recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muarem Muarem** (Makedon: Муарем Муарем, 22 Ekim 1988, Üsküp), Türk asıllı Makedon futbolcudur.

Futbolculuk kariyeri
--------------------

### Kulüp takımları kariyeri

Makedonya'nın başkenti Üsküp'te köklü bir Rumeli Türkü ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Muarem, futbola Üsküp'ün 1. Lig takımlarından Rabotnicki Üsküp altyapısında başladı daha sonra 2008-09 sezonunda profesyonelliğe geçiş mukavelesi imzalayarak as takımı alındı. İlk sezonunda yarım sezon oynadıktan sonraki sezonun ikinci devresinde Kalkandelen (Teteva) kentinin 1. Lig ekibi FK Teteks'de kiralık futbolcu statüsünde oynadı. Yeni sezonda FK Rabotnicki Üsküp'e geri döndü ve düzenli olarak forma giymeye başladı.

2010-11 sezonu öncesinde oynanan UEFA Avrupa Ligi eleme karşılaşmalarında FK Rabotnicki Üsküp formasıyla dört kez görev aldı ve bu karşılaşmalarda 1 gol kaydetti.

Bursaspor gibi birçok türk takımının Muarem'le ilgilense de 2010-11 sezonu başlamadan Türkiye 1. Lig ekiplerinden Orduspor'a transfer oldu. Türk asıllı ve Türk pasaportuna sahip olmasına rağmen Türkiye Futbol Federasyonu tarafından ısrarla Türk futbolcu statüsünde oynatılmadı ve hala yabancı statüsünde oynamaktadır.[*kaynak belirtilmeli*] Orduspor başkanı Nedim Türkmen'ın büyük uğraşları rağmen 2010-11 sezonundan itibaren Muarem'in Türk statüsünde oynamayacağı açıklanmıştır. Orduspor için ilk resmî karşılaşmasına 21 Ağustos 2010 tarihinde Kayseri Erciyesspor'a karşı oynanan 1. Lig karşılaşmasında çıktı. İlk golünü ise 11 Eylül 2010 tarihinde Güngören Belediyespor'la oynanan 1. Lig karşılaşmasında kaydetti.

2011-12 sezonu başında Karabağ'a transfer oldu.

5 Haziran 2015 tarihinde, Eskişehirspor ile 3 yıllık sözleşme imzaladı.

### Millî takım kariyeri

13 kez millî takımlara çağrılan Muarem Muarem, 3 kez Makedonya U-17, 3 kez Makedonya U-18, 7 kez de Makedonya U-21 forması olmak üzere toplam 13 kez millî formayı giydi ve bu karşılaşmalarda 3 gol kaydetti.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2011.
2. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 4 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2011.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2011.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2011.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2011.

Dış bağlantılar
---------------

* TFF.org'da Muarem Muarem
* Mackolik.com'da Muarem Muarem
* Kicker Dergisi Resmî İnternet Sitesi - Muarem Muarem Profili
* Transfermarkt.com.tr'de Muarem Muarem
* weltfussball.de İnternet Sitesi - Muarem Muarem Profili1 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* fussball-talente.com İnternet Sitesi - Muarem Muarem Profili4 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Adam Mosseri** (23 Ocak 1983), Instagram’ın günümüzdeki başkanı ve eski Facebook yöneticisidir.

Hayatı
------

Mosseri 2008 yılına ürün tasarımcısı olarak Facebook'da işe başladı. 2009 yılında müdür, 2012 yılında ise Facebook'un tasarım direktörü olmuştur. 2016 yılından Mayıs 2018'e kadar Facebook başkan yardımcılığı görevini sürdürmüştür. 1 Ekim 2018 itibarıyla Facebook tarafından Instagram yeni başkanı olarak atanmıştır. Mosseri CEO değildir. Facebook'tan yapılan açıklamaya göre Facebook CEO unvanını sadece şirket kurucularına vermektedir. Mosseri Instagram'ın en üst düzey yöneticisidir.

Mosseri, San Fransisco'da yaşamaktadır. Evli ve 3 çocuk babasıdır. İsrail ve ABD vatandaşıdır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Facebook Exec Adam Mosseri Named Head of Instagram". *Billboard*. 2 Ekim 2018. 2 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2020.
2. ↑  Reuters (2 Ekim 2018). "Adam Mosseri to head Instagram". *DAWN.COM* (İngilizce). 2 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2020.
3. ↑  "Meet the Facebook insider who's been tapped to lead Instagram". *finance.yahoo.com* (İngilizce). 2 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2020.
**Fazıl Mustafa** (Azerice: *Fazil Mustafa*, d. 15 Ekim 1965), 3. 4.5. ve 6. dönem Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi milletvekili.

Hayatı
------

15 Ekim 1965'te doğmuştur. 1991'de Bakü Devlet Üniversitesinin hukuk bölümünden mezun olmuştur. Dağlık Karabağ harekâtında aktif rol almış, bir dönem Azerbaycan Halk Cephesi Partisi'nin başkan yardımcısı görevini üstlenmiştir. 
1992-1993'te Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nda devlet hukuk kurulunun başkanı olmuştur. 1995-1998 yılları arasında Türkiye'de Ebulfez Elçibey'in özel temsilcisi görevini yapmıştır. 2001-2003 yılları arasında Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinde subay olarak görev yapmıştır.
2003 yılında kurulan Büyük Kuruluş Partisinin başkanı seçilmiştir. 2005'te Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisine millet vekili seçilmiştir. 2008'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmuş ve 89.985 oy alarak toplamda %2.43 oy ile 3. olmuştur. Azerbaycan Milli Meclisi'nin Medeniyet Kurulunun başkan yardımcısıdır.

### Ailesi

Evlidir. 2 çocuğu vardır.

Kitapları
---------

* "Əbülfəz Elçibəy. Tarixdən gələcəyə", İstanbul, 1995.
* "Azərbaycanda Türk kimliyi və saxta tarix proplemi", Bakü, 2014
* "XX əsrin əvvələrində Azərbaycanda siyasi düşüncə cərəyanları", Bakü 2015
* "Asiyadan sivilizasiyaya", Bakü
* "Azərbaycan türklərinin dini-fəlsəfi dünyagörüşü- dini-fəlsəfi aspekt", Bakü
* "Azərbaycan türkünün iman davası", Bakü

Kaynakça
--------

1. ↑  Bağımsızlığının 20. Yılında Azerbaycan-Türkiye İlişkileri
2. ↑  "Bakü Fatihi"nin heykelini dikmek istiyor AZERBAYCAN

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n2016009061
* VIAF: 1126145857114922922117
* WorldCat: lccn-n2016009061

 |
**Feryâdî Hafız (İsmail) Hakkı Bey,** (d. 1885, Karabağ, Osmanlı İmparatorluğu -ö. 1963, Sivas, Türkiye), Türk şarkıcıdır.

