**İstirya Dükalığı** (Almanca: Herzogtum Steiermark; Slovence: Vojvodina Štajerska, Macarca: Stájer Hercegség), günümüz Avusturya'sının güneyinde ve Slovenya'nın kuzeyinde yer alan bir dükalıktı. 1806 yılına kadar Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir parçasıydı ve 1918'ya kadar da Avusturya-Macaristan'ın bir taç toprağıydı.

Geçmiş
------

1180'de İmparator Frederick Barbarossa tarafından, o yılın başlarında Bavyera Dükü Henry'nin düşüşünden sonra İstirya, komşu Karintiya ve Bavyera ile eşit bir dükalık oluşturdu. Margrave Ottokar böylece İstirya'nın ilk dükü ve aynı zamanda eski Otakar Hanedanı'nın son temsilcisi oldu. Ottokar'ın hiçbir sorunu olmadığı için, 1186'da 976'dan beri Avusturya'nın hükümdarları olan güçlü Babenberg Hanesi ile Georgenberg Paktı'nı imzaladı, bundan sonra her iki duka da sonsuza kadar kişisel birlik içinde yönetilmeye başladı. 1192'de ölümü üzerine Steiermark, öngörüldüğü gibi, Avusturya'nın Babenberg dükü Leopold V'nin eline geçti.

Avusturyalı Babenbergler, 1246'da Dük Frederick II'nin Macaristan Kralı IV. Béla'ya karşı savaşta öldürülmesiyle yok oldu. İstirya, komşu dükalıklar arasında bir anlaşmazlık konusu haline geldi. 1254'te, Bohemya Kralı II. Ottokar onu fethedene ve 1260 Kressenbrunn Savaşı'nda galip gelene kadar Macar kralları tarafından yönetildi. Kral II. Ottokar, son dükün kız kardeşi Margaret ile evlendiğinden, hem Avusturya hem de Steiermark üzerinde hak iddia etti. Bu nedenle dukalıkların kaçan derebeylikler olduğunu iddia eden ve yeni seçilen Almanya Kralı I. Rudolph'un güçlü muhalefetiyle karşılaştı. Rudolph nihayet 1278 Marchfeld Savaşı'nda Ottokar'ı yendi, Avusturya ve İstirya'yı ele geçirdi ve onları oğulları Albert I ve Rudolf II'ye verdi.

Habsburg Hanedanı o andan itibaren İstirya'ya kendi soyundan gelen dükleri gönderdi. Ancak düklük, 1379 Neuberg Antlaşması ile Avusturya'dan ayrıldı, ardından İstirya, Carinthia ve Carniola, Graz'da ikamet eden Leopold soyundan Leopold III'ün torunları tarafından yönetilen İç Avusturya topraklarını oluşturdu. 1456'da, Aşağı İstirya'daki ortak Celje dükalıkları satın alarak Steiermark bölgesini önemli ölçüde genişletebildi. Leopold'un torunu Frederick V, 1457'de Avusturya'yı devraldığında, her iki dukalık da kişisel birlik içinde yönetildi. 1496'da Frederick'in oğlu Maximilian, 1856'ya kadar Graz'a dönmelerine izin verilmeyen tüm Yahudileri İstiryadan kovmak için bir emir imzaladı. 1512'de Avusturya İmparatorluğuna katıldı.

İç Avusturya Arşidükü II. Charles yönetiminde Graz, Cizvitler tarafından 1585'te kurulan Graz Üniversitesi'nde hızlandırılan ve Charles'ın yönetiminde devam eden Karşı-Reformasyonun merkezi oldu. 1619'da tüm Habsburg kalıtsal topraklarının tek hakimi ve Kutsal Roma İmparatoru olan oğlu Arşidük II. 1526 Mohaç Savaşı'ndan sonra, bölge ciddi şekilde acı çekti. Türkler, İstirya'ya yaklaşık yirmi kez akın yaptılar.

İstirya, Habsburg Monarşisinin bir parçası olarak kaldı ve 1804'ten itibaren Avusturya İmparatorluğu'na ait oldu. Dükalığın gelişimi, 1811'de Graz Teknoloji Üniversitesi'nin öncülü olan Joanneum'u ve 1840'ta Leoben Üniversitesi'ni kuran İmparator I. Francis'in küçük kardeşi Avusturya Arşidükü John tarafından kararlı bir şekilde desteklendi. Mürzzuschlag'a giden Semmering demiryolu ve Viyana'dan Trieste'ye giden Avusturya Güney Demiryolu hattı 1857'de tamamlandı ve bu da İstirya ekonomisini canlandırdı. 1867 Avusturya-Macaristan Uzlaşması (Ausgleich) sırasında, düklük Avusturya-Macaristan Monarşisinin Cisleithanian kısmı için bir taç toprak olarak verildi, milliyetçiliğin yükselişiyle birlikte Alman ve Sloven nüfusu arasındaki çatışmalar yoğunlaştı.

I. Dünya Savaşı'nın ardından Avusturya-Macaristan'ın çöküşü üzerine, Alman Avusturya'nın geriye kalan devleti, İstirya düklüğünün büyük bölümleri de dahil olmak üzere önemli bir Almanca konuşan nüfusa sahip tüm Cisleithanian Avusturya'yı talep ederken, Sloven Aşağı İstirya bölgesi Eyaleti'ne katıldı. Slovenler, Hırvatlar ve Sırplar. Silahlı çatışmalar, özellikle çok milletli Maribor (Marburg) kasabası çevresinde ortaya çıktı, 1919 St Germain Antlaşması'na kadar eski düklük, topraklarının üçte ikisi (daha sonra Yukarı Steiermark olarak adlandırılan) Graz da dahil olmak üzere etnik hatlar arasında geniş bir şekilde bölündü. Avusturya ile kalan ve Maribor'un Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı'na geçmesiyle Aşağı İstiryanın güney üçte biri, sonunda modern Slovenya'nın bir parçası haline geldi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "duchy-of-styria". 28 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "Duchy of Styria". 15 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "Steiermark". 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n50012303
* SUDOC: 027353923
* VIAF: 154251299
* WorldCat: lccn-n50012303

 |