**Sa'd bin Ebû Vakkās** (Arapça: سعد بن أبي وقاص ; (592, Mekke - 675, Akik), Cennet'le müjdelenen on sahabeden ve İslam'ı ilk kabul edenlerdendir. Ebu Bekir vasıtasıyla Müslüman oldu. Yeteneği sayesinde Raşidin kuvvetlerinde komutanlık ve elçilik gibi görevlerde bulundu. Halîfe Ömer zamanında ileri bir karakol şehri olarak Kufe'yi kurdu ve valisi oldu. Ayrıca 657'de Sasani başkenti Medain'i alan ordunun komutanıydı.

Sa'd, on yedi yaşında müslüman oldu, Mekke'de müslüman olan yedinci kişiydi. Medine'de kaldıkları süre boyunca Muhammed'in yönetimindeki tüm savaşlara katıldı. Kadisiye Muharebesi'ne ordu komutanı olarak katıldı ve 636'da Sasani başkenti Tizpon'u fethetti. Kadısiyye Muharebesi ve Tizpon Kuşatması'ndan (637) sonra Sa'd, baş komutan olarak görev yaptı. Huzistan'ı fetheden ve garnizon şehri olan Kufe'yi inşa eden Irak'taki Raşidun ordusunun bir üyesiydi. Davranışlarıyla ilgili şikayetler nedeniyle daha sonra halife Ömer tarafından görevinden alındı. Birinci Fitne sırasında Sa'd, iç savaşa katılmayı reddeden peygamberin sahabelerinin ve onların takipçilerinin çoğunluğunu içeren tarafsız gruba liderlik etmesiyle biliniyordu. Çinli Müslümanların geleneklerine göre, bu rivayetler tartışmalı olsa da, onun 651'deki diplomatik bir ziyaret sırasında İslam'ı Çin'e tanıttığı anlatılır. 

*"Sa'd ibn Ebî Vakkas"* Hilâfet ordularına Kadisiye Muharebesi'nde komuta ederken. *(Şehnâme isimli eserden alınmış bir minyatür.)*

Müslüman oluşu
--------------

Sa'd, İslam'ı ilk kabul edenlerden biriydi. İbn Abdülberr, Sa'd'ın on dokuz yaşında İslam'ı kabul ettiğini bildirmesine rağmen, İslam'ı kabul ettiğinde on yedi yaşındaydı. İbn İshak, Sa'd'ın Ebu Bekir tarafından İslam'a davet edilen birkaç kişiden biri olduğunu söylemiştir. Sa'd'ın annesi, oğlunun din değiştirmesine karşı çıktı ve İslam'ı terk edinceye kadar yemek yemeyeceği tehdidinde bulundu. Sncak oğlu onun tehdidini dikkate almadı ve sonunda ısrarları nedeniyle oğluna boyun eğdi. Tarihçiler, Muhammed'in Sa'd'a, Allah'ın onun imanındaki kararlılığını övdüğünü ancak aynı zamanda ona annesine karşı daha nazik olmasını söylediğini, zira evladın ebeveyne itaatini İslam'da önemli bir erdem olduğunu söylediğini bildirdi. Sa'd'ın erkek kardeşi Amir de din değiştirdi ve annelerinin bir kez daha açlık grevine girmesine neden oldu, ancak bu da aynı şekilde oğlunu caydıramadı.

Müslüman oluşuna sebep olan olayı şu şekilde anlatır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Müslüman olmadan önce rüyamda kendimi hiçbir şeyi göremediğim karanlık bir yerde gördüm. Bu arada Ay doğdu ve ben onun aydınlığına tâbî oldum. Benden önce bu Ay'a kimlerin uymuş olduğuna bakıyordum. Onlar, Zeyd bin Hârise, Ali bin Ebû Tâlîb ve Ebû Bekir'di. Onlara ne kadar zamandan beri burada olduklarını sorduğumda onlar "Bir saat kadardır" dediler. Araştırdığımda öğrendim ki, Resulullah gizlice İslâm'a davette bulunmaktadır. Ona Ecyad Tepesi taraflarında rastladım. İkindi namazını kılıyordu. Orada İslâm'ı kabul ettim. Benden önce bu kimselerden başkası iman etmemişti. | „ |
|  |

Sa'd bin Ebî Vakkas, paganların tahrik ve alaylarına dayanamadığı bir gün eline geçirdiği bir kemik parçasıyla içlerinden birini yaraladı. Bu sebeple İslâm uğruna ilk kan akıtan kişi olarak anılır.

615 yılında Habeşistan'a yapılan hicrete katıldı. İbn Hacer el-Askalani'nin Feth el-Bari'de rivayetine göre Sa'd, İbn Ümmü Mektum ve Mus'ab ibn Umeyr'la birlikte Medine'ye hicret etti.

Medine'deki yaşamı
------------------

Sa'd ve kardeşleri Medine'ye vardıklarında hemen Muhammed'e biat ettiler. Mekkeli göçmenlere muhacir denilirken, Medine'nin yerel sakinleri Ensar olarak biliniyordu. Sa'd, Medine'deyken Müslümanlar tarafından Mekke'deki Kureyşlilere karşı düzenlenen askeri operasyonların çoğuna katıldı. İlk operasyonu, göçten dokuz ay sonra, Cuhfa ile Mekke arasında bulunan Harrar'dan geçen bir Kureyş kervanına baskın yapmak için 20 adama liderlik etmekle görevlendirildiği sırada gerçekleşti. Bu sefer, kervanın kaçması nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı.

Katıldığı savaşlar
------------------

Muhammed tarafından birçok seriyyede ordu kumandanı olarak görevlendirildi. Bedir Savaşı'na katıldı. Bu savaşta düşman ordusunun komutanlarından Said bin el-As'ı öldürerek Zülkife isimli kılıcını İslâm Peygamberi'ne getirdi. Uhud Savaşı'nda İslâm Ordusu iki ateş arasında kalınca Peygamber'i korumak için kalan birkaç kişiden biriydi. Sa'd bin Ebî Vakkas, bunların dışında Hendek, Hayber, Mekke'nin Fethi ve diğer gazvelere katıldı.

Muhammed'in ölümünden sonra Ebu Bekir'e biat etti. Ömer'in halifeliği sırasında devlet idaresinde görev aldı.

İslâm Ordusu'nun kumandanlığına getirildi. Kadisiye Savaşı'nda Sasaniler'i yenip İran'ı fetheden ordunun başkumandanıydı. Ordunun çeşitli ihtiyaçları sebebiyle Kûfe şehrini kurdurdu.

Devlet idaresinde çeşitli görevler aldıktan sonra Medine'ye yerleşti. İlk Fitne döneminde Müslümanlar arasında baş gösteren ayrılıklara ve mücadelelere karışmamaya çalıştı.

Ölümü
-----

675 yılında Medine'nin yakınlarında bulunan Akik Vadisi'nde öldü.

Kaynakça
--------

1. ↑  "SA'D b. EBÛ VAKKĀS - TDV İslâm Ansiklopedisi". *TDV İslam Ansiklopedisi*. 11 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2021.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2015.
3. ↑  "Sa'ad Ibn Abi Waqqas (radhi allahu anhu): The Story of a man who accepted Islam in its early days". *ahya.org*. 10 Eylül 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑
5. ↑  Ibn 'Abd al-Barr, Yusuf ibn Abdallah ibn Mohammed (1992). Al-Bajawi, Ali (Ed.). *الاستعياب في معرفة الاصحاب* [*The Comprehensive Compilation of the Names of the Prophet's Companions*]. **2** (1 bas.). Beirut: Dar al Jabl. s. 607. 18 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2021.
6. 1 2  İbnü'l-Esir, Üsdül-Gâbe, C. II, S. 368
7. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2008.
8. ↑
9. ↑  Ibn Sa'd, Muhammad (2001). "Sariyyah Sa'd ibn Abi Waqqas". Muhammad Umar, Ali (Ed.). *Tabaqat al Kubra* (Arapça). **2** (1 bas.). Beirut, Lebanon: Dar al Sadr. 27 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2021.
10. ↑  İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ, Beyrut 1960, C. III, S. 139-140
11. ↑  İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ, Beyrut 1960, C. III, S. 143

| * g
* t
* d
Aşere-i Mübeşşere |
| --- |
| 
* Abdurrahman bin Avf
* Ali bin Ebu Talib
* Ebu Bekir
* Ebu Ubeyde bin Cerrah
* Osman bin Affan
* Ömer bin Hattab
* Sa'd bin Ebû Vakkās
* Said bin Zeyd
* Talha bin Ubeydullah
* Zübeyr bin Avvam

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 118969668
* ISNI: 0000 0000 1372 5175
* LCCN: n84148930
* NLI: 987007375754305171
* TDVİA: sad-b-ebu-vakkas
* VIAF: 32796354
* WorldCat: lccn-n84148930

 |