**Mary William Ethelbert Appleton Burke** (7 Ağustos 1884 - 14 Mayıs 1970), Broadway ve radyoda, sessiz ve sesli filmlerde ünlü olan Amerikalı bir aktrisdi. Modern izleyiciler tarafından en çok Metro-Goldwyn-Mayer film müzikali *The Wizard of Oz'da* (1939) Kuzeyin İyi Cadısı Glinda olarak tanınır. 1910’lu ve 1920’li yıllarda önemli bir trend belirleyiciydi.

Burke, *Merrily We Live'da* (1938) Emily Kilbourne rolüyle En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'ne aday gösterildi. *Ayrıca Topper* film serisindeki rolleriyle de hatırlanır. Kusursuz bir şekilde tiz, titreyen ve aristokrat sesi sayesinde aptal veya şımarık sosyete tiplerini oynamak için sık sık tercih edildi.

Broadway yapımcısı Florenz Ziegfeld Jr. ile 1914'ten 1932'ye, kocasının ölümüne kadar evli kaldı.

Çocukluğu
---------

Burke, Blanche (evlilik öncesi soyadı Beatty) ve ikinci kocası William "Billy" Ethelbert Burke'ün kızı olarak Washington DC'de doğdu. Barnum & Bailey Circus için çalışan bir şarkıcı ve palyaço olan babasıyla Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'yı gezdi. Ailesi Londra'ya yerleşti ve West End'deki oyunlara katıldı. 1903'te sahneye çıkmaya başladı ve ilk çıkışını Londra'da *The School Girl'de yaptı*. Diğer Londra gösterileri arasında *Dantzic Düşesi* (1903) ve *Mavi Ay* (1904) yer aldı. Sonunda Broadway müzikal komedilerinde rol almak için Amerika'ya döndü.

Kariyer
-------

Burke, Broadway'de başrolde oynadığı *Mrs.* *Dot*, *Suzanne*, *The Runaway*, The "Mind-the-Paint" Girl ve 1910'dan 1913'e *kadar The Land of Promise* oynadı. Sir Arthur Wing Pinero'nun *The Amazons'unun* yeniden canlanmasında yardımcı bir rolde oynadı. Orada yapımcı Florenz Ziegfeld ile tanıştı ve 1914'te onunla evlendi. İki yıl sonra bir kızları oldu, yazar Patricia Ziegfeld Stephenson (1916-2008).

Burke filmler için sözleşme imzalandı ve sinemaya ilk çıkışını *Peggy* (1915) rolüyle yaptı. Başarısı olağanüstüydü ve kısa sürede o zamana kadar herhangi bir sinema oyuncusunun en yüksek maaşı olan parayı kazanmaya başladı. İlk uzun metrajlı *filmini 15 bölümlük Gloria's Romance* (1916) ile takip etti, bu bir başka popüler filmiydi ve eleştirmenlerce beğenildi. 1917'de sessiz film hayranlarının favorisiydi ve Mary Pickford, Lillian Gish, Clara Kimball Young ve Irene Castle'a rakip oldu. Öncelikle, en başarılı Amerikan oyunu *olan The Mind-the-Paint"* Girl'e benzer şekilde kışkırtıcı toplum dramalarında ve komedilerinde rol aldı. Genç kız çekiciliği ve oyunculuk yeteneğiyle birlikte, son moda elbiseler, kürkler ve takılar içinde sonuna kadar giyinirken, giyim anlayışı da kadın izleyicilerin beğenisini kazandı. Bu dönemde rol aldığı filmler arasında *Arms and the Girl* (1917), *The Mysterious Miss Terry*, *Let's Get a Divorce* (1918), *Good Gracious, Annabelle* (1919), *Away Goes Prudence* (1920) ve *The Frisky Mrs vardı. .* *Johnson* (1920) yer alır,

Burke'ün güzelliği ve zevki onu 1910'lar ve 20'ler boyunca önemli bir trend belirleyici yaptı. 1909 gibi erken bir tarihte, *My Wife'daki* (1909) Broadway performansının ardından, büyük mağazalar düz yakalı ve dantel süslemeli "Billie Burke Dress"i taşımaya başladılar. Bu süre zarfında, Burke'ün ekrandaki ve ekran dışındaki gardırobunun çoğu, New York şubesi sosyetiklerin ve eğlence ünlülerinin moda merkezi olan önde gelen Avrupalı modacı Lucile (özel hayatında Lady Duff Gordon) tarafından sağlandı. Burke, ününü "yeni bir tür aktris, kaygısız ve kızıl saçlı ve güzel kıyafetlerim vardı" olarak yansıttı.

Filmdeki başarısına rağmen, Burke sonunda sahneye geri döndü ve *Caesar's Wife* (1919), *The Intimate Strangers* (1921), *The Markiz* (1927) ve *The Happy Husband* (1928) filmlerinde göründü. Ertesi yıl Wall Street İflasında ailenin yatırımları battığında, kocasına yardım etmek için ekran oyunculuğuna devam etti.

Burke, Hollywood'a geri dönüşünü 1932'de George Cukor'un yönettiği *A Bill of Divorcement'ta* Margaret Fairfield rolüyle yaptı. Hepburn'ün ilk filmi olan filmde Katharine Hepburn'ün annesini canlandırdı. Filmin yapımı sırasında kocası Florenz Ziegfeld'in ölümüne rağmen, cenazesinden kısa bir süre sonra oyunculuğa devam etti.

