**Cava insanı** ya da **Cava adamı** (*Homo erectus erectus*, eski ismiyle *Anthropopithecus erectus* veya *Pithecanthropus erectus*), 1891'de Endonezya'nın Java Adası'nda bulunan insan (Homo) fosillerine verilen isim. Eugène Dubois'in öncülük ettiği kazı grubu; diş, kafatası parçası ve uyluk kemiği keşfetti. Fosillerin, insanlar ve insansı maymunlar arasındaki "kayıp halka" olduğunu savunan Dubois, türe "*Anthropopithecus erectus*" ismini verdi, fakat sonra "*Pithecanthropus erectus*" olarak değiştirdi.

Fosil, keşfedildikten sonra çok tartışma yaratmıştı. 1891'den sonra on yıldan kısa bir süre içerisinde, Dubois'in bulgularını konu alan yaklaşık seksen kitap yayınlandı. Dubois'in görüşüne rağmen, az kişi Cava Adamı'nın insanlar ve insansı maymunlar arasındaki bir geçiş formu olduğunu kabul etti. Kimileri fosilleri insansı maymun olarak niteleyerek, bazıları da insan olarak niteleyerek reddetti. Oysa çoğu bilim insanı, Cava Adamı'nı, modern insan ile hiç ilgilendirmeden, evrimin ilkel yan dalı olarak dikkate almışlardı. Dubois, 1930'larda, *Pithecanthropus*'un "dev gibon" gibi olduğunu iddia etti.

Nihayet, "*Pithecanthropus erectus* (Java Adamı)" ve "*Sinanthropus pekinensis*" arasındaki benzerlik; Ernst Mayr'ın 1950'de ikisini de "Homo erectus" olarak isimlendirmesine ve direkt olarak insanın evrim ağacına yerleştirmesine olanak tanıdı. Cava insanını diğer *Homo erectus* popülasyonlarından ayırmak için, bazı bilim insanları bunu 1970'lerde "*Homo erectus erectus*" olarak nitelediler. Diğer fosiller, 20. yüzyılın ikinci yarısında Cava Adası'nda bulundular. Dubois'in bulduklarından daha eskiydiler ve ayrıca Homo erectus'un bir parçası olarak düşünüldüler. 700,000 ve 1,000,000 yıllık olduğu düşünülen Cava insanı, bulundukları zamanda, keşfedilen en eski hominin fosilleriydi. Cava insanının fosilleri 1900 yılından beri Hollanda'da bulunmaktadır.

|  |
| --- |
| Hominin zaman çizelgesi |
| Bu kutu: * görüntüle
* tartış
* değiştir
 |
| −10 —–−9.5 —–−9 —–−8.5 —–−8 —–−7.5 —–−7 —–−6.5 —–−6 —–−5.5 —–−5 —–−4.5 —–−4 —–−3.5 —–−3 —–−2.5 —–−2 —–−1.5 —–−1 —–−0.5 —–0 — | **Miyosen****Pliyosen****Pleyistosen****Hominini***Nakalipithecus**Ouranopithecus**Oreopithecus**Sahelanthropus**Orrorin**Ardipithecus**Australopithecus**Homo habilis**Homo erectus**Homo bodoensis**Homo sapiens*Neandertaller | 

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk kuyruksuz maymunlar |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Gorillerin soy ayrımı |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Şempanzelerin soy ayrımı |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk iki ayaklı |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk taş aletler |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Afrika ötesine yayılma |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk ateş / pişirme |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Denisovalılar |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Modern insanlar |

**İnsangiller** |
| (milyon yıl önce) |

Keşiflerin tarihi
-----------------

### Arka plan

Charles Darwin insanlığın Afrika'da evrildiğini düşünüyordu, çünkü orası goriller ve şempanzeler gibi büyük maymunların bulunduğu bölgeydi. Gerçi, Darwin'in iddiaları; fosil kayıtları ile doğrulanmadan önce, hiçbir fosil kaydı yok iken söylenmişti. Jeolog Charles Lyell ve Darwin ile evrim konusunda aynı fikre sahip Alfred Russel Wallace gibi diğer bilimsel yetkililer, onun gibi düşünmüyorlardı. Çünkü Lyell ve Wallace, insanın gibonlar ve orangutanlar ile daha ilgili olduğunu savundular ve Güneydoğu Asya'yı insanlığın beşiği olarak nitelediler. Hollandalı anatomist Eugène Dubois ikinci teoriyi benimsedi ve onu doğrulamaya çalıştı.[2]

### Trinil fosilleri

Ekim 1887'de Dubois, akademik kariyerini, modern insanın atasının fosillerini bulmak umudu ile Hollanda Doğu Hint Adaları'na gitti.[3] Orduya, cerrah olarak katıldı. [4] İş görevleri yüzünden, arkeolojik kazılara sadece Temmuz 1888'de, Sumatra'da başlayabildi.[5] Çokça memeli fosili bulması ile hükûmet, onun yanına iki mühendis ve elli çalışan atadı.[6] Aradığı fosilleri bulamayınca 1890'da Cava'ya taşındı.[7]

Dubois, Ağustos 1891'de Solo Nehri kıyısındaki Trinil'de araştırmalarına başladı. Takımı, bir diş(Trinil 1) ve kafatası parçası(Trinil 2) ortaya çıkardı. Dubois, bu türe ilk olarak "*Anthropopithecus"* ismini verdi*.* Bu ismi verdi çünkü benzer bir diş 1878'de Hindistan'da bulumuş ve yine "Anthropopithecus" ismi verilmişti.

Ağustos 1892'de, Dubois'in takımı insanınkine benzeyen uzun bir uyluk kemiği buldu. "Çok yaşlı bir dişi" 'ye ait olduğunu düşünen Dubois, türün ismini "*Anthropopithecus erectus"* olarak değiştirdi.[9] Dubois, 1892'nin sonlarında, türün kafatası hacminin 900 santimetreküp olduğunu tespit edince, bu türün insanlar ve maymunlar arasındaki bir geçiş formu olduğuna kanaat getirdi.[10] 1894'te, türün ismini  "*Pithecanthropus erectus"* olarak değiştirdi

Fiziksel özellikleri
--------------------

Java Adamı'nın kafasının 1922'de yapılan örnek görünüşü. (Trinil 2'ye göre imar edildi.)
Java Adamı yaklaşık 170 cm uzunluğundaydı ve uyluk kemiklerinin gösterdiği üzere modern insan gibi yürüyordu. Kafatası kalın kemiklere, geri çekilen alına sahipti. İri bir çene yapısına ve çıkıntılı kaş sırtlarına sahipti. 900 santimetreküp ile kafatası kapasitesi diğer *H.erectus* türlerinden daha küçüktü. İnsan dişlerine büyük köpek dişleri ile birlikte sahipti. Java Adamı, diğer Homo erectus'lar gibi büyük ihtimalle nadir türlerden biriydi. Java Adamı'nın keskin kabuk gibi şeyler kullanarak eti kestiğinin bulguları vardır.

Malzeme kültürü
---------------

### Ateşi kontrol

*Homo erectus*, çoğu arkeoloğa göre ateşi kontrol etti. Trinil'de Java Adamı'nı fosillerinin yanında, yaşları 500,000 ile 830,000 yıl arsında olan yanmış odunlar bulunuldu. Ancak, merkez Cava volkanik bir bölge olduğundan, bu bulgu Java Adamı'nın ateş kullandığının kesin bir kanıtı olarak kullanılamaz.

Kaynakça
--------

1. ↑  Joordens, Josephine C. A.; d’Errico, Francesco; Wesselingh, Frank P.; Munro, Stephen; de Vos, John; Wallinga, Jakob; Ankjærgaard, Christina; Reimann, Tony; Wijbrans, Jan R.; Kuiper, Klaudia F.; Mücher, Herman J. (Şubat 2015). "Homo erectus at Trinil on Java used shells for tool production and engraving". *Nature* (İngilizce). **518** (7538): 228-231. doi:10.1038/nature13962. ISSN 1476-4687. 2 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2021.
2. ↑  *Out of Africa I : the first hominin colonization of Eurasia*. John G. Fleagle. Dordrecht: Springer. 2010. ISBN 978-90-481-9036-2. OCLC 668096676.
3. 1 2 3  "Java Man (extinct hominid) – Encyclopaedia Britannica" 30 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. brittanica.com.
4. ↑  Mai, Larry L. Marcus Young Owl, M. Patricia Kersting.
5. ↑  "Images of Trinil 2" 9 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
6. ↑  Stom, Paul.
7. ↑  Choi, Kildo and Dubel Driwantoro.
8. 1 2  James, Steven R. (February 1989).

| * g
* t
* d
İnsanın evrimi konuları |
| --- |
| **İnsan evrimi zaman çizelgesi** |
| Hominini | Sahelanthropus tchadensis **·**  Orrorin tugenensis **·**  Ardipithecus **·**  Kenyanthropus platyops |
| Australopitesinler | **Australopithecus:** Australopithecus anamensis **·**  Australopithecus afarensis **·**  Australopithecus bahrelghazali **·**  Australopithecus africanus **·**  Australopithecus garhi **·**  Australopithecus sediba**Paranthropus:** Paranthropus aethiopicus **·**  Paranthropus boisei **·**  Paranthropus robustus |
| İnsanlar ve erken insanlar | **Homo:** Homo gautengensis **·**  Homo habilis **·**  Homo rudolfensis **·** Homo georgicus **·**  Homo ergaster **·**  Homo erectus (Cava Adamı **·**  Lantiyen Adamı **·**  Meganthropus **·**  Pekin Adamı **·**  Nankin insanı **·**  Wuşan Adamı **·**  Yuanmou Adamı **·**  Solo Adamı) **·**  Homo naledi **·**  Homo cepranensis **·**  Homo antecessor **·**  Homo heidelbergensis **·**  Denisova insanı **·**  Neandertal insanı **·**  Homo rhodesiensis **·**  Homo floresiensis **·**  Arkaik Homo sapiens **·**  Anatomik modern insan (Homo sapiens idaltu **·**  Homo sapiens sapiens) |
| **Başlıklar:** İnsan evrimi zaman çizelgesi **·**  İnsan evriminin fosil listesi **·**  İnsanın evrimsel genetiği
**Modeller**: Afrika'dan Çıkış modeli **·**  Çoklu Bölge modeli |

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q192993
* iNaturalist: 414232

 |