| Türk edebiyatı |
| --- |
| Kategorik olarak |
| İslamiyet öncesi |
| * Sözlü edebiyat
* Yazılı edebiyat
 |
| İslamiyet etkisinde gelişen Türk edebiyatı |
| * Halk edebiyatı
* Divan edebiyatı
 |
| Batı etkisi |
| * Tanzimat edebiyatı
* Servet-i Fünûn edebiyatı
* Fecr-i Ati
* Millî Edebiyat
* Cumhuriyet dönemi
 |
| * g
* t
* d
 |

**Serbest nazım ve toplumcu şiir**, 1920 – 1960 yılları arasında etkili olan şiir hareketi. Başlıca temsilcileri: Nâzım Hikmet, Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin, Ceyhun Atuf Kansu, Ahmed Arif, Ercüment Behzat Lav, Arif Damar, Şevket Süreyya Aydemir, Vedat Nedim Tör, Enver Gökçe, Şükran Kurdakul ve Mehmet Başaran'dır.

Terimler
--------

Serbest nazım: Genellikle ölçü ve uyağa bağlı bulunmayan ve dizelerdeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir. Daha çok Servet-i Fünûn edebiyatından sonra yaygınlık göstermiştir. Bu türde ahenk, aliterasyon ve asonanslarla sağlanır.

Toplumcu şiir: İdeolojik eğilimli şiir türüdür, daha çok meteryalist dünya görüşü üzerine temellendirilmiştir ve Marksist ideolojiyle de şekillendirilmiştir. Bu şiir eğiliminde insan ve toplum ilişkileri realist bir biçimde ele alınır. Bu görüşe göre eser veren şair ve yazarlar; işçi sorunları, köylü sorunları, siyasal ve toplumsal sorunlar gibi çeşitli konularda bir şeylere farkındalık yaratmaya çalışıp okuru etkilemeye çalışırlar. Toplum için sanat anlayışını da benimsemişlerdir.

Genel özellikleri
-----------------

Bu türdeki eserlerde pragmatik ve didaktik bir yapı görülür. Şiirlerde savunulan bir görüş vardır. Şairler *"toplum için sanat"* doğrultusunda toplumsal kaygı güderek eserler vermiş ve gelecekçilik (fütürizm) akımından etkilenmişlerdir. Bu anlayışta eser veren şairler, şiirde önemli olanın *"içerik"* olduğunu savunup sanatsal kaygı gütmeden ölçüsüz ve uyaksız şiirler yazmışlardır. Eserler geniş kitlelere hitap etmek amacıyla yazılmıştır. Şiirde bireysellikten çok kolektiflik vardır.

Dönem şairlerinden Nazım Hikmet, Vladimir Mayakovski'nin sanat görüşünü benimseyerek serbest nazım ve toplumcu şiirin öncüsü olmuştur. Nazım Hikmet'in yapıtları Türkiye'de uzun zaman yasaklanmıştır. Ayrıca 1951 yılında Türk vatandaşlığından çıkarılmıştır, 2009 yılında ise Bakanlar Kurulu kararı ile bu işlem iptal edilmiştir. Nazım Hikmet'in şiirleri elliden fazla dile çevrilmiş ve eserleri birçok ödül almıştır.[*kaynak belirtilmeli*] Dönem şair ve yazarlarından Rıfat Ilgaz yapıtlarında yoksulların yaşamını mizahi öğelerle anlatmıştır. Ahmed Arif ise şiirlerinde ezilen insanlardan yana tavır alarak toplumcu şiirlerini Hasretinden Prangalar Eskittim adlı kitabıyla yayınlamıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Toplumcu gerçekçilik
* Vladimir Mayakovski
* Sosyalizm
* Marksizm

Kaynakça
--------

1. ↑  *Serbest nazım ve toplumcu şiir* 11 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*, Erişim tarihi: 19 Mayıs 2016*
2. ↑  *Nazım Hikmet'in hayatı ve şiirleri* 10 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*, Mariya LEONTİÇ Erişim tarihi: 19 Mayıs 2016*

| * g
* t
* d
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı |
| --- |
| Beş Hececiler | 
* Faruk Nafiz Çamlıbel
* Yusuf Ziya Ortaç
* Enis Behiç Koryürek
* Halit Fahri Ozansoy
* Orhan Seyfi Orhon

 |
| Yedi Meşaleciler | 
* Sabri Esat Siyavuşgil
* Vasfi Mahir Kocatürk
* Yaşar Nabi Nayır
* Cevdet Kudret
* Kenan Hulusi
* Muammer Lütfi
* Ziya Osman Saba

 |
| Garipçiler (Birinci Yeniler) | 
* Orhan Veli Kanık
* Melih Cevdet Anday
* Oktay Rifat

 |
| İkinci Yeniler | 
* Turgut Uyar
* Cemal Süreya
* Edip Cansever
* İlhan Berk
* Ece Ayhan
* Sezai Karakoç
* Ülkü Tamer
* Oktay Rifat

 |
| Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir | 
* Ahmet Kutsi Tecer
* Arif Nihat Asya
* Orhan Şaik Gökyay
* Kemalettin Kamu
* Ömer Bedrettin Uşaklı
* Bedri Rahmi Eyüboğlu
* Behçet Kemal Çağlar
* Necmettin Halil Onan
* Zeki Ömer Defne
* Coşkun Ertepınar

 |
| Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir | 
* Nâzım Hikmet
* Rıfat Ilgaz
* Aziz Nesin
* Ceyhun Atuf Kansu
* Ahmed Arif
* Ercüment Behzat Lav
* Arif Damar
* Şevket Süreyya Aydemir
* Vedat Nedim Tör
* Enver Gökçe
* Şükran Kurdakul
* Mehmet Başaran

 |
| II. Yeni Sonrası Toplumcu Şiir | 
* İsmet Özel
* Ataol Behramoğlu
* Süreyya Berfe
* Nihat Behram
* Refik Durbaş
* Ahmet Oktay

 |
| Maviciler | 
* Attila İlhan
* Ferit Edgü
* Orhan Duru
* Özdemir Nutku
* Ahmet Oktay
* Demir Özlü
* Tahsin Yücel
* Demirtaş Ceyhun
* Yılmaz Gruda

 |
| Roman • Öykü • Şiir • Araştırma • Derleme |