1933'te Burke, George Cukor'un yönettiği ve Lionel Barrymore, Marie Dressler, John Barrymore, Jean Harlow ve Wallace Beery *ile birlikte oynadığı Dinner at Eight* adlı komedide bir akşam yemeği partisine ev sahipliği yapan dağınık beyinli bir sosyete kadını olan Millicent Jordan olarak rol aldı. Film büyük bir başarı elde etti ve kariyerini canlandırdı. Daha sonra birçok komedi ve müzikalde, tiz sesiyle sersem, tüy beyinli üst sınıf bir matron olarak tipik bir şekilde rol aldı.

1936'da MGM, En İyi Film ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödüllerini (Luise Rainer Ziegfeld'in nikahsız eşi Anna Held rolünde) kazanan Florenz Ziegfeld'in (*The Great Ziegfeld*) biyografisini çekti. William Powell, Ziegfeld'i ve Myrna Loy, ise Burke'ü oynadı; bu, stüdyoyla sözleşmesi olan ve kendisinin oynayabileceğine inanan Burke'ü çileden çıkardı, ancak MGM, onun genç benliğini oynamak için çok yaşlı olduğunu düşündü.

Burke Cary Grant ve Constance Bennett'in oynadığı sosyetik hayaletlerin musallat olduğu bir adamla evli olan cıvıl cıvıl ve püriten Clara Topper'ı oynadığı *Topper'da* (1937) göründü. Filmin devam filmlerindeki rolüne geri döndü. *Merrily We Live'da* (1938) Emily Kilbourne olarak bir sonraki performansı tek Oscar adaylığı ile sonuçlandı. 1938'de Victor Fleming'in yönettiği ve Judy Garland'ın oynadığı *The Wizard of Oz* (1939) müzikalinde Kuzeyin İyi Cadısı Glinda'yı oynaması için seçildi. Daha önce Garland'la, Judy'nin histerik bir şekilde histerik aktris annesini oynadığı *Herkes Sing filminde çalışmıştı.* *Yönetmen George Cukor, Rüzgar Gibi* Geçti'de (1939) ona Pittypat Hala rolünü teklif etti, ancak reddetti ve Cukor'un "Billie Burke-vari" bir şekilde oynanmasını istediği bir karakter olan Laura Hope Crews tarafından canlandırıldı. Bunu, her ikisi de Vincente Minnelli'nin yönettiği ve Spencer Tracy, Joan Bennett ve Elizabeth Taylor'ın *oynadığı Gelinin Babası* (1950) ve *Babanın Küçük Temettüleri* (1951) izledi. .

Burke, Cameron Shipp *ile birlikte With a Feather on My Nose* (Appleton 1949) ve *With Powder on My Nose* (Coward McCann, 1959) olmak üzere iki otobiyografi yazdı.

Özel hayatı ve ölümü
--------------------

Burke 85 yaşında, 14 Mayıs 1970’de Los Angeles’ta ve doğal nedenlerle öldü. Kensico Mezarlığı, Valhalla, Westchester County, New York’a gömüldü.

Film endüstrisine katkılarından dolayı Burke 1960 yılında 6617 Hollywood Bulvarı'nda bir sinema yıldızıyla Hollywood Walk of Fame'e alındı.

4 Kasım 2015'te, Merkür gezegeninin kuzey kutbuna yakın olan Burke kraterinin adı Billie Burke'den alındı.

Kaynaklar
---------

1. ↑  "*The School Girl* a Hit" 10 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *The New York Times*, May 10, 1903, accessed February 20, 2011
2. ↑  *Mrs. Ziegfeld: The Public and Private Lives of Billie Burke*, p. 50.
3. ↑  Hampton's magazine 20 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Volume 26, Page 362.
4. ↑  "Patricia Ziegfeld Stephenson, Daughter of Legendary Broadway Impresario". *Jazz News*. 25 Nisan 2008. 29 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2008.
5. ↑  "Glinda the Good Witch: The Early Years". *Oscars.org | Academy of Motion Picture Arts and Sciences* (İngilizce). 4 Ağustos 2015. 1 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2019.
6. ↑  *When Broadway Was the Runway*. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. 31 Ocak 2009. doi:10.9783/9780812206166. ISBN 9780812206166.
7. ↑  Marlis Schweitzer (2008). "Patriotic Acts of Consumption: Lucile (Lady Duff Gordon) and the Vaudeville Fashion Show Craze". *Theatre Journal*. **60** (4): 585-608. doi:10.1353/tj.0.0111. ISSN 1086-332X.
8. ↑  DeBauche (March 2008). "Testimonial Advertising Using Movie Stars In The 1910s: How Billie Burke Came to Sell Pond's Vanishing Cream in 1917". *Journal of Macromarketing*. **28** (1): 87 – Sage vasıtasıyla.
9. ↑  *The Making of Gone With the Wind*. University of Texas Press. 2014. s. 86. ISBN 978-0-292-76126-1.
10. ↑  Obituary *Variety*, May 20, 1970.
11. ↑  "Hollywood Walk of Fame - Billie Burke". *walkoffame.com*. Hollywood Chamber of Commerce. 18 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2017.
12. ↑  "Gazetteer of Planetary Nomenclature". 29 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 6067937
* BNE: XX4792312
* BNF: cb139302489 (data)
* GND: 136289819
* ISNI: 0000 0001 1631 6948
* LCCN: n85151807
* MusicBrainz: 73123cdd-d609-44a9-b39a-087a9111f36c
* NKC: xx0258604
* NLA: 35136655
* NLI: 987007439440105171
* NLK: KAC2020O2326
* NTA: 073082058
* SNAC: w6dn4mhs
* SUDOC: 162467516
* VIAF: 44487813
* WorldCat: lccn-n85151807

 |