**Paşa Hamamı** ya da bilinen diğer adıyla **Behram Paşa Hamamı**, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan tarihî bir hamamdır.

Tarihi
------

Behram Paşa Hamamı, 1564-1567 tarihleri arasında yaptırılmıştır ve kitabesi yoktur. Evliya Çelebi hamam için "Hamamın çok itina ile Gazze ve Kudüs'ten getirilen ustalarla yapıldığı, mermerleri ile göz alıcı olduğu, Şam'da Defterdar Hamamı ve Mısır'da Osman Bey Hamamı ile yarıştığından" söz eder. Hamamın 2015-2016 yıllarında Sur İçi'nde yaşanan çatışmalardan dolayı çevresinde yer alan çok sayıda konut ve dükkanlar kısmen veya tamamen yıkılmıştır ve hamamın kubbesi de bu olaylardan dolayı zarar görmüş, feneri yok olmuş, duvarlarda çökme meydana gelmiştir. Tüm bu bozulmalara rağmen hamam, özgün planı ile günümüze ulaşmıştır.

Mimarisi
--------

Kuzey-güney istikametinde uzanan hamam, haçvari, dört eyvanlı ve köşe hücreli bir plana sahiptir. Kubbesi sekizgen bir kasnak üzerine oturtulmuştur ve kubbeye geçiş pandantiflerle sağlanmıştır. Hamama güney yönde yoğun işlevi olan sokaktan (erkekler için) ve daha dar olan batı yönde (kadınlar için) olmak üzere iki kapı ile girilmektedir ve güneyde sokaktan sivri kemerli taçkapıdan bir avluya girilir. Avlunun kuzeyinde, sivri kemerli kapı soğukluk bölümüne geçişi sağlar. Soğukluğun giriş kapısının iki tarafında, sivri kemer açıklık içinde düz lentolu pencere ise Diyarbakır hamamlarında sadece Paşa Hamamı'nda bulunmaktadır. Ilıklığa giriş kapısı, soğukluğun kuzeyinde giriş kapısının aksındadır. Sıcaklık, dört eyvan ve dört halvetli haçvari planlıdır ve sıcaklık sofasının ortasında, sekizgen göbek taşı bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Özçelik, Metin (2011). *Diyarbakır Merkez Maddi Kültür Varlıkları*. Diyarbakır. s. 31.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Dağtekin, Emine Ekinci. "Geleneksel Diyarbakır hamamları kataloğu". ss. 362-363. 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2020.

| * g
* t
* d
Sur, Diyarbakır |
| --- |
| Surlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Burçlar | 
* Keçi Burcu
* Ulu Beden Burcu
* Yedi Kardeşler Burcu

 |
| Kapılar | 
* Dağ Kapı
* Mardin Kapı
* Urfa Kapı
* Yeni Kapı

 |

 |
| Hanlar | 
* Çifte Han
* Deliller Hanı
* Hasan Paşa Hanı
* Sülüklü Han
* Yeni Han

 |
| Hamamlar | 
* Cincıklı Hamamı
* Çardaklı Hamam
* Deva Hamamı
* Kadı Hamamı
* Melek Ahmed Paşa Hamamı
* Paşa Hamamı
* Vahap Ağa Hamamı

 |
| İbadet yerleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Camiler | 
* Behram Paşa Camii
* Fatih Paşa Camisi
* Hacı Büzrük Camii
* Hadım Ali Paşa Camii
* Hazreti Süleyman Camii
* Hüsrev Paşa Camii
* İskender Paşa Camii
* Kadı Camii
* Melek Ahmed Paşa Camii
* Nasuh Paşa Camii
* Nebî Camii
* Ömer Şeddat Camii
* Safa Camii
* Sinoğlu Camii
* Şeyh Mutahhar Camii
* Ulu Camii

 |
| Kiliseler | 
* Ermeni Katolik Kilisesi
* Mar Petyun Keldani Kilisesi
* Meryem Ana Kilisesi
* Saint George Kilisesi
* Surp Giragos Ermeni Kilisesi
* Surp Sarkis Ermeni Ortodoks Kilisesi

 |

 |
| Köşkler/Konaklar | 
* Cemil Paşa Konağı
* Gazi Köşkü
* Erdebil Köşkü
* Kuşdili Köşkü

 |
| Köprüler | 
* On Gözlü Köprü

 |
| Medreseler | 
* Ali Paşa Medresesi
* Latifiye Medresesi
* Mesudiye Medresesi
* Zinciriye Medresesi

 |
| Müzeler | 
* Ahmet Arif Edebiyat Müzesi
* Arkeoloji Müzesi
* Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi
* Ziya Gökalp Müzesi

 |
| Tarihî bölgeler | 
* İç Kale

 |