**Seydi Ahmet Paşa** (1617 - 28 Ağustos 1660, Budin) Osmanlı Devleti'nde IV. Mehmet döneminde Budin Eyaleti valiliği ve serdarlığı yapmış Çerkes asıllı Osmanlı devlet adamı ve asker.

Evliya Çelebi'nin anlatımına göre; Dağıstan bölgesinde yaşayan Sadşe kavmindendir. 14 yaşına gelmeden önce kaçırıldı ve köle olarak Mısır'da yaşlı bir kadına satıldı. Yirmili yaşlarında süvarilik ve silahşörlükte ustalaştı. Mısır’da yapılan cirit oyunlarında, ok ve tüfek atışları ile her türlü silahı kullanmada kendini göstererek ünlendi.

Sultan İbrahim zamanında harem-i Hassa'da Seferli odasına alındı. Çaşnigirbaşı rütbesiyle saraydan ayrılıp Budin'e gitti. Kendisine Simontornya ve sonrasında İstolni Belgrad sancakbeyliği görevleri verildi. Revan taraflarındaki isyan üzerine Tortum sancakbeyliğine tayin edildi. Doğubeyazıt dolaylarında isyan eden Şuşik Kalesi beyi üzerine yürüyerek kaleyi teslim aldı. Daha sonra Kozaklar tarafından ele geçirilen günümüz Batum topraklarındaki Gönye Kalesi'ni geri aldı. Gürcistan seferine katıldı ve önemli başarılar elde etti.

Nevesinli Salih Paşa'nın yerine Erzurum Beylerbeyi Defterdarzâde Mehmed Paşa'nın hasmı olan Hezarpare Ahmed Paşa vezir-i azam olunca Defterdarzade görevden alındı. Bu kararı tanımayan Defterdarzade isyan ederek İstanbul üzerine harekete geçtiğinde Seydi Ahmet Paşa da isyan eden Defterdarzade'nin yanında yer aldı. Daha sonra affedilen Ahmet Paşa, Kaptan-ı Derya Murat Paşa ile 1654 yılındaki donanma seferine katıldı. Donanmadan dönen Seydi Ahmed Paşa'ya, 1654 yılı sonlarına doğru Maraş valiliği makamı verildi. Sonrasında Sadrazam İbşir Mustafa Paşa tarafından Anadolu Beylerbeyliği'ne vali tayin edildi. Ancak Kütahya'da halktan zorla mal toplaması ve halka zulüm yapması üzerine Padişah tarafından görevden alındı. Seydi Ahmet Paşa bu defa Boğaz muhafızlığına atandı. Bu görevdeyken iyi hizmetleri ve Venediklilerin Çanakkale Boğazına saldırıları sırasında başarıları görüldü. Bu hizmeti karşılığında ödül olarak önce Şehrizor Eyaleti valiliğine atandı, fakat Anadolu Valiliği'ndeyken yaptığı zulümlerden dolayı vilayet halkı ittifak ederek paşanın mütesellimini reddetti ve kale kapılarını kapatarak paşayı şehre kabul etmediler. Bunun üzerine Ahmet Paşa'ya Karaman Eyaleti verildi. Konya halkının da Ahmet Paşa'yı kabul etmemesi üzerine Ahmet Paşa da şehri kuşattı. Bunu haber alan Padişah bu sefer Ahmet Paşa'yı Halep Eyaletine vali olarak atadı. Ancak Ahmet Paşa'nın mütesellimi burada da şehre sokulmadı. Bunun üzerine Ahmet Paşa, Halep şehrini iki ay kadar kuşatmasına rağmen şehri alamadığı gibi bu sırada Halep valiliği görevinden alınarak Sivas Eyaleti'ne vali atanması üzerine kuşatmayı kaldırarak Sivas'a gitti.

1656 yılında Padişah'ın huzuruna çıkarak geçmiş suçlarından dolayı affedildi ve vezir rütbesiyle Silistre Eyaleti'ne vali olarak atandı. Silistre yolundaki Seydi Ahmet Paşa, Kaptan-ı Derya Kenan Paşa' nın 26 Mayıs 1656’da Venedik donanması karşısında büyük bir bozguna uğradığını Vize yakınlarında haber alması üzerine emir beklemeden Boğaz tarafına giderek Kilitbahir Kalesi'ni muhafazaya aldı ve bu civarda karaya çıkan Venedik kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Bu başarısı üzerine 13 Temmuz 1656’da Seydi Ahmed Paşa’ya Kaptan-ı Deryalık makamı verildi. Ancak beş ay sonra Vezir-i Azamlık makamını ele geçirmek istediğinden dolayı Köprülü Mehmet Paşa tarafından görevden alınarak Bosna Eyaleti'ne serasker unvanıyla vali olarak görevlendirildi. Seydi Ahmed Paşa, Bosna Valisi olarak yararlılıklar gösterdi.

