3D yazıcı ile yapılmış replika
**OH 24** (Olduvai Hominidi № 24, takma adı "Twiggy"), *Homo habilis* türünün fosilleşmiş bir kafatasıdır. 1968 yılında Tanzanya'nın Olduvai Geçidi bölgesinde Peter Nzube tarafından keşfedilmiştir. Kafatası neredeyse düz bir şekilde ezilmiş olarak bulundu ve bu nedenle adını zamanın ünlü sıska modeli Twiggy'den aldı. Yaklaşık 1.8 Ma (milyon yaşında) olduğu tahmin edilen kafatasının ezilmiş yassı ve kitlesel bir kireçtaşı kaplaması ile birlikte çimentolanmış olduğu bulundu.

Başlangıçta, kafatasının keşfine çok az ilgi duyuldu, ancak bilim insanı Ron Clarke'ın uzun çabalarından sonra, kafatası nihayet yeniden inşa edildi ve kapsamlı bir şekilde incelendi. Bu çabaya rağmen, meydana gelen fosilleşme süreçlerinde hâlâ epeyce bozulma vardı. Yaklaşık 590-600 cc (santimetre küp) olarak tahmin edilen küçük kranyal kapasitesi, kısmen bu kranyal distorsiyona atfedilir. OH 24'ün yüzü, *Homo habilis* türünden diğer fosillerde olduğu gibi prognatik (burun altından öne doğru çıkıntı yapan) olarak tanımlanır, ancak daha önceki *Australopithecus* türleri kadar değil. OH 24, australopitesinelerden daha az prognatizm sergilemesinin yanı sıra, daha büyük bir kraniyal kubbeyi de betimleyerek, atalarından itibaren beyin boyutunda bir genişlemeye ve erken *Homo*'nun evriminde tipik olan yüz prognatizmindeki azalmaya işaret ediyor.

Bireyin üçüncü azı dişleri patlamıştı, bu da OH 24-"Twiggy"nin öldüğünde bir yetişkin olduğunu gösteriyor. Yine de, bu azı dişlerinde herhangi bir aşınma belirtisi görülmez (dişlerin kronlarındaki noktalar hala keskindir ve kaba gıda maddeleri nedeniyle çok az aşınma belirtisi gösterir), bu kişinin bu azı dişlerinin sürmesinden kısa bir süre sonra öldüğünü gösterir. *Homo habilis*'in diğer fosilleri gibi, OH 24 de U şeklinde bir kemere yerleştirilmiş hafif küçük dişleri gösterir.

*Homo habilis'*in en eski fosillerinden biri olan OH 24, bulunan erken *Homo* fosillerinden bazılarının *Homo rudolfensis* ve *Homo habilis'e* bölünmesi veya tek bir tür olan *Homo habilis*'te bir araya getirilmesiyle ilgili birçok anlaşmazlığı çözmek için kullanıldı. Son derece tartışmalı fosillerden bazıları KNM-ER 1813 (bilim insanları çoğunlukla dişi bir *Homo habilis* olduğu konusunda hemfikirdir) ve birçok kişinin daha önce bilinen *Homo habilis* fosillerinden *Homo rudolfensis* olarak sınıflandırılması gereken çeşitli anatomik farklılıkları olduğunu iddia ettiği KNM ER 1470'dir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Fosil alanlarının listesi *(bağlantı dizini ile)*
* Hominina (hominid) fosillerinin listesi *(resimlerle birlikte)*
* KNM ER 1813
* KNM-ER 1470

Kaynakça
--------

1. ↑  "OH 24". 8 Mayıs 2014. 7 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2014.
2. ↑  *From Lucy to Language*. Simon and Schuster Editions. 1996. s. 172.
3. ↑  "Rethinking the origins of the genus *Homo*". *Encyclopedia of Ignorance*. 1977. ss. 243-250.
4. ↑  *Anthropology: What does it mean to be a Human?*. Oxford University Press. 2011. s. 122.
5. ↑  "OH 24". *What does it mean to be a human?*. 8 Mayıs 2014. 12 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **OH 24** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Archaeology Info 16 Mayıs 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.