**Yorçı Yazıtı** ya da **Çagan Obuga Yazıtı**, 1998 yılında, Çin sınırları içerisinde bulunan İç Moğolistan Özerk Bölgesi'nde Baotou Şehri'ne bağlı Darhan Moominggan yerleşim alanı Çagan Obuga Köyü, Holbugatu Hosigu mevkiinde bir çoban tarafından bulunmuş bir Göktürk yazıtıdır. Yazıtın bulunduğu bölgede yapılan araştırma ve incelemeler, buranın İkinci Göktürk Kağanlığı'nın önemli idari merkezlerinden biri olduğunu göstermektedir. İkinci Göktürk Kağanlığı dönemine ait kağanlık sarayı (Kara Kum Sarayı) kalıntıları, kurganlar, anıt mezarlar, heykeller ve Yorçı Yazıtı'nın üzerindeki damga ve tasvirler de bu görüşü desteklemektedir. Yazıt üzerinde ilk incelemeler 2004 yılında Baotou'daki yerel tarih araştırmacıları tarafından yapılmıştır.

Yazıt
-----

Yorçı Yazıtı, granitten yapılmış bir bloktur. Keski vasıtasıyla taşa işlenen karakterler, geride kalan tarihi süreçte açık alanda örtüsüz ve korunaksız durumda kaldığından orijinal görüntülerini ve derinliklerini kaybetmiş; yazıtın ilk belgelemesini yapanlar tarafından da karakterlerin içleri siyah boya ile boyanmıştır.

Yazıtın Boyutları
-----------------

61 cm'lik bir alanı kapsayan yazıtta, karakterlerin boyları 4–6 cm; aralıkları 2–4 cm'dir. Yorçı Yazıtı'nın diğer ölçüleri ise şöyledir: güney kenarı: 190 cm; kuzey kenarı: 155 cm; kuzey kenarının genişliği: 50 cm; alt tarafının genişliği 70 cm; sol kenarının yüksekliği: 105 cm; sağ tarafının genişliği 45–65 cm; sağ kenar yüksekliği 85 cm'dir. Yazıtın 7-10. harflerinin üst bölümünü kapsayan alanda bir damga bulunmaktadır. Bu damganın ölçüleri de 10 cm x 15 cm'dir.

Yazıttaki Metin
---------------

Yazıttaki metin 11 karakterden oluşup Orhun Alfabesi ile yazılmıştır.

Yazıttaki Metnin Konusu
-----------------------

Yazıttaki metnin okunması ile ilgili Bai Yudong, Kosetsu Suzuki gibi bilim adamlarının çeşitli görüşleri bulunmaktadır. Yazıttaki metnin çevirisi genel olarak şöyle yapılmıştır: *Benim adım Yorçı, bu da benim yazıtımdır.*

Ayrıca bakınız
--------------

* Çoyr Yazıtı
* Ongin Yazıtı
* Altun Tamgan Tarkan Yazıtı
* Bömbögör Yazıtı

Kaynakça
--------

1. ↑  Alyılmaz, C. (2007). (Kök)türk Harfli Yazıtların İzinde. Ankara, s. 113-116.
2. ↑  Yudong, B. - Wensheng, B. (2012). About Çagan Obuga Inscription in Turkic Runic Script Found at Bao Tou City of Inner Mongolia-Also on the Location of the South Imperial Court of Black Sand of Second Turkic Khanate, *Northwestern Journal of Ethnology, 1/72, 78-99. **(İngilizce)***

| * g
* t
* d
Göktürk yazıtları |
| --- |
| 
* Altun Tamgan Tarkan Yazıtı
* Bilge Kağan Yazıtı
* Bömbögör Yazıtı
* Bugut Yazıtı
* Çoyr Yazıtı
* Elegeş Yazıtları
* Hoyt-Tamir yazıtları
* Irk Bitig
* Kutluğ Kağan Yazıtı
* Köl İç Çor Yazıtı
* Kül Tigin Yazıtı
* Orhun Yazıtları
* Öök Tarlag Yazıtı
* Öök Turan Yazıtı
* Ongin Yazıtı
* Sühbaatar Yazıtları
* Tonyukuk Yazıtı
* Yenisey Yazıtları
* Yorçı Yazıtı

 |

| * g
* t
* d
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı |
| --- |
| Sözlü Edebiyat | 
* Türk mitolojisi
* Destan
	+ Ah Çibek Arığ
	+ Göç Destanı
	+ Şu Destanı
	+ Oğuz Kağan Destanı
	+ Bozkurt (mitoloji)
	+ Ergenekon Destanı
	+ Yaratılış Destanı (Altay)
	+ Türeyiş Destanı
* Koşuk
* Sav
* Sagu
* Halk hikâyesi
* Atasözü
* Âşık
* Türk halk edebiyatı

 |
| Yazılı Edebiyat | 

|  |  |
| --- | --- |
| Göktürk Edebiyatı | 
* Altun Tamgan Tarkan Yazıtı
* Bilge Kağan Yazıtı
* Bömbögör Yazıtı
* Bugut Yazıtı
* Çoyr Yazıtı
* Elegeş Yazıtları
* Hoyt-Tamir yazıtları
* Irk Bitig
* Köl İç Çor Yazıtı
* Kül Tigin Yazıtı
* Orhun Yazıtları
* Öök Tarlag Yazıtı
* Öök Turan Yazıtı
* Ongin Yazıtı
* Sühbaatar Yazıtları
* Tonyukuk Yazıtı
* Yenisey Yazıtları
* Yorçı Yazıtı

 |
| Uygur Edebiyatı | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bengü Taşlar | 
* Taryat Yazıtları
* Moyun Çor Yazıtı
* Kara Balsagun Yazıtı
* Karı Çor Tigin Yazıtı

 |
| Budizm Külliyat | 
* Edgü Ögli Tigin ile Ayıg Ögli Tigin
* Maytrisimit
* Altun Yaruk
* Sekiz Yükmek
* Kuanşi im Pusar

 |
| Mani dini Külliyat | 
* Irk Bitig
* Huanstuantif
* İki Yıltız Nom

 |

 |

 |