***Dsungaripterus***, ortalama kanat açıklığı 3 metre (9,8 ft) olan bir dsungaripterid teruzor cinsidir. *Dsungaripterus*, Erken Kretase döneminde şimdiki Çin'de yaşadı ve ilk fosili Junggar Havzası'nda bulundu.

Açıklama
--------

 *Dsungaripterus* (yukarıda) ve yakın akrabası *Noripterus'un restorasyonu*
*Dsungaripterus weii'nin* kanat açıklığı 3 ila 3,5 metre (9,8 ila 11,5 fit) arasındaydı. Çoğu dsungaripteroid gibi, kalın zarlara ve sağlam vücut oranlarına sahip oldukça sağlam bir iskelete sahipti ve bu da çoğunlukla karasal bir yaşam tarzını akla getiriyordu. Bu hayvanların uçuş tarzı belirsizdir, ancak muhtemelen ani inişler ve geniş kanat çırpmalarıyla noktalanmıştır.

*Dsungaripterus'un* 40 ila 50 santimetre (16 ila 20 inç) uzunluğundaki kafatası, kafatasının tabanından gaganın yarısına kadar uzanan alçak bir kemik tepesi taşıyordu. *Dsungaripterus'un* başı ve boynu birlikte neredeyse 1 metre (3,3 ft) uzunluğundaydı. En dikkat çekici özelliği, sivri uçlu uzun, dar, yukarı kıvrık çeneleridir. Çenelerinin ön kısmında, muhtemelen kayalardaki çatlaklardan ve/veya yaşadığı kumlu, çamurlu iç ortamlardan avını çıkarmak için kullanılmış dişleri yoktu. Çenenin arkasında, kabuklu deniz hayvanlarının veya diğer sert nesnelerin zırhını ezmek için çok uygun olan yumru gibi yassı dişleri vardı.

*Dsungaripterus'un* ayrıca azhdarchoid teruzorlarına benzer bir damak tadı vardı.

Keşif tarihi
------------

 Holotip örneği, Çin Paleozooloji Müzesi
*Dsungaripterus*, 1964 yılında Yang Zhongjian tarafından tanımlanmıştır. Cins adı, *Junggar* Havzası'na yapılan bir referansı Yunanca pteron "kanat" ile birleştirir. Tip türü, Xinjiang Petrol Bürosu, Bilim Enstitüsü Paleontoloji Bölümünden paleontolog CM Wei'yi onurlandıran özel isim olan *Dsungaripterus weii'dir*. Holotip, kısmi bir kafatası ve iskelet olan **IVPP V-2776**'dır. 1973'ten itibaren neredeyse tamamlanmış kafatasları da dahil olmak üzere daha fazla malzeme bulundu.

1980'de Peter Galton, geç Jura Afrika oluşumundan bir form olan *Pterodactylus brancai'yi* (Reck 1931) *Dsungaripterus brancai* olarak yeniden adlandırdı, ancak tanımlama artık yaygın olarak reddediliyor. 1982'de Natasha Bakhurina, Moğolistan'dan daha küçük bir iskelete dayanarak yeni bir tür olan *Dsungaripterus* *parvus* adını verdi. Daha sonra bu, daha önce kullanılmış bir isim olan "Phobetor" olarak yeniden adlandırıldı ve 2009'da *Noripterus* ile aynı olduğu sonucuna varıldı. 2002'de Kore'den bir *Dsungaripterus* kanat parmak falanksı rapor edildi.

Sınıflandırma
-------------

Kafatası IVPP V4064, Çin Paleozooloji Müzesi
İskelet rekonstrüksiyonu
*Dsungaripterus*, Yang tarafından Dsungaripteridae'nin bir üyesi olarak sınıflandırıldı. Aşağıda, Andres ve meslektaşları tarafından 2014 yılında sunulan bir filogenetik analizin sonuçlarını gösteren bir kladogram bulunmaktadır. *Dsungaripterus'u* Dsungaripteromorpha'da (Azhdarchoidea içindeki bir alt grup), daha spesifik olarak, *Domeykodactylus'un* kardeş taksonu olan Dsungaripteridae içinde buldular. Onların kladogramı aşağıda gösterilmiştir.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dsungaripteromorpha | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dsungaripteridae | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dsungaripterinae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | ***Dsungaripterus weii*** |
|   |
|   | *Domeykodactylus ceciliae* |
|   |

 |
|   |
| Noripterinae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Noripterus parvus* |
|   |
|   | *Noripterus complicidens* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |
| Thalassodrominae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Thalassodromeus sethi* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Tupuxuara longicristatus* |
|   |
|   | *Tupuxuara leonardii* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

2019'da bu kez Kellner ve meslektaşları tarafından farklı bir topoloji yayınlandı. Bu çalışmada, *Dsungaripterus*, Azhdarchoidea dışında, *Noripterus'un* kardeş taksonu olan daha büyük grup Tapejaroidea içinde tanımlanmıştı. Analizin kladogramı aşağıda gösterilmiştir.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tapejaroidea | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dsungaripteridae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | ***Dsungaripterus weii*** |
|   |
|   | *Noripterus parvus* |
|   |

 |
|   |
| Azhdarchoidea | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | Azhdarchidae |
|   |
|   | Chaoyangopteridae |
|   |

 |
|   |
| Tapejaromorpha | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Keresdrakon vilsoni* |
|   |
| Tapejaridae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | Thalassodrominae |
|   |
|   | Tapejarinae |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Ayrıca bakınız
--------------

* Pterozor cinsleri listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Dsungaripterus". *paleobiodb.org*. 27 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2021.
2. ↑  "Dsungaripterus:Classification". *Paleobiology Database*. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. 1 2  *The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals*. Londra: Marshall Editions. 1999. s. 105. ISBN 1-84028-152-9.
4. ↑  Witton, Mark (2013). Pterosaurs: Natural History, Evolution, Anatomy. Princeton University Press. p. 51. 978-0691150611.
5. ↑  Chen (1 Nisan 2020). "New anatomical information on Dsungaripterus weii Young, 1964 with focus on the palatal region". *PeerJ*. **8**: e8741. doi:10.7717/peerj.8741. PMC 7127482 $2. PMID 32274262.
6. ↑  Andres (2014). "The Earliest Pterodactyloid and the Origin of the Group". *Current Biology*. **24** (9): 1011-6. doi:10.1016/j.cub.2014.03.030. PMID 24768054.
7. ↑  Kellner (19 Ağustos 2019). "A new toothless pterosaur (Pterodactyloidea) from Southern Brazil with insights into the paleoecology of a Cretaceous desert". *Anais da Academia Brasileira de Ciências* (İngilizce). **91** (suppl 2): e20190768. doi:10.1590/0001-3765201920190768. ISSN 0001-3765. PMID 31432888.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q132573
* EoL: 52570578
* Fossilworks: 38481
* GBIF: 4818470
* IRMNG: 1104571

 |