**1883 Çeşme depremi**, Osmanlı coğrafyasında meydana gelen bu afetlerden birisi de onlarca insanın hayatını kaybetmesine, birçok köyün harap olmasına, binlerce evin yıkılmasına ve on binlerce afetzedenin evsiz kalmasına neden olan 15 Ekim 1883 Çeşme ve Urla depremidir.

Çeşme kentinin tarihinde yaşadığı en büyük deprem olma özelliğine sahip bu depremin yaraları merkezi ve mahalli hükûmet tarafından beraberce uyum içinde sarılmaya çalışılmıştır. Afetzedelerin iaşe ve iskânı, ihtiyaç maddelerinin tedariki ve dağıtımının organizasyonunu önemli meseleler olarak karşımıza çıkmıştır. Belli başlı şehirlerde kurulan yardım komisyonları afetzedeler yararına önemli miktarda para toplamayı başarmıştır. Kısaca bu makalede depremin yol açtığı kayıplar, Osmanlı Devleti’nde kriz yönetimi, Osmanlı merkezi ve mahalli yönetimi ile Osmanlı toplumunun deprem karşısındaki tutumları sorgulanmıştır.

15 Ekim 1883 tarihinde meydana gelen deprem de Anadolu’nun batısında, Sakız Adası’nın tam karşısında bulunan Çeşme ve Urla kazalarında, onlarca insanın hayatını kaybetmesine, birçok köyün harap olmasına, binlerce evin yıkılmasına, on binlerce afetzedenin evsiz kalmasına yol açarak, her iki kazanın sosyoekonomik tarihini derinden etkilemiştir. Ayrıca bu deprem, iki kentin tarih boyunca yaşadığı en büyük deprem olması bakımından ayrı bir öneme sahiptir.

Çeşme ve Urla’da ana sarsıntıdan önce şiddeti daha az olan öncü sarsıntılar meydana gelmiş ve güçlü bir alarm vazifesi görmüştür. Alaçatı’ya yakın dağların altından gelen daimi surette ve oldukça şiddetli seslerin işitildiği ana sarsıntı felaketi yaşayanlardan birisinin ifadesine göre öğleden sonra saat 16.00’ya doğru yaşanmıştır. Deprem kataloglarında ise ana sarsıntının saat 15.30’da yaşandığı belirtilmektedir. The Eastern Express gazetesinin haberine göre depremin yönü kuzeyden güneye olup, en uzun süren sarsıntının süresi 15 saniye olarak hesaplanmıştır.

Depremde hayatını kaybedenlerin toplam sayısı 59 olup, bunların 57’si Çeşme kazası köylerinde ve 2’si ise Urla kazasına bağlı Gülbahçe köyündedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Satılmış, Selahattin. "Osmanlı'da Bir Afet Yönetimi Örneği: 1883 Çeşme ve Urla Depremi" (PDF). 14 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Şubat 2023.

| * g
* t
* d
Türkiye'deki depremler |
| --- |
| Tarihsel | 
* MS 17 Lidya
* 115 Antakya
* 141 Likya
* 262 Güneybatı Anadolu
* 447 Konstantinopolis
* 526 Antakya
* 557 Konstantinopolis
* 840 Erzurum
* 989 Konstantinopolis
* 1114 Maraş
* 1268 Kilikya
* 1509 Konstantinopolis
* 1513 Maraş
* 1556 Marmara Denizi
* 1598 Amasya-Çorum
* 1653 Doğu İzmir
* 1668 Kuzey Anadolu
* 1688 İzmir
* 1739 İzmir
* 1766 İstanbul
* 1784 Erzincan
* 1840 Ahura
* 1855 Bursa
* 1859 Erzurum
* 1862 Turgutlu
* 1872 Amik
* 1881 Sakız Adası
* 1883 Çeşme
* 1894 İstanbul
* 1898 Balıkesir
* 1899 Aydın-Denizli

 |
| 20. yüzyıl | 
* 1903 Malazgirt
* 1912 Mürefte
* 1914 Afyon-Bolvadin
* 1919 Ayvalık
* 1924 Pasinler
* 1926 Kars
* 1928 Torbalı
* 1929 Suşehri
* 1930 Hakkâri
* 1933 Çivril
* 1935 Erdek-Marmara Adaları
* 1935 Digor
* 1938 Kırşehir
* 1939 Erzincan
* 1941 Muğla
* 1941 Van-Erciş
* 1942 Niksar-Erbaa
* 1943 Adapazarı-Hendek
* 1943 Tosya-Ladik
* 1944 Bolu-Gerede
* 1944 Edremit Körfezi
* 1945 Adana
* 1946 Varto-Hınıs
* 1949 Karlıova
* 1949 Karaburun
* 1951 Çankırı
* 1952 Hasankale
* 1953 Yenice-Gönen
* 1955 Söke
* 1957 Fethiye
* 1957 Abant
* 1964 Manyas
* 1966 Varto
* 1967 Mudurnu
* 1967 Pülümür
* 1968 Bartın
* 1969 Alaşehir
* 1970 Gediz
* 1971 Bingöl
* 1971 Burdur
* 1975 Lice
* 1976 Çaldıran
* 1983 Erzurum
* 1983 Biga
* 1986 Malatya
* 1992 Erzincan
* 1995 Dinar
* 1998 Adana-Ceyhan
* 1999 Gölcük
* 1999 Düzce

 |
| 21. yüzyıl | 
* 2000 Bolvadin-Sultandağı
* 2000 Çankırı
* 2002 Çay-Sultandağı
* 2003 Bingöl
* 2004 Erzurum
* 2004 Doğubayazıt
* 2005 İzmir
* 2010 Elâzığ
* 2011 Simav
* Ekim 2011 Van
* Kasım 2011 Van
* 2014 Ege Denizi
* 2017 Ege Denizi
* 2019 İstanbul
* 2020 Elâzığ
* 2020 İran-Türkiye
* 2020 Bingöl
* 2020 Ege Denizi
* 2022 Buca
* 2022 Düzce
* 2023 Kahramanmaraş

 |