**Dmanisi 3 kafatası** olarak da bilinen **D2700**, 2001 yılında Gürcistan'ın Dmanisi kentinde bulunan ve erken *Homo erectus* olarak sınıflandırılan beş kafatasından biridir. Neredeyse bütün bir kafatasıdır ve son derece iyi durumdadır. Stratigrafik olarak yaklaşık 1.8 milyon yıl olarak tarihlendirildi.

2013 yılında Dmanisi kafatası 5'in yayınlanmasından sonra, beş Dmanisi kafatasının tümü (Kafatası 3 dahil), bazı uzmanların[*kim?*] sürdürdüğü, *Homo ergaster*'ın yeniden sınıflandırılmasını ve muhtemelen *Homo habilis*'in *Homo erectus*'un morfolojik olarak farklı alt türleri olarak yeniden sınıflandırılmasını öneren insan taksonomisi üzerine devam eden tartışmalara neden oldu.[*kaynak belirtilmeli*]

Keşif
-----

D2700 ve D2735, 24 Eylül 1991'de Dmanisi'de erken bir hominini mandibulası D211'in ilk keşfinden sadece on yıl sonra, 2001'de bulundu. 1999'da parçalı kafatası D2280 ve D2282 keşfedildi. Kafatası D2282 muhtemelen mandibula D211'e eşlik eden kafatasıdır ve yaklaşık 18-20 yaşında genç bir yetişkinin kalıntılarıdır. Kafatası D2280'in ölüm anında 25-30 yaşlarında bir yetişkin olduğu sonucuna varılmıştır. Daha sonra, 2005 yılında yeni bir tam kafatası kafatası bulundu: D4500. Bu kafatasının yetişkin bir kafatası olduğu sonucuna ulaşıldı ve daha çok "Kafatası 5" olarak adlandırıldı. D4500'ün özellikleri, erken *Homo'ya* kıyasla çok nadirdir, çünkü küçük bir beyin kasası vardır, ancak alışılmadık derecede büyük bir prognatik yüze sahiptir. "Kafatası 5", 2000 yılında bulunan bir mandibulaya, D2600'e sahiptir.

1999'da aynı bölgede iki kafatası daha bulundu - D2280 ve D2282. D2280, 780 cc beyin büyüklüğünde neredeyse tamamlanmış bir beyin yapısıydı. D2282 bir kafatasıydı ve yüz ve üst çene kemiklerinin çoğunu içeriyordu. Beyin boyutu yaklaşık 650 cc idi. 1991 ve 2000'de, aynı bölgede iki alt çene D211 ve D2600 daha keşfedildi.

Beş Dmanisi kafatası şunlardır: D2280 (kafatası 1), D2282/D211 (kafatası 2), **D2700/D2735 (kafatası 3)**, D3444/D3900 (kafatası 4) ve D4500/D2600 (kafatası 5).

Morfoloji
---------

Dmanisi kafatası 3, Fosil kafatası D2700 ve D2735,Dmanisi, Gürcistan Kafkasya'da bulunan kafataslarından ikisidir.
Kafatası, aynı kişiye ait olduğu düşünülen yaklaşık bir metre uzaklıkta bulunan bir alt çene (D2735) dahil olmak üzere son derece iyi bir durumda bulundu. D2700, D2282'den daha küçüktür. Fosil, M.Ö. 1.85 ve 1.77 milyon yıl önceye tarihlenmektedir. Beyin boyutunun 600 cc olduğu tahmin edilmektedir.[*kaynak belirtilmeli*] *H. ergaste*r'a (veya *H. erectus*'a) benzeyen birçok özellik ve ayrıca ER1813'E benzeyen bir kemik bulunmaktadır.

Vekua vd. (2002) şu sonuca varmıştır:

> Genel olarak D2700, D2280 ve D2282'ye benzer ve D2735, D211'e benzer. Bu Dmanisi bireyleri arasındaki belirli farklılıklara rağmen, onları birden fazla hominid [şimdi "hominini"] taksonuna atamak için yeterli gerekçe görmüyoruz. Yeni örneği diğer fosillerle aynı popülasyonun bir üyesi olarak görüyoruz ve burada yeni kafatasını geçici olarak Homo erectus'a atıyoruz.
> 
> 

Tüm Dmanisi hominini kalıntılarının ölümden hemen sonra gömüldüğü öne sürüldü. D2700, dört üst dişle bulunurken, D2735 sekiz dişe sahipti. Her iki fosil hominini kalıntısı eklemlendiğinden, nihayetinde birbirlerine uydukları ortaya çıktı. D2700'ün dar burun kemikleri yörünge kenarlarından aşağıdan kırılmış olarak bulundu. Kafatasının üst azı dişleri kısmen patladığından, D2700'ün 13 ila 15 yaşındaki bir bireyin kafatası olduğuna inanılmaktadır. Kafatasının bir ergene ait olduğu düşünülmektedir.

Bireyin cinsiyeti konusunda bazı belirsizlikler var. D2280 ve D2282 kafataslarına kıyasla D2700 kafatasının daha küçük boyutu, daha ince özelliğinin yanı sıra kadın cinsiyetini önermektedir, ancak büyük üst köpek dişlerinin ve büyük taçlarının çok büyük boyutunun erkek olarak sınıflandırmayı desteklediği ileri sürülmüştür.

Sınıflandırma
-------------

Dmanisi 3 kafatasının detaylı görünümü
Dmanisi 3 kafatasının görünümü
Dmanisi'deki kafatasının mandibular ve dental özelliklerinde görülen kategorik farklılıkların, aynı *H. erectus* soyundan gelen beşinin aksine taksonomik çeşitliliğe atfedilebileceği varsayıldı. D2700'ün oldukça küçük beyin kasasının *H. erectus'un* özellikleriyle çeliştiğine inanılıyordu. *Homo erectus georgicus* kıyasla yanında küçük boyutlu olan *H. erectus*. Bu nedenlerden dolayı, D2700, diğer Dmanisi fosil kalıntıları ile birlikte, çeşitli yeni bir alt tür olarak sınıflandırılmıştır,[*kime göre?*][*ne zaman?*] *H. erectus georgicus*, veya kendi başına yeni bir tür olarak, *H. georgicus*.

Ayrıca bakınız
--------------

* İnsan evrim fosillerinin listesi

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Lumley (2006). "Human Remains from the Upper Pliocene- Early Pleistocene Dmanisi site, Georgia (1991-2000). Part 1 Fossil Skulls D2280, D2282, and D2700". *L'Anthropologie*. **110** (1): 1-110.
2. ↑  Lordkipanidze (17 Ekim 2013). "A Complete Skull from Dmanisi, Georgia, and the Evolutionary Biology of Early Homo". *Science*. **342** (6156): 326-331. doi:10.1126/science.1238484. PMID 24136960.
3. ↑  Gabunia L. de Lumley M.-A. Vekua A. Lordkipanidze D. and de Lumley H. (2002): Découverte d'un nouvel hominidé à Dmanissi (Transcaucasie, Georgie). C.R.Pale vol 1, 2002:243-53, DOI:10.1016/S1631-0683(02)00032-5, cited after: "Dmanisi's Paleoanthropological Importance". Anthropology.net. 2007. 1 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2012.
4. ↑  Vekua (5 Temmuz 2002). "A New Skull of Early Homo from Dmanisi, Georgia". *Science*. **297** (5578): 85-89. doi:10.1126/science.1072953. PMID 12098694.
5. ↑  Schwartz (24 Nisan 2014). "Comment on "A Complete Skull from Dmanisi, Georgia, and the Evolutionary Biology of Early Homo"". *Science*. **344** (6182): 360-360. doi:10.1126/science.1250056.
6. ↑  Lumley (2006). "Human Remains from the Upper Pliocene- Early Pleistocene Dmanisi site, Georgia (1991-2000). Part 1 Fossil Skulls D2280, D2282, and D2700". *L'Anthropologie*. **110** (1): 1-110.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **D 2700** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* "D2700". talkorigins.org. 16 Ekim 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2012.
* "Dmanisi skull". anthropology.net. 28 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2012.