recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mariner bir fırtınada direğin üzerinde. Şiirin Gustave Doré tarafından yapılmış ahşap oymalı çizimlerinden biri.
***The Rime of the Ancient Mariner*** (aslen ***The Rime of the Ancyent Marinere***), İngiliz şair Samuel Taylor Coleridge'in 1797-1798'de yazdığı ve 1798'de Lyrical Ballads'ın ilk baskısında yayınlanan en uzun büyük şiiridir. Bazı modern baskılar, 1817'de basılmış ve parlaklığa sahip gözden geçirilmiş bir versiyon kullanır. Lyrical Ballads'daki diğer şiirlerle birlikte, genellikle modern şiire geçişin bir işareti ve İngiliz Romantik edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilir.

*The Rime of the Ancient Mariner*, uzun bir deniz yolculuğundan dönen bir denizcinin deneyimlerini anlatıyor. Denizci, düğüne giden bir adamı durdurur ve bir hikâye anlatmaya başlar. Dil tarzında görülebileceği gibi, denizcinin hikâyesi ilerledikçe Düğün Konuğunun tepkisi şaşkınlıktan sabırsızlığa, korkudan büyülenmeye dönüşür: Coleridge, bir tehlike, doğaüstü veya dinginlik duygusu yaratmak için kişileştirme ve tekrarlama gibi anlatım teknikleri kullanır, şiirin farklı bölümlerindeki ruh haline bağlı olarak.

Popüler Kültürde
----------------

Ana madde: Popüler kültürde The Rime of the Ancient Mariner
Diğer bazı önemli eserlerde atıfta bulunulmasının yanı sıra, şiirin popülaritesi nedeniyle "boynundaki albatros" ifadesi, "başarıya engel olan ağır bir suçluluk yükü" anlamına gelen İngilizce bir deyim haline geldi.

"Su, su, her yerde/Ne de içecek bir damla" ifadesi popüler kültürde yaygın olarak yer almıştır, ancak genellikle daha doğal modern bir ifadeyle "Su, su, her yerde/Ama içecek bir damla değil" şeklinde verilir; bu tür bazı görünümler, sırayla, bu satırların yanlış alıntılanma sıklığında oynadı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Albatros (mecaz)

Kaynakça
--------

1. ↑  "Revised version of the Rime of the Ancient Mariner, published in Sibylline Leaves". *The British Library*. 26 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2019.
2. ↑  "The characteristics of romanticism found in *The Rime of the Ancient Mariner*". *education.seattlepi.com*. 28 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2019.
3. ↑  "albatross around one's neck". Houghton Mifflin. 1997. 21 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  Merz, Theo (21 Ocak 2014). "Ten literary quotes we all get wrong"Ücretli abonelik gerekli. *The Telegraph*. 12 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX2171367
* GND: 4356582-7
* MusicBrainz work: 9fa67e00-e33d-4282-a012-da02c3173544

 |
**Yasemin**, Ayşe Romey ve Uwe Bohm'un başrollerini paylaştığı, Hark Bohm'un yönetmenliğini yaptığı 1988 yapımı Alman uzun metrajlı sinema filmi.

Konusu
------

Almanya'daki bir Türk göçmenin kızı olan ve modern bir yaşam sürdüren 17 yaşındaki Yasemin ile Hamburg-Altona'dan gelen ve rahat bir hayat süren 20 yaşındaki öğrenci Jan arasındaki aşk hikâyesini anlatan film, iki farklı kültür olan Alman ve Türk kültürlerinin çarpıştığı bir yerde, kültürlerarası anlayışa ulaşma çabası gösterilmediği sürece mükemmel dil becerilerinin bile işe yaramadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Kadın avcısı Jan, arkadaşlarıyla Yasemin'i elde edeceğine dair bahse girince, en iyi oyunlarını Yasemin'e oynar ve sonunda Yasemin'i maço değil, gerçekten modern ve hoş bir adam olduğuna inandırdığı için kendine çeker. Jan sırf arkadaşlarıyla girdiği bahis nedeniyle ona yaklaştığı için utanır ve bu gerçeği sonunda Yasemin'e açıklar ve açıklandığında, verdiği zarardan dehşete düşer.

