recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sarı sendika**, işçiden çok işverenin menfaatlerini kollayan, sermaye çevreleriyle iş birliği içinde bulunarak işçi haklarının alınmasına yönelik hareketleri engelleyen ve kısıtlayan sendikadır.

Terimin ortaya çıkışı
---------------------

1899 senesinde Fransa'da bulunan bir fabrikada işçiler greve çıktı. İşveren, grevi kırmak maksadıyla kendi denetimi altındaki başka bir sendikayı destekledi. İşverenin desteklemiş olduğu sendika, cephesi sarı boyalı bir binada bulunuyordu. İşçiler, grevi yürüten sendikayla, işverenin emri ile grevi kırmaya çalışan sendikayı ayırmak için, sarı renkli binadan yola çıkarak diğer sendikaya "sarı sendika" demeye başladılar. İşveren sendikası da bu terimi kabul etti, ardından "Sarı" ismiyle haftalık bir gazete de yayınladı. Terim daha sonra tüm dünyaya yayıldı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Sarı sendika". kubbealtilugati.com. 2 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2016.
2. 1 2 3 4 5 6  "«Sarı Sendika» Terimi Nasıl Ortaya Çıktı?" (PDF). yildirimkoc.com.tr. s. 4. 2 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4696103-3
* LCCN: sh85029290
* NLI: 987007545496105171

 |
Kendi yaptığı portresi (1767)
**Franz Georg Hermann** (29 Aralık 1692, Kempten - 25 Kasım 1768, Kempten) Barok stilini benimsemiş Alman ressam.

Hayatı ve çalışmaları
---------------------

İlk çalışmasını babası mahkeme ressamı Franz Benedikt Hermann (1664-1735) ile beraber yapmıştır. 15 yaşındayken Sebastiano Conca'nın himayesinde katıldığı *Accademia di San Luca*da, Roma çalışmaları için Benediktinler tarafından 900 Guilder para ödülüne layık görmüştür. Venedikte Giovanni Antonio Pellegrini ile ileri eğitim aldı ve 1718'de Almanyaya döndü. Başlangıçta, Ottobeuren Manastırı ya da Füssen deki St. Mang's Manastırının tavanında ve heykellerinde çalıştı. 1725'te Prens-Başrahip Anselm Reichlin von Meldegg tarafından mahkeme ressamı olarak atandı..

Sonraları, Immenstadt ve Ettalde çalıştı. 1736'da Kempten deki St. Lorenz Bazilikasında St. Nikolaus Kubbeside ve Benedict Mabedinde resim çalışmaları yaptı ve 1748'de beş oval heykel yapıp teslim etti.

Fürstäbtliche Residenz devlet dairelerinin (bir manastır komleksi) misafirhanesinde, tavanda ve duvarlarda resim çalışmalarının yanı sıra eski Prens-Başrahiplerin portrelerini resmetti. 1740 den 1742 yılına kadar Prens-Başrahibin bir resmî konutu olan "Ponikauhaus"daki ziyafet salonunda resim çalışmaları yaptı. 1757 yılında Schussenried Manastırı kütüpanesi için en geniş eserlerini üretti

Tüm bunlarla birlikte, Kempten'de yirmi mil ya da 30 kilometre yarıçapındaki büyük dini yapılarda Hermann'ın yaptığı fresklerin, heykellerin ya da diğer çalışmaların olmadığı yapı çok azdır.

Schussenried Manastırı kütüpanesindeki freskleri
------------------------------------------------

* Lütufların Yedi Hediyesi ile birlikte Kutsal Ruhun TapınağıLütufların Yedi Hediyesi ile birlikte Kutsal Ruhun Tapınağı
* Kıyamet Kuzusu ile birlikte Yargılanma GünüKıyamet Kuzusu ile birlikte Yargılanma Günü
* Dört Element (Su)Dört Element (Su)
* Akil adamlar grubu, XIV Louis ve Papa Muhteşem GregoryAkil adamlar grubu, XIV Louis ve Papa Muhteşem Gregory

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Gerhard Woeckel: *Hermann, Franz Georg*. In: *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Bd. 8, Berlin 1969, S. 652–653. (Almanca)
2. 1 2  Anna Köhl, Ralf Lienert (2007) (in German), *Kreative Köpfe.*

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* Cordula Böhm: *Franz Georg Hermann. Der Deckenmaler des Allgäus im 18. Jahrhundert*. Tez, Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi 1968.
* Georg Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Baden-Württemberg II*. Münih ve Berlin 1997.
* Georg Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Bayern III. Schwaben*. Münih ve Berlin 2008.
* *Franz Georg Hermann, 1692-1768: Festschrift der Stadt Kempten (Allgau) zum 300. Geburtstag am 29. Aralık 1992*, (sergi kataloğu), T. Dannheimer 1992 ISBN 3-88881-015-9

 Wikimedia Commons'ta **Franz Georg Hermann** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 119073129
* ISNI: 0000 0000 8204 1033
* LCCN: no2008067001
* NKC: jo2010601892
* NTA: 070550018
* RKD: 364687
* SUDOC: 124085636
* ULAN: 500057555
* VIAF: 18023699
* WorldCat: lccn-no2008067001

 |
***Yami Shibai*** (Japonca: 闇芝居; "Karanlık Oyun") veya ***Japon Hayalet Hikâyeleri***, ILCA tarafından hazırlanan 2013 yapımı bir anime televizyon serisidir. Seri her bölümü birkaç dakika olmasıyla kısa derleme hâline getirilmiştir. Her bölüm Japon kökenli mit ve şehir efsanelerine dayalı farklı hikâyesiyle ön plandadır ve kamishibai hikâye anlatma yöntemine benzeyecek şekilde canlandırılmıştır.

İlk sezonu Temmuz-Eylül 2013 tarihleri arasında yayınlandı. Serinin ilk sezonunun yönetmenliğini Tomoya Takashima, senaryoyu Hiromu Kumamoto ve anlatımı Kanji Tsuda tarafından yapılmıştır. İlk sezonu yayın sonunda karışık tepkiler alırken, ticaret çokluğu ve mobil oyunu çıkarılmıştır. İkinci sezonu Temmuz-Eylül 2014'te tarihleri arasında yayınlandı. İkinci sezonun yönetmenliğini Takashi Shimizu ve Noboru Iguchi, senaryosu ise Shōichirō Masumoto tarafından yapılmıştır. Üçüncü sezonu Ocak-Nisan 2016 tarihleri, dördüncü sezonu Ocak-Mart 2017, beşinci sezonu Temmuz-Ekim 2017, altıncı sezonu Temmuz-Eylül 2018, yedinci sezonu Temmuz-Eylül 2019, sekizinci sezonu Ocak-Nisan 2021 ve Temmuz-Eylül 2021 tarihleri arasında yayınlandı. 10. sezonu ise Ocak 2022'de yayınlanmaya başladı.

