recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Orbital** — elektronli tizimdagi elektronning harakatini tavsiflovchi spin mustaqil matematik funksiya boʻlib, atom yoki molekulaning toʻliq elektron toʻlqin funksiyasini qurishda foydalaniladi.

Atom va molekulyar koʻp elektronli tizimlarni tavsiflashda Shredinger tenglamasi dan elektronlarning bir-biri bilan uzviy taʼsirini tavsiflovchi atamani oʻziga oladi hamda bu analitik yechimni imkonsiz qilibgina qolmasdan sonli yechimni juda qiyinlashtiradi. Taxminan toʻlqin funksiyasini izlashning birinchi yondashuvlaridan biri boʻlib kelayotgan ussullardan biri bu Xartri-Fok usuli hisoblanadi, bunda elektronlarning jufti shu bilan birga oʻzaro taʼsiri qolgan elektronlar tomonidan yaratilgan oʻrtacha maydon bilan elektronning oʻzaro taʼsirini almashtiriladi. Bu *spin-orbitallar* (Slater determinanti) deyiladi. Bir elektronli toʻlqin funksiyalaridan qurilgan determinant sifatida umumiy toʻlqin funksiyasini tavsiflashga oʻtishga imkon beradi. Orbitalning spindan mustaqil komponenti *orbital* deyiladi.

Sleyter determinanti bilan elektron tizimlarni tavsiflashda foydali boʻladi, chunki u hosil boʻlgan toʻlqin funksiyasi elektronlar almashinishiga nisbatan mutlaqo antisimmetrik boʻlishini kafolatlangan (elektronlarning fermion ekanligi bilan bogʻliq shart) boʻladi. Shuning uchun ham, keyingi usullarda umumiy elektron toʻlqin funktsiyasining tavsifi odatda undan foydalanibgina quriladi va orbital tushunchasini meros qilib oladi, shu bilan birga u bitta elektronning xatti-harakatining tavsifi sifatida vizual talqinini yoʻqotadi.

 Atom *s* -, *p* -, *d* — va *f* -orbitallarning fazodagi shakli va joylashishi. Toʻlqin funktsiyasi boshqa belgiga ega boʻlgan gulbarglar turli xil soyalarda taʼkidlangan.
Orbitallarni tasvirlashda odatda boʻsh joyni oʻz ichiga olgan izosurfa koʻrsatiladi, ammo unda elektronlarni topish ehtimoli katta qiymatda (odatda 95%) boʻladi. Baʼzan soddalashtirilgan taqdimotlarda orbitalning taʼrifi fazoning hududi sifatida beriladi .

Yana qarang
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikilugʻatda ***orbital*** nomli maqola mavjud. |

* atom orbitali
* molekulyar orbital

Manbalar
--------

1. ↑  Дмитриев И. С. Электрон глазами химика 1986. sfn error: no target: CITEREFДмитриев\_И.\_С.\_Электрон\_глазами\_химика1986 (help)
2. ↑  Рэмсден Э. Н. Начала современной химии 1989. sfn error: no target: CITEREFРэмсден\_Э.\_Н.\_Начала\_современной\_химии1989 (help)

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

* Davidov A. S. ,,Kvant mexanikasi'' — 2-nashr, korr. va pererab. -M Nauka, 1973.-704 b.
**Olmachi koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Olmachi" mahallasi hududida. Mustaqillik va Parkent koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida.

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. 1997-yil 18-dekabrda joyning tarixiy nomi sifatida Olmachi nomi berilgan. Tarkibida 6 ta tor va 5 ta berk koʻcha bor.

Yoʻnalishida tuman prokuraturasi, tuman fuqarolar sudi, tuman ichki ishlar boshqarmasi, „Tumangaz", Toshkent kimyo-texnologiya instituti noorganik moddalar texnologiyasi fakulteti, Toshkent arxitektura va qurilish instituti arxitektura va qurilish fakulteti, „Kapitalbank" filiali, Mudofaaga koʻmaklashuvchi „Vatanparvar" tashkiloti, dorixonalar, 128-bogʻcha, 71-maktab, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida Mirzo Ulugʻbek tuman hokimiyati, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, „Buyuk Ipak yoʻli" va „Pushkin" metro bekatlari bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Olmaotishgan arxeologik majmuasi** — Xiva shahridan 18 km sharqda Yangiariq tumani Kattabogʻ qishlogʻi hududida Olmaotishgan — I va Olmaotishgan — II arxeologik yodgorliklari joylashgan.
Olmaotishgan — I ning tarhi aylana xolda boʻlib, uning hajmi 115-90 m. Yodgorlikni qadimda mudofaa devori bilan oʻrab olingan boʻlib, bu devorlar 40x40x10 sm li kvadrat xom gʻishtlardan tiklangan. Devorda burjlar qoldigʻi sezilib turibdi. Yodgorlik devorining yer sathidan saqlanib qolgan balandligi turlicha boʻlib, 2 m dan 7-8 m gachani tashkil etadi. SHimoli — gʻarbiy tomonidagi burchakda darvoza joylashgan boʻlib, kengligi 4 m. Tadqiqotchilar xulosasiga koʻra, yodgorlikning qurilishi va rivojlanish tarixi milodiy I asrdan to afrigʻiylar davlati faoliyati oxirigacha boʻlgan davr bilan bogʻlaydilar.2
Olmatishgan — II — „Olmaotishgan — I" yodgorligidan 130-150 m janub-sharqda joylashgan, uning tarhi toʻgʻri burchak shaklda (280x160m). Yodgorlikning gʻarbiy tomonidagi devorda arxeologik qazish ishlari olib borilishi natijasida mudofaa devorda uchta qurilish davri mavjudligi aniqlandi. Birinchi qurilish davrida paxsa devor tekis hududga qurilgan, kengligi 2m, balandligi 0,85 sm. Ichki devor ham paxsadan tiklangan, uning qalinligi 1,5m, balandligi 0,85sm, ular oʻrtasidagi 2m kengligida yoʻlak oʻtgan. Bu qurilish davrida mudofaa devor qalinligi 5,5m boʻlgan, burji yarim aylana paxsadan tiklangan. Ikkinchi qurilish davrida tashqi va ichki devori kvadrat xom gʻishtdan qurilib, balandligi 1,5m.(36x36x8, 33x33x10sm). Bu davrda mudofaa devorida yoʻlak hajmida oʻzgarish sezilmaydi, (yaʼni 2m). Uchinchi qurilish davrida tashki va ichki devorga paxsa devor qurilgan boʻlib, uning saqlanib qolgan balandligi 1m. Yoʻlak ham paxsa bilan toʻldirilishi natijada mudofaa devorining yuqori qismi qalinligi 4m boʻlgan. Devor, oʻz navbatida, yon tomonga oʻsib chiqqan yarim aylanali burjlar bilan kuchaytirilgan boʻlib, ular oʻrtasidagi masofaa 27m. Devor va burjlar shinaklar bilan mustahkamlanmagan.

