Hazar Depresyonu ve Uzaydan Kuzey Hazar Denizi
**Hazar Depresyonu** (Kazakça: Каспий маңы ойпаты, *Kaspıı mańy oıpaty*; Rusça: Прикаспи́йская ни́зменность, **Hazar Ovası**) veya **Pricaspian/Peri-Hazar Depresyonu/Ovası**, yeryüzündeki en büyük kapalı su kütlesi olan Hazar Denizi'nin kuzey kısmını kaplayan alçak bir düzlük bölgedir. Aral ve Hazar denizlerini kapsayan daha geniş Aral-Hazar Depresyonu'nun daha büyük kuzey kısmıdır.

Hazar denizinin seviyesi deniz seviyesinden 28 metre (92 ft) aşağıdadır, ancak depresyon içindeki bazı yerler daha da alçaktır; bunlar arasında Aktau yakınlarındaki Karagiye, -132 metre (−433 ft) ile en düşük seviyededir.

Depresyon Ryn Çölü'nün güney ucunda yer alır ve hem Kazakistan hem de Rusya sınırları içinde yer alır. Rusya'nın Kalmıkya Cumhuriyeti'nin büyük bir kısmı Hazar Depresyonu içinde yer almaktadır. Volga ve Ural Nehri bu bölgeden Hazar Denizi'ne akmaktadır. Ural ve Volga nehirlerinin deltaları geniş sulak alanlardır. Kuzey Hazar depresyonu kıtasal veya yarı kurak çöl biyomunun bir parçasıdır. Bölge yılda ortalama 300 mm (12 inç) yağmur almaktadır ve bölgenin %10'undan azı sulanmaktadır.

Hazar Depresyonu, deniz seviyesinin altında yer alan geniş bataklık alanlarından oluşmaktadır. Yaklaşık 200.000 km2 (77.000 sq mi) alan kapsamaktadır ve Orta Asya'nın en büyük düz ova alanlarından biridir. Bölge yeraltı petrol ve gaz rezervleri açısından çok zengindir ve petrol ve doğal gaz boru hatları depresyonu kuzeyden güneye ve doğudan batıya geçmektedir. Birçok jeolog Hazar Denizi ve depresyonun tektonik kuvvetler tarafından oluştuğuna inanmaktadır. Bazıları Kuzey Hazar depresyonunun eski zamanlarda büyük bir tuz gölü oluşturacak şekilde açık okyanustan ayrıldığına inanmaktadır. Antik İpek Yolu'nun bir kısmı bu bölgeden geçmiştir. Depresyondaki en büyük iki şehir Rusya'da Astrahan ve Kazakistan'da Atırau'dur. Bugün bölgede ağırlıklı olarak hayvancılık yapılmaktadır.

Depresyon ayrıca tuz kubbeleri, özellikle Volgograd tuzu için de dikkat çekmektedir. Tuzluluk Ryn Çölü'nden Hazar Denizi'ne doğru ilerledikçe önemli ölçüde artar. Rus uydu fotoğrafları, Kazakistan'ın batısındaki Hazar Depresyonunda büyük tuz kubbeleri (yaklaşık 1.200 adet) ortaya çıkardı. Chelkar Deposit adı verilen bir kubbe 3.237 km2 (1.250 sq mi) bir alanı kaplamaktadır ve yaklaşık 8 kilometre (5 mi) derinliğindedir.

Depresyonun güney bölgesi veya Hazar Denizi'nin kuzey kıyısı, gelgit olaylarından kaynaklanan nemli alanların geniş gelişimi ile karakterizedir. Depresyon, Hazar Denizi çevresindeki bölgede yaşayan binlerce farklı türün de bulunduğu birçok böcek türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Çalışmalar, çoğunlukla Volga Nehri'nden gelen su kirliliğinin, Hazar Depresyonunun biyolojik çeşitliliği için ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermiştir. Su kirliliği esas olarak endüstriyel, tarımsal ve evsel deşarjlardan kaynaklanmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Caspian Sea » Background". Caspian Environment Programme. 8 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2011.
2. ↑  "Qara Torpaqlar". 25 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020.

* Kuzey Hazar Depresyonunun Kuzey Sınırı Evaporitleri - *İnternet Jeolojisi Haber Mektubu No. 178*, 13 Ocak 2003.
* Uzay Bugün Çevrimiçi 24 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. .

