**Béla Tarr** (21 Temmuz 1955, Pécs, Macaristan), Macar yönetmen, yapımcı ve senarist.

Hayatı
------

Béla Tarr, Macaristan'ın güneyindeki Pécs şehrinde doğdu fakat Budapeşte'de büyüdü. Hem annesi hem de babası tiyatro ve sinemayla yakından ilgiliydi. Babası sahne tasarımcısıydı. Annesi ise 50 seneden daha fazla tiyatrolarda suflör olarak çalıştı. Annesi, Tarr 10 yaşındayken onu, Tolstoy'un *İvan İlyiç'in Ölümü* adlı eserinin televizyon filmi uyarlaması için Macaristan Ulusal Televizyonu'nda yapılacak seçmelere götürdü ve Tarr burada bir rol kaptı. Tarr, Miklós Jancsó'nun filmi *Szörnyek évadja* dışında bir daha aktörlük yapmayı denemedi. 16 yaşında çektiği amatör filmlerle, sinemaya olan ilgisini fark etmeye başladı. Yaptığı amatör filmler belgesel olmak üzere çoğunlukla Macaristan'daki işçilerin veya fakir insanların hayatlarını konu ederdi. Her zaman felsefe ile uğraşmak istediğini söyledi ve film yapmayı bir çeşit hobi olarak gördü. Ancak, çektiği 8 mm'lik kısa filmlerinden sonra, Macaristan hükûmeti üniversiteye devam etmesine izin vermedi ve Tarr film üretmeyi sürdürmeyi seçti.

Kariyeri
--------

İlk uzun metrajlı filmi *Családi tűzfészek*'i 1977 yılında 22 yaşındayken çekti. Filmdeki oyuncu kadrosunu, yerel halktan seçilen ve profesyonel aktör olmayan insanlar oluşturdu. Filme sadece "dostluk" için katıldılar ve hiçbiri film için ücret almadı. Tarr filmi toplam 6 günde çekti. Eleştirmenler filmde John Cassavetes'in yönetmenliğinden etkiler bulduğunu söyleseler de, *Tarr Családi tűzfészek* filmini çekmeden önce Cassavetes'in hiçbir filmini izlemediğini söyledi. Film 1979 yılında yayınlandı. Ufak tefek değişiklikler dışında tarzını aynen devam ettirerek *Szabadgyalog* ve *Panelkapcsolat* filmlerini çekti. *Panelkapcsolat*, başrollerinde profesyonel oyuncuların oynadığı ilk filmidir. 1982'de çektiği William Shakespeare'in *Macbeth* adlı eserinden uyarladığı televizyon filmi *Macbeth* sadece iki sahneden oluşmuştur. Birincisi giriş kısmı olarak 5 dakika, ikincisi ise 67 dakikadır.

İlk dört uzun metrajlı filminin senaryosunu kendisi yazan Tarr, *Őszi almanach* filminden sonra, Macar yazar László Krasznahorkai'yle birlikte *Kárhozat* filminin senaryosunu yazdı. Krasznahorkai'nın *Sátántangó* romanının sinema filmine uyarlama tasarısı 7 seneyi aşkın bir süre sonucunda gerçekleşti. 450 dakikalık film 1994'te beğenilere sunuldu. Susan Sontag, Tarr için, modern sinemanın kurtarıcılarından biri demiştir ve her sene bir kez *Sátántangó*'yu izlemekten memnun olduğu dile getirmiştir. *Sátántangó*'dan sonra 1995'te 35 dakikalık *Utazás az Alföldön* adlı filmini bitirdi. 5 senelik bir sessizlikten sonra 2000 senesinde *Werckmeister Harmóniák* filmini çekti. Zaman zaman zor şartlar altında çekilen film, eleştirmenler tarafından gayet sıcak karşılandı. Daha sonra Georges Simenon'un aynı adlı romanından uyarladığı *A Londoni férfi*'yi yaptı. Filmin 2005'in Mayıs ayında Cannes Film Festivali'nde gösterilmesine karar verildi fakat filmin yapımcılarından biri olan Humbert Balsan'ın 10 Şubat 2005 tarihinde intihar etmesi sebebiyle bundan vazgeçilmişti ve bu olay filmin diğer yapımcıları arasında, filmin finansmanını etkileyeceği nedeniyle tartışmalar yarattı. Filmin galası 2007 Cannes Film Festivali'nde yapıldı ve 2008'de dünyaya yayımlandı.

Bundan sonra Tarr, kendisinin son filmi olacağını söylediği *A torinói ló* isimli film projesinin üzerinde çalışacağını açıkladı. Film 15 Şubat 2011'de Almanya'da Berlin Uluslararası Film Festivali'nde gösterildi ve daha sonra birçok festivalde daha gösterilerek diğer ülkelerde yayımlandı. Tarr, bu filmle 2011 Berlin Uluslararası Film Festivali'nde biri Jüri Büyük Ödülü olmak üzere tam 2 ödül aldı.

Filmlerinin müzikleri genellikle (toplamda 9 tanesi) Mihály Vig tarafından bestelenmiştir. Vig'le birçok alanda işbirliği yaptığı gibi, *Sátántangó* dâhil birkaç filminde başrollerde oynatmıştır.

Etkileri
--------

Gus Van Sant devamlı Tarr'ın, (ilk önce, *Gerry* adlı filminde çekmeye başladığı uzun kesintisiz sahneler üzerinde) kendisinin son filmleri üzerindeki etkisinden bahseder. Tarr ve özellikle filmi *Sátántangó*, remodernist film akımının öncülerinden kabul edilir.

Filmografisi
------------

### Uzun metraj filmleri

* *A Torinói ló* (2011)
* *A Londoni férfi* (2007)
* *Werckmeister harmóniák* (2000)
* *Sátántangó* (1994)
* *Kárhozat* (1988)
* *Öszi almanach* (1984)
* *Panelkapcsolat* (1982)
* *Szabadgyalog* (1981)
* *Családi tüzfészek* (1979)

### Televizyon filmleri

* *Macbeth* (1982)

### Belgeselleri

* *City Life* (1990)

### Kısa filmleri

* *Visions of Europe* (2004)
* *Utazás az Alföldön* (1995)
* *Utolsó hajó* (1990)
* *Hotel Magnezit* (1978)

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  "Arşivlenmiş kopya". 11 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
2. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 26 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
3. ↑  Michael Wilmington (Mayıs 10, 1996). "HUNGARIAN BELA TARR'S GENIUS ON VIEW DURING FACETS RETROSPECTIVE". Chicago Tribune.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 12 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
7. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
8. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
9. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
10. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
11. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
12. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
13. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 31 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
14. 1 2 3 4  "Arşivlenmiş kopya". 27 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de  Béla Tarr

| * g
* t
* d
Altın Portakal Yaşam Boyu Onur Ödülü |
| --- |
| 1984–1999 | 

|  |
| --- |
| Sezer Sezin (1984) • Hakan Taştan (1987) • Atıf Yılmaz & Hülya Koçyiğit & Tarık Akan & Türkan Şoray (1996) • Müjde Ar & Fikret Hakan & Nejat Saydam & Yılmaz Duru (1997) • Fatma Girik & Kemal Sunal & Memduh Ün (1998) • Nedim Otyam & Göksel Arsoy & Hayati Hamzaoğlu & Cüneyt Arkın & Cahit Berkay & Osman Şahin & Şerif Gören & Türker İnanoğlu (1999) |

 |
| 2000-2009 | 

|  |
| --- |
| Ekrem Bora & Orhan Günşiray & Sümer Tilmaç & Filiz Akın & Zülfü Livaneli & Orhan Aksoy & Kadir İnanır (2000) • Ediz Hun & Suna Pekuysal & Bülent Oran & Sırrı Gültekin (2001) • Hulki Saner & İzzet Günay & Kartal Tibet & Selda Alkor & Kenan Kurt (2002) • Kadri Yurdatap & Kadri Yurdatap & Çolpan İlhan & Muhterem Nur & Tanju Gürsu & Süleyman Turan & Rafet Şiriner (2003) • Şener Şen & Hale Soygazi (2004) • Nebahat Çehre & Efkan Efekan & Seyfi Havaeri (2005) • Yusuf Sezgin & Aytaç Arman (2006) • Yavuz Turgul & Halil Ergün (2007) • Yılmaz Atadeniz (2008) • Sevda Ferdağ & Vedat Türkali & Ülkü Erakalın & Yalçın Tura (2009) |

 |
| 2010-günümüz | 

|  |
| --- |
| Ertem Göreç & Safa Önal & Gülşen Bubikoğlu & Nur Sürer & Metin Akpınar & Zeki Alasya (2010) • Mehmet Dinler & Tuncel Kurtiz & Perran Kutman & Halit Akçatepe & Engin Çağlar & Rüstem İbrahimbeyov (2011) Duygu Sağıroğlu & Necip Sarıcı & Güler Ökten & Salih Güney & Meral Zeren (2012)  • Haldun Dormen, Tarık Dursun K. Nilüfer Aydan (2014)  • Erdem Kıral, Ayşen Gruda, Kayhan Yıldızoğlu (2015)  • Yılmaz Gruda, Feyzi Tuna, Audrey Tautou (2016)  • Christopher Walken, Osman Sınav, Suzan Avcı, Erkan Aktaş, Necla Nazır, Matt Dillon  • Ömer Vargı, İbrahim Tatlıses, Vincent Cassel, Béla Tarr, Eric Roberts (2018)  • Selma Güneri, Ahmet Mekin (2019) |

 |
| Tam liste • (1984–1999) • (2000–2009) • (2010–2019) |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 7007998
* BNE: XX4807451
* BNF: cb150100660 (data)
* CANTIC: a11524388
* CiNii: DA17399232
* GND: 1020678070
* ISNI: 0000 0001 2129 9716
* LCCN: no2005121250
* LNB: 000334272
* NKC: js20100830002
* NLI: 987007357964705171
* NLK: KAC201305137
* NTA: 265799066
* RERO: 02-A011461081
* SNAC: w6pq2ns6
* SUDOC: 094531072
* ULAN: 500473963
* VIAF: 42117948
* WorldCat: lccn-no2005121250

 |