Manbalar
--------

{1. Gʻulomov Ya. Gʻ. Xorazmning sugʻorilish tarixi. Toshkent, "„Fan"", 1959, 89-bet; 2. Mambetullaev M. Gorodiщe Almaatishgan № 1-2. Vestnik KK „Fan" UzSSR, N 4, 1982; 3. Matrasulov SH. Sobirov Q. Olmaotishgan yodgorligidagi arxeologik tadqiqotlar. Arxeologicheskie issledovaniya v Uzbekistane. 2001 g, Samarqand, 2002,str. 104-107.
Andoza:Infobox Korean name**Honam** (Korean pronunciation: [ho.nam]; tom ma'noda "ko'l janubi") hozirgi Janubiy Koreya hududidagi sobiq Jeolla provinsiyasiga to'g'ri keladigan mintaqadir. Bugungi kunda bu atama Gvanju, Janubiy Jeolla va Shimoliy Jeolla viloyatlariga tegishli. "Jeonla-do" nomi Seul va Daejonni Honam mintaqasi bilan bog'laydigan asosiy transport yo'laklari bo'lgan Honam temir yo'l liniyasi va Honam Expressway nomlarida ishlatiladi. Ism ko'pincha mintaqada yashovchi odamlarga nisbatan ishlatiladi. Xonam universiteti ham bor, u Xonamning eng katta shahri Kvanjuda joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Gvanju
* Shimoliy Jeolla viloyati
* Janubiy Jeolla viloyati
* Koreya hududlari
* Yeongnam

Andoza:Regions and administrative divisions of South Korea

1. 1 2  „Where is Ho (Lake) in Honam / Hoseo? Byeolgogje? Seungrimji?" (ko-KR). *yonhapnews* (1-mart 2015-yil). Qaraldi: 28-aprel 2018-yil.
2. ↑  *sourcers.* „How to get to Honam University" (koreyscha). *www.honam.ac.kr*. Qaraldi: 28-aprel 2018-yil.
**Chirindili gorizont**, tuproqning gumusli qatlami — tuprokning oʻsimlik va hayvonot qoldiqlari chirindilaridan iborat organogen gorizonta. Bu gorizont kalinligi qora tuproqlarda 150—200 sm, sur tuproqlarda 25—50 sm, choʻl tuproklarida 20, baʼzi joylarida esa 30 sm gacha. Oʻrta Osiyoning choʻl mintaqasida tarqalgan choʻl qumli tuproqlari, sur tusli qoʻngʻir va takirsimon tuproqlarda chirindi miqdori juda kam. Agrotexnik va kimyoviy ishlov berish natijasida tuproqda organik moddalar, jumladan chirindi miqdori ortib boradi. Mirzachoʻlning och tusli boʻz tuproqlaridagi qoʻriq ochilib, unda almashlab ekish va mineral oʻgʻit qoʻllab ekin ekilgandan keyin, oʻzlashtirishning dastlabki yillarida kamayib ketgan chirindi miqdori 10 yildan keyin tuprokning 1 m cha qalinlikdagi qatlamida 20%, 30 yil sugʻorilgandan soʻng esa 23,5% ga, shunga muvofiq azot 9,2 va 14,1% ga ortdi. Chirindi, asosan, ekilgan oʻsimliklar ildiz krldiqdari hisobiga toʻplanadi. Bundan tashqari, bu qatlamda gumusning koʻpayishida dukkakli, boshokli yoki ular aralashmasidan iborat oʻtlar ekish, shuningdek, suv bilan oqib kelgan oqiziqlarning ahamiyati katta.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy prokuratura** (OʻzRda) -Oʻzbekiston Respublikasi prokuratura tizimining Qurolli Kuchlarda, boshqa harbiy tuzilmalar, harbiy korxonalar, harbiy oʻquv muassasalari, harbiylashtirilgan boʻlinmalarda pro-kuror nazoratini olib boruvchi ixti-soslashgan organlari. Harbiy prokuratura ning asosiy vazifalariga davlat xavfsizligi, xududiy daxlsizlik va qoʻshinlardagi harbiy tayyorgarlik boʻyicha qonun ustuvorligini taʼminlash, harbiylarning hamda ularning oilalari huquq va erkinliklarini muhofaza qilish, Qurolli Kuchlarning qonuniy manfa-atlarini kasbiy huquqbuzarliklardan himoya etish va bunday huquqbuzarliklarning oldini olish kiradi. Harbiy prokuratura organlari qonunda belgilangan tartibda fuqarolarning, harbiy xizmat-chilarning va yuridik shaxslarning ariza hamda shikoyatlarini koʻrib chiqadilar, ularning buzilgan qonuniy huquq va manfaatlarini tiklash yuzasidan tegishli choralarni koʻradilar. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokuraturasiga lavozimiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining oʻrinbosari boʻlmish Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori rahbarlik qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy pro-kurorini respublika Prezidenti la-vozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod etadi. Hozirda Shuhrat Uzoqov harbiy prokuror lavozimida ish yuritmoqda.harbiy-prokuror/


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chirikrabot** — sak kabilalaridan boʻlgan opasiaklar shahrining xarobasi (mil. av. 1ming yillik oʻrtalari). Jangadaryo boʻyi (Qizilqum)da joylashgan. Xorazm arxeologiyaetnografiya ekspeditsiyasi (1948—49), Yu.A.Rapoport rahbarligidagi arxeologiya otryadi (1957—58) tekshirgan. Ch. qalʼasi tuxumsimon tepalik (bal. 15 m) ustiga qurilgan, maydoni 850×600 m. Atrofi kvadrat shaklidagi gʻishtdan (30×30×9 sm dan 50×50×S sm) koʻtarilgan. Ichki va tashki devor bilan uralgan. Devor tashkarisidan kalʼani aylantirib xandaq (kengligi 40 m, chuq. 4,5 m) qazilgan. Ch.ning eng kad. yodgorliklari mozorqoʻrgʻonlardir, ulardan 6 tasi maʼlum. Mozorqoʻrgʻonda 10 ga yakin kabr ochilgan. Qabrlarga jasadlar chalqancha, boshlari shim.gʻarbga qaratib yotkizilgan. Mozorqoʻrgondan miloddan avvalgi 1ming yillik oʻrtalariga oid bir necha sopol boʻlaklari, yassi dastali temir kilich, 3 qirrali jez oʻq uchlari va mayda oltin buyumlar topilgan. Shaharning jan.sharkiy tomonida joylashgan qad. yodgorliklardan yana biri xom gʻishtdan qurilgan, doyra shaklidagi maqbara (diametri 38,5 m, balandligi 8,4 m) xarobasi boʻlib, kvadrat shaklidagi 4 xona (har biri 5,9X5,9 m)dan iborat. Maqbaradan temir xanjarlar, pichoklar, oltin va kumushdan yasalgan qoʻngʻiroqchalar, turli taqinchoqlar chiqqan. Sopol buyumlarning aksariyati miloddan avvalgi 3—1-asr ga oid.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chirikrabot" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olmaotadagi Taras Shevchenko** **haykali ―** 2000-yilda Qozogʻistonning janubiy poytaxtida ukrain shoiri va yozuvchisiga oʻrnatilgan yodgorliklardan biridir.

