"**Matrix**, (özgün adıyla: **The Matrix**) 1999 yapımı bir bilim kurgu aksiyon filmidir.[5][6] Wachowski kardeşler tarafından yazılmış ve yönetilmiştir.[a] Matrix film serisinin ilk bölümü olup, Keanu Reeves, Laurence Fishburne, Carrie-Anne Moss, Hugo Weaving ve Joe Pantoliano'nun başrollerini paylaştığı film, insanoğlunun, zekice makineler tarafından yaratılmış olan ve insanların bedenlerini enerji kaynağı olarak kullanırken dikkatlerini dağıtmak için yarattığı bir simülasyon olan Matrix'in içinde bilinçsizce tutsak olduğu distopik bir geleceği tasvir eder.[7] Bilgisayar programcısı Thomas Anderson, hacker takma adı "Neo" olarak gerçeği ortaya çıkardığında, diğer Matrix'ten kurtulan insanlarla birlikte makinelerle bir isyana katılır.

Matrix, bilim kurgu alt türü olan siberpunk'un bir örneğidir.[8] Wachowski'lerin aksiyon sahnelerine yaklaşımı anime'den[9] ve dövüş sahneleri (özellikle Hong Kong aksiyon sinemasından dövüş koreografları ve telkâri fu teknikleri) ile etkilenmiştir; diğer etkiler arasında Platon'un Mağara'sı ve 1990'ların Telnet hacker toplulukları bulunur. Film, kırmızı hap gibi terimleri popülerleştirdi ve bazı karakterlerin yüksek algısı, bir çekim içindeki eylemin yavaşlatılarak ilerlemesine izin verilirken kamera normal hızda sahnede hareket eder gibi görünerek, belirli karakterlerin hızlandırılmış hareketlerinin normal olarak algılanmasına olanak tanıyan "mermi zamanı" olarak bilinen bir görsel efekt tanıttı.

The Matrix, 31 Mart 1999'da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sinemalarda geniş çapta beğeni topladı; eleştirmenler, yenilikçi görsel efektleri, aksiyon sahneleri, sinematografi ve eğlence değerini övdü.[10][11] Film, 63 milyon dolarlık bir bütçeyle 460 milyon doların üzerinde bir gişe başarısı elde ederek, 1999'un en yüksek gişe hasılatı elde eden Warner Bros. filmi ve o yılın dördüncü en yüksek gişe hasılatı elde eden filmi oldu. Film, 72. Akademi Ödülleri'nde En İyi Görsel Efektler, En İyi Film Kurgusu, En İyi Ses ve En İyi Ses Kurgusu dallarında aday gösterildi ve bu dört kategoride de ödül kazandı. Film ayrıca, 53. İngiliz Akademisi Film Ödülleri'nde En İyi Ses ve En İyi Özel Görsel Efektler ödüllerini kazandı ve Wachowski'ler, 26. Saturn Ödülleri'nde En İyi Yönetmen ve En İyi Bilim Kurgu Film ödüllerini aldı. Matrix, tüm zamanların en büyük bilim kurgu filmleri arasında kabul edilir ve 2012'de, Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihsel ve estetik açıdan önemli" olarak Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi'nde koruma altına alınmak üzere seçildi.[15]

Filmin başarısı, 2003'te iki devam filmi olan The Matrix Reloaded ve The Matrix Revolutions'ın piyasaya sürülmesine yol açtı; bunlar da Wachowski'ler tarafından yazılmış ve yönetilmiştir. Matrix franchise'ı, Wachowski'lerin yoğun olarak yer aldığı bir animasyonlu antoloji filmi olan The Animatrix ile çizgi romanlar, video oyunları ve genişletilmiş teorilerin üretimiyle genişletildi. Franchise, filmlerde ima edilen bazı dini ve felsefi fikirleri genişleten kitaplar ve teorilerle ilham verdi. Dördüncü bir film olan The Matrix Resurrections, 22 Aralık 2021'de yayınlandı."

Konusu
------

Saygın bir yazılım şirketinde çalışan Thomas Anderson (Keanu Reeves), gecelerini "Neo" adı altında program kırarak ve Matrix'i araştırarak geçirir. Esrarengiz şekilde Trinity ve Morpheus ile tanışan Neo, yaşadığı dünyanın aslında beyninde gerçekleşen bir simülasyondan ibaret olduğunu öğrenir ve kendini bu durumdan kurtarmak için Morpheus'un önderliğindeki ekibe katılır. Neo gerçek dünyada ilk nefesini aldıktan sonra simülasyona tekrar girerek Matrix'in ne olduğunu kavrayacak ve kurtarılma nedenini öğrenerek gelişen olaylar çerçevesinde yeni kimliğini tanımaya çalışacaktır.

