1984 yılında Başbakan David Lange, nükleer enerjili veya nükleer silahlı gemilerin Yeni Zelanda limanlarını kullanmasını veya Yeni Zelanda sularına girmesini yasakladı. 1987 Yeni Zelanda Nükleer Serbest Bölgesi, Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası uyarınca Yeni Zelanda'nın karasuları, karaları ve hava sahası nükleerden arındırılmış bölgeler haline geldi. Bu, o zamandan beri Yeni Zelanda'nın dış politikasının bir parçası olarak kaldı.

Yasa, "tahrik gücü tamamen veya kısmen nükleer güce bağlı olan herhangi bir geminin Yeni Zelanda'nın 12 deniz mili (22.2 km, 13 13⁄16 kanun mili) yarıçapındaki iç sularına girmesini" yasaklamakta ve radyoaktif atıkların denize boşaltılmasını yasaklamaktadır. herhangi bir Yeni Zelanda vatandaşının veya mukiminin "herhangi bir nükleer patlayıcı cihaz üretmesini, edinmesini, bulundurmasını veya üzerinde herhangi bir kontrole sahip olmasını" yasaklamanın yanı sıra, nükleerden arındırılmış bölge Yasası nükleer santralleri, nükleer araştırma tesislerini, radyoaktif izotopların kullanımını veya diğer kara kökenli nükleer faaliyetleri yasaklar. Ancak, şu anda Yeni Zelanda'da bu tür araştırma tesisleri veya enerji santralleri bulunmamaktadır.

Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası Lange liderliğindeki İşçi Partisi hükûmeti tarafından kabul edildikten sonra, Birleşik Devletler hükûmeti ANZUS'un Yeni Zelanda'ya olan yükümlülüklerini askıya aldı. Mevzuat, Yeni Zelanda'nın bir ulus olarak gelişiminde bir dönüm noktasıydı ve önemli bir egemenlik, kendi kaderini tayin etme ve kültürel kimlik eylemi olarak görülüyordu. Yeni Zelanda'nın kırk yıllık nükleer karşıtı kampanyası, dünyadaki türünün tek başarılı hareketidir ve ülkenin nükleer silahlardan arındırılmış bölge statüsünün mevzuatta yer almasıyla sonuçlanmıştır. Avustralya, nükleer denizaltıların inşasında destek almak için 2021'de AUKUS anlaşmasına girdi. Yeni Zelanda başbakanı Jacinda Ardern, Avustralya'nın yeni denizaltılarının Yeni Zelanda'nın uzun süredir nükleerden arındırılmış bölgesine girmesinin yasaklanacağını duyurdu.

Tarihsel arka plan
------------------

İlk tohumlar, 1957 ve 1959 yılları arasında yerel Nükleer Silahsızlanma Kampanyası (CND) örgütünün kurulmasıyla 1950'lerin sonlarında Yeni Zelanda'nın 1987 nükleer serbest bölge mevzuatı için ekildi. 1959'da, Avustralya ve Pasifik'teki İngiliz hidrojen bombası testlerinin ardından artan kamuoyu endişesine yanıt olarak Yeni Zelanda, BM'de nükleer denemeyi kınamak için oy verirken İngiltere, ABD ve Fransa karşı oy kullandı ve Avustralya çekimser kaldı. 1961'de CND, Yeni Zelanda hükûmetini nükleer silah almayacağını veya kullanmayacağını ilan etmeye ve ANZUS gibi nükleer ittifaklardan çekilmeye çağırdı. 1963'te Auckland CND kampanyası, hükûmeti güney yarımkürede nükleerden arındırılmış bir bölge kurulmasını tartışmak üzere uluslararası bir konferansa sponsor olmaya çağıran 80.238 imzayla Yeni Zelanda parlamentosuna 'Hattın Güneyinde Bomba Yok' dilekçesini sundu. Bu, 1893'te kadınların oy kullanma hakkına sahip olmasını talep eden dilekçeden bu yana ülkedeki en büyük dilekçeydi.

Mururoa
Güney Pasifik Okyanusu'ndaki Fransız Polinezyası'ndaki Mururoa atolü ve kız kardeşi Fangataufa atolü, 21 Eylül 1962'de Fransa tarafından resmen bir nükleer test alanı olarak kurulmuş ve 1966 ile 1996 yılları arasında kapsamlı nükleer testler gerçekleştirilmiştir. Aldebaran kod adlı ilk nükleer test, 2 Temmuz 1966'da ve Mururoa'da 1966 ve 1974 yılları arasında kırk bir atmosferik nükleer test yapıldı.

Mart 1976'da Greenpeace ve Dünyanın Dostları da dahil olmak üzere 20'den fazla nükleer ve çevreci grup Wellington'da bir araya geldi ve Nükleer Olmayan Gelecekler için Kampanya (CNNF) adlı gevşek bir koalisyon kurdu. Koalisyonun görevi nükleer enerjinin getirilmesine karşı çıkmak ve rüzgar, dalga, güneş ve jeotermal enerji gibi yenilenebilir enerji alternatiflerini teşvik etmekti. Yarım Milyon Kampanyasını başlattılar. CNNF, Ekim 1976'ya kadar 333.087 imza ile Yeni Zelanda tarihinde nükleer enerjiye karşı en büyük dilekçeyi üreten bir ulusal eğitim tatbikatı başlattı. Bu, ülkenin toplam 3 milyonluk nüfusunun %10'undan fazlasını temsil ediyordu. Şu anda, Yeni Zelanda'nın tek nükleer reaktörü, 1962'de Canterbury Üniversitesi Mühendislik Okulu'nda kurulmuş olan küçük bir kritik altı reaktördü. Amerika Birleşik Devletleri'nin Barış için Atom programı tarafından verilmişti ve elektrik mühendislerini nükleer teknikler konusunda eğitmek için kullanılıyordu. 1981 yılında sökülmüştür.