Hayatı
------

1885 yılında Azeri bir aileden, Karabağ'da doğdu. Ailesi, 93 Harbi'nden sonra imzalanan Ayestafanos Antlaşması ve Berlin Antlaşması neticesinde Anadolu'ya göç ederek Sivas'a yerleşti. Türkçülük ve Turan idealizmini benimsemiştir. Feryadi Hafız (İsmail) Hakkı Bey, tambur ve bağlama çalabilmekteydi. *Feryad* adında bağlama ve tambur karışımı yaylı bir saz icat etmiştir. Bu sazı yaylı tambur gibi çalardı. Bu müzik aletinden dolayı *Feryadî* (Feryad çalan) mahlasını almıştır.

İlk taş plağını Fransa’da 1922 yılında çıkartmıştır. Fransa, Almanya ve İngiltere’de daha sonrasında birçok taş plaklar çıkarmıştır. Hey Onbeşli türküsünü 1927-28 yıllarında İngiliz His Master’s Voice şirketinde taş plağa okumuştur.

1963 yılında Sivas’ta vefat etti.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Wayback Machine" (PDF). *web.archive.org*. 20 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2023.
**Makriyali Kilisesi** veya **Noğedi Kilisesi**, Artvin ilinin Kemalpaşa ilçe merkezine yakın bir yerde, deniz kıyısında konumlanan Orta Çağ'dan kalma bir kilisedir. Kilisenin bulunduğu yerin Osmanlı döneminde Makriyali / Makriyal olarak adlandırılması ve buranın adının Lazca Noğedi olmadından dolayı bu adlarla anılmaktadır. Makriyali'nin adının Kemalpaşa olarak değişmesinden sonra kiliseye Kemalpaşa Kilisesi de denmiştir.

Tek nefli bir köy kilisesi olan Makriyali Kilisesi, duvar resimleriyle bezenmişti. Bu duvar resimlerinden geriye sadece izleri kalmıştır. Bir kısmı bugün de ayakta olan kiliseye batı tarafından bitişik bir yapı yer alır. Deniz kıyısında yer alan kiliseye bitişik yüksekçe bu yapının deniz feneri işlevine sahip olduğu sanılır. Gürcü Kralı V. Bagrat ile Trabzon İmparatorluğu prensesi Anna Haziran 1367'de bu kilisede evlenmişlerdir.

Baedeker'in "1914 Rusyası" eski Makriyali Kilisesi'nin ilgi çekici kalıntılarından bahseder. 1969 yılında bölgeden geçen bir gezgin yolun solunda bulunan açık ve alçak yerdeki terk edilmiş kiliseden bahseder. Kilisenin, Sovyetler Birliği-Türkiye sınırındaki Sarpi köyünün 4 km kuzeyinde bulunduğunu belirtir.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu* (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 176-177, ISBN 9789941478178.
2. ↑  *Panaretos, Chronicle, ch. 48*.
3. ↑  A. Bryer and D. Winfield, *Τhe Byzantine Monuments and Topography of the Pontos*, s. 339
**Mamanelisi Kalesi** (Gürcüce: მამანელისის ციხე), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Mamanelisi olan Yavuzköy'de Orta Çağ'dan kalma bir kaledir.

Tarihçe
-------

Mamanelisi Kalesi'nin bulunduğu aynı adlı köy, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Gerek Mamanelisi (მამანელისი) gerekse Samiçala (სამიჭალა) Nakalaveti (ნაკალავეთი), Ahalameti (ახალამეთი) mevki adları Gürücedir. Öte yandan köyde Kahabidze (კახაბიძე), Nikebidze (ნიქებიძე), Duğabidze (დუღაბიძე) gibi sülalenin yaşadığı bilinmektedir. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak Mamanelisi Kalesi'nin inşa edildiği tarih bilinmemektedir.

Kalıntılar
----------

Mamanelisi Kalesi, Yavuzköy'ün güneyinde, bir derenin sağ kıyısında yer alır. Yüksek kayalık bir tepede kaba yonu iri taşlarla inşa edilmiş olan kale, asimetrik bir palana sahiptir. Kalenin surları ile içi kısmında bazı yapı kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Bu surlar geniş bir alanı çevrelemektedir. Surların çevrelediği alan içinde çeşitli yapı kalıntıları bulunmaktadır. Bu kısımda daha çok bir tahkimatı andıran bir yapı da bulunmaktadır. Köyün sakinleri burayı "Rabat" olarak adlandırmaktadır. Bu adlandırma burada sadece bir kalenin değil, aynı zaman bir yerleşimin de bulunduğunu göstermektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 49 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
2. ↑  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 187 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
3. ↑  *Şavşeti* (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 315, 318 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-407-11-6.
4. ↑  *Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu* (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 310, ISBN 9789941478178.
**Florentios** (Yunanca : Φλωρέντιος), Konstantinopolis'in rakip Anomoean başpiskoposuydu (c. 363–?), Antakyalı Evdoksios ile aynı zamanda ve ona karşı görevde bulunuyordu.

Anomoean'lar, Ariusçuluğu aşırı bir biçimini savunan 4. yüzyıldan kalma bir Hristiyan mezhebiydi; buna göre İsa Mesih aynı doğadan (eş-özlü) ya da daha ılımlı Ariusçuların iddia ettiği gibi, Baba Tanrı ile benzer bir doğaya (hoimousian) sahip değildi. Antakyalı Evdoksios'un cemaatinden pek çok kişi Konstantinopolis'te ona karşı çıkınca ve diğer mezheplerin üyeleri de benzer şekilde kendi cemaatlerini terk edince, yeni imparator Jovianus adına hareket eden Antakyalı Aetius ve Eunomios Kizikos, Ariusçuluk çıkarları için Konstantinopolis'in (Anomoean) piskoposu Paemenius (c. 363, Antakyalı Evdoksios ile aynı zamanda), Philostorgius, Photius'ta, Candidus, (Anomoean), Lidya (c. 363–?) ve Arrianus, (Anomoean) İyonya piskoposu (c. 363–?) dahil olmak üzere kendi piskoposlarını yaratmak için makamlarını kullandılar. Paemenius'un ölümü üzerine Aëtius ve Eunomius, Florentius'u piskopos olarak halefi olarak atadılar.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Philostorgius, in Photius, *Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius*, book 8, chapter 2
2. ↑  "Encyclopædia Britannica: "Anomoean"". 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024.
3. ↑  Philostorgius, *Philostorgius: Church History* 17 Ocak 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Society of Biblical Literature, Atlanta (2007) - Google Books pg 112
**Fort Zeelandia** (Çince: 熱蘭遮城; pinyin: *Rèlánzhē Chéng*; Pe̍h-ōe-jī: *Ji̍at-lân-jia Siâⁿ*), Tayvan'ın Tainan kentinde bulunan bir tahkimattır. Tahkimat, 17. yüzyılda Hollanda Doğu Hindistan Şirketi tarafından, adanın batı kısmı üzerindeki 38 yıllık yönetimi sırasında inşa edilmiş olup günümüz Anping semtinde yer almaktadır.

17. yüzyılda, birçok ülkeden Avrupalı ticareti geliştirmek için Asya'ya yelken açtıklarında, Formosa Doğu Asya'nın en önemli geçiş noktalarından biri ve Fort Zeelandia uluslararası bir iş merkezi haline geldi. O zamanlar ticaret piyasaları kontrol etmek için askerî güce bağlı olduğundan, Formosa'nın Hollandalılar için değeri esas olarak stratejik konumundaydı.

