyotining („Qora lola" ) norasmiy nomi bilan berilgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskori Pyatigorsk mahalliy urushlar va qurolli mojarolar faxriylarini reabilitatsiya qilish jamgʻarmasi edi. „Qora lola" ni ishlab chiqarish va oʻrnatish uchun mablagʻlar — taxminan 1,5 million rubl — tadbirkorlar, homiylar, jamgʻarma xodimlari, Pyatigorsk aholisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В вечной скорби «Черный тюльпан»". 3-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-noyabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* Stavropol oʻlkasida „afgʻonlar" Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqilishining 19 yilligini nishonlaydilar.
* Pyatigorskdagi Milliy harbiy shon-sharaf muzeyi — virtual sayohat
**Elektronografiya** (elektron va...grafiya) — moddalar strukturasini elektron asboblar yordamida oʻrganish usuli. Tekshiriladigan namunaning tezlatilgan elektronlarni sochishini oʻrganishga asoslangan. Kristallar, amorf jismlar va suyukliklarning atom strukturasini, gaz va bugʻlardagi molekulalarni oʻrganishda qoʻllaniladi. Elektronlar difraksiyasi (zarralar difraksiyasi) E.ning fizik asosi hisoblanadi; toʻlqin xossasiga ega boʻlgan elektronlar moddadan oʻtayotganda atomlar bilan oʻzaro taʼsirlashadi, natijada alohida difraksiyalanadigan dastalar hosil boʻladi. Bu dastalarning intensivligi va fazoda taqsimlanishi namunaning atom strukturasi, oʻlchamlari va boshqalarga qatʼiy mos keladi. Elektronlarning moddada tarqalishi atomlarning elektrostatik potensiadlari bilan aniqlanadi. Elektronografik tekshirish uchun maxsus asboblar — elektronograf va elektron mikroskoplarda bajariladi.

E. metallokristallistik holda boʻlgan koʻpgina moddalarning atom strukturalarini, texnikaning turli sohalarida foydalaniladigan yupqa kristallik parda strukturasining takomillashish darajasini oʻrganishga imkon beradi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Babezioz**, babeziyellyoz –qoramol, qoʻy va echkilarda Babesia turkumiga mansub bir hujayrali organizmlar qoʻzgʻatadigan yuqumli kasallik. Babezioz hayvonlarga kanalar orqali yuqadi. Kasallikning kechishi 4–8 sutka. Kasallangan hayvonning tana harorati keskin koʻtariladi, tez ozadi, suti kamayadi, baʼzan suti rangi qon aralash sargʻayadi, mazasi taxir boʻladi. Kasallik katta hayvonlarda ogʻir kechadi. Hayvonlarning koʻpi nobud boʻladi. Asosan yoz–kuz davrida koʻproq uchraydi. Tashhis qonni mikroskopik tahlil qilish asosida qoʻyiladi. Babezioz bilan ogʻrigan hayvonlarga bu kasallik 2–3 yilgacha yuqmaydi.

Davolash : NA CL 2% li eritmasidan venaga yuboriladi 400 yoki 500 gr muskul orasiga Demizon eritmasidan 100 kg trik vazinga 7 gr qullaniladi VA okstitraksiklin antbiotk qullaniladi Oldini olish va qarshi kurash choralari: kasal hayvonlarni kimyoviy preparatlar bilan davolash; kanalarni yuqotish. Usuli pertit vashunga uxshash vet aptekalarda sotiluvchi preparatlardan molxonalarga sepiladi