Bölgesel nükleer karşıtı duyarlılık, 1985'te on üç Güney Pasifik Forumu ülkesinden sekizinin Güney Pasifik Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölge Antlaşması veya Rarotonga Antlaşması'nı imzalamasıyla pekiştirildi.

Mururoa protestoları
--------------------

Topluluktan ilham alan nükleer karşıtı duygular, 1972'de Norman Kirk yönetimindeki Yeni Zelanda İşçi Partisi seçim zaferine büyük ölçüde katkıda bulundu. Haziran 1973'te, Uluslararası Adalet Divanı (Avustralya ve Yeni Zelanda tarafından başlatılan bir davaya göre), dava Mahkeme tarafından görüşülürken Fransızların Mururoa atolündeki atmosferik nükleer testlerini durdurmalarına karar verdi. Ancak Fransızlar bu kararı görmezden geldi.

Mururoa, *Rainbow Warrior* da dahil olmak üzere çeşitli gemiler tarafından çok sayıda protestonun yapıldığı yerdi. Sembolik bir protesto eyleminde, Kirk hükûmeti donanma fırkateynlerinden ikisini, HMNZS gönderdi. Canterbury ve Otago, 1973'te test bölgesi alanına girdi. Bu resmi Yeni Zelanda Hükûmeti protesto filosuna eşlik etmesi için bir Kabine Bakanı (Fraser Colman) rastgele seçildi. Bu yolculuk, fırkateynlere Mururoa bölgesine eşlik eden uluslararası bir protesto yat filosu organize eden bir dizi yerel kivi barış örgütünü içeriyordu. Erken Yeni Zelanda barış aktivistlerinin ve örgütlerinin çoğu, çoğu karşı kültüre ve Vietnam Savaşı hareketlerine karşı orijinal muhalefete dahil olan hevesli genç hippiler ve öğrencilerdi.

Fransız testlerini bozmaya çalışan barış yatları, 1972-1991 yılları arasında Mururoa yasak bölgeleri boyunca koordineli protestolarda yelken açtı. Bunlar arasında, 1972'de Greenpeace'in kurucularından olan David McTaggart ile ilk ortak Greenpeace - CND kampanyasının Vega (Greenpeace III olarak yeniden adlandırıldı) yatındaki seferi de vardı. Bunu 1973'te Barış Medyası tarafından Fri, Spirit of Peace, Boy Roel, Magic Isle ve Tanmure protesto yatlarıyla düzenlenen bir yat filosu izledi.

Mururoa atolüne yapılan çok sayıda sefer sırasında, *Fri*, *Vegas* ve <i id="mwkg">Greenpeace</i> protesto yatlarına Fransız komandoları tarafından binildi ve mürettebat üyeleri saldırıya uğradı ve tutuklandı. 1973'te *Vega*, bir Fransız askeri savaş gemisi tarafından çarpıldı ve David McTaggart, Fransız askeri polisi tarafından ciddi şekilde dövüldü. Bu Pasifik kampanyalarının Yeni Zelanda toplumunda neden olduğu büyük bir değişiklik, Yeni Zelanda'daki nükleer karşıtı duyguların artması ve bunun sonucunda 1987'de nükleer karşıtı politikasının nihai yükselişiydi.

1976 tarihli Actual dergisindeki Fransız gazeteci Luis Gonzales-Mata'ya göre, çok sayıda Polinezyalı kanser tedavisi için gizlice Paris'e askeri uçuşlarla gönderilmişti. Tahitili aktivist Charlie Ching 1983'te Auckland'da nükleersiz bir Pasifik huisine 5 yıl içinde 200'den fazla Tahitilinin radyasyona bağlı hastalıklardan öldüğünü söyledi. Fransız Polinezyası'ndaki sağlık sorunlarının gizliliği nedeniyle, bu rakamların doğrulanması imkansız kaldı.

Ağustos 2006'da Fransız Polinezyası halkı, Fransız Hükûmeti'nin tiroid kanseri vakalarındaki artış ile Fransa'nın 1966'dan beri bölgede yaptığı atmosferik nükleer testler arasındaki bağlantıyı doğrulayan resmi bir raporunu memnuniyetle karşıladı.