Tarix
-----

Ukraina shoiri Taras Shevchenko haykali Olmaota shahrining Medeu tumanidagi Doʻstlik shoh koʻchasi va Shevchenko koʻchasi kesishmasida joylashgan. Ukrainada — Jitomir viloyatida qazib olingan granitdan qilingan. Ukraina Mustaqilligining 9 yilligi sharafiga Ukrainaning Qozogʻistondagi elchixonasi va Olmaota akimatligi tashabbusi bilan ochilgan.

Yodgorlik oldiga Olmaotada yashovchi etnik ukrainlar tez-tez toʻplanib, bu yerda xotira tadbirlari, ijodiy kechalar oʻtkazadi. Toʻlqin shaklida yasalgan, undan shoirning boshi chiqib turadi.

Olmaotada Ukraina kobzariga haykalning ochilishi tasodifiy emas: Taras Shevchenko Qozogʻistonda , Mangʻistau viloyatidagi Mangʻishloq yarimorolidagi Novopetrovskoye istehkomida harbiy surgunda boʻlgan (1850-1857). Unga chizish va yozishni taqiqlagan. Hozir bu qozoq shahri Fort Shevchenko deb ataladi.

Vitaliy Ryjik boshchiligida ukrainalik haykaltaroshlar tomonidan yaratilgan.

Tarix va madaniyat yodgorligi
-----------------------------

2010-yil 10-noyabrda Olmaota shahrining mahalliy tarixiy va madaniy yodgorliklarining yangi Davlat roʻyxati tasdiqlandi, shu bilan birga bu boradagi barcha oldingi qarorlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topildi. Ushbu Farmonda Shevchenko yodgorligiga mahalliy ahamiyatga molik yodgorlik maqomi saqlanib qoldi. Himoyalangan zonalarning chegaralari 2014-yilda tasdiqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Модератор.* „Памятник Тарасу Григорьевичу Шевченко" (ru).  www.almatymadeniet.kz. 15-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-aprel 2017-yil.
2. 1 2 3 4  „Памятник Т.Г. Шевченко" (ru). Qaraldi: 1-aprel 2017-yil.
3. ↑  „Постановление Акимата города Алматы от 10 ноября 2010 года N 4/840 «Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры местного значения города Алматы»". 27-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „Решение ХХХI сессии маслихата города Алматы V созыва от 10 сентября 2014 года N 261 «Об утверждении границ охранных зон, зон регулирования застройки и зон охраняемого природного ландшафта объектов историко-культурного наследия города Алматы»". 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2018-yil.
**Chirchiq transformator zavodi aksiyadorlik jamiyati** — elektrotexnika sanoatining yirik korxonasi. Turli tipdagi elektr kuch transformatorlari, elektr tokini taqsimlash qurilmalari, yirik (10,35, 110 kV kuchlanish va quvvati 25 dan 6300 kVA gacha boʻlgan) kuch transformatorlari va komplektli transformator kichik stansiyalari ishlab chikaradi. "Oʻzeltexsanoat" uyushmasiga qaraydi. 3d 1942-yil 12-aprelda Leningraddan evakuatsiya qilingan "Elektropult" zdi negizida tashkil etilgan va "Elektroshit" deb yuritilgan. 1962-yildan Chirchiq transformator zdi deb nomlandi. Dastlab korxonada elektr shitlari ishlab chiqarilgan, elektr motorlari va boshqa elektr jihozlarini taʼmirlash, sozlash, ishga tushirish kabi ishlar bajarilgan. 1945-yildan kuch transformatorlari, 1947-yildan payvandlash apparatlari ishlab chiqarish oʻzlashtirildi. 1949-yildan Kuchma transport kichik stansiyalari, 1952-yildan 6 kV li komplektli taqsimlash qurilmalari, 1961-yildan TMZ1000 kuch transformatori bilan ishlaydigan yangi tipdagi komplektli transformator kichik stansiyalari ishlab chikarila boshladi. 60—80-yillarda korxona bir necha marta rekonstruksiya qilindi. 1966-yilda korxona binosining 1navbati, 1970-yilda 2navbati foydalanishga topshirildi. 1994-yildan korxona ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. Uzbeki ston energetika tizimini transformator kichik stansiyalari bilan taʼminlab kelmoqda.

2003-yilda 716 dona kuch transformatorlari ishlab chiqarildi (2001-yilga nisbatan 4,9-marta koʻp). Mahsulotlari chet ellarga eksport qilinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy nizom**, Harbiy Ustav — qurolli kuchlar va qoʻshin turlarining qoʻshilma, qism va boʻlinmalaridan jangovar harakatlarda foydalanish tamoyillari, ularning maqsadlari vazifa va usullarini, harbiy xizmatchilarning majburiyatlarini, ular orasidagi oʻzaro munosabatlarni, kundalik turmush faoliyatini. harbiy xizmatni tashkil etish, oʻtash yoʻl-yoʻriqlarini izga soluvchi hamda odob-axloq normalarini va harbiy nizomni mustahkamlash asosini belgilab beruvchi rasmiy meʼyoriyhuquqiy hujjat.

Harbiy Nizom. jangovar va umumharbiy turlarga boʻlinadi. Jangovar Nizomlar qurolli kuchlar qism va boʻlinmalari turlarining jangovar tayyorgarlik asoslari hamda jangovar harakatlarni olib borishni belgilab beradi. Umumharbiy Nizomlar harbiy xizmatchilarning oʻzaro munosabatlari, ularning umumiy va lavozimga oid majburiyatlari, huquqlari, ichki, garnizon va qorovullik xizmatlarini oʻtash tartiblari va boshqalarni belgilovchi qurolli kuchlarning hamma turlari uchun umumiy majburiy qoidalardir.

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Ichki xizmat, intizom, garnizon va qorovullik xizmatlari Nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1996-yil 9-oktabrdagi farmoni bilan, Saf nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirining 1996-yil 14-oktyabrdagi 238-sonli buyrugʻi bilan joriy etilgan.
Harbiy Nizom 4 ta bulib ular
-Ichki Xizmat nizomi uchta qism, o'n ikki bob, to'rt yuz uttiz sakkiz ta modda.
Harbiy Saf Nizomi
Harbiy Intizom Nizomi
Garnizon va Qorovul Nizomidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grosmont qal’asi** (inglizcha: *Grosmont Castle*) — Monmouthshire, Uelsdagi Grosmont qishlogʻida joylashgan oʻrta asr qal’asining xarobalari. Qal’a 1066-yilda Angliyani zabt etgandan keyin Normandlar tomonidan Uelsdan Herefordgacha boʻlgan yoʻlni himoya qilish uchun qurilgan. 1135-yilda yirik Uels qoʻzgʻoloni koʻtarildi, bunga javoban qirol Stiven Grosmont qal’asini va unga yaqin joylashgan Skenfrit va Uayt qal’alarini Uch qal’aning hukmdorligiga birlashtirdi, bu esa mintaqani Uelsdan himoya qilishda muhim rol oʻynashda davom etdi.