Fort Zeelandia, sağlam bir yapı olmasına rağmen, kale ve yerleşimi, büyük bir düşmana karşı savunmaktan ziyade adalılara karşı savunmak ve ticareti denetlemek içindi. Buna ek olarak, site Formosa anakarasından sevk edilmesi gereken yeterli tatlı su kaynağından yoksundu. Bu daha sonra Hollandalıların tahkimatın kuşatması Koxinga'ya karşı yenilgisinde kritik bir faktör olduğunu kanıtladı.

Hollanda Doğu Hindistan Şirketi adına, Formosa'dan kalkan gemiler kuzeye Japonya'ya, batıya Fujian'a veya güneye Vietnam, Tayland, Endonezya, Kamboçya, Hindistan, İran veya Avrupa'ya gidebilmekteydi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Valentijn, François (1903) [First published 1724 in *Oud en Nieuw Oost-Indiën*]. "History of the Dutch Trade". Campbell, William (Ed.). *Formosa under the Dutch: described from contemporary records, with explanatory notes and a bibliography of the island*. Londra: Kegan Paul. ss. 25-75. ISBN 9789576380839. OCLC 644323041.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Fort Zeelandia (Tayvan)*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Old print of Fort Zeelandia, Amsterdam 1675 23 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (high resolution zoomable scan)
* OpenStreetMap üzerinde Fort Zeelandia (Tayvan) İle ilgili coğrafi veriler

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n86127979
* NLI: 987007564973805171
* VIAF: 147833901
* WorldCat (LCCN): n86-127979

 |
**Gürcistan Ermenileri** (Ermenice:Վիրահայեր, *Virahayer*), Gürcistan'da yaşayan Ermenilerdir. Ermeni cemaati çoğunlukla başkent Tiflis, Abhazya Özerk Cumhuriyeti ve Samtshe-Cavaheti bölgelerinde yoğunlaşıyor. Resmi Gürcü istatistikleri, Samtshe-Cavaheti'deki Ermenilerin nüfusun yaklaşık %54'ünü oluşturduğunu belirtiyor. Abhazya'daki Ermeniler, Gürcü ve Abhaz çoğunluğun ardından bölgedeki üçüncü büyük etnik gruptur.

Tarihi
------

Gürcistan'daki Ermenilerin varlığı, Orta Çağ Ermeni tarihçilerinin ve Horenli Musa, Ghazar Parpetsi ve Pavstos Buzand gibi kronikçilerin eserlerinde geç antik çağlardan beri tanımlanmıştır. Kral IV. Davit ve Kraliçe Tamar liderliğinde Kafkasların Selçuklu Türklerinden Gürcistan ve Ermeni kuvvetleri tarafından kurtarılmasının ardından, ülkenin başkenti Tiflis'e büyük Ermeni göç dalgası 12.-13. Yüzyıllarda, özellikle 1122'den sonra gerçekleşti. 18. ve 19. yüzyıllarda, ünlü kuyumcular ve petrol sanayicileri de dahil olmak üzere Ermeni tüccarları, Gürcistan'da yoğun bir şekilde ticarete yatırım yaptı ve ticaret merkezleri, kültür merkezleri, okullar ve kiliseler inşa edilmesine yardımcı oldular. Ermenilerin sayısı giderek arttı, öyle ki 19. yüzyılın başlarında Ermenilerin başkent Tiflis'teki sayısı Gürcülere oranla çok daha fazlaydı. Tiflis, Türkiye'de Batı Ermenileri gibi Doğu Ermenileri için gerçek bir kültür merkezi haline geldi.

### Mimari

Ermeniler Gürcistan'da zengin mimari izler bıraktı. Tiflis, son yüzyıllardaki Ermeni mimarlar tarafından inşa edilmiş birçok mimari yapıya sahiptir. Etkili Ermeni mimarlar tarafından inşa edilen ve Tiflis'teki en çekici tarihi binalardan bazılarını içeren birçok konak var. Ermeni mimari varlığının bir örneği olan Tiflis'teki Melik-Azaryants'ın evi, Rustaveli Bulvarı'nda bulunur. Şehrin her yerinde Ermeni kiliselerinin kubbeleri görülür; ancak çanları uzun yıllardır sessiz kalmıştır. 20. yüzyılın başında Tiflis'te 30 kadar Ermeni kilisesi vardı. 1701 yılından kalma bir mimari anıt olan Ermeni Norashen Kilisesi harabe halde bulunuyor.

Bibliyografya
-------------

* Aris Ghazinyan (1 Kasım 2008). "THE 'ARMENIAN PROBLEM': HAYASTANSIS IN GEORGIA FACE CHALLENGES OVER ETHNICITY". *AGBU*. 22 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2009.

Kaynakça
--------

1. ↑  "2002 Georgia census results". 31 Ağustos 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019.
2. ↑  Abkhazia Offers Citizenship to Diaspora 7 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. IWPR. CRS No. 314, 10-Nov-05; V.A. Chirikba. Armenians and their Dialects in Abkhazia. In: *Evidence and Counter-Evidence, Festschrift Frederik Kortlandt*, Volume 2, SSGL 33, Amsterdam - New York: Rodopi, p. 51-67.
3. ↑  The Caucasus: An Introduction. Oxford University Press, USA (9 September 2010), p. 48
Hardeberg Kilisesi, dış görünüşü
**Hardeberga Kilisesi** (İsveççe: Hardeberga kyrka), İsveç'in Skåne ilinde bulunan Orta Çağ'dan kalma bir Lüteriyen kilisesidir. Lund Piskoposluk'una aittir.

Tarihi ve mimarisi
------------------

Kilise muhtemelen 12. yüzyılın sonunda inşa edilmiş ve daha sonra büyütülmüştür. Kule, Geç Dönem Orta Çağ tarihlidir. Kilisenin tadilat ve kısmen yeniden inşası 1909 yılında gerçekleştirildi. Kilise bir Orta Çağ vaftiz kurnası, 16. yüzyıldan kalma bir kadeh ve 17. yüzyıldan kalma bir altar panosu içermektedir. 13. yüzyılda yapılan iki kilise çanı arasında küçük olanı en eskisidir. Kilise 1909 yılında Gottfrid Pettersson tarafından yapılmış fresklerle süslenmiştir. Vitray pencereler 1952'de Carl Andersson tarafından yapılmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Jacobsson, Britta; Johansson, Eva; Johansson, Per; Andersson, Rolf (1990). *Våra kyrkor*. Västervik: Klarkullens förlag AB. s. 369. ISBN 91-971561-08.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Hardeberga Kilisesi** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Osmanlıca kökenli imalat-ı harbiye sözcüğü harp araç ve gereçleri imalatını tanımlamakta olup günümüzde yerine kullanılan savunma sanayisi anlamına karşılık gelmektedir.

