recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Türkiye'deki uygulama için Üretici fiyat endeksi (Türkiye) sayfasına bakınız.
**Üretici fiyat endeksi** ya da kısaltması **ÜFE**, belirli bir referans döneminde ülke ekonomisinde üretimi yapılan ve yurt içine satışa konu olan ürünlerin, üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçen fiyat endeksidir. Aylık ve yıllık enflasyon rakamının belirlenmesinde kullanılır.

Tüketici-üretici fiyat endeksi farkı
------------------------------------

TÜFE ile ÜFE arasındaki temel fark, fiyat derlenen birimlerde ortaya çıkmaktadır. 

* TÜFE'de fiyatlar, üreticilerin yanı sıra toptan satış noktalarından da (sebze, meyve ve balık hâllerinden) derlenmektedir. Toptan eşya fiyatlarına Katma Değer Vergisi (KDV) gibi vergiler dahil edilmektedir.
* ÜFE'de, fiyatların özellikle üreticilerden derlenmesi esastır ve ürün fiyatları vergiler hariç, yurt içi peşin satış fiyatlarıdır.

Sektörler
---------

### ÜFE kapsamındaki sektörler

Gayrisafi millî hasıla (GSMH) içinde yer alan iktisadî faaliyet kollarında:

* Tarım,
* Avcılık,
* Ormancılık
* Balıkçılık

Sanayide:

* Madencilik ve taş ocakçılığı
* İmalat sanayii
* Elektrik, gaz ve su sektörleri

### ÜFE kapsamı dışındaki sektörler

ÜFE'de kapsanan beş ana sektör dışında kalan ticaret ve hizmet faaliyetlerinde yer alan sektörler endekste kapsanmamaktadır. Bunlar, inşaat, toptan ve perakende ticaret, otel ve lokantalar, ulaştırma, depolama, haberleşme, malî aracı kuruluşların faaliyetleri, eğitim, sağlık işleri ve sosyal hizmetler gibi sektörlerdir.

Kullanım amacı
--------------

Üretici Fiyatı Endeksi, aşağıdakilerin de aralarında bulunduğu çeşitli konularda karar alıcılara yardımcı olan önemli bir göstergedir.

* Enflâsyon ve ekonomideki fiyat hareketlerinin izlenmesi
* Hükûmetlerin ekonomik politikalarının belirlenmesi
* Ücretlerin ve fiyatların ayarlanması
* Üretim ve verimlilik hesapları
* Muhasebe hesapları
* Fiyat analizlerine ilişkin çalışmalar
* Yatırım kararları

Ülkelere göre
-------------

### Türkiye'de kullanımı

Ana madde: Üretici fiyat endeksi (Türkiye)
TÜİK, 2005 yılından itibaren, üretici enflasyonunu belirlemek için ÜFE'yi kullanmaya başlamıştır. Önceden kullanılan toptan eşya fiyat endeksi (TEFE), yurt içinde üretimi yapılan maddelerin fiyatlarının, kısmen üreticiden kısmen de üretim yapmayan ve toptan satışla uğraşan aracılardan elde edilmesi ile hesaplanan; fiyatlara, tüketiciye yansıyan vergiler ile toptancı marjlarının dahil olduğu, karma bir fiyat endeksiydi. Gerek malların tüketim aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçen TÜFE'ye karşılık üretim aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçen daha anlamlı bir endeks oluşturmak amacıyla Üretici Fiyatları Endeksi hesaplamasına geçilmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Toptan eşya fiyat endeksi
* Tüketici fiyat endeksi
* Fiyat endeks sayıları
* Fiyat endeks formülleri listesi
* Miktar endeks sayıları
**Kaya İnal** (22 Aralık 1937, İstanbul - 23 Nisan 2016, Ankara), Türk bürokrat.

Yaşamı
------

İstanbul'da doğdu. 1958 yılında Galatasaray Lisesi'ni bitirdi, 1962 yılında Lozan Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu.

1967 yılında Dışişleri Bakanlığı'nda meslek memuru olarak girdi ve Nürnberg, Cenevre ve Gümülcine başkonsolosluklarında çeşitli görevlerde bulundu. Daha sonra Halep ve Brüksel'de Başkonsolos, Hanoi'de Büyükelçi olarak görev aldı.

Terör saldırısı
---------------

Ana madde: 1981 Türkiye'nin Paris Başkonsolosluğu saldırısı
İnal, 24 Eylül 1981 tarihinde Paris Başkonsolosluğu'nda görev yaptığı sırada dört ASALA militanı tarafından yapılan baskına maruz kaldı. Kendisine kalaşnikofla ateş eden saldırganı tabanca ile vurarak etkisiz hale getirdi. Üç ay hastanede tedavi edildikten sonra tekrar Paris Başkonsolosluğundaki görevinin başına geri döndü.

Özel yaşamı
-----------

Büyükelçi Veka İnal ile evliydi.

Kaynakça
--------

Özel

1. ↑  Ankara Büyükşehir Belediyesi Mezarlık Bilgi Sistemi, Karşıyaka Mezarlığı, Ada: N19, Parsel: 1605

Genel
* Şimşir, Bilal (2000). *Şehit Diplomatlarımız (1973-1994)* (2015 bas.). Ankara: Bilgi Yayınevi. ISBN 975-494-924-7.
* "Şehit Edilen Diplomatlarımız/Görevlilerimiz ve Aile Bireyleri". T.C. Dışişleri Bakanlığı. 24 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2020.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türk diplomatlara düzenlenen suikastlar listesi
* Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı
**Sansür Endeksi**, ifade özgürlüğünü savunmak üzere 1972 yılında kurulmuş Londra merkezli bir sivil toplum kuruluşu ve bu kuruluşun yayımladığı derginin adıdır.

Sansür Endeksi dergisi üç ayda bir yayımlamaktadır. Kendi ülkelerinde ifade özgürlüğü kısıtlananların koşullarını duyurmak ve çalışmalarını yayımlamak amacıyla çıkarılan derginin ilk sayısı 1972'de Moskova Davaları'na bir yanıt olarak yayımlanmıştı. İngiliz şair Stephen Spender öncülüğünde özellikle Demir Perde ülkelerindeki anlatılmayan öyküleri yayımlamak üzere kurulan dergi, sol ve sağ kanat diktatörlükleri ve köktendinci rejimlerinde sansür ve baskıya da yer verdi. Nijeryalı yazar Ken Saro-Wiwa'nın hapishaneden yazdığı yazılar, Václav Havel ve arkadaşlarının hazırladığı 77 Bildirgesi'nin çevirisi Endeks'in önemli yayınlarındandır. Aleksandr Soljenitsin'in Nobel konuşmasının İngilizce çevirisi, 1989 Tiananmen Meydanı Olayları'ndan sonra yaşanan katliamdan kurtulmaya başaranları eserleri, Anna Politkovskaya'nın Çeçen Savaşı hakkındaki haberleri Sansür Endeksi tarafından yayımlanmıştır.

Sansür Endeksi örgütü, 2001 yılından itibaren her yıl dünya çapında sansürle mücadelede etkisi olan grup ve bireylere *İfade Özgürlüğü Ödülleri* sunmaktadır.