1201-yilda qirol Jon qal’ani qudratli baron Xubert de Burgga berdi. Keyingi bir necha oʻn yilliklar davomida qal’a bir egadan ikkinchisiga oʻtdi, jumladan Xubert, uning raqiblari Braosi va Crown. Xubert yangi ritsarlar zalidan boshlab qal’ani toshdan tikladi va 1219-yilda mulkni qaytarib berganida, u parda devori, qasr va qal’a minoralarini qurdi. 1233-yilda qal’a tashqarisida joylashgan qirollik qoʻshini Pembrokning 3-grafi Richard Marshall qoʻmondonligi ostida isyonchilar kuchlari tomonidan hujumga uchradi. Edmund, Lankaster grafi, qal’ani 1267-yilda qabul qildi va u 1825-yilgacha Lankaster okrugi (keyinchalik Gersoglik) tasarrufida qoldi.

1282-yilda Edvard I tomonidan Uelsni bosib olishi bilan Grosmont qal’asining strategik ahamiyati ancha kamaydi. Biroq, 1405-yilda Owain Glyndŵr qoʻzgʻolonida qamal ostida qoldi. 16-asrga kelib qal’a ishlatilmay qolgan va yaroqsiz holga kelgan. U 1922-yilda shtatga topshirilgan va hozir Cadw madaniy merosni saqlash agentligi tomonidan boshqariladi.

Yana qarang
-----------

* Uelsdagi qal'alar ro'yxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Cadw veb-saytiga tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumot(ingl.) )
**Harbiy jinoyatlar** - harbiy xizmatchilar, shuningdek, harbiy mashqni oʻtash davrida harbiy xizmatga majbur shaxslar tomonidan harbiy xizmatni oʻtashning belgilangan tartibiga qarshi qilingan jinoyatlar. Bunday jinoyatlar boʻysunmaslik, yaʼni buyruqni bajarishdan ochiqdan-ochiq bosh tortish, shuningdek, buy-ruqni boshqa tarzda qasddan bajarmaslik, boshliqqa qarshilik koʻrsatish yoki uni xizmat vazifalarini buzishga majbur qilish, boshliqni qoʻrqitish, uni haqorat qilish yoki boshliqning oʻziga boʻysunuvchini haqoratla-shi, marodyorlik, harbiy qism yoki xizmat joyini oʻzboshimchalik bilan tashlab ketish, dezertirlik, harbiy mulkni sakdash va undan foydalanish tartibini buzish kabi shakllarda namoyon boʻlishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasining JKda harbiy xizmatni oʻtash tartibiga qarshi jinoyatni sodir qilganlik uchun tegishli jazo belgilangan (279—302-moddalar). 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
O'zbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Orkestr
**Harbiy orkestr** - harbiy qism lardagi puflama sozlar orkestri. Harbiy guruhlarning tarkibi odatda kornetalar, karnaylar, baritonlar va saksafonlar kabi asboblarni o'z ichiga olgan. Kengaytirilgan holatda yogʻoch-puflama, shuningdek, valtorna, truba, trombon, bara-banlar va boshqa cholgʻular kiritiladi. Oʻrta Osiyoda oʻtmishda karnay, surnay, nogʻora, dovul va boshqalardan iborat Harbiy orkestr boʻlgan. 19-asrningʻ 2-yarmidan yevropacha turdagi Harbiy orkestr qoʻllanilmoqda. Oʻzbekistonda Qurolli Kuchlar, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati qoʻshinlari, harbiy oʻquv yurtlari va shtablari qoshida jami 30 ga yaqin Harbiy orkestr faoliyat koʻrsatadi. Ular faoliyati (re-pertuari va boshqa masalalari)ni OʻzR mudofaa vazirligi Harbiy orkestrlar xizmati nazorat qiladi. Harbiy orkestr repertua-ridan harbiy musiqa namunalari, ayni paytda, Harbiy orkestr uchun maxsus yaratilgan turli janrdagi asarlar (uvertyura, simfoniya va boshqalar) oʻrin olgan. Harbiy orkestr uchun F. Sh. Gossek, E.Megyul, L. Kerubini, T.Berlioz, R.Vagner, N.Rimskiykorsakov, 20-asrda R.Glier, S.Vasilen-ko, N.Ivanov Radkevich, K.Xachatu-ryan, Oʻzbekistonda Vyacheslav Leysek, P.Xoli-qov, Hab. Rahimov, P. Makarov va boshqa kompozitorlar maxsus asarlar yaratishgan.

Funksiyalar
-----------

Harbiy guruhlar o'z missiyasiga asoslangan funktsiyalar va majburiyatlar bo'yicha farqlanishi mumkin. Guruhlar maxsus tadbirlar, harbiy paradlar, harbiy tekshiruvlar, [harbiy zarbalar], jamoatchilik bilan aloqalar va harbiy o'yin-kulgi kabi turli sabablarga ko'ra ro'y berishi mumkin.

Harbiy guruhlar marosim va milliy qo'shiqlari qo'shiqlari, milliy madhiyalar va vatanparvarlik qo'shiqlarini ijro etadilar. Zamonaviy harbiy musiqachilar turli ansambllarda, [lkameraviy musiqa] dan rock and roll turli xil musiqa uslublarini ko'pincha ijro etadilar.

Galereya
--------

* Keniya Armiyasi OrkestriKeniya Armiyasi Orkestri
* Qozog'istonning Harbiy OrkestriQozog'istonning Harbiy Orkestri
* 
* 
* 
* Buyuk Britaniyadagi orkestrBuyuk Britaniyadagi orkestr
*

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mizoram** — Hindistonning shim.-gʻarbiy qismidagi shtat, sharq va jan. tomondan Myanma, gʻarbda Bangladesh bilan chegaradosh. Maydoni 21,1 ming km². Aholisi 891 ming kishi (2001), asosan, tibet-myanma guruhi xalqlaridan iborat. Ahsshining katta qismi mizo va ingliz tillarida soʻzlashadi. Maʼmuriy markazi — Ayvzol shahri.

Mizoram 1972-yilgacha Assom shtati tarkibidagi okrug, oʻsha yildan itti-foqsosh hudud maqomini olgan. 1987-yil fevral oyidan Hindistonning teng xuquqli shtati. Shtat hududining katta qismi togʻlardan iborat. Balandligi 1000- 2000 m. Iqlimi nisbatan salqin, faqat janubida issiq va sernam. Yillik yogʻin shimolda 2100 mm dan janubida 3500 mm gacha.