*Ninja Collection* adlı bir yan anime televizyon serisi ise Temmuz-Ekim 2020 tarihleri arasında yayınlandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "闇芝居｜スタッフ・キャスト" (Japonca). TV Tokyo. 4 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2022.
2. ↑  "Grudge & Zaborgar Directors Make 2nd Yamishibai Anime Season". Anime News Network. 4 Şubat 2014. 5 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2022.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site (Japonca)
**Müzeoloji** veya **müzebilim,** müzelerin düzenlenmesi, barındırdıkları eserlerin korunması ve sergilenmesi konularıyla ilgilenen bilim dalıdır.

Müzelerdeki eserlerin korunması ve sergilenmesinde akıl ve bilimin temel alınması amaçlayan ilk araştırmalar Fransa'da XVII. yy. sonunda Angiviller kontunun önclüğünde başlamıştır. Louvre'deki Büyük Galeri'de bulunan krallık koleksiyonun eserlerini halka sunulması isteniyordu. Devrim sonrasında ortam müzebilim konusundaki çalışmalara olumlu etki yapmıştır. Bu çalışmalar İmparatorluk döneminde gelişmiştir ve daha sonra Avrupa'ya yayılmıştır. Napeleon Müzesi yöneticisi Vivant Denon bu çalışmaları birleştirerek eşgüdüm sağlamıştır. XIX. yüzyılın ikinci yarısında ise müzebilim konusundaki en kapsamlı araştırmalar Almanya'da yapılmıştır. Berlin Müzeleri müdürlüğü görevinde bulunan ve 1903 yılında Kaiser Friedrich Museum'u kuran Wilhelm von Bode yapılan araştırmaları daha da hızlandırmıştır. 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Amerika'da yeni müzelerin inşa edilmesi sonucunda yapılan araştırmalar belirli bir teknik sisteme oturtuldu. Müzebilim konusundaki araştırma ve yöntemlerde birliktelik sağlanması I. Dünya Savaşı sonrasında kurulan Uluslararası Müzeler Dairesi'nce gerçekleştirildi. Bu daire Milletler Cemiyeti'nden doğmuş olan Entelektüel İşbirliği Enstitüsü'ne bağlı olarak faaliyet gösteriyordu ve Fransızca olarak Mouseion adlı bir uzmanlık dergisi çıkarmaktaydı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ise müzelerdeki profesyonel insanları bir araya getiren İnternational Council of Museum (İCOM) adlı bir dernek kurulmuştur. UNESCO tarafından da tanınan bu dernek ilk toplantısını Paris'te yapmıştır. Derneğin çalışmaları sonucunda Mouseion dergisinin devamı niteliğindeki Museum dergisi çıkarılmıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Nadire kabineleri

Kaynakça
--------

1. ↑  "29. Müzeler Haftası Kültür Mirası ve Müzeler Öğrenci Konferansı" (PDF). YTÜ. 22 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Ağustos 2016.
2. ↑  *Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi 16. cilt* (Milliyet bas.). s. 8488.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11932553x (data)
* GND: 4170787-4
* LCCN: sh85088722
* NDL: 01201364
* NKC: ph123051
* NLI: 987007553199905171

 |
**Le Morne Brabant** Hint Okyanusu'ndaki Mauritius adasının güneybatı ucunda yer alan bir yarımadadır. Deniz seviyesinden 556 metre yükseklikte zirveye sahip bazalt monolit tepesi ile dikkat çekmektedir. Zirve, 12 hektarın (30 dönüm) üzerinde bir alanı kapsamaktadır. Dik yamaçlarda birçok mağara ve çıkıntı vardır. Büyük ölçüde bir lagünle çevrilidir ve önemli bir turistik noktadır. Aynı zamanda iki ender bitki, *Hibiscus fragilis* ve *Trochetia boutoniana* için bir yaşam alanıdır.

Yarımada 19. yüzyılın başlarında, kaçak köleler için bir sığınaktı. Mauritius'ta köleliğin kaldırılmasından sonra, 1 Şubat 1835'te kölelere özgür olduklarını bildirmek için bir polis bu noktaya hareket etti. Polisin geliş amacının yanlış anlaşılması nedeni ile köleler polisi öldürdü.[*kaynak belirtilmeli*] Bu tarih, Mauritiuslu köleler tarafından köleliğin kaldırılmasına dair bir anma günü olarak kutlanmaya başlandı.[*kaynak belirtilmeli*]

Le Morne Brabant Dağı, 2003 yılında Dünya Mirası listesine aday olarak gösterildi. UNESCO 2008 yılında bölgeyi bir Dünya Mirası olarak ilan etti.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Inscription of Le Morne into the Word heritage List". 12 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: no2011028223
* VIAF: 167527192
* WorldCat (LCCN): no2011-028223

 |
"Sekizinci" veya "sekizinci kez" anlamına gelen Latince bir kelime olan **Octavo** (kısaltılmış hâli **8vo**, **8°** veya **In-8**), bir kitabın formatını tarif eden teknik bir terimdir. Bir octavo, üzerinde 16 sayfalık metinlerin basıldığı ve daha sonra sekiz yaprak üretmek için üç kez katlanan bir veya daha fazla tam yapraktan (örneğin A2 kağıdı) oluşan bir kitap veya broşürdür. Bir octavo kitabının her bir yaprağı, böylece orijinal yaprağın sekizde biri kadarını temsil eder. Diğer yaygın kitap formatları folio ve quarto'dur. *Octavo* ayrıca yaklaşık 200 ila 250 mm olan kitapların (neredeyse A5 kağıt boyutu) büyüklüğünün genel bir açıklaması olarak kullanılır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Beal, Peter. (2008) "octavo" in *A Dictionary of English Manuscript Terminology 1450–2000 2 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*. Online edition. Oxford University Press, 2008. Retrieved 22 November 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1022099663

 |
**Deniz Toprak** (d. 15 Ocak 1977; Kurtalan, Siirt), türkü yorumcusu ve solisttir.

Yaşamı
------

15 Ocak 1977 tarihinde Kurtalan'da doğdu. Anne tarafından Kürt, baba tarafından Arap kökenlidir. Liseyi okuyana kadar Siirt'te yaşadı, ardından İstanbul'a giderek lise öğrenimini orada tamamladı. İlk amatör albüm çalışmasını 1996 yılında yaptı. O senelerde, çeşitli halkevleri ve kültür merkezlerinde konser çalışmalarında bulundu. Profesyonel müzik eğitimi almak istediği için 2000 senesinde özel müzik okullarında solfej, şan, nota, bağlama repertuvar ve tavır dersleri almaya başladı. Zara, İlhan Şeşen ve Müslüm Gürses gibi birçok sanatçının albüm ve konser çalışmalarında vokalistlik yaptı. 2007 yılında "Türkümolası" adlı ilk albümünü çıkardı. İkinci albümü "Sarıl Bana" ise 2013 yılında çıktı. TRT Müzik kanalında 22 Ekim 2012 tarihinde başlayıp, 13 bölüm olarak yayınlanan "Yerel Starlar" programında sunuculuk yaptı.

### Özel yaşamı

2002 yılında Ali Osman Erbaşı ile evlendi.

2011 yılında Mehmet Topçuoğlu ile evlendi ve 2015 yılında Asya isminde bir kız çocuğu sahibi oldu.

Albümleri
---------

* 2007 - Türkümolası
* 2013 - Sarıl Bana

Kaynakça
--------

1. ↑  "Biyografi". deniztoprak.net. 27 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2016.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 28 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
3. 1 2 3 4 5 6 7  "Biyografi". deniztoprak.net. 21 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2016.
4. ↑  "Biyografi". deniztoprak.net. 11 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2017.

Dış bağlantılar
---------------

* Deniz Toprak "Sarıl Bana" Röportajı6 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Deniz Toprak Röportajı6 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Deniz Toprak: 'Türkü aşığı bir kadınım'6 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Sanatçı Deniz Toprak, Siirt Manşet'e Konuştu!
* Deniz Toprak: Yemek yapmada iddialıyım (Ray Gurme, Mayıs 2014)
**Mehmed Gazzâlî** (Osmanlıca: محمد الغزالي) ya da asıl adıyla **Muhammed bin Durmuş**, Osmanlı müderris, müellif. Lakabı olan Deli Birâder adıyla da tanınmaktadır.

Yaşamı
------

1466 yılında Hüdâvendigâr'da doğan Gazzâlî medrese eğitiminin ardından Muhyiddîn-i Acemî'nin yanında yer almış ve Bayezid Paşa Medresesinde müderrislik yapmaya başlamıştır. Epikürcü bir düşünce tarzına sahip olan Gazzâlî *Dafiü'l-gumûm ve Rafiü'l-humûm* adlı eseri telif etmiş, Şehzade Korkut'un himayesine girmiş, şehzadenin ölümünden sonra mistisizme meyletmiştir. Sivrihisar, Akşehir ve Keçiborlu'da müderris olarak görev yapmış, daha sonrasında Beşiktaş'a yerleşerek bir hamam inşa ettirmiş ancak aleyhinde dedikodular çıkmasını takiben İbrahim Paşa'nın emriyle hamam yıkılmıştır. Gazzâlî bu olaydan sonra Mekke'ye gitmiş ve 1531'deki ölümüne dek orada yaşamıştır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Halis, Müjgân (24 Kasım 2007). "Deli Birader kimdir?". sabah.com.tr. 13 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2017.
**2016 Üsküp sel felaketi**, Makedonya'nın başkenti Üsküp'te ve Kalkandelen'de 6 Ağustos 2016 tarihinden itibaren etkili olan aşırı yağmur ve şiddetli fırtınanın yol açtığı sel felaketi.

Staykovsi, Smilkovsi, Araçinovo ve Singeliç köylerinde etkili yağış sonrası meydana gelen felekette 21 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi. Felakette ölenlerin çoğunun araçları sel sularına kapılan ve sürüklenenler olduğu sanılıyor. Makedonya hükûmeti sel felaketi nedeniyle pazartesi günü ulusal yas ilan ettiklerini açıkladı.

Makedonya cumhurbaşbakanı Corge İvanov, yaşananları "tarihin en büyük felaketi" olarak nitelendirdi.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Üsküp'te sel felaketi: En az 20 kişi hayatını kaybetti". Euronews. 7 Ağustos 2016. 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016.
2. ↑  "Ölü sayısı 20'ye yükseldi!". Doğan Haber Ajansı. 7 Ağustos 2016. 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016.
3. 1 2 3  "Üsküp'ü sel vurdu: 21 ölü". Milliyet gazetesi. 9 Ağustos 2016. 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016.
**Ekran okuyucu** (İngilizce:Screen reader) bir kullanıcı arayüzünü ve bir web tarayıcısı gibi bir uygulamadan veya bir işletim sistemindeki içeriği analiz eden bir yazılım uygulamasıdır. Çıktısını metin konuşma sentezleyici veya yenilenebilir Braille ekranı üzerinden sağlar. Kullanıcı arabiriminin içeriği ve metinsel temsili, bir bilgisayar monitörü olsun veya olmasın standart çıktıya gönderilir. Yorumlar daha sonra metin okuma, ses simgeleri veya bir Braille çıkış cihazı ile kullanıcıya sentezlenir. Ekran okuyucuları görme engelliler, okuryazarlığı olmayan veya öğrenme güçlüğü çeken insanlar için yararlı olduğu kadar; kör olan insanlar için de önemli olan yardımcı bir teknolojinin bir şeklidir.

Microsoft Windows işletim sistemleri Windows 2000'den bu yana Microsoft Narrator ekran okuyucusunu içeriyor. Android, 2009'dan bu yana Google Talkback ve Google Metin-Konuşma Motoru ekran okuyucusunu sunarken, Apple'ın macOS, iOS ve tvOS sistemleri zengin özellikli bir ekran okuyucu olan VoiceOver'ı içeriyor. Benzer şekilde Android-Amazon'dan gelen cihazlar VoiceView ekran okuyucuyu sağlar.

Türler
------

### Komut satırlı

Komut satırı arabirimlerini (CLI) kullanan MS-DOS gibi erken işletim sistemlerinde, ekran görüntüsü doğrudan bellekteki bir ekran arabelleğine ve imleç konumuna eşleşen karakterlerden oluşuyordu. Giriş klavyeydi. Bütün bu bilgiler, bilgi akışını sistemin içine sokarak veya sistem tampon belleğini okuyarak sistemden elde edilebilirdi.

### Bulut tabanlı

Bazı telefon hizmetleri kullanıcıların internete uzaktan iletişim kurmalarını sağlar. Örneğin TeleTender web sayfalarını telefon üzerinden okuyabilir ve kullanıcı tarafında özel programlar veya cihazlar gerektirmez.

### Web tabanlı

Bunlara en iyi bilinen örnekler iOS için Siri, Windows Phone için Microsoft Cortana, Android için Google Now ve Iris'tir. BlackBerry 10 işletim sisteminde, BlackBerry Z30 akıllı telefonlarında, diğer mobil işletim sistemlerine benzer konuşma etkileşimi özellikleri de bulunur. Samsung, Galaxy S III'ün piyasaya sürülmesiyle birlikte benzer bir akıllı kişisel asistan olan S Voice'u tanıttı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Haziran 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2006.
7. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
8. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
**el-Ahtal** (الأَخْطَل) kelimesi, tam adı Giyâs b. Ğavs b. es-Salt b. et-Târika olan Emevî Dönemi şairinin "çenebaz" ve "sefih" anlamlarına gelen lakabıdır. Doğum ve vefat tarihi tam olarak bilinmeyen, ancak 19/640 yılında doğduğu, 92/708 senesinde de hayatını kaybettiği tahmin edilen şairin, el-Hîra’da (Irak’ta) yahut Rusâfe (Sergiopolis) civarında bir yerde dünyaya geldiği varsayılmaktadır. el-Ahtal, Kuzey Suriye’deki, Monofizit itikadını benimseyen ve büyük çoğunluğu Hristiyan olan Benû Tağlib’e mensuptur.
el-Ahtal’ın dîvânında Emevî hanedanlığı için söylediği methiyeler ve onları müdafaa etmek için nazmettiği hicviyeler oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Ancak methiye ve kasidelerinde şair kendisini yalnızca Emevî sarayı ile sınırlamamış, aynı zamanda Tağlib kabilesinin de sesi olmuştur. Methiyelerinin yanı sıra el-Ahtal’ın edebî hayatında en dikkat çeken noktalardan birisi, çağdaşı Cerir b. ‘Atiyye (ö.110/728?) ile girdiği nakida atışmalarıdır.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

Esat Ayyıldız, *"El-Ahtal'ın Emevilere Methiyeleri" 2 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* DTCF Dergisi, 57.2 (2017), s.936-960.

Kaynakça
--------

1. ↑  Ayyıldız, Esat. "El-Ahtal'ın Emevilere Methiyeleri." 2 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. DTCF Dergisi, 57.2 (2017), s.936-937.
2. ↑  Ayyıldız, Esat. "El-Ahtal'ın Emevilere Methiyeleri." 2 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. DTCF Dergisi, 57.2 (2017), s.938.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 9052177
* BNF: cb134851143 (data)
* CiNii: DA13232177
* GND: 118978942
* ISNI: 0000 0001 1478 5417
* LCCN: nr89014446
* NLA: 35812969
* NLI: 987007291034205171
* NTA: 074950088
* RERO: 02-A021824303
* SELIBR: 32484
* SUDOC: 060121491
* TDVİA: ahtal
* Trove: 1099200
* VIAF: 100186598
* WorldCat: lccn-nr89014446

 |
Havkale kelimesinin Arapça kaligrafisi
**Havkale** (Arapça: الحوقلة), *Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh* (Arapça "لا حول ولاقوة إلا بالله" şeklinde yazılır) için kullanılan Arapça söz. "Her türlü değişim ve gücün kaynağı sadece Allah'tır." anlamına gelmektedir. Bu ifade, bir Müslüman tarafından bir felaket anında ya da kendi iradesi dışında meydana gelen olaylarda söylenmektedir. Kelime, havle ila kuvvete sözcüklerinin birleşimiyle meydana gelmiştir.

Kur'an'da bu cümlenin tamamı bulunmamakla birlikte benzeri el-Kehf 18/39'da mevcuttur. Havkalenin aslını teşkil eden cümlenin tamamı hadislerde geçmektedir. Kaynaklarda İslam peygamberi Muhammed ezan okunurken "*hayye ale's-salâh*" sonrasında "*lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh*" dediği, günahları çok da olsa bu zikre devam edenlerin affedileceği ve bu zikri cennet hazinelerinden bir hazine olarak nitelendirdiği bildirilmiştir.

Havkale kelimesinin "yaşlı ve zayıf bir kişinin yürüyüşü" anlamına geldiği ve yanlış olduğu, bunun yerine "havleka" şeklinde kısaltmanın kullanılması gerektiği görüşü de mevcuttur.

Ayrıca bakınız
--------------

* Zikir

Kaynakça
--------

1. ↑  Piamenta, Moshe (1979). *Islam in Everyday Arabic Speech*. BRILL. s. 155. ISBN 90-04-05967-9.
2. 1 2  Koçkuzu, Ali Osman (1997). "HAVKALE" (PDF). Cilt Cilt 16. s. 536. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2017.
3. ↑  Müsned, I, 66, 71, 180; Buhârî, "Eźân", 7; Tirmizî, "D'avât", 58.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* TDVİA: havkale

 |
**Chipwich** iki damla çikolatalı kurabiye arasında dondurma yapılmış ve çikolatalı yongaları haddelenmiş bir dondurmalı sandviç türüdür. Chipwich adı ve logosu Crave Better Foods, LLC-ye ait ticari markadır.

1978'de New York'ta Amerikalı Richard LaMotta ve Sam Metzger (1942–2010) tarafından yaratılan orijinal tarif, iki çikolatalı kurabiyelerle hazırlanan vanilyalı dondurmadan oluşuyordu. Yan taraflarında çikolatalı yongalar, dondurmaya yapıştı.

New York'ta 1890'lardan beri dondurma sandviçleri satılırken, New York'lu avukat Richard LaMotta, 1978'de Chipwich'i yarattı. Bunu, bir gerilla pazarlama kampanyasıyla hayata geçirdi ve altmış sokak arabası satıcılarını (çoğunlukla öğrenciler) eğitti. Yeni ürünü New York sokaklarında satmak, her biri için bir dolar oldu. İlk yirmi beş bin Chipwiches ilk gün satıldı ve iki hafta içinde şirket günde 40.000 satıyordu.

CoolBrands International 2002 yılında Chipwich'i satın alarak Kuzey Amerika'nın üçüncü en büyük dondurma tedarikçisi haline geldi. 2004 yılında Weight Watchers / Smart Ones dondurulmuş gıda lisansının kaybıyla başlayan bir dizi finansal sıkıntı nedeniyle, [8] CoolBrands, 2007'de Chipwich, Eskimo Pie ve Real Fruit ürünlerini Nestlé'nin Dreyer's bölümüne sattı. 2009 yılına gelindiğinde, Nestlé, orijinal Chipwich'in üretimini durdurmuştu, çünkü kendi Toll House çikolatalı kurabiye dondurma sandviçiyle rekabet etti. Daha sonra marka Crave Better Foods, LLC tarafından 2017 yılında satın alındı. Ürün, ABD'de 2018'de yeniden piyasaya sürüldü.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 18 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2018.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2018.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2018.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 31 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2018.
5. ↑   [*yalın URL*]

Dış bağlantılar
---------------

* Sitesi23 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Sandviç kurabiyesi
* Maxibon (dondurma)
* Turkey Hill
* Mado
**Darién Milli Parkı** (İspanyolca: *Parque Nacional Darién*) Panama'da bulunan bir Dünya Mirası alanıdır. Panama Şehri'nden yaklaşık 325 kilometre uzaklıktadır ve Panama'daki tüm ulusal parkların en geniş olanıdır. Ayrıca, Orta Amerika'nın en önemli Dünya Mirası alanlarından biridir.

Darien Milli Parkı, iki Amerika'yı birbirine bağlayan doğal bir köprüdür.

1972'de 700.000 ha (7.000 km2) bir alan Alto Darién Koruma Ormanı'nın bir parçası haline geldi. Bölge, 1980'de Milli Park ilan edildi. 1983 yılında 859.333 ha (8.593,33 km2) bir alan UNESCO biyosfer rezervine dönüştü. Park 5.790 km2 (579.000 ha) alan kaplamaktadır.

Panama'nın Darien Eyaleti'nin en güneyinde yer alır ve Kolombiya sınırının % 90'lık bir bölümü boyunca uzanmaktadır. Karayip Denizi'ni 16 kilometre kuzeydoğusunda paralel olarak uzanan Serranía del Darién sıradağları ile Pasifik Okyanusu sahili arasında uzanır. Kolombiya'daki Los Katios Ulusal Parkı'na komşudur.

Galeri
------

* Harpia kartalıHarpia kartalı
* Cuniculus pacaCuniculus paca
* Amerikan timsahıAmerikan timsahı

Kaynakça
--------

1. ↑  "Darien National Park". UNESCO World Heritage Centre. 24 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2013.
2. 1 2  "World Conservation Monitoring Centre" (PDF). 16 Haziran 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2017.
3. ↑  "Resmi Sitesinde". 31 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2017.
4. ↑  "Smithsonian Institution, Centre of Plant Distribution". 26 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NKC: ge806586

 |
**Hristiyan manastırcılığı**, Hristiyan ideallerine bağlı kalarak hayatın ibadet temelli olarak planlandığı manastırcılık tarzı. *Eski Ahit* de dahil olmak üzere Hristiyanlarca kutsal kabul edilen metinlerde hayatın dine adandığı yaşam tarzı örnek olarak gösterilmiş ancak buna yönelik bir teşkilat oluşturulması teşvik edilmemiştir. İlerleyen yüzyıllarda yalnızca temel ihtiyaçların karşılanarak tüm hayatın geçirileceği merkezler oluşmaya başlamış ve Hristiyan manastırcılığı başlamıştır. Manastır hayatı yaşayan kişilere Grekçe "yalnız" anlamına gelen *monahos* kelimesinden türetilen "monk" (keşiş) denmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Harper, Douglas. "monk". Online Etymology Dictionary.
2. ↑  Corbishley, Mike.Monks lived a very strict and regulated life.Life in a monastery included prayer,manualwork, and this promoted the idea of the dignity and labour. Cultural Atlas for Young People The Middle Ages Revised Edition. New York: Facts On File, Inc. 2004, page 38.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NKC: ph201896

 |
Truchseß von Wetzhausen hanedanının arması
**Martin Truchseß von Wetzhausen zu Dachsbach** (d. yaklaşık 1435 - ö. 3 Ocak 1489), 1477'den 1489'a kadar hüküm süren Töton Şövalyeleri'nin 34. Büyük Üstadıydı.

Wetzhausen, daha sonra Frankony'daki Würzburg bölgesinden baronlar olan bir İmparatorluk Şövalyesi ailesinden geliyordu. Ailesinin birkaç üyesi Prusya'ya yerleşti ve Töton Tarikatı içinde önemli görevlerde bulundu. Wetzhausen kariyerinin başlarında Mewe, Strasburg (bugünkü Brodnica) ve Elbing'de bir keşişti.

1462'den itibaren Wetzhausen, Büyük Üstat Ludwig von Erlichshausen'in ve 1476'dan beri Osterode Komtur'unun danışmanı oldu. 4 Ağustos 1477'de Tarikat'ın kapitulumu, bir zamanlar "*ehe er welde dem Könige von Polen schweren, er welde ehe in seinem Blutte vortrincken*" (Eski Almanca; Polonya Kralı'na saygı yemini etmeden önce, kendi kanında boğulacaktı) Büyük Üstatların 1466 İkinci Toruń Barışı'ndan beri yapmak zorunda kaldıkları şey, sözünü söylemesine rağmen, Wetzhausen'i Büyük Üstat seçti.

Wetzhausen, 1467'de Polonya Kralı IV. Kazimierz Jagiellon'un adaylığını kabul etmemesi üzerine bir anlaşmazlık olarak başlayan Rahipler Savaşı'nda Warmia Piskoposu adayı Nicolaus von Tüngen'i destekledi. 1478'de Macaristan Kralı Matyas Corvinus'tan uluslararası destek aldıktan sonra, ancak Prusya'dan neredeyse hiç destek alamayan Wetzhausen, Polonya'ya karşı askeri bir tavır aldı ve Culm (Chełmno), Strasburg ve Starogard Chełminski'yi ele geçirdi. Kraliyet Prusyası ve Danzig tarafından desteklenen Jan Biały ve Jan Zieleziński komutasındaki Polonya ordusu, Tarikat'ın ordusunu hızla yendi ve Büyük Üstat, 9 Ekim 1479'da Nowe Miasto Korczyn'de Polonya kralına saygılarını sunmak zorunda kaldı.

Daha sonra Wetzhausen, Tarikat içindeki iç politikaya ve sorunlu mali durumuna odaklandı. 1488 yazında Wetzhausen ağır hastalandı ve 1489'un başlarında Königsberg'de öldü. Königsberg Katedrali'ne gömüldü.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 132549115
* VIAF: 20848263
* WorldCat: viaf-20848263

 |
**Şatili** (Gürcüce: შატილი, *Šat’ili*) Çeçenistan sınırına yakın bir yerde bulunan, Gürcistan'daki tarihi bir yayla köyüdür. Büyük Kafkas Dağlarının kuzey yamacında yer almaktadır. Tarihi Gürcü eyaleti Üst Hevsureti'nin bir parçası olan köy, günümüzde Mtsheta-Mtianeti bölgesinin bir parçasıdır. 2014 sayımlarına göre, köyün nüfusu 22 kişidir.

Coğrafya
--------

Argun Vadisinin derinliklerinde yer alan köy, yaklaşık 1.400 metre yüksekliktedir. Köy, Orta Çağ ve Erken Modern dönemde taş ve harçtan yapılmış kale ve müstahkem evlerin eşsiz bir kompleksidir. Hem yerleşim bölgesi hem de ülkenin kuzeydoğu eteklerini koruyan bir kale olarak kullanılmıştır. Kale, düz çatılı konutların hakim olduğu teraslı yapılar ve tek bir tahkimat zinciri oluşturmak için bir araya getirilmiş yaklaşık 60 kuleden oluşmaktadır.

Tarihi ve günümüzdeki durumu
----------------------------

Şatili bir zamanlar Kaheti Krallığı'nın parçasıydı.

Şatili'de yaşayan topluluk, Hevsureti'deki topluluğun çoğuyla birlikte, 1950'lerin başlarında Sovyet otoritelerinden gelen baskıyla ovalara yerleştirildi. 1960'larda, boşalmış köyün egzotik manzarası, eski zamanlarda yaylalardaki yaşamı anlatan bir dizi Gürcü filminin çekimi için ortam olarak kullanıldı.

Şatili'de hâlâ onlarca kişi yaşıyor, ancak kış aylarında karayoluyla köye erişilemiyor. Köy, turistler ve dağ yürüyüşçülerinin favori mekanlarından biridir.

Galeri
------

* 
* 
* 
* 
*

Ayrıca bakınız
--------------

* Mtsheta-Mtianeti
* Mutso

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* Shorena Kurtsikidze & Vakhtang Chikovani, *Ethnography and Folklore of the Georgia-Chechnya Border: Images, Customs, Myths & Folk Tales of the Peripheries,* Munich: Lincom Europa, 2008.

Kaynakça
--------

1. ↑  Bruce Grant & Lale Yalçın-Heckmann (ed. 2008), *Caucasus Paradigms: Anthropologies, Histories, and the Making of a World Area*, pp. 23-24. Volume 13 of Halle studies in the anthropology of Eurasia. Lit, 3-8258-9906-3

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Şatili*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
**Mutlak idealizm**, her ikisi de 19. yüzyılda Alman idealist filozofları olan GWF Hegel ve Friedrich Schelling ile ilişkilendirilen ontolojik olarak monist bir felsefedir. Bu etiket aynı zamanda Hegel'in çalışmalarından büyük ölçüde etkilenen Amerikalı bir filozof olan Josiah Royce ve İngiliz idealistleri gibi diğerlerine de iliştirilmiştir. Bir idealizm biçimi, mutlak idealizm, Hegel'in varlığın nihai olarak her şeyi kapsayan bir bütün olarak nasıl anlaşılır olduğuna dair açıklamasıdır. Hegel, düşünen öznenin (insan aklı ya da bilincinin) nesnesini (dünyayı) bilebilmesi için, bir anlamda bir düşünce ve varlık özdeşliğinin olması gerektiğini ileri sürdü.

Kaynakça
--------

1. ↑  "mutlak idealizm". *wikipredia.net* (İngilizce). Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022.
2. ↑  YILDIRIM, Ömer (4 Kasım 2019). "Mutlak İdealizm Nedir, Ne Demektir? » Felsefe hakkında her şey..." *Felsefe hakkında her şey..*. 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022.
**Oswego Hareketi** (bazen **Oswego Planı** olarak geçer) 19. yüzyılda eğitimci Edward Austin Sheldon tarafından başlatılan Amerika Birleşik Devletleri'nin eğitim sisteminde gelişen bir harekettir. Hareketin gelişmesinde İsviçreli pedagog Johann Heinrich Pestalozzi'nin düşünceleri önemli rol oynamıştır.

Hareketin gelişimi
------------------

Sheldon, bir öğrenci olarak okuldaki ezberleme yönteminden nefret ediyor ve ilginç resimlerin olduğu kitapları ona tercih ediyordu. Okulu sevmemesine rağmen, Sheldon üniversiteye gitmeye istekliydi. Eğitiminden sonra küçük bir okulda kendisine görev verildi ve diğer okulları gözlemlemek için yaptığı gezide Pestalozzi'den ilham alan İngiltere'deki "*Home and Colonial School Society*" okulunu keşfetti. Yapılan bu keşiften sonra Sheldon, programını genişletmek için İngiliz öğretmen Margaret E. M. Jones'u bünyesine aldı.

Hareketin teorisi
-----------------

Hareket, ilköğretim sistemine "nesneyle öğrenme" adı altında nesnelerin(Örnek: Modeller veya bloklar) kullanımını tanıtmıştır.
Sheldon, eğitimde üç temel madde olduğunu açıklar:

1) Eğitim, insani olanakların geliştirilmesine dayanır.

2) Duyu algısı, bilgiyi yaratır ve öğretim nesnelerin ve olayların gözlemlenmesine dayanmalıdır.

3) Eğitim sadece bilgiyi iletmekle kalmayıp duyuları da geliştirmelidir.

Hareketin sonuçları
-------------------

Eğitimde yaşanan bu aydınlanma, öğretimin odağını ezberci öğretimden çıkarıp çocuğa ve somut deneyimlere kaydırdı ve aynı zamanda eğitime "yaparak öğrenme" yöntemini de kattı. Fakat bu metotların uygulanması, daha planlı ve profesyonel öğretmenleri gerektiriyordu. Hareketin genişlemesi, öğretmenlerin özel olarak eğitildiği okulların açılmasını sağladı.

Kaynakça
--------

1. ↑  Encyclopædia Britannica,
2. ↑  *Oswego: Fountainhead of Teacher Education*, Dorothy Rogers, Appleton-Century-Crofts, Inc. New York, 1961
3. 1 2  "Oswego Movement | American educational reform movement". 28 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2023.
4. ↑  "The enlightenment revolution: A historical study of positive change through science teacher education", Peter Rillero, Journal of Science Teacher Education, Volume 4, Number 2, 37-43, 1993

Dış bağlantılar
---------------

* *New Studies in Education: The Oswego Movement in American Education*, by Ned H. Dearborn, 1925 28 Ağustos 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Oswego: Fountainhead of Teacher Education; A Century in the Sheldon Tradition*, Dorothy Rogers, 1961 28 Ağustos 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**İoseb Bartlomes Megrelidze** (d. 9 Nisan 1909, Hidistavi - ö. 29 Ocak 1996), Gürcü edebiyat eleştirmeni ve filologdur.

Hayatı
------

1931'de Tiflis Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nden mezun oldu. 1959'da Gürcistan SSC Bilimler Akademisi Şota Rustaveli Gürcü Edebiyatı Enstitüsü'nde antik Gürcü edebiyatını araştırmaya başladı. Güney Kafkas dilleri, Dağıstan dilleri, Rustaveli ve Gürcü edebiyatı, Gürcü ve Kafkas folkloru, etnografya, arkeoloji, epigrafi ve Ermenistan üzerine eserler yazdı. Niko Marr, Ekvtime Takaişvili, Mose Gogiberidze ve birçok yazarın eserlerini yayımladı.

Bazı eserleri
-------------

* "Guriai'da Lazca ve Megrelce" (ლაზური და მეგრეული შრეები გურულში), 1938 (Rusça)
* "Rustaveli ve Folklor" (რუსთაველი და ფოკლკლორი) 1960 (Rusça)
* "Rustvelologlar" (რუსთველოლოგები), 1970
* "Yakob Gogebaşvili ve Yeni Gürcüce, Ders Kitapları ve Dilbilgisi Sorunları" (იაკობ გოგებაშვილი და ახალი ქართული ენა, სახელმძღვანელოები და გრამატიკის საკითხები), 1973
* "Çola Lomtatidze" (ჭოლა ლომთათიძე), 1979

Kaynakça
--------

* Gürcistan Biyografik Sözlüğü'nde İoseb Megrelidze 8 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Behruz Mansurov**, Azerbaycan Ulusal Kahramanı.

Hayatı
------

Bahruz Mansurov, 13 Mart 1975 tarihinde Yardimli bölgesinin Telavar köyünde doğdu. 1993 yılında Bakü Yüksek Komutanlığı Sınır Kooperatifleri Fakültesinde egitimine devam etti. Mart 1995’teki olaylar sırasında ordunun saflarında görev yaptı. 13-17 Mart olayları sırasında öldürüldü.

Aile durumu
-----------

Bekardı.

Ulusal Kahraman
---------------

Mansurov Bahruz Kahraman oğlu Mansurov, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın 4 Nisan 1995 tarihli ve 307 sayılı kararı ile "Azerbaycan Ulusal Kahramanı" unvanını aldı.

Yardimli bölgesinde Telavar köyünde gömüldü.

Devlet Sınır Hizmeti'nin Goytapa Sınır Muhafızı'nın 16. Mikroil, Bahruz Mansurov'un adını almıştır.

Okuduğu ortaokul onun ismini taşıyor.

Sumgayit şehrinin 16. Mikroil semtinde bulunan çeşme-anıt kompleksi de onun ismini almıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Askerov, Vügar (2005). *Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları (I nəşr)* (PDF) (Azerice) (Qapp-poliqraf bas.). Bakü. s. 250. 9 Ocak 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2019.
2. ↑  ""Azərbaycan Respublikasının hərbi qulluqçularının və polis işçilərinin bir qrupunun təltif edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli, 307 nömrəli Fərmanı". 13 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2021.
**Giovanni de’ Dondi**, ya da **Giovanni Dondi dell’Orologio** (1300 Chioggia, Veneto, İtalya - 1388 Milano, Lombardiya), İtalyan bilim insanı. *Astrarium* adındaki dünyanın ilk astronomik saatini geliştirmiştir.

Yaşamı
------

Giovanni, Padova Üniversitesi'nde ders veren bir doktor ve bunun yanında Astronomi ve saat yapımı ile de ilgilenen Jacopo de Dondi'nin (1290–1359) oğludur. Francesco Petrarca (1304–1374) ile de arkadaşlık yapan Dondi, bu tarihlerde Padova Üniversitesi tıp fakültesinde Profesör olarak görev yapmakta olan babasının izini takip etmiş ve 1350/1352 yılları arasında o da aynı şekilde tıp profesörü olmuştur. 1359 yılında tıp, astroloji, felsefe ve mantık (Matematik) gibi 4 ayrı bölümün üyesi olmuş ve disiplinlerarası bir tanınırlık elde etmiştir.

1368-1370 yılları arası Florenz Üniversitesi Tıp Fakültesinde profesör olarak çalışmıştır. 1371 yılında Venedik'e büyükelçi olarak atandıktan sonra 1389 yılında Milano'da hayatını kaybetmiş ve Padova'da bulunan aile mezarlığında babasının yanına defnedilmiştir.

Astrarium
---------

Astrarium'un çizimi
Babasının Astronomi'ye gösterdiği ilgi sebebiyle Dondi'de astronomiye karşı bulunan merak içten içe büyüdü. Bu merak ve heves onu astronomik bir saat yapımı uğraşına yöneltti. Padova Prensi Ubertino de Carrara'nın desteğiyle kamusal bir astronomik saat inşa etti. Bu saat 1390 yılında Milano'lular saraya saldırdıklarında zarar görmüştür.

Giovanni kendi zamanının en önemli astronomlarından biri olarak kabul edilir. 1348 yılında Padova'ya geldiğinde "Astrariums" ya da "Planetariums" adını verdiği kendi astronomik saatin çizim çalışmalarına başlamıştır. Bu çalışmalarını tam 16 yıl sonra, 1364 yılında tamamlayabilmiş ve keşfi Padova meydanına dikilmiştir. Bu astronomik saat, güneş ve ayın hareketlerinin yanı sıra, o yıllarda bilindik olan 5 gezegen Venüs, Mars, Satürn, Merkür ve Jüpiter dünya merkezde olacak şekilde Batlamyus'un fikirlerine uygun bir biçimde yansıtmıştır. Orijinal "Astrariums" 1630 yılında Mantova'da kaybolmuş olsa da, kopya modelleri Washington, Zürih, Londra gibi şehirlerde bulunan çeşitli müzelerde görülebilmektedir.

Çalışmaları
-----------

En meşhur eseri olan *Tractatus Astrarii* 1389 yılında Padua'da yayınlanmıştır. Bu metinin bir kopyası 1960 yılında Roma'da bulunan Vatikan Kütüphanesince 2003 yılında yeniden yayınlanmıştır. (ISBN 2-600-00810-1).

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb122241024 (data)
* GND: 100948936
* ISNI: 0000 0000 6149 5132
* LCCN: nr91012641
* NLI: 987007294921805171
* NTA: 073179728
* SNAC: w6gg0f62
* SUDOC: 03092183X
* VIAF: 310501617
* WorldCat: lccn-nr91012641

 |
**Babelsberg Stüdyoları**, Potsdam-Almanya'da bulunan, Dünya'nın en eski büyük ölçekli film stüdyosudur. 1911 yılında kurulmuştur. Yaklaşık 270.000 m² alan kaplamaktadır. Fritz Lang'ın *Metropolis*i ve *Mavi Melek* filmlerinin de dahil olduğu yüzlerce film bu stüdyoda çekilmiştir.
Günümüzde, Babelsberg Stüdyoları film ve *televizyon* yapımlarına merkezliğini sürdürmektedir. Stüdyo *Babelsberg Filmparkı'*nı da içermektedir.

Burada çekilen bazı önemli filmler
----------------------------------

* Metropolis (1927)
* Der Blaue Engel (1930)
* La Habanera (1936)
* The Pianist (2002 film)
* Around the World in 80 Days (2004)
* V for Vendetta (2005)
* Flightplan (2005)
* Valkyrie (2008)
* Speed Racer (2008)
* The Reader (2007-2008)

Babelsberg Film Parkı
---------------------

Babelsberg Film Parkı Babelsberg kampusuna konuşlanmış bir film tema parkıdır. Altı farklı tema ve yirmi farklı eğlence programına ayrılmıştır. Popüler eğlence programları 4 byutlu Metropolis-sineması, bir U-Boot-Ride, farklı filmlerden senaryolar, hayvan şovları ve akrobatik şovlardır. Film Parkı Almanya'nın yeniden birleşmesiyle 1991 yılında açılmıştır.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Babelsberg Stüdyoları*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Resmi site18 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Filmpark Resmi site7 Kasım 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 16085718-1
* LCCN: nr98011324
* MusicBrainz: 89a9b3c5-7ed9-4a55-8181-a22755fb98cb
* NKC: hka2016922000
* VIAF: 244355689
* WorldCat: lccn-nr98011324

 |
Bulgaristan’ın güneydoğusunda bir ova üzerine kurulmuş olan Yanbolu’da 1509 – 1510 yıllarında bir bedesten kurulmuştur. Osmanlı’nın kurduğu bu Yanbolu Bedesteni, günümüzde turistik bakımından oldukça gelişmiştir. Yanbolu’da bulunan en büyük yapılardan biri olan bu bedesteni 1667 yılında Evliya Çelebi giderek anılarında  "Ülkede türünün tek örneği olan dört demir kapılı büyük bir çarşı var. Buradaki biblo yığınlarında her türlü değerli eşya bulunabilir." cümlesini geçirmiştir. 1878 yılında Osmanlı egemenliği altından çıkan Bulgaristan, yaprakla kaplı olan çatıları seramik karolarla tamir ederek değiştirmiştir. Bu karolar ise fazla zaman geçmeden çağımızın meşhur oluklu teneke çatıları ile değiştirilmiştir. Orijinal mimarisi gün geçtikçe değişse de günümüzde en çok ilgi gören tarihi mekanlardan bir tanesidir. 32 adet bölümü bulunmaktadır. Bu bölümlerin her birinde farklı tüccarlar yer almakta olup bunlar kuyumcu, restoran ve el işçiliği ürünleri satan tüccarlardır. Günümüz tüccar alanlarının bu kadar gelişmesinde, 1927 yılında yapılan değişiklikler temel olmaktadır. 1973 yılında ise günümüz çağına uydurarak tüccar ve turistlerin deneyimleri iyileştirilmiştir. Bulgaristan’da 1972 yılında Yanbolu Bedesteni kültürel bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Uzmanlar tarafından incelenen bu alanda bedestenin içinde akustik bir özellik olduğu ortaya çıkarılmıştır. Konser ve diğer etkinlikler için uygun olarak görülen bu bedesten yüz yıllar öncesinde Osmanlı tarafından inşa edilmiştir. Osmanlı’da ticaretin göz bebeği olarak tabir edilmekteydi. Ancak, günümüzde bu işlevini yitirmiş olup turistlere ve yerel halka hizmet veren tüccarlar bulunmaktadır. Tüccarların yanı sıra kültür bakanlığı tarafından geçmişin izlerini taşıyan parçaların sunulduğu müze bulunmaktadır. Yambol ülkemizin Bulgaristan sınırında yer alan Edirne’ye yaklaşık 110 km. uzaklıktadır.
Ambrosius Holbein tarafından Thomas More'un *Ütopya*'sının 1518 tarihli baskısı için yapılmış ahşap oyma (gravür)
***Ütopya***, Thomas More tarafından yazılan, Yunanca "olmayan yer" sözcüğünden "yaratılmış" kelime ile aynı ismi taşıyan kitap. İki bölümden/kitaptan oluşur. Birinci kitap, *Konsey Diyaloğu* ve ikinci kitap, *Ütopya Üzerine Söylev* başlıklarını içerir. Kurgusal bir ada devletindeki ideal toplumsal yaşam düzenini konu alır.

More, Antik Yunanca'da *yer* anlamına gelen sözcüğün önüne iyi anlamına gelen "*eu*" ve yok anlamına gelen "*ou*" takılarını birlikte çağrıştıran bir hece getirmiş, böylece aynı anda "*iyi yer*" ve "*yok yer*", yani "*olmayan yer*" anlamını taşıyan bir tür cinas yapmıştır.

More'un 1516'da yazdığı kitap, var olmayan bir kurgusal adada geçmektedir. Kitabın tam adı, "*De optimo rei publicae statu deque nova insula Utopia*", "bir cumhuriyetin en iyi devleti ve yeni ada Ütopyası" olarak çevrilebilir. More kitabında Ütopyalıları ve onların sosyal, siyasal ve ekonomik yönleriyle yaşam biçimlerini anlatarak, döneminin İngiltere'sine bir eleştiri getirir. *Ütopya*, Avrupa'daki insanların ne kadar dürüst olduğuna dair hicivli eleştiriler ve pek çok şaka da içerir, ancak bunlar genellikle *Ütopya'*da yaşayanların basit, karmaşık olmayan hayatıyla tezat oluşturur. 

Kitap, başta Platon'un "*Devlet*" eseri olmak üzere çeşitli antik dönem düşünürlerinden ve Hristiyanlık içi tartışmalardan esinlenilerek yazılmıştır ancak onların taklidi ya da tekrarından ibaret değildir. Üslubu ve içeriği, farklı akademik disiplinlere mensup akademisyenler arasında tartışılmış ve kitabın içindeki çok katmanlı göndermeler ve mesajlar farklı şekillerde ele alınmıştır.

Thomas More'un Latince kaleme aldığı eser ilk olarak Almancaya çevrildi. İlk İngilizce çevirisi ise 1551 yılında Ralph Robinson tarafından yapıldı. Bazı eksiklikleri olsa da bu çeviri eserin en başarılı çevirisi olarak kabul edilir.

Türkçede çevirileri
-------------------

*Ütopya*'nın Türkçeye birçok farklı çevirisi mevcut olsa da, bu çevirilerin tamamı İngilizcesindendir. Ancak, Nisan 2009'da Prof. Dr. Çiğdem Dürüşken tarafından Latince aslından çevrilen Ütopya Kabalcı Yayınları tarafından yayımlanmıştır.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11938048d (data)
* NKC: aun2014818744
* NLI: 987007389373905171
* VIAF: 192152138559910980023

 |

Kaynakça
--------


1. ↑  Davis, J. C. (1983). *Utopia and the ideal society: A study of English utopian writing 1516-1700*. Cambridge University Press. ISBN 9780521275514.
2. ↑  Omay, M. (2009). "ÜTOPYA ÜZERİNE GENEL BİR İNCELEME". *İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi*. **3** (18). ss. 1-14.
3. ↑  Atakan, A. (2016). "Beşyüzüncü Yıldönümünde Ütopya". *Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi*. **22** (2). ss. 63-114.
4. ↑  "Thomas More". *Kitapyurdu*. Erişim tarihi: 19 Aralık 2023. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
**Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi**, halk arasında bilinen eski adıyla **Taksim İlk Yardım Hastanesi**, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan T.C. Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesidir.

Taksim Sıraselviler Caddesi'ndeki Taksim Hastanesinin eski binaları yıkılarak yapılan yeni hastane binası, 1969 yılında hizmete girmiştir. Eski hastane binası I. Dünya savaşından evvel Katolik papazların sörler evi ile kimsesizlere ve bakıma muhtaç olanlara bir bakım evi olarak kullanılmıştır. 1932 ila 1937 seneleri arasında Hayim Naun bey idaresinde Beyoğlu'nda çalışan kuduz müessesi 1937-1938 döneminde bu hastanede çalışmıştır.

1948-1949'da Beyoğlu Zükur Hastanesi Kuledibi Hastanesine taşınmıştır. 1950 yılında bina Sağlık Bakanlığı tarafından satın alınmıştır.

Sıraselvilerdeki merkez binası yenilenmesi esnasında Gaziosmanpaşa İlçesine geçici taşınmış olup, GOP Taksim İlk Yardım olarak da halk arasında anılmaktadır. Merkez binanın inşaatı bittikten sonra aynı adresine dönerek Müstakil Hastane olarak Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi ismiyle hizmetine taksim, sıraselvilerdeki adresinde devam etmektedir.

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------
**Delft adası (Neduntheevu),** Sri Lanka'nın kuzeyindeki Palk Boğazı'nda yer almaktadır.

3.824 nüfuslu adanın 8 km uzunluğu, 6 km genişliği vardır ve oval şeklinde olup yüzölçümü 50 km2'dir. Adanın etrafı sığ sular, mercan parçaları ve kumdan oluşan plajlarla kaplıdır. Tamil halkından oluşan küçük bir nüfusu bulunmaktadır. Adanın bitki örtüsü; soluk gri gözenekli koralin toprakta yetişen palmyra palmiyeleri, kuru çalılar ve otlarla yarı kurak tropikal tiptedir. Ayrıca yerel halkın evlerinin çevresinde papaya ve muz yetişmektedir. Palmyra palmiyesi yapraklarından yapılmış kovalar ile kuyulardan alınan suyu acımsı bir tada sahiptir. 2008 tarihinde Sri Lanka İç Savaşı sırasında ada açıklarında deniz savaşı yaşanmıştır. Adada, Hollanda döneminde terk edilen atalarının torunları olan yabani midilliler bulunmaktadır. Rijckloff van Goens tarafından adaya Hollanda'nın Delft şehrinin adı konulmuştur. Ayrıca Delft Adası'nın kuzeybatı kesiminde eski bir Budist tapınağının kalıntıları bulunmuştur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "DELFT - SRILANKA WEB PAGE". *www.angelfire.com*. Erişim tarihi: 19 Aralık 2023. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)