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elementlar migratsiyasi** — Yer poʻsti va yuzasida kimyoviy elementlarning oʻz joyini oʻzgartirishi va qayta taqsimlanishi. Bu terminni fanga A.Ye. Fersman kiritgan (1923). Elementlar migratsiyasi suyuqfaza (eritmalar, gidrotermal eritmalar, yer osti va yer yuzasidagi suvlar), gazsimon faza (vulkan gazlari va fumarollar, mineral buloqlar va neft konlari gazlari) va qattiq fazada (diffuziya va qayta kristallanish natijasida) sodir boʻlishi mumkin. Qattiq holatda kimyoviy elementlar, asosan, mexanik yoʻl bilan (toʻkilib tushishi, suv oqimlari, changtoʻzon va boshqalar) koʻchadi. Suvli eritmalarda elementlar ionlar, molekulalar va kolloid zarralar shaklida, gazlarda esa molekulyar va aerozollar tarzida siljiydi. Migratsion xususiyat turli elementlarda turlicha boʻlib, kimyoviy birikmalarning tarkibiga va elementlarning qanday fizik sharoitda koʻchishiga bogʻliq. Elementlar migratsiyasi natijasida kimyoviy elementlarning ayrimlari sochilib,,tarqalib ketadi, qolganlari esa toʻplanadi va koʻpincha sanoat ahamiyatiga ega konlar hosil boʻladi. Intensiv Elementlar migratsiyasi metasomatizm, dengiz havzalarida kimyoviy differensiatsiya va boshqalar jarayonlarda kuzatiladi. Tashqi jarayonlar taʼsirida boʻladigan Elementlar migratsiyasida biogeokimyoviy jarayonlar katta rol oʻynaydi. Foydali qazilmalarni geokimyoviy usullar yordamida qidirishda Elementlar migratsiyasi qonuniyatlariga asoslaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dingilja** — Qoraqalpogʻistonning Toʻrtkoʻl sh.dan 15 km shim.-sharqda joylashgan turar joy harobasi (mil. av. 5—4-asrlar). D. deb nomlanishi ilk oʻrta asr davriga mansub qalʼa nomidan olingan. D.ni S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya va etnografiya ekspeditsiyasi ochgan (1955). Turar joy qalin devor bilan oʻralgan birbiriga tutash mayda uylar, hovli va xoʻjalik binolaridan iborat, mayd. 2600 m2. Bu yerda bir uruqqa mansub patriarxal oilalar istiqomat qilgan. 17 uy-joy va xoʻjalik binolari hamda bir necha ustaxona ochib tekshirilgan. Uylar toʻgʻri burchakli qilib qurilgan. Binokorlik sanʼatidagi xu-susiyatlar hozirgi Xorazm xalq meʼmorligi uslublariga yaqin. Us t axonalardan yoʻnuvchi oʻtkir tosh qurollar, qimmatbaho ziynat buyumlarini pardozlaydigan asboblar, ishlov berilmagan feruza, sadaf va billur, marjon (feruza va billurdan)lar hamda boshqa ashyolar topilgan. D.da temir oʻroq va yorgʻuchoq mavjudligi aholining dehqonchilik bilan keng shugʻullanganligini koʻrsatadi. Qazilmalar orasida jezdan yasalgan yey oʻqining uchlari va sopol idishlar (katta xumlar, lentasimon naqshli xumchalar, qizil rangli kosalar, silindr shaklidagi qadahlar, oyoqchali guldonlar) koʻp uchraydi. D. yodgorliklari usha joyda yashagan qabilalar hayotida yuz bergan ijtimoiy oʻzgarishlarni oʻzida aks ettiradi va qad. Xorazm madani-yatini oʻrganish uchun muhim manba hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qora qoʻngʻizlar** - qattiqqanotlilar turkumiga mansub qoʻngʻizlar oilasi. 12 mingdan ortiq turi bor. Oʻrta Osiyoda koʻpgina turlari tarqalgan. Tanasining uz. 2–50 mm; qoʻngʻizlarining rangi koʻpincha qora (nomi ham shundan), baʼzan qoʻngʻir; dumaloq, tayoqchasimon shakllarda. Yon tomonlari qirrali, oldingi juft oyoqlari kuchli rivojlangan, boshi boʻrtib chiqqan, panjasi oddiy tirnoqli. Koʻpchilik qoʻngʻizlarning ust-qanoti chok boʻylab qoʻshilib oʻsgan, orqa qanoti yoʻq, uchmaydi. Lichinkasi uzun, chuvalchangsimon, sariq, koʻrinishi simqurtga oʻxshash (qarang Soxta sim-qurtlar). Qoʻngʻizlari va lichinkasi qishlaydi. Qoʻngʻizlari erta bahordayoq paydo boʻladi. Odatda, kechasi faol. Tuxumini tuproqqa (300 tacha) qoʻyadi. Lichinkasi tuproqda 18 oy hayot kechiradi. Ikki yilda bir avlod beradi. Koʻpgina Qora qoʻngʻizlar (mas, qumloq sustkashi, makkajoʻxori sustkashi, dasht sustkashi) sabzavot, texnika va boshqa ekinlar zararkunandasi. Boshqa turlari esa ombor va tegirmondagi gʻamlab qoʻyilgan oziqovqatlarga, paxta tozalash zavodlaridagi mahsulotlarga zarar keltiradi (mas, mitalar). Yana q. Ombor zararkunandalari).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrovoz** (elektro... va ruscha: *воз/voz(it)* — tashimo) — asosan, kontakt tarmogʻi, baʼzan oʻziga oʻrnatilgan akkumulyatorlar yoki faqat akkumulyatorlardan energiya oladigan lokomotiv. Vazifasiga koʻra, magistral (yuk, yoʻlovchi va yukyoʻlovchilarga moʻljallangan), manyovrchi, sanoat va konlarda ishlatiladigan, foydalaniladigan tok turiga koʻra, oʻzgarmas va oʻzgaruvchan tokda ishlaydigan turlarga boʻlinadi. Elektrovozga mexanik va elektr jihozlar oʻrnatiladi. Mexanik qismiga kuzov, ramalar, gʻildiraklar, tortish yuritmasi, ressoralar, tormoz qurilmalari, elektr qismiga dvigatellar va boshqalar apparatlar kiradi. Magistral yoʻlovchi Elektrovozlarning tezligi soatiga 200 km va undan yuqori, yuk Elektrovozlariniki 110—120 km, Elektrovozlar dvigatelining quvvati 6500 kVt ga yetadi. Oʻzgarmas tok Elektrovozining f.i.k. 86 — 87%. Birinchi magistral Elektrovoz 1932-yilda Rossiyada yasalgan, keyinchalik takomillashtirib borilgan. Elektrovozning tortish kuchini oshirish uchun bir-biriga ulangan bir necha Elektrovozdan foydalanish mumkin. Ular bitta (odatda, oldindagi) Elektrovozdan boshqariladi. Oʻzbekiston temir yoʻllarida ham teplovozlar bilan bir qatorda Elektrovozlar ham qatnaydi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Ushbu sahifa nomi mavzuning rasmiy tarjimasidir. Iltimos, uni oʻzgartirmang.
***Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri*** („inglizcha: *The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable*") — 2007-yilda yozilgan, olim va sobiq opsion treyderi Nassim Nicholas Taleb qalamiga mansub kitob. Kitobda kamdan-kam uchraydigan va oldindan aytib boʻlmaydigan hodisalarning haddan tashqari oqibatlari, shuningdek, insonning ushbu hodisalar uchun soddalashtirilgan izohlarni retrospektiv ravishda topishga moyilligi haqida gap boradi. Taleb buni Qora oqqush nazariyasi deb taʼkidlaydi.