Hayatında etnik kökeni hiçbir zaman özel bir rol oynamamış ve çalışkan bir kız öğrenci Yasemin ile Jan arasındaki naif ama kısa sürede ciddileşen ilişki nedeniyle Yasemin, ailesinden gizli kalmayacağı için Türk kökenini ilk kez kendisi için tatsız bir şekilde kabul etmek zorunda kalır. Özellikle Yasemin'in çalışkan bir manav olan babası, aşıkların ilişkilerini o dönemde göç ettiği normlarla bağdaştıramaz: Almanya'da doğup büyüyen kızını yakında Türkiye'ye götürmeyi planlar. Yasemin ve Jan son anda kaçarak bu plana tepki gösterir.

Oyuncular
---------

* Ayşe Romey - Yasemin
* Uwe Bohm - Jan
* Şener Şen - Baba Yunus
* İlhan Emirli - Dursun
* Emine Sevgi Özdamar - Anne Dilber
* Toto Karaca - Teyze Zeynep
* Şebnem Şeldüez - Nesrin
* Nursel Köse - Emine
* Katharina Lehmann - Susanne
* Nedim Hazar - Hasan
* Corinna Harfouch - Öğretmen Rathjens
* Kaya Gürel - Amca İbrahim

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de *Yasemin*
* SinemaTürk'te *Yasemin*
**Musa Merdanoğlu**, 1935 yılında ya da resmi nüfus cüzdanı kayıtlarına göre 1939 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesi olan Kaymak köyünde doğmuştur.

Hayatı
------

İlkokul eğitimini köyünde okul olmaması nedeniyle dışarıda tamamlamış ve 1961 yılında TBMM'de hizmetli olarak çalışmaya başlamıştır. Bu sırada ortaokulu da dışarıda tamamlar. 1994 yılında memurluk kadrosunda emekli olan Merdanoğlu, 33 yıl TBMM'de hizmet etmiştir. Merdanoğlu, âşık geleneği içinde yetişmiştir ve sazı ilk kez 12-13 yaşlarında Âşık Veysel Şatıroğlu aracılığıyla tanımıştır.

Veysel'in meclislerinde bulunan Merdanoğlu, burada anlatılan hikâyeler ve türkülerden etkilenmiştir. Askere gidmeden önce kendine bir saz alan Merdanoğlu, 14 yaşında bir bade içme olayı yaşamıştır. Bu olayı, gördüğü bir rüya sonucu âşık olmasına neden olmuştur. Merdanoğlu, âşık mahlasları arasında "Âşık Musa, Musa, Merdanoğlu, Âşık Merdanoğlu, Merdanî, Âşık Merdan gibi farklı isimler kullanmıştır. Âşık Merdanoğlu, TRT'de yayınlanan "Dünya Türküleri" programında ve birçok konserde sazını çalmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. "MERDANOĞLU, Musa Merdanoğlu". *teis.yesevi.edu.tr*. 28 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2023.
David Glavany Köşkü veya eşi Valentine Glavany Köşkü, kısaca **Glavany Köşkü**, 1893 yılında İstanbul Kandilli sırtlarında Osmanlı Bankası kurucularından İngiliz David Glavany tarafından yaptırılmış bir köşktür. 2021 yılında, bu yapı Üsküdar Belediyesi tarafından **Nevmekan Kandilli**'ye dönüştürülmek üzere restorasyona alınıp 2023 yılında açılmıştır.

Tanıtım
-------

köşkün kapısının üstündeki mermer levhası5100m²'lik yeşillikler içinde köşkün kapısının üstündeki "G. V. 1893" mermer levhasından sahibi ve yapılış tarihi belirtilmektedir. Duvarları kesme granit taşlarıyla örülmüş bir yapıdır. David Glavany, taş ticareti yaptığı için bu köşkün yapımında bol renkli granit taşı kullandı.