Mizoram— agrar shtat. Shtat aholisining 60 % qishloq xoʻjaligida band. Asosiy ekini — sholi; shuningdek, makkajoʻxori, paxta, kartoshka, tamaki, shakarkamish, sabzavotlar ham ekiladi. Mevali boglar, choy plantatsiyalari bor. Chorvachilikda, asosan, choʻchqa boqiladi. Togʻli rayonlarning V, qismi oʻrmon. Sanoatida oʻrmon sa-noati yetakchi. Hunarmandchilik rivojlangan. Qoʻlda turli matolar, gilam toʻqiladi, qamishdan shlyapalar, savatlar yasaladi. Ipakchilik, elektronika, oziq-ovqat sanoati korxonalari, konserva, sharbatlar ishlab chiqarish, yogʻmoy, choy zavodlari mavjud. Konchilik rivojlangan.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Hindiston shtatlari va hududlari |
| --- |
|  |
| 
Andhra Pradesh • Arunachal-Pradesh • Accom • Bihar • Goa • Gujarot • Jammu va Kashmir • Jarkhand • G'arbiy Bengaliya • Karnataka • Kerala • Madhya-Pradesh • Manipur • Maharashtra • Meghalaya • Mizoram • Nagalend • Orissa • Panjob • Rojasthon • Sikkim • Tamilnad • Tripura • Uttarakhand • Uttarpradesh • Xaryana • Ximachalpradesh • Chxattisgarx
 **Ittifoqdosh hududlari:** Andaman va Nikobar orollari | Dadra va Nagar-Haveli • Daman va Diu • Dehli • Lakshadvip • Puducherri • Chandigarh |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magistratura** (lot. magistratus — boshliq) — 1) Qad. Rimda davlat lavozimi; 2) ayrim davlatlarda sud mahkamalari tizimi; 3) koʻp davlatlarda oliy taʼlim bosqichi; 4) Oʻzbekistonda aniq mutaxassislik boʻyicha fundamental va amaliy bilim beradigan, bakalavriat negizida taʼlim muddati kamida 2 yil davom etadigan oliy taʼlim. Magistrlik dasturini tugallab, ilmiy yoki ilmiy texnikaviy mazmundagi magistrlik dissertatsiyasini himoya qilgandan soʻng, bitiruvchilarga davlat malaka attestatsiyasi yakunlariga koʻra magistr darajasi berilib, ularga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi, kasbhunar va ilmiy faoliyat bilan shugʻullanish huquqini beradigan diplom topshiriladi. OʻzRda M.ni birinchi marta 2001-yil 1828 kishi bitirib chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mizoch** ( ukraincha: *Мізоч* , ruscha: *Мизоч* , polyakcha: *Mizocz* , idishcha: מיזאָטש ) — Ukraina, Rovno viloyati, Zdolbuniv tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti, 30 Rivne shahridan km uzoqlikda. Aholisi 3,365 kishi edi.

Tarix
-----

Birinchi yozma yozuv 1322-yilga borib taqaladi. Shaharning huquqiy maqomini tasdiqlash 1429-yildan boshlanadi. 1761-yilda Polsha qiroli Avgust III Mizochga Magdeburg huquqini berdi. Fuqarolik o'zini o'zi boshqarish Velykiy Mizoch (Katta Mizoch) shahrini Lutsk tumaniga joylashtirdi. Jahon urushlari oralig'ida Mizocz Polshaning sharqiy qismidagi ko'p millatli jamoa bo'lib, yahudiylar, polyaklar va ukrainlar yashaydi. Mizochda Polsha armiyasining birinchi brigadasi 11-batalyonining ofitser kursantlari uchun harbiy maktab bor edi; Karvicki saroyi (1790-yilda qurilgan, 1917-yilda qisman bolsheviklar tomonidan vayron qilingan), Barmocha Fuksa mehmonxonasi, katolik va pravoslav cherkovi va sinagoga. Eng yaqin yirik shahar Równo edi.

Ikkinchi jahon urushida shahar ikki marta bosib olingan. U 1941-yilda fashistlar tomonidan bosib olingan. Yahudiylar birinchi navbatda yangi tashkil etilgan Mizocz gettosiga majburan tashlanishdi va u yerdan olib chiqib ketishdi va yaqin atrofdagi jarlikda so'yishdi.

1989-yil yanvar oyida aholi soni 4220 kishi edi.

Gonfalon va zamonaviy emblema 1996-yil 11 sentyabrda shahar kengashi tomonidan tasdiqlangan.

Taniqli aholi
-------------

* Isroil prezidenti va bosh vaziri Shimon Peresning rafiqasi Sonia Peres.

Galereya
--------

* Polsha-Litva Hamdo'stligi gerbi, Wielki Mizocz (WM)Polsha-Litva Hamdo'stligi gerbi, Wielki Mizocz (WM)
* Ofitser kursantlari uchun Polsha harbiy maktabining qo'riqchi minorasi, 1925 yilOfitser kursantlari uchun Polsha harbiy maktabining qo'riqchi minorasi, 1925 yil
* Hozirgi gerbiHozirgi gerbi
* GonfalonGonfalon
* Yo'l belgisiYo'l belgisi

Manbalar
--------

1. 1 2  *Andrzej Mielcarek, Wołyń.* „Miasteczko Mizocz". *Instytut Kresowy*.  Strony o Wołyniu (may 2006). 2-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2015-yil.
2. ↑  *Wołyń.* „Miasteczko Mizocz" (also in: Ilustrowany przewodnik po Wołyniu by Dr Mieczysław Orłowicz, Łuck 1929). *Roman Aftanazy, "Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej", Vol. 5, Województwo wołyńskie", 1994, pp. 247-253*.  Wołyń - przegląd (2015). 15-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2015-yil.
3. ↑  „Jewish Communities in Volhynia, JewishGen Database, New York.". 8-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-dekabr 2014-yil.
4. ↑  Struck, Janina, *Photographing the Holocaust*, I. B. Tauris, at pp. 72-73. ISBN 1860645461
5. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г.
**Shuhrat Togʻaymurodovich Polvonov** (1977-yil, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek davlat arbobi, huquqshunos, 2014-yil 11-apreldan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi sudyasi, "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi. 2022-yildan Oʻzbekiston Oliy sudi raisi oʻrinbosari.

Tarjimai holi
-------------

Polvonov, Shuhrat Togʻaymurodovich 1977-yil 11-dekabrda Samarqand viloyatida tugʻilgan, Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. 2015—2020-yillarda — 66-son Nurobod saylov okrugidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi. 2014-yil 11-apreldan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi sudyasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Шуҳрат Полвонов Олий суд раиси ўринбосари этиб сайланди". *kun.uz*. Qaraldi: 19-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „Депутатлар". *parliament.gov.uz*. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.