Qora oqqush hodisalari bilan qanday kurashish mumkin
----------------------------------------------------

Taleb qalamiga mansub ushbu kitobning asosiy gʻoyasi — Qora oqqush hodisalarini bashorat qilishga urinish emas, balki salbiy hodisalarga chidamlilik va ijobiy hodisalardan foydalanish qobiliyatini shakllantirishdir. Talebning taʼkidlashicha, banklar va savdo firmalari „Qora oqqush" hodisalariga qarshi himoyasiz boʻlib, ular oʻzlarining moliyaviy modellari tomonidan taxmin qilinganlaridan koʻra, ortiqcha yoʻqotishlarga duch kelmoqdalar.

Manbalar
--------

* Taleb, Nassim Nicholas (2007), *The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable*, Random House, ISBN 978-1400063512

Havolalar
---------

* Muallif sayti
* Black Swan Glossary
**Malik** (arab.— ega, hukmron) — islomgacha boʻlgan arab davlatlari (Facsoniylar, Lahmiylar)da hukmdor, Markaziy Arabistondagi qabilalar konfederatsiyasi va Jan.-Sharqiy Arabistonning baʼzi qabilalari boshliqlari, shuningdek, Xadramavt hududidagi kinda qabilasi zodagonlari vakili. Islom vujudga kelishi bilan "M." atamasi musulmon boʻlmagan hukmdorlarga (monarx maʼnosida) nisbatan qoʻllanildi. Arab xalifaligi parchalanib ketgach, xalifalik hududida vujudga kelgan mustaqil davlatlarning hukmdorlari M. deb atala boshlandi.

