recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muomala harajatlari** — tovar muomalasi jarayoni bilan bogʻliq boʻlgan jami sarflar. Muomala harajatlari mohiyatiga koʻra sof va qoʻshimcha harajatlarga boʻlinadi. Sof harajatlar tovarlarni bevosita oldisotdi qilish bilan bogʻliq harajatlardir. Sof harajatlarga bevosita savdoni uskunalar bilan jihozlash, binolarni isitish, yoritish, savdo xodimlariga haq toʻlash va h.k. harajatlar kiradi. Qoʻshimcha harajatlarga tovarlarni tashib isteʼmolchilarga yetkazish, ularni saqlash, qismli to-varni yigʻish (mas, mebel), ularni joylashtirish, oʻrash, reklama va boshqa harajatlar kiradi.

Muomala harajatlari ning asosiy koʻrsatkichi uning darajasi hisoblanadi va tovar aylanmasi hajmiga nisbatan foiz bilan oʻlchanadi. Muomala harajatlari tovar narxi tarkibiga kiradi. Shuning uchun ham uning darajasi aholi turmush darajasiga bevosita taʼsir koʻrsatadi.

Savdo madaniyatining yuksalishi Muomala harajatlarini pasaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Muxtor Rasulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
{{Kanal Nomi
| nomi 
| asl\_nomi = 
| asl\_nomi\_til = Ōkurayama  
大倉山ジャンプ競技場
| logo = 
| logo\_size = 
| logo\_alt = 
| logo\_caption = 
| tasvir = 
| eni = 
| tasvir\_alt = 
| izoh = 
| map\_type = 
| map\_alt = 
| map\_dot\_mark = 
| map\_dot\_label = 
| relief = 
| map\_caption = 
| map\_size = 
| coordinates = 
| eski\_nomlari =
| muqobil\_nomlari =
| etmologiya =
| maqom =
| boshlangan = 
| tugagan = 
| buzilgan\_sana =
| turi =
| tasnif =
| joylashuvi =
| manzil =
| shahar = Miyanomori area,  
Chūō-ku, Sapporo,  
Hokkaidō,
| mamlakat =  Yaponiya
| narx =
| ren\_cost =
| mijoz =
| egasi =
| filial =
| balandligi =
| tip =
| antenna\_shpil =
| tom =
| eng\_yuqori\_qavati =
| rasadxona =
| diameter =
| aylana\_uzunligi =
| vazni =
| boshqa\_oʻlchamlar =
| material =
| qavatlar\_soni =
| binoning\_ichki\_maydoni =
| liftlar\_soni =
| yerlar =
| meʼmor =
| architecture\_firm =
| quruvchi =
| muhandis =
| boshqa\_dizaynerlar =
| main\_contractor =
| mukofotlar =
| vebsayt =
**Shodon Hanif** (tojikcha: *Шодӣ Ҳанифов*) – sovet va tojik yozuvchisi, dramaturg, tarjimon va jurnalist. 1975-yildan Tojikiston SSR (keyinchalik Tojikiston) Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Loxutiy nomidagi Tojikiston SSR Jurnalistlari ittifoqi mukofoti laureati (1987). Tojikiston xalq yozuvchisi (2004). „Sharaf" ordeni, „Nishoni Faxri" ordeni, Rossiya Jurnalistlar ittifoqi medali, Tojikiston SSR va O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

Hayoti
------

Shodon Hanif 1934-yil 10-martda Samarqandda tojik oilasida tugʻilgan. 1959-yilda Lenin nomidagi Tojikiston Davlat universiteti (hozirgi Tojikiston Milliy universiteti)ning tarjimonlik fakulteti va tarix-filologiya fakultetini tamomlagan.

Oʻqishni tamomlagach, ikki yil „Tojikistoni Soveti" (Sovet Tojikistoni) gazetasida adabiy sharhlovchi boʻlib ishladi. Keyin „Irfon" nashriyotida muharrir boʻlib ishladi. Keyinchalik shu nashriyot filiallaridan biriga mudirlik qiladi.

1970-yilda uning „Mina" nomli birinchi hikoyalar toʻplami nashr etildi. 1991-yilda „Olmos" ikkinchi hikoyalar toʻplami nashr etildi. Shuningdek, „Didor" (1974) va „Kuh ba kuh merasad" (1976) ocherklar toʻplami nashr etilgan. „Ohuguzar" (1975), „Bedori" (1980), „Jon ba garav" (1982), „Shikoyati ofat" (1986), „Hunbaho" (1990), „Dil ba yodgor" (1991), „Ukobi zahmin" (1993), „Dar surogi moder" (2001), „Dar panohi hindkush" (2004) kabi qator hikoya va romanlar yozgan. „Domodi shahri" (1976), „Obfurush" (1984) dramalarini ham yozgan.

1967-1971-yillarda Tojikiston SSR Madaniyat vazirligi boʻlimlaridan birida bosh muharrir boʻlib ishlagan. Keyingi oʻn yil davomida „Sadoi Sharq" oylik gazetasida bosh muharrir boʻlib ishladi. 1980-1985-yillarda Afgʻoniston urushi davrida Afgʻoniston Demokratik Respublikasida tarjimon va maslahatchi boʻlgan.

1986-1991-yillarda SSSR Adabiyot fondi Tojikiston boʻlimi direktori boʻlgan.

2007-yil 5-mayda Dushanbeda 73 yoshida vafot etdi. U Luchob qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------





1. ↑  *Книжная летопись: Основной выпуск*. Книга,, 1991.
2. ↑  Атахон С. Сайфуллоев*. Уфуқҳои тозаи наср*. Адиб, 2006. ISBN 9789994732005.
3. ↑  Aslho va naslho. – Dushanbe,2013, – S. 145—184 s. – ISBN 978-99947-958-2-6
**Oʻtkir Siddiqov** (1945-yil, Toshkent – 20.11.2023) – Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, suxandon.

Biografiyasi
------------

Siddiqov Toshkent teatr va rassomchilik sanʼati instituti (Hozirgi Toshkent sanʼat instituti) ning drama va kino aktyorligi yoʻnalishi boʻyicha tahsil ogan. 1968-yildan „Shodlik" ashula va raqs ansamblida faoliyat koʻrsata boshlagan. Boshlovchi oʻlaroq 8 mingga yaqin tadbir va konsertlarda qatnashgan. 250 martadan ortiq turli mamlakat va shaharlardagi gastrol safarlarida boshlovchi boʻlgan. Zamonaviy oʻzbek estradasida konferansyelik sanʼatining rivojlanishiga Siddiqov katta hissa qoʻshib kelgan. 1996-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. 2017-yilda „Shuhrat" medali bilan taqdirlangan. Qiziqchi Hojiboy Tojiboyevning konsertlariga boshlovchilik qilgan. Shuningdek Avaz Oxunning 2023-yilgacha 10 yildan buyon taqdim etib kelinayotgan har bir konsertida boshlovchi boʻlgan.