Sansür Endeksi, *Kırk yıllık geçmişinde siyasi önyargılara sahip olmadığı* gerekçesiyle 2013 yılında PEN Almanya'nın Hermann Kesten Ödülü'ne layık görülmüştür.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Staff". *www.indexoncensorship.org*. indexoncensorship.org sitesi. 3 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
2. ↑  "Index on Censorship". *uk.sagepub.com*. Sage Publishing web sitesi. 3 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
3. ↑  Butselaar, Emily. "Freedom is not a luxury". *www.indexoncensorship.org*. indexoncensorship.org sitesi, 12 Şubat 2010. 27 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.
4. ↑  "German PEN's Prestigious Hermann Kesten Award Presented to 'Index on Censorship'". *www.pen-international.org*. Pen-international.org sitesi, 31 Temmuz 2013. 30 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2017.

Dış bağlantılar
---------------

* Sansür Endeksi dergisinin tüm sayıları24 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1073308197
* LCCN: n2008040025
* VIAF: 133921278
* WorldCat: lccn-n2008040025

 |
***Türklere Karşı Savaş Üzerine*** (Almanca: *Vom Kriege wider die Türken*, İngilizce: *On War Against the Turk*) Martin Luther tarafından 1528'de yazılan ve 1529'da yayınlanan bir kitaptır. Martin Luther'in, Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa'daki ilerlemesinin kritik bir aşamasında, İslam ve Osmanlı İmparatorluğu'na karşı direniş hakkında yazdığı birkaç broşür ve vaazdan biriydi.

İçerik
------

Luther ilk başlarda, 1518 tarihli Luther'in 95 Tezi adlı kitabında Türklere karşı direnmeye karşı çıkmıştı çünkü Türklerin Tanrı tarafından günah işleyen Hristiyanlara karşı gönderilen bir felaket olduğunu ve buna karşı direnmenin Tanrı'nın iradesine karşı direnmekle eşdeğer olduğunu düşünüyordu. Bu görüş Erasmus tarafından da paylaşılmıştı ancak Thomas More gibi yazarlar tarafından şiddetle eleştirildi.

Bununla birlikte, Türk ilerlemesinin giderek daha tehdit edici hale gelmesiyle birlikte Luther, tutumunu 1528 yılında değiştirdi ve *Türklere Karşı Savaş Üzerine* ve *Türk'e Karşı Vaaz* yazılarını yazdı. Alman halkını ve İmparator Charles V'i işgale karşı direnmeye teşvik etti.

Can sıkıcı ama tedavi edilemez şekilde inatçı olarak algıladığı Yahudiliğe karşı duyduğu öfkeyle karşılaştırıldığında, Luther'in İslam'a karşı tutumu, umutsuzluk ve başarısızlığı kabullenme şeklindeydi ve daha hafif bir kınama içeriyordu. Luther bir yandan İslam'ın ilkelerini kapsamlı bir şekilde eleştirdi diğer yandan ise İslam inancının o kadar da güçlü bir şekilde mücadele etmeye değmeyeceği görüşünü dile getirdi.

Luther Türkleri, İsa karşıtı olarak adlandırdığı Papa'dan ve "Şeytan'ın vücut bulmuş hali" olarak tanımladığı Yahudilerden daha az eleştirir. O, Osmanlı İmparatorluğu'nun lehinde olan bazı kişilere atıfta bulunur: *"Alman halkımızın vahşi ve medeni olmadığını düşündükleri için Türk'ün gelip yönetmesini isteyenler - aslında yarı şeytan ve yarı insandırlar"*.

Dış bağlantılar
---------------

* *Türklere Karşı Savaş Üzerine* (İngilizce çeviri) 14 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

* Martin Brecht, *Martin Luther: Reformu Şekillendirmek ve Tanımlamak, 1521–1532*, Fortress Press, 1994, 0-8006-2814-4
* William Miller, *Osmanlı İmparatorluğu ve Halefleri, 1801–1927*, Routledge, 1966, 0-7146-1974-4
* Daniel Goffman, *Osmanlı İmparatorluğu ve erken modern Avrupa*, Cambridge University Press, 2002, 0-521-45908-7
* Andrew Cunningham, Ole Peter Grell, *The Four Horsemen of the Apocalypse: Religion, War, Famine and Death in Reformation Europe*, Cambridge University Press, 2000, 0-521-46701-2

Kaynakça
--------


1. ↑  Brecht, p. 364.
2. ↑  "*The Four Horsemen of the Apocalypse* by Andrew Cunningham, p. 141". 10 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2021.
3. ↑  "Miller, p. 208". 10 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2021.
4. ↑  *The Ottoman Empire and early modern Europe* by Daniel Goffman, p. 109
5. ↑  "Goffman, p. 109". 10 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2021.
6. ↑  Goffman, p. 110.
**Kürdistan Gençlik Hareketi** (Kürtçe: **Tevgera Ciwanên Kurdistanê**), 25 Temmuz 2013 tarihinde resmiyet kazanan ve Kuzey Kürdistan ve Türkiye'de dernek statüsünde faaliyet gösteren bir örgütlenmedir.

Kuzey Kürdistan'da "Kürdistan" adını resmi olarak kullanan ilk örgütlenmedir. Derneğin isminde "Kürdistan" olması sebebiyle kuruluşu Diyarbakır Valiliği tarafından hemen onaylanmayan derneğin durumu İçişleri Bakanlığına sorulmuş, bakanlıktan gelen olumsuz görüş doğrultusunda derneğin isminin değiştirilmesi istenmiştir. Kararı uygulamayan dernek yöneticileri hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur. Savcılığın, "derneğin isminde geçen ‘Kürdistan’ ifadesinin tek başına suç teşkil etmeyeceği" şeklindeki görüşünden sonra, 30 Eylül 2015 tarihinde Diyarbakır Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü tarafından "Kürdistan Gençlik Hareketi Derneği"nin ismi kabul edilmiştir.

Derneğin Kuruluş Bildirgesi'nde; Tevger'in, Kürt ulusunun ulusal haklarını tartışma konusu yapmadan savunacağını, Hak olanın tartışılamayacağını, hiç kimse tarafından da yok sayılamayacağını ve uygun koşullarda bu hakkın kullanılacağını savunmuştur. Dernek, legal demokratik mücadeleyi esas alırken, koşullara göre farklı mücadele yöntemlerini kullanmayı da meşru bir hak olarak gördüğünü de açık bir şekilde ifade etmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Komeleya Tevgera Ciwanên Kurdistanê hat avakirin". *www.aa.com.tr*. 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.
2. ↑  "Diyarbakır'da İlk Kürdistan Tabelası". *bianet.org*. 27 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2023.
3. 1 2  "İlk Kürdistan tabelası". *www.cumhuriyet.com.tr*. 8 Kasım 2013. 27 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2023.
4. ↑  "Kuruluşuna izin verilmeyen TEVGER başkanı konuştu". 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.
5. ↑  "'Kürdistan'a Ankara karar verecek". *Agos*. 14 Ağustos 2013. 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.
6. ↑  "Dernek ismindeki Kürdistan'a başsavcılıktan izin çıktı". *T24*. 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.
7. ↑  "TEVGER'den HÜDA PAR'a Ziyaret". *Haberler*. 6 Ekim 2015. 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.

Dış bağlantılar
---------------

* TEVGER resmi sitesi
**Recep Zühtü Soyak** (d. 1893, Manastır, Osmanlı İmparatorluğu - ö. 2 Aralık 1963), Türk siyasetçi.

Türk Kurtuluş Savaşı’nın ilk günlerinden itibaren ulusal direniş hareketinin önderi Mustafa Kemal Paşa’nın yakın çevresinde bulunmuş, onun muhafızlığını üstlenmiş bir kişidir.

Hâkimiyet-i Milliye ve *Recep Zühtü Matbaaları* sahipliği ile II.(Ara Seçim), III.ve IV. dönem Sinop ve V. dönem Zonguldak milletvekilliği yaptı.