Filmdeki olaylar çok ileri bir tarihte teknolojinin son derece gelişmiş olduğu, yapay zekaya sahip makinelerin yaratılmış olduğu bir dünyada geçmektedir. Bu dünyada makineler ve insanlar arasında ortaya çıkmış, savaş sonucunda insan ırkı makineleri yenebilmek için onların enerji kaynağı olan güneş ışınlarının dünyaya inmesini engellemek adına, gökyüzünü kimyasal silahlarla siyah bulutlar oluşturmak suretiyle kapatmıştır. Bunun sonucunda enerji ihtiyacını karşılayamayan makineler yeni enerji kaynakları bulmaya yönelir ve insan vücudunun çok iyi bir enerji motoru olduğunu fark ederler. Böylece insanları köle olarak enerji üretimi için kullanmaya başlarlar ve herhangi bir isyan durumundan kaçınmak için insanların zihinlerini meşgul edecek bir program tasarlarlar. Bunun sonucunda köle insanlar aslında bilinçsiz bir şekilde uyurken zihinleri makinelere bağlı bir şekilde Matrix programının içerisinde her şeyden habersiz sanal bir dünyada yaşamaya devam ederler. Filmin başkahramanı Neo bu insan tarlalarında uyanır ve gerçek dünyada insanların yaşadığı tek yer altı şehri olan Zion'a götürülür ve gerçek dünyaya alıştıktan sonra Morpheus'un ekibiyle beraber makinelere karşı savaşmaya başlar..

Oyuncu kadrosu ve Türkçe seslendirme
------------------------------------

Keanu Reeves ... Neo / Thomas Anderson (Murat Şen)

Laurence Fishburne ... Morpheus (Ayhan Kahya)

Carrie-Anne Moss ... Trinity (Özden Ayyıldız)

Hugo Weaving ... Ajan Smith (Ali Ekber Diribaş)

Joe Pantoliano ... Cypher (Faruk Akgören)

Marcus Chong ... Tank (Uğur Taşdemir)

Julian Arahanga ... Apoc (Talat Turhan Türkeli)

Belinda McClory ... Switch (Deniz Kurtuluş)

Matt Doran ... Mouse (İlham Erdoğan)

Anthony Ray Parker ... Dozer (Ahmet Nasıroğlu)

Rowan Witt ... Kaşıklı Çocuk (Aysun Topar)

David Aston ... Rhineheart (Aziz Güngör)

Marc Aden Gray ... Choi (Cüneyt Öner)

Ada Nicodemou ... Dujour (Burcu Güneştutar)

Gloria Foster ... Kahin (Nalan Yavuz)

Deni Gordon ... Rahibe (Figen Aksoy)

Paul Goddard ... Ajan Brown (Murat Atıl)

Robert Taylor ... Ajan Jones (İsmail Yıldız)

Ödüller
-------

*Matrix* dört Oscar aldı.

* 2000 En İyi Ses Kurgusu Akademi Ödülü
* 2000 En İyi Ses Miksajı Akademi Ödülü
* 2000 En İyi Film Kurgusu Akademi Ödülü
* 2000 En İyi Görsel Efekt Akademi Ödülü

Ayrıca bakınız
--------------

|  |
| --- |
| Vikipedi'nin kardeş projelerinden
**hakkında daha fazla bilgi edinin**  |
|
|
|
| Vikisöz'de ara | Vikisöz'de alıntılar |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

* Distopik filmler listesi

Kaynakça
--------



| * g
* t
* d
*Matrix* serisi |
| --- |
| Filmler | *Matrix* **·**  *Matrix Reloaded* **·**  *Matrix Revolutions* **·**  *Matrix Resurrections* |
| Karakterler | Neo **·**  Trinity **·**  Morpheus **·**  Smith **·**  Ajanlar **·**  Kahin **·**  Architect **·**  Niobe **·**  Merovingian **·**  Seraph **·**  Diğer karakterler **·**  Programlar ve makineler |

| * g
* t
* d
Wachowski kardeşler'in çalışmaları |
| --- |
| Filmler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yazılan & Yönetilen | 
* *Bound* (1996)
* *Matrix* (1999)
* *Matrix Reloaded* (2003)
* *Matrix Revolutions* (2003)
* *Hızlı Yarışçı* (2008)
* *Bulut Atlası* (2012)
* *Jüpiter Yükseliyor* (2015)
* *Matrix Resurrections* (2021)

 |
| Yazılan & Yapılan | 
* *Animatrix* (2003)
* *V for Vendetta* (2005)
* *Hızlı Yarışçı* (2008)
* *Bulut Atlası* (2012)

 |
| Diğer | 
* *Suikast Çemberi* (1995, senaryo)
* *Ninja’nın İntikamı* (2009, yapım)

 |

 |
| Oyunlar | 
* *Enter the Matrix* (2003)
* *The Matrix Online* (2005)
* *The Matrix: Path of Neo* (2005)
* *Speed Racer: The Videogame* (2008)