Havolalar
---------

* „ПОЛВАНОВ Шухрат Тагаймуратович | TsentrAziya". *centrasia.org*. 10-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.





|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
```
Jodugarlik (Sehrgarlik) — xalq eʼtiqodiga koʻra, ayrim odamlarning ziyon yetkazish yoki undan xalos etish, kasalliklarni tuzatish borasidagi go‘yoki moʼjizaviy qobiliyati. J.ning paydo boʻlishi ibtidoiy din shakllari — animizm, fetishizm, ajdodlar ruhiga sigʻinish va boshqalar bilan bogʻliq. J.ka ishonish deyarli hamma xalqlarga xos. Etnograflar fikricha, ziyon yetkazadigan J.ning ijtimoiy asosi qabilalar oʻrtasidagi oʻzaro dushmanlikdan kelib chiqqan. Boshqa qabila kishisiga kasallik, oʻlim tilab afsun oʻqish, yovuz ruhlarga eʼtiqod qilishning manbalaridan biri boʻlgan. J.ga ishonish ayrim joylarda saqlanib qolgan. Oʻrta asrlarda Yevropada xristian cherkovida J — iblis xatti-harakatidir degan qarash mavjud boʻlgan. Cherkov va dunyoviy hokimiyat J.da shubha qilingan barcha kishilarni qattiq taʼqib etgan. Islomda J. va sehrgarlik bilan shugʻullanish ogʻir gunoh hisoblanadi.
```

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Deanne Bray** (1971-yil 14-mayda tug'ilgan) - amerikalik aktrisa. Bray kar bo'lib tug'ilgan va Amerika imo-ishora va ingliz tillarida ikki tilda so'zlashadi. U Sue Thomas *: FBEye* shousida Sue Tomas roli bilan mashhur. U, shuningdek, *Qahramonlar* filmidagi Emma Kulidj rolida takrorlanadigan roli bilan ham tanilgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Bray Kaliforniyaning Los-Anjeles shtatidagi Canoga Parkda tug'ilgan va umrining ko'p qismini Kaliforniyaning janubida o'tkazgan. U bir necha yil Sietlda onasi bilan yashagan va Vashington shtatidagi karlar maktabida 8-sinfda o'qigan, lekin u asosan Kaliforniyadagi otasi qo'lida tarbiyalangan. Brayning otasi ba'zi bir oddiy ASLni qila olardi, lekin onasi hech qanday ASL o'rganmaslikni tanladi. U kar aktyor Troy Kotsurga uylangan. Bray kar bolalar uchun erta bolalik ta'limini yaxshilash tarafdori va kar bolalar uchun til tengligi va egallash (LEAD-K) vakilidir. 2005-yil 8-sentyabrda u Kira Monik Kotsur ismli qizni dunyoga keltirdi.

Brayning ota-onasi qiziga ertaligidan ingliz tilida gapirish va yozishni, shuningdek, Amerika imo-ishora tilini o'rganishni o'rgatishganiga ishonch hosil qilishdi va uni til ko'nikmalarini mustahkamlash uchun turli o'quv dasturlari va markazlari orqali yuborishdi. Kaliforniya shtatida tug'ilgan Brey, Kaliforniya shtatidagi Northridge universitetida o'tkazilgan karlar festivalida "Prizma West" nomli karlar raqs guruhi bilan birga chiqish qilgani va u yerda biologiya bo'yicha bakalavr darajasini olganidan so'ng, ko'ngilochar sohaga kirdi. U imo-ishora tili ta’limi yo‘nalishi bo‘yicha magistraturada tahsil olmoqda.

Filmografiyasi
--------------

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1996 | *What Do Women Want* | Sharon |  |
| 2005 | *Last Mountain* | Blonde Annie |  |
| 2007 | *I See the Crowd Roar: The Story of William Dummy Hoy* | Anna | Qisqa metrajli hujjatli film |
| 2008 | *Universal Signs* | Natalie |  |
| 2013 | *No Ordinary Hero: The SuperDeafy Movie* | ASL Advocate |  |

Manbalar
--------



1. ↑  Bob Ayers*. Deaf Diaspora, The Third Wave of Deaf Ministry* (inglizcha), Lincoln, NE, USA, 2004-yil dekabr — 57 bet. ISBN 0-595-33541-1.
2. ↑  „Seeking sign language support - Deaf actress advocates for early ASL development" (3-aprel 2017-yil). Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
3. ↑  „Deaf actors from Oak Park star in play premiering in Hollywood". Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
4. ↑  „A Hearing Loss Hero". Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
5. ↑  „American Sign Language Honor Society". 28-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
**Dea Dia** — qadimgi Rim dinida unumdorlik (fertillik) va oʻsish maʼbudasi. Baʼzan (ayniqsa, bunday tasvirlar XIX-asrda keng tarqalgan) u Ceres bilan, baʼzan esa Demeter bilan, uning yunoncha ekvivalenti yoki boshqa xudolar bilan birlashtirilgan.

Kult
----

Dea Dia Tserera sharafiga oʻtkaziladigan Ambarvaliya festivalida sajda qilingan. Har yili may oyida, kamdan-kam hollarda iyun oyining boshida, uning ruhoniylari Arval aka -uka maʼbuda sharafiga uch kunlik bayramlar oʻtkazdilar va birinchi kun tayyorgarlik kuni edi. Ularning ibodatxonasi Rimdan tashqarida, Tiberning oʻng qirgʻogʻidagi kichik oʻrmonda joylashgan edi. Qurbonlik uchun chorva mollari: choʻchqalar, sigirlar, qoʻylar soʻyilgan. Ular jumhuriyat davrida soʻzlari tushunarsiz boʻlgan qoʻshiq kuylashardi. Maʼbadga kiraverishda qozonlar tashlangan. Ovqatlanish va musobaqalar tashkil etilar edi. Ibodatda temir buyumlardan foydalanishga ruxsat berilmagan.

Maʼbudaga sigʻinish erta Rim davriga borib taqaladi. Avgust davrida u tubdan oʻzgardi.

1570-yilda aka-uka Arvallar arxivi yozilgan taxtachalar topiladi. Keyin bu joyda 1699, 1866 va 1871-yillarda qazish ishlari olib borilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Michael Lipka*. Roman Gods: A Conceptual Approach*. BRILL, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 64— bet. ISBN 90-04-17503-2.
2. ↑  Hildegard Temporini*. Aufstieg und Niedergang der römischen Welt: Geschichte und Kultur Roms im Spiegel der neueren Forschung*. Walter de Gruyter, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 1949— bet. ISBN 978-3-11-008289-0.
3. ↑  Angelo Pellegrini*. Gli edifici del collegio dei Fratelli Arvali nel lugo della dea dia e i di loro avanzi: opuscolo corredato con pianta delineata dal medesimo*. tipografia Chassi, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 6— bet.
4. ↑   Notes on Strabo’s account, 5.3 Архивная копия от 5 июня 2020 на Wayback Machine
***Xenochrophis asperrimus*** (lat. ) allaqachon shakllangan oilaning zaharsiz ilon. Shri-Lanka endemik orollari.