İmalat-ı Harbiye tarihi bir Kurum olarak resmi ve tam adı İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi olan ve 1909 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulmuş ve dönemi itibarıyla savunma sanayi alanında faaliyet göstermiş olan Kuruluşa karşılık gelmektedir. Kısaca İmalat-ı Harbiye olarak anılan İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi, İstanbul'un işgali sonrası Türk Kurtuluş Savaşı'na destek vererek Ankara merkezli olarak Anadolu'ya taşınmış ve Anadolu Hareketi yönetiminde faaliyetlerini sürdürmüştür. Daha sonrasında 1921 yılında yeniden yapılanarak Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü'ne dönüşmüştür. Bu süreçte de gayri resmi olarak İmalat-ı Harbiye olarak anılmaya devam etmiştir. Bu kurumlarda çalışanlar İmalat-ı Harbiyeli olarak anılmıştır.

Günümüzde İmalat-ı Harbiye, Türk Kurtuluş Savaşı'nda söz konusu Kurumun göstermiş olduğu başarı ve fedakarlıklardan dolayı hala kullanılmaktadır. Bu sebeplerden dolayı İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi ve Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü'nün devamı olarak 1950 tarihinde kurulan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu, öncel kuruluşunun adı olan İmalat-ı Harbiye olarak da anılmaktadır.

İmalat-ı Harbiye Mektebi öğrencilerinin desteği ile 1910 yılında kurulan bugünkü adıyla MKE Ankaragücü Gençlik ve Spor Kulübü için de İmalat-ı Harbiye tanımı ve lakabı kullanılmaktadır. Bu tarihi atfa yönelik MKE Ankaragücü GSK, 110. kuruluş yıl dönümlerine özel olarak ön yüzü göğüs kısmında İmalat-ı Harbiye yazan ve aynı adla anılan özel forma serisi çıkarmış ve satışa sunmuştur.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *Turan Tanyer, "Tophane-i Amire’ den, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na"*. MKE Dergisi, Ankara. 1995. ss. 45-70.  `|erişim-tarihi=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım)
2. ↑  "MKE Ankaragücü Tarihçe". 13 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "MKE Ankaragücü 110. yılını kutluyor". 10 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
**Amazon Alexa**, Amazon tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli sanal asistan çözümü. İlk olarak Amazon Echo ve Amazon Lab126 tarafından geliştirilen akıllı hoparlör Amazon Echo Dot'ta kullanıldı. Sesli etkileşim, müzik çalma, yapılacaklar listesi oluşturma, alarm kurma, podcast akışı açma, sesli kitap okuma gibi özelliklerinin yanı sıra hava durumu, trafik, spor ve haber gibi gerçek zamanlı bilgileri aktarma görevlerini yerine getirme yeteneğine sahiptir. Alexa'nın bir başka işlevi de çevrimiçi yemek sipariş edebilmenizdir. Bunlara ek olarak ev otomasyon sistemi olarak kendisine bağlanan birçok akıllı cihazı da kontrol edebilir. Kullanıcılar Alexa'nın yeteneklerini üçüncü taraflarca geliştirilen "becerileri" tanımlayarak geliştirebilirler.

Alexa özellikli Amazon cihazları tanımlanan herhangi bir uyandırma sözcüğü ile Alexa'yı etkin hâle getirilebilir. Diğer cihazlarsa kullandığı platforma özel uygulamalar vasıtasıyla (iOS ve Android'deki Amazon uygulaması ve Amazon Dash Wand gibi) kullanıcının "Alexa" ya da "Alexa uyan!" komutunu duyduklarında etkinleşirler. Bunların dışında kalan cihazlarda ise Alexa'yı uyandırmak için o işlevi yerine getiren fiziksel düğmeye basmak gereklidir. Güncel durumda Alexa yalnızca İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, Portekizce, Japonca ve Hintçe dilleriyle iletişim kurabilmektedir.

Kasım 2018'de Amazon'un Alexa ve ilgili ürünler üzerinde çalışan 10 binden fazla çalışanı vardı. Ocak 2019'da Amazon'un cihaz ekibi, 100 milyondan fazla Alexa özellikli cihaz sattıklarını açıkladı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Audio Hardware Configurations". *Alexa Developer* (İngilizce). 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2020.

| * g
* t
* d
Sanal asistan yazılımları |
| --- |
| Etkin | 
* AliGenie
* Alexa
* Alice
* Alisa
* Bixby
	+ Viv
* BlackBerry Assistant
* Braina
* Celia
* Clova
* Cortana
* Google Asistan
* Maluuba
* Mycroft
* Siri
* Voice Mate
* Watson
* Xiaoice

 |
| Eski | 
* Google Now
* M
* Microsoft Agent
* Microsoft Bob
* Microsoft Voice Command
* Ms. Dewey
* Mya
* Office Assistant (Clippy)
* S Voice
* Speaktoit Assistant
* Tafiti
* Vlingo

 |
| Kurgusal | 
* HAL 9000
* J.A.R.V.I.S.
* F.R.I.D.A.Y.

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1152106856
* MusicBrainz: 49d9e281-5c60-455c-a785-9a43519cbf54

 |
Feodal beyin toprağını işleyen bir köylü.
**Mülk devleti** Orta Çağ'da etkili olan devlet anlayışıdır. İlkel bir yapıya sahiptir ve zaman zaman uygulama alanı bulmuştur. Bu anlayışta devletin başındaki kişi devleti kendi mülküymüş gibi görür. Ağalık sistemi ile paraleldir ve genellikle kurallar yoktur. Derebeyleri Orta Çağ'da belirli bir coğrafi alanı ellerinde bulundurmuş ve bu alanda siyasal nüfuz sahibi olmuşlardır. Bu anlayışın Orta Çağ'daki görünümünde en fazla toprağa sahip olan kişi derebeylerinin de en büyüğü sayılıyordu. Bu sebepten en büyük toprağa sahip olan krallar, derebeyleri arasında en büyük güce sahip kişilerdi. Derebeyleri ile krallar toprağa bağlı olan bu güçlerini istedikleri gibi kullanma haklarına sahiplerdi ve bu hakkı sözleşme ile başkalarına devretme gibi bir olanağı da ellerinde bulunduruyorlardı. Varlıklı ve soylu bir aileden gelen kadınlarda da bu durum geçerli olmuştur. Belirli bir toprak parçasını elinde bulunduran kadınlar evlendikleri zaman da sahip oldukları her şeyi ellerinde bulundurabiliyorlardı. Evlilik durumunda toprağın yeri ve sınırlarını değişmemiş olsa bile mülkiyet hakkı eskisi gibi kalıyordu.