 |


| * g
* t
* d
En İyi Film Empire Ödülü |
| --- |
| 
* *Cesur Yürek* (1996)
* *Yedi* (1997)
* *Siyah Giyen Adamlar* (1998)
* *Titanik* (1999)
* *Matrix* (2000)
* *Gladyatör* (2001)
* *Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği* (2002)
* *Yüzüklerin Efendisi: İki Kule* (2003)
* *Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü* (2004)
* *Medusa Darbesi* (2005)
* *King Kong* (2006)
* *Casino Royale* (2007)
* *Son Ültimatom* (2008)
* *Kara Şövalye* (2009)
* *Avatar* (2010)
* *Başlangıç* (2011)
* *Harry Potter ve Ölüm Yadigârları: Bölüm 2* (2012)
* *Skyfall* (2013)
* *Yerçekimi* (2014)
* *Yıldızlararası* (2015)
* *Diriliş* (2016)
* *Rogue One: Bir Star Wars Hikayesi* (2017)
* *Star Wars: Son Jedi* (2018)

 |

| * g
* t
* d
En İyi Bilimkurgu Filmi Saturn Ödülü |
| --- |
| 1970'ler | 
* *Slaughterhouse-Five* (1972)
* *Soylent Green* (1973)
* *Rollerball* (1974/1975)
* *Logan'ın Kaçışı* (1976)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm IV - Yeni Bir Umut* (1977)
* *Superman* (1978)
* *Yaratık* (1979)

 |
| 1980'ler | 
* *Yıldız Savaşları: Bölüm V - İmparator* (1980)
* *Superman II* (1981)
* *E.T.* (1982)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm VI - Jedi'ın Dönüşü* (1983)
* *Terminatör* (1984)
* *Geleceğe Dönüş* (1985)
* *Aliens* (1986)
* *RoboCop* (1987)
* *Alien Nation* (1988)
* *Gerçeğe Çağrı* (1989/1990)

 |
| 1990'lar | 
* *Terminatör 2: Kıyamet Günü* (1991)
* *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1992)
* *Jurassic Park* (1993)
* *Yıldız Geçidi* (1994)
* *12 Maymun* (1995)
* *Kurtuluş Günü* (1996)
* *Siyah Giyen Adamlar* (1997)
* *Armageddon* / *Karanlık Şehir* (1998)
* *Matrix* (1999)

 |
| 2000'ler | 
* *X-Men* (2000)
* *Yapay Zeka* (2001)
* *Azınlık Raporu* (2002)
* *X2: X-Men United* (2003)
* *Sil Baştan* (2004)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm III - Sith'in İntikamı* (2005)
* *Son Umut* (2006)
* *Cloverfield* (2007)
* *Iron Man* (2008)
* *Avatar* (2009)

 |
| 2010'lar | 
* *Başlangıç* (2010)
* *Maymunlar Cehennemi: Başlangıç* (2011)
* *Yenilmezler* (2012)
* *Yerçekimi* (2013)
* *Yıldızlararası* (2014)
* *Star Wars: Güç Uyanıyor* (2015)
* *Rogue One: Bir Star Wars Hikayesi* (2016)
* *Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı* (2017)
* *Başlat: Ready Player One* (2018/2019)
* *Star Wars: Skywalker'ın Yükselişi* (2019/2020)

 |
| 2020'ler | 
* *Nope* (2021/2022)
* *Avatar: The Way of Water* (2022/2023)

 |

| * g
* t
* d
En İyi Film MTV Film Ödülü |
| --- |
| En İyi Film  (1992-2011, 2018-günümüz) | 
* *Terminatör 2: Kıyamet Günü* (1992)
* *A Few Good Men* (1993)
* *Menace II Society* (1994)
* *Ucuz Roman* (1995)
* *Yedi* (1996)
* *Çığlık* (1997)
* *Titanik* (1998)
* *There's Something About Mary* (1999)
* *Matrix* (2000)
* *Gladyatör* (2001)
* *Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği* (2002)
* *Yüzüklerin Efendisi: İki Kule* (2003)
* *Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü* (2004)
* *Napoleon Dynamite* (2005)
* *Davetsiz Çapkınlar* (2006)
* *Karayip Korsanları: Ölü Adamın Sandığı* (2007)
* *Transformers* (2008)
* *Alacakaranlık* (2009)
* *Alacakaranlık Efsanesi: Yeni Ay* (2010)
* *Tutulma* (2011)
* *Black Panther* (2018)
* *Avengers: Endgame* (2019)
* *Ödül Verilmedi*  (2020)
* *To All the Boys: Always and Forever* (2021)
* *Örümcek-Adam: Eve Dönüş Yok* (2022)
* *Çığlık 6* (2023)

 |
| Yılın Filmi  (2012-2017) | 
* *Alacakaranlık Efsanesi: Şafak Vakti Bölüm 1* (2012)
* *Yenilmezler* (2013)
* *Açlık Oyunları: Ateşi Yakalamak* (2014)
* *Aynı Yıldızın Altında* (2015)
* *Star Wars: Güç Uyanıyor* (2016)
* *Güzel ve Çirkin* (2017)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4616999-4
* LCCN: no2001013717
* NKC: unn2006375073
* NLI: 987007289807805171
* VIAF: 185722403
* WorldCat (LCCN): no2001-013717

 |