**MBRAI** (**M**obile and Portable DV**B**-T/H **R**adio **A**ccess **I**nterface Specification) Hareketli ve Taşınabilir DVB-T/H Aygıtları İçin Radyo Erişim Arayüzü Tanımlamaları, yeni gelişmekte olan DVB-T ve DVB-H standardları için endüstrinin ve tüketici pazarının ihtiyaç duyduğu Radyo Frekans başarım ölçütlerini tanımlar. Tanımlama çalışmaları Kasım 2002 yılından beri EICTA (European Industry Communication Technologies Association) tarafından yürütülmektedir.

MBRAI'nin hedefleri arasında;

* DVB-H/DVB-T servislerini alabilen, hareketli, taşınabilir ve elde taşınabilir cihazların radyo erişim ölçütlerinin tanımlanması,
* Düşük güç tüketimi,
* Radyo Frekans (RF) tanımlamalarının tek bir çatı altında toplanarak; cihazlarda kullanılan elektronik parçaların dolayısıyla tüketicilerin kullandığı cihazlarla bu cihazların kullandığı iletişim ağını oluşturan elemanların maliyetlerinin düşürülmesi,
* İletişim ağı ve RF görünge planlamasının kolaylaştırılması,

yer almaktadır.

Kapsam
------

MBRAI kapsamı altına;

* Frekans dizilimi ve menzili,
* Destekenen DVB-T/H kipleri,
* Alıcı çalışma koşulları tanımlamaları,
* Örnek Alıcı Radyo Frekans modeli tanımlamaları,
* Servis kalitesi,
* Anten karakteristikleri,
* Radyo Frekans kanal modellerinin tanımlamaları,
* Karşılıklı Kanal/Gürültü (C/N, Channel/Noise) ölçütleri,
* En Az ve En Çok Radyo Frekans giriş ğüç seviyesi tanımlamaları,
* İletişimi engelleyici karıştırıcı sinyal desen grupları tanımlamaları,
* Karıştırıcı sinyallere olan bağışıklık,
* Darbesel karışıma karşı dayanıklılık,
* Tek Frekans İletişim Ağlarında (SFN, Single Frequency Network) başarım,
* Hücresel Radyoların karşılıklı calışabilirliği,
* Elektro-Manyetik Uyumluluk (EMC, Electro-Magnetic Compatibility),

yer almaktadır.

Alıcı Cihaz(Terminal) Sınıfları
-------------------------------

MBRAI üç sınıf alıcı cihazı tanımlar;

**1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar** Bu cihazlar arabaya monte edilmiş alıcı ve antenlerden oluşur. Bu tür cihazlar gerekli güçü bulundukları arabanın elektrik donanımından aldıkları varsayıldıklarından, güç tüketiminde herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.

**2.Sınıf: Taşınabilir Sayısal TV Alıcıları** Bu alıcıların MPEG-2 Sayısal Servısleri kapalı ya da açık alanlarda üzerlerinde bulunan antenler aracılığıyla aldıkları kabul edilir. Bu tür alıcılar iki tip olarak öngörülmüştür:

*2a Sınıfı 12 inçten büyük ekranlı alıcılar* Güçlerini pillerden ya da genel elektrik şebekesinden alır. Göreceli olarak diğer alıcılardan daha iyi antenlere sahip olup, kullanılırken hareket ettirilmezler.

*2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar* Güçlerini pillerden alır. Kullanım sırasında hareket halinde oldukları varsayılır, düşük kazanclı ve cihazın icinde olabilen antenlere sahiptirler.

**3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar** Hücresel telefon ve DVB-T radyoya sahip alıcılardır. Güçlerini pillerden alır. Kullanım sırasında hareket halinde oldukları varsayılır, düşük kazanclı ve cihazın icinde olabilen antenlere sahiptirler.

Alıcıların Çalışma Koşulları
----------------------------

MBRAI alıcı cihazların iki çalışma koşulundan birinde çalıştığını ön görmüştür.

**Hareketsiz ya da yavaş hareket halinde çalışma** *2. Sınıf Taşınabilir Sayısal TV Alıcıları*, *3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar* 'ın bu çalışma koşulunda çalışacağı ön görülmüştür.

*2. Sınıf Taşınabilir Sayısal TV Alıcıları* nın kapalı ya da açık alanlarda, düşük kazançlı, yönelimsiz antenlerle (0dBi kazanç) hareketsiz olarak çalıştıklarını varsayar. Hareketsiz çalışma alıcının kullandığı sinyal üzerinde Doppler Etkisi yaratmaz.

*3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar* ve *2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar* için ise düşük kazançlı, yönelimsiz ve cihaz içi antenlerle (-5 ile -10dBi arası kazanç), 3 km/sa'den düşük hızlarda (ortalama yürüme hızı) çalışma, çalışma koşulu olarak tanımlanmıştır. Doppler Etkisi ihmal edilir.

**Hareket halinde çalışma** *1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar* ile *2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar* ve *3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar*ın araba içinde 3 km/sa'den yüksek hızlarda çalıştıkları ön görülmüştür.

*1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar* arabaya monteli, düşük kazançlı, yönelimiz antenlerle (0dBi kazanç) çalıştığı var sayılır. Hıza bağlı olarak alıcı Doppler Etkisi altındadır.

*2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar* ve *3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar* ise düşük kazançlı, yönelimsiz ve cihaz içi antenlerle (-5 ile -10dBi arası kazanç) araç içinde çalıştıkları. Dolayısıyla, hem aracın metal gövdesinden dolayı kayıp ve 3 km/sa'dan yüksek hızlı hareket nedeniyle, hıza bağlı Doppler Etkisi altında olduğu var sayılır.

Desteklenen Frekans Dizilimleri
-------------------------------

Desteklenen Frekans Dizilimleri Alıcı Cihaz Sınıflarına bağlı olarak tanımlanır. Band genişliği olarak 6, 7 ve 8 MHz genişlikler kullanılır. Band genişliği hedef pazarın gereksinimine göre seçilir. *3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar*da GSM 900 Hücresel cep telefonu kullanımı durumunda, frekans dizimi UHF V için 49. kanalda (698 MHz) sınırlandırılmıştır.

| Alıcı Cihaz Sınıfı | VHF III | UHF IV | UHF V |
| --- | --- | --- | --- |
| **1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar** | Evet | Evet | Evet |
| *2a Sınıfı 12 inçten büyük ekranlı alıcılar* | Evet | Evet | Evet |
| *2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar* | Seçimlik | Evet | Evet |
| **3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar** | Hayır | Evet | Evet, ancak 49.kanala kadar |
|

MBRAI Alıcı cihazlara göre frekans dizilimleri

Desteklenen DVB-T Kipleri
-------------------------

MBRAI QPSK, 16-QAM, 64-QAM, sıradüzenli 16-QAM ve sıradüzenli 64-QAM sayısal kiplemelerini destekler. Bu kiplemeler 1/2, 2/3, 3/4 kod oranlamalarını kullanırlar. 5/7 ve 7/8 DVB-T kod oranları MBRAI tarafından kapsam dışında bırakılmıştır.
Koruma Aralıkları olarak 1/4, 1/8, 1/16 ve 1/32 oranları kullanım için tanımlanmıştır. İletim kipleri olarak 2K ve 8K tanımlanmış. 4K daha sonradan tanımlamalara eklenmiştir.

Anten Karakteristikleri
-----------------------

MBRAI Alıcı Cihaz sınıflarına göre uygun görülen anten karakteristikleri tanımlamıştır.

**1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar** için anten boyu arabaların metal tavanı Yer Düzlemi olarak kullanılması durumunda, çeyrek dalga boyu monopole anten olarak tanımlanmıştır. Kullanılan antenlerden herhangi bir güçlendirici olmadan aşağıdaki tabloda verilen kazanç değelerini beklenmektedir;

| VHF III | -3 dBi |
| --- | --- |
| UHF IV | 0 dBi |
| UHF V | 1 dBi |
|

1.Sınıf: Arabada Kullanılan Alıcılar için anten kazançları

**2a Sınıfı 12 inçten büyük ekranlı alıcılar** için kullanılan antenlerden herhangi bir güçlendirici olmadan aşağıdaki tabloda verilen kazanç değelerini beklenmektedir;

| VHF III | -6 dBi |
| --- | --- |
| UHF IV | -1 dBi |
| UHF V | 0 dBi |
|

2a Sınıfı 12 inçten büyük ekranlı alıcılar için anten kazançları

**2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar** ve **3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar** için kullanılan antenlerin tasarımı diğerlerine göre göreceli olarak daha zordur. Bu kapsamdaki antenler in boyu, alıcının boyutlarından dolayı, genelde izlenilen frekansın Dalga Boyunun 1/10'undan daha küçüktür. Alıcıda anten tasarımında kullanılabilecek bir Yer Düzlemi olmadığı gibi, kullanıcının vücudu da anten başarımını etkiler. 
Eğer *3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılar* GSM 900 teknolojısını kullanıyorlarsa, daha önce de belirtildiği gibi frekans dizimi 49.Kanalda (698 MHz) kısıtlanır.

Cepte ve Elde taşınır alıcı cihazlar için Anten Kazancı


| Frekans [MHz] | Kazanç [dBi] |
| --- | --- |
| 474 [21.Kanal] | -10 |
| 698 [49.Kanal] | -7 |
| 858 [69.Kanal] | -5 |
|

2b Sınıfı Cepte taşınabilir alıcılar ve 3.Sınıf: Elde Taşınır Birleşik Alıcılariçin anten kazançları

Dayanak Alıcı Modeli

Dayanak DVB-T Alıcısı

Kaynakça
--------

1. ↑  IEC 62002-1