Nükleerden arındırılmış bölge mevzuatı
--------------------------------------

1950'lerden bu yana nükleer silahsız hareketin istikrarlı büyümesine rağmen, 1980'lerin başında Ulusal Parti hükûmeti, daha sıkı nükleer kısıtlamalara tamamen karşıydı ve bunun yerine, dünyanın en büyük nükleer cephaneliğine sahip olan Yeni Zelanda'nın en güçlü müttefiki olan Amerika Birleşik Devletleri ile daha yakın ilişkiler kurmaya çalıştı.. Başbakan Robert Muldoon, bazı çevre sorunları nedeniyle kendi partisinden bazı milletvekillerinin desteğini kaybetmişti. Özellikle, başına buyruk Ulusal Parti Milletvekilleri Marilyn Waring ve Mike Minogue, hükûmetin hafif çoğunluğunu tehdit etti. 1984'te muhalefetteki Yeni Zelanda İşçi Partisi nükleerden arındırılmış bölge yasasını önerdi. Muldoon, Yeni Zelanda'nın ulusal güvenliğini tehlikeye atabileceğinden korktuğu için teklife şiddetle karşı çıktı. Bununla birlikte, bu konuda Marilyn Waring'in desteğini sağlayamadığı ve Ulusal Parti'nin yalnızca bir çoğunluğa sahip olduğu için Muldoon, Waring'in "feminist nükleer karşıtı duruşunu" belirterek, 1984 Yeni Zelanda genel seçimini erken seçime çağırmaya karar verdi. "yönetme yeteneğini tehdit etti. Muldoon seçimleri duyururken sarhoş olmasıyla ünlüydü ve parti başkanı Sue Wood'un parti örgütünün bir kampanya için hazırlıksız olduğuna dair uyarılarını görmezden geldi. Ulusal Parti seçimi kaybetti ve İşçi Partisi yeni bir hükûmet kurdu.

 Başbakan David Lange, Yeni Zelanda'nın öz kimliğinin bir parçası olarak nükleer karşıtı duyguları güçlendirmeye çalıştı.
1984 seçimlerinden önce yapılan kamuoyu yoklamalarına göre, Yeni Zelandalıların yüzde 30'u ABD savaş gemilerinin ziyaretlerini destekledi, yüzde 58'lik açık bir çoğunluk karşı çıktı ve nüfusun yüzde 66'dan fazlası yerel olarak ilan edilen nükleer olmayan bölgelerde yaşıyordu. Yeni Zelanda İşçi Partisi'nin 1984 seçimlerinde kazandığı zaferin ardından, Başbakan David Lange nükleer enerjili veya nükleer silahlı gemilerin Yeni Zelanda limanlarını kullanmasını veya Yeni Zelanda sularına girmesini yasakladı. Gösterilen nedenler, nükleer silahların tehlikeleri, Güney Pasifik'te devam eden nükleer testler ve ABD Başkanı Ronald Reagan'ın Sovyetler Birliği'ne agresif bir şekilde karşı koyma politikasına muhalefetti. Birleşik Devletler Donanması'nın gemilerde nükleer silahların varlığını doğrulamayı veya reddetmeyi reddettiği göz önüne alındığında, bu yasalar esasen tüm Birleşik Devletler Donanması gemileri için Yeni Zelanda limanlarına erişimi reddetti. 1985 yılının Şubat ayında, ABD'nin USS <i id="mwzA">Buchanan</i> için yaptığı bir liman ziyareti talebi, *Buchanan'ın* nükleer derinlik bombaları fırlatma kabiliyetine sahip olduğu temelinde Yeni Zelanda hükûmeti tarafından reddedildi. Bu ret, Yeni Zelanda halkı tarafından, daha güçlü müttefiklerinin emrinde bile nükleer karşıtı duruşunu gevşetmeyi reddetmeyi gösteren önemli bir ulusal egemenliğin ifadesi olarak görüldü. 1986 Savunma Soruşturma Komitesi tarafından yaptırılan bir kamuoyu yoklaması, Yeni Zelanda'da şu anda yüzde 92'nin nükleer silahlara karşı olduğunu ve yüzde 69'unun savaş gemisi ziyaretlerine karşı olduğunu doğruladı; Yüzde 92'si Yeni Zelanda'nın BM aracılığıyla nükleer silahsızlanmayı teşvik etmesini isterken, yüzde 88'i nükleerden arındırılmış bölgelerin teşvik edilmesini destekledi.

1987 Yeni Zelanda Nükleer Serbest Bölgesi, Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası uyarınca  Yeni Zelanda karasuları ve karaları nükleerden arındırılmış bölgeler haline geldi. Yasa, "Yeni Zelanda'nın 12 deniz mili iç sularına girişi yasaklıyor. (22.2). km/13-13/16 st. mi.) Tahrik gücü tamamen veya kısmen nükleer güce bağlı olan herhangi bir geminin yarıçapı" ve radyoaktif atıkların nükleerden arındırılmış bölge içinde denize boşaltılmasını yasakladığı gibi, herhangi bir Yeni Zelanda vatandaşının veya mukiminin "üretmesini, satın almasını yasaklar. sahip olun veya herhangi bir nükleer patlayıcı cihaz üzerinde herhangi bir kontrole sahip olun." Biyolojik silahlar için de benzer hükümler yapıldı. Bu yasa aynı zamanda Yeni Zelanda hükûmetinin Yeni Zelanda kıyılarına yalnızca açık bir şekilde nükleer olmayan gemilerin ulaşmasını sağlamasını sağlayarak, İngiliz ve Amerikan politikasının belirli gemilerde nükleer silahların veya nükleer gücün varlığını ne onaylama ne de reddetme politikasını geçersiz kıldı. Bu Yasa, David Lange'in İşçi Partisi hükûmeti tarafından kabul edildikten sonra, Birleşik Devletler hükûmeti ANZUS'un Yeni Zelanda'ya olan yükümlülüklerini askıya aldı. Birleşik Devletler hükûmeti nükleer silahlarını silahlı kuvvetlerinin ayrılmaz bir parçası olarak gördü ve bu nedenle nükleer karşıtı çabaları Amerikan karşıtı olarak gördü. Yeni Zelanda, nükleer silahların Yeni Zelanda sularına girmesini yasaklamak için büyük bir adım atarken, Birleşik Devletler, diğer müttefiklerin aynı şeyi yapmasını engellemek için Yeni Zelanda'yı oldukça şiddetli bir şekilde cezalandırmanın önemli olduğunu hissetti. Avustralya ile istişarelerin ardından ve Yeni Zelanda ile müzakereler bozulduktan sonra, ABD, Yeni Zelanda'nın "bir dost, ancak bir dost değil" olduğunu öne sürerek, Birleşik Devletler Donanması gemileri Yeni Zelanda limanlarına yeniden kabul edilene kadar anlaşma yükümlülüklerini askıya aldığını yineledi. müttefik". Kriz, birçok Amerikan gazetesinde haftalarca manşetlere konu olurken, önde gelen birçok Amerikalı senatörün derin bir ihanet duygusu ifade ettiği aktarıldı. Ancak David Lange, hükûmetinin politikası ABD'nin Yeni Zelanda'ya olan antlaşma yükümlülüklerini askıya alma kararına yol açmasına rağmen, Yeni Zelanda'yı ANZUS'tan çekmedi. Mevzuat, Yeni Zelanda'nın bir ulus olarak gelişiminde bir dönüm noktasıydı ve önemli bir egemenlik, kendi kaderini tayin etme ve kültürel kimlik eylemi olarak görülüyordu. Dahası, birçoğu sadece Yeni Zelanda'da değil, dünya çapında barışı ve tüm insanların haklarını destekleme sorumluluğu duygusuyla hareket etti.

