Harput'un eski bir resmi. Kalenin güney yamacındaki bu yerleşim yerleri günümüzde yok olmuştur.
Harput'un eski bir resmiHarput'ta bir Ermeni düğünü.
**Harput** (Ermenice: Խարբերդ *Harpert*), Elazığ'da bulunan bir antik kenttir. MÖ 20. yüzyıldan beri yerleşimin bulunduğu Harput, tarih ve kültürüyle adeta Yukarı Fırat bölgesini temsil eder. İslam hakimiyeti öncesi ve sonrasında pek çok medeniyete ev sahipliği yapan şehir bu medeniyetlerden günümüze ulaşan eserleriyle açık hava müzesi gibidir ve önemli bir turizm merkezidir.

Girişimci Burak Soylu'nun geliştirdiği GoArt Metaverse platformunda yer alan Elazığ'ın küresel simgesi Harput, GoArt evreninde, metaverse literatüründe dünyanın ilk meta kenti olduğu kabul edilmektedir.

Coğrafya
--------

Harput, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde Elazığ şehir merkezinin 8. km. kuzeyinde bir plato üzerinde yer alır. Güney cephesi yalçın kayalıklarla kesilmiş denizden 1450 metre yükseklikteki Harput'un kurulduğu platonun batısında Kuzova, doğusunda Uluova, güneyinde Elazığ Ovası ve kuzeyinde ise bugün
büyük bir kısmı Keban Baraj Gölü'nün altında kalan Murat Nehri Vadisi bulunmaktadır. Harput, bu konumu ve yakınındaki su kaynakları sayesinde asırlarca önemli bir ticaret merkezi olmuştur.

Tarihçe
-------

### Etimoloji

Surguroğlu; Harput adının kökeninin "Har-pu-ta-va-nas" veya "Har-pu-ta-aş" kelimelerinden türediğini, bu kelimelerin ise "Ga-ar-ba-ta" veya "Har-pu-ta-aş" adlı bir tanrı/tanrıça veya lider adından gelme olabileceğini belirtirse de, bu isimlerin nerede yer aldığını ve hangi kültüre ait olduğunu belirtmez. Bütün bu açıklamaların aksine Nurettin Ardıçoğlu, Harput'un en eski adının "Carcathiocerta" olduğunu belirtirken; "Carcath=şehir", "Certa=kale" anlamlarını koyarak, Carcathiocerta/Karkathiokerta adının "Şehir kale" anlamına geldiğini söylemektedir.

Net ve bilimsel olmayan bu isim kökeni açıklamaları ile birlikte, tarihsel gelişim sürecinde Harput kenti; çeşitli kaynaklarda Hartabert/Hartabird/Khartabirf, Haratparat, Hısn-ı Ziyad/Hisn Ziyad/Hısn Zait/Hesna de Ziyad, Zaid/Zait, Ziata Castellum, Karkathioker-ta/Carcathiocerta, Hasan Ziyad, Kharpot/ Kharpote/ Kharpeta/ Karpata", Quartapiert/Quart-Piere, Harputaş, Kharpert/ Kharberd/ Karbed/ Harberd/ Garpert/ Harbert/ Hoiberd, Harpote, Kharput/Karput, Hayr al-buyut, Harputauanas, Harpurt/Harpurd, Hartpirt/ Hargirt/ Harbit/ Harbirt/ Harbid/ Harbut, Herburt/ Herbrut/ Herput/ Herprut, Handzit/Hinzit, Ilüsnüziyad gibi adlarla anılmıştı.

Bu isimlerin pek çoğu birbirine benzer. Özellikle "Har", "Her" veya "Khar" kökenli isimler, tek grupta bir araya gelebilir. Hatta biraz zorlamayla "Quar" köklü isimleri de bu gruba eklemek mümkündür. "Hısn-ı Ziyat/ziyad" ve "Ziata Castellum" isimlerindeki "Ziyat/ziyad/ziata" kelimeleri, "kale" anlamına gelen "Castellum" ve "Hısn" kelimeleri ile birleşerek, "Ziyad kalesi" anlamında kullanılmıştır. Üç kaynakta rastlanılan "Hasan Ziyad" ismi ise, olasılıkla "Hısn-ı ziyad" dan bozularak kullanılmış olmalıdır.