Yaşamı
------

1893 yılında Manastır’da dünyaya geldi. Babası Hasan Basri Bey, annesi Fatma Hanım’dır. İdadi mezunu olan Recep Zühtü, 1912’den itibaren asteğmen olarak pek çok cephede savaştı. Suriye-Filistin Cephesi'nde çarpışan isimlerdendi.

### Kurtuluş Savaşı dönemi

Anadolu’daki Millî Mücadele hareketine Amasya’dan itibaren katıldı ve Manastır’dan bu yana tanıdığı Mustafa Kemal Paşa’nın yanından hiç ayrılmadı. Erzurum ve Sivas Kongreleri sırasında Mustafa Kemal’in yanında idi. Mustafa Kemal’i ortadan kaldırmaya yönelik Ali Galip olayı’nda özel görevli olarak çalıştı. Ankara’da millî mücadelenin sesi olarak Hâkimiyet-i Milliye gazetesi kurulduğunda gazetenin sorumlu müdürü olarak atandı.

### Cumhuriyet yılları

Cumhuriyet döneminde pek çok şirketin mümessiliğini üstlendi, komisyonculuk yaptı, Eskişehir Şeker Fabrikası yönetim kurulu üyesi oldu

### Milletvekilliği

TBMM'nin ikinci döneminde 1924 yılının son günlerinde yapılan ara seçimde Sinop milletvekili oldu. 1927 ve 1931 seçimlerinde de Meclis'e Sinop'tan katıldı. Soyadı Kanunu çıktığında soyadı Atatürk tarafından kendisine verilmiştir. 1935 seçimlerinde Zonguldak milletvekili olarak meclise girdi.

### Fatma Medine Cinayeti

Vahdeddin'in hat hocası olan Hattat Mehmet Sabri Bey'in kızı "*Fatma Medine Hanım*" ile on yıl kadar birlikte yaşayan Recep Zühtü, 10 Şubat 1935'te kendini aldattığı gerekçesiyle Fatma Medine'yi vurarak ölümüne yol açtı. Soyak, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nin başhakemi Mazhar Osman'dan deli raporu istemiş ama alamamıştır. Rapor ancak asistan Fahrettin Kerim Gökay tarafından verildi. Akıl ve sinir hastası olduğuna dair doktor raporu nedeniyle yargılanmadı; cinayet örtbas edildi.

Kaynakça
--------

1. ↑  MERNİS’ten çıkarılan vukuatlı nüfus kayıt örneğinde, 02.12.1963 tarihinde vefat ettiği görünmektedir. TBMM Albümü (1920-1991) ve Türk Parlamento Tarihi Araştırma Grubu’nun dosyasında "1966" olarak geçen vefat tarihine ilişkin bir belgeye ulaşılamamıştır.
2. ↑  TBMM Albümü 1920-2010 I. Cilt
3. ↑  Sinop Valiliği web sitesi, **Milletvekillerimiz**, *Erişim tariji:24.04.2012*[*ölü/kırık bağlantı*]
4. 1 2 3  "Cemil Koçak, **Efsaneler Asla Ölmez**, *Radikal Gazetesi 29.04.2007*". 25 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2012.
5. 1 2 3  Umit Bayazoğlu, **Medeniye Kol Düğmelerim Nerede?**, *Birgün Gazetesi, 06.10.2007*[*ölü/kırık bağlantı*]
**Dişli sazancık*, Aphanius transgrediens (*Acı Göl dişlisazanı** veya **Acıpınar birikinti balığı)**, Cyprinodontidae familyasındaki bir tatlı su balığı türüdür. Türkiye'de Acıgöl'ün kaynaklarına endemiktir. İklim değişikliğinden kaynaklanan yağış miktarındaki azalma ve kaynaklardaki suyun çok fazla kullanılması nedeniyle türün tehlike statüsü kritik durumdadır. Yerli olmayan doğu sivrisinek balıklarının (*Gambusia holbrooki)* göle kaynaştırılmasıyla oluşan rekabet de bu türü tehdit etmektedir.

*Aphanius transgrediens*, sülfürik kaynaklardan suyunu alan ve sodyum sülfat ile diğer tuzların elde edilmesiyle önemli bir ekonomik faaliyet alanı olan Acigöl'e endemiktir. Su seviyelerindeki ve kimyasal bileşimdeki şiddetli dalgalanmalar nedeniyle, bu tür çoğunlukla değişen tuzluluğa sahip göl kaynaklarının kenar kısımlarında bulunur. Bu birikintiler tipik olarak çok sığdır ve *Chara* cinsinin filamentli alglerinin patlamasıyla dolarlar. Kış yağışları, göl çevresi etrafındaki perçinler aracılığıyla bölgeler arasında geçişe izin vererek, bir kilometrekare boyunca uzanan popülasyonlarda daha fazla genetik çeşitliliğe neden olur. Bu küçük göç yaz sonunda ve ters yönde yaz başında gerçekleşir. Genellikle omnivordur (hepçil), suda yaşayan omurgasızlar ve bitkilerle beslenir. Dişiler, erkeklerin savunduğu bir alanda vejetasyonda parti başına 5-11 yumurta üreten aralıklı yumurtlama davranışı gösterirler. Yumurtalar 1.3-1.5 mm çapındadır ve erken ilkbahardan sonbahara kadar serilir.

Tehditler
---------

*Aphanius transgrediens*, 30 kaynaktan beslenen son derece kısıtlı bir alanda bulunmakla beraber bu alan yeni bir yol inşası nedeniyle neredeyse tamamen tehdit altındadır. Daha önce, türler gölün kendisinde ve havzalarında ve kaynak sularında yaşıyordu. Buna ek olarak, *A. transgrediens* istilacı türler yüzünden, habitatın bozulmasından (ayrıca hayvanların çiğnemesi ile) ve iklim değişikliği nedeniyle tehdit altındadır. Bu nedenle, IUCN tarafından B1ab (i, ii, iii, iv, v) + 2ab (i, ii, iii, iv, v) kriterleri üzerinde kritik derecede tehlike altında olduğu değerlendirilir. Kalan koruma önlemleri çoğunlukla *ex-situ* çalışmalarla sınırlıdır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Aphanius transgrediens". *Seriously Fish*. 16 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2019.
2. ↑  Ekmekçi (2014). "Threatened Fishes of the World: Aphanius transgrediens Ermin, 1946 (Cyprinodontidae)". *Croatian Journal of Fisheries*. **72** (4). ss. 186-187.
3. ↑  "The IUCN Red List of Threatened Species". *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. Retrieved 2019-01-16.
**Abdurrahman Kızılay** (1 Temmuz 1938, Kerkük - 12 Aralık 2010, Ankara), Türk Klasik Türk müziği sanatçısı ve bestekâr.