Qurʼoni karimda "M." istilohi podshoh, shuningdek, Alloxning si-fatlaridan biri maʼnosida qoʻllaniladi.

Sosoniylar davriga oid "Tansara maktublari" asari (260 yil)da aytilishicha, M. unvoni shohanshoh tomonidan faqat shox, xonadoni aʼzolari va chegara hududlaridagi "alanlar, gʻarbiy viloyatlar, Xorazm va Kobul hokimlari"ga berilgan. Xorazmshohlar davlatida M. harbiy unvoni 10 ming kishilik otliq qoʻshinga qoʻmondonlik qilgan kishilarga berilgan (mas, Aʼzam M. Temur M. va boshqalar). Bu unvonga kamdan kam hollarda aholining quyi qatlamiga mansub kishilar sazovor boʻlishgan. Janglarda alohida jasorat koʻrsatgan M.larga xon unvoni berilgan.

Moʻgʻullar bosib olgan baʼzi mamlakatlarda (13—14-asrlar) mahalliy hukmdorlar M. deb atalgan. Moʻgʻullar hukmronligi davrida Armaniston va Ozarbayjon, Safaviylar davlatidagi yarim mustaqil davlatlarda M. — yirik mulkdor, mahalliy qad. musulmon va xristian zodagonlarining ajdodi.

Afgʻon qabilalarida M. — qabila yoki urugʻ boshligʻi; qishloq yoki mahalla oqsoqoli. Hozir M. — baʼzi arab davlatlari (Iordaniya, Marokash)ning qiroli (podshohi). Musulmonlar ismlarida M. soʻzi ism (yoki familiya)ning tarkibiy boʻlagi sifatida uchraydi.

Adabiyot
--------

* Lukonin V. Drevniy i rannesrednevekoviy Iran, M. 1987; Buniyodov 3. Anushtagin Xorazmshoxlar davlati, T. 1998; Shixab addin Muhammad anNasavi, Jizneopisaniye sultana Djalal ad-Dina Mankburni, Baku, 1973.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
```
Andoza:Bilgiquti arxeologik yodgorliklar
```

**Bogʻritepa-2** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologik yodgorlik. Obyekt davri: II ming yillik oʻrtalari—I mingyillikka tegishli yodgorlik hisoblanadi. Samarqand viloyatining Pastdargʻom tumanida joylashgan. Obyekt manzili:Qishloq qoʻrgʻoni „Qorasuv" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zahra Muzdalifah** (2001-yil, 4-aprelda tug'ilgan) - indoneziyalik futbolchi, Angliya FA ayollar birinchi divizioni va Indoneziya ayollar terma jamoasida „South Shields" jamoasida hujumchi sifatida o'ynaydi.

Yoshligi
--------

Zahra Muzdalifah 2001-yil, 4-aprelda Indoneziyaning Jakarta shahrida tugʻilgan. U 7 yoshidan, otasi uni sportga kiritganidan so'ng futbol o'ynay boshlagan.

Ta'lim
------

U Indoneziyada professional futbol o'ynab, o'qishni davom ettirdi. U SD, SMP va SMA malakasini 10 yil ichida yakunladi. O'rta maktab darajasida Zahra Islom o'rta maktabi Xalqaro o'rta maktabida (IISS) o'qidi. Keyin Xalqaro Islom Oliy maktabida yuqori o'rta darajaga o'tdi. O'rta maktabda o'qishni tugatgandan so'ng, Zahra Binus universitetida ommaviy aloqa ixtisosligi bo'yicha o'qishni davom ettirdi.

Karyera
-------

U futboldagi faoliyatini SSB Madani Meruya jamoasiga qo'shilishdan boshlagan, keyinchalik SSB Patriot Merah Putihga, keyin esa Zahra 2012-yilda ASIOP Futbol Akademiyasiga qo'shilgan. 