Taʼrif
------

Umumiy uzunligi 40-70 sm ga yetadi. Jinsiy dimorfizm kuzatiladi — urgʻochilar erkaklaridan kattaroqdir. Boshi biroz choʻzilgan, yon tomondan biroz siqilgan. Koʻz qorachigʻi dumaloq. Burun teshiklari tor, biroz yuqoriga qaragan. Tana nozik. Dumi uzun.Tarozilar 19 qatorda juda kuchli. Qorin boʻshligʻi 131-146, pastki qismi

−73-93 (ajratilmagan).

Boshi quyuq rangda, koʻzlari orqasida 2 ta qora chiziqlar bor. Orqa zaytun jigarrang. Tananing old yarmida 20-32 ta katta qora dogʻlar yoki koʻndalang chiziqlar mavjud. Qorin oq rangda.

Hayot tarzi
-----------

Suv bosgan guruch dalalarini, hovuzlar, koʻllar, botqoqliklar va daryolar yaqinidagi joylarni yoqtiradi. Dengiz sathidan 1000 m gacha balandlikda uchraydi. Kunduzi, baʼzan kechasi faol. Juda tajovuzkor ilon. Baliq va qurbaqalar bilan oziqlanadi.

Bu tuxum qoʻyuvchi ilon. Sentabr-oktabr oylarida urgʻochi 4 dan 30 tagacha tuxum qoʻyadi. Yosh ilonlar 55-67 kundan keyin paydo boʻladi, uzunligi 10 sm.

Adabiyotlar
-----------

* Yanzen, P.; Klaas, P. va Ziesmann, S. 2007. Shri-Lankaning Shlangenfaunasi. Drako 7(30): 56-64
* Zoologiyadan Slovnik-dovidnik. — K. 2002-yil.
* Das, I. va De Silva, A. 2005. Shri-Lankaning ilonlar va boshqa sudralib yuruvchilar uchun foto qoʻllanma. New Holland Publishers, 144 bet.
**Dean Jagger** (talaffuzi: „Din Jagger", 1903-yil 7-noyabr – 1991-yil 5-fevral) amerikalik kino, sahna va televideniye aktyori boʻlib, Henry Kingning *„Twelve Oʻclock High"* (1949) filmidagi roli uchun „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor" nominatsiyasida Akademiya mukofotini qoʻlga kiritgan.

Yoshlik
-------

Dean Jeffries Jagger (yoki Dran Ida Jagger) Limada tugʻilgan. Fermada ulg‘aygach, u aktyorlik qilishni xohlagan va ish paytida sigirlarga notiqlik boʻyicha oʻz isteʼdodini koʻrsatib kelgan. Keyinchalik u bir qancha notiqlik tanlovlarida g‘oliblikni qo‘lga kiritdi. 14 yoshida u sanatoriyda buyurtmachi boʻlib ishlagan.

17 yoshida Dean qishloq boshlangʻich maktabida barcha sakkiz sinfga dars bergan. U Elias Day bilan drama konservatoriyasida tahsil oldi va u orqali Chautauquaga ishga joylashdi.

Karyera
-------

Jagger Chikagodagi litsey sanʼat konservatoriyasida aktyorlik mahoratini oʻrgangan. Oxir-oqibat, u Chikagodagi sahnada *„Shepherd of the Hills"* spektaklida Young Matt rolini oʻynadi. Bu tajriba ortidan Dean oʻz omadini Nyu-York shahrida sinab koʻrishga qaror qildi.

Dean Spencer Tracyning oʻrniga aktsiyadorlik kompaniyasiga qoʻshildi. U vodvilda, radioda va sahnada ijodlarini ijro etdi. 1925-yilda oʻzining Brodveydagi debyutini George M. Cohanning spektaklida bir oz koʻrsata oldi.

Shaxsiy hayot va oʻlim
----------------------

1947-yilda Jagger ikkinchi xotini Gloria Lingga uylanmoqchi boʻlganida, Kaliforniyada „kavkazliklar va moʻgʻullar oʻrtasidagi ittifoqni taqiqlovchi" qonuni tufayli ularga nikoh guvohnomasi berilmadi. Sababi Deanning otasi Xitoyda tugʻilgandi. Ikki kun ichida er-xotin Nyu-Meksiko shtatining Albukerke shahriga uchib ketishdi va „Nyu-Meksikoning yanada liberal nizomi" ostida turmush qurishdi.

Uylangandan keyingi hayotida Jagger yurak xastaligidan aziyat chekdi. U Kaliforniyaning Santa Monika shahrida uyqu vaqtida vafot etdi. Dean 87 yoshda edi va Kaliforniyaning kichik Huson shahrida, Lakewood memorial bogʻida dafn etilgan. Uning uchinchi xotini Ettadan bir qizi va ikki o‘gay o‘g‘li qoldi.

Jagger hayotining oxirida Iso Masihning Oxirgi kun avliyolari cherkovida oʻtdi.

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4 5  *Peter B. Flint*. „Dean Jagger, actor, 87, Is Dead; Versatile Figure in Films and TV". *The New York Times* (6-fevral 1991-yil).
2. 1 2  „Dean Jagger".  Variety (10-fevral 1991-yil).
3. ↑  „Veteran charactor actor Dean Jagger dead at 87". *Racine Journal Times*. Associated Press (6-fevral 1991-yil).
4. ↑  Joseph F. Clarke*. Pseudonyms*. BCA, 1977 — 90 bet.
5. ↑  *Myrna Oliver*. „Oscar-Winning Character Actor Dean Jagger Dies". *Los Angeles Times* (6-fevral 1991-yil).
6. 1 2  Dean Jagger Got Start Denouncing 'Demon Rum' Hopper, Hedda. *Los Angeles Times*, February 26, 1950: D1.
**Xalil Rza Uluturk** (ozarbayjoncha: *Xəlil Rza Ulutürk*; 21 oktyabr 1932, Salyan – 22 iyun 1994, Boku) — Ozarbayjon shoiri.

Ta'lim va martaba
-----------------

1954 yilda u [[Ozarbayjon davlat universiteti (hozirgi Boku davlat universiteti) ning jurnalistika fakultetini tugatgan. Uluturk ikki yil davomida Maksim Gorkiy nomidagi Adabiyot institutida Yozuvchilar va shoirlar uchun adabiyotni o'rganish kurslarida qatnashdi. Bitirgandan so'ng, u Ozarbayjon ayol jurnalida ishlagan. Uluturk 1985 yilda filologiya fanlari doktorini oldi. 1969 yildan vafotigacha Bokudagi Adabiyot institutida ishladi.

