Breda kuşatmasında Flanders Ordusu (1624-1625)
**Flanders Ordusu** (İspanyolca: Ejército de Flandes), İspanyol kralının Hollanda'daki ordusuydu. Diğerlerinin yanı sıra Seksen Yıl Savaşları ve Otuz Yıl Savaşları gibi önemli savaşlara katıldı. Ordudaki asker sayısı yıllar içinde değişiklik gösterdi. 1640'ta zirveye ulaştığında 88.280 erkekten oluşuyordu. Büyük bir piyade bölümüne ek olarak, daha küçük bir süvari bölümü de vardı. Avrupa'nın çoğunda benimsenmeden çok önce kalıcı, daimi alaylara (tercios), kışlalara, askerî hastanelere ve huzurevlerine sahip olan Flanders Ordusu, dünyanın ilk fiili profesyonel daimi ordusudur. Askerler sadece İspanya'dan değil, aynı zamanda Güney Hollanda, İtalya, Burgonya, İngiltere ve Alman eyaletlerinden de geldiler. Güney Hollandalılar genellikle 'Valonlar' olarak anılırdı (çünkü Fransızca konuşuyorlardı). Ayrıca, hepsi 'İspanyollar' olarak etiketlenir. Çok sayıda asker İspanyol hazinesine ağır bir yük bindirdi. Bu nedenle ücretlerin ödenmesini çok düzensizdi. Bu, düzenli olarak orduda, komutanlarının izni olsun ya da olmasın, isyanlara yol açtı.

Ordunun kuruluşu
----------------

Flanders Ordusu, 1567'den 1706'ya kadar faaliyet gösteren erken modern dönemin en uzun süreli ordusu oldu. 1565 ve 1566'da Hollanda'nın sorunlu eyaletlerinde bir ikonoklazm dalgasının ardından kuruldu. Eyaletler, İspanyol Kralı Phillip tarafından yönetiliyordu ve sorun arttıkça, vali Parmalı Margaret'in mevcut güçlerini daha önemli bir güçle güçlendirmeye karar verdi. Bu, hem algılanan isyana karşı siyasi bir tepkiydi, hem de protestocular tarafından gösterilen Kalvinist görüşlere, askeri tepkiye dini bir tat veren bir tepkiydi.

Kral Phillip'in malları Avrupa'ya yayıldı ve yeni ordunun yaratılmasına yansıdı. 1567'de, kuzey İtalya'dan Savoy yoluyla gönderilecek olan Hollanda için yeni bir ordunun çekirdeğini 8.000 İspanyol yaya ve 1.200 atın oluşturması amaçlandı. Ancak Alba Dükü Fernando Álvarez de Toledo komutasındaki ordunun 60.000 piyade ve 10.000 süvariye ulaşabileceği öngörülmüştü. Kuvvet, araştırılması 1566'da başlanan ve 'İspanyol Yolu' olarak bilinecek olan bir dizi dost veya tarafsız bölge aracılığıyla Avrupa üzerinden gönderilecekti. 1567'de Hollanda'da birleşen ilk kuvvet 20.000'in biraz üzerindeydi; Ertesi yıl I. William'ın yenilgisinden sonra İspanyollar, Hollanda sınırları boyunca 4.000 İspanyol piyade ve stratejik bir rezerv oluşturan 500 hafif süvari tarafından desteklenen 3.200 Valon ve 4.000 İspanyol piyadesinden oluşan kalıcı bir kuvvet planladı. Ardından gelen Hollanda isyanı, ordunun 1572'de önemli ölçüde genişlemesi ve gerçekte olmasa da kağıt üzerinde 1574'e kadar 86.000'lik bir güce ulaşması gerektiği anlamına geliyordu.

Sonunda İspanyol yetkililer, asker sayısının hem aşırı fazla hem de çok pahalı olduğu sonucuna vardı. Sonunda, sadece 10.000 İspanyol ve Kont Alberic de Lodron komutasındaki bir Alman piyade alayı gönderildi, ancak oluşumları, sevkleri ve kuzeye yürüyüşleri o zamanlar için önemli bir başarıydı. Hollanda'ya vardıklarında, daha sonra Alba lehine istifa eden Parmalı Margaret'e hizmet eden 10.000 Valon ve Alman'a katıldılar. İspanyol birlikleri asi olduklarını kanıtlasalar da, yeni ordu için önemli bir profesyonel temel oluşturdular. Yeni Flanders Ordusu tarafından desteklenen Alba, yaklaşık 12.000 kişiyi tutukladı ve yargıladı; bunların 1.000'i ölüme mahkum edilirken, diğerlerinin mallarına el konuldu.

Ordunun iç yapısı
-----------------

Erken modern dönemde, ordular genellikle yabancı profesyonel askerlerden oluşuyordu. Bu durum özellikle ülke içinde yeterli sayıda adam olmadığı veya yabancı askerlerin yerli askerlerden daha iyi eğitilmiş olması durumunda yaşanıyordu. Genellikle yabancı askerler ordunun seçkinlerini oluşturuyor ve ön saflarda konuşlandırılıyorlardı. Kendi ülkelerinde savaşmayan askerlerin ordudan ayrılma olasılıkları daha düşüktü. Bu nedenle 1635 yılında İspanya Fransa ile savaş halindeyken Almanya, İrlanda ve Hollanda'dan gelen askerler İspanya'ya gönderilirken İspanyol askerleri Hollanda'ya gönderildi. Her iki grup da görev yaptıkları savaş bölgesinde elit birlikler olarak görülüyordu.

Orduya alım
-----------

The Army of Flanders taking Maastricht in 1579
Bir kişinin kendi ülkesinde asker toplaması, genellikle İspanya Savaş Konseyi tarafından atanan bir askere alma subayı, başkomutan veya genel vali tarafından yapılırdı. Yüzbaşı konumunda olan ve askere alma iznine sahip olan subaya, askere almanın hangi alanlarda yapılabileceğini, kaç kişinin askere alınabileceğini, askere alma süresini ve birliklerin gideceği yeri belirten bir belge verildi. Ordunun yaklaşık %25'inin askeri çıraklık eğitimlerini başka yerlerde yaptığı ve %50'den fazlasının Hollanda dışından geldiği tahmin edilmektedir. Bundan sonra baş komiser, köye bir davulcu, bir sekreter ve bir dizi onbaşıyı yanına alarak köylere gidebilirdi. Baş komiser, daha sonra belgeyi, istenen sayıda kişi başvurana kadar onlara barınak ve destek sağlayacak olan yerin sulh hakimine gösterirdi. Gönüllülerin 16 ila 50 yaşları arasında, iyi yapılı, bekar ve zihinsel olarak sağlıklı olmaları gerekiyordu. Yeterince askeri işe almak kolaydı, özellikle düşük ücretler veya mahsulün kıt olduğu zamanlarda. Eğer askere alım zorlaşırsa, orduya alınacaklara ikramiye verilirdi. Ama bunun yanında Flanders'te savaşmaları için çok sayıda Katalan suçlu orduya asker olarak alındı. Biri başvurup şartları yerine getirirse, sekreter tarafından kayıt altına alınır ve kendisine maaş, barınma, yemek ve bazen yeni kıyafetler verilirdi. Baş komiser yeterince asker topladıktan sonra, askerlerin listesi, askerlerin gerçekten şartları karşılayıp karşılamadığını doğrulamak için bir kralın yardımcısı tarafından gözden geçirildi. Ardından askerler sıraya girer ve baş komiser, Savaş Yasası'nın maddelerini okurdu. Askerler, kanun maddelerine uyacağıma sağ eli havada olacak şekilde yemin ettikten sonra, orduya resmen alınmış olurlardı ve ilk ay maaşları verildi.

Aracılara askere alım için verilen izin, İspanya Savaş Konseyi veya Hollanda'daki genel vali tarafından, yalnızca aracıların hakim oldukları bölgeler için verildi. Bu nedenle İspanyol ordusuna, Britanya Adaları ve Alman eyaletleri de dahil olmak üzere yurtdışında farklı bir şekilde, yani bir aracı aracılığıyla askerler alınırdı. Aracılarla, işe alacakları adam sayısı, hazır olmaları gereken tarih ve yer kararlaştırıldı. Aracı aynı zamanda komutanlık yapardı ve subayları belirledi. Hız, böyle bir aracı ile işe almanın avantajıydı. Üç ila dört hafta içinde bütün bir alayı hazır hale getirebilirlerdi çünkü kullandıkları adamlardan bazıları görev başındaydı.

Kralın İspanya, İtalya, Hollanda ve Amerika'daki İspanyol İmparatorluğu topraklarını ve yaptığı savaşları korumak için birçok adama ihtiyacı vardı. O kadar çok ki, çoğu zaman istenen sayıda asker toplanmadı ve eksik erkeklerden dolayı belli dönemlerde İspanyol Kastilyasında köyler neredeyse hiç büyümedi.

Ordunun yol güzergâhları
------------------------

Habsburgların elindeki alanlar (mor, yeşil ve turuncu) üzerinden birliklerin Hollanda'ya transferini sağlayan İspanyol yolu.
Askerler orduya alınır alınmaz, Hollanda'ya nakledilmeleri gerekiyordu. İspanya'dan ve güney ve orta İtalya'dan askerler önce gemiyle Cenova'ya, oradan da karadan kuzeye gittiler. On altıncı yüzyılda, deniz yoluyla doğrudan Hollanda'ya para ve asker göndermek için birkaç kez girişimlerde bulunuldu, ancak bu, Huguenotlar, İngilizler ve Geuzenlerin denizdeki üstünlüğü nedeniyle neredeyse her zaman başarısız oldu. Askerler, İspanyol Yolu üzerinden kara yoluyla seyahat edebiliyorlardı. Paralar da bu yolla Hollanda'ya aktarılıyordu. Daha savaş patlak verdiğinde uygun bir yol düşünülmüştü. Bu, sonunda Cenova'dan Piedmont, Savoy, Loren ve Lüksemburg'a giden yoldu. İspanya Kralı'nın, Lombardiya, Franche-Comté ve Hollanda da dahil olmak üzere, ordunun seyahat edebileceği yol boyunca mülkleri vardı. Güzergâh üzerindeki diğer ülkelerle, örneğin Cenova ile anlaşmalar yapıldı. Rehberler tarafından yönetilen ve yüzlerce yük katırla hareket eden on bine kadar asker, Hollanda'ya varmadan önce nehirleri geçerek, dağları ve ormanları geçerek kırk ila altmış gün seyahat ettiler.

İngiliz birlikleri genellikle Waterford, Southampton veya Dunkirk de dahil olmak üzere ticari gemilerle nakledildi. Staatsen hareketi, Flaman limanlarını bloke ettiğinde, gemiler kuzey Fransa'daki limanlara taşındı, ardından askerler yolculuğa yürüyerek devam etmek zorunda kaldılar.

İspanya Hollandası'na en kolay ulaşabilen Alman eyaletlerinde görevlendirilen askerlerdi. Bunlar genellikle Flanders olarak adlandırıldı. Pek çok askerin geldiği Köln ve Münih'ten İspanyol topraklarına ulaşmak için sadece Cleves ve Jülich düklerinden geçmek gerekiyordu. Bunun için yerel hükümdar ve imparatordan izin alınması gerekiyordu.

Daha fazla mesafeye rağmen, Tirol ve Alsas'tan gelen askerler için de İspanya Hollandası'na ulaşmak kolaydı. Habsburglar, Viyana'dan Ren'e kadar topraklarında mutlak hakimdi. Ren Nehri'ne vardıklarında, Alplerin kuzeyindeki Allgäu üzerinden Basel'e doğru gitmeleri gerekiyordu. Yolculuğun devamı daha zordu, çünkü Ren vadisinin alanı, Habsburglarla savaş halinde olan Pfalz ve Zweibrücken Dükalığı'na aitti. Bu rota mümkün olmadığı için, rota Ren'in Strasburg'da geçtiği ve birliklerin İspanyol-Hollanda Lüksemburg'una ulaşabildiği Lorraine Dükalığı'ndan geçti. İspanyolların bölgeyi 1622'de V. Frederick'ten fethetmesiyle kısa bir süre için de olsa askerlerin Pfalz'dan geçmeleri mümkün oldu. Bu, İsveç ordusunun Mainz ve çevresini işgal edip yolu Habsburg askerlerine kapattığı 1631 yılına kadar sürdü.

Ordu komutanlığı
----------------

Fernando Álvarez de Toledo (Alva) sadece baş komiser değil, aynı zamanda Genel Valiydi.
Flanders Ordusunun başında İspanyol kralı tarafından atanan bir baş komiser vardı. Alva 1567'de geldiğinde, ordu ve ülke üzerindeki gücün Hollanda valisi Parmalı Margaret ile paylaşılmayı amaçlandı. Ancak Parmalı Margaret, Alva ile işbirliği yapmayı reddetti ve istifa etti, ardından Alva baş komiserliğe ek olarak genel vali oldu.

Yüzbaşının emri altında çok sayıda kurmay subay vardı ve bu memurların başında da belediye başkanı vardı. Bir dizi kurmay subay ve deneyimli komutanlardan oluşan bir danışma organı olan Savaş Konseyi vardı. Yüzbaşıya terfiler, izlenecek politika ve lojistik hakkında tavsiyelerde bulunabilirlerdi.

Baş komiser ayrıca 1595 yılına kadar hukuk sistemi üzerinde etkiliydi. Örneğin, temyiz olasılığı olmaksızın en yüksek yargı organındaki askerî personel hakkında karar verebilirdi. Ayrıca, ordunun mali departmanlarının doğrudan krala rapor vermesi gerekse bile, paranın nasıl harcanacağını baş komiser belirlerdi. Bu nedenlerden dolayı, Hollanda'da baş komiserin başka bir organ tarafından kontrol edilmeden çok fazla gücü vardı. İspanyol kralının kendisi İspanya'daydı ve yavaş iletişim nedeniyle İspanya'dan Hollanda'yı kontrol etmek zordu; İspanya'dan Hollanda'ya bir mektup ortalama 12 günde varıyordu. Mali durumu kontrol etmek için, dolandırıcılığı ve kötüye kullanımı tespit etmesi ve doğrudan İspanyol kralına rapor vermesi gereken bir genel müfettiş vardı.

Savaş alanında deneyim kazanmamış subaylara ordunun komutası verildi. Örneğin, Ambrogio Spinola, çok parası olduğu için komutan oldu, böylece İspanya'dan gelen para geciktiğinde askerlere kendi cebinden ödeme yapabildi. Deneyim eksikliği sorunu çok az kişi tarafından kabul edildi. Philip IV ve Olivares, ordunun hayal kırıklığı yaratan sonuçlarının, ordudaki İspanyol soylularının ve lider eksikliğine bağladılar.

Ordunun finansmanı
------------------

İspanyol askerleri, 1575'te İspanya'nın devlet iflası nedeniyle yeterli maaşı alamadılar ve ayaklandılar ve bu süreçte Anvers'i yağmaladılar.
Alva, Hollanda'ya gittiğinde, görevlerinden biri Hollanda eyaletlerinin orduları için daha fazla ödeme yapmasını sağlamaktı; bu yüzden yeni vergiler tesis etmek zorunda kaldı. Hollanda 1570 ve 1571'de iki yıl yetecek kadar para sağlasa da, kalan yıllarda kral İspanyol hazinesinden yardım almak zorunda kaldı. Kralın yardım ettiği miktar değişiyordu. 1566'da 1 milyon florin civarındaydı, 1567'de 3 milyondan fazlaydı ve 1574'te 7 milyondan fazlaydı. Buna karşılık ordu, konuşlandırıldığı yerden mümkün olduğunca çok para toplamaya çalıştı ve yeni vergilerden elde edilen geliri büyük ölçüde azalttı. Hangi askerin ne kadar para aldığını izlemenin zorluğu ve vergi sisteminin başarısızlığı nedeniyle yeni bir para toplama yöntemi geliştirildi. Bu, toplulukların belirli bir aidat ödemek zorunda olduğu ve daha sonra o bölgedeki askerler arasında dağıtılan bir aidat sistemiydi. Bu yöntem, yalnızca normal vergi sisteminin işlemediği Brabant ve Flanders gibi büyük zengin bölgelerde uygulandı. Hainaut ve Artesia gibi vergi sisteminin çalıştığı yerlerde, olduğu gibi kaldı.

Savaş sonucunda, Hollanda'nın güneyindeki ekonomi bozuldu, bunun ardından para toplama sorumluluğu eyaletlere geri verildi. Ancak, bu durumda istenen miktarı değil, toplam maliyetin sadece üçte biri ile beşte birini tahsil edilebildi. Kalan miktarın kral tarafından ödenmesi gerekiyordu. Ancak İspanya; Portekiz ile savaş, İngiltere'nin işgali, Fransa ile savaş, Otuz Yıl Savaşları ve Mantuan Veraset Savaşı da dahil olmak üzere birçok başka şey için umutsuzca paraya ihtiyaç duyuyordu. İspanya'dan Hollanda'ya gönderilecek para diğer ihtilafların önceliğine bağlıydı. Bunun yanında İspanya'dan büyük miktarda para göndermek çok riskliydi ve kralın da bir kerede bu kadar büyük bir miktarı yoktu, bu nedenle vekilharç mektupları veya asiento kullanıldı. Tutar, İspanya'daki bir tüccardan kısa bir süre için ödünç alındı, böylece miktar, vekilharç mektubunu gösterdikten sonra Hollanda'da geri çekilebilirdi. Bu şekilde bazen o kadar çok borç alınıyordu ki, kral artık borçları geri ödeyemiyor veya yeni krediler alamıyor ve devletin tekrar tekrar iflas etmesine neden oluyordu. Bu 1560, 1575, 1596, 1607, 1627, 1647 ve 1653'te oldu. İspanya için bu genellikle kolay bir çıkış yoluydu, ancak birçok bankacı için felaketti.

Ordunun durumu
--------------

Kenau Simonsdochter Hasselaer, Haarlem Kuşatması (1572-1573) sırasında surları savunurken. Başarılı kuşatma Flanders Ordusuna 10.000 adama mal oldu.
İspanyol askerleri en iyisi olarak kabul edildi; ardından İtalyanlar, ardından İngiliz, İrlanda ve Burgonya birlikleri; sonra Almanlar, son olarak da yerel Valonlar. Ancak sahadaki değerlerine rağmen, ordudaki İspanyol birlikleri yerel halk arasında özellikle popüler değildi. Flanders Ordusu sahada son derece disiplinli, uyumlu ve iyi destek olanaklarına sahip olarak kabul edildi. Gerektiğinde, 1592'de takipten kurtulmak için Seine üzerinde bir köprü inşa etmeleri gibi önemli askeri başarılar elde edebilirlerdi. Buna karşılık, erken modern standartlara göre bile Ordu, saha dışında çok disiplinsiz olarak kabul edildi.

Flanders'taki İspanyol ordusunda hayat kolay değildi, tehlikeliydi ve açlık ve soğuk vardı. Maaşlar düşüktü ve genellikle çok geç ödenirdi. Orduya gönderilecek para, II. Philip'in Hollanda'daki politikası ile Akdeniz'de Osmanlı Türklerine karşı güçlü bir varlık sürdürme ihtiyacı arasında arasında gidip geliyordu. Sonuç olarak, askerler baş komiserlerinden borç almak, yağmalamak veya aç kalmak zorunda kaldılar. Ödeme yapılmadığı için düzenli olarak isyanlar patlak verdi.

Askerler genellikle sivillerle birlikte kaldılar. Bazen bir hanede beş adamla kaldılar. Diğer askerler Anvers, Gent ve Kortrijk gibi garnizon kasabalarındaki kışlalarda kaldılar. 1610 yılında ilave kışlalar inşa edildi.

Zaman geçtikçe, Flanders Ordusu, Avrupa'da benimsenmeden önce, çeşitli modern uygulamalara imza attı. Alba, 1567'de Brabant yakınlarındaki Mechelen'de bir askerî hastane kurdu; ertesi yıl kapatıldı, ancak birçok şikayetten sonra kısmen askerler tarafından ödenerek 1585'te 49 personeli ve 330 yataklı olarak yeniden açıldı. 'Halkımızın Garnizonu', sakat gaziler için daha kalıcı bir dinlenme evi olarak oluşturuldu. Ayrıca 1596'da görevde olan askerlerin vasiyetlerini yerine getirmek üzere bir kayyum atandı. 1609'dan sonra, orduyu barındırmak için ana şehir merkezlerinden uzakta bir dizi küçük kışlalar oluşturuldu. Bu uygulamalar daha sonraları diğer uluslar tarafından kopyalanacaktı.

Ordu çoğu zaman askerlerini hızlı bir şekilde kaybediyordu. 1576'da hastalık, ölüm ve firar, sekiz ayda asker sayısını 60.000'den 11.000'e düşürdü. Ordu genellikle, 1 ayda askerlerin %1 ila %2'sini kaybediyordu. Flanders Ordusundan ayrılabilmenin yasal yolu yoktu. Askerler yalnızca izin alabiliyorlardı ve bunu sadece bir aile üyesinin ölümü veya tedavi edilemez bir hastalık durumunda olduğu gibi ciddi olaylar için alabiliyorlardı. Kötü koşullar ve düşük maaş izinsiz ayrılmak ya da firar etmek için bir nedendi. 1622'de Berg-op-Zoom Kuşatması sırasında askerler bile sığınma istemek için kuşatıldıkları şehre kaçtılar.

Kaynakça
--------

1. ↑   [*yalın URL*]
2. ↑   454