12 yoshida u ASIOP Futbol Akademiyasiga qo'shildi va u yerda Norvegiyada bo'lib o'tgan ayollar futboli musobaqasida qatnashish ko'nikmalariga ega bo'ldi. Muzdalifah Ngapak FC futzal jamoasi va shuningdek, Jakarta 69 klubida edi.

U Persiya Putrining bir qismiga aylanganidan so'ng uning faoliyati tobora ko'proq tan olindi, u yerda u Sleman shahridagi Maguvoharjo stadionida PSIS Putriga qarshi debyut o'yinida 1 ta gol urdi, 4-1 hisobida g'alaba qozondi.

Uning o'yinlari u himoya qilgan bir nechta klublarni o'ziga tortdi, shu jumladan 2018-yilgi Osiyo o'yinlarida Indoneziya jamoasi Srikandi Garudaga qo'shilish taklifi. Faqat futbolchi sifatida emas, balki jamoa sardori sifatida.

Xalqaro gollar
--------------

*Ballar va natijalar birinchi navbatda Indoneziyaning gollari ro'yxatini ko'rsatadi.*

| # | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2018-yil, 9-iyul | Jakabaring stadioni, Palembang, Indoneziya | Filippin | **1**–2 | 3–3 | 2018-yilgi AFF ayollar chempionati |
| 2. | 2018-yil, 16-avgust | Gelora Sriwijaya stadioni, Palembang, Indoneziya | Maldiv orollari | **1**–0 | 6–0 | 2018-yilgi Osiyo o'yinlari |
| 3. | **6**–0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Profil Zahra Muzdalifah, si Cantik Andalan Persija Jakarta" (id). *iNews.ID* (7-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 15-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Zahra Musdalifah BINUSIAN for ASIAN GAMES 2018". *www.binus.edu Bina Nusantara* (8-avgust 2018-yil). Qaraldi: 8-avgust 2018-yil.
3. ↑  „Profil Zahra Muzdalifah, Pesepak bola Wanita Timnas Indonesia". *www.aktualita.co*. Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Zahra Muzdalifah: Kata Siapa Perempuan Enggak Bisa Jadi Pesepak Bola?" (id-ID). *kumparan*. Qaraldi: 15-iyul 2020-yil.
5. ↑  „Persija Putri Menang Meyakinkan Dengan 4 Gol". *wartakota.tribunnews.com*. Qaraldi: 14-oktabr 2021-yil.
6. ↑  „Wawancara Eksklusif - Zahra Muzdalifah: Mengejar Impian Bermain Di Eropa | Goal.com". *www.goal.com*. Qaraldi: 15-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Zahra Muzdalifah on Instagram
* Indonesia squad 2022 AFC Women's team

Andoza:Indonesia squad 2022 AFC Women's Asian Cup
Brayl displeyining koʻrinishi (tafsilot)
**Brayl displey** (**Brayl** displey) — matnli maʼlumotlarni olti nuqtali Brayl belgilar shaklida aks ettirish uchun moʻljallangan qurilma. Brayl displeylari koʻzi ojiz va zaif koʻruvchilarga zamonaviy kompyuterlardan foydalanish imkonini beradi.

Displey haqida
--------------

Odatda, displey paneli bir vaqtning oʻzida 40 ta yoki 80 ta belgini koʻrsatadi. Koʻrsatish uchun kamroq belgilarga ega portativ modellar mavjud[*manba?*].

 Brayl displey katakchasi ichida
Brayl displey — bu imkoniyati cheklanganlar uchun anchagina qulaylik yaratuvchi qurilma. Shuning uchun, u vizual displeydan ancha qimmat turadi: narxlar (2012-yil holatiga koʻra) birlik uchun 145 ming rubldan boshlanadi. Brayl displeyining asosiy narxi teginish naqshli sirtni shakllantirish uchun ishlatiladigan qimmat piezoelektrik elementlardan iborat.