2023 yılında, bodrum ve çatı katı dahil dört katlı pavilyon, yemek hizmetleriyle birleştirilmiş bir kütüphaneye dönüştürülmüştür. Bodrum katta bir mutfak bulunurken, zemin kat, çift dönemeçli bir merdivenle ilk kata erişilen büyüleyici bir giriş salonunu içermektedir. Her iki kat da kitaplarla dolu odalar ve oturmalı masalar içerir. Küçük bir ahşap dönemeçli merdiven,  ilk katı çatı katıya bağlamaktadır. Çatı katı kütüphane ve etüd amaçlarıyla düzenlenmiştir.

Bahçe, geniş oturma alanları, kısmen açık hava, kısmen kapalı, içeren bir düzenlemeye sahiptir. Ufak havuzlar gibi su özellikleri bulunur ve eskiden bir hamam olarak hizmet veren bir yapı bulunmaktadır. Bir anıtsal merdiven, bahçeyi sitenin doğu tarafında bulunan düşük seviyede yer alan küçük bir otoparkla bağlamaktadır.

Tarih
-----

Glavany Köşkü, 1893 yılında İstanbul Kandilli sırtlarında Osmanlı Bankası kurucularından İngiliz David Glavany tarafından yaptırılmış.

Köşk, 1939 yılında Teknik Üniversitede profesör olan Burhanettin Berken ve Fransız asıllı eşi Hélêne tarafından satın alınmıştır. İkisinin vefat ettikten sonra, kösk 1953 yılında Maliyeye devredilmiştir.

1980’li yıllardan beri metruk köşk, 2021 yılında Üsküdar Belediyesi tarafından tahsis edildi ve Nevmekan Kandilli'ye dönüştürülmek üzere restorasyona alınmıştır. Nevmekân Kandilli, Üsküdar'daki Nevmekân Bağlarbaşı, Nevmekân Sahil, ve Nevmekân Selimiye'den sonra 15 Eylül 2023 tarihinde açılışıyla ilçedeki dördüncü Nevmekân oldu.

Dış bağlantı
------------

* Örs, Tunahan (2023), *Glavany Köşkü (Nevmekan Kandilli)* (video),Youtube

Kaynakça
--------

1. 1 2  Fatma Damla Kayayerli (27 Aralık 2021). "Üsküdar Belediye Başkanı Hilmi Türkmen müjdeyi açıkladı: Tarihi Glavany Köşkü Nevmekân Kandilli oluyor!". *Sabah*. 17 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. 1 2  M. Celalettin Atasoy (1981). *Kandilli'de tarih*. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu. s. 121.
3. ↑  Örneğin, bkz: Dış bağlantıdaki video.
4. ↑  Türkiye, Sputnik. "Üsküdar'da defineciler tarihi köşkü talan etti". *Sputnik Türkiye*. 21 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2022.
5. ↑  AA (16 Eylül 2023). "Tarihi Glavany Köşkü "Nevmekan Kandilli" adıyla hizmete açıldı". TRT Haber. 20 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2023.
***Dahmer - Canavar: Jeffrey Dahmer'in Hikâyesi***, Ryan Murphy ve Ian Brennan tarafından Netflix için yaratılan ve 21 Eylül 2022'de yayınlanan Amerikan gerçek suç antolojisi dizisi *Monster*'ın ilk sezonudur. Murphy ayrıca dizi sorumlusu olarak görev yapıyor ve Brennan ile birlikte yönetici yapımcı.

*Dahmer*, seri katil Jeffrey Dahmer'in (Evan Peters) hayatını konu alıyor. Diğer ana karakterler arasında Dahmer'ın babası Lionel (Richard Jenkins), üvey annesi Shari (Molly Ringwald), şüpheli komşusu Glenda (Niecy Nash) ve büyükanne Catherine (Michael Learned) bulunmaktadır.