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4029863-2
* SUDOC: 134942523
* VIAF: 248514716

 |

| * g
* t
* d
Avrupa jeolojisi |
| --- |
| Ülkeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Egemenliği tanınan devletler | 
* Arnavutluk
* Andorra
* Ermenistan
* Avusturya
* Azerbaycan
* Belarus
* Belçika
* Bosna-Hersek
* Bulgaristan
* Hırvatistan
* Kıbrıs
* Çek Cumhuriyeti
* Danimarka
* Estonya
* Finlandiya
* Fransa
* Gürcistan
* Almanya
* Yunanistan
* Macaristan
* İzlanda
* İrlanda
* İtalya (Sicilya)
* Karadağ
* Kazakistan
* Kosova
* Letonya
* Lihtenştayn
* Litvanya
* Lüksemburg
* Malta
* Moldova
* Monako
* Hollanda
* Kuzey Makedonya
* Norveç
* Polonya
* Portekiz
* Romanya
* Rusya
* San Marino
* Sırbistan
* Slovakya
* Slovenya
* İspanya
* İsveç
* İsviçre
* Türkiye
* Ukrayna
* Birleşik Krallık

 |
| Sınırlı tanınan devletler | 
* Abhazya
* Artsakh
* Güney Osetya
* Kosova
* Kuzey Kıbrıs
* Transdinyester

 |
| Özerk devletler | 
* İngiltere
* Kuzey İrlanda
* İskoçya
* Galler
* Cebelitarık
* Alderney
* Guernsey
* Jersey
* Man Adası
* Åland Adaları
* Jan Mayen
* Svalbard
* Faroe Adaları

 |

 |  |
| Jeolojik bölgeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Orojenez | 
* Akadya
* Alp
* Belomorya
* Kadomyan
* Kaledoniyen
* Dalslandiyen
* Got
* Grampian
* Hallandian-Danopolonian
* Helen
* Laxfordya
* Lopya
* Sami
* İskandinavya
* Scourian
* Timanide
* Svekofinniyen
* Svekonorveç
* Ural
* Variskan

 |
| Sıradağlar | 
* Alpler
* Apeninler
* Kafkas
* Dinar Alpleri
* Harz
* Massif Central
* Ore Dağları
* Pireneler
* İskandinav Dağları
* Südetler
* Urallar
* Batı Karpatya

 |
| Okyanus havzaları | 
* Atlas Okyanusu
* Arktik Okyanusu
* Biskay Körfezi
* Karadeniz
* Akdeniz
* Norveç Denizi

 |
| KıtalararasıHavzalar ve Grabenler | 
* Akitanya Havzası
* Barents Havzası
* Baltık Denizi Havzası
* Central Lowlands
* Dnieper–Donets yarığı
* Ebro Havzası
* Avrupa Senozoik Rift Sistemi
* Helen Çukuru
* Limagne Grabeni
* Mezen Havzası
* Molasse Havzası
* Moskova Havzası
* Kuzey Denizi Havzası
* Oslo yarığı
* Karpat Havzası
* Paris Havzası
* Hazar Depresyonu
* Timan-Pechora Havzası
* Beyaz Deniz Rift Sistemi

 |
| Tektonik levhalar ve Mikro kıtalar | 
* Adriyatik levhası
* Ege Denizi levhası
* Anadolu levhası
* Avrasya levhası
* İberya levhası
* Jan Mayen Mikro kıtası
* Moesya levhası
* Pelso levhası
* Tisza levhası

 |
| Araziler | 
* Armorika arazisi
* Avalonya
* Baltika
* Kimmeriya
* Doğu Avrupa kratonu
* Finnoiskandinavya kratonu
* Sarmatya kratonu
* Volga–Ural

 |

 |
| UNESCO Dünya Mirası Alanları | 
* Eolie Adaları
* Aggtelek Karst ve Slovak Karst Mağaraları
* Calanques de Piana
* Kuron Dili
* Dolomit Dağları
* Durmitor
* Geirangerfjord
* Devler Kaldırımı
* Sardona Tektonik Bölgesi
* High Sahili
* Jungfrau-Aletsch Koruma Alanı
* Jurassic Coast
* Bakir Komi Ormanları
* Kvarken
* Laponya Bölgesi
* Messel Çukuru
* Meteora
* Monte Perdido
* Monte San Giorgio
* Etna Yanardağı
* Nærøyfjord
* Pirin Ulusal Parkı
* Plitvice Gölleri
* Ren Vadisi
* Scandola Doğa Koruma Alanı
* Škocjan Mağaraları
* St. Kilda
* Stevns Klint
* Surtsey
* Þingvellir

 |