2000-yildan boshlab yangi aylanma gʻildiragi texnologiyasiga asoslangan brayl displey ishlab chiqildi. Bu texnologiyada brayl belgilari aylanuvchi yuzada aks ettiriladi, bu esa matnni maʼlum tezlikda harflar orasidan harakatlantirmasdan oʻqish imkonini beradi. Taxminlarga koʻra, ushbu texnologiyaga asoslangan displeylar anʼanaviylarga qaraganda arzonroq boʻladi.

Brayl displeyning muqobillari — nutq sintezatoriga asoslangan ekran oʻquvchilari ancha arzon. Biroq, faqat brayl displey matn bilan qulay ishlashni, jumladan tahrirlashni taʼminlaydi.

Interfeyslar
------------

Brayl displeylari USB yoki Bluetooth interfeysi yordamida kompyuterga ulansa ham boʻladi.

Boshqa brayl qurilmalari
------------------------

Brayl planshetlari, Brayl qoʻlqoplari va boshqalar shunga oʻxshash printsiplar asosida turli ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratilgan. Shuningdek, ixtisoslashtirilgan brayl klaviaturalari mavjud boʻlib, ular belgini tashkil etuvchi nuqtalar tugmachalarini bosib belgilarni kiritish imkonini beradi. Bunday klaviaturalar anʼanaviy klaviaturalarga qaraganda ancha qimmat boʻlganligi sababli, koʻpchilik koʻzi ojiz odamlar oddiy QWERTY klaviaturasidan foydalanishga oʻrganib qolishadi.

Brayl klaviaturasi va displeyli PDAlar ham mavjud.

Manbalar
--------
**Masʼudiy**, Abul Hasan Ali ibn al-Husayn Ali al-Masʼ-udiy (9-asr oxiri, Bagʻdod — 956 yoki 957, Fustot, Misr) — arab tarixchisi va sayyohi. 915—945 yillarda M. Eron, Hindiston, Shri Lanka, Shim. Afrika, Zanjibar, Movarounnahr, Xitoy, Ozarbayjon, Armanistonda sayohatda boʻlgan, keyinchalik Suriya va Misrda yashagan. Bilimning turli sohalari (tarix, falsafa, fiqh)ga oid muhim asarlari (20 dan ortiq) dan faqat bir nechtasigina saqlangan. Eng muhim asari "Muruj uzzahab va maʼodin aljavohir" ("Oltin yaylovlar va javohirlar koni")da mamlakatlar, dengizlar va togʻlar, turli xalqlar (shu jumladan, slavyanlar) haqida maʼlumotlar, yunonlar, rimliklar toʻgʻrisida yarim afsona hikoyalar, arablarning 10-asr 40-yillarigacha boʻlgan tarixi bayon qilingan. 30 jildli "Kitob uttaʼrix fi axbor ilumam min al-arab va l-ajam" ("Arab va ajam xalqlari tarixi") asarining 20 jildi Istanbul shahridagi Ayo-Sofiya kutubxonasida saqlanadi. M.ning "Kitob uttanbih va al-ishrof" ("Ogohlantirish va boshqarish haqida kitob") asarini gollandiyalik arabshunos de Guye 1894-yilda Leyden shahrida nashr etgan. Yana uning "Xazoin ul-mulk va sirr ul-olamayn" ("Davlat xazinalari va ikki olam sirlari"), "Kitob rasoil" ("Risolalar kitobi"), "Kitob ulmaqolot" ("Maqolalar kitobi"), "Kitob axbor azzamon va ajoyib ul-buldon" ("Zamon xabarlari va mamlakatlar ajoyibotlari haqida kitob") yoki "Kitobi avsat" ("Oʻrtacha kitob") kabi asarlari boʻlganligi maʼlum. M.ning asarlari Arab xalifaligi, 10-asrdagi Sharqiy Yevropa xalqlari, Kavkaz va Oʻrta Osiyo tarixi boʻyicha muhim manbadir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kosmik tibbiyot** - tibbiyotnit bir sohasi; kosmik parvozning odam salomatligi va ish qobiliyatiga boʻlgan taʼsirini oʻrganadi; kosmik apparatlarni boshqarish va ularda normal hayot faoliyatini taʼmin etish sistemasiga boʻlgan tibbiy talablarni, kosmonavtlarni kasbga tanlash va ularni tayyorlash usullarini, kosmik parvoz bilan bogʻliq kasalliklarning oldini olish va davolash choralarini ishlab chiqadi. 20-asr ning 50-yil lariga kelib shakllandi. Biologik raketa va sunʼiy yoʻldoshlarda odamning kosmik fazoni oʻrganishiga imkon beradigan fiziologik tadqiqotlar (qarang Kosmik biologiya) oʻtka-zilishi Kosmik tibbiyot ning paydo boʻlishi va rivojlanishiga zamin boʻldi. Kosmik tibbiyot kompleks fan boʻlib, kosmik fazoda odamning hayot faoliyati uchun zarur sharoit yaratishga qaratilgan va bir-biri bilan chambarchas bogʻlangan tibbiy-biologik, biofizik, fizik-kimyoviy, telemetrik, matematik, biologiktexnik, muhandislik-konstruktorlik va boshqa koʻpgina ilmiy yoʻnalishlar majmuini oʻz ichiga oladi. Kosmik tibbiyot aviatsion tibbiyot toʻplagan materiallardan foydalanish bilan birga odam kosmosga uchganda uning organizmi aviatsiya amaliyotida uchramaydigan taʼsirlarga duch kelishini hisobga olib oʻziga xos usullarni ishlab chiqadi. Kosmosga uchish uchun dinamik vaznsizlik va gipodinamiya, yaʼni muskul sistemasiga yuk (nagruzka)ning kam tushishi xosdir. Uchish vaqtida vaznsizlik holatiga moslashish va gipodinamik omil taʼsirini kamaytirish maqsadida kosmik kemalar bortida tegishli moslamalar quriladi. Kosmik kema bortida yer atmosferasi sharoitlariga yaqin sunʼiy atmosfera vujudga keltirish, ochiq kosmosga chiqish uchun maxsus skafandrlar yaratish ham Kosmik tibbiyot vazifalaridan hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fiji tili** — Okeaniya tillari sharqiy tarmogʻiga mansub, polineziya timarita eng yaqin til. Fiji orollarida tub axrlining tili sifatida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 350 ming kishidan ortiqroq. Fiji tilining 2 guruh lahjasi (gʻarbiy va sharqiy) mavjud, lekin ular laxjadan koʻra koʻproq mustaqil tillarga oʻxshaydi.