Yeni Zelanda, çeşitli hükûmetlerin Amerikan ve diğer ülkelerin politika taleplerini görmezden geldiği  bağımsız bir dış politika girişimini uzun süredir sürdürüyor. Yeni Zelanda, küresel barışı korumaya yönelik uluslararası sorumluluklarını yerine getirirken, pasifist temelli nükleer karşıtı duruşu, sakinlerinin çoğunluğunun sahip olduğu ana akım ideolojiyi yansıtıyor. Yeni Zelanda'nın nükleer silahlara muhalefeti, bu tür kitle imha silahlarının yayılmasının barışı nükleer caydırıcı bir biçimde koruma girişimini yansıtmadığı inancına dayanmaktadır. Yeni Zelanda'nın nükleerden arındırılmış bölge seçeneği, ülkeyi nükleer şemsiyenin altından çıkarmayı hedefliyor.

Gökkuşağı Savaşçısı meselesi
----------------------------

 *Gökkuşağı Savaşçısı* gemisi (1981'de resmedilmiştir) Fransız istihbarat ajanları tarafından bombalandı ve batırıldı.
Greenpeace, 1996 yılına kadar Fransız Polinezyası'ndaki amansız protesto saldırısını sürdürdü. Greenpeace gemisi *Rainbow Warrior*, 10 Temmuz 1985'te Yeni Zelanda'nın Auckland limanına demirliyken Fransız dış istihbarat teşkilatı (DGSE ) tarafından batırıldı .

*Gökkuşağı Savaşçısı'nın* batmasının, Greenpeace ve Yeni Zelandalıların Mururoa'da nükleer silah denemesi yasağını zorlamak için yürüttükleri başarılı kampanyalardan dolayı kendilerine karşı bir intikam eylemi olduğu sıklıkla tahmin ediliyor. Fransız DGSE ajanları Komutanı Alain Mafart ve Kaptan Dominique Prieur Yeni Zelanda'da yakalandıklarında ve sonunda *Gökkuşağı Savaşçısı'nı* sabote etme ve Fernando Pereira'yı adam öldürmedeki rolleri nedeniyle 10 yıl hapis cezasına çarptırıldıklarında, Fransız hükûmeti Yeni Zelanda'yı ticari yaptırımlarla tehdit etti. Avrupa Ekonomik Topluluğu çifti serbest bırakılmazsa.

Diplomatik ilişkiler üzerindeki etkisi
--------------------------------------

### Amerika Birleşik Devletleri

Yeni Zelanda'nın nükleer hareketinin ABD ile diplomatik ilişkiler üzerinde büyük etkisi oldu. 4 Şubat 1985'te, Başbakan David Lange nükleer kapasiteli USS <i id="mwASY">Buchanan</i> destroyerinin ziyaretini reddetti. Amerika Birleşik Devletleri hızla yanıt verdi ve Yeni Zelanda'ya tüm istihbarat akışını durdurdu. İşçi Partisi hükûmeti, 1987 tarihli Yeni Zelanda Nükleer Serbest Bölge, Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası ile politikalarını yasaya dönüştürdüğünde, Yeni Zelanda, Birleşik Devletler tarafından ANZUS'tan fiilen donduruldu. Yeni Zelanda'nın diplomatik konumu, müttefik olmaktan "dost" konumuna düşürüldü. Robert Muldoon, Yasayı "ANZUS fesih faturası" olarak adlandırdı. Bazı Amerikan gazeteleri Yeni Zelanda'nın nükleer olmayan politikasına yönelik saldırılar başlattı. Örneğin *New-York Tribune*, 'Wellington'a yerleşmiş Sosyalist serserilerin, tahmin edilebileceği gibi büyük bir ulusun hem iç hem de dış politikasını beceremedikleri için dışarı atılacağını umuyoruz'' dedi.

Bu çatışmaya rağmen, Amerika Birleşik Devletleri ve Yeni Zelanda arasındaki ikili ticaret ve kültürel ilişkiler gelişmeye devam etti. Amerika Birleşik Devletleri'nin 1990'daki ithalat ve ihracatının oranı 1984'tekinden daha büyüktü. Bugün, nükleer silahların yasaklanması artık ABD ve Yeni Zelanda diplomatik ilişkilerini zorlayan bir faktör değil. Yeni Zelanda Dışişleri Bakanlığı, Yeni Zelanda ve ABD'nin yakın stratejik ortaklar olduğunu, derin ve köklü bir dostlukları olduğunu belirtiyor.

### Fransa

*Rainbow Warrior'a* Fransız saldırısı "bir öfke duygusu yarattı ve Yeni Zelanda ile Fransa arasındaki ilişkilerde ciddi bir bozulmaya neden oldu". Fransa, Yeni Zelanda'dan saldırıdan sonra yakalanan ajanların serbest bırakılmasını talep etti. Fransız Hükûmeti, taleplerini uygulamak için Yeni Zelanda'nın Avrupa Ekonomik pazarına erişimini zorlamakla tehdit etti ve Yeni Zelanda'nın Fransa'ya yaptığı ihracat boykot edildi. Bombalamadan yaklaşık bir yıl sonra, 8 Temmuz 1986'da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Javier Perez de Cuellar, Yeni Zelanda'nın Fransa'dan bir özür ve 13 milyon dolar tazminat alacağını duyurdu. Saldırganlar, Dominique Prieur ve Alain Mafart cezalarının tamamını Fransız Polinezyası'ndaki Hao Mercan Adası'nda çekeceklerdi. Ancak, her iki mahkum da erken serbest bırakıldı ve Fransa'ya evlerine vardıklarında kutlandı.

2016'da Fransa başbakanı Manuel Valls, 30 yıl önce meydana gelen *Rainbow Warrior* bombalamasının büyük bir hata olduğunu söyledi. Fransa şu anda Yeni Zelanda'nın Avrupa'daki en büyük üçüncü ticaret ortağı. New Zealand Trade and Enterprise'a göre, Yeni Zelanda her yıl Fransa ve Fransız Pasifik Adalarına 373 milyon doların üzerinde mal ihraç ediyor.

Yeni Zelanda'nın Avustralya ile çok yakın ve önemli bir ilişkisi var. Yeni Zelanda 1987 tarihli Yeni Zelanda Nükleer Serbest Bölge, Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası'nı kabul ettiğinde, Avustralya kendisini uzun süredir müttefiki olan (Yeni Zelanda) gücendirmemek ile Amerika Birleşik Devletleri ile olan daha stratejik ilişkisini bozmak arasında bölünmüş halde buldu. Avustralya Hükûmeti, Yeni Zelanda'nın nükleer duruşunu benimseme konusunda isteksizdi. Kasım 1987'de Avustralya ve Yeni Zelanda başbakanları arasındaki zirve nükleer politika tartışmasından kaçındı ve ülkeler arasındaki ekonomik bağları güçlendirmeye odaklandı. Ancak, Yeni Zelanda'nın Avustralya ile ilişkisi gergin değildi. ANZUS ittifakının sona ermesi, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın 1991'de Daha Yakın Savunma İlişkilerine (CDR) başladığını gördü. 15 Eylül 2021'de Avustralya, **AUKUS** anlaşmasına girdi. Buna göre Avustralya, nükleer enerjili denizaltılar geliştirmek ve konuşlandırmak için İngiltere ve ABD'den destek alacak.

Pasifik perspektifinden, *Rainbow Warrior'a* yapılan askeri saldırı, yalnızca Yeni Zelanda ve Pasifik topluluklarının nükleerden arındırılmış bölge hırslarını pekiştirmeye hizmet etti. (Rarotonga Antlaşması - Güney Pasifik Nükleer Serbest Bölge Antlaşması). Saldırı, Fransızları dünyanın o bölgesinde daha da tecrit etmeye hizmet etti ve bu da Tahiti'de (bkz. 2004 Fransız Polinezyası yasama seçimleri ) ve Yeni Kaledonya'da (bkz.

### Japonya

Japon hükûmeti Yeni Zelanda'nın Amerika Birleşik Devletleri ile olan ilişkisine önem verdiğinden, ANZUS anlaşmasının bozulması, Japonya ve Yeni Zelanda arasındaki ilişkiye önemli ölçüde baskı yaptı. 1982 ve 1993 yılları arasında Yeni Zelanda'ya Japon başbakanlık ziyaretlerinin olmaması bu rahatsızlığın gösterilmesine yardımcı oluyor.

Hareketin önemi
---------------

Wellington'daki Victoria Üniversitesi'nden Profesör Jack Vowles, nükleer karşıtı hareketin Yeni Zelanda siyasetinde "yeni bir materyalizmin" fethetmesine izin verdiğini gözlemledi. Yeni Zelanda'nın nükleer karşıtı hareketi, Yeni Zelanda milliyetçiliğinde bir yükselişin merkezinde yer aldı. *Gökkuşağı Savaşçısı* saldırısından sonra 'tek başına gitme' duygusu vardı, çünkü Fransa Yeni Zelanda ihracatını engellerken ABD ve İngiltere gibi geleneksel müttefikler ellerindeydi. Nükleersiz hareket, küçük ulusa dikkat çekti ve Yeni Zelanda'nın diğer ülkelerden bağımsız olarak kendi dış politikalarını oluşturmasına izin verdi.

nükleer karşıtı müzik
---------------------

1982'de Yeni Zelandalı grup Herbs tarafından "French Letter" adlı bir şarkı ülkenin nükleer karşıtı duruşunu ifade etmek için geldi. Fransızlara Pasifik'ten çıkmalarını söyleyen ve 'nükleer bomba yok' diyen şarkı büyük bir hit oldu ve listelerde 11 hafta kaldı. On dört yıl sonra, Mururoa'da nükleer testlerin önlenmesi için destek toplamak için yeniden kaydedildi. Benzer şekilde, "Nükleer Yok (İkinci Harf)", "Nükleer Atık" ve "Pasifik'in Işığı" da hemen hemen aynı duyguları ifade ediyordu.

Son gelişmeler
--------------

 Nükleer karşıtı bir eylemci Wellington'da barış vinçleri dağıtıyor
Beşinci İşçi Partisi hükûmeti altında, başbakanı Helen Clark, Yeni Zelanda'nın nükleerden arındırılmış bölge statüsünü korudu, muhalefetteki Yeni Zelanda Ulusal Partisi tarafından desteklenen iki taraflı bir konum. 2008 yılında yapılan bir ankette, Yeni Zelandalıların %19'u bir güç kaynağı olarak nükleeri hem gaz hem de kömür gücünden daha fazla tercih ediyor, ancak rüzgar, güneş, jeotermal ve hidroelektrikten oldukça geride.

Amerika Birleşik Devletleri, Yeni Zelanda'nın nükleer silah taşımayan ABD savaş gemilerinin Yeni Zelanda limanlarını ziyaret etmesine izin verecek olan nükleer içermeyen yasasını yürürlükten kaldırmasını istiyor. ABD'den gelen baskı, ABD ticaret yetkililerinin Yeni Zelanda limanlarından Amerikan nükleer gemilerinin yasağının kaldırılmasını iki ülke arasındaki potansiyel bir serbest ticaret anlaşmasına bağlamasıyla 2006'da arttı. 2004'te o zamanki muhalefet lideri Don Brash, konuk ABD senatörlerine başbakan seçilirse nükleer yasağın "öğle yemeğine kadar" kaldırılacağını söylediğini doğrulamayı veya reddetmeyi reddetti. Brash, 2005 seçimlerini kaybettikten sonra siyaseti bıraktı ve "öğle yemeğine kadar gitti" Yeni Zelanda'da siyasi bir slogan haline geldi.

Fransız ve Yeni Zelanda hükûmetleri arasındaki farklılıklar, şimdi her iki ülkenin de olumlu ticaret ve kültürel alışverişlerden yararlanmasıyla çözülmüş görünüyor.

8 Haziran 2007'de, Yeni Zelanda'nın Nükleerden Arındırılmamış Mevzuatının 20. Yıldönümü ile ilgili Parlamento tartışması sırasında, Sayın Phil Goff (Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Bakanı), Hükûmetinin Yeni Zelanda'nın Nükleerden Arınmış Bölge mevzuatına olan bağlılığını yeniden teyit etti. Phil Goff dedi ki,

> Hareket ediyorum, Bu Meclis, 8 Haziran 2007'nin, 1987 Yeni Zelanda Nükleer Serbest Bölgesi, Silahsızlanma ve Silahların Kontrolü Yasası'nın bu Meclisinin kabulünün 20. yıldönümü olduğunu not ediyor ve Yeni Zelanda'nın nükleer bir silah için çalışmaya devam etmesi gerektiğine karar veriyor - Özgür Dünya; ve, nükleer silahlardan arınmış bir dünya için çabalarken, Meclisin şunları talep ettiğini: cephanelikler; Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölgelerin ve nükleer silahlardan arınmış Güney Yarımküre'nin genişletilmesi ve güçlendirilmesi; Kapsamlı Nükleer-Test-Yasaklama Anlaşması'nın yürürlüğe girmesi; bir Bölünebilir Malzeme Kesintisi Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi; ve Nükleer Terörizm Eylemlerinin Bastırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1540 sayılı Kararı gibi nükleer silahların yayılmasını önleme araçlarının evrensel uygulaması.
> 
> 

John Key, 2006'da Ulusal Parti'nin lideri seçildikten hemen sonra, Ulusal Parti'nin lideri olduğu sürece "nükleer silahlardan arındırılmış yasanın bozulmadan kalacağına" söz verdi.

Kasım 2016'da USS sampson (DDG-102) 33 yıl sonra Yeni Zelanda'ya uğrayan ilk ABD savaş gemisi oldu.

2017 yılında Yeni Zelanda , Nükleer Silahların Yasaklanmasına İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması'nı imzaladı. Anlaşma, Kuzey Kore'nin nükleer ve füze testleri üzerindeki gerilimler nedeniyle nükleer silahları yasaklamayı amaçlıyor. Dışişleri Bakanı Gerry Brownlee, anlaşmanın "Yeni Zelanda'nın uluslararası nükleer silahsızlanma çabalarına uzun süredir devam eden taahhüdüyle tutarlı" olduğunu söyledi.

Yine 2017'de, Pasifik sularında Kuzey Kore gemilerinin belirlenmesine yardımcı olmak için Yeni Zelanda liderliğindeki bir teklif, Pasifik Adaları Forumu'ndaki liderler tarafından kabul edildi. Gerry Brownlee, Pasifik'teki Kuzey Kore nükleer gemilerini tespit etmek ve durdurmak için gerekli istihbarat kapasitesini kullanmaya hazır olduğunu söyledi.

2018'de Yeni Zelanda başbakanı Jacinda Ardern, Silahsızlanma ve Silah Kontrolü Bakanı'nın bakanlık portföyünü eski durumuna getirdi. Ardern, Hükûmetin Yeni Zelanda'nın uzun süredir nükleer karşıtı duruşunu kabul etmesinin önemli olduğunu belirtti. "Silahsızlanma arayışı, Norman Kirk ve David Lange'nin Yeni Zelanda'nın Pasifik'te nükleer silahlara ve nükleer denemelere karşı olduğunu ilan ettikleri günkü kadar hayatidir" dedi.

Ayrıca bakınız
--------------

* ANZUS - Yeni Zelanda nükleer maddeyi yasakladı
* Amerika Birleşik Devletleri diplomatik kablolarının içeriği sızdırıldı (Yeni Zelanda)#Nükleer politika
* Fransa ve kitle imha silahları
* Ronald Reagan yönetiminin dış politikası - Yeni Zelanda
* Yeni Zelanda'nın dış ilişkileri
* Greenpeace Aotearoa Yeni Zelanda
* Yeni Zelanda'daki protestoların listesi
* Nagazaki ve Hiroşima
* Operasyon Kıskaç
* Barry Mitcalfe
* Japonya'nın Nükleer Olmayan Üç İlkesi, benzer bir karar.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Lange's impact on NZ and world". *BBC News*. 14 Ağustos 2005. 24 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010.
2. 1 2  "Nuclear threat continues to grow, New Zealand warns on anniversary of anti-nuclear law". *International Herald Tribune*. 2007. 18 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
3. ↑  *Nuclear Free: The New Zealand Way*. New Zealand: Penguin Books. 1990.
4. ↑  "australia: US, UK to arm Australia with nuclear-powered submarines, sending ripples across world - Times of India". *The Times of India* (İngilizce). 16 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2021.
5. ↑  Elsie Locke, Peace People: A History of Peace Activities in New Zealand, p. 164
6. ↑  "OBITUARY". *www.converge.org.nz*. 1 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
7. ↑  "Nuclear Weapon Testing". Office of the Prime Minister of New Zealand. nd. 4 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi.
8. ↑  "Ordinary Citizens as Peacemakers". *Paper presented to 'Push for Peace' Conference, Auckland, 11 November 2004*. Disarmament and Security Centre, Christchurch. 11 Kasım 2004. 18 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2019.
9. 1 2 3  *Making Waves: the Greenpeace New Zealand Story*. 1991. ISBN 978-0-7900-0230-9.
10. ↑  \ 6 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
11. ↑  Gorman (19 Nisan 2003). "Time to rethink nuclear?". *The Press*. Christchurch. s. 1. For about 20 years, Christchurch was the site of the only nuclear reactor ever believed to have worked on land in New Zealand. In 1962, a small sub-critical reactor was installed in the School of Engineering at Canterbury University, as part of the US' "Atoms for Peace" project. It was dismantled in 1981.
12. ↑  "Buildings - etc". *Rutherford.org.nz*. 5 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2008.
13. ↑  "South Pacific Nuclear Free Zone Treaty". *fas.org*. 25 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
14. 1 2 3  "Legal Challenges to Nuclear Weapons from Aotearoa/New Zealand". Disarmament and Security Centre, Christchurch. 14 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2019.
15. ↑  Elsa Caron, (ed.) 1974, Fri Alert (Caveman Press, Dunedin) The yacht Fri's own story of her protest voyage into the French Bomb Test Zone.
16. ↑  "Dead-Serious Prank: A Greenpeace Operation". *Time*. 18 Eylül 1995. 20 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010.
17. ↑  "Radio Australia - Pacific Beat - FRENCH POLYNESIA: Nuclear veterans welcome report's findings". *abc.net.au*. 18 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
18. ↑  "Moruroa nuke report attacks France". *One News*. 10 Şubat 2006. 10 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2011.
19. ↑  Vincent (1 Ocak 2006). "French accused of Pacific nuclear cover-up". *The Guardian*. Londra. 10 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010.
20. ↑  Field, Catherine (6 Ekim 2006). "French admit nuclear test fallout hit islands". *The New Zealand Herald*. 10 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2011.
21. ↑  Lichfield (4 Ağustos 2006). "France's nuclear tests in Pacific 'gave islanders cancer'". *The Independent*. Londra. 19 Ocak 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010.
22. 1 2 3 4 5  Clements (1988). "New Zealand's Role in Promoting a Nuclear-free Pacific". *Journal of Peace Research*. **25** (4): 395-410. doi:10.1177/002234338802500406.
23. ↑  "Archived copy". 16 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2011.
24. ↑  Gustafson, Barry, *His Way, a biography of Robert Muldoon*, Auckland University Press, 2000, 1-86940-236-7, p. 375
25. 1 2  "Nuclear Free Zone". *canterbury.cyberplace.org.nz*. 19 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
26. ↑  New Zealand Nuclear Free Zone, Disarmament, and Arms Control Act 1987,
27. ↑  *Nuclear Free: The New Zealand Way*. Penguin Books. 1 Mayıs 1991. ISBN 978-0140145199.
28. ↑  "Archived copy". 20 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2016.
29. ↑  "Public Address | Great New Zealand Argument". 4 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
30. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
31. ↑  "Public Address | Great New Zealand Argument". 27 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
32. ↑   28 Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Greepeace account of rainbow Warrior sinking
33. ↑  Brown (15 Temmuz 2005). "Felling of a Warrior". *The Guardian*. Londra. 29 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2010.
34. 1 2  "USS Buchanan refused entry to New Zealand". *NZ History*. 23 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2018.
35. ↑  *New Zealand and the World: Past, Present And Future*. New Jersey: World Scientific. 2018.
36. ↑  *Nuclear Free New Zealand: 1987 – From Policy to Legislation*. University of Auckland: Centre for Peace Studies. 1998.
37. ↑  Hugh Neville, 'US Rumbles Continue Over N-Ship Warning,’ The Press, 19 February 1985, quoted in Paul Lan -
dais-Stamp and Paul Rogers, Rocking the Boat: New Zealand, the United States and the Nuclear-Free Zone Controversy
in the 1980s. New York, Berg, 1989, p. 100.
38. ↑  "History of US – NZ Relations". 23 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2018.
39. ↑  "United States of America". 21 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2018.
40. 1 2 3  "Nuclear-free New Zealand". 21 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2018.
41. ↑  "Sinking the Rainbow Warrior". 21 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2018.
42. ↑  Armstrong (2 Temmuz 2005). "Reality behind the Rainbow Warrior outrage". *The New Zealand Herald*. 24 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2018.
43. ↑  "France's PM admits Greenpeace bombing 'huge mistake'". 2 Mayıs 2016. 24 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2018.
44. ↑  "France". *Ministry of Foreign Affairs and Trade*. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
45. 1 2  "Australia". 15 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2018.
46. 1 2 3  Clements (December 1988). "New Zealand's Role in Promoting a Nuclear-Free Pacific". *Journal of Peace Research*. **25** (Special Issue on Militarization and Demilitarization in Asia-Pacific): 395-410. doi:10.1177/002234338802500406.
47. ↑  "China, France denounce U.S. nuclear sub pact with Britain, Australia". *Reuters* (İngilizce). 16 Eylül 2021. 16 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2021.
48. ↑  "Eyewitness to the Rainbow Warrior sinking: University of Waikato". *www.waikato.ac.nz*. 8 Temmuz 2005. 25 Kasım 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
49. ↑  "New Zealand's Identity and New Zealand-Japan Relations: 1945-2014" (PDF). *Victoria University of Wellington*. 10 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Mayıs 2018.
50. ↑  Vowles (1990). "Nuclear free New Zealand and rogernomics: The survival of a Labour government". *Australian Journal of Political Science*. **25**: 81-91. doi:10.1080/00323269008402107.
51. ↑  "Nuclear power backed by 19%". *One News*. 7 Nisan 2008. 20 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2011.
52. ↑  "Brash refuses to confirm or deny nuclear comments". *The New Zealand Herald*. NZPA. 6 Mayıs 2004. 18 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2011.
53. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
54. ↑  "Gone by lunchtime stoush erupts again". *Radio New Zealand*. 2 Eylül 2014. 6 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2017.
55. ↑  "New Zealand Parliament - Motions – Nuclear-Free Legislation—20th Anniversary". *www.parliament.nz*. 11 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2018.
56. ↑  Houlahan, Mike (1 Aralık 2006). "Key's vow makes National anti-nuke". *The New Zealand Herald*. 21 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2011.
57. ↑  Newshub (21 Eylül 2017). "NZ signs UN anti-nuke treaty". *Newshub*. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
58. ↑  Newshub (9 Ağustos 2017). "New Zealand to intercept North Korean vessels in Pacific waters". *Newshub*. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
59. ↑  The New Zealand Herald (26 Şubat 2018). "Jacinda Ardern revives disarmament and arms control role to stress anti-nuclear stance". *The New Zealand Herald*. 20 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.