Bütün bu isimler dışında olup, en farklı isimleri oluşturan "Carcathiocerta / karkathiokerta", Sophane bölgesinde bir kent adı olarak anılsa da"; bunu kanıtlayacak verilerimiz yoktur. "Hayr al-buyut" ve "Handzît/Hinzit" isimlerinin kökeni anlaşılamamıştır. "Hüsnü ziyad" adı ise, Muaviye Döneminde Harput'ta valilik yapan "İbni Ziyad"a bağlanmaktaysa da, konuya ilişkin net bilgi bulunmamaktadır.

### Türk hakimiyeti öncesi

Harput, 'Altınova' denilen Elâzığ Ovası'na hakim noktada, savunmaya elverişli ve işlek yollar üzerinde, güneyi yalçın kayalıklarla kesilmiş bir tepe üzerinde bulunmaktadır. Tarihçi Hakob Manandian, Harput'un Tunç Çağı Hayasa-Azzi konfederasyonunun ana kalesi olan Ura'nın yeri olduğuna inanıyordu. Buraya yerleşen bilinen ilk medeniyet M.Ö. 2000 yıllarında Hurriler olmuştur. Hurriler, İran'ın batısından Doğu Akdeniz'e kadar olan bölge içinde yayılmışlar, M.Ö. 2. bin yılda ise en güçlü zamanlarına ulaşmışlardır.

Hurriler'den sonra bölge Hitit hakimiyeti altına girmiştir. Hititler'in 'İşuva' adını verdiği bölge içinde Harput, Hitit tabletlerinde 'Karpata' olarak geçer. Çok uzun sürmeyen Hitit hakimiyetinden sonra M.Ö. 9. yüzyıldan itibaren Harput, Doğu Anadolu Bölgesi'nde hakimiyet kurmaya çalışan Urartular ve Asurlular arasında birkaç kez el değiştirmiş, nihayetinde üstün gelen Urartular 'Supani' adını verdikleri Harput'ta uzun süre hüküm sürmüştür. Harput Kalesi'nin Urartuların hakimiyeti zamanında yapıldığı bilinmektedir.

MÖ 7. yüzyıldan itibaren İran üzerinden gelen Medler ve İskitler tarafından yönetilen kale, MÖ 3. yüzyılda Roma hakimiyetine girer. Roma İmparatorluğunun bir sınır kalesi olan Harput, birkaç kez Partlar'ın eline geçse de Roma hakimiyeti bu devletin yıkıldığı 395 yılına kadar sürmüştür. Harput Roma'nın parçalanmasından sonra Bizans devletinin eline geçmiş, Ziata adını verdikleri kale 518 yılına kadar Bizans ile Sasani devleti arasında sürekli el değiştirmiştir.
Klasik dönemde Harput, Sophene Krallığı'nın, daha sonra da Ermenilerin Sophene eyaletinin bir parçasıydı. Bazı bilim adamları buranın Sophene Krallığı'nın ilk başkenti olan Carcathiocerta bölgesi olduğunu düşünüyor.

640 yılında, halife Ömer döneminin sonlarında Müslüman Araplar'ın Şam ordusu tarafından alınan kaledeki Arap hakimiyeti 11. yüzyıla kadar sürmüştür.

Harput panoraması, 1909
### Türk hakimiyeti

Harput ve çevresine ilk Türk akınları, 1071 yılındaki Malazgirt Muharebesi'nden önce başlamıştır. Fakat bölge üzerinde üstünlüğünü korumaya çalışan Bizans devletinin zayıflaması 1071'den sonra olmuştur. Bizans'ın çekildiği bölgedeki otorite zayıflığından faydalanan bir Türk beyi olan Çubuk Bey 1085 yılında Çubukoğulları Beyliği'ni kurmuştur.