Fiji tili
Fonetik tizimida 5 unli va 15 undosh tovush boʻlib, unlilari kiskalik va choʻziqlik boʻyicha farqlanadi, undoshlarda esa jarangeizlar bilan jaranglilar qaramaqarshiligi kuzatiladi. Boʻgʻin har qachon unli bilan tugaydi. Grammatikasi asosan analitik xususiyatga ega. Kishilik olmoshlari birlik, ikkilik, uchlik va koʻplik shakllariga ega. Gap qurilishida aniqlanmish aniklovchidan, kesim ega va toʻddiruvchidan oldin keladi. Yozuvi 1835-yildan lotin grafikasi asosida.

Manbalar
--------

1. ↑  "Fiji tili" *OʻzME*. F-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Olu**(olcha) — soʻzi fors tilidan oʻzlashgan va oʻzbek tilida aktiv qoʻllanuvchi boʻlib, qoʻshma soʻzlar tarkibida birinchi yoki ikkinchi komponent sifatida qatnashadi. Alisher Navoiy ijodida ham koʻpgina qoʻshma soʻzlar tarkibida kelganligini koʻramiz. Mustaqil holda ham olu shaklida kelgan:
Husnu raʼnoliq bila dastori uzra sanchibon,
Vahki, shaftoli gulidur, yo erur olu guli.
(Badoe ul-vasat, 702)

Olu soʻzining yasalishi
-----------------------

Olu — soʻzi fors-tojik tili materiali boʻlib, u rang bildiruvchi ol-al soʻzidan yasalgan. Dastlab rangli mevalarni ummumnom — olu nomi bilan atab, keyinchalik yana ularni tur va guruhlarga ajratishda qatnashgan(shaftolu, zardolu, olma, olcha-olucha, olu, gilos va boshqalar).