bibliyografya
-------------

* Aotearoa/Yeni Zelanda'dan Nükleer Silahlara Yönelik Yasal Zorluklar 14 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kate Dewes
* Stephen Kos, 1984, *Uluslararası Mahkemede Geçici Yardım: Yeni Zelanda ve Nükleer Test Davaları*, Victoria Üniversitesi Wellington Hukuk İncelemesi.

Dış bağlantılar
---------------

* Eski Yeni Zelanda Başbakanı David Lange'den Nükleer Karşıtı Oxford tartışması 4 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Bikini Atoll Atomik test bölgesi 23 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İngiliz Nükleer Test Gazileri Derneği 1 Şubat 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Silahsızlanma ve Güvenlik Merkezi, Yeni Zelanda Barış Vakfı 3 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Atom Forumu'nda 17 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Fransa'nın Nükleer Silah Programı 17 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* YouTube'da Otlar 'Fransız Mektubu' müzik videosu 2 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Yeni Zelanda'yı Nükleerden Arındırmak
* Mururoa protestosu, Zaman 1973
* Mururoa Gazileri
* Yeni Zelanda'da nükleer enerji üretimi : Kraliyet Soruşturma Komisyonu raporu .
* Nükleersiz Yeni Zelanda (NZHistory) 8 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Marshall Adaları'ndaki ABD nükleer denemelerinin kurbanlarının resimleri. 15 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Radyo Nizkor Uluslararası Nükleer konferansı 2 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Nükleersiz gelecek ödülü 18 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Şablon:Anti-nuclear movementŞablon:Nuclear power by countryŞablon:David Lange