1658 yılında Erdel Krallığı'na sefer düzenleyen Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa Edirne'ye dönerken Seydi Ahmet Paşa'yı Budin Valiliği göreviyle birlikte II. György Rákóczi'nin isyan hareketlerini bastırmakla görevlendirdi. Avusturya tarafından isyana teşvik edilen II. György Rákóczi, sadrazamın dönüşünü fırsat bilerek tekrar asker toplamaya başladı. Bunun üzerine Budin Valisi Seydi Ahmed Paşa, II. György Rákóczi üzerine yürüyerek Erdel topraklarına girdi ve önce 1659 yılında Demirkapı, sonra da 1660 yılındaki Kolojvar Muharebesi'nde onu mağlup etti. Seydi Ahmed Paşa, Köse Ali Paşa ile Varat kalesi kuşatmasına katıldı.

Transilvanya'nın önemli merkezi Varat 27 Ağustos 1660 tarihinde Osmanlı kuvvetlerince ele geçirilerek yeni kurulan Varat Eyaleti'nin merkezi yapıldı. İmparatorluğun Budin ve Eğri Eyaletlerinden bazı sancaklar buraya bağlandı. Bu arada daha evvel Melek Ahmet Paşa, Serdar Ali Paşa ve Çavuşzâde Mehmed Paşa, Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa'ya çeşitli raporlarla Seydi Ahmet Paşa'yı kötüleyerek paşanın katli için emir almışlardı. Budin'de toplanan askeri erkanda bulunan Seydi Ahmet Paşa'nın katli *(yerine atanacak olan)* Boşnak İsmail Paşa'ya emredilmişse de İsmail Paşa başarısız olmuş, 28 Ağustos 1660 tarihinde Serdar Ali Paşa'nın Seydi Ahmet Paşa'yı otağına davet edip aldatması sonucu adamlarından pek azı ile canı için mücadele eden paşa önce tüfekle göğsünden vurulmuştur. Uzunca bir arbededen sonra başı kesilmiştir. Bunu gören askerler paşanın ölümünü protesto etmek üzere taşkınlığa başlamışlarsa da hareketleri kısa sürede bastırılmıştır.

Evliya Çelebi'nin aktardıklarına göre; Paşa, Tameşvar’da Horos kapısı dışındaki câmiin mihrabı önüne defnedilirken Avusturya İmparatoru tarafından gönderilen Roza adlı elçi defnedenlerin feryadını görerek feryadın sebebini sormuş, cevaben *"Bu ölü o kimsedir ki, sizi ve kralınızı ve bütün kâfiristanı titretti. Adı, demir ayak Gazi Seydi-Ahmed Paşadır"* denilince, Elçi: *"Yazık ki, Osmanlının namlı bir veziri idi. Rakoçi gibi bir şânı büyük kralı katledip derdinden kurtardı ve Avusturya’yı huzura kavuşturdu. Erdel memleketini fethedip, bu kadar yıllık birikmiş vergileri tahsil edip devlet hazinesine. Meğer iyilik yaramaz imiş…"* deyip Seydi Paşa'nın ölüsü üzerine avuç avuç altın serpmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Evliya Çelebi Özel Sayısı, Sayı 10, ISSN 1308-2922" (PDF). 1 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Ocak 2015.

|
|  |
| Askerî görevi |
|
| Önce gelen:**Sarı Kenan Paşa** | **Kaptan-ı Derya**1656 - 1656 | Sonra gelen:**Topal Mehmed Paşa** |
|

| * g
* t
* d
Kaptan-ı deryalar |
| --- |
| 14. yüzyıl | 
* Saruca Paşa

 |
| 15. yüzyıl | 
* Çavlı Bey
* Baltaoğlu Süleyman Bey
* Hamza Bey
* Has Yunus Bey
* Hadim İsmail Bey
* Kaptan Paşa Kasım Bey
* Yakub Bey
* Zağanos Paşa
* Veli Mahmud Paşa
* Gedik Ahmed Paşa
* Mesih Paşa
* Güveği Sinan Paşa
* Kara Nişancı Davud Paşa

 |
| 16. yüzyıl | 
* Küçük Davud Paşa
* Hersekli Ahmed Paşa
* İskender Ağa Paşa
* Sinan Bey
* Cafer Ağa
* Parlak Mustafa Paşa
* Bayram Paşa
* Kurdoğlu Muslihiddin Reis
* Deryabey Süleyman Paşa
* Kemankeş Ahmed Paşa
* Barbaros Hayreddin Paşa
* Sokollu Mehmed Paşa
* Sinan Paşa
* Piyale Paşa
* Müezzinzade Ali Paşa
* Kılıç Ali Paşa
* Yusuf Sinan Paşa
* Halil Paşa

 |
| 17. yüzyıl | 
* Mustafa Paşa
* Frenk Cafer Paşa
* Derviş Mehmed Paşa
* Frenk Cafer Paşa
* Hafız Ahmed Paşa
* Damat Halil Paşa
* Öküz Mehmet Paşa
* Damat Halil Paşa
* İstanköylü Çelebi (Güzelce) Ali Paşa
* Kara Davud Paşa
* Damat Halil Paşa
* Niğdeli Mustafa Paşa
* Damat Halil Paşa
* Topal Recep Paşa
* Çatalcalı Hasan Paşa
* Canbolatzade Mustafa Paşa
* Bostancı Cafer Paşa
* Deli Hüseyin Paşa
* Kemankeş Kara Mustafa Paşa
* Deli Hüseyin Paşa
* Siyavuş Paşa
* Uzun Piyale Paşa
* Silahtar Yusuf Paşa
* Ebubekir Paşa
* Koca Musa Paşa
* Kara Musa Paşa
* Fazlı Paşa
* Ammarzade Mehmed Paşa
* Kılavuz Köse Ali Paşa
* Koca Derviş Mehmed Paşa
* Hüsambeyzade Ali Paşa
* Koca Derviş Mehmed Paşa
* Çavuşzade Mehmed Paşa
* Kara Murad Paşa
* Dellak Mustafa Paşa
* Zurnazen Mustafa Paşa
* Firari Kara Mustafa Paşa
* Sarı Kenan Paşa
* Seydi Ahmed Paşa
* Topal Mehmed Paşa
* Çavuşzade Mehmed Paşa
* Deli Hüseyin Paşa
* Kılavuz Ali Paşa
* Hüsambeyzade Ali Paşa
* Abdülkadir Paşa
* Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
* Kaplan Mustafa Paşa
* Köse Ali Paşa
* Seydizade Mehmed Paşa
* Kara İbrahim Paşa
* Kaplan Mustafa Paşa
* Bozoklu Mustafa Paşa
* Musahip Mustafa Paşa
* Mısırlızade İbrahim Paşa
* Kalaylıkoz Hacı Ahmed Paşa
* Mezamorta Hüseyin Paşa
* Mısırlızade İbrahim Paşa
* Palabıyık Yusuf Paşa
* Amcazade Hüseyin Paşa
* Mezamorta Hüseyin Paşa

 |
| 18. yüzyıl | 
* Abdülfettah Paşa
* Aşçı Mehmed Paşa
* Küçük Osman Paşa
* Baltacı Mehmed Paşa
* Abdurrahman Paşa
* Veli Mehmed Paşa
* Moralı İbrahim Paşa
* Köse Ali Paşazade Mehmed Paşa
* Kirli Ahmed Paşa
* Hoca İbrahim Paşa
* Abaza Süleyman Paşa
* Aşçı Mehmed Paşa
* Moralı İbrahim Paşa
* İzmirli Süleyman Paşa
* Canım Hoca Mehmed Paşa
* Hoca İbrahim Paşa
* Kaymak Mustafa Paşa
* Abdi Paşa
* Hacı Hüseyin Paşa
* Koca Bekir Paşa
* Ali Paşa
* Süleyman Paşa
* Elçi Mirahor Mustafa Paşa
* Hatibzade Yahya Paşa
* Pir Mustafa Paşa
* Ahmed Ratib Paşa
* Elçi Mirahor Mustafa Paşa
* Soğanyemez Mahmud Paşa
* Şehsüvarzâde Mustafa Paşa
* Koca Bekir Paşa
* Durak Mehmed Paşa
* Melek Paşa
* Karabağlı Süleyman Paşa
* Ali Paşa
* Abdülkerim Paşa
* Hacı Benli Mustafa Paşa
* Hacı Hasan Paşa
* Sinek Mustafa Paşa
* Nişli Mehmed Paşa
* Hüseyin Hüsnü Paşa
* Tosun Mehmed Paşa
* Melek Paşa
* Eğribozlu İbrahim Paşa
* Mandalzade Hüsameddin Paşa
* Cezayirli Gazi Hasan Paşa
* Koca Yusuf Paşa
* Giritli Hüseyin Paşa
* Küçük Hüseyin Paşa

 |
| 19. yüzyıl | 
* Mehmed Kadri Paşa
* Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa
* Hacı Mehmed Paşa
* Hacı Salih Paşa
* Seydi Ali Paşa
* Abdullah Ramiz Paşa
* Çarhacı Ali Paşa
* Hafız Ali Paşa
* Kara Mehmed Paşa
* Koca Hüsrev Mehmed Paşa
* Ahmed Paşa
* Hasan Paşa
* Deli Abdullah Paşa
* Nasuhzade Ali Paşa
* Kara Mehmed Paşa
* Topal İzzet Paşa
* Pabuççu Ahmed Paşa
* Damat Gürcü Halil Rifat Paşa
* Çengeloğlu Tahir Mehmet Paşa
* Ahmed Fevzi Paşa
* Damad Mehmed Said Paşa
* Damad Mehmed Ali Paşa
* Topçubaşızade Mahmud Paşa
* Rıza Paşa
* Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa
* Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa
* İngiliz Mustafa Paşa
* Ateş Mehmet Paşa
* Ahmed Vesim Paşa
* İbrahim Halil Paşa

 |