**Yer çekirdeği**, Dünya'nın en iç kısmını oluşturur. En kalın yer katmanıdır (geosfer).

Mantodan Wiechert-Gutenberg süreksizliği ile ayrılır. 2.890 kilometre derinlikten Dünya'nın merkezine (6.370 km) kadar uzanır; yani 3.480 kilometre kalınlıktadır. Yoğunluğu dış sınırında 10 g/cm³, Dünya'nın merkezî kısmında ise 13 g/cm³ kadardır. Esas olarak demir-nikel alaşımından oluştuğu sanılmaktadır. Çekirdek, eski literatürde *nife* terimiyle açıklanan kısma karşılık gelir. Deprem dalgalarının yayılışına bakılarak yapılan araştırmalar, çekirdeğin iki kısımdan meydana geldiğini göstermektedir:

Çekirdek, dış çekirdek ve iç çekirdek olmak üzere iki kısma ayrılır. Dış çekirdek, 2.890–5.000 kilometre arasında yer alır ve kalınlığı 2.110 km'dir. Burada yoğunluk 5,5'dan 10'a kadar çıkar ve P dalga hızı ise 13.6 km/s'den 8.1 km/s'ye düşer. Enine deprem dalgaları (S dalgaları) bu kısma sokulmadıklarından dış çekirdeğin sıvı olduğu sonucuna varılmıştır. İç çekirdek ise 5.000-6.370 kilometreler arasında, yani Dünya'mızın tam merkezinde yer alır ve katıdır. Kalınlığı 1.370 kilometredir. Dış ve iç çekirdek arasındaki yoğunluk 12,3, sıcaklık ise 4.300 °C (4.570 K)'i bulur. Dış ve iç çekirdek arasındaki en önemli fark, dış çekirdekte demir-nikel alaşımı magma ergimiş hâlde iken iç kısımda çok yüksek basınç etkisiyle kristal hâlinde olmasıdır. İç çekirdekte yoğunluk 13,6 g/cm³, sıcaklık ise 6.300 °C (6.570 K)'dir. İç çekirdeğe yoğunluğunun çok fazla olması sebebiyle ağırküre anlamında barisfer de denilir.

Yukarıda da görüldüğü gibi yerkürenin yoğunluğu yeryüzünden mantoya doğru artmaktadır. Granitik yer kabuğunda 2,7–2.8 g/cm³ civarında olan yoğunluk, merkezde 13 g/cm³'ü bulmaktadır.

Yoğunluk artışı sürekli ve tedricî değildir; belirli derinliklerde ani yoğunluk artışları görülür. Bu derinliklerden biri *Mohorovicic kesintisi* veya kısaca *Moho kesintisi* olarak adlandıran ve yer kabuğu ile manto arasındaki sınıra tekabül eden derinliktir. Mantodan çekirdeğe geçişte de bu şekilde bir ani yoğunluk artışı görülür. Mantonun alt zonunda 6 g/cm³'e yakın olan yoğunluk, çekirdeğin üst sınırında birden 10 g/cm³'e çıkar. Ani yoğunluk artışının görüldüğü bu sınıra da *Wiechert-Gutenberg kesintisi* denir.

Yerkürenin merkezine doğru gidildikçe yoğunluk değerleri gibi sıcaklık ve basınç değerleri de artar. Ancak sıcaklığın ve basıncın birim mesafedeki artış değeri, yani gradyanları sabit değildir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Nijman, Jan (2020). *Geography: Realms, Regions, and Concepts* (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410.

Ayrıca bakınız
--------------

* Dış çekirdek
* İç çekirdek
* Manto
* Yerküre

Dış bağlantılar
---------------

* deu.edu.tr - Yerküre 16 Mart 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Dünya'nın yapısı |
| --- |
| Kabuklar | Yerkabuğu **·**  Litosfer **·**  Astenosfer **·**  Mezosfer **·**  Manto **·**  Dış çekirdek **·**  İç çekirdek **·**  Yer çekirdeği |
| Süreksizlikler | Conrad (Kıtasal kabuk) **·**  Mohorovičić (taban çekirdeği) **·**  Wiechert-Gutenberg (çekirdek-manto sınırı) **·**  Lehmann (sıvı dış ve katı iç çekirdek arası) |
| Argümanlar | Levha tektoniği |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4152675-2
* LCCN: sh85040429
* NKC: ph163341
* NLI: 987007567859905171

 |