Eski Türk-İslam devletlerinde de bu anlayış söz konusu olmuştur. Bu devletlerde halk tebaa olarak isimlendirilmiştir. Bu isimlendirme ise bir tür aidiyet, sahiplik ve muhafaza etmeyi gerektirmiştir. Bu anlayış ile en büyük nüfuza sahip kişiler halka karşı sorumlu olmayıp sorgulanmazken halkın otoriteye mutabıklığı ise geçerli olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu ve önceki Türk devletlerinde belirli bir süre etkili olan tımar sistemi ve Anadolu'da geçerli olan ağalık sistemi bu devlet anlayışıyla benzer özellikler taşımaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Yıldız, Hayrettin. "Hukuk Devleti'nin Gelişim Sürecinde Mülk Devleti ve Polis Devletinin Yeri" (PDF). 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2016.
2. ↑  Keskinsoy, Ömer. "Anayasa Hukuku Ders Notu". 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2016.

| * g
* t
* d
Yönetim biçimleri |
| --- |
| 
Aristokrasi **·** 
Algokrasi **·** 
Cumhuriyet **·** 
Demarşi **·** 
Demokrasi **·** 
Despotizm **·** 
Diktatörlük **·** 
Etnokrasi **·** 
Faşizm **·** 
Federasyon **·** 
Feodalizm **·** 
Gerontokrasi **·** 
Kleptokrasi **·** 
Komünizm **·** 
Konfederasyon **·** 
Kratokrasi **·** 
Kritarşi **·** 
Logokrasi **·** 
Meritokrasi **·** 
Monarşi **·** 
Oligarşi **·** 
Otokrasi **·** 
Otoriteryanizm **·** 
Plütokrasi **·** 
Refah devleti **·** 
Stratokrasi **·** 
Talassokrasi **·** 
Teokrasi **·** 
Teknokrasi **·** 
Timokrasi **·** 
Tiran **·** 
Totalitarizm
 |
**Aşkın Devrim Karaca**, Çin klasikleri üzerine bağımsız araştırma ve çevirler yapmaktadır. Bu eserler arasında; Dao De Jing, Bingfa ve Çin Tıbbı üzerinde yoğunlaşmıştır. Sümer Uygarlığı'nın kadim hikâyelerinden biri olan İnanna ve Dumuzi'nin yakınlaşmasını anlatan özgün bir çevirisini 2015 yılında "İnanna ve Dumuzi Flörtü- Yazılı İnsanlık Tarihinin İlk Flörtü" adıyla hazırladı. Çalışmalarında ataerkil dil veya tanrısal ifalendirmeleri kullanmamaktadır.

1997 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi'nden, Gemi İnşaatı Mühendisi olarak mezun oldu. Yurt içinde ve yurt dışında ağırlıkla yapıların gerilme analizleri üzerine çalışmalar yapmıştır.

Temel olarak Sunzi'nin Bingfa adlı klasiğine dayanarak, Türkiye gemi inşa sanayiinin, açıkdeniz yapılarını (petrol platformları, vbg.) stratejik unsur olarak ele alması gereği üzerine hazırladığı özgün çalışma "Shipbuilding Industry of Turkey should approach Offshore Structures as a Strategic Value", Gemi İnşaatı ve Denizcilik 2. Uluslararası Sempozyumunda sunulmuş ve bildiri kitabında yer almıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Int-Nam 2014- 2nd International Naval Architecture and Maritime Symposium, PROCEEDINGS, 23-24 October 2014, Yıldız Technical University, İstanbul* (İngilizce). Yıldız Teknik Üniversitesi. 23-24 Ekim 2014. s. 101-110. 25 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2024.
**Nikortsminda Katedrali** (Gürcüce: ნიკორწმინდის ტაძარი) Gürcistan'ın Raça bölgesindeki Nikortsminda köyünde bulunan Gürcü Ortodoks Kilisesidir.

Nikortsminda, 1010–1014 yılları arasında Kral III. Bagrat döneminde inşa edilmiş ve 1634 yılında İmereti'nin Kralı III. Bagrat tarafından onarılmıştır. Katedralin yanındaki üç katlı çan kulesi 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir. Katedralin içindeki freskler 17. yüzyıldan kalmadır.

Katedral, UNESCO Dünya Mirası Listesinin geçici listesindedir.

Detaylar
--------

Stilistik olarak, Nikortsminda, Gürcü usulü haçlı kubbe mimarisini yansıtıyor.

### Kubbe

Nikortsminda'nın devasa bir kubbesi vardır. Kubbenin, kırılmayan körkemer dizileri ve baştabanlarla süslenmiş 12 penceresi vardır.

### İçi

Katedral içten beş apsis şeklindedir. Kubbe ise yarım sütun şeklindeki apsis çıkıntılarıyla desteklenmektedir. Kubbe dairesine geçiş, tonozlardan etkilenir. Sunak apsis beması ve batı geçidi içteki alanı daha geniş kılar. İç alan, 17. yüzyıldan kalma freskler ve Gürcü dini sanatının ustalığını yansıtan, Orta Çağ'dan kalma zengin süs eşyaları ile dekore edilmiştir.

### Dışı

Dışarıdan bakıldığında katedral, kısa kollu bir dikdörtgen haça benzer ve batıya doğru kısa bir bölüme sahiptir. Katedralin cepheleri düzgün kesme taşlarla kaplıdır. Süslemeler, kırılmayan körkemer dizileri ve çok figürlü hikâye anlatımı kabartmaları (*Başkalaşım*, *Kıyamet Günü*, *Haçın yüceltilmesi*, aziz figürleri, gerçek veya hayali hayvanlar) da dahil olmak üzere çeşitli süslemeler içerir. Nikortsminda, tüm Gürcü kiliseleri ve katedralleri arasında en güzel dekorasyonlardan birine sahiptir, çünkü yapıda birkaç farklı stil birden görülebilir, bu da motif seçiminin zenginliğini ve uygulanma şeklini gösterir.

### Galeri

* Katedralin planı. 1850.Katedralin planı. 1850.
* Kubbenin iç freskleri.Kubbenin iç freskleri.
* Katedralin dışının batı cephesinden görünümüKatedralin dışının batı cephesinden görünümü
* Güney cephesinin üst kısmıGüney cephesinin üst kısmı
* 
* 
* 
* Çan kulesi, 19. yüzyıl.Çan kulesi, 19. yüzyıl.
* Duvar resimleriDuvar resimleri
* 
* Kilisenin haçıKilisenin haçı
* 
* 
* 
*

Notlar
------

1. ↑  Batı girişindaki yazıt gerçeği kanıtlıyor
2. ↑  Neale, John Mason (1850). *A History of the Holy Eastern Church: General introduction, Volumen 1*. Masters. s. 302.

Kaynakça
--------

* *The Spiritual Treasure of Georgia*. Khelovneba Publishers, Tbilisi: 2005.

Dış bağlantılar
---------------

* *Nikortsminda* Parliament.Ge 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Daha fazla fotoğraf: ;

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Nikortsminda Katedrali*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* VIAF: 137199242

 |
**Orta Asya'daki Tang istilası**, Tang Hanedanı'nın MS 7. yüzyılda ve daha az bir dereceye kadar olmak üzere 8. yüzyılda Tarım Havzası'ndaki Gobi Çölü boyunca Orta Asya'ya doğru yayılışıdır. Başta Göktürk Kağanlığı'na ve Seyanto Hanlığı'na karşı olmak üzere aynı zamanda Tarım Havzası'nın diğer devletlerine karşı savaşlar yapıldı. Bu yayılış sabit değildi; örneğin, Tanglar, 680'lerde Tarım Havzası'nın kontrolünü geçici olarak Tibetlilere kaptırdı ve Gobi'nin kuzeyindeki yayılışları 682'de engellendi. İmparator Taizong'un askeri başarısı, kısmen Çin'de gelişmiş silahlar da dahil olmak üzere ordu içinde başlattığı reformların bir sonucuydu. İmparator süvarinin gelişimine özellikle önem verdi, bu çok önemliydi çünkü Çinli olmayan rakipleri atı savaşta etkin bir şekilde kullanmaktaydılar.