*Dahmer* karışık eleştiriler aldı, ancak ticari bir başarı elde etti ve yayınlandığı ilk hafta Netflix'te bir numaraya ulaştı. Netflix'in 28 gün içinde tüm zamanların en çok izlenen ikinci İngilizce dizisi oldu ve 60 günde 1 milyar görüntülemeyi geçen üçüncü Netflix dizisi oldu. Dizi, yayınlandığı ilk hafta Nielsen Top 10 akış listesinde bir numaraya ulaştı ve ikinci haftasında Nielsen'in tek haftalık izlenme açısından tüm zamanlar listesinde 7. sıraya yerleşti. Dizi, En İyi Mini Dizi veya Televizyon Filmi Altın Küre dahil olmak üzere 80. Altın Küre Ödülleri'nde dört adaylık aldı ve Peters En İyi Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Mini Dizi veya Televizyon Filmi ödülünü kazandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "'Dahmer' Is Netflix's Second Highest Viewed English Language Show Ever". *Forbes* (İngilizce). 4 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2022.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
2. ↑  "'Monster: Dahmer' Becomes Netflix's Third Title Ever to Cross 1 Billion Hours Viewed in 60 Days". *Variety* (İngilizce). 5 Aralık 2022. 7 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2022.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
***Kegare*** *(穢れ・汚れ, kirlilik, pisletme)* kirlilik ve pisletmeye işaret eden bir Japonca terimdir; özellikle şintoizm inancında önemli bir yere sahiptir. Kegare'nin tipik nedenleri her türlü ölü bedenle olan etkileşim, doğum (her iki ebeveyn de kirli kabul edilir), hastalık, adet döngüsü, ve tecavüz gibi eylemlerdir. Şintoizm'de *kegare* birey tarafından düzeltilmesi gereken bir çeşit *tsumi*'dir (tabu ihlali). *Kegare* durumundan arınmak için *misogi* ve *harae* gibi arınma ritüellerinden geçmek gerekir. *Kegare* yalnızca bu durumdan etkilenen bireyin üzerinde kötü bir etkiye sahip değildir, aynı zamanda ait olduğu toplum üzerinde de kötü bir etkiye sahip olduğuna inanılır.

*Kegare* bir ahlaki yargı biçimi değil, ahlak dışı doğal güçlere doğal bir tepkidir. Kirletmenin, örneğin bir suç durumunda olduğu gibi kasıtlı bir eylemden mi yoksa hastalık veya ölüm gibi harici bir olaydan mı kaynaklandığı ikincil öneme sahiptir. Bu nedenle günah eylemi ile aynı şey değildir.

Bir *kegare* kaynağı olarak ölüm
--------------------------------

Ölümden kaynaklanan k*egare* durumu hala Japon toplumunda önemli bir güce sahiptir, özellikle budist cenazelerinde. Ölüm ve onunla ilişkisi olan her şey kirliliğin birincil kaynağı olarak görülür.

Bu nedenden dolayı, bir aile, üyelerinden birinin ölümünden sonra, yaz ve kış aylarında, arkadaş ve akrabalarına mevsimlik tebrik kartpostallarını göndermezler ve bunların yerine mazeret mektupları yollarlar. Bir Budist cenazesine katılanlar, ailelerine *kegare* etkisini bulaştırmamak için evlerine dönmeden önce kendilerini arındırmak için küçük bir torba tuz alırlar.

Ailenin *kamisi* mümkün olduğunca ölüm, hastalık ve kan ile olan temastan korunmalıdır. Bu durumun yaygın bir sonucu olarak bir ailede geçen yıl içinde bir ölüm meydana gelmişse, Şinto tapınağına yapılan geleneksel yeni yıl ziyaretinden (hatsumōde) vazgeçme alışkanlığıdır.

Şinto rahiplerinden (kannushi) bu tür kegarelerden özellikle kaçınmaya özel dikkat göstermeleri ve ölüm ve hastalıkla doğru bir şekilde başa çıkmak için dikkatli olmaları beklenir. Dinde ölümle olan etkileşimin ne kadar önemli olduğu göz önüne alındığında, bu güçlü ölüm tabusu başından beri kami ibadetinin bir parçası olmamıştır. Ölümün dini ayinlerden dışlanması ilk kez başka bir din olan Budizmin ölüm ritüellerinde sorumluluğu üstlenmesiyle mümkün hale geldi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Şintoizm
* *Harae*
* *Karma*
* Burakumin

Kaynakça
--------

1. ↑  Nishioka, Kazuhiko. "Kegare". *Encyclopedia of Shinto*. Kokugakuin University. 21 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  Iwanami Kōjien (広辞苑) Japanese dictionary, 6th Edition (2008), DVD version, "Kegare"
3. ↑  Iwanami Kōjien (広辞苑) Japanese dictionary, 6th Edition (2008), DVD version, "Tsumi"
4. 1 2 3 4 5  Scheid, Bernhard. "Kegare". *Religion in Japan* (Almanca). University of Vienna. 11 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2010.
5. ↑  Eyfells, Eyjolfur. "Shinto's spiritual value in the past and present" (PDF). Skemman. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2012.
**Devil's Anvil** ya da **The Devil's Anvil**, 1960'larda New York'ta hard rock/psychedelic rock tarzı müzik yapan bir gruptur. 1967'de Hard Rock from the Middle East adlı bir albüm yayınladılar.

Kuruluşu
--------

1966'da Cream grubunun prodüktörlüğü ile ünlenen Felix Pappalardi, Feejon adlı bir kafede çalan Orta Doğu doğumlu ya da kökenli müzisyenleri dinledi. Gruptan etkilenen Pappalardi, müzisyenlerin bir grup haline getirip Columbia müzik şirketi ile anlaşmalarını sağladı. Grup ritim gitar, bas gitar ve buzukide Steve Knight, gitar ve vokalde Jerry Satpir, akordeonda Elierzer Adoram, ud ve ana vokallerde ise Kareem Issaq tarafından oluşuyordu. Pappalardi de o kafede grupla çalmaya başladı. Grup adı "Devil's Anvil" olarak belirlendi.

Müzik tarzı ve tek albümleri
----------------------------

Grup 1967'de ilk ve tek albümleri olan Hard Rock from the Middle East'i yayınladı. Albüm ortadoğu motifleri taşıyan rock müziğini modern bir biçimde dinleyiciye sunuyordu. Gitarın yanında ud, buzuki, tambur ve darbuka gibi müzik aletleri bulunuyordu. Yerel çalgılarla 60'ların hard rock ve psychedelic rock'ını çalıyorlardı. Şarkıları ise Arapça, Yunanca ve Türkçe söylüyorlardı.

Albümün piyasa çıkmasından kısa süre sonra Arap ülkeleri ve İsrail arasında Altı Gün Savaşları çıktı. Savaşın etkisiyle ABD'deki radyo istasyonları Devil's Anvil'in Arapça rock müziğini çalmama kararı aldı. Bu nedenle albüm döneminde başarı sağlayamadı.

Devil's Anvil döneminde tanışan Pappalardi ve Steve Knight, müzikal olarak çok iyi anlaştıklarını fark ettiler ve ortaklıklarını 1969'da kurdukları Mountain grubunda sürdürdüler.

