**Wynton Learson Marsalis** (d. 18 Ekim 1961); Amerikalı trompetçi, besteci, öğretmen, müzik eğitimcisi ve Jazz at Lincoln Center'in sanat yönetmeni. Marsalis'in bestelediği Blood on the Fields, Pulitzer Müzik Ödülü'ne layık görülen ilk caz bestedir. Hayatı boyunca birçok ödül kazanmıştır.

Hayatı ve kariyeri
------------------

Wytnon Learson Marsalis, 18 Ekim 1961 tarihinde New Orleans, Louisiana'da doğdu. Babasının adı Ellis Marsalis Jr. annesinin adı ise  Delores (née Ferdinand)'dir. Babası piyanist ve müzik profesörüdür. Marsalis'in kardeşleri: Branford Marsalis, Marsalis III (1964), Delfeayo Marsalis, Mboya Kinyatta Marsalis (1971) ve Jason Marsalis. Ayrıca Branford, Delfeayo, Jason ve baba Ellis de Caz müzisyenidir. Elis III ise şair, fotoğrafçı Baltimore merkezli ağ mühendisidir.

8 yaşında geldiğinde Wynton, bançocu Danny Barker tarafından yönetilen Fairview Baptist Church müzik grubunda geleneksel New Orleans müziği yapmaya başladı. 14 yaşına geldiğinde ise  New Orleans Philharmonic ile müzik yaptı. Lise yılları boyunca Marsalis,  New Orleans Symphony Brass Quintet, New Orleans Community Concert Band, New Orleans Gençlik Orkestrası, New Orleans Senfonisi, various jazz bands ve yerel funk müzik gruplarıyla müzik yapmıştır.

Marsalis, Benjamin Franklin Lisesi'nden 3.98 GPA ile mezun oldu. 17 yaşında geldiğinde Tanglewood Music Center'e kabul edilmiş en genç müzisyendi. 1979 yılında Julliard Okulu'na katılmak üzere New York'a taşındı ve şehir etrafında konserler verdi. Bu süre zarfında Marsalis, trumpetçi Woody Shaw'dan eğitim almak ve zaman geçirmek için National Endowment for the Arts'tan burs aldı. Art Blakey tarafından yönetilen Jazz Messengers'a katıldı.  Sarah Vaughan, Dizzy Gillespie, Sweets Edison, Clark Terry, Sonny Rollins, Ron Carter,Herbie Hancock, Tony Williams ve birçok diğer caz müzisyeni ile müzik yaptı.

1995 yılında PBS, *Marsalis on Music* programını yayınladı (Caz ve klasik müzik türlerini barındıran eğitici bir TV dizisi). Ayrıca aynı yıl National Public Radio, Marsalis'in hakkında bir içerik yayınladı. Onun Radyo ve TV programları Peabody Ödülü'ne layık görüldü. Ayrıca 5 kitap yazmıştır: *Sweet Swing Blues on the Road*, *Jazz in the Bittersweet Blues of Life*, *To a Young Musician: Letters from the Road*, *Jazz ABZ* ve en son yayımlanmış kitabı *Moving to Higher Ground: How Jazz Can Change Your Life*. *Moving to Higher Ground: How Jazz Can Change Your Life* kitabında lise öğretmenleri için Dil sanatı çalışma rehberi bulunmaktadır. 

Marsalis 2004 yılında Lincoln Center'nde.
1987 yılında Lincoln Center'de yapılan bir caz programının kurucuları arasında yer aldı. 2004 yılında ise Frederick P. Rose Salonu'nun açılışını yaptı. Marsalis Lincoln Center'in sanat yönetmenliği ve Lincoln Center Orkestrası'nın caz müzik tönetmeliği görevlerini sürdürmektedir. En son yayınlarından biri 2011 yılında Blues-Rock gitaristi Eric Clapton ile birlikte Jazz at Lincoln Center'de gerçekleştirilen canlı konserdir.

Aralık 2011 tarihinde Marsalis, TV programı *CBS This Tonight*'ın yeni muhabiri seçildi. CuriosityStream danışma kurulunun üyeleri arasında yer almaktadır.

Ödülleri
--------

Marsalis, 9 Grammy Ödülleri'nde layık görülmüştür. 1983 ve 1984 yıllarında Caz ve Klasik müzik kayıtları için Grammy Ödülü alan tek sanatçı oldu. Müziğe katkılarından dolayı art arda 5 yıl Grammy Ödülü alan 2 sanatçı arasındadır. (Diğer sanatçıa polka grup lideri Jimmy Sturr)

1995 yılında *Time Magazine* dergisi tarafından 40 yaşından küçük geleceği parlak Amerikalılar listesinde yer aldı. Ardından 1996 yılında Amerika'nın 25 en etkili kişisi listesinde ona da yer verildi. Kasım 2005 tarihinde National Medal of Arts madalyasını kazandı.

1997 yılında Marsalis'in bestelediği *Blood on the Fields* ile Pulitzer Müzik ödülü'ne layık görülen ilk Caz müzisyeni oldu. Zarin Mehta, Marsalis'e böyle bir kişisel not yazmıştır "Senin Blood on the Fields besten ile Pulitzer Ödülü kazanmana şaşırmış değilim. Buna eminim ki Buddy Bolden, Louis Armstrong ve diğerleri yukarılarda bir yerde sana tebessüm ediyorlar."

Marsalis, Hollanda müzik ödülü olan Edison Ödülü'ne ve Fransa'nın Grand Prix du Disque ödülüne layık görüldü. 1996 yılında  Britanya'nın üst düzey konservatuvarı Royal Academy, Marsalis'i onur üyesi yaptı. Wyton, Antarktika dışındaki kıtalarda 30 ayrı gezi yapmıştır ve kayıtları dünya çapında neredeyse 5 milyon kez kopyalanıp satılmıştır.

### Müzik ödülleri

Marsalis, 2005 yılında dönemin ABD Başkanı George W. Bush'tan National Medal of Arts madalyasını alıyor. 
#### Pulitzer Müzik ödülü

* 1997 *Blood on the Fields*, oratorio

**En iyi Caz Ensürtmantal Albüm Grammy Ödülü**

* 1985 *Black Codes*
* 1986 *J Mood*
* 1987 *Marsalis Standard Time – Volume I*

**En iyi Enstürmantal Solocu Grammy Ödülü**

* 1983 Raymond Leppard (kondüktör), Wynton Marsalis & the National Philharmonic Orchestra for *Haydn: Trumpet Concerto in E Flat/L. Mozart: Trumpet Concerto in D/Hummel: Trumpet Concerto in E Flat*
* 1984 Raymond Leppard (conductor), Wynton Marsalis & the English Chamber Orchestra for *Wynton Marsalis, Edita Gruberova: Handel, Purcell, Torelli, Fasch, Molter*

**En iyi ensürmantal Solo Grammy Ödülü**

* 1983 *Think of One*
* 1984 *Hot House Flowers*
* 1985 *Black Codes*

2007 yılında Marsalis
**Çocuklar için en iyi sözlü Albüm Grammy Ödülü**

* 2000 *Listen to the Storyteller*

Diskografi
----------

Ana madde: Wynton Marsalis diskografisi

Bibliyografya
-------------

* *Le Fabuleux Destin de Marciac* (Editions Un autre Reg'art, 2014) : a reference book about the French city of Marciac, the "Jazz in Marciac" festival and the key-role played by Wynton Marsalis in the story of this famous jazz festival29 Temmuz 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Stated on *Finding Your Roots*, PBS, 25 Mart 2012
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 10 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2016.
3. ↑   [*yalın URL*]
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2016.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2016.
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX1414154
* BNF: cb13897120d (data)
* CANTIC: a11075818
* CiNii: DA08028987
* GND: 119425815
* ISNI: 0000 0000 8096 9276
* LCCN: n83131637
* MusicBrainz: 0d74dcc7-5684-4695-830f-a9846aad8ba9
* NDL: 001211871
* NKC: ola2002157466
* NLI: 987007303584605171
* NLK: KAC201813429
* NTA: 070241678
* SELIBR: 318376
* SNAC: w60k2fwg
* SUDOC: 050237462
* VIAF: 17408121
* WorldCat: lccn-n83131637

 |