Vafoti
------

Siddiqov Avaz Oxunning 2023-yilgi konsertining ikkinchi kunida sahnada koʻrinish bermadi. 2023-yilning 20-noyabrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist, taniqli suxandon O‘tkir Siddiqov vafot etdi" (20-noyabr 2023-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
2. 1 2  „Taniqli suxandon O‘tkir Siddiqov vafot etdi" (20-noyabr 2023-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
4. 1 2  „Avaz Oxunning 10 yillik yubiley konsertidan reportaj" (16-noyabr 2023-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
5. ↑  „Avaz Oxunning 10 yillik yubileyida O‘tkir Siddiqov nega sahnaga chiqolmadi? Kulgi ortidagi hayajon va yulduzli mehmonlar (video)" (14-noyabr 2023-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Akrobatika** (yun. akrobotes — oyoq uchida yuraman, yuqoriga chiqaman) — 1) gimnastika shaklidagi jismoniy mashqlar turi; 2) sakrash, sport uskunalariga tayanib yoki ularsiz muvozanatni saqlab bajariladigan, kuch, epchillik namoyish qilinadigan va boshqa maxsus jismoniy mashqlar majmuasi, sport turi. Sport 20-asr 30- yillarida paydo boʻldi. Bu sport turida sakrash mashqlari quyidagicha bajariladi: ay-lanishlar, doʻmbaloq oshishlar, salto. Bu harakatlarni bajarganda sportchi avvalo oʻz muvozanatini, soʻng sheriklarining muvozanatini saqlashi zarur. A. musobaqalari quyidagi turlarga boʻlinadi: akrobatik sakrashlar (erkak va ayollar); aralash juftliklar mashqi (erkak va ayol); erkaklar juftlik mashqlari; ayollar guruhli mashqlari; erkaklar guruhli mashqlari (ikki yoki toʻrt kishi); batut (sakragich) ustida (erkaklar va ayollar) mashqlari. Xalqaro sport A. si federatsiyasiga (1973-yil asos solingan) 29 mamlakat aʼzo (1987). 1974-yildan jahon, 1978-yildan Yevropa chempionati oʻtkaziladi. A. sporti Oʻzbekistonda 1936-yildan rivojlana boshladi. Oʻzbekiston Respublikasida N. Lakiza, M. Teshaboyev, M. Tojiyev, D. Ko-stin, R. Isyanov, V. Babich, M. Qodirova, Ya. Muhamedov mashhur akrobatchilardir; 3) sirk sanʼati janri. Misr, Yunoniston, Rim, Vizantiya, Xitoy, Yaponiyada qadimdan maʼlum. Oʻrta asrlarda A. Turkiston masharabozlik sanʼatidan oʻrin egallab, dorbozlikda keng qoʻllanilgan. Boshqa mamlakatlarda mim janrida chiquvchilar (Italiyada), jonglyorlar (Fransiyada) faoliyatida namoyon boʻlgan. 18-asr oxirlaridan sirkda keng tarqaldi. Asosan, dinamik va statik mashqlarga boʻlinadi. Dinamik mashqlar umbaloq oshish, toʻntarilish, salto (turgan joyda muallaq holda umbaloq oshib, yana oʻz vaziyatiga qaytish) harakatlaridan; sta-tik mashklar turli vaziyatda muvozanat saqlash, chalqanchasiga agʻdarilib, gavdani „koʻprikcha" qilish kabi mashqlardan iborat. Kuch A.si (qoʻlda yoki boshda turish, muvozanat saqlash), sakrash A.si (ikki yoki undan ortiq kishining sakrashi, flik-flyak, saltomortale, gʻildiraksimon sakrash va boshqalar), yelka A.si (3 kishidan kam boʻlmagan holda, ulardan biri yelkadan yelkaga sakraydi), komik A. (masharabozlar grimda chiqib tasodifan qoqilib ketgandek boʻlib, tomoshabinlarni kuldiradi, dor, toʻrnik, batut va manej ustida kulgili mashklar bajaradi) va boshqa A. oʻyinlari bor. Ot ustida A. (chopib ketayotgan ot ustida mashqlar bajarish) zamonaviy sirkda asosiy janrlardan biri. Oʻzbekiston sirk va estrada dasturlarida A. dan keng foydalaniladi. Maxsus (sirk, teatr) oʻquv yurtlarida A. alohida daryo sifatida oʻqitiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Etanolamin fosfat** -2>SH2S2N4ONN3R04oq rangli kristall modda. Mol.m. 220. Suyuqlanish temperaturasi 119°, zichligi 1505 kg/m3. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo instituti olimlari tomonidan monoetanolamin bilan ortofosfat kislotani oʻzaro taʼsir ettirib olingan yangi modda.

