Denali Eyalet Parkı
Önde Denali Eyalet Parkı; geride Denali Dağı ve Alaska Sıradağları
**Denali ili** veya **Denali Borough**, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin İç Alaska coğrafi bölgesinde Kızılderili Alaska Atabasklarınca meskun olan bir ili. *Borough* terimi diğer eyaletlerden farklı olarak Alaska'da yaklaşık *county-equivalent* terimi ile benzerdir. İlin yönetim merkezi Healy'dir.

Adı, Denali (Mount McKinley) dağının adından gelir. O da Atabask dillerinde "büyük biri" anlamına gelir. Dağa Ahtnalar *Dghelaayce’e* adını verirler.

Coğrafya
--------

Toplam alanı 33.086 km² olup, 33.021 km² kara ve 64 km² de sudur.

Nüfus
-----

2000 sayımına göre nüfusu 785 hane, 452 aile ve 1.893 kişidir. Amerika yerlisi % 4.75, Beyaz % 85.74, Siyah % 1.43, Asyalı % 1.53, Pasifik adalı % 0.37, diğerleri % 0.95, iki ya da çok ırklı % 5.23, Latin kökenli % 2.48 dir.

Yerli Halk
----------

Ana madde: Ahtnalar
Yörede Batı Ahtnalarının (*Tsaay Hwt’aene*) *Cantwell/Denali Band* kabile teşkilatı bulunur. Cantwell (*Yidateni Na’*) ile Denali (*Dghelaayce’e*) yörelerinde yaşarlar.

Tarih
-----

Ekonomi
-------

İlin batısında Denali Milli Parkı ve Korunağı yer alır. Neredeyse bütün bölge sakinleri bu parktaki karayolunun 70 millik şeridinde yaşarlar. ilin ticari ve ulaşım ihtiyaçları Fairbanks'deki işletmeler tarafından sağlanır.

Yöredeki en büyük ilk işverenler :

* Usibelli Coal Mine Inc
* Denali Borough School District
* Aramark Sports LLC
* Golden Valley Elec Assn Inc
* Alaska Hotel Properties LLC
* State of AK (excludes U of A)
* BAE Systms Technology Soltn & Serv Inc
* Tekstar Inc
* Denali Borough
* Alaska Geographic Association
* Totem Enterprises Inc

Yerli Yapılanması
-----------------

ANCSA Yapılanması
-----------------

Alaska Yerli Bölge Şirketleri dağılım haritası
ABD'nin Alaska'yı 1867 yılında Ruslardan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği ayrılan 12 coğrafi bölgeden (*geographic region*) biri de Ahtna Bölgesi (*Ahtna Bölgesi* ) coğrafi bölgesidir. Bu bölgede 8 Haziran 1972 tarihinde **Ahtna, Incorporated** adlı bölge şirketi (*regional corporation*) kurulmuş ve buna bağlı olarak da 11 tane köy şirketi (*village corporation*) oluşturulmuştur. İlde 1 tanesi bulunmaktadır. Bölge şirketi arazinin yeraltı hakkına, köy şirketleri de yerüstü hakkına sahiptir.

Yöredeki Ahtna, Incorporated bölge şirketine bağlı köy şirketleri ve bulunduğu yerler:

* **Yedetena Na Corporation**  : Cantwell, Chistochina

Eğitim
------

Yörede tek okul bölgesi (*School District*) bulunmaktadır.

* **Denali Borough Borough Okul Bölgesi** (İngilizce *Denali Borough Borough School District*): Merkezi Healy'dedir. Bölgeye bağlı okullar : *Anderson School, Cantwell School, Tri-Valley School, Denali PEAK, Homeschool-Correspondence*

Flora ve Fauna
--------------

Milli Parklar ve Koruma alanları
--------------------------------

* Denali Milli Parkı ve Korunağı (part)
	+ Denali Wilderness (part)

Kasaba ve köyleri
-----------------

* Anderson
* Cantwell
* Ferry
* Healy
* McKinley Park

Sınır komşuları
---------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Yukon-Koyukuk Census Area | Fairbanks North Star Borough | 

|  |
| --- |
| * g
* t
* d
 |
|  |
|   |

 |
| Yukon-Koyukuk Census Area | Kuzey | Southeast Fairbanks Census Area |
| Batı   ***Denali Borough'***    Doğu |
| Güney |
|  | Matanuska-Susitna Borough |  |

Dipnotlar
---------

1. ↑  John E. Smelcer (2009, Ahtna Noun Dictionary[*ölü/kırık bağlantı*]  (= Mt. McKinley/Denali *Dghelaayce’e*  [Gall-eye-kek-eh] (*ce’e* means ―large or big) )
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2010.
3. ↑  "Ahtna, Incorporated resmi web sitesi". 28 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2010.
4. ↑  "Denali Borough Borough Borough School District resmi web sitesi". 27 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2010.

Dış bağlantılar
---------------

* Denali Borough resmi web sitesi26 Nisan 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: no2005091188
* NLI: 987007494354905171
* VIAF: 127030001
* WorldCat: lccn-no2005091188

 |