***Tevârih-i Âl-i Selçuk*** (Osmanlı alfabesi: تواريخ آل سلچوق), ***Târîh-i Âli Selçûk***, ***Selçuknâme*** ya da ***Oğuznâme***, Yazıcıoğlu Ali tarafından Osmanlı Padişahı II. Murad'ın isteği üzerine kaleme alınmış bir tarih kitabıdır. Yazıcıoğlu Ali, Anadolu Selçuklu Devleti'nin tarih yazarı İbn Bîbî'nin *el-Evâmirü'l-Alâiyye fi'l-umûri'l-Alâiyye* adlı Farsça eserinin Türkçe çevirisini eklemiş, böylece *Tevârih-i Al-i Selçuk*'un en önemli bölümü oluşturmuştur. Ayrıca, Reşidüddin Hamedani'nin, *Câmi'ut-Tevârîh* adlı eserinden faydalanmakla birlikte, tarihi Oğuz efsanelerinden ve Uygurca *Oğuznâme*'den de istifade etmiştir.

Yazıcıoğlu Ali
--------------

XV. yüzyıl tarihçilerinden Yazıcıoğlu Ali hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır. *Neşrî Târîhi*'nde onun, II. Murad devrinde Mısır’da Memlûk sultanlarının yanında Osmanlı elçiliği yapan bir siyaset adamı olduğu ve kitabını muhtemelen 1436 yılında sultanın emriyle hazırladığı bildirilmektedir.

İçerik
------

*Tevârih-i Al-i Selçuk*, İslâm öncesi Türk tarihinden Osmanlıların kuruluşuna kadar geçen dönemin anlatıldığı tarihi bir kaynaktır. Dört bölümden oluşan eserin birinci bölümünde Türk ve Moğol boylarının tarihi ile şeceresi ve Oğuz boylarının isimleri, tamgaları, ongunları, Türklerdeki toy, orun, ülüş adetleri ve uygulanması, Selçuklu Hanedanı dönemi ordu sistemi, unvanlar ve o dönemde Anadolu'daki yer ve şahıs adları hakkında bilgiler içerir.

### Türklerin kökeni

Ebü Hayyan, Oğuz boy adı için kendi sözlüğünde, "Yafes'ten sonra Türklerin büyük babasıdır." (*Abū'l-Tūrku'l-kebir bade'l-yāfes*) şeklinde tanımlamıştır. Tevrat'ta ise mevcut rivayetlerle Türk soyunun Nuh peygamberin oğlu olan Yafes'ten geldiği söylenir.

#### Oğuzlar

*Oḡuz șuʿbesi șöyle-kim anuñ șerḥi Oḡuz-nāme’de ve* Cami'üt-Tevarih*te gelür, anuñ altı oḡlı vār-ıdı ve anlaruñ her birinüñ Ḥātūnlarından dörder oḡlānları vār-ıdı. Ve Oḡuz çerinüñ șaḡ ḳolı ve șol ḳolın anlara virdi, bu mūcebce ki ẕikr olınur*:

Șaḡ Ḳol:
**Gün Ḫan, Ay Ḫan, Yılduz Ḫan**

*Ḵayı, Bayat, Yazur, Döger, Ușar (Avşar), Ḳayzıḳ (Kızık), Alḳaövli, Ḳaraövlü, Davdarḡa (Dodurğa), Yaparlu, Bigdeli, Ḳarḳın*.

Șol Ḳol:
**Gök Ḫan, Ṯaḳ Ḫan, Dingiz Ḫan**

*Payındur (Bayındur), Becene (Biçene), Salur, İgdür, Bügdüz, Çavundur, Cibini (Çepni), Alayundlu, Evdagir (Üregir), Yıva, Ḳınuḳ*.

Șuʿbe:

*Oḡuz’uñ ḳardașları ve baʿżı ʿammuzādeleri ki anuñ-ıla müttefìḳ oldılar*:

*Ayģur, Ḵanḵlı, Ḳapçaḳ, Ḳarluḳ, Ḳılıç (Ḳalaç), Aḡaçeri*

Oḡuz’uñ ʿammūları ḳavmlarınuñ șuʿbeleri:

*Or Ḫan ve Gür Ḫan ve anuñ ḳardașları ve anuñ oḡlanları ki Oḡuz-ıla müttefìk degüller idi. Ve bu ḵavmler ki iki ḳısım dururlar, biri ol ki anlaruñ așlı ve șuʿbeleri ḳadìmlıḳ cihetiyle mufașșal [ve] maʿlūm degül ve biri ol ki tafãìl-ile maʿlumdur.*

Kaynakça
--------

Genel
* Yazıcızāde ʿÂlì, *Tevārih-i Āl-i Selçuḳ*, Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. Or. Quart. 1823
* Yazıcıoğlu Ali, *Tevârih-i Al-i Selçuk*, Topkapı Sarayı kütüphanesi, Revan Köşkü bölümü no.1391, 233a
* Yazıcıoğlu Ali, *Tevārih-i Āl-i Selçuḳ*, Çeviren: Dr. Abdullah Bakır, 2009, İstanbul. Çamlıca Basım Yayın ISBN 978-9944-905-75-6

Özel

1. ↑  "TÂRÎH-i ÂL-i SELÇÛK - Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi'nin 2011 yılında İstanbul'da basılan 40. cildinde, 72-73 numaralı sayfalarda yer almıştır". *islamansiklopedisi.org.tr*. TDV Islâm Ansiklopedisi. 24 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020.
2. ↑  Sergey Grigoreviç Agacanov, Oğuzlar, çeviren. Ekber N. Necef-Ahmet Annaberdiyev, İstanbul, Selenge Yayınları, 2003, sayfa 53.
3. ↑  Doç. Dr. Sevim Yılmaz Önder (9 Şubat 2015). "YAZICI-ZÂDE ALÎ". *Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü*. Ahmet Yesevi Üniversitesi. 23 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2022.
4. ↑  Ahmet Suphi Fırat "Yâfes", İslâm Ansiklopedisi, Cilt 13, İstanbul 1986, sayfa 333.