Etanolamin fosfat 8 qirrali prizma shaklidagi monokristallardan iborat boʻlib, tarkibida 12,72% azot, 32,31% fosfor (V)oksid bor. Suvda 56,5% (25°da) eriydi. Kuchli oʻstiruvchi modda — stimulyator. Etanolamin fosfatning suvdagi eritmasi oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishini tezlashtiradi. Etanolamin fosfat asosida olingan "Hosil" seriyasidagi preparatlar qoʻllanganda gʻoʻza chigitining unib chiqish quvvati 5—6%, gʻoʻza ildizi massasi 20—30%, boʻyi 40—45%, barg yozish maydoni 70— 80%ga, bugʻdoy hosili esa gektariga 4— 5 s ga oshadi. Urugʻ bexato unib chiqadi, chigit moyi koʻpayadi, paxta tolasining sifati yaxshilanadi. Etanolamin fosfatning 0,005%li eritmasi yumshatuvchi taʼsirga ega boʻlib, magniy xlorat, natriy xlorat kabi defoliantlarta bu eritma bilan ishlov berilsa, defolyatsiyadan soʻng gʻoʻza barglari 85—87% gacha nam holda toʻkiladi, yosh koʻsaklar saqlanib qoladi, paxta hosildorligi gektariga 2—3 s.ga oshadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mufel** (nem. Myffel) — pechda qizdiriladigan buyumni tashqi muhit yoki yoqilgʻi yonganda ajraladigan gazlar taʼsiridan himoyalaydigan kamera. M. pech ichiga joylashtiriladi. Yonish mahsulotlari M. tashqarisida harakatlanadi va issiklik uning devori orqali ichiga oʻtadi. Yonilgʻi (gaz) issiqbardosh quvurlar ichida yonadigan M. ham bor. Bunda quvurlar pechning ish boʻshligʻidan oʻtkaziladi. M. oʻtga chidamli gʻisht (shamot yoki karborund) dan yoki issiqbardosh metall qotishmalardan yasaladi. M. bir tekis qiziydi, kul yoki qurum bilan ifloslanmaydi. Qizdirilayotgan metallni oksidlanishdan saqlash uchun M. maxsus gaz bilan toʻldiriladi. M. kichik detallarni termik, kimyoviytermik ishlash va boshqalarda ishlatiladi. Elektr bilan qizdiriladigan M. ham bor. Ichiga M. joilashtirilgan pech mufelli pech deb ataladi. Bunday pechlarning ish unumdorligi — 70—600 kg/soat, issiklik sarfi — 5000—7000 kj/g. Kamera ichidagi trani 1300° gacha yetkazish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shuhrat Jo‘raqulovich Teshayev —** 1969-yil 7-avgustda Buxoro viloyatining G‘ijduvon tumanida tugʼilgan. Olim-agronom, qishloq xo‘jaligi fanlari doktori, professor. 1993-yil Toshkent agrar universitetini tugatgan, Ma’lumoti bo‘yicha mutaxassisligi: Olim-agronom.

Faoliyati
---------

1993–1996-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti aspiranti;

1996–1997-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti defoliatsiya va o‘sishni sozlovchi moddalar bo‘limi kichik ilmiy xodimi;

1997–1999-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy kotibi;

1999–2002-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti Bosh rahbarining birinchi o‘rinbosari;

2002–2003-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti Defoliatsiya va o‘sishni sozlovchi moddalar bo‘limining katta ilmiy xodimi;

2003–2006-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti O‘simliklar fiziologiyasi bo‘limi rahbari;

2006–2010-yillarda O‘zbekiston paxtachilik ilmiy-tadqiqot instituti bosh rahbarining ilmiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari;

2010–2012-yillarda "Paxta" ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasining bosh direktori;

2012–2014-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirining agrotexnologiya bo‘yicha birinchi o‘rinbosari;

2014–2016-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vaziri;

2016–2018-yillarda qishloq va suv xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari, Qishloq xo‘jaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi bosh direktori; 

2018–2019-yillarda Farg‘ona viloyati hokimiyatida qishloq va suv xo‘jaligi masalalari bo‘yicha o‘rinbosar sifatida xizmat qilgan.

2019-yil 26-fevraldan 2022-yil sentyabrigacha O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi vazirining birinchi o‘rinbosari sifatida ishladi.

2022-yil 5-sentyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tanqidlaridan keyin Shuhrat Teshayev faoliyatidagi kamchiliklari va boshqa ishga o‘tishi munosabati bilan lavozimidan ozod etildi. Lekin yangi ish joyi haqida ma’lumot berilmagan.

2021-yil 25-avgustda Oʻzbekiston Prezdenti Shuhrat Teshayevga „O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan qishloq xo‘jaligi xodimi" faxriy unvoni bilan mukofotladi

Manbalar
--------

1. ↑  „Первый замминистра сельского хозяйства освобожден от должности" (Rus tilida) (5-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
2. ↑  „Shuhrat Teshayev qishloq xo‘jaligi vaziri birinchi o‘rinbosari lavozimidan ozod etildi" (5-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
3. 1 2  „Tarjimai hol: Teshayev Shuhrat Jo‘raqulovich" (16-dekabr 2016-yil). 10-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
4. ↑  „Шухрат Тешаев назначен первым заместителем министра сельского хозяйства" (Rus tilida) (27-fevral 2019-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
5. ↑  „Первый замглавы Минсельхоза уволен, Шухрат Ганиев и Актам Хаитов раскритикованы" (Rus tilida) (6-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
6. ↑  „Президент 500 нафар юртдошимизни тақдирлади (тўлиқ рўйхат)" (25-avgust 2021-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2022-yil.
**Uzunqir** — shahar xarobasi. Zarafshon tizmasidan bosh olgan Shoʻrobsoy boʻyida (Kitob tumani) joylashgan. 1981-yilda ToshDU Oʻrta Osiyo arxeologiya kafedrasi ekspeditsiyasi xodimlari tomonidan topib tekshirilgan. U. oʻrnida mil. av. 8—7-asrlarda qad. manzilgoh boʻlgan. Mil. av. 7—6-asrlarda 70 ga maydonni egallagan. U. Kitob— Sha!xrisabz vohasining iqtisodiy va maʼmuriy markaziga aylangan. U.dan Taxtakrracha dovoni orqali qad. Samarqand (Marokanda)gacha boʻlgan masofa 70 km ni tashkil qilgan. Shahar Marokanda—Baqtra karvon yoʻli boʻyida joylashib muhim savdosotiq va hunarmandchilik ahamiyatiga ega boʻlgan. U. ichki qalʼa va shahar hududidan iborat. Yodgorlikning jan.garbiy tomonida uz. 450 m mudofaa devorining xarobalari saqlanib qolgan. Devor ham gʻishtdan qurilgan toʻgʻri burchakli burjlarga, burjli xonalarga va jangovar shinaklarga ega. U. — Oʻzbekiston hududida ilk shaharsozlik tuzilmasining shakllanishi namunasi. Uning yirik oʻtroq dehqonchilik vohasining markazi sifatida qoʻrgʻonqarorgohi, guzarlari boʻlgan. U. topilmalari — sopol idishlar, jezdan va temirdan ishlangan mehnat va harbiy qurollari shaharda hunarmandchilik kasbi yuqori darajada taraqqiy etganligidan dalolat beradi. Shoʻrobsoy vohasidan topilgan madaniy oʻsimliklar (arpa, bugʻdoy), turli uzum navlari urugʻlari bu yerda dehqonchilik va bogʻdorchilikning taraqqiy etganligidan dalolatdir. Bu davrda kanal, arikdar, qazish, daryolardan suv chiqarish, yangi ekin maydonlarini oʻzlashtirish va sugorish ishlari keng yoʻlga qoʻyilgan. Dehqonlar atrofi devor bilan oʻralgan qoʻrgʻonli uylarda va qishloqlarda yashashgan.

Arxeologlar KitobShahrisabz vohasiga, umuman Qashqadaryo viloyatining togʻ oldi sharqiy qismiga "Avesto"da keltirilgan Gava, Gau, Gava Sugʻdda (sugʻdiylar yashaydigan makon, "Sugʻd makoni") tushunchasi tegishli boʻlganligini taxmin qiladilar. Ushbu soʻzning oʻzi Qashqadaryoning sharqiy qismidagi koʻpgina zamonaviy atamalarda saklanib qolgan. Mil. av. 7—6-asrlarda Gava Sugʻdi viloyati Navtaka deb atalgan. Navtaka viloyati Zarafshon tizmasidan boshlanib Oʻradaryo vohasigacha boʻlgan yerlarni oʻz ichiga olgan. Viloyat markazi. U. qalʼasi boʻlgan. Mil. av. 3—2-asrlarda viloyat markazi U.dan Kitob sh. oʻrnida asos solingan Yangi shaharga koʻchadi. Yozma manbalarda Suse deb atalgan bu nom "Sugʻda", "Sugʻud", yaʼni Sugʻdiyona tushunchalaridan kelib chiqqan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tatyana Konyuxova Georgievna** (1931-yil 12-noyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va rus aktrisasi, 1991-yilda RSFSR xalq artisti, hamda 1967—1991-yillarda KPSSning rasmiy aʼzosi boʻlgan.

U turli janrdagi oʻnlab filmlarda komik aktrisa sifatida rol oʻynagan. 1952-yilda „Mayskaya noch, ili Utoplennitsa", 1995-yilda „Dobroe utro" , 1958-yilda „Nad Tissoy" , 1961-yilda „Karera Dimi Gorina", 1964-yilda „Jenitba Balzaminov" kabi filmlarda roʻl ijro qilgan.

Tarjimai holi
-------------

### Kelib chiqishi

U 1931-yil 12-noyabrda Oʻzbekiston SSR poytaxti – Toshkent shahrida harbiy xizmatchi oilasida tugʻilgan. Boʻlajak rassomga uning xolasini ismini qoʻyishgan.

Ota tomonidan bobosi bosh agronomlik lavozimida butun Poltava yaqinidagi shakar zavodlari uchun lavlagi yetishtirish bilan shugʻullangan. Buvisi esa polshalik boʻlgan.

Ota-onasi Poltavalik edi. Otasi – Georgiy Konyuxov Stepanovich harbiy muhandis boʻlgan. Georgiy Oʻzbekiston kompartiyasi markaziy qoʻmitasida paxta zavodi direktori boʻlgan. Qatagʻon yillarida nohaq qoralash oqibatida 3 yil xizmat oʻtagan. TVC telekanalidagi „Moy geroy" dasturi muallifi Tatyana Ustinova bilan suhbatda Konyuxovaning aytishicha „Vishnevskiy malhamining hidi hali ham otasi qamoqda yuqtirgan kasallikni eslatadi". Onasi – Anastasiya Konyuxova Denisovna uy bekasi boʻlgan. Oilada yana bitta akasi va bitta opasi boʻlgan. Opasini Tatyana tarbiyalagan, chunki akasi Igor vafotidan keyin onasi uzoq vaqt tushkunlikka tushib qolgan.

### Yoshligi

Bolaligi Samarqand viloyatining Kattaqoʻrgʻon qishlogʻida oʻtgan. 1946-yilda otasi Latviyaga ishlash uchun yuborilgan va Konyuxovlar oilasi Rigaga koʻchib oʻtgan.

U besh yoshida rassom boʻlishni orzu qilgan, qoʻshiq aytish, raqsga tushish va kino ishqibozi boʻlgan. U Lyubov Orlova bilan (1936-yil) „Tsirk" va (1934-yil) „Vesyolie rebyata" filmlarini, Marina Ladynina bilan (1939-yil) „Traktoristi" filmlarini qayta-qayta tomosha qilgan. U ekranda koʻrgan hamma harakatlarni takrorlagan. U „Tsirk"ning barcha musiqiy chiqishlarini yoddan bilgan va aytib ham bera olgan.

1949-yilda Liepaya shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Кино: Энциклопедический словарь*. М.: Советская энциклопедия, 1987 — 209 bet.
2. 1 2  Комраков, Дмитрий. „Татьяна Конюхова: «Две тысячи лет не срок для настоящей любви»". newvz.ru (2016-yil 11-fevral). 2020-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 24-may.
**Hadis to’plamlari** - hadislar to‘plangan kitoblar majmuasi. Hadis ilmiga oid asarlar mavzusiga ko‘ra bir necha guruhga bo‘linadi:  

1. Aqoidga doir hadis to‘plamlari «Ilmi tavhid va sifat» yoki «Tavhid ilmi»; Mazkur yo‘nalish bo‘yicha Imom Abu Bakr ibn Xuzaymaning «Kitob at-tavhid», Imom Bayhaqiyning «Kitob al-asmo va-s-sifot» kabi asarlari mavjud.  
 
2. Hukmga oid hadis to‘plamlari - «Sunan». Bunda hadislar «Tahorat» bobidan «vasiyatlar» bobigacha fiqh tartibi bo‘yicha jamlanadi. Bu tartib bo‘yicha yozilgan asarlar ko‘p bo‘lib, ularning mashhurlari Imom Dorimiy, Imom Termiziy, Imom Abu Dovud va Imom Nasoiyning asarlaridir.  
 
3. «Riqoq» («Nafosat») haqidagi hadis to‘plamlari - «Suluk va zuxd ilmi». Imom Ahmad va Abdulloh ibn Muborakning«Kitob az-zuxd» asarlari shular jumlasidan.  
 
4. «Odob-axloq»qa oid hadislar to‘plangan asarlar - «Odob ilmi». Ushbu mavzuda Imom Buxoriyning «Al-adab al-mufrad» asari mavjud.  
 
5. Tafsirga aloqador hadis to’plamlari - «Tafsir ilmi». Bu yo‘nalishga «Ibn Mardavayh tafsiri», «Daylamiy tafsiri», «Ibn Jarir Tabariy tafsiri» misol bo‘la oladi. Mazkur tafsirlar asosan rivoyatlarga (hadis, osor) asoslangani uchun shunday atalgan.  
 
6. Tarix va siyrat haqidagi hadislar to‘plamlari. Ular o‘z navbatida ikkiga bo‘linadi:  

a) osmon, yer, hayvonot olami, jin, shaytonlar, farishtalar, o‘tgan payg‘ambarlar va avvalgi ummatlarning yaratilishi haqidagi tarixga aloqador hadislar - «Bad’ al-xalq» - «yaratilishning boshi»;  

b) Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.)ning tug‘ilishlaridan to vafotlariga qadar bo‘lgan davr, sahobiylari, ahli oilalari haqidagi turkum hadislar - «Siyrat». Bunga «Ibn Ishoq siyrati», «Ibn Hishom siyrati».  