Selçukluların emrinde bir Türkmen beyi olan Artuk Bey, 1102 yılında Diyarbakır çevresinde Artuklu Beyliği'ni kurmuştur. 1113 yılında torunu Balak Gazi, Palu üzerine yürüyerek burayı merkez yaparak Harput'u Çubukoğulları'nın elinden aldı. Hakimiyet alanını kuzeyde Erzincan'a kadar genişleten Balak Gazi, güneyde bir yandan da Haçlı seferlerinden sonra Urfa yöresinde kurulan Hristiyan kontluğuyla da mücadele etmiştir. Haçlılarla mücadeleden sonra Halep'e kadar ilerleyen Balak Gazi 1124 yılında savaşta ölünce Harput, 1184 yılına kadar Artuklu beylerinin yönetiminde kaldı. Ulu Cami bu dönemde inşa edilen en önemli Artuklu eseridir. Artuklu beylerinin Eyyübiler'le ittifak etmesinden rahatsız olan Alaeddin Keykubat, 1234 yılında Harput'u kuşatarak aldı. 1244 yılında ise şehir Moğol istilalarında harap oldu. 14. yüzyılın ortalarına kadar İlhanlı devletinin hakimiyetinde kalan Harput, daha sonra Dulkadiroğulları'nın, Akkoyunlular'ın, Safeviler'in eline geçmiştir.

Safevilerin, Osmanlı'nın doğu sınırlarına yaptığı akınlar ve Şiileştirme faaliyetleri nedeniyle Yavuz Sultan Selim 1514 yılında doğu sınırı üzerine sefere çıkmıştır. 23 Ağustos 1514 yılında yapılan Çaldıran Muharebesi'ni kazanan Osmanlı ordusu doğu sınırlarını güvenceye aldı. Bu muharebeden sonra Osmanlı ordusu, 26 Mart 1516 Harput Kalesi'ni kuşattı ve kale Osmanlı hakimiyetine girdi.

Harput, bu tarihten sonra 19. yüzyıla kadar Diyarbekir Eyaleti'ne bağlı bir sancak merkezi olarak kaldı. 1834'te ıslah hareketleri için gönderilen Mehmed Reşid Paşa, eskisine göre önemini kaybetmiş sancak merkezini ovada yeni kurulan 'Mezre' isimli yerleşim yerine taşımıştır. Mezre adı daha sonra dönemim padişahı Abdülaziz'e ithafen Mamüratü'l Aziz, daha sonra söylenişi kolay olduğu için Elaziz, Cumhuriyetten sonra da Elâzığ olarak değiştirilmiştir.

Harput Ermenileri
-----------------

Bakkal Hovhannesin dükkânı, Harput.
Ermeni Kırımı sebebiyle Harput'lu Ermeniler, Harput'u terk ederken. Mart, Haziran 1915.
bkn. Harput Ermenileri

Osmanlı Ermeni halkları 19. ve 20. yüzyılları arasında Harput ve çevresinde yaşamlarını sürdürmüştür. Kentin mimarisine birçok katkıda bulunmuşlardır. Kurtuluş savaşı ve akabinde cumhuriyetin ilanından sonra bu çevrede önemli ölçüde göç olmuştur.

İklim
-----

Harput' da karasal iklim egemen olup, kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçmektedir. Rakımı (1250m) sebebiyle, ovada bulunan Elâzığ merkezine nispeten daha soğuktur.[*kaynak belirtilmeli*]

Ulaşım
------

Harput'a karayolu ile her yerden rahat ulaşım sağlanır. Elâzığ Belediyesi saat başı otobüs seferleri düzenlemektedir. Demiryolu ulaşımı da mevcuttur. Yöreye en yakın havalimanı Elâzığ Havalimanıdır. Elazığ - Diyarbakır Karayolu 12. km'sinde yer almaktadır. Ulaşım Havaş Servisleri ile özel taksilerle sağlanmaktadır.

Gezi yerleri
------------

Kalenin kuzey yönünden görünümü
Ulu Caminin eğri minaresi. Bu minare nedeniyle camiye 'Eğri Minareli Cami' de denmektedir.
Buzluk Mağarası
* Harput Kalesi (M.Ö. 7. yüzyıl)
* Kale dışında bulunan kale hamamı
* Kale içinde bulunan kale zindanı
* Dabakhane Mescidi
* Meryem Ana Kilisesi (5. yüzyıl)
* Surp Hagop Kilisesi
* Surp Garabet Kilisesi (Kızıl Kilise)
* Hoca Hasan Hamamı (17. yüzyıl)
* Ulu Camii (1157)
* Alacalı Camii (1203)
* Esadiye Camii (13. yüzyıl)
* Sarahatun Camii (1465)
* Kurşunlu Camii (1740)
* Meydan Camii (16. yüzyıl)
* Ahmet Bey Camii
* Ağa Camii
* Mansur Baba türbesi (12. yüzyıl)
* Ahi Musa türbesi (1185)
* Arap Baba türbesi (1280)
* Fatih Ahmet Baba türbesi (1313)
* Anguzu Baba türbesi
* Zahiri Baba türbesi
* Buzluk Mağarası
* Harput Müzesi: Müzede Elazığ ve Harput civarında bulunan tarihi eserler sergilenmektedir. Bunlar arasında kitabeler, İçme Höyüğü buluntuları ve çeşitli etnoğrafik eserler yer almaktadır. (Nisan 2003'te kapatılmış olup 2008 yılı itibarıyla hâlen kapalıdır. Son zamanlarda tamamen yıkılması gündemdedir.)
* Şefik Gül Kültür Evi: Elâzığlı iş insanı Şefik Gül'ün kendi adına restore ettirdiği Şefik Gül Kültür Evi, Ulu Caminin bitişiğinde halkın ziyaretine ücretsiz olarak açık tutulmaktadır.
* Harput Konağı: Son yıllarda ayağa kaldırılan yapılardandır. Butik Otel, lokanta, şark köşelerinden oluşmaktadır. Yörenin kültürünü yansıtması açısından önemlidir.

Yöre mutfağı
------------

Dilber dudağı adı verilen tatlı
Elazığ-Harput mutfağı yörenin özelliklerine bağlı olarak çok büyük çeşitlilik ve zenginlik gösterir. İlin kendine has ve kendi ismiyle anılan pek çok yemeği vardır. Bu yemekler Türkiye'nin birçok yöresinde Elazığ yemeği olarak yapılmaktadır. Kellecoş, İşgene, Harput köfte, içli köfte, taş ekmeği, peynirli ekmek (peynir ve şeker), patile, fodula, gömme, ufalama, sırrın, keşkek, tahana, orcik, dut pekmezi, tulum peyniri, şavak peyniri, söğürtme, ışkın, pirpirim, Heside, Gaygana, Pestilli Yumurta, çiğ köfte, Dolangel, Kalbur Hurması, dilber dudağı, Elazığ'a has yemek ve tatlılara örnek olarak verilebilir.

Yöreye ait üzüm ve cevizden yapılan orcik ve pestil, tulum peyniri, dut unu, çedene kahvesi veya lezzetli buzbağ şaraplarından, el sanatları ürünleri, iğne oyaları, yerel halılar, kilimler, bakır ve yemenilere.

Folklor
-------

Zengin bir folklor çeşitliliğine sahiptir

Türkiye'de en çok bilinen çayda çıra oyunu mumla oynanan Elâzığ iline has bir oyundur. Bu oyun Dünya da "mumlu dans "olarak tanınır. Ayrıca Elâzığ halayı, temirağa, avreş, nure, keçike, ağır halay, delilo... yine Elâzığ'a has oyunlardır. "Dil Folkloru Açısından Harput Ağzı" adında yayınlanmış bilimsel bir kitabı bulunan ünlü folklor araştırmacısı ve müzik sanatçısı Fatih Kısaparmak da, aslen Harputludur.

Ünlü Harputlular
----------------

* Harputlu İshak Efendi (1803 - 1892), devlet adamı ve yazar
* Tlgadintsi (1860 - 1915), yazar
* Karekin Deveciyan (1868 - 1964), zoolog ve yazar
* Yakup Şevki Subaşı
* Mustafa Temizer (1923 - 1998), akademisyen
* Sami Şekeroğlu (d. 1937), yönetmen
* Canan Karatay (d. 1943), doktor
* Rahim Er (d. 1950), yazar ve hukukçu
* Ahmet Tevfik Ozan (d. 1953), yazar
* Muhammed Necati Şaşmaz (d. 1971), oyuncu

Bibliyografya
-------------

* İshak Sunguroğlu, Harput Yollarında
* Nureddin Ardıçoğlu, Harput Tarihi
* Tarihi Kentler ve Ermeniler: Harput, Richard G. Hovannisian, 2017, Türkçe çeviri Zulal Kılıç
* Ermeni İsyanı ve Harput Ermenileri, Ramazan Demir

Kaynakça
--------

1. ↑  "Burak Soylu, dünyanın ilk meta kentini GoArt ile oluşturdu". 1 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2022.
2. ↑  Sunguroğlu, İshak (1958). *Harput Yollarında* (PDF). İstanbul. s. 76.
3. ↑  Lacey, James (109). *Great Strategic Rivalries: From the Classical World to the Cold War*. Oxford University Press. ISBN 9789004350724.
4. ↑  HARPUT'UN TARİHİ COĞRAFYASI, Selçuk HAYLİ

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikikaynak'ta **Kategori:Elâzığ/Harput Türküleri** ile ilgili metin bulabilirsiniz. |

* Elâzığ İl Kültür Ve Turizm Müdürlüğü 18 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 18 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Harput |
| --- |
| Medeniyetler | **MÖ**:  • Hurriler (MÖ 20. yy.)  • Hititler (MÖ 14-13. yy.)  • Urartular (MÖ 9. yy.)  • Antik Roma (MÖ 8. yy.) 
**MS**:  • Bizans İmparatorluğu (10.-11. yy.)  • Azeriler (11. yy.)  • Araplar (11. yy.)  • Çubukoğulları Beyliği (12. yy.)  • Artuklu Beyliği (12. yy.)  • Selçuklu Hanedanı (13.-14. yy.)  • Dulkadiroğulları Beyliği (14. yy.)  • Akkoyunlular (15. yy.)  • Osmanlı İmparatorluğu (16. yy.)  • Türkiye (20. yy.) |   |
| Yerler | **TARİHİ**:  • Ağa Camii  • Alacalı Cami  • Arap Baba Türbesi  • Balakgazi Anıtı  • Cimşit Bey Hamamı  • Harput Evleri  • Harput Kalesi  • Harput Konağı  • Hoca Hasan Hamamı  • Kurşunlu Cami  • Meryem Ana Kilisesi  • Sarahatun Camii  • Şefik Gül Kültür Evi  • Ulu Camii 
**DOĞAL**:  • Buzluk Mağarası  • Dabakhane Kaplıcası  • Kurşunlu Çınarı  • Ölbe Vadisi |
| Kültür |  • Harput Ermenileri  • Elazığ ağzı  • Harput Musikisi  • Harput Evleri |


| * g
* t
* d
Türkiye'deki antik kentler |
| --- |
| Akdeniz | 
* Afrodisias
* Akalissus
* Alalah
* Anavarza
* Antakya
* Antigonia
* Antioheia
* Ariassos
* Arsinoe
* Arikanda
* Aspendos
* Bab el-Hava Sınır Kapısı
* Comona
* Çukurova Antakyası
* Korykos (Kızkalesi)
* Cyrrhus
* Dalisandus
* Domuztepe
* Elaiussa Sebaste
* Epiphania
* Etenna
* Faselis
* Germanicia
* Gözlükule
* Hacılar Höyük
* Hemaksia
* Irenopolis
* İssos
* Kandyba
* Kanlıdivane
* Anchiale
* Karatepe
* Kelenderis
* Kibira
* Kilikya Antakyası
* Kremna
* Ksanthos
* Lamotis Antakyası
* Magarsa
* Mallus
* Mamure Kalesi
* Mezgitkale
* Misis
* Mira (antik kent)
* Myriandos
* Olba
* Patara
* Perge
* Pisidya Antakyası
* Rhosus
* Sagalassos
* Seleukia
* Seleucia Pieria
* Seleucia Sidera
* Selge
* Side
* Sillyon
* Soli
* Sozopolis
* Tell Tayinat Höyüğü
* Termessos
* Tlos
* Uzuncaburç
* Yumuktepe

 |
| Doğu Anadolu | 
* Altıntepe
* Ani
* Arsamosata
* Arslantepe Höyüğü
* Cafer Höyük
* Harput
* Sugunia
* Tuşpa

 |
| Ege | 
* Adramytteion
* Aigai
* Aizanoi
* Akmonya
* Alabanda
* Alinda
* Allianoi
* Amorium
* Amos
* Amyzon
* Antioheia
* Apameia Kibotos
* Afrodisias
* Apollonia (Mysia)
* Apollonis
* Atarneus
* Bargylia
* Beycesultan
* Caloe
* Celaenae
* Ceramus
* Didyma
* Docimium
* Efes
* Erithrai
* Euromos
* Fokaia
* Gambrion
* Gryneion
* Halikarnas
* Hierapolis
* Iasos
* Karyanda
* Karmylassos
* Kaunos
* Klazomenai
* Knidos
* Kolofon
* Kolossai
* Kyme
* Labranda
* Laodikya
* Latmus
* Lebedos
* Limantepe
* Magnesia ad Maeandrum
* Magnesia ad Sipylum
* Mastaura
* Menderes Antakyası
* Metropolis
* Milet
* Mindos
* Myrina
* Myus
* Notion
* Nysa
* Oinoanda
* Pepuza
* Pergamon
* Perperene
* Pinara
* Pitane
* Priene
* Pigela
* Sardis
* Sigeion
* Smirni
* Stratonikeia (Karya)
* Stratonikeia (Lidya)
* Temnos
* Teos
* Thiatira
* Tralleis
* Timion

 |
| Güneydoğu Anadolu | 
* Taurum Antakyası
* Apamea, Fırat
* Coba Höyük
* Çayönü
* Dara
* Edessa
* Göbeklitepe
* Harran
* Karkamış
* Kuşşara
* Nevali Çori
* Mezopotamya Antakyası
* Samosata
* Sareisa
* Seleukia, Zeugma
* Sultantepe
* Tille
* Zeugma
* Zincirli Höyük
* Ziyaret Tepe Höyüğü

 |
| İç Anadolu | 
* Alişar Höyüğü
* Binbirkilise
* Büklükale Höyüğü
* Çatalhöyük
* Derbe
* Ersele Höyük
* Ersele Yeraltı Şehri
* Faustinopolis
* Gordion
* Herakleia Cybistra
* İrenopolis
* Kaman Kalehöyük
* Kerkenes
* Kültepe (Kaniş)
* Laodicea Combusta
* Mokissos
* Nyssa
* Pessinus
* Purushanda
* Şarhöyük
* Tavium
* Tuvana

 |
| Karadeniz | 
* Alacahöyük
* Euchaita
* Hattuşa
* Herakleia Pontiki
* Hüseyindede Tepe
* Ibora
* Karussa
* Komana Pontiki
* Laodikeia
* Maşat Höyük
* Nerik
* Nicopolis
* Pompeiopolis
* Salatiwara
* Samuha
* Sapinuwa
* Tripolis
* Yazılıkaya
* Zaliches

 |
| Marmara | 
* Aegospotami
* Alexandria Troas
* Apamea Myrlea
* Apollonia
* Apros
* Assos
* Caesarea Germanica
* Cebrene
* Kalkedon
* Cius
* Drusipara
* Kardiya
* Kizikos
* Lisimahia
* Miletepolis
* Nikomedya
* Orestias
* Rhegion
* Sestos
* Skepsis
* Troya