Tang hanedanı dönemindeki altı büyük valiliğin haritası. Valilikler Anxi, Anbei, Andong olarak haritada gösterilmekte.

Tarih
-----

 İmparator Taizong'un Tarım Havzası'ndaki seferleri
General Zhang Yiçao'nun 848'de Tibet İmparatorluğu'na karşı zaferini anan duvar resmi. Mogao mağarası 156, geç Çin Tang Hanedanlığı dönemi
### Tang yayılışı

Tang hanedanı dönemi, Çin tarihinin Altın Çağlarından biriydi. Geç dönem Sui Hanedanı'nın yıkılışıyla ortaya çıkan Tang imparatorları, Kuzey Çin'e yönelik birincil askeri tehdit olan Göktürkleri yenerek Çin'in sınırlarını güvence altına almaya hevesliydiler. Sonuç olarak Tang kuvvetleri, bu süreçte Göktürkleri etkisiz hale getirmek ve Çin'in sınırlarını güvence altına almak için çeşitli seferler düzenledi. Önemli ticaret yollarını içeren Tarım Havzası'nın güvenliğini sağlamak da ikincil bir hedefti.

Kaynakça
--------
**Göyçay Muharebesi** veya bazı kaynaklarda geçtiği adı ile **Gökçay Muharebesi**, I. Dünya Savaşı sırasında Kafkasya'da taarruzda olan Türk müşterek kuvvetleri ile Rus ve Ermeni Bolşevikler arasında gerçekleşmiştir.

Muharebe
--------

30 taburluk bir Bolşevik kuvvetinin 15 Haziran'da Göyçay'a ulaştığını haber alan Osmanlı ordusu, Yarbay Osman Bey komutasındaki 10'uncu Kafkas alayını cepheye sevketti. 17 Haziran'da keşif taarruzuna kalkan 28'inci Türk taburu tedbirsizlik neticesinde pusuya düştü ve yardıma gelen 29'uncu tabur da başarılı olamadı. Geri çekilmek zorunda kalan Türk kuvvetleri 200 civarı kayp vermekle birlikte ikişer top ve makineli tüfeği de Bolşeviklere kaptırdı.

18 Haziran'da Nuri Paşa ve Aliağa Şıhlinski cepheye geldi. 22 Haziran'da da 5'inci tümn Gence'de toplandı ve cephede savunma yapan kuvvetlerine katılmak için hazırlıklara başladı. 26 Haziran'da ise 5'inci Kafkas tümeni taarruz hazırlıklarını tamamlayıp cepheye sevk edildi.

### Taarruz

27 Haziran'da Bolşevik taarruzu başladıysa da başarılı olamadı. 28 Haziran'da karşı taarruza kalkan Türk kuvvetleri, müşterek Bolşevik kuvvetlerini Aksu'ya sürmeyi başardı. 30 Haziran'da da düşmanın bütün kuvvetlerini bozup geri çekilmeye zorladı. Aynı zamanda 30 Haziran'da Türk kuvvetlerinin arkasına sarkmayı başaran Ermeni kuvvetleri Göyçay kasabasına girmeye çalıştıysa da gönüllü kuvvetler tarafından mağlup edildi.

Son taarruzla birlikte çok fazla zayiat veren Bolşevik kuvvetleri ise 3 Temmuz'da Aksu-Kürdemir cephesine çekilmiş bulunmaktaydı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Salyan Muharebesi
* Bakü Muharebesi (1918)

Kaynakça
--------

* Bal, Halil (2014). *C*. İstanbul: İdil yayıncılık. ss. 194-196. ISBN 9786059996013.
* Şimşir, Bilal. "Kafkas İslam Ordusunun İleri Harekatı ve Bakü Savaşları". İRS Tarih Bilinci.  Eksik ya da boş `|url=` (yardım)

| * g
* t
* d
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti |
| --- |
| Politika ve yönetim | 
* İstiklâl Beyannamesi
* Millî Şûra
* Parlamento
* Bakanlar Kurulu
* Paris Barış Konferansı Delegasyonu
* Dış Politika

 |  |
| Askeri çatışmalar | 
* Mart Olayları
* Kuba Soykırımı
* Saingilo
* Kürdemir ve Göyçay Muharebesi
* Bakü Muharebesi (1918)
* Ağsu Savaşı (1918)

 |
| Ordu birimleri | 
* Ulusal Ordu
* Askeri Okul
* Birinci Piyade Tümeni
* Levazım İdaresi
* Gence Askeri Okulu
* Anti-Devrimci Örgüt
* Azerbaycan Özel Kolordusu

 |
| Devlet | 
* Parlamento
* Millî Şûra
* Hazine Odası

 |
| Bölgeler | 
* Aras Türk Cumhuriyeti
* Muğan Geçici Askeri Diktatörlüğü
* Muğan Sovyet Cumhuriyeti

 |
| Diğer maddeler | 
* Millî Şûra
* Cumhuriyeti öğrencileri
* Kafkas İslam Ordusu
* Azerbaycan basınında Kafkas İslam Ordusu
* Nüfus

 |
**Abdulsamet Turgut** (1965, Yolbaşı, Mardin) Türk siyasetçidir. 21. dönem Diyarbakır milletvekilidir.

İlk yılları ve kariyeri
-----------------------

Lise mezunudur.

Siyasi kariyeri
---------------

1999 Türkiye genel seçimlerinde Demokratik Sol Parti'den Diyarbakır milletvekili seçilmiştir. 2002 yılında Yeni Türkiye Partisi'ne katıldı.

Hakkındaki Suçlamalar
---------------------

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nca hazırlanan iddianamede, müşteki Döndü Kartal'ın 20 Ocak 2022'de oğlu Murat Kartal'ın kayıp olduğunu beyan ettiği, maktul Kartal'ın Beylikdüzü'nde 4 Şubat 2022'de ölü bulundu. 
İstanbul’un Büyükçekmece ilçesinde 4 gün süren kazı sonrası cesedi bulunan Murat Kartal’ın Baybaşin ailesi tarafından öldürüldüğünde yanlarında eski DSP milletvekili Abdulsamet Turgut’un da bulunduğu ortaya çıktı. Olayla ilgili gözaltına alınan Turgut, tutuklandı.
Büyükçekmece Pınartepe Mahallesi’ndeki boş bir arazide başlatılan kazı çalışmalarının altından cinayet çıktı. Cansız bedenine ulaşılan ve kelepçeli halde gömülü bulunan Murat Kartal’ın ölümüne ilişkin 2’si polis 7 kişi tutuklandı. Olayla bağlantısı bulunduğu şüphesiyle gözaltına alınan 21. Dönem DSP Diyarbakır Milletvekili Abdulsamet Turgut, ikinci kez gözaltına alındıktan sonra tutuklanmıştır.

