|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Türk mitolojisi** |
|  |
| İnanç sistemi
* Tengricilik
* Şamanizm
 |
| Baş tanrı ve tanrıçalar
* Tengri
* Kayra Han
* Ülgen
* Erlik
* Umay
* Ak Ana
* Bayanay
 |
| Destan ve kahramanlar
* Ergenekon
* Mete Han
* Oğuz Kağan
* Asena
* Attila
* Törüngey
* Eje
* Irkıl
 |
| Başlıca kavramlar
* Yer-Su
* Gök-Kal
* Yeraltı
* Ulukayın
* Çike
* İye
* Göğün göbeği
* Bozkurt
* Alasığın
* Kut
 |
| Kategori Kategori
Commons sayfası Dosya |
| * g
* t
* d
 |

**Od Ata** - Türk, Altay ve Tatar mitolojilerinde Ateş Tanrısı. **Vot (Vut, Uğot, Uvot) Ede** veya **Tep Ata** olarak da bilinir. Moğollar **Gal Eçege** derler. **Odkan** biçimiyle de Moğolcada yer alır. Türkler **Odhan** da derler.

### Diğer dillerde

* Tuvaca: *От Ата*
* Özbekçe: *O't Ota* veya *Otash Ota*
* Tatarca: *Ут Әти / Ата* veya *Ut Ata*
* Kazakça: *От Ата*
* Çuvaşça: *Вут Атте* veya *Вут Ашшĕ*
* Başkurtça: *Ут Атай*
* Yakutça: *Уот Аҕа*
* Türkmence: *Ot Ata*
* Uygurca: *ئوت ئاتا*
* Osmanlıca: *اود آتا*
* Kırgızca: *От Ата*
* Altayca: *От Ада*
* Balkarca: *От Ата*
* Hakasça: *От Аба* veya *От Ада*

Macar kültüründeki *Tűz Atya* veya *Tűz Apa* ve Moğol inancındaki *Гал Эцэг*  (Buryatça: *Гал Эсэгэ*, Oyratça: *Һал эцк*) adlı varlıklar ile büyük benzerlikler gösterir. Bu sözcükler birebir *Ateş Babası* anlamı taşır.

Od Ata ve Ateş
--------------

Ocak ve ateşi kutlu kabul edilir. Aynı şekilde ocağın üzerine koyulan üç ayaklı kazanlar da önemli bir yere sahiptir. Od Ata, genel olarak evlerdeki ve çadırlardaki ocakları ve ateşini korur. Od tna her bir ateşe ve ocağa birer tane İye (koruyucu ruh) gönderir. Ateş kurbanı göğe iletir. Al renk ateşi simgeler ve albayrak kavramıyla da bağlantılıdır. Ateş temizleyici bir unsur olarak görülür. Halay kelimesinin Ateş töreniyle bağlantılı olarak Ateş Dansı anlamını içerdiğini öne süren görüşler vardır. Sonraları vatan koruyucusu imgesini de içermeye başlamıştır. Ateşin şekilsiz ve yapısız oluşu onu bir madde olarak algılamaktan ziyade kut kavramı ile ilişkilendirilmesine sebep olmuştur. Aynı şekilsizlik ve enerji olarak algılama durumu su için de geçerlidir. Öt Han ile karıştırılmamalıdır.Tatar mitolojisinde Od Ata, Od İyesi ve Od Ana bazen tek bir varlığa verilen çeşitli isimler olarak gözlenir. Fakat aralarındaki en önemli fark, Od İyesinin sadece belli bir ocağa veya ateşe bağlı olmasıdır. Od Ana ve Od Ata ise tüm ocakların ve ateşlerin sahibidir ve istediğinin yanına gidebilir. Od iyelerini bu ateşleri korumak üzere Od Ana ve Od Ata gönderir.

Diğer İsimleri
--------------

Türk, Altay, Moğol ve diğer Türk kökenli Orta Asya milletlerinde ve topluluklarında Ateş Tanrısına şu isimler de verilir:

* **Yalkın Han:** Göğün dokuzuncu katında oturur. Yalgın, alev manası taşır.
* **Sahaday Han:** Ateş Tanrıçası Sahal Hatun'un kocasıdır.
* **Golomto Han:** Ocak Tanrısıdır. Ocağı ve ateşi korur.
* **Kalçan Han:** Ateşi korur. Kendisine keçi kurban edilir. "Kal" (kel) Moğolca "Gal" (ateş) sözcükleriyle alakalıdır.

Etimoloji
---------

(Od/Ot) kökünden türemiştir. Ateş demektir. Moğolcada Od sözcüğünün yıldız anlamına gelmesi ise dikkat çekicidir. Dagur dilinde Hod sözcüğü de yine yıldız demektir.

Kaynakça
--------

* Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011 (OTRS: CC BY-SA 3.0) 27 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* Sibirya Türklerinde Ateş İnançları, İbrahim Dilek