Iraklı Türkmeni olan Abdurrahman Kızılay, ilk ve orta öğrenimini Kerkük'te tamamlamıştır. Müzik eğitimi için Ankara'ya gelmiş ve Ankara Devlet Konservatuvarı Kontrbas Bölümü'nden mezun olmuştur. 1974'te Türk vatandaşlığına kabul edilmiştir. Ses sanatçısı, ut virtüözü ve söz yazarıdır. Türkiye'de "Altın Hızma Mülayim" adlı türküsü ile tanınmaktadır. Kerkük türkülerini tanıtırken aynı zamanda Kerkük bölgesinin ve Kerkük'teki Türk varlığının yaşadığı sıkıntıların da Türkiye'de duyulmasını sağlamıştır. Kerkük'te yaşananları Dünya çapında da duyurmaya çalışmıştır. Asıl adı Abdurrahman Ömer İbrahim olan Kızılay'a uzun yıllar Kerkük Kızılayı'nda gönüllü olarak çalıştığı için Kızılay soyadı önerilmiş ve kendisi de bu soyadı kabul etmiştir. Hayatı boyunca Avrupa'daki birçok ülkede ve ABD'de konserler veren sanatçı son olarak da Türkmeneli Televizyonu'nda "Dost Bağının Bülbülleri" adıyla bir program hazırlamaktaydı. Sanatçı, 2002 yılında Mehmet Özbek ile 'Mum Kimin Yanan/ Kerkük Türküleri' adlı bir albüm yapmıştır. Abdurrahman Kızılay 12 Aralık 2010 tarihinde Ankara'da Özel 29 Mayıs Hastanesi'nde solunum yetmezliği nedeniyle tedavi görürken 72 yaşında ölmüştür.

Eserleri
--------

Abdurrahman Kızılay'ın Cebeci Asri Mezarlığı'ndaki kabri, Ankara
* Altın Hızma Mülayim
* Evlerinin Önü Boyalı Direk (Derleme)
* Dağlar Başın Alaydım
* Baba Bugün Dağlar Yeşil Boyandı
* Aynaya Baktım Saç Beyaz Olmuş
* Esmerim Güzel Esmerim
* Güler Oynarım
* Yazmalı Gelin Yazmalı
* Her Gün Akşam Olur
* Altın Tabakta Bal Var

Kaynakça
--------

1. ↑  "THM sanatçısı Kızılay öldü". Vatan. 12 Aralık 2010. 9 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2023.

Dış bağlantılar
---------------

*
Atam izindeyiz yazan bir poster
**Atam izindeyiz**, Atatürkçüler arasında yaygınlaşmış bir slogandır. İlk örneklerinden biri Aziz Nesin'in ilk kez 1982'de yayımlanmış *Azizname* adlı eserindeki bir şiirin başlığı olarak görülebilir. Slogan genellikle, Türkiye'nin modernleşmeci batı idealinden Ortadoğu'ya doğru yaşadığı eksen kaymasına atıfla, kurucu ideallere dönülmesi gerektiğinin bir işareti olarak kullanılır. İfadedeki "izindeyiz" kısmının hem iz sürmek hem de izinde olmak anlamında bir çift anlama sahip olması, özellikle Atatürkçülük karşıtı kesimler tarafından kimi zaman alay ve eleştiri konusu olmuştur.

Taklitçilik
-----------

Slogan, Adalet ve Kalkınma Partisi yandaşları tarafından "Adam izindeyiz" olarak Recep Tayyip Erdoğan'ın şahsına da uygulanmıştır. Slogandaki bu bozulma, taklitçilik tartışmasının yanında, Erdoğan'ın başta Atatürk olmak üzere, kurucu kadroların anti-kahramanı olduğu eleştirilerine yol açtı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
2. ↑  "'Atam izindeyiz' diyerek izin yaptılar". *www.ntv.com.tr*. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 17 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
4. ↑  "Erdoğan'ı partililer adam izindeyiz diye karşıladı". *Haber46 Kahramanmaraş Haber Son Dakika Türkiye Haberleri, Güncel Ekonomi Spor Magazin Siyasi Haberler,*. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
5. ↑  "Kendini Atatürk'le mi kıyaslıyor?". *www.cumhuriyet.com.tr*. 27 Haz 2010. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
Genel Bilgiler
--------------

Sırbistan'ın köklü kulübü FK Partizan'ın maçlarını oynadığı stadyumun adıdır. Stadion Partizana eski Yugoslavyada en çok spor müsabakasına ev sahipliği yapmış bir stadyumdur. Günümüzde de Sırbistan'da en önemli futbol maçları bu stadda oynanır.

Tarihi
------

II. Dünya Savaşı'ndan önce burası futbol oynanan bir alan ve BSK Beograd'ın merkeziydi. II. Dünya Savaşı'ndan sonra futbola olan ilgi arttı. Aynı imkânlara sahip olan ve daha da iyi olabilecek bir stad üzerinde çalışmalara başlandı. Şimdiki adıyla Stadion Partizana II. Dünya Savaşı'ndan önce sadece futbol oynanan bir alandı ancak savaştan sonra yeni yapılacak olan yerde sırf futbol değil diğer sporların da yapılması için gerekli imkânlar sağlandı. Stadın inşaasından sonra ilk maç 9 Ekim 1949 tarihinde oynandı. Yugoslavya ve Fransa'nın FIFA Dünya Kupası elemelerinde karşı karşıya geldiği maç 1-1 bitti. Stadion Partizana bu maçtan sonra birçok futbol kulübünü ve millî takımı ağırladı, Stadion Partizana'nın o günlerde 55.000 kişilik kapasitesi vardı.

Günümüzde
---------

FIFA kriterlerine dayanarak stadda bir takım değişiklikler yapıldı. 1995 yılında stadın dış cephesi yenilendi ve 1998 yılında seyircinin rahatını arttırmak için stadın kapasitesi 32.887 kişiye düşürüldü. Son beş yılda ise yeni güvenlik önlemleri alındı, stada giriş - çıkışlar düzenlendi, eski koltuklar daha komforluları ile değiştirildi ve stad daha modern bir hale getirildi. Yaklaşık 13 senedir yapılan bu değişikliklerden sonra Stadion Partizana büyük bir spor ve iş merkezi haline geldi. Stadyum şu an dünyanın ve Avrupa'nın sayılı stadları arasında bulunuyor.

Diğer Bilgiler
--------------

Bulunduğu yer: 11000 Belgrad, Humska 1, Sırbistan

Stad müdürü: Aleksandar Stepanović

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* MusicBrainz: 660c3ed2-ee4c-463e-993f-dfc18dd0afa5

 |
**Aslan yelesi denizanası** (*Cyanea capillata*), bilinen en büyük denizanası türüdür. Çoğunlukla Arktik, Kuzey Atlantik ve Kuzey Pasifik okyanuslarının soğuk sularında, nadiren 42° K paralelinin güneyinde bulunur. Aynı türden olma ihtimali olan benzer denizanaları Avustralya ve Yeni Zelanda yakınlarındaki denizlerde bulunurlar. Kaydedilen en büyük örneği, 1870'te Massachusetts Körfezi'nde kıyıya vurmuş şekilde bulunmuştur. Çan kısmı (vücudu) 2,29 m ve dokunaçları 37 m uzunluğundadır. Aslan yelesi denizanaları bir süredir 42° K paralelinin altında, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin doğu yakasının geniş körfezlerinde görülmektedir.

Aslan yelesi denizanası avlanmak için dokunaçlarını kullanır, fakat deniz anemonları dokunaçları yakalayarak koparıp yiyebilir.

Taksonomi
---------

*Cyanea* türünün taksonomisi konusunda tartışmalar devam etmektedir. Bazı zoologlar bu cinsteki bütün türlerin aynı olması gerektiğini iddia etmektedir, fakat Kuzey Atlantik'te renkleri ve boyutları farklı olan iki farklı sınıflandırma bulunmaktadır.

Ekoloji
-------

Aslan yelesi denizanaları, sıcak sularda yaşayamamaktadır. Genelde açık denizlerde bulunurlar, fakat bir senelik ömürlerinin sonlarında sığ, korunaklı körfezleri tercih ederler.

Aslan yelesi denizanalarının avcıları arasında, deniz kuşları, diğer denizanası türleri ve deniz kaplumbağaları bulunur. Aslan yelesi denizanalarının kendileri, zooplankton, küçük balıklar ve denizanaları ile beslenir.