Olu soʻzining etimoni
---------------------

Olu soʻzining etimoni haqida manbalarda maʼlumot berilmagan. Mana shu qoʻllash formalarini qiyoslash va fors-tojik tilidagi rang ifodalovchi soʻz asoslaridan ol-al bilan aloqasi bor. Chunki shu turdagi mevalar bir-birlaridan faqatgina rang, tuslari bilan farqlanadi.

Ranglar boyicha turlari
-----------------------

fors tilida:
oluzard — sariq olu,
olusiyoh — qora olu,
oluyisafid — oq olular,
parallel:
shaftolu — oq olu,
zardolu — sariq olu,
olbolular qoʻllanadi.

Biologik turlari
----------------

Mevani rangidan tashqari, bilogik belgisi orqali ham nomlanadi:
(pashm alu) — tukli
(yungli oli) — tukdor olu

Qadimgi va hozirgi manbaalarda qoʻllanilishi
--------------------------------------------

Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida uchramaydi. Mahmud Qoshgʻariy lugʻatida aluch(olicha) ,Zamaxshariy lugʻatida a:lu, hozirgi tillarda: tojik tilida olu, fors tilida alu, kurd tilida olucha, turkiy tillarda: turkman tilida garali, qoraqalpoq tilida qaroli kabilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. Meva nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 14-16 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Axborot subsidiyasi** — bu ommaviy axborot vositalarining vaqti va makoniga kirishdan manfaatdor boʻlgan turli manbalar tomonidan axborot vositalariga foydalanishga tayyor yangiliklarni taqdim etish. Axborot subsidiyalarining tipik shakllariga press-relizlar, shuningdek, matbuot seminarlari va konferensiyalar kiradi.

Ushbu maʼlumot ommaviy axborot vositalariga subsidiyadir, chunki u yangiliklar yigʻish narxini pasaytiradi. Ommaviy axborot vositalarida maʼlumot toʻplash uchun mavjud boʻlgan turli xil muqobil variantlardan — tergov ishi, norasmiy kanallar va muntazam manbalar — oxirgi kanalni kuzatish va saqlash eng arzon hisoblanadi. Tashqi manbalar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarga tayanish shu tariqa iqtisodiy yukni engillashtirishi va nashr qilish vaqtini qisqartirishi mumkin, ayniqsa maʼlumot yangiliklarga osongina kiritilishi mumkin boʻlgan formatda (masalan, teskari piramida) va uslubda taqdim etilganda.

Boshqa tomondan, tanqidchilarning taʼkidlashicha, subsidiyalar jurnalistlarning oʻziga xos ahamiyati va yangilik ahamiyatidan tashqari boshqa mezonlar asosida hikoyalarni tanlashga olib keladigan yangiliklarni tanlash jarayonini buzishi mumkin. Tanqidchilarning taʼkidlashicha, nashrning mazmuni ham taʼsir qilishi mumkin, chunki subsidiyalangan materiallar odatda manba tashkiloti foydasiga qarama -qarshidir. Manba nuqtai nazaridan, ideal maqsad axborot vositalarining nuqtai nazarini iloji boricha yaqindan aks ettirishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Gandy, Jr. Oscar H. (1980). „Information in health: Subsidized news?". *Media, Culture & Society*. 2-jild, № 2. 101–115-bet. doi:10.1177/016344378000200201.
2. ↑  Sigal, Leon V.*. Reporters and officials: The Organization and Politics of Newsmaking*. DC Health, 1973.
3. ↑  Gandy, Jr. Oscar H. (1980). „Information in health: Subsidized news?". *Media, Culture & Society*. 2-jild, № 2. 101–115-bet. doi:10.1177/016344378000200201.Gandy, Jr. Oscar H. (1980). „Information in health: Subsidized news?". *Media, Culture & Society*. **2** (2): 101-115. doi:10.1177/016344378000200201.
4. ↑  Jacobs, Geert (1999). „Self-reference in press releases". *Journal of Pragmatics*. 31-jild, № 2. 219–242-bet. doi:10.1016/s0378-2166(98)00077-0.
5. ↑  Zoch, Lynn M. „Building a theoretical model of media relations using framing, information subsidies and agenda building",*. Public Relations Theory II* Botan:. Lawrence Erlbaum, 2006 — 279–309 bet.