Başlığın diğer anlamları için Adapa (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

| AntikMezopotamya dini |
| --- |
|  |
| İlkel varlıklar
* Apsû  ile Tiamat
* Lahmu ile Lahamu
* Anshar ile Kishar
* Mummu
 |
| Karar veren yedi tanrı
* Dört birincil
	+ Anu
	+ Enlil
	+ Enki
	+ Ninhursag
* Üç gök tanrısı
	+ İnanna/İştar
	+ Nanna/Sin
	+ Utu/Şamaş
 |
| Diğer büyük tanrılar
* Adad
* Dumuzid
* Enkidu
* Ereşkigal
* Kingu
* Geştinanna
* Lahar
* Marduk
* Nergal
* Ninurta
 |
| Küçük tanrılar
* Agasaya
* Anunnaki
* Asaruludu
* Ashnan
* Bel
* Enbilulu
* İsimud
* Lahar
* Mami/Nintu
* Mamitu
* Nabu
* Namtar
* Nanshe
* Nidaba
* Ningal
* Ninkasi
* Ninlil
* Ninshubur
* Ninsun
* Nuska
* Sarpanit
* Uttu
 |
| Yarı tanrılar ile kahramanlar
* Adapa
* Enkidu
* Enmerkar
* Gılgamış
* Lugalbanda
* Şamhat
* Siduri
* Atra-Hasis
* Apkallu (yedi bilge)
 |
| Ruhlar ile canavarlar
* Utukku
* Lamassu/Shedu
* Asakku
* Edimmu
* Siris
* Anzû
* Humbaba
* Asag
* Hanbi
* Kur
* Lamashtu
* Pazuzu
* Rabisu
 |
| Hikâyeler
* *Atra-Hasis*
* *Enmerkar ile the Lord of Aratta*
* *Enûma Eliš*
* *Gılgamış Destanı*
 |
| 
İlgili konular |
| * Sümer mitolojisi
* Babil mitolojisi
 |
| * g
* t
* d
 |

**Adapa**, Adaba Mezopotamya mitolojisinde yaratılmış ilk insandır. Adapa Sümer kralları listesi'nde ulusun ilk lideri olarak geçer. Farklı biçimlerinde *Oanes* ve *Alulim* olarak da anıldığı olmuştur. Akadca'da ismi *adamu, erkek insan* anlamına gelir. Öykü tevrat anlatılarında yer alan yasak meyveden yiyen Âdem ile Havva'nın cennetten atılması öyküsü ile ilişkilendirilmektedir.

Adapa antik Eidug şehrinin kralıydı. Enki tarafından yaratıldığına inanılırdı, bir bakıma Enki'nin oğlu olarak düşünülmüştür. Yarı faniydi ama ölümsüzlerin kuvvetine sahipti. Evrenin tüm bilgisinin üçte birine sahip olduğu, bu bilginin ona Enki tarafından öğretildiğine inanılırdı. İnsanlığa dili öğretenin Adapa olduğuna inanılır.

Kral olarak görevlerinin yanı sıra bir rahip ve üfürükçüydü. Öldükten sonra **yarı tanrı**lar sınıfı olarak değerlendirilen yedi büyük bilge (apkallu)'dan biri olmuştur.

Adapa mitinin öyküsü
--------------------

Mite göre Adapa tanrısal soydan gelen bir fanidir. Balıkçı teknesini devirdiği gerekçesiyle *Güney Rüzgârı'*nın kanatlarını kırınca cennetin ve tanrıların tanrısı olan Anu'nun önünde hesaba çekilmesi gerekir. Adapanın koruyucu tanrısı olan Ea/Enki, cennetteyken yiyip içmemesi gerektiği konusunda onu uyarır. Bu aslında bir aldatmadır, böylece Adapa'nın ölümsüz olma şansını elinden almıştır.

Bu mite göre ise insanların ölümlü oluşu Adapa'nın aptallığından kaynaklıdır. Enki (Ea), oğluna bilgelik vermiş, ama ölümsüz yaşamı vermemiştir. Bir gün Adapa'nın önüne ölümsüzlüğü elde etme şansı çıkar, ancak Adapa reddeder. Tanrı Anum'un huzuruna çağrılır. Ea, önceden ona orada ölüm için yiyecek ve içecek verileceğini, onlardan tatmamasını haber verir. Hüküm verileceği gün, öteki tanrılar onu tutarlar ve yumuşayan Anum, ölümsüzlük yiyecek ve içeceğini getirtir. Adapa bunları da almak istemez. Anum, şaşırıp nedenini sorar. Adapa şöyle yanıtlar: "Bir başkası yemeyeceksin, içmeyeceksin, dedi". Anum, buna bakıp Adapa'nın yeryüzüne atılmasını emreder.

Günümüz inançlarına etkiler
---------------------------

Yahudilerin Babil sürgünü sırasında Yahudi bilginleri tarafından diğer mitolojik unsurlarla birlikte kültürel hafızaya alınan Adapa öyküsü ilk insan ve insanlığın atası olarak Tevrat'ın yazımı sırasında Tevrat anlatımlarına (genesis) konu edilmiş, kültürel miras olarak Ortadoğu din ve inanışlarına aktarılmıştır.

Adapa ve diğer sümer mitolojilerine ait çok sayıda imgenin Adem ve tufan hikâyeleri gibi Tevrat anlatılarına aktarıldığı düşünülmektedir. Bunlardan bazıları Adem (Adam) ismi, sonsuz yaşam sürülen cennette yaşamaktayken yasak meyvelerden yeme ile bağlantılı bir şekilde tanrı tarafından hesaba çekilme ve cennetten atılma, her şeyin isminin (bilgisinin) kendisine öğretilmiş olması, kendisinin ilk insan olmakla birlikte ilk rahip (ibrahimi dinlerde ilk peygamber) oluşu, cennetten medeniyete ait sanat veya bilgileri getirmesi, Ea ile Eva (Havva) isim ve rollerine ait benzeşmelerdir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Sümer Mitolojisi
* Sümerler
* Babil sürgünü
* Adem
* Havva

Kaynakça
--------

**1****:** *Üfürükçü*, yani kötü ruhları kovan kimse.

1. 1 2  "The Myth of Adapa". *World History Encyclopedia* (İngilizce). 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb14450178n (data)
* GND: 122397819
* SUDOC: 078602475
* VIAF: 67347099
* WorldCat: viaf-67347099

 |