1990 yil yanvar oyida Uluturk Sovet Ittifoqiga qarshi Ozarbayjon Milliy Harakati rahbari sifatida hibsga olingan. U 22 oy davomida Moskvadagi Lefortovo qamoqxonasida saqlangan. Birinchi Tog'li Qorabog 'urushi paytida uning o'g'li Tabriz frontda janglarda halok bo'lgan.

Asarlari
--------

Xalil Rza 35 ga yaqin kitobni nashr etdi (uning hayoti davomida 20 ga yaqin, qolgani esa uning xotini uning yozuvlarini yig'ib nashr qilganida). Uning eng taniqli kitoblariga quyidagilar kiradi.

* Məhəbbət dastanı (Sevgi hikoyasi, 1961)
* Ucalıq (Balandligi, 1973)
* Hara gedir bu dünya? (Hara ketadi bu dunyo?, 1983)
* Davam edir '37 (Davam etmoqda '37, 1991)
* Ayla günəş arasında (Oy va Quyosh o'rtasida, 1992)
* Mən şərqəm (Men sharqman, 1994)

Mukofotlar
----------

1992 yilda Xalil Rza Ozarbayjon xalq shoiri unvoniga sazovor bo'ldi va 1995 yilda vafotidan keyin "Mustaqillik" ordeni bilan taqdirlandi (Istiglal Ordeni). Xalil Rza Bokuda vafot etdi va faxriylar qabristoniga dafn qilindi (Faxri Xiyaban).

Manbalar
--------

1. ↑  Khalil Reza Uluturk, Free as the Seas. Azerbaijan International. Spring 2004, #12.1
2. ↑  Xəlil Rza Ulutürk Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-03-09). Parlaq.net
3. ↑  Milli Qəhrəman Təbriz Xəlilbəyli istiqlal şairi Xəlil Rza Ulutürkün misralarında
4. ↑  *"X. R. Xəlilova (Xəlil Rza Ulutürkə) "Azərbaycan Respublikasının xalq şairi" fəxri adının verilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 aprel 1992-ci il tarixli, 699 nömrəli **Fərmanı**[*sayt ishlamaydi*][*sayt ishlamaydi*]
**Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi —** faxriy unvonini taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 1996-yil 27-dekabrdagi 365-I-son qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.

Tavsifi
-------

Koʻrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida qurilish maydoni, pastki oʻng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning aylanasi boʻyicha „Xizmat koʻrsatgan quruvchi" degan yozuv joy olgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
-------------------------------------

„Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi" faxriy unvoni qurilish, montaj va loyiha tashkilotlarining, ilmiy-tadqiqot va boshqa muassasalarning respublikada qurilishni va qurilish industriyasini rivojlantirishda alohida xizmat koʻrsatgan xodimlariga beriladi.

Faxriy unvon bilan taqdirlangalar
---------------------------------

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 28-fevral, PF-773-son farmoniga koʻra quyidagi shaxslar „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi" faxriy unvoni taqdirlandi.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Efremov Viktor Makarovich | — | "Buxorogazsanoatqurilish" tresti 2-qurilish boshqarmasi izolatsiya qilish mashinasining mashinisti |
| Kerimov Edige Urdobayevich | — | "Janubgazqurilish" trestining boshqaruvchisi, Xorazm viloyati |
| Solihov Qudratilla Abdullayevich | — | Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining boʻlim mudiri |
| Xan Nikonor Timofeyevich | — | "Qoraqalpoqirmontajqurilish" tresti „Darsan" xoʻjalik hisobidagi boʻlimining elektrogaz payvandchisi |

Prezidentning tegishli farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz yilligi munosabati bilan Toshkent shahri hokimi Jahongir Ortiqxoʻjayev „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan quruvchi" faxriy unvoni bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 28-fevral, PF-773-son farmoniga ko`ra".
2. ↑  „Prezident Jahongir Ortiqxoʻjayevni mukofotladi.".
| Heavy metal |
| --- |
| Uslubiy ildizlari: | Psixedelik rockBlues-rockHard rock |
| Madaniy ildizlari: | 1960-yillar oxiri, Birlashgan Qirollik va AQSh |
| Xos cholgʻu asboblari: | Gitara - Bas gitara - Barabanlar - Klavishlar (baʼzan) |
| Mashhurligi: | Butunjahon, ayniqsa1980-larda. |
| Ostjanrlari |
| Avant-garde metal - Black metal - Classic metal - Death metal - Doom metal - Folk metal - Glam metal - Gothic metal - Groove metal - NWOBHM - Post-metal - Power metal - Progressive metal - Speed metal - Symphonic metal - Thrash metal - Viking metal |
| Fusion janrlar |
| Alternative metal - Christian metal - Crossover thrash - Funk metal - Grindcore - Industrial metal - Metalcore - Nu metal - Rapcore- Granj |
| Mintaqaviy sahnalar |
| Gothenburg - Bay Area |
| Aloqador mavzular |
| Fashion - History - Bands - Umlaut - Blast beat |

**Heavy metal** (baʼzida shunchaki **metal**) 1960-yillar oxiri va 1970-yillar boshlarida paydo boʻlgan rok-musiqaning bir janridir. Ildizlari blues-rock va psixedelik rockga borib taqaladi. Qalin, ogʻir tovushli gitara va dovullar qoʻllanishi, tezlashgan distortion va gitara sololari bilan xarakterlanadi.

Heavy metal dunyo boʻylab „metalheadlar" yoki „headbangerlar" degan muxlislariga ega. Led Zeppelin va Black Sabbath kabi ilk heavy metal guruhlari keng ommani jalb etgan boʻlsa-da, oʻz davrlarida tanqidga uchragan edilar. 1970-yillar oʻrtalarida Judas Priest guruhi janrni blues taʼsiridan chiqarib, oyoqqa turgʻizdi; Britan Heavy Metal Yangi Toʻlqini boshlandi, bunda u punk rock kabi tez ohanglarni ishlatishga oʻtdi.

Heavy metal 1980-yillarga kelib mashhur boʻlib, ostjanrlari koʻpayib ketdi. Ekstremal metal janrlari underground klublarda qoʻyilardi; glam metal va thrash metal kabi boshqa janrlari esa pop-madaniyat qismiga aylana bordi. Soʻnggi yillarda bu ostjanrlar orasiga new metal, alternative metal kabilar ham qoʻshildi.

Xarakteristikasi
----------------

Heavy metal odatda baland gitara effektlari, keskin ritmlari, qalin baraban ovozlari hamda energetik vokal tovushlari bilan tavsiflanadi. Metal ostjanrlari u yoki bu sifatlarni kuchaytirib, boshqalarini kamaytirib, xilma-xillik hosil qilishadi. Odatiy heavy metal guruhi dovulchi, bassist, ritm gitarachi, bosh gitarachi va xonandadan iborat boʻladi.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |