**Tang'ın Sir-Tarduş Seferi**, Tang imparatoru Li Şimin'in 641'de Sir-Tarduşlar'a düzenlediği seferdir.

Sefer ve nedeni
---------------

626-649 yılları arasında Çin imparatorluğu yapan Li Şimin, iktidarının ilk döneminde Sir-Tarduşlarla iyi ilişkiler içerisindeydi. Bu dönemde, Çin topraklarının en büyük tehdidi konumundaki Doğu Göktürkler'in bir özerk devletçiği olan Sir-Tarduşlar; 630'da Tang ile ittifak yaparak Doğu Göktürk Kağanlığı'nı mağlup etmişti.

Doğu Göktürkler'in aldığı bu yenilgiden yararlanan Sir-Tardış kağanı Yinçü Kağan, Göktürkler'in eski topraklarını işgale başladı. Tang'a bağlılığını bildiren Yinçü Kağan, bir yandan da topraklarını genişletmeye başladı. Bunun üzerine Tang, Kuo Sipen'i Sir-Tartuşlar'a yollayarak, Göktürklerle savaşmaması talimatını verdi. Buna rağmen saldırılar devam edince, Li Şimin, 639'da, Doğu Göktürk Kağanlığı'nı yeniden kurmayı denedi ve kağanlık Li Simo tarafından yeniden kuruldu. Sir-Tarduşların genişlemesini engellemek için yapılan bu hamle, Göktürklerin henüz çok zayıf durumda olması nedeniyle başarısız oldu. Sir-Tarduşlar, Doğu-Göktürk Kağanlığı'nın yeniden kurulmasını engellemek amacıyla muhtelif savaşlarla yeni kurulan kağanlığı meşgul etti. Doğu Göktürk yerleşimlerini yağmaladı. Tümgeneral Li Şiji, geçici olarak Doğu Göktürkler'i Sir-Tarduş akınlarından koruyabilmek amacıyla, 641'de Sir-Tarduşlar'ın üzerine yürüdü. Tang ordusu Sir-Tarduşlar'ı mağlup etti. 644'te, Li Şimin Goguryeo üzerine yürüyünce, Sir-Tarduş komutanı Yinçü, Doğu Göktürk Kağanlığı'na saldırdı ve Doğu Göktürk Kağanlığı'nı yendi. Doğu Göktürk kağanı Li Simo, yenilgi sonrasında kaçarak Tang'a sığındı. İşgale uğrayan Goguryeo, Sir-Tarduşlar'dan yardım istedi. Ama Yinçü Kağan, Çin'le çatışmaktan çekindi. Tang'la doğrudan bir çatışmaya girmedi. 645'te Yinçü ölünce yerine geçen oğlu Tolı, Tang güçleriyle şiddetli çatışmalara girmeye başladı. 646'da, Tang seferi beklenmeden Tang'a karşı saldırıya geçildi. Ancak Tolı'nın ordusu mağlup oldu. Çin ile ittifak hâlinde olan Uygurlar bağımlı bulundukları Sir-Tarduşlar'a karşı ayaklanarak; Sir-Tarduşlar'ı mağlup etti. Ayrıca Tolı'yı öldürdüler. Tolı'nın kuzeni Toburçuk Kağan tahta geçti. Toburçuk, Tang güçlerinin üstünlüğünü kabul etti. Böylece Çin kaynaklarında Seyanto Hanlığı olarak bilinen Sir-Tarduş Kağanlığı yıkıldı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Li Simo
* Li Şimin
* Yinçü Kağan
* Tang'ın Doğu Türklerine Seferi

Kaynakça
--------

1. ↑  The History of China, PediaPress, s. 262.
2. ↑  *Tzu chih t'ung chien* Cilt 195.
3. ↑  David Graff (2003), Medieval Chinese Warfare 300-900, Routledge, çevrimiçi sayfa 22 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
4. ↑  Yihong Pan (1997), Son of Heaven and Heavenly Qaghan: Sui-Tang China and Its Neighbors, Center for East Asian Studies, Western Washington Üniversitesi, s. 194.
5. ↑  Mark Edward Lewis (2012), China's Cosmopolitan Empire, Harvard Üniversitesi Yayınları, s. 152.