Hard Rock from the Middle East
------------------------------

1. *Wala Dai*, (Anonim)  

2. *Nahna Ou Diab*, (Anonim)   

3. *Karkadon*, (Abdul-Galil Wabbi / Philimon Webb)  

4. *Selim Alai*, (Anonim)  

5. *Isme*, (Ferit El Atraş)  

6. *Besaha*, (Afif Radwan / Abdul-Galil Wabb)  

7. *Shisheler*, (Anonim)  

8. *Kley*, (Mikis Theodorakis, Tassos Livaditis)  

9. *Hala Laya* (Anonim)  

10. *Treea Pethya* (Anonim)  

11. *Misirlou* (Nick Roubanis / Milton Leeds / Bob Russell / Fred Wise)

Albümden bazı şarkılar Türkçe olarak çeşitli sanatçılar tarafından söylenmiştir. Erkin Koray Wala Dai'yi İlla Ki olarak, Nahna U Diab'ı Boşuna olarak, Karkadon'u Deli Kadın olarak yorumlamıştır. Çamur grubu ise Selim Alai'yi Halim Öyle olarak yorumladı.
Obalahou Adasının doğallarının kanosu. Pitoresk atlas, plaka 96
**Mana** (Arapça: المعنا), anlam, içyüz ve akla yakın sebep. Mana, zahiri ve batıni diye iki çeşittir. Mana, felsefe ile açıklanmaya çalışılsa dahi yeterli değildir. Felsefenin evrelerinden kabul edilen teolojik bölümde adı bulunsa da diğer evrelerle açıklanamaz. Medeniyeti açıklarken, maddenin ötesinde; mana, insan-tabiat ilişkisi ve muayyen bir varlık tasavvurunu ifade eder ifadesi mevcuttur.

### Zahiri Mana

Bakıldığında ilk görülüp fark edilen cisim, nesnedir. Açık ve bellidir. Dış görünüşten ibarettir.

### Batıni Mana

Cismin içindeki gerçek yüzüdür. Dışarıdan görülmeyip kalbe doğmasıyla bilinir.

Doğu ve Batı'da Mana
--------------------

İslam dini mana kavramını açıklarken öz kriterlerini kullanırken Batı, Melanezya ve Polinezya mitolojisine göre ölçülendirir. Sihir, mistisizm, büyü, metafizik ve doğaüstü güçler kavramları ile manayı ilişkilendirir.

Misyoner Robert Henry Codrington mana tanımını teferruatlı olarak ilk kez 1891 yılında *The Melanesians: Studies in their Anthropology and Folk-Lore* eserinde yapmıştır. Mana; Codrington göre; fiziksel güçten tamamen farklı, her türlü iyilik ve kötülük için hareket eden ve sahip olmanın veya kontrol etmenin en büyük avantajı olan bir güç" tür.

1936'da Ian Hogbin ise mananın evrensel olmadığını iddia etmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  , Euro-DMC, Dijital Marka Çözümleri. "mana - Osmanlıca Türkçe Sözlük, lügât, لغت". *EURODMC*. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2022.
2. ↑  "Mânâ Nedir Zahiri ve Batıni Mana | YORUMLAR | ESA". *edebiyatvesanatakademisi.com*. 11 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2022.
3. ↑  Yazar, Misafir (23 Nisan 2020). "Ya Mana Ya İnfiâl". *Marmara İlahiyat*. 11 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2022.
4. ↑  Hogbin, H. Ian (Mart 1936). "MANA". *Oceania* (İngilizce). **6** (3): 241-274. doi:10.1002/j.1834-4461.1936.tb00187.x. 13 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4313900-0

 |
**Yarışan düşünceler**, sıklıkla manik, hipomanik veya karma dönemlerde ortaya çıkan hızlı düşünce kalıplarını ifade eder. Yarışan düşünceler yaygın olarak bipolar bozukluk ve uyku apnesi olan kişilerde tanımlanırken, anksiyete bozuklukları, OKB ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi diğer psikiyatrik bozukluklara sahip insanlarda da yaygın olarak görülür. Yarışan düşünceler aynı zamanda uyku yoksunluğu, hipertiroidizm ve amfetamin kullanımı ile de ilişkilidir.

Tanım
-----

Yarışan düşünceler arka planda rahatsız etmeden deneyimlenebilir veya bir kişinin bilincini ele geçirebilir. Düşünceler, müzik ve sesler, birinden diğerine teğetsel olarak atlarken, kişinin zihninde yakınlaştırma yapıyor olabilir. Ayrıca, ilişkili herhangi bir "ses" olmadan tekrarlayan bir ses veya baskı kalıbı olabilir. Oldukça rahatsız edici bir duygu olan yarışan düşünceler aynı zamanda farkında olmadan zamanın hızlı bir şekilde geçmesine neden olur. Bazı durumlarda, kontrol kaybı da olabilmektedir. Kişi gece uyurken bu düşünceleri yaşıyorsa, düşüncelerin rastgele ve aniden ortaya çıkmasıyla aniden uyanabilir, ürkebilir ve kafası karışabilir.

Yarışan düşünceler, bireyin bakış açısına göre tezahürde farklılık gösterir. Bu tezahürler, fark edilmeyen veya küçük dikkat dağıtıcılardan zayıflatıcı strese kadar değişebilen özellikler gösterir ve kişinin bir düşünceyi sürdürmesini engeller.

Genel olarak, yarışan düşünceler zihnin kontrolsüz bir şekilde rastgele düşünceleri ve anıları getirdiği ve bunlar arasında çok hızlı geçiş yapması olarak kişi tarafından tanımlanabilir. Bazen düşünceler birbiri ile ilişkili olabilir ancak bazı zamanlarda ise tamamen rastgeledir. Düşünce yarışında hiçbir kontrolü olmayan kişilerin bir şeye odaklanmaları veya uyumaları oldukça güçtür.

ilişkili koşullar
-----------------

Yarışan düşüncelerin nedenleri çoğunlukla kaygı bozuklukları ile ilişkilidir, ancak bunun dışında birçok başka nedende mevcuttur. Yarışan düşüncelere en sık bağlantılı durumlar bipolar bozukluk, anksiyete bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, uyku yoksunluğu, amfetamin bağımlılığı ve hipertiroidizm denebilir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Düşünce uçuşması
* Davetsiz düşünceler
* konuşma basıncı
* uyku apnesi
* taşipsikiyatri
* Dürtü kontrol bozukluğu
* Karışık duygusal durum
* ruh hali

Kaynakça
--------

1. ↑  "Amphetamines". 21 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "Hypothyroidism: Symptoms and Treatments of Hypothyroid Disease - Part 1: Introduction, Causes, and Symptoms of Hypothyroidism". 12 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2014.
3. ↑  "Racing Thoughts Defined". *About.com Phobias*. About.com. 26 Şubat 2012. 11 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2014.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
4. ↑  "How to Stop Racing Thoughts From Anxiety". *calmclinic.com*. Calm Clinic. 2014. 11 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2014.
***Sıfır Bir***, Kadri Beran Taşkın'nın yönetmenliğini yaptığı; Savaş Satış, Onur Akbay, Hakan Aydın, Mehmet Elmas'ın başrollerini paylaştığı Türk yapımı dram, aksiyon filmi.

Konusu
------

Sıfır Bir, Adana'daki suç dolu hayatlarını arkalarında bırakarak İzmir'e yerleşen Savaş, Cihat ve Azad'ın hikâyesini konu ediyor. Adanalı çete lideri Savaş, Cihat ve Azad ile birlikte şiddet dolu geçmişlerini arkalarında bırakmaya karar verir. Üç arkadaş hayatlarında yeni bir başlangıç yapmak için Adana’dan ayrılıp, İzmir’e yerleşir. Burada kendilerine silahlardan uzak yeni bir hayat kuran üç arkadaş, bir oto yıkamacı açarlar. Ancak onlar geçmişlerinden ne kadar uzak kalmak isteseler de kendilerini yeniden savaşın ortasında bulur. Melek adındaki küçük bir kız çocuğu, başına gelen onca kötü şeyin ardından Savaş ve arkadaşlarının yanına sığınınca ekip bu duruma sessiz kalmaz ve harekete geçer. Melek’e taciz eden ve annesinin organlarını alıp onu ölüme mahkum eden adamların peşine düşen Savaş, Cihat ve Azad, kