12 Mayıs 1974'te İtalya'da **boşanma yasasıyla ilgili referandum** yapıldı. Seçmenlere, üç yıl önce kabul edilen ve modern İtalya tarihinde ilk kez boşanmaya izin veren hükûmet yasasını iptal etmek isteyip istemedikleri soruldu. "Evet" oyu verenler, kanunun yürürlüğe girmesinden önce olduğu gibi boşanmayı yasaklamak isterken, "hayır" oyu verenler de kanunu ve yeni kazandıkları boşanma haklarını korumak istemişlerdir. Referandum, 37 milyonluk uygun seçmen sayısına %87,72'lik bir seçmen katılımı oranıyla %59,26'ya %40,74 gibi bir farkla kabul edilmeyerek boşanma yasalarının yürürlükte kalması sağlandı.

Bu oylama, ülkede türünün ilk örneğiydi ve bu tür referandumlara izin veren İtalya Cumhuriyeti Anayasası'nın onaylanmasından 27 yıl sonra İtalyan Cumhuriyeti tarafından yapılan ilk olağan yasama referandumu oldu. Antiklerikalist ve sivil hak hareketleri ve İtalyan Radikal Partisi için büyük bir zafer olarak kabul edildi.

İlk dilekçeler
--------------

Referandum için imzalar ve dilekçeler, Katolik Kilisesi'nin güçlü desteğiyle Gabrio Lombardo liderliğindeki Hristiyan gruplar tarafından toplandı.

Siyasi partilerin pozisyonları
------------------------------

Hristiyan Demokratlar ve neo-faşist İtalyan Sosyal Hareketi, yasayı kaldırmak ve boşanmayı yeniden yasadışı yapmak için evet oyu lehine yoğun bir kampanya yürüttü. Kampanyalarının ana temaları, geleneksel çekirdek aile modelinin korunması ve Roma İlmihaliydi .

Başta İtalyan Sosyalist Partisi ve İtalyan Komünist Partisi olmak üzere sol partilerin çoğu, hayır oyunu destekledi.

1960'ların başından beri İtalya'da boşanma hakkı için dilekçe veren İtalyan Radikal Partisi'nden Marco Pannella da hayır oyu için yoğun bir kampanya başlattı.

Oylama yöntemleri hakkında kafa karışıklığı
-------------------------------------------

Oylama yöntemi, birçok insanın boşanabilmek için "Hayır" oyu vermeleri veya boşanmayı yasaklamak için "Evet" oyu vermeleri gerektiğini anlamamaları nedeniyle önemli ölçüde kafa karışıklığına neden oldu. Hayır cephesinden bazı kampanyacılar, bu kafa karışıklığı olmasaydı hayır oylarının alınan %59'dan daha yüksek olabileceğini belirtti.

Sansür
------

İtalyan devlet televizyon kanalı RAI'de bu yılın nisan ayında düzenlenen 1974 Eurovision Şarkı Yarışması, İtalya'yı temsil eden Gigliola Cinquetti şarkısı sebebiyle yayınlanmadı. Yarışma planlanan referandumdan bir aydan fazla bir süre önce gerçekleşmesine ve nihayetinde Cinquetti'nin ikincilik kazanmasına rağmen, İtalyan sansür kurulu yarışmanın ve şarkının gösterilmesi ve dinlenmesine karşı çıktı. RAI sansür kurulu, şarkının adının "Sì" (İtalyanca "evet" anlamına gelir) olması ve sürekli olarak "Sì" kelimesini tekrarlayan sözler içermesinin, oy kullanacak olanlara karşı evet oyu vermeleri için subliminal mesaj ve bir propaganda biçimi olarak algılanıp suçlanabileceğini fark etti. Şarkı, bir aydan fazla bir süre boyunca çoğu İtalyan devlet televizyonu ve radyo istasyonunda sansürlendi.

Sonuçlar
--------


| Oylar |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| N Hayır |    | %59.26 |
| YesY Evet |    | %40.74 |

Ayrıca bakınız
--------------

* İtalya'da referandum
* Sì (şarkı)

Kaynakça
--------

1. ↑  Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) *Elections in Europe: A data handbook*, p1048 ISBN 978-3-8329-5609-7