**Dilucu Sınır Kapısı**, Iğdır ilinin en doğusunda yer alan Aralık ilçesinde bulunan Türkiye ile Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ni birbirine bağlayan ve 1992'de hizmete açılan sınır kapısı. Aralık ilçe merkezine 38 km, Iğdır il merkezine ise 85 km uzaklıkta bulunan sınır kapısı 36.857 m2'lik bir alana kuruludur. Sınır kapısında yayalar için 6 adet giriş ve 3 adet çıkış peronu olmak üzere toplam 9 adet peron mevcuttur. Araç giriş-çıkışları için ise toplam 1 adet giriş ve 1 adet çıkış peronu bulunmaktadır. Aras Nehri üzerine kurulu olan sınır kapısı, Umut Köprüsü olarak da adlandırılmaktadır. Azerbaycan tarafındaki karşılığı Sederek Sınır Kapısı olan Dilucu Sınır Kapısı, ithalat-ihracat, transit ve yolcu giriş-çıkış işlemlerinin yanı sıra, 2009 yılından itibaren sınır ticareti konusunda da yetkilendirildi.

Sınır Kapısı günün 24 saati çalışmaktadır. Sederek - Dilucu sınır kapısı sayesinde dünyanın 30'dan fazla ülkesi ile ticari ilişkiler kurulmaktadır. Bu sınır kapısının yardımıyla Türkiye, Nahçivan Özerk Cumhuriyeti'nin dış ticaret cirosunda ana yeri alıyor.

Hakkında
--------

### Kurulması

22.05.1992 tarihli 92-3065 sayılı valilik kararı ile kurulan ve aynı tarihte birinci sınıf gümrük müdürlüğü olarak faaliyete başlayan Dilucu Gümrük Müdürlüğü, Gürbulak Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantısı olarak çalışmaktadır. Dilucu Sınır Kapısı'ndan geçişlerin herhangi özel kıstaslara sahip olmadığı 1992-2004 yılları arasında Nahçıvan'la yapılan düzenli depo kapsamındaki mazot ticareti dolayısıyla ilçenin sosyo-ekonomik gelişmesinde önemli bir canlanma sağlanmıştır. Bu tarihten sonra geçiş yapan araçların yoğunluğunu azaltmak için bir gün tek plakalı, diğer gün ise çift plakalı araçların geçişine izin verilmesi sistemine geçilmiştir.

Sınır kapısı Aralık ilçe merkezine 38 km, Iğdır il merkezine ise 85 km uzaklıkta bulunan sınır kapısı 36.857 m2'lik bir alana kuruludur.

### Faaliyeti

2015 yılında sınır kapısı tamamen yenilendi. Yenileme sonrasında istasyonda yayalar için 6 giriş ve 3 çıkış bulunmaktadır. Araçlar için genel olarak 1 adet giriş-çıkış yolu bulunmaktadır. Onarımın ardından açılış töreninde konuşan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Gümrük İşleri Başkanı Asaf Memmedov, Sederek-Dilucu köprüsünün 28 Mayıs 1992'de açıldığını, bundan sonra gümrük işlerinin düzenlenmesinin ve hem Nahçıvan'ın hem de Iğdır dahil Türkiye'nin doğu illerinin ekonomik durumu açısından olumlu olduğunu söyledi. İthalat-ihracat, transit ve yaya giriş-çıkış faaliyetlerinin yanı sıra Azerbaycan tarafında Sederek sınır kapısının karşılığı olan Dilucu sınır kapısına 2009 yılından itibaren sınır ticaret izni verilmektedir.

19 Ekim 2015 tarihinde Azerbaycan Devlet Gümrük Komitesi Birinci Başkan Vekili, Gümrük Servisi Korgeneral Safar Mehdiyev, Türkiye Gümrük ve Ticaret Bakanı Cenap Aschi, ayrıca Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Devlet Gümrük Komitesi Başkanı, Gümrük Servisi Korgenerali Asef Mammadov, Türkiye Borsalar Birliği Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Iğdır Valisi Davud Hanel ve diğer yetkililerin katılımıyla Büyük imar çalışmalarının ardından açılış töreni gerçekleştirildi.

Gelecekte Kars'tan Dilucu Sınır Kapısı'na kadar bir demiryolu inşa edilmesi ve bu hattın 7 kilometrelik Dilucu-Sederek demiryolu bölümünün inşaatının ardından Nahçıvan'a bağlanması planlanıyor.

İstatistikler
-------------

| Sınır kapısından yapılan toplam giriş-çıkış sayıları (Türk+Yabancı) |
| --- |
| **Yıl** | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| **Giriş** | 327.722 | 336.858 | 282.732 | 426.766 | 478.569 |
| **Çıkış** | 323.140 | 336.912 | 275.265 | 413.837 | 456.045 |
|

| Sınır kapısından geçiş yapan otobüs sayıları |
| --- |
| **Yıl** | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| **Sayı** | 15.017 | 10.241 | 13.090 | 13.905 |
|

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  *SINIR TİCARETİ VE SINIR KAPILARI: Sosyo-Ekonomik Bir Analiz Sorunlar ve Çözüm Önerileri* (PDF) (1. bas.). 2012. ss. 14, 23-25, 39. ISBN 978-605-63661-0-9. 23 Nisan 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2013.
2. 1 2  "Sınır Kapıları". Igdir.gov.tr. 31 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2013.
3. ↑  "Türkiyə-Azərbaycan arasındakı Dilucu sərhəd keçid məntəqəsinin açılışı olub". musavat.com. 24 Ekim 2023. 16 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
4. 1 2  Tutar 2012, s. 23.
5. 1 2  "Турция ввела в строй после реконструкции таможенный пропускной пункт Дилуджу на границе с Азербайджаном". interfax.az. 21 Ekim 2015. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
6. ↑  "Türkiyənin Azərbaycanla yeganə gömrük qapısı - Dilucu sərhəd keçid məntəqəsinin açılışı olub". az.trend.az. 24 Ekim 2015. 3 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
7. ↑  "Türkiyə- Azərbaycan arasında yeganə gömrük qapısı açıldı". qafqazinfo.az. 24 Ekim 2015. 4 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
8. ↑  "Kars-Nahçıvan Demiryolu Projesi ile ilgili fizibilite çalışmalarının sürdürülmesi kararı alındı". www.yenisafak.com. 14 Haziran 2021. 31 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.

| * g
* t
* d
Türkiye Türkiye'nin kara ve demiryolu sınır kapıları |
| --- |
| Bulgaristan Bulgaristan | 
* Dereköy
* Hamzabeyli
* Kapıkule (Kara ve Demiryolu)

 |
| Yunanistan Yunanistan | 
* Uzunköprü (Demiryolu)
* İpsala
* Pazarkule

 |
| Suriye Suriye | 
* Yayladağı
* Cilvegözü
* *İslahiye* (Demiryolu)
* *Çobanbey* (Kara ve Demiryolu)
* Karkamış
* Öncüpınar
* Akçakale
* *Ceylanpınar*
* *Mürşitpınar*
* *Şenyurt*
* Nusaybin (Kara ve *Demiryolu*)

 |
| Irak Irak | 
* Habur
* Derecik
* Üzümlü
* *Gülyazı*

 |
| İran İran | 
* Esendere
* Kapıköy (Demiryolu)
* Gürbulak
* *Borualan*

 |
| Nahçıvan (Azerbaycan) Azerbaycan | 
* Dilucu

 |
| Ermenistan Ermenistan | 
* *Akyaka* (Kara ve Demiryolu)
* *Alican*

 |
| Gürcistan Gürcistan | 
* Aktaş
* Türkgözü
* Sarp

 |
| 
* *İtalik*: Kapalı sınır kapısı

 |