Yeni Şafak’tan Şahin Şen’in haberine göre, gözaltına alınan ve adli kontrol şartıyla serbest bırakılan DSP eski milletvekili Abdulsamet Turgut, savcılığın talebi üzerine Ankara’da gözaltına alınarak tutuklandı. Turgut’un, iki polis tarafından "ifade vermen gerekiyor" bahanesiyle evinin önünden alınıp Baybaşinlere teslim edilen Murat Kartal’ın bindirildiği araçta olduğu tespit edildi.
İçinde eski milletvekilinin de bulunduğu araç önce Beylikdüzü’ndeki bir adrese gitti. Turgut’un, infazı gerçekleştiren Baybaşinlerle birlikte cesedin atıldığı araziye geldiği de iddia edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "tbmm.gov.tr Abdulsamet Turgut". *www.tbmm.gov.tr*. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  Şafak, Yeni (17 Ekim 2023). "Diyarbakır Seçim Sonuçları Genel Seçim Sonuçları - 1999". *Yeni Şafak*. 28 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
3. ↑  "Yeni Türkiye kuruldu". *www.hurriyet.com.tr*. 22 Temmuz 2002. 13 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2023.
4. ↑  Yanardağ, Alp (10 Şub 2022). "Sır kazının altından çıkan vekil tutuklandı". *Tele1*. 19 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2024.
**Abdülmecid Akhundov** (*Abdülmecid Nadirshah oğlu Akhundov*; 15 Ekim 1993; Sumgayıt, Azerbaycan - 2 Nisan 2016, Terter, Azerbaycan), Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin askeri.

Hayatı
------

Abdülmecid Akhundov, 15 Ekim 1993'te, Nadirshah ve Ceyran Akhundova'nın ailesinde Sumgayıt'ta doğdu. 2010 yılında Sumgayıt'ta 16 numaralı ortaokuldan mezun olan Abdülmecid Akhundov, aynı yıl Azerbaycan Teknik Üniversitesi'ne girdi.

Askerlik hizmeti
----------------

Asker Abdülmecid Akhundov, Nisan 2016'da Azerbaycan-Ermenistan hattındaki çatışmada öldü.

9 Nisan'da, doğduğu Sumgayıt şehrinin şehitliğinde defnedildi. Cenaze törenine binlerce şehir sakini ile birlikte hizmet ettiği askeri birliğin askerleri ve subayları da katıldı. Törenin sonunda yaylım ateşi açıldı ve öldüğü toprağa emanet edildi.

Abdülmecid Akhundov, ölümünden sonra yaptığı kahramanlığa göre Azerbaycan Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in emriyle askeri düzeyde verdiği hizmetler için III Derece madalyası ile teltif edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Əbdülməcid Axundov". 30 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024.
Zarzma Manastırı
**Kvabliani** (Gürcüce: ქვაბლიანი; *okunuşu*: "kvabliani"), Gürcistan’ın güneybatı kesiminde, tarihsel Samtshe bölgesinde orta çağda idari ve coğrafi bir bölgenin adıydı. Kvabliani Çayı vadisini kapsıyordu. 9. yüzyıldan itibaren Giorgi Çorçaneli adlı aznaurun mülküydü. Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago topraklarını 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar ele geçirip Ahısha livasını kurunca, Kvabliani bu livanın nahiyesi haline getirildi. Osmanlı idaresinin nahiye-i Kvabliyan (ناجیۀ كوبلیان) olarak kaydettiği idari birim görece küçük nahiyeydi ve 17 köyü kapsıyordu.

Bir Orta Çağ kalesi olan Okros Tsihe ve 14. yüzyılda inşa edilmiş olan Zarzma Manastırı ile Çulevi Manastırı Kvabliani bölgesinde bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Gürcü Sovyet Ansiklopedisi*, Tiflis, 1986, 10. cilt, s. 505.
2. ↑  "*Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan* (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt, s. 111-120". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2021.
**Kvartshana Kalesi** (Gürcüce: ქვარცხანას ციხე), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Kvartshana olan Bakırköy'de Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kaledir.

Tarihçe
-------

Gürcüce Kvartshana (ქვარცხანა) adı, köydeki maden yatağına bağlı olarak çıkmış olup "Kuvars hane" veya "Kuvars kapısı" anlamına gelir. Kvartshana köyü Kvartshana Kalesi'nin bulunduğu Klarceti bölgesi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Gürcüce yer adları ve 1886 Rus nüfus tespitinde köyün nüfusunun Gürcülerden oluşması da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Kale ve kale içindeki kilise de Gürcülerden kalmış, Osmanlı döneminde harap hale gelmiştir.

Mimari
------

Kvartshana Kalesi, köyün 600 metre güneydoğusunda, Sinkoti köyü sınırı yakınında, bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin surları, surların arasına inşa edilmiş kule, kale içindeki kilise ve sarnıç günümüze ulaşmıştır. Günümüze kalan surların yüksekliği bazı kısımlarda 10 metreyi bulur. Kireç harcı kullanılarak inşa edilmiş olan duvarların bazı kısımları yıkılmıştır. Kalenin daha sonra onarıldığı yapı malzemesinin farklılığından anlaşılmaktadır. Kalenin doğu kısmında yer alan tek nefli Kvartshana Kale Kilisesi, büyük ölçüde zarar görmüştür. Kiliseden geriye güney duvarı ve tonoz örtüsünün bir parçası kalmıştır. Kilisenin batı duvarını, yapının yaslanmış olduğu kaya oluşturmaktadır. Sıvanmış olan bu kayadan duvarın üst kısmında, duvar resimleri izleri, kırmızı ve mavi boyalar tespit edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 114-115. ISBN 978-9941-9123-9-9
2. ↑  *Klarceti* (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 639. ISBN 978-9941-0-8969-5
3. ↑  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 191. ISBN 978-9941-9123-9-9
4. ↑  *Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г.* (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - Sıra no: 1320.
**Mapungubwe Krallığı** (1075-1220), Güney Afrika'daki Büyük Zimbabve'nin güneyindeki Shashe ve Limpopo nehirlerinin birleştiği yerde bulunan sömürge öncesi bir devletti. Krallık, 13. yüzyılda ortaya çıkan Zimbabve Krallığı'nın öncüsüydü ve Afrika'nın doğu sahillerindeki Rhapta ve Kilwa Kisiwani'ye altın ticaret bağlantılarını sağlamaktaydı. Mapungubwe Krallığı yaklaşık 80 yıl yaşadı ve nüfusu yaklaşık 5000 kişiydi. Mapungubwe Koleksiyonu, arkeolojik alanda bulunan eserlerin toplandığı bir koleksiyondur ve Pretoria'daki Mapungubwe Müzesi'nde bulunmaktadır.

Mapungubwe Tepesi'nde en az yirmi dört iskelet ortaya çıkarıldı, ancak bu iskeletlerin on bir tanesi analiz için uygundu, diğer iskeletler dokunulduğunda ya da ışığa ve havaya maruz kaldıklarında dağılıyordu. İskelet kalıntılarının çoğunda neredeyse hiç aksesuar yokken yetişkin iskeletlerinde cam boncuklar görülmekteydi. Mapungubwe Tepesi'ndeki mezar alanındaki kazılarda iki yetişkin iskeleti (erken kazılarda 10 ve 14 sayıları ile numaralandırılmış) ve bir de işaretlenmemiş iskelet (orijinal altın iskeleti olarak anılır) ortaya çıkarıldı. Yakın tarihli genetik araştırmalar, ilk iki iskeletinin Khoi/San kökenli olduğu ve Mapungubwe'nin kral ve kraliçesi olduğu düşüncesindeydi. Bu en son bilgilere rağmen kalıntılar, geleneksel Bantu mezar pozisyonunda gömülmüşlerdi (bacaklar göğse doğru çekili, kollar dizlerinin önüne katlı) ve batıya bakıyorlardı. Bir erkek olan 10 numaralı iskelet bir kraliyet asası kavramış bir şekilde gömülü idi.

