**James Augustine Aloysius Joyce** (2 Şubat 1882 - 13 Ocak 1941) İrlandalı yazar, şair, öğretmen ve edebiyat eleştirmeni. Modernist avangart akıma katkıda bulunduğu için 20. yüzyılın en etkili ve önemli yazarlarından biri olarak kabul edilmektedir. Joyce'un *Ulysses* (1922) adlı romanı, Homeros'un *Odisseia*'indeki bölümlerinin, özellikle bilinç akışı olmak üzere çeşitli edebi tarzlarda paralelleştirildiği bir dönüm noktasıdır. Diğer bilinen eserleri kısa öykü derlemesi *Dublinliler* (1914) ile *Sanatçının Gençlik Portresi* (1916) ve *Finneganın Vahı* (1939) romanlarıdır. Diğer yazıları arasında üç şiir kitabı, bir oyun, mektuplar ve zaman zaman gazetecilik bulunmaktadır.

Joyce, Dublin'de orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. County Kildare'deki Cizvit Clongowes Wood Koleji'ne, ardından kısa bir süreliğine Hıristiyan Kardeşler tarafından işletilen O'Connell Okulu'na devam etti. Babasının öngörülemeyen mali durumunun dayattığı kaotik aile yaşamına rağmen, Cizvit Belvedere Koleji'nde başarılı oldu ve 1902'de Dublin Üniversitesi Koleji'nden mezun oldu. 1904 yılında müstakbel eşi Nora Barnacle ile tanıştı ve Avrupa topraklarına taşındılar. Kısa bir süre Pula'da çalıştıktan sonra Avusturya-Macaristan'daki Trieste'ye taşındı ve İngilizce eğitmeni olarak çalıştı. Roma'da yazışma memuru olarak çalıştığı sekiz aylık bir süre ve Dublin'e yaptığı üç ziyaret dışında Joyce 1915'e kadar orada ikamet etti. Trieste'de şiir kitabı *Oda Müziği*'ni ve kısa öykü derlemesi *Dublinliler*'i yayımladı ve İngil*iz The Egoist* dergisinde *Sanatçının Gençlik Portresi*'ni seri olarak yayımlamaya başladı. Birinci Dünya Savaşı'nın büyük bölümünde Joyce, İsviçre'nin Zürih kentinde yaşadı ve *Ulysses* üzerinde çalıştı. Savaştan sonra kısa bir süre Trieste'ye döndü ve ardından 1920'de Paris'e taşındı ve 1940'a kadar birincil ikametgahı oldu.

*Ulysses* ilk olarak 1922'de Paris'te yayımlandı, ancak müstehcen olduğu gerekçesiyle Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yayımlanması yasaklandı. Kopyalar her iki ülkeye de kaçırıldı ve 1930'ların ortalarına kadar korsan versiyonları basıldı, sonunda yayın yasal hale geldi. Joyce bir sonraki büyük eseri *Finneganın Vahı* romanına 1923'te başladı ve on altı yıl sonra 1939'da yayımladı. Bu yıllar arasında Joyce çok seyahat etti. Nora ile 1931'de Londra'da sivil bir törenle evlendiler. Giderek ağırlaşan göz sorunları için tedavi görmek ve kızı Lucia için psikolojik yardım almak amacıyla sık sık İsviçre'ye gitti. İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransa, Almanya tarafından işgal edilince, Joyce 1940'ta Zürih'e geri taşındı. Burada 1941 yılında, 59. doğum gününe bir aydan kısa bir süre kala, ülser ameliyatı sonrası hayatını kaybetti.

*Ulysses*, büyük edebiyat kitapları listelerinde sıklıkla üst sıralarda yer alır ve eserini analiz eden akademik literatür kapsamlı ve devam etmektedir. Birçok yazar, film yapımcısı ve diğer sanatçılar, detaylara gösterdiği titizlik, iç monolog kullanımı, kelime oyunları ve geleneksel olay örgüsü ve karakter gelişimini radikal bir şekilde dönüştürmesi gibi üslup yeniliklerinden etkilendi. Yetişkinlik hayatının büyük bir kısmı yurtdışında geçmesine rağmen, kurgusal evreni Dublin'i merkez alır ve büyük ölçüde orada geçirdiği zamanlardaki aile üyelerine, düşmanlarına ve arkadaşlarına benzeyen karakterlerle doludur. Özellikle *Ulysses*, şehrin sokaklarında ve ara sokaklarında geçer. Joyce'un şu sözleri aktarılır: "Kendi adıma her zaman Dublin hakkında yazarım, çünkü Dublin'in kalbine inebilirsem dünyanın tüm şehirlerinin kalbine inebilirim. Tikel olanın içinde evrensel olan vardır."

Hayatının erken evresi ve ilk eserleri
--------------------------------------

James Joyce at six in 1888 in sailor suit with hands in pocket, facing the cameraJoyce'un altı yaşındaki fotoğrafı, 1888
James Joyce, 1882 yılında Dublin’de doğdu. Babası, John Stanislaus Joyce ve annesi, Mary Jane Murray Joyce'un beşi yaşayan on çocuğunun en büyüğüydü. Babası ile çeşitli sorunlar yaşasa da annesi ile daha yoğun bir ilişkisi vardı. Cizvit okullarında eğitim gördü; ailenin maddi durumu bozulunca Dublin'deki University College'de felsefe ve sanat okudu. İngiltere'ye karşı bağımsızlık düşüncesini destekleyen İrlanda milliyetçiliğinin yoğun olduğu bir dönemde yetişen Joyce, katolik eğitiminin ardından dini inançlarını sorgulayarak Dublin’den ayrıldı. 1902'de tıp okumak için Paris'e gitse de ertesi yıl ölüm döşeğindeki annesini ziyaret için Dublin'e geri döndü ve edebi eserleri üzerine yoğunlaştı. 1904'te Dublin'i yeniden terk etti. Ancak maddi kısıtlar yaşamını oldukça etkiledi ve bir yandan da eserlerini bastırmakta zorlandı.

1900’de, henüz üniversite öğrencisiyken Ibsen’in bir oyunu üzerine kaleme aldığı uzunca yazı *Fortnightly Review* dergisinde yayımlandı. O sıralar, daha sonra *Chamber Music* (Oda Müziği) adlı kitapta toplanacak olan lirik şiirlerini yazmaya başladı. 1904’ten sonra Nora Barnacle’la yaşamaya başladı. 1905’ten 1915’e kadar Trieste’de yaşadılar. 1906 yazında Roma'ya giden Joyce yaklaşık dokuz ay boyunca bir bankada çalıştı. Roma'dan sıkılınca 1907 kışında tekrar Trieste'ye döndü. Trieste’de *Berlitz School*’da İngilizce öğretmenliği yaptı.

Olgunluk dönemi çalışmaları ve ailesi
-------------------------------------

James Joyce'un Paris-Shakespeare tarafından yayınlanan Ulysses kitabının ilk baskısının fotoğrafı, 1. basımı. (1922)
George Russell'ın önerisiyle *Irish Homestead* için yazmaya başladığı öykü kitabı Dublinliler, yazımından 9 yıl sonra 1914 yılında Birleşik Krallık'ta yayımlandı. Joyce, 1915’te tek oyunu olan Sürgünler’i yazdı. Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi adli otobiyografik romanı 1916 yılında yayımlandı. Aynı yıl Joyce ve ailesi Zürih’e taşındı. Burada İngiliz Oyuncuları Tiyatrosu'nu kurdu. Büyük bir yoksulluk içinde yaşadıkları Zürih’te en büyük eseri olan Ulysses üzerine çalıştı ve bu kitap *Little Review* adlı bir Amerikan dergisinde dizi halinde yayımlanmaya başladı. Dizileştirme 1918’de başladı; ancak kitap hakkında ahlaksız ve erotik bulunduğu için dava açılması nedeniyle, 1920’de diziye ara verildi. Yayımcılarla yaşadığı çeşitli zorlukların ardından *Ulysses* kitap olarak ilk kez Şubat 1922’de Paris’te basıldı. 16 Haziran 1904 günü Dublin'de geçen 24 saati anlatan roman Homeros'un Odysseia'sı üzerine kuruludur. Pek çok yeni tekniğin kullanıldığı roman yayınlandığında büyük yankı uyandırmıştır ve yayınlanmasından çok sonra dahi farklı yorumlama biçimleriyle ele alınmıştır. Kitap 1924'te yeniden basıldı.

Joyce ailesi iki büyük savaş arasında Paris’te kaldı. Bu dönemde son romanı olan Finnegans Wake üzerinde çalıştı. Eşinin Dublin'e dönüşünün etkisiyle 1923'te yazmaya başladığı bu kitap, önce çeşitli bölümleri dergilerde yayınlandıktan sonra, 1939’da basıldı. 1927'de son şiirlerini *Poems Penyach* adıyla yayınladı. 1929'da edebi çevrelerdeki arkadaşları, Joyce hakkında bir kitap yayınladı. Bu süreçte Nora Barnacle'la resmen evlendi; aynı yıl oğlu da evlendi. 1932'de kızları Lucia'nın şizofreni olması, gelininin de akli dengesini yitirmesiyle ailevi sorunlarla uğraştı.

Ağır hipermetrop olan ve gözlerinden defalarca ameliyat geçiren Joyce, ülser teşhisiyle ameliyat edilse de kurtarılamadı ve 13 Ocak 1941’de öldü. *Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi*’nin ilk taslağı olan *Stephen Hero* yazarın ölümünden sonra, 1944 yılında basıldı. İlk basımı birçok dizgi yanlışı içeren *Ulysses*'in aslına uygun halde basılması 1984 yılında gerçekleşti.

Ulysses'in ilk Türkçe çevirisi Nevzat Erkmen tarafından yapıldı ve Yapı Kredi Yayınları tarafından 1996 yılında basıldı. 2012 yılında ise Armağan Ekici çevirisi ile Norgunk Yayıncılık tarafından basıldı.

Eserleri
--------

*Dubliners*, 1914
* *Dublinliler*
* *Sürgünler*
* *Giacomo Joyce*
* *Sanatçının Mektupları*
* *Oda Müziği* (Şiirler)
* *Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi*
* *Ulysses*
* *Finnegans Wake*

### Bazı eserlerinin e-text versiyonları

* *Chamber Music 26 Ekim 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* (İngilizce)
* *Dubliners 11 Eylül 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* (İngilizce)
* *A Portrait Of The Artist As A Young Man 28 Temmuz 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* (İngilizce)
* *Ulysses 30 Temmuz 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* (İngilizce)
* *Finnegans Wake* (İngilizce)

Dış bağlantılar
---------------

|  |
| --- |
| Vikipedi'nin kardeş projelerinden
**hakkında daha fazla bilgi edinin**  |
|
| Commons'ta ara | Commons'ta dosyalar |
|
| Vikisöz'de ara | Vikisöz'de alıntılar |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

* James Joyce Centre (Dublin)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90051148
* BNC: 000038358
* BNE: XX901696
* BNF: cb11909158m (data)
* CANTIC: a10107502
* CiNii: DA00636796
* GND: 118558501
* HDS: 043889
* ISNI: 0000 0001 2130 2495
* LCCN: n79056824
* LNB: 000030417
* MusicBrainz: d74dafbd-e974-4393-9d01-3bc2d81e2dc8
* NARA: 10574736
* NDL: 00444960
* NKC: jn19990004096
* NLA: 35255340
* NLG: 63795
* NLI: 987007263495505171
* NLK: KAC199614250
* NSK: 000010694
* NTA: 068411332
* RERO: 02-A003433533
* SELIBR: 191988
* SNAC: w69d7mg4
* SUDOC: 026942232
* Trove: 884287
* ULAN: 500255877
* VIAF: 44300643
* WorldCat: lccn-n79056824

 |

Kaynakça
--------







1. ↑  Ellmann 1982.
2. 1 2 3 4 5  *James Joyce: Sanatçının Mektupları*. Emiroğlu, Kudret tarafından çevrildi. İmge Kitabevi. 1991. ss. 13-15. ISBN 975-533-011-9.
3. 1 2  Metin Yetkin (17 Kasım 2020). "James Joyce: Sözcükler arasında deliliğin kıyısında". *Hürriyet*. 17 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.
4. ↑  Yeliz Kızılarslan (3 Mayıs 2008). "James Joyce ve Eveline". bianet.org. 14 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.
5. ↑  Uyurkulak, Serhat (2022). "Form in James Joyce's Ulysses: Fragmentation and Closure". *Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi* (İngilizce). **13** (3): 1265-1274. ISSN 1309-7423. 5 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2023.