 |

| * g
* t
* d
Dünya Mirası Geçici Listesi'nde Türkiye |
| --- |
| Akdeniz | 
* Karain Mağarası
* Alahan Manastırı
* Noel Baba Kilisesi
* Alanya
* St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi
* Kekova
* Güllük Dağı Millî Parkı ve Termessos
* Likya Uygarlığı Antik Kentleri
* Sagalassos
* Perge
* Saint Pierre Kilisesi
* Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi
* Mamure Kalesi
* Titus Tüneli
* Kaunos
* Korikos Antik Kenti
* Anavarza
* Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı
* Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri
* Yivli Minare
* Kibira Antik Kenti
* Karatepe-Aslantaş Antik Kenti

 |
| Doğu Anadolu | 
* Ahlat Selçuklu Mezarlığı
* İshak Paşa Sarayı
* Akdamar Kilisesi
* Ashâb-ı Kehf Külliyesi
* Van Kalesi, Höyüğü ve Tarihî Van Şehri
* Harput Tarihî Kenti
* Kemaliye Tarihî Kenti

 |
| Ege | 
* Aizanoi
* Birgi Tarihî Kenti
* Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı
* Beçin Ortaçağ Kenti
* Laodikya
* Sardis Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri
* Stratonikeia Antik Kenti
* Bodrum Kalesi
* Assos Antik Kenti
* Ayvalık Endüstriyel Peyzaj Alanı
* Priene Antik Kenti
* İzmir Tarihî Liman Kenti

 |
| Güneydoğu Anadolu | 
* Harran ve Şanlıurfa
* Mardin Kültürel Peyzaj Alanı
* Zeugma Arkeolojik Siti
* Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi
* İsmail Fakirullah Türbesi
* Malabadi Köprüsü
* Gaziantep'teki Yer Altı Su Yapıları: Livaslar ve Kasteller
* Zerzevan Kalesi ve Mithraeum
* Midyat ve Çevresindeki (Tur Abdin) Geç Antik ve Orta Çağ Kilise ve Manastırları

 |
| İç Anadolu | 
* Konya: Selçuklu Başkenti
* Niğde'nin Tarihî Anıtları
* Odunpazarı Tarihî Kent Merkezi
* Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi
* Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı
* Ahi Evran Türbesi
* Kültepe-Kaniş Arkeolojik Alanı
* Hacı Bayram Camii ve Çevresi
* İvriz Kültürel Peyzaj Alanı
* Kral Kızı Hamamı
* Beypazarı Tarihî Kenti
* Koramaz Vadisi

 |
| Karadeniz | 
* Sümela Manastırı
* Mudurnu Tarihî Ahi Kenti
* Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları
* Kızılırmak Deltası ve Kuş Cenneti
* Anadolu Türk Mirasının Erken Dönemi: Niksar, Danişmendliler Beyliği'nin Başkenti
* Ballıca Mağarası Tabiat Parkı

 |
| Marmara | 
* İznik
* Çanakkale ve Gelibolu I. Dünya Savaşı Alanları
* Uzun Köprü
* Yıldız Sarayı
* II. Bayezid Külliyesi
* Nuruosmaniye Camii
* Justinianus Köprüsü

 |
| Paylaşılanlar | 
* Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları
* Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri
	+ Akçakoca Kalesi
	+ Amasra Kalesi
	+ Çandarlı Kalesi
	+ Çeşme Kalesi
	+ Foça Kalesi
	+ Galata Kulesi
	+ Güvercinada
	+ Sinop Kalesi
	+ Yoros Kalesi
* Anadolu Selçuklu Medreseleri
	+ Buruciye Medresesi
	+ Cacabey Medresesi
	+ Çifte Medrese
	+ Çifte Minareli Medrese (Erzurum)
	+ Çifte Minareli Medrese (Sivas)
	+ Gök Medrese
	+ İnce Minareli Medrese
	+ Karatay Medresesi
	+ Sahabiye Medresesi
	+ Yakutiye Medresesi
* Dağlık Frigya

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* kulturenvanteri.com: 11072
* VIAF: 125386990

 |