| * g
* t
* d
Göktürkler |
| --- |
| Göktürk Kağanlığı | 
* Bumin Kağan
* İssik Kağan
* Mukan Kağan
* Taspar Kağan
* Amrak
* İşbara Kağan
* Baga Kağan
* Tulan Kağan
* (İstemi Yabgu)
* (İmparatoriçe Aşina)
* (Töremen Apa Kağan)
* (Türk Şad)
* (Tarduş Kağan)

 |
| Batı Göktürk Kağanlığı | 
* Buyruk Kağan
* Arslan Taman Kağan
* Şikoey Kağan
* Tong Yabgu Kağan
* Bağatur Sepi Kağan
* Se-Yabgu Kağan
* Bağaşa Tulu Kağan
* İşbara Teriş Tunga Kağan
* Yukuk Kağan
* Ériş Kül Kağan
* İl-Kullıg İşbara Kağan
* Bağa Şad
* (Böri Şad)
* (Çorpan Tarkan)

 |
| Doğu Göktürk Kağanlığı | 
* Yami Kağan
* Şipi Kağan
* Çula Kağan
* İl Kağan
* Çelebi Kağan
* Çebi Kağan
* Aşina Nişufu
* Aşina Funian
* (Chieh-she-shuai)
* (Aşide Beŋü)
* (Yinçü Kağan)

 |
| II. Doğu Göktürk Kağanlığı | 
* İlteriş Kağan
* Kapgan Kağan
* İnel Kağan
* Bilge Kağan
* Yollıg Tigin - Ay Kağan
* Tengri Kağan
* Kutluk Yabgu Kağan
* İrteriş Kağan
* Ozmış Kağan
* (Bilge İşbara Tamgan Tarkan)
* (Altun Tamgan Tarkan)
* (Kulun Beg)
* (Kül Tigin)
* (Tonyukuk)
* (İl-İtmiş Bilge Kağatun)

 |
| Göktürk kültürü | 
* Tengricilik
* Asena
* Ötüken
* Suyab
* Kurultay
* Eski Türkçe
* Eski Türk yazısı
* Orhun Yazıtları
* Orhun Vadisi
* Şoroon Bumbagar mezarı
* Ülüş sistemi
* Tonyukuk Yazıtı
* Ongin Yazıtı
* Altun Tamgan Tarkan Yazıtı
* Kara Budun
* Tang ordusunda Türkler
* On-ok
* Tuğluk uruğu

 |
| Savaşlar ve antlaşmalar | 
* Göktürk İç Savaşı
* Göktürk-Sasani Savaşları (Birinci, İkinci, Üçüncü)
* Yen-Men Kalesi Kuşatması
* Göktürk-Cücen Savaşı
* Buhara Savaşı
* Tang'ın Doğu Türklerine seferi
* Tang'ın Sir-Tarduş seferi
* Tang'ın Batı Türklerine seferi (Karaşehir, Karahoca, Kuçar, Batı Türklerinin ele geçirilmesi)
* Kerç Kuşatması
* Göktürk-Emevî Savaşları
* İnekler Gölü Savaşı
* Bolçu Savaşı
* Iduk Baş Savaşı
* Ming Şa Muharebesi
* Bayırku Seferi
* Kargan Savaşı
* Salsu Muharebesi
* İrtiş Nehri Savaşı
* Wei Nehri Antlaşması
* İli Nehri Antlaşması

 |
| Unvanlar | 
* Kağan
* Şad
* Tegin
* Yabgu
* Batur
* Tudun
* Bey
* Hatun
* Tarkan
* İlteber

 |
| Aile | 
* Göktürk Aile Ağacı
* Aşina
* Aşide

 |