7. Payg‘ambar (s.a.v.)dan so‘ng vujudga kelgan va kelajak fitnalarga doir «Ilm al-fitan» yoki «Fitnalar ilmi». Na’im ibn Hammodning «Fitnalar kitobi» bu bo‘yicha mukammal asar hisoblanadi.  

8. Manoqib (fazilatlar) va masolib (nuqsonlar), ya’ni shaxslar, qabilalar, shaharlar va shu kabilarning fazilati va nuqsoniga doir hadislar - «Manoqib ilmi» deb nomlanadi. Payg‘ambarimiz axdi-oilasi, sahobiylari, jannat bashorati berilgan o‘n sahobiy, Quraysh qabilasi, ansorlar, xulafoi roshidin manoqiblari bo‘yicha kitoblar ta’lif etilgan. Bu boblarning barcha (8 ta)sini qamrab olgan kitoblar «Jome’» deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 463-464. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Sloveniya pasportlari Sloveniya** fuqarolariga xalqaro sayohatlarni osonlashtirish uchun beriladi. Har bir Sloveniya fuqarosi, shuningdek , Yevropa Ittifoqi fuqarosi. Pasport milliy identifikatsiya kartasi bilan birga Yevropa Ittifoqi, Yevropa iqtisodiy hududi va Shveytsariyaning istalgan davlatida erkin harakatlanish va yashash huquqini beradi.

2018-yil may oyidagi Viza cheklovlari indeksiga ko‘ra, Sloveniya fuqarolari 180 ta davlatga vizasiz yoki yetib kelish vaqtida beriladigan vizasiz tashrif buyurishlari mumkin. Sloveniya fuqarolari Yevropa Ittifoqi shartnomasining 21-moddasida berilgan erkin harakatlanish va yashash huquqi natijasida Yevropa Ittifoqining istalgan mamlakatida yashashi va ishlashi mumkin.

Sloveniya ID kartasi boshqa sobiq Yugoslaviya respublikalariga: Xorvatiya, Bosniya va Gersegovina, Makedoniya, Chernogoriya, Serbiyaga sayohat qilish uchun ham amal qiladi.

Tashqi koʻrinish
----------------

Sloveniya pasportlari (Wayback Machine saytida 2022-10-06 sanasida arxivlangan) boshqa Yevropa pasportlari bilan bir xil bordo rangda boʻlib, old muqovaning oʻrtasida Sloveniya Gerbi tasvirlangan. Sozlar (inglizcha: European Union) vaGerb va soʻz (inglizcha: Republic of Slovenia) yozilgan (inglizcha: Passport) quyida yozilgan. Sloveniyaning rasmiy ravishda ikki tilli hududlarida berilgan pasportlarda sloven tilidan pastroqda italyancha yoki vengriyacha matn mavjud. Bular: italyancha vavenger. Sloveniya pasportlari pastki qismida standart biometrik belgiga ega va standart Yevropa Ittifoqi dizaynidan foydalanadi.

Viza talablari
--------------

2019-yil yanvar holatiga koʻra, Sloveniya fuqarolari 180 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz boʻlishlari mumkin edi, bu Sloveniya pasporti sayohat erkinligi boʻyicha umumiy 11-oʻrinni egalladi (Vengriya, Latviya, Litva va Slovakiya pasportlari bilan bogʻliq) va Henley Passport Index maʼlumotlariga koʻra, sobiq Yugoslaviya davlatlarining eng yuqori reytingi.

Yana qarang
-----------

* Evropa Ittifoqi pasportlari
* Sloveniya fuqarolari uchun viza talablari

Manbalar
--------

1. ↑  Treaty on the Function of the European Union (consolidated version)
2. ↑  „Global Ranking - Passport Index 2019".  Henley & Partners. 31-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Sloveniya biometrik pasporti risolasi (pdf fayl)
**Portveyn** (nem. Portwein, Portugaliyadagi Portu shahri nomidan va nem. wein — vino) — kuchli uzum vinosn. Tarkibida (hajmi boʻyicha) 17—20% spirt, 5—14% qand, 4—6 g/l vino kislotasi bor. Oq, pushti va kizil uzum navlaridan oxirigacha bijgʻimagan turp aralash sharbatni yoki yangi ezilgan gʻujumlarni etil spirti bilan spirtlash va muayyan muddat davomida yetiltirish yoʻli bilan tayerlanadi. P.ning oddiy va markali (3 yildan ortiq saklab yetiltirilgan) xillari boʻladi.

Oʻzbekistondagi barcha vinochilik korxonalarida quvvati 18°, qandi 5% boʻlgan "Uzbekistan" P.i ishlab chiqariladi. Chet ellarda eng yaxshi P. Portugaliyada tayerlanadi (Porto Barros, Porto Dalva, Porto Kolxeyto va boshqalar)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tatyana Nikitichna Sevryukova** (1917-yil 30-iyun, Toshkent – 1981) – sovet yengil atletikachisi. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1946).

Biografiyasi
------------

Gorkiy (1936-yilgacha), Tbilisi (1937–1942), Yerevan (1943–1944), Moskva (1945–1952) shaharlari nomidan – „Dinamo" (1936-yilgacha, 1946–1952), „Spartak" sport jamoalarida oʻynagan (1937–1945).

Tatyana Nikitichna 1946-yilgi Yadro uloqtirish boʻyicha Yevropa chempionida yengil atletika boʻyicha birinchi Sovet Yevropa chempioni boʻldi. 1945-yilda jahon rekordini ikki marta oshirdi (natijalar jahon rekordi sifatida qayd etilmagan, chunki SSSR hali *IAAF* aʼzosi emas edi). Sevryukova 1948-yilda jahon rekordini oʻrnatdi va yengil atletika boʻyicha birinchi Sovet rasmiy jahon rekordchisiga aylandi. 1939–1947-yillar oraligʻida 6 karra SSSR chempioni boʻldi. 1948-yilgi SSSR chempionatida 13,84 m natija bilan kumush medal sohibasi boʻldi. Bu natija 1948-yilgi Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritish uchun yetarli boʻlar edi, ammo Mishel Ostermeyer 13,75 m natija koʻrsatib, gʻalaba qozondi.

Sevryukovaning natijalari bir necha bor yadro (1935–1936, 1939–1940, 1943–1953) va disk uloqtirish (1939–1940, 1935, 1937) boʻyicha dunyoning eng yaxshi natijalari oʻntaligiga kiritilgan. Tatyana dunyoda 7 marta mavsum yetakchisi boʻlgan (1935, 1943–1948).

Yengil atletika ustasi Tatyana GSOLIFKni tamomlagan.

Merosi
------

Sevryukovaning karyerasi kelajakda ayollar ham yadro uloqtirish sporti boʻyicha ishtirok etishi uchun zamin yaratdi. Tatyana yirik xalqaro Sovet musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan, shuningdek, bu intizom boʻyicha rasmiy jahon rekordini yangilagan birinchi sovet ayoli edi. 1948-yilda jahon rekordini oʻrnatganidan soʻng, bu belgi 1968-yilgacha rekord Sovet qoʻlida qoldi. Tochonova, Andreyeva, Zibina, Tamara Press va Nadejda Chijova ketma-ket natijani yangilashdi. Natalya Lisovskaya 1984-yilda Sovet Ittifoqi unvonini qaytarib oldi hamda jahon rekordchisi boʻldi.

Sovet Ittifoqi yirik xalqaro musobaqalarda ham xuddi shunday ustunlik qildi. 1946-yilda Sevryukovaning Yevropa oltin medalidan soʻng, oʻttiz yil ichida Sovet Ittifoqidan tashqarida faqatgina ikkita sportchi (Marianna Verner va Margitta Gummel) Olimpiya yoki Yevropa oltin medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi.

Manbalar
--------



1. ↑  „Tatyana Sevryukova". Qaraldi: 2023-yil 12-noyabr.
2. ↑  „EUROPEAN CHAMPIONSHIPS (WOMEN)". Qaraldi: 2023-yil 12-noyabr.
3. ↑  „Track and Field Statistics". Qaraldi: 2023-yil 12-noyabr.
**Georgiy Antonovich Koshevnikov** (1904.13.4, Slopim, Belorussiya — 1975.15.7, Toshkent) — muxanliskonstruktor. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1968), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1964), Oʻzbekistonla xizmat koʻrsatgan mexanizator (1954), texnika faqlari lri (1955), professor (1955). Oʻrta Osiyo paxtachilik-irrigatsiya politexnika institutini bitirgan (1930). Toshkent qishloq xoʻjaligi ma-shinasozligi zavodida bosh texnolog, bosh konstruktor na bosh muxandis (1930— 39). 1931-yillak Toshkent irrigatsiya pa qishloq xoʻjaligiii mexanizatsiyalash muhandislari institutida mexanizmlar nazariyasi pa mashina letallari kafedrasining mudiri. Oʻzbekiston Qishloqxoʻjalik Fanlar akademiyasi Qishloq xujaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish boʻlimining akad.-kotibi, shu akademiyaning haqiqiy aʼzosi (1957—61). Koshevnikov Georgiy Antonovich ishlab chiqarishini va k,. x. mashiiasozligini mexanizatsiyalash maktabini yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pingvinlar** (Sphenisciformes) -qushlarning bir turkumi. Suzuvchi, shoʻngʻuvchi, lekin ucha olmaydi. 16 turni birlashtiruvchi 6 urugʻi mavjud. Gavdasining uzunligi 30—120 sm, vazni 1–40 kg. Qorni va koʻkragi oq, orqasi toʻq koʻk yoki qora. Teri ostidagi qalin yogʻ qavati P.ni sovuqsan saqlaydi. Koʻkrak muskullari yaxshi rivojlangan. Qanotlari tangachasimon patlar bilan qoplangan kurakoyoqqa aylangan. Suzganda va shoʻngʻiganda ulardan eshkak sifatida foydalanadi. Muz va qor ustida sekin qadamlab yuradi. Pati mayin. Antarktida va Janubiy yarim sharning oʻrta min-taqalarida Tapkalgan. Baliq, boshoyokli mol-lyuskalar, qis-qichbaqasimonlar bilan oziqlanadi. Koloniya boʻlib uya kuradi. 1 — 2 ta tuxum qoʻyib, nari va modasi navbatlashib bosadi (adeli turi 35 kun), kirol P.i nari tuxumini (bitta) panjasida ushlab, qornidagi teri burma bilan oʻrab, isitadi (65 kun davomida). Goʻshti qat-tiq, mazasiz. Terisi ishlatiladi. Xalq-aro tabiatni muhofaza qilish ittifo-qining Qizil kitobiga 3 turi kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mayorat** (lot. major — katta) — koʻchmas mulk (yer, uy-joy va boshqalar)ni meros qoldirish tizimi. Bunga koʻra, yer-mulkka egalik qilish huquqi eng katta oʻgʻilga yoki yoshi ulugʻ qarindoshga oʻtgan. M. tartibida meros qoldirishning dastlabki koʻrinishlari qad. hind, yahudiy qonunlarida, Afina huquq tizimida oʻz ifodasini topgan. Xususan, qad. yahudiy qonuniga koʻra, marhumning asosiy merosxoʻri katta oʻgʻli hisoblangan, yoki u qolgan oʻgʻillardan ikki hissa oshiqulush olgan. M. tartibi 11 — 13-asrlarda Angliya, Fransiya, Germaniya va boshqa Yevropa mamlakatlarining dastlabki huquqiy tizimlarida ham aks etgan. M. yirik yer egaligining yer mulkini boʻlinib ketishdan saqlash va mustahkamlashga qaratilgan boʻlib, qonun bilan rasmiylashtirilgan. M. hozirda monarxiya tizimini saqlab qolgan mamlakatlarda uchrab turadi. Ushbu tartibda meros boʻlib qolgan yer ham "mayorat" deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Joʻraqul Toʻrayev** (1922.20.3 hozirgi Jizzax tumani — 1998.10.8) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 46engil artilleriya brigadasi, 1007polki, 2batareyasining toʻp navodchigi, kichik serjant. Brest obl.ning Goroxovishche qishlogʻidagi jangda jasorat koʻrsatganligi uchun Kaxramon unvoni berilgan (1944-yil 29 mart). 1945-yil Podolsk artilleriya bilim yurtini tugatgan. Mayor Toʻrayev 1953-yildan zaxirada. Jizzax rn partiya qoʻmitasi instruktori (1954 —59), shu rayon kzlarida rais muovini (1959—62), shahar maishiy xizmat koʻrsatish kombinati direktori (1970— 74), Jizzax viloyati remont qurilish boshqarmasi taʼminot boʻlimining boshligʻi (1974-yildan). Jizzax shahri koʻchalaridan biri Toʻrayev nomi bn ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Toʻrayev Joʻraqul" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavel Aleksandrovich Xvan** (1915-yil 30-iyun, Amazar, Transbaykal mintaqasi, Nerchinskiy tumani – 1982-yil 17-sentyabr) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani, Budyonniy nomidagi kolxoz aʼzosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Pavel Xvan 1931-yilda toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumot olib, oʻrta maktabning oltinchi sinfini tugatdi. 1932 yildan Amazar stansiyasida Amur temir yoʻl deposi haydovchisining yordamchisi boʻldi. 1935-yilda haydovchilik kurslarini tugatgandan soʻng, u Amur viloyatining Svobodniy shahridagi Amur temir yoʻl deposida haydovchi boʻlib ishladi.

1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1938-yildan Quyi Chirchiq tumanidagi „Qizil Vostok" kolxozining haydovchisi boʻlgan. 1943-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilindi. Keyinchalik 1950-yildan Quyi Chirchiq tumanidagi Budyonniy kolxozida ombor mudiri, dala ekinlari mudiri, haydovchi boʻlib ishladi. 1950-yilda Pavel Xvan boʻlinmasi 8 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 81,8 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 15-oktyabrdagi farmoni bilan „1950-yilda sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olganligi, kolxozlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetkazib berish va kontraktatsiya qilish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun natura shaklida toʻlovni amalga oshirganligi, shuningdek, MTSning ishi va 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi xizmati uchun" Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1954-yildan Quyi Chirchiq tumani, Dimitrov nomidagi kolxoz haydovchisi va dispetcheri boʻlgan.

1973-yilda nafaqaga chiqqan. Kasaba uyushmasidan nafaqa tayinlangan. U sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* „1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В. Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В. Квон Л. А. Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В. *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н. Мен Д. В. *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Герой Социалистического Труда Хван Павел". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 18-noyabr 2023-yil.
**Ipak qurti zararkunandalari** — ipak qurtiga shikayet yetkazadigan zararkunandalar. Koʻpincha, hasharot (chumoli, ari, kora chigirtka, pashshalar va b.), qurbaqa, ilon, sichqon , qush va b. qurtlarni yeb ketishi, jarohatlashi va yuqumli kasalliklar tarqatishi bilan pilla yetishtirishga katta ziyon yet-kazadi. Ipak qurtlarini chumolidan saklash uchun soʻkchaklar oyogʻiga qoramoy surkaladi, namakobli latta oʻraladi yoki xantal kukuni sepiladi. Arilarga va qushlarga qarshi deraza va tuynuklarga mayda koʻzli simtoʻr tutiladi. Pashshalar (taxin pashshasi) ipak qurtida turli kasalliklarni tarqatishi mumkin. Qurbaqa kirmasligi uchun qurtxona ostonasi baland qilib ishlanadi. Sichqon ini sement yoki shisha parchalari qoʻshilgan loy bilan suvaladi, qopqon qoʻyiladi va zaharli xoʻrak sochil adi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yavan**, **Yavan**, **Yunan**, **Yon** (ibroniycha yón‎) — Ibtido kitobiga koʻra, Yafetning toʻrtinchi oʻgʻli, Nuh paygʻambarning nabirasi.

Ibtido kitobiga koʻra, uning toʻrt oʻgʻli bor edi: Elisa, Farsis, Kittim va Dodanim.

Solih kitobida Yonaning (Iavan)  ikki oʻgʻlining  ismlari eslatib oʻtilgan — Elisha va Tarshish.

Qadimgi tarixchilarning aksariyati uning avlodlari yunonlar, ioniyaliklar, dardanlar va kiprliklar ekanligiga qoʻshiladilar.

Hizqiyo kitobida Iavan Fuval va Mesheh bilan birga lokalizatsiya qilingan.

Abu Sulaymon Daud sharif Al-Idrisga asoslanib, Yunaning oʻgʻli (Iavan) Lisni (Elis) eslatib oʻtadi.

Grifidning nasl-nasabida, Kinanning oʻgʻli Iavan Kipriyning oʻgʻli haqida gapiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  v s:YeEBYe/Elisha, sin Yavana
2. ↑  v s:YeEBYe/Elisha, sin Yavana
3. ↑  v s:YeEBYe/Elisha, sin Yavana
4. ↑   Abu Daud, Sad uchenix, v perevode Ya. D. Yazikova Iz Saklabov, prodoljaet on, odni dumayut, chto oni proisxodyat ot Saklaba, sina Lissi, sina Yunanova, sina Yafetova; drugie proizvodyat sebya ot Saklaba, sina Madaeva, sina Yafetova
**Tursun Bumatov** (1925-yil, Paxtachi tumani, Samarqand viloyati – vafoti nomaʼlum) – sovet xoʻjaligi, davlat va siyosiy arbobi, Oʻzbekiston SSR Samarqand viloyati Paxtakor tumanidagi „Leninchi chorvodar" kolxozining kolxozchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti
------

1925-yili (boshqa maʼlumotlarda – 1927) Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati, hozirgi Paxtachi tumani, Qarnab qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

Boshlangʻich taʼlim olgan. 1940-yilda mehnat faoliyatini boshlagan. 1941–1942-yillarda kolxozda choʻpon boʻlib ishlagan. 1942–1944-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi.

1944-yildan Oʻzbekiston SSR (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi) Samarqand (1973-yil dekabrdan Jizzax) viloyati Paxtakor tumanidagi „Leninchi chorvodar" kolxozida kolxozchi, soʻngra katta choʻpon boʻlgan. 1956-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribadan keng foydalanilgani va yuqori hosil olish paxta xomashyosidan barqaror hosil olish uchun Bumatov Tursun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan Lenin ordeni va „Oʻroq va „Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashining 5 va 6-chaqiriqlari deputati (1958–1966). KPSS XXI qurultoyi delegati (1959).

Jizzax viloyati (Oʻzbekiston) Paxtakor tumanida yashagan.

Mukofotlari
-----------

Tursun Bumatov „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali (01.11.1957), Lenin ordeni (01.11.1957), II darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985), „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan" medali (1970-yil 6-aprel), „Jasoratli mehnati uchun" medali, „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali (1945-yil 9-may), „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning yigirma yilligi" yubiley medali (1965-yil 7-may), „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi" yubiley medali, „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 40 yilligi" medali, „Mehnat faxriysi" medali, „Sovet armiyasi va dengiz flotiga 30 yil" medali, „SSSR Qurolli Kuchlariga 40 yil" yubiley medali, „SSSR Qurolli Kuchlariga 50 yil" yubiley medali (1967-yil 26-dekabr), „SSSR Qurolli Kuchlariga 60 yil" yubiley medali (1978-yil 28-yanvar)), „SSSR Qurolli Kuchlariga 70 yil" yubiley medali (1988-yil 28-yanvar)), SSSR Mudofaa vazirligining „Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 25 yilligi" koʻkrak nishoni (1970-yil 24-aprel) mukofotlari bilan taqdrilangan.

Manbalar
--------





1. ↑  Сайт «Герои страны». sfn error: no target: CITEREFСайт\_«Герои\_страны» (help)
2. ↑  Ukaz PVS SSSR ot 22.02.1948
3. ↑  Ukaz PVS SSSR ot 18.12.1957
4. ↑  Ukaz PVS SSSR ot 26.12.1967
5. ↑  Ukaz PVS SSSR ot 28.01.1978
6. ↑  Ukaz PVS SSSR ot 28.01.1988
**Valentin Dmitriyevich Ivanov** (18 (31)-iyul 1902-yil, Samarqand, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1975-yil 7-aprel, Moskva, RSFSR, SSSR) – rus sovet yozuvchisi, sarguzasht va tarixiy romanlar muallifi. U „Povesti drevnix let" (1955), „Rus iznachalnaya" (1961) va „Rus velikaya" (1967) tarixiy trilogiyasi muallifi sifatida tanilgan.

Hayoti
------

Valentin Ivanov Samarqandda oʻqituvchi oilasida tugʻilgan, oʻrta maʼlumot olgan va 16 yoshida oʻzi pul ishlay boshlagan. Fuqarolar urushi yillarida Qizil Armiya safida xizmat qilgan, 1920–1930-yillarda Toʻqimachilik savdosi boʻyicha SSSR boʻylab koʻp sayohat qilgan, 1935–1937-yillarda Ishimbayevskoye neft konini oʻzlashtirishda ishlagan, keyin qurilishga oʻtkazilgan. Omsk shinalar zavodida 1941-yilgacha ishlagan. Yetti yildan ortiq vaqt davomida u SSSR Oziq-ovqat sanoati xalq komissarligining Glavstroy tuzilmalarida qurilish muhandisi va iqtisodchi-loyiha inspektori lavozimlarida ishladi, mamlakat boʻylab oʻnlab qurilish obyektlarida boʻlgan.

U adabiy faoliyatga kech murojaat qildi: 1947-yilda Ivanov „Bilim – bu kuch" jurnali uchun ilmiy-ommabop inshoga buyurtma oldi, u yerda 1948-yilda uch marta nashr etilgan va 1949–1950-yillarda u oʻzining birinchi ilmiy-fantastik romanini nashr etgan. 1952-yildan 35 yillik ish stajiga ega boʻlgan Ivanov SSSR Yozuvchilar uyushmasiga nomzod sifatida qabul qilindi va shundan beri faqat adabiyotdan yaxshi daromad topdi. Yozuvchi 1956-yilda Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi maqomini oldi. Ivanov 1960-yillarda Butunrossiya Tarix va madaniyat yodgorliklarini muhofaza qilish jamiyatining (VOOPIiK) Moskva boʻlimining yigʻilishlarida qatnashdi. Uning asarlari professional tarixchilar va adabiyotshunoslar tomonidan tanqid qilingan boʻlsa-da, kitobxonlar orasida mashhur boʻlgan. Ivanov matnlarining adabiy xizmatlari, tarixiy haqqoniyligi va gʻoyaviy asoslari haqida toʻgʻridan-toʻgʻri qarama-qarshi fikrlar bildirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Валентин Иванов — о писателе". Qaraldi: 2023-yil 11-sentyabr.
2. ↑  Иванов 1987, В. Путилина. От составителя. sfn error: no target: CITEREFИванов1987 (help)
3. ↑  Обухова 1989. sfn error: no target: CITEREFОбухова1989 (help)
4. ↑  „Валентин Дмитриевич Иванов". Qaraldi: 2023-yil 11-sentyabr.
**"Konstitutsiya kuni"** davlat bayrami boʻlib, 12-dekabrda nishonlanadigan zamonaviy Rossiya — Rossiya Federatsiyasida Konstitutsiya qabul qilingan kun

Tarixi
------

SSSRda 1977-yilgacha u SSSR Konstitutsiyasi qabul qilingan 1936-yil 5-dekabr kuni nishonlanib kelingan. Keyin bayram 7-oktabrga koʻchirildi (SSSRning yangi konstitutsiyasi qabul qilingan kun — „Rivojlangan sotsializm Konstitutsiyasi"). Konstitutsiya kunini nishonlash anʼanasi zamonaviy Rossiyada davom ettirilgan.

1993-yil 12-dekabrda Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasi umumxalq ovoz berish yoʻli bilan, 1994-yildan esa Rossiya Prezidentining farmonlari bilan („Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasi kuni" va „12-dekabrda ishlanmaydigan kun toʻgʻrisida" gi qarorlari bilan) 12-dekabr dam olish kuni deb eʼlon qilindi.

2004-yil 24-dekabrda Davlat Dumasi tomonidan qabul qilingan Rossiya Federatsiyasi Mehnat kodeksiga kiritilgan oʻzgartishlarga koʻra 2005-yildan boshlab 12-dekabr Rossiyada dam olish kuni emas, Rossiyaning bayram taqvimi va 12-dekabrdagi Konstitutsiya kuni Rossiyada unutilmas kun sifatida oʻzgartirildi.

2013-yilda Rossiya Konstitutsiyasining yigirma yilligi munosabati bilan Vladimir Putin birinchi navbatda keksalar, homilador ayollar va bolali ayollarga amnissiya qoʻllash imkoniyatini koʻrib chiqish tashabbusi, keyingi navbatda, ehtimol, zoʻravonliksiz jinoyatlar sodir etgan mahkumlarning toifalari bilan chiqdi. Davlat Dumasining tegishli qarori 2013-yil 19-dekabrda qabul qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ Президента Российской Федерации от 19.09.1994 г. № 1926". 21-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Дума изменила праздничный календарь". Вести (24-dekabr 2004-yil). 14-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2014-yil.
3. ↑  „Федеральный закон от 13 марта 1995 г. № 32-ФЗ «О днях воинской славы и памятных датах России»" (ru).  Президент России. 26-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2022-yil.
4. ↑  „Постановление Государственной Думы от 18 декабря 2013 г. N 3500-6 ГД".  Российская газета (18-dekabr 2013-yil). 9-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2014-yil.

|  |
| --- |
| **Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasi kuni** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|