14 numaralı iskelet (kadın), ayak bileklerinin etrafında en az 100 altın tel boğumla gömülüydü ve mezarda en az bin tane altın boncuk vardı. Muhtemelen Kral olan son altın mezar (erkek), bir başlık, bir kase, asa ve gergedan gibi kişisel eşyalar ile gömülmüştü. Mezarda en az iki gergedan şekli vardı, ancak bunların mezarla olan ilişkileri bilinmemektedir.

Mapungubwe Kültürel Bölgesi, 3 Temmuz 2003'te Dünya Mirası ilan edildi.

Kaynakça
--------

1. ↑  A. Duffey 2012. Mapungubwe: Interpretation of the Gold Content of the Original Gold Burial M1, A620. Journal of African Archaeology 10 (2), 2012, sayfa: 175–187. 22 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* *Mapungubwe: SA’s lost city of gold.*19 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Apley, Alice. *Mapungubwe (ca. 1050–1270).* In Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000– (Kasım 2001) 10 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

| * g
* t
* d
Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki Dünya Mirası listesi |
| --- |
| 
* Ümit Burnu'ndaki Koruma Alanları
* Güney Afrika'daki İnsan Fosili Alanları
	+ İnsanlığın beşiği
	+ Makapan Vadisi
	+ Taung Çocuğu
* iSimangaliso Milli Parkı
* Mapungubwe Kültürel Bölgesi
* Richtersveld Kültürel ve Botanik Bölgesi
* Robben Adası
* uKhahlamba-Drakensberg Park
* Vredefort Kubbesi
* ǀXam ve ǂKhomani Toprakları
* Barberton Makhonjwa Dağları

 | Güney Afrika Cumhuriyeti |
Acuka
Megrel acukası
Acuka
**Acuka** (Abhazca: аџьыка, аџьыкаҟaҧшь veya aџьыкаҵәаҵәа, Gürcüce: *აჯიკა*, Rusça: *аджика*), Kafkas halklarına özgü, kahvaltılık ve yemeklik olarak iki çeşidi olan, biber, ceviz ve çeşitli baharatların karışımından yapılan tuzlu meze. Acuka(аџьыка) Abhazca'da "tuz" kelimesinden gelmektedir.

İçine konan biberin rengine bağlı olarak kırmızıdan turuncuya kadar değişen renklerde olabilir. Yine içine konan bibere bağlı olarak acı ya da tatlı olarak yapılan acuka, genelde soğuk olarak kahvaltıda ekmek ile tüketilir. Yemeklik acuka daha tuzlu daha acı ve cevizsiz iken, kahvaltıda tüketilecek ise, tuz miktarı az, acısız ve öğütülmüş ceviz ile yapılır. Taze toplanmış bahçe biberi en başlıca malzemesidir.

Yapılışı emek ve zaman isteyen acuka, bu nedenle kırsal kesimde kadınlar tarafından bir seferde çok miktarda yapılır. Tuzlu yapısı sayesinde raf ömrü uzun olduğundan, kışları çetin geçen bölgelerdeki (Kafkasya, Doğu Anadolu vb.) halklar tarafından daha çok tercih edilmiştir. İçine katılan baharatların çeşidi ve miktarına bağlı olarak lezzeti değişiklik gösterdiğinden, yapan kişiye göre kişisellik kazanır. Günümüzde ticari olarak bazı marketlerdede satılmaktadır.

Genel içeriği; biber salçası, zeytinyağı, tuz, sarımsak, ekmek içi, kişniş tohumu, karabiber, reyhan ve öğütülmüş cevizdir.

Yörelere göre çeşitleri
-----------------------

### Düzce acıkası

Düzce Acıkası yöre ile özdeşleşen, uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel birikimi ile günümüze ulaşmış bir meze türüdür. Malzeme seçiminden üretimine ve baharat oranına kadar titiz çalışmalar gerektiren Düzce Acıkasının tercih edilmesinde yörenin tatlarını içermesi büyük rol oynamakta olup üretiminde Düzce’de üretilen doğal tereyağı ve fındığın kullanılması Düzce Acıkasının diğerlerinden ayırt edilmesini sağlamaktadır.

Düzce acıkasında salça olarak sadece etli kapya kırmızı biberlerden yapılan salçalar kullanılmaktadır. Düzce Acıkasını diğerlerinden ayıran bir diğer özellik de hazır salça kullanılması yerine biberlerin Düzce Acıkası üreticileri tarafından salça haline getirilmesidir. Düzce Acıkası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

### Sakarya Abaza acıkası

Sakarya Abaza acıkası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve Sakarya için coğrafi işaret almıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Muhammara
* Çemen

Kaynakça
--------

1. ↑  *Ежегодник иберийско-кавказского языкознания*. **12**. Академия наук Грузинской ССР. 1985. s. 222. 4 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2022.  [*Annual of Ibero-Caucasian linguistics* (Rusça). **12**. Academy of Sciences of the Georgian SSR. 1985. s. 222. ]
2. ↑  T. Yanagisawa (2010). "а-џьы́ка". *Analytic Dictionary of Abkhaz*. Hitsuji Shobo Press.
3. ↑  В. Касланӡиа (2005). "а-џьы́ка". *Аԥсуа-аурыс жәар*.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "Sakarya Abaza Acıkası". Türk Patent ve Marka Kurumu. 2 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2024.
**Qazaxlar**, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Füzuli Rayonunun idari ilçesine bağlı bir köy.

Tarihi
------

Qazaxlar köyü halkı, Mahammadhasan Ağa İbrahimhalil Han'ın oğlu Sarıcali-Cavanşir'e, onun ölümünden sonra da oğlu Cafergulu Han'a vergi verirdi. 1823 tarihli bir Rus kaynağına göre köy Cafergulu Han'a aitti. Köyde hana 9 aile vergi ödüyordu. Kedhu'da Musa, doktor Ağa Muhammedhuseyn vergiden muaf tutuldu. Horasanoğlu muaf tutuldu.

Toponimi
--------

Füzuli Rayonuna bağlı Ahmadalılar idari birimine bağlı bir köy. Ovadadır.

Nüfus
-----

2009 nüfus sayımına göre köyde 918 kişi yaşamaktadır. 15 Şubat 2012 tarihinde yeni inşa edilen boru hattıyla Qazaxlar köyü halkına ilk kez doğal gaz ulaştırıldı. Aynı gün köyde doğal gazın köye ulaştırılmasıyla ilgili etkinlik düzenlendi.

Ekonomi
-------

Nüfusun temel mesleği tarım-çiftçilik ve Hayvancılıktır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Füzuli Rayonu

Kaynakça
--------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
2. ↑  "ARDNŞ Xəbərlər arxivi - 2012 Fevral ayı". new.socar.az. 9 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2012.

Dış bağlantılar
---------------

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti