| Ludwig Wittgenstein |
| --- |
| dizisinin bir parçası |
| Erken felsefe
* Anlamın resim teorisi
* Doğruluk tabloları
* Doğruluk koşulları
* Doğruluk fonksiyonları
* Gidişat
* Mantıksal gereklilik

 |
| Geç felsefe
* Lisan oyunu
* Kişisel lisan argümanı
* Aile benzerliği
* Ideal lisan analizi
* Yaşam biçimi
* Kuşkuculuk karşıtluğı
* Matematik felsefesi
 |
| Hareketler
* Analitik felsefe
* Dilbilimsel dönüşüm
* Ideal dil felsefesi
* Mantıksal atomculuk
* Mantıksal pozitivizm
* Gündelik dil felsefesi
* Fideizm
* Dingincilik
* Tedavisel yaklaşım
 |
| Eserler
* *Tractatus Logico-Philosophicus*
* *Felsefi Soruşturmalar*
* *Über Gewißheit*
* *Vermischte Bemerkungen*
* *Bemerkungen über Frazers "The Golden Bough"*
* *Bemerkungen über dieGrundlagen der Mathematik*
* *Bemerkungen über die Farben*
 |
| Kişiler
* Bertrand Russell
* G. E. Moore
* John Maynard Keynes
* Paul Engelmann
* Friedrich Waismann
* Moritz Schlick
* Rudolf Carnap
* Francis Skinner
* Frank Ramsey
* *Viyana Çevresi*
* G. E. M. Anscombe
* Norman Malcolm
* Rush Rhees
* Peter Winch
* Peter Geach
* G. H. von Wright

 |
| Yorumcular
* Gordon Baker
* Stanley Cavell
* James F. Conant
* Alice Crary
* Cora Diamond
* Terry Eagleton
* Juliet Floyd
* A. C. Grayling
* Peter Hacker
* Oswald Hanfling
* Jaakko Hintikka
* Anthony Kenny
* Saul Kripke
* Warren Goldfarb
* Sandra Laugier
* Sabina Lovibond
* John McDowell
* Colin McGinn
* Marie McGinn
* D. Z. Phillips
* Rupert Read
* Barry Stroud
* Stephen Toulmin
* Michael Williams
* Crispin Wright

 |
| Diğer konular
* Cambridge Apostles
* Cambridge UniversityMoral Sciences Club
* New Wittgenstein
* Stonborough House
 |
| * g
* t
* d
 |

**Doğruluk tablosu**, mantıkta, özellikle Boole cebiri ve Boole fonksiyonları ile ilişkili olarak, fonksiyon değişkenlerinin bütün kombinasyonları için mantıksal ifadenin değerini hesaplamakta kullanılan bir matematiksel tablo.

Pratikte bir doğruluk tablosu, her giriş değişkeni için bir sütun (örneğin, A ve B) ve tabloda gösterilmek istenen mantıksal ifadenin, mümkün olan tüm çıkışlarını gösteren bir sütundan oluşur (örneğin, A XOR B). Doğruluk tablosunun her satırı, girdilerin muhtemel kombinasyonlarından birini (örneğin, A=doğru B=yanlış) ve fonksiyonun bu girdiler için doğruluk değerini içerir. Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus adlı eseriyle çoğu zaman, bu kavramı ortaya koyan kişi olarak anılır.

Birli işlemler
--------------

### Mantıksal özdeşlik

Mantıksal özdeşlik, bir mantıksal değer (genellikle bir önerme), doğru ise doğru, yanlış ise yanlış değerini üreten işlemdir.

Özdeşliğin doğruluk tablosu şu şekildedir:

**Mantıksal özdeşlik**| *p* | *p* |
| --- | --- |
| D | D |
| Y | Y |

### Mantıksal tümleme

Mantıksal tümleme, bir mantıksal değer, genellikle bir önerme, doğru ise yanlış, yanlış ise doğru değerini üreten bağlaçtır.

**DEĞİL p** (**¬p**, **Np**, **Fpq** ya da **~p** şeklinde de gösterilebilir) için doğruluk tablosu şu şekildedir:

**Mantıksal tümleme**| *p* | *¬p* |
| --- | --- |
| D | Y |
| Y | D |

İkili işlemler
--------------

### Tüm operatörler için doğruluk tablosu

Aşağıda 2 ikili değişkenin (P, Q) oluşturabileceği olası 16 doğruluk fonksiyonunun tamamını gösteren doğruluk tablosu verilmiştir:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *P* | *Q* |  | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |  | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| D | D |  | Y | Y | Y | Y | Y | Y | Y | Y |  | D | D | D | D | D | D | D | D |
| D | Y |  | Y | Y | Y | Y | D | D | D | D |  | Y | Y | Y | Y | D | D | D | D |
| Y | D |  | Y | Y | D | D | Y | Y | D | D |  | Y | Y | D | D | Y | Y | D | D |
| Y | Y |  | Y | D | Y | D | Y | D | Y | D |  | Y | D | Y | D | Y | D | Y | D |

D = doğru ve Y = yanlış.

Anahtar:

| 0 | O*pq* | xand | yanlış | Çelişki |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | X*pq* | NOR | ↓ | Mantıksal veya değil |
| 2 | M*pq* | Xq |  |  |
| 3 | F*pq* | N*p* | **¬p** | Tümleme |
| 4 | L*pq* | Xp | ↛ |  |
| 5 | G*pq* | N*q* | **¬q** | Tümleme |
| 6 | J*pq* | XOR | ⊕ | Dışlayıcı veya |
| 7 | D*pq* | NAND | ↑ | Mantıksal ve değil |
| 8 | K*pq* | AND | ∧ | Mantıksal ve |
| 9 | E*pq* | XNOR | Ancak ve ancak | İki yönlü koşullu önerme |
| 10 | H*pq* | **q** |  |  |
| 11 | C*pq* | XNp | ise | Koşullu önerme |
| 12 | I*pq* | **p** |  |  |
| 13 | B*pq* | XNq | ise | Ters koşullu önerme |
| 14 | A*pq* | OR | ∨ | Mantıksal veya |
| 15 | V*pq* | xnand | doğru | Totoloji |

Lojik operatörler Venn şeması kullanılarak da gösterilebilir.

### Mantıksal ve

Mantıksal ve, iki mantıksal değerin, genellikle iki önerme, ikisi de doğru olduğu takdirde doğru, diğer hallerde yanlış değerini üreten bağlaçtır.

**p VE q** (**p ∧ q**, **Kpq**, **p & q** veya **p** {\displaystyle \cdot } **q** şeklinde de gösterilebilir) işleminin doğruluk tablosu:

**Mantıksal ve**| *p* | *q* | *p* ∧ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | D |
| D | Y | Y |
| Y | D | Y |
| Y | Y | Y |

Tabloda görüldü gibi *p* ve *q* doğru iken ve işlemi *p* ∧ *q* doğru, diğer tüm ihtimallerde *p*∧*q* yanlıştır. Başka bir ifadeyle eğer *p* varsa, doğruysa, *p* ∧ *q* değeri *q*'ya, aksi durumda *p* ∧ *q* değeri *p*'ye eşittir.

### Mantıksal veya

Mantıksal veya iki mantıksal değerin, genellikle iki önerme, ikisinden en az biri doğru olduğu takdirde doğru, diğer hallerde yanlış değerini üreten bağlaçtır.

**p VEYA q** (**p ∨ q**, **Apq**, **p || q** veya **p + q** şeklinde de gösterilebilir) işleminin doğruluk tablosu:

**Mantıksal Veya**| *p* | *q* | *p* ∨ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | D |
| D | Y | D |
| Y | D | D |
| Y | Y | Y |

### Koşullu önerme (İse)

Koşullu önerme, iki mantıksal değerden, ilkinin doğru, ikincisinin yanlış olduğu tek durumda *yanlış* değeri veren bağlaçtır.

**p ise q** (**p⇒q** ya da **Cpq** olarak da gösterilebilir) için doğruluk tablosu:

**Koşullu önerme**| *p* | *q* | *p* → *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | D |
| D | Y | Y |
| Y | D | D |
| Y | Y | D |

**p→q**'nun **¬p∨q**'ya eşdeğer olduğu bilinmelidir.

### İki yönlü koşullu önerme (Ancak ve ancak)

İki yönlü koşullu önerme iki mantıksal değerin, ikisi de doğru veya ikisi de yanlış olması halinde *doğru*, diğer durumlarda *yanlış* değeri veren bağlaçtır.

**p XNOR q** (**p ↔ q**, **Epq**, **p = q** ya da **p ≡ q** olarak da gösterilebilir) için doğruluk tablosu:

**Mantıksal eşitlik**| *p* | *q* | *p* ≡ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | D |
| D | Y | Y |
| Y | D | Y |
| Y | Y | D |

Yani p ↔ q'nun sonucu, p ve q aynı mantıksal değerdeyse doğru, farklı ise yanlıştır.

### Dışlayıcı veya

Dışlayıcı veya iki mantıksal değerin, genellikle iki önerme, ikisinden biri doğru olduğu takdirde *doğru* ancak ikisi de doğru veya yanlış ise **yanlış** değerini üreten bağlaçtır.

**p XOR q** (**p ⊕ q**, **Jpq** ya da **p ≠ q** şeklinde de gösterilebilir) için doğruluk tablosu:

**Dışlayıcı veya**| *p* | *q* | *p* ⊕ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | Y |
| D | Y | D |
| Y | D | D |
| Y | Y | Y |

İki önerme için, **XOR** (p ∧ q' ) ∨ (p' ∧ q ) olarak yazılabilir.

### Mantıksal ve değil

Mantıksal vedeğil iki mantıksal değerin, genellikle iki önerme, ikisi de doğru ise *yanlış* değerini üreten bağlaçtır. Başka bir deyişle değerlerden en az biri yanlış ise *doğru* üretir.

**p NAND q** (**p ↑ q**, **Dpq** veya **p | q** şeklinde de gösterilebilir) işleminin doğruluk tablosu::

**Mantıksal vedeğil**| *p* | *q* | *p* ↑ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | Y |
| D | Y | D |
| Y | D | D |
| Y | Y | D |

Vedeğil (NAND) lojiği; ve ile değil işlemlerinin birleşiminden oluşur.

Ve işleminin değili: ¬(*p*∧*q*), ya da değillerin veyası: (¬*p*)∨(¬*q*) olarak şu şekilde gösterilebilir:

| *p* | *q* | *p*∧*q* | ¬(*p*∧*q*) | ¬*p* | ¬*q* | (¬*p*)∨(¬*q*) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| D | D | D | Y | Y | Y | Y |
| D | Y | Y | D | Y | D | D |
| Y | D | Y | D | D | Y | D |
| Y | Y | Y | D | D | D | D |

### Mantıksal veyadeğil

Mantıksal veyadeğil iki mantıksal değerin, genellikle iki önerme, ikisi de yanlış ise *doğru* değerini üreten bağlaçtır. Başka bir deyişle değerlerden en az biri doğru ise *yanlış* üretir.

**p NOR q** (**p ↓ q**, **Xpq** veya **p ⊥ q** şeklinde de gösterilebilir) işleminin doğruluk tablosu:

**Mantıksal veyadeğil**| *p* | *q* | *p* ↓ *q* |
| --- | --- | --- |
| D | D | Y |
| D | Y | Y |
| Y | D | Y |
| Y | Y | D |

Veya işleminin değili ¬(*p*∨*q*) ya da değillerin vesi (¬*p*)∧(¬*q*) olarak şu şekilde gösterilebilir:

| *p* | *q* | *p*∨*q* | ¬(*p*∨*q*) | ¬*p* | ¬*q* | (¬*p*)∧(¬*q*) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| D | D | D | Y | Y | Y | Y |
| D | Y | D | Y | Y | D | Y |
| Y | D | D | Y | D | Y | Y |
| Y | Y | Y | D | D | D | D |

Kaynakça
--------

1. ↑  (Enderton, 2001)
2. ↑  Georg Henrik von Wright (1955). "Ludwig Wittgenstein, A Biographical Sketch". *The Philosophical Review*. **64** (4). ss. 527-545 (s. 532, not 9). JSTOR 2182631.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Doğruluk tablosu*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 7852448-9

 |