Davranış ve üreme
-----------------

Aslan yelesi denizanaları çoğunlukla su yüzeyine yakın dururlar ve 20 m'den derine inmezler. Uzun mesafeleri katetmek için okyanus akıntılarından faydalanırlar. Denizanaları, çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda gözlenebilir.

Diğer denizanaları gibi, Aslan yeleleri de denizanası evrelerinde eşeyli, polip evrelerinde eşeysiz üreme kabiliyetine sahiptir.

Popüler kültürde
----------------

Bu denizanası ölümcül olması sebebiyle ünlü dedektif Sherlock Holmes hikâyelerinden birine konu olmuştur.Aklın şüphesi suçun gerçeğidir kitabında bir aslan yelesi hikâyesinde geçmektedir.

Kaynakça
--------

* British Marine Life Study Society - *C. capillata* and *C. lamarcki*1 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Marine Life Information (UK)

1. ↑  "Lion's Mane Jellyfish - Reference Library". redOrbit. 9 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2010.
2. ↑    (23 Mayıs 2013). "Lion's Mane Jellyfish : Discovery Channel". Dsc.discovery.com. 25 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2013.
**Önder Özar** (d. 26 Ekim 1937, İstanbul) Türk büyükelçi.

Yaşamı
------

1956 yılında Saint Benoît Fransız Lisesi'ni bitirdi, 1963 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun oldu. Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli görevler üstlendi, 1991-1996 yıllarında Fas Büyükelçisi, 1996-2000 yıllarında Ekonomik İşbirliği Teşkilatı genel sekreteri ve 2002 yılında yaş haddinden emekli oluncaya kadar Dışişleri Bakanlığı müşaviri olarak görev yaptı. Emekliliğinden sonra Yeditepe Üniversitesi ile Marmara Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Kişisel yaşamı
--------------

Merhum ressam Mustafa Mümtaz Özar'ın oğlu olup Fatoş Güldem Özar ile evlidir. Fransızca, İngilizce ve İspanyolca bilmektedir.

| * g
* t
* d
Türkiye Türkiye'nin Fas büyükelçileri Fas |
| --- |
| 
* Nedim Veysel İlkin (1957-1960)
* Talat Miras (1960-1963)
* Tevfik Kazım Kemahlı (1963-1964)
* Kamuran Acet (1964-1966)
* Vecdi Türel (1967-1970)
* Ali Binkaya (1970-1974)
* Hasan İstinyeli (1974-1978)
* Necdet İlci (1978-1983)
* Metin Mekik (1983-1986)
* Gün Gür (1987-1991)
* Önder Özar (1991-1996)
* Şükrü Tufan (1996-1998)
* Hüseyin Naci Akıncı (1998-2002)
* Akın Algan (2003-2007)
* Mehmet Haluk Ilıcak (2007-2010)
* Tunç Üğdül (2010-2012)
* Uğur Arıner (2012-2014)
* Ethem Barkan Öz (2014-2018)
* Ahmet Aydın Doğan (2018-2022)
* Ömer Faruk Doğan (2022-)

 |
**Velid Haj Yahia** (Arabic; Hebrew 1936), **Walid Sadik** olarak da bilinir, İsrail'in Sol Kampı ve Meretz'in Knesset üyesi olarak görev yapan İsrailli bir Arap eski politikacı.

Biyografi
---------

Mandate döneminde Tayibe'de doğan Haj Yahia , Kudüs İbrani Üniversitesi'nde okudu ve sosyoloji ve siyaset bilimi alanlarında lisans derecesi aldı. Tayyibe'de 23 yıl bir lise müdürü olarak çalıştı ve Öğretmenler Sendikası merkez komitesi üyeliği yaptı.

İsrail'in Sol Kampının bir üyesi, partinin 1977 seçimleri listesindeydi. Bir koltuğu kaçırmasına rağmen, 13 Şubat 1981'de Uri Avnery'nin yerine Knesset'e girdi. Ancak, partinin seçim barajını geçememesi nedeniyle o yıl haziran ayında yapılan seçimlerde koltuğunu kaybetti.

1992 seçimlerinden sonra Meretz listesindeki Knesset'e geri döndü. 4 Ağustos'ta Yitzhak Rabin hükûmetinde Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakan Yardımcısı olarak atandı. Bu görev aynı zamanda Şimon Peres'in Rabin suikastından sonra kısa süreli Başbakan olarak görev yaptı. 1996'da yeniden seçildi, ancak 1999 seçimlerinde sandalyesini kaybetti.

Kaynakça
--------

1. ↑  Knesset Members of the Ninth Knesset 1 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Knesset website

Dış bağlantılar
---------------

* Walid Haj Yahia
* Tom Segev, 03 Ağustos 2012: Devleti ve halkı arasında. 3 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yeni bir hatıratta, eski bir Arap-İsrailli Knesset üyesi, Nakba'dan Rabin ve Arafat 3 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Haaretz ile yürekten sohbete kadar hikayesini anlatıyor. 3 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb166762025 (data)
* ISNI: 0000 0003 8054 1378
* LCCN: no2012141505
* NLI: 987007293238305171
* VIAF: 259786854
* WorldCat: lccn-no2012141505

 |
İki Buryat ve eşleri
**Buryatlar** (Buryatça: Буряад, romanlaştırılmış: Buryaad, ᠪᠣᠷᠢᠶᠠᠳ; Moğolca: Буриад, romanlaştırılmış: Buriad), Buryat dilini konuşan güneydoğu Sibirya'ya özgü bir Moğol etnik grubudur. Sibirya'daki en büyük iki yerli gruptan biri, diğeri Yakutlar. Bugün Buryatların çoğunluğu, Rusya'nın federal bir tebaası olan itibari anavatanları olan güney kıyısı boyunca yayılan ve kısmen Baykal Gölü'nün iki yanından geçen Buryatya Cumhuriyeti'nde yaşıyor. Daha küçük Buryat grupları, sırasıyla Buryatya'nın batısında ve doğusunda bulunan Ust-Orda Buryat Okrugu (İrkutsk Oblastı) ve Agin Buryat Okrugu'da (Zabaykalsky Krayı) ve ayrıca kuzeydoğu Moğolistan ve İç Moğolistan, Çin'de yaşar. Geleneksel olarak Moğolların başlıca kuzey alt grubunu oluşturdular.

Buryatlar, göçebe hayvancılık ve barınak için gers dikme dahil olmak üzere diğer Moğollarla birçok geleneği paylaşır. Bugün Buryatların çoğu, Buryat Cumhuriyeti'nin başkenti Ulan-Ude'de ve çevresinde yaşıyor, ancak çoğu hala kırsal kesimde daha geleneksel bir yaşam tarzı izliyor. Buryat denilen merkezi bir Moğol dili konuşuyorlar. UNESCO'nun Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası'nın 2010 baskısı, Buryat dilini "ciddi şekilde tehlike altında" olarak sınıflandırır.

Geçmiş
------

Modern Buryatların atalarının Tiele kabile birliğinin bir parçası olan Bayyrku ve Kurıkanlar olması muhtemeldir. Tiele ise Dinlin'den geldi. Dinlin ile ilgili ilk bilgiler MÖ 2. yüzyıla ait kaynaklarda ortaya çıktı.

Kaynakça
--------

1. ↑  Skutsch, Carl, (Ed.) (2005). *Encyclopedia of the World's Minorities*. New York: Routledge. s. 251. ISBN 1-57958-468-3.
2. ↑  *The New Encyclopædia Britannica*, 15th Edition. (1977). Vol. II, p. 396. 0-85229-315-1.
3. ↑  "Invalid id". Ethnologue.com. 12 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2012.
4. ↑  
"UNESCO Atlas of the World's Languages in danger". *www.unesco.org*. 18 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2019.
5. ↑  Kyzlasov, Leonid (1989). *Древняя и средневековая история Южной Сибири (в кратком изложении). Пособие для учителей истории*. Abakan. s. 58.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11982642k (data)
* LCCN: sh85018093
* NKC: ph296986
* NLI: 987007292680605171

 |
**Foday Saybana Sankoh** (d. 17 Ekim 1937, Masang Mayoso, Tonkolili District, Sierra Leone - ö. 29 Temmuz 2003, Freetown, Sierra Leone), Sierra Leone İç Savaşı'nda 1991 yılında başlayan 2002 yılında biten, 11 yıl süren ve Sierra Leone isyancı grup Devrimci Birleşik Cephesi'nin (RUF) kurucusu ve lideriyidi. Yaklaşık 50.000 kişi savaş sırasında öldürüldü ve 500.000 kişi komşu ülkelerde yerlerinden edildi.

Sankoh Magburaka'da, Tonkolili İlçesi'nde ilköğretim ve ortaöğretim okuluna gitti ve 1956 yılında Sierra Leone ordusuna katıldı. Nijerya ve İngiltere'de eğitim aldı. 1971 yılında, daha sonra Sierra Leone ordusunda onbaşı oldu orduda bir isyana katıldığı için Freetown'da Pademba Road Cezaevi'nde yedi yıl hapis yattı. Serbest bırakılması üzerine ülkenin güneyinde bir seyyar fotoğrafçı olarak çalıştı.

23 Mart 1991 günü, Foday Sankoh tarafından yönetilen ve Liberya Devlet Başkanı Charles Taylor tarafından desteklenen RUF, Sierra Leone'un elmas zengini Doğu ilindeki Kailahun İlçesi'nde yer alan köylerde ilk saldırıları başlattı. RUF, kitle tecavüz gibi iç savaş sırasında vahşi uygulamalarla ünlü oldu. Mart 1997'de, Sankoh ev hapsinde tutuklu olarak kaldı ama daha sonra Nijerya'ya kaçtı. 1999 yılında Sankoh'un serbest bırakılmasına kadar bu zaman içinde Sam Bockarie RUF askeri operasyonlar başı olarak görevini yaptı. 10 yıllık savaş sırasında Sankoh, Abidjan Barış Anlaşması ve Lomé Barış Anlaşmasını 1999 yılında imzaladı. 2000 yılında Sankoh tutuklandı. Tutuklanmasından sonra Sierra Leone'da büyük kutlamalar yapıldı. Sankoh BM destekli mahkemenin yargı yetkisiyle İngilizlere teslim edildi. Foday Sankoh'a çocuk asker kullanımı dahil çeşitli savaş suçları, köleleştirme, tecavüz ve cinsel kölelik gibi insanlığa karşı da suç duyurusunda bulunuldu.

Sankoh yargılanmayı beklerken bir felç'ten kaynaklanan komplikasyonlar nedeniyle öldü.

| Siyasi görevi |
| --- |
|
| Önce gelen:**Albert Joe Demby** | **Sierra Leone Başkan Yardımcısı**1999-2000 | Sonra gelen:**Albert Joe Demby** |
|

Dış bağlantılar
---------------

* BBC obituary14 Mayıs 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Photos of Atrocities (Warning: graphic images)
* Economist obituary8 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1265045712
* PIC: 386718
* VIAF: 5654166063389180560005

 |
***Theristicus branickii*** Threskiornithidae familyasında yer alan bir aynak türüdür. Güney Amerika'da And Dağları'nda yaşar.

Taksonomi ve sınıflandırma
--------------------------

Daha önceleri benzer *Theristicus melanopis* türünün bir alt türü olarak kabul edilmekteydi.

Fiziksel özellikleri
--------------------

Boyu yaklaşık 75 cm'dir. Baş, boyun ve göğsünün alt tüyleri ten rengindedir. Tepe ve ensesi tarçın rengindedir. Üst kısımları ve göğsündeki şerit gri renkli; karın ve uçuş tüyleri siyah renklidir. Kanatları örten tüyleri beyazdır. Gaga ve gözlerin çevresindeki tüysüz deri siyah, ayaklar ise kırmızı renklidir. İbiğinin ve gagasının daha kısa olması, kanadı örten tüylerin daha koyu gri olması, göğsünün alt kısmındaki tüylerin daha soluk olması ve tepesi ile ensesindeki tarçın rengi tüylerin daha parlak ve daha çok olması ile *Theristicus melanopis* türünden ayrılır.

Dağılımı
--------

Güney Amerika'da And Dağları'nda Ekvador'dan Şili'nin kuzeyine olan bölgede ve Bolivya'da yaşar.
**Tuğrul Erkin** (d. 20 Ocak 1937, İstanbul - ö. 9 Temmuz 2019, İstanbul) Türk mühendis ve bürokrat.

Eğitimi
-------

İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü'nden 1961 yılında mezun olmuştur. Aachen Üniversitesi'nde doktora yapmıştır.

Mesleki Kariyeri
----------------

Maden Mühendisi olarak görev yapmıştır. 1971-1973 yıllarında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı müsteşar yardımcılığı görevinde bulunmuştur. 1973-1983 yıllarında Etibank'ın Kütahya'da kurduğu magnezit işletmesi "KÜMAŞ"ın genel müdürlüğünü üstlenmiştir. Özel sektörde görev almıştır.

1991-1994 yılları arasında ise Nurettin Sözen'in başkanlığı döneminde İstanbul Büyükşehir Belediyesi genel sekreterliği görevini yürütmüştür.

1970-1972 yıllarında TMMOB Maden Mühendisleri Odası Başkanlığı yapmıştır.

Dünya Madenciler Konferansı İcra Kurulu daimi üyesi, TÜSİAD Danışma Kurulu üyesi, DEİK Türk-Sovyet İş Konseyi Başkanı ve Türk-Macar İş Konseyi Başkanı olmuştur.

Siyasi Kariyeri
---------------

1995 Türkiye genel seçimlerinde Yeni Demokrasi Hareketi'nden İstanbul 2. seçim çevresi 2. sıra milletvekili adayı olmuştur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Sözen'in genel sekreteri hayatını kaybetti". 9 Temmuz 2019. 3 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021.
2. ↑  TMMOB Maden Mühendisleri Odası internet sitesindeki sayfası[*ölü/kırık bağlantı*]
3. ↑  "TMMOB Maden Mühendisleri Odası Başkanları". 19 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021.
**Ören**, Burhaniye'nin denize kıyısı olan 4 mahallesinden biri ve en turistik olanıdır. Güneyde, Karınca Deresi ile Öğretmenler mahallesinden ayrılır. Antik Adramytteion şehri buradadır. Mahallenin ismi de bu kalıntılardan gelir. Merkezindeki asırlık meşe ağaçları ile bilinir ve ilçede yazları düzenlenen *"Burhaniye Ören Turizm Kültür ve Sanat Festivali"* 'ne ev sahipliği sapar.

Coğrafya
--------

Mahalle güney sınrını, Karınca deresi ve Ögretmenler mahallesi oluşturur. Bu iki mahalle arasında ulaşım tek gidiş-gelişli bir köprü yardımıyla sağlanır. Tüm sahil kesimi kumsal olan mahallede, kumsal bitiminde, Ören tepe ve falezler yer alır. Bu alan Antik Adramytteion'unda akropolü sayılabilir. Mahallede bulunan tepeler şöyledir;

* *Ören Tepe*; sahil kenarında yükselen tepedir, Antik kentin akropolüdür.
* *Koca Tepe*; 31 m yüksekliği ile mahalledeki en yüksek noktadır. Balıkesir Üniversitesi Burhaniye Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu bu tepede yer alır
* *Yılanlı Tepe*; antik bir kült merkezidir.
* *Bergaz Tepe*; ismini bir caddeyede veren tepedir.

Tarih
-----

Yılanlı Tepe kült merkezi bölgedeki en eski tarihi mekandır. Bunun dışında mahalle, Adramytteion kentinin merkezidir. Çıkan parçalar mahalle meydanında sergilenmektedir. Başlıca buluntular mezarlar, erken döneme tarihlenen bir kilise ve özellikle sular çekilince beliren antik limandır. Antik kentin daha iç kesimlere taşınmasıyla, mahalle bulunduğu bölge boşalmıştır. Antik kentte kazılar yapılmadan, Ören mahallesi bölgeye kurulduğu için birçok tarihi eser kaybedilmiştir.

Ören mahallesi 1960' yılında dönemin Burhaniye kaymakamı Hüseyin Öğütçen (1954-1960), ve belediye başkanı Avni Meço (1957-1963) tarafından kurulmuştur. Ören'e bir plaj sitesi kuralım şeklinde 1957 yılındaki gelişen ilk fikir üzerine, ilgili bölgedeki tarlalar dönümü 300 liradan kamulaştırılır ve Burhaniye Ören tepe mavi evler 99 isimli kooperatif kurulur. *Yüksek Mimar Abdullah Ardalı* çizdiği mimar planı doğrultusunda mahalle inşa edilir. 1955 yılında Burhaniye'nin bağlı Gömeç'te yaşanan sel baskını sonrası, selzedeler için Ören'de 55 ev yapılır. Ama evlere yerleşmeyen Gömeçliler, nedeniyle evler belediyeye kalır.

Kaynakça
--------

* www.burhaniye.bel.tr, Ören'nin Tarihçesi
* www.burhaniye.bel.tr, Savaş Yılları Sonrasında Burhaniye[*ölü/kırık bağlantı*]

Dış bağlantılar
---------------

* Cumhuriyet gazetesi Ozan Yayman, Aksi Yön'ün Güzelliği: Burhaniye 3 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Milliyet gazetesi Fatih Türkmenoğlu, Buz gibi sularda: Ören-Burhaniye13 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Burhaniye mahalleleri |
| --- |
| Merkez Mahalleler | 
* Ali Çetinkaya
* Bahçelievler
* Cumhuriyet
* Geriş
* Hacıahmet
* Hürriyet
* İskele
* Kocacami
* Mahkeme
* Memiş
* Öğretmenler
* Ören
* Yunus

 |
| Kırsal Mahalleler | 
* Ağacık
* Avunduk
* Bahadınlı
* Börezli
* Çallı
* Çamtepe
* Çoruk
* Damlalı
* Dutluca
* Hacıbozlar
* Hisarköy
* Karadere
* Kırtık
* Kızıklı
* Kurucaoluk
* Kuyucak
* Kuyumcu
* Pelitköy
* Sübeylidere
* Şahinler
* Şarköy
* Tahtacı
* Taylıeli
* Yabancılar
* Yaylacık
* Yunuslar

 |
**Nebahat Erkal Şerbetçi (d:** 1911, İstinye, İstanbul), Türk modacı.

1930lardan 1950lere çoğunlukla İstanbul'da, bir dönem Ankara'da terzi ve modacı olarak çalıştı. Türkiye'nin ilk kadın şoförlerinden biridir. Tiyatro oyuncusu Genco Erkal'ın annesidir.

Yaşamı
------

1911'de, ailesinin dördüncü çocuğu ve ilk kızı olarak doğdu. Babası maliye memuru, tüccar Ferit Şerbetçi, annesi ise ev hanımı Nazlı Şerbetçi idi. İşgal altındaki İstanbul'da çocukluk yıllarını yaşadı. Babası okumasına muhalefet etse de, annesinin desteğiyle Kandilli Kız Lisesinde okudu. İlkokuldan başlayarak sekiz sene devam ettiği Kandilli Kız Lisesi'nden 1927'de mezun oldu. Ardından, Beyoğlu'naki High School'a devam etti. Liseyi, dışarıdan sınavlara girerek bitirdi. 1934 senesinde sürücü ehliyeti alarak İstsnbul'un dördüncü kadın şoförü oldu. Ardından terzilik öğrenmek üzere önce Fransa'ya, sonra İngiltere'ye gitti. İngitere'de Paris Academy of Dressmaking adlı okulda terzilik üzerine bir yıl eğitim gördü. 1935'te İstanbul'a dönerek Beyoğlu'nda terzi atölyesi açtı. Beyoğlu'nun ünlü terziletiyle rekabet ettiği bir iş yaşamına başladı. O yıllarda senede iki defa Avrupa'ya giderek Paris, Roma ve Milano'daki modayı izledi ve modeller getirdi.

Okul yıllarında tanışmış olduğu, Sadrazam Rüştü Paşa’nın torunu Bahriyeli Reşat Bey'in evlilik teklifini kabul etti ancak babasını bu evliliğe ikna edip evlenmeleri üç yıl sonra oldu. 1937'de evlendi ve bir yıl sonra ilk oğlu Genco Erkal doğdu.

1941'de eşinin tayini nedeniyle Ankara'ya taşındı ve terziliğe bir süre orada devam etti. İstanbul'a döndüklerinde terzi Madam Marika Stangali ile Mısır Apartmanı'ndaki modaevine ortak oldu. Paris'e gidip konfeksiyonculuğu öğrendi. 1942'de ikinci oğlu Ferit Erkal doğdu.

1940lı yılların sonunda ailesiyle Burgazada'ya taşındı ve bir süre adadan işe gidip geldi. 1956'da terziliği bıraktı.1975'te eşini kaybetti. İki oğlundan büyüğü tiyatrocu, küçüğü ekonomist olarak yetişti.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Türkiye'nin ne kadar değiştiğini gördüm..." *Milliyet*. 2 Mart 2003. 22 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
2. ↑  "Beyoğlu Koleji". *www.upokullarbirligi.org*. 22 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
3. ↑  "Hayatlar, hatıralar: Gönlümde Pera, Aklımda Mısır Apartmanı". *Gazete Duvar*. 19 Ocak 2020. 22 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
**Ayşe Şan** (1938, Diyarbakır - 18 Aralık 1996, İzmir), Kürt dengbêj. *Eyşana Kurd, Eyşe Xan, Eyşana Elî* isimleriyle de tanınır. Bir dengbej'in kızı olarak Diyarbakır'da doğdu, daha sonra sırasıyla Gaziantep, İstanbul, Almanya, Bağdat ve İzmir'de yaşadı. Türkçe ve Kürtçe şarkılar söyleyerek radyolarda çalıştı, konserler verdi ve kasetler doldurdu. Annesi dışında ailesinin tamamının müzikle ilgilenmesine karşı çıkması nedeniyle doğduğu şehre vasiyetine rağmen öldükten sonra da dönemedi. Almanya'da bir çocuğunu kaybetti, daha sonra üç çocuğu daha oldu.

Yaşamı
------

Ailesinin müzikle ilgilenmesine karşı çıkması ve baskı yapması nedeniyle Diyarbakır'dan Gaziantep'e gitti. Kürtçenin yasak olması nedeniyle radyoda Türkçe şarkılar söyledi. 1963'te ekonomik sıkıntılar nedeniyle İstanbul’a göç etti ve orada Kürtçe ve Türkçe konserler vermeyi sürdürdü. İlk olarak ‘Ez Xezalım’ adlı parçayla ünlendi, daha sonra Kürtçe-Türkçe ilk kasetini çıkarttı. Ancak tanınmak, üzerindeki baskıları artırdı ve Türkiye’yi terk ederek Almanya’ya gitti. Orada 18 aylık kızı Şahnaz’ı kaybetti.

Bir süre sonra üç çocuklu bir anne olarak İstanbul’a geri döndü. Bu kez, ailesinin baskılarının yanı sıra söylediği şarkılar nedeniyle de tehditler ile karşılaştı. 1979 yılında Bağdat’a gitti ve Bağdat’ın Sesi Radyosu’nda Eyşana Eli adıyla sesini duyurmaya başladı. Bağdat, Musul, Hewlêr, Duhok’ta konserler verdi.

18 Aralık 1996'da İzmir’de kanser nedeniyle öldü. Doğduğu şehre gömülmeyi vasiyet etti, ancak bu yerine getirilemedi.

Bazı şarkıları
--------------

* Ez Xezalım
* Qederê
* Dayikê
* Lê lê bêmal
* Lorkê lorkê

Kaynakça
--------

1. ↑  Biography of *Eyse San* 7 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Archived Şubat 7, 2015 at the Wayback Machine
2. ↑  Diken, Şeyhmus (2007). *Amidalılar: sürgündeki Diyarbekirliler*. İstanbul: İletişim. s. 165. ISBN 978-975-05-0493-8.
3. ↑  "AYŞE ŞAN KİMDİR ?". www.sabah.com.tr. 31 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016.
4. ↑  "Ayşe Şan Hayat Hikayesi". biyografi.kurtcebilgi.com. 10 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016.
5. ↑  "Kürt müziğinin önemli seslerinden Ayşe Şan'". www.hocvanhabergazetesi.com. 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016.
6. ↑  "Stranen Bijarti albümü". www.cafrande.org. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016.
7. ↑  "Ayşe Şan'ın vasiyetini kim yerine getirecek?". www.ilkehaber.com. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1193259991
* ISNI: 0000 0000 7318 8797
* LCCN: n2009074828
* VIAF: 102942889
* WorldCat: lccn-n2009074828

 |
Bernard Madoff, 2009
**Bernard Lawrence "Bernie" Madoff** (29 Nisan 1938, Queens, New York - 14 Nisan 2021), yaklaşık 64,8 milyar dolar değerindeki tarihteki en büyük Ponzi planını yürüten dolandırıcı, eski borsacı, yatırım danışmanı ve finansördü. NASDAQ borsasının eski icra Yönetim Kurulu Başkanı ve ABD tarihinin en büyük mali dolandırıcısı olarak kabul edilir. Madoff, 1960 yılında Wall Street firması *Bernard L. Madoff Investment Securities LLC* yi kurdu ve 11 Aralık 2008 tarihinde tutuklanmasına kadar başkanlığını yaptı. Firma, Wall Street'te en iyi piyasa yapıcı işlerden biriydi.

Bernard Madoff'un kardeşi Peter 10 yıl hapis cezasına mahkûm edildi ve oğlu Mark, babasının tutuklanmasından iki yıl sonra kendisini asarak intihar etti. Diğer oğlu Andrew, 3 Eylül 2014'te lenfoma nedeniyle öldü.

10 Aralık 2008 tarihinde, Madoff'un oğulları babalarının firmasının varlık yönetim biriminin büyük bir Ponzi şeması olduğunu itiraf ettiler ve "büyük bir yalan" olduğunu yetkililere anlattılar. Madoff, ertesi gün, FBI ajanları tarafından tutuklandı ve menkul dolandırıcılık suçuyla suçlandı. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu önceden Madoff'un iş uygulamalarında soruşturma yapmış, ancak büyük bir dolandırıcılık ortaya çıkaramamıştı.

12 Mart 2009 tarihinde, Madoff, 11 federal suçu kabul etti ve milyarlarca dolarlık yatırım yapan binlerce kişinin dolandırıldığını itiraf etti. Madoff, 1990'ların başında Ponzi şemasının başladığını söyledi. Ancak, federal araştırmacılar dolandırıcılığın 1970'lerde başladığını inandıklarını öne sürdüler. Mahkeme tarafından atanan yediemin, yatırımcıların gerçek kayıplarının 18 milyar dolar olduğunu tahmin ettiğini bildirdi. 29 Haziran 2009 tarihinde, Madoff maksimum 150 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Bernard Madoff, 14 Nisan 2021'de Kuzey Carolina'daki Butner Federal Tıp Merkezinde 82 yaşında doğal nedenlerden öldü.

Kaynakça
--------

1. ↑
2. ↑  "Bernard Madoff gets 150 years behind bars for fraud scheme". CBC News. 29 Haziran 2009. 2 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2009.
3. ↑  Healy, Jack (29 Haziran 2009). "Madoff Sentenced to 150 Years for Ponzi Scheme". *The New York Times*. 1 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2009.
4. ↑  "AP source: Ponzi schemer Bernie Madoff dies in prison". *AP NEWS*. 14 Nisan 2021. 14 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 11024397
* BNE: XX5721947
* BNF: cb16068972h (data)
* GND: 139482709
* ISNI: 0000 0001 0785 0831
* LCCN: no2009061262
* NKC: xx0094481
* NLI: 987007309939405171
* NTA: 322584426
* SUDOC: 137278209
* VIAF: 86382255
* WorldCat: lccn-no2009061262

 |
S

|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Kur'an** |
| Kur'an |
| Bölüm
* Sure
* Ayet
* Cüz
* Mekki Sureler
* Medeni Sureler
 |
| İçerik
* Allah
* Kur'an'da adı geçen peygamberler
* Kur'an mucizeleri
* Kur'an ve bilim
* Kur'an Kıssaları
* İslam ve kadın
* Kur'an sureleri listesi
 |
| Okuma
* Kur'an mealleri
* Tefsir
* Tecvid
* Arapça
* Hâfız
* Kıraât
 |
| İlgili Kavramlar
* Sünnet
* Kur'ancılık
* Kıyamet
* Cennet
* Cehennem
* Şeriat
* İbadet
 |
| * g
* t
* d
 |

**Hafîz** (Arapça: **Arapça: الحفيظ**), İslâm geleneğinde Kur'an'ın tamamını ezbere bilen kişi.

Hafız kelimesi Arapçada "korumak, ezberlemek" anlamına gelen hıfz (Arapça: حفظ) kökünden türemiş bir sıfattır ve "koruyan, ezberleyen" demektir. İslam inancının temeli olan Kur'an'ı ezbere bilmek, ilk dönemlerden beri önemli bir ayrıcalık sayılmış ve toplumda saygı doğurmuştur.

Kurra hâfız
-----------

Hadislere göre İslâm Peygamberi'nin izin verdiği yedi kıraat ve on rivayet üzerine okumayı bilen kişilere denir. Hafızlar arasında sesi en iyi olanlar arasından seçilir ve özel eğitim görürler.

### Reis-ül kurra

Reis-ül kurra, icazet almış kurra hâfızı üstatlarına denir. Bunlar kurra hafızlarının eğitimini sürdüren bu konudaki en tecrübeli kişilerdir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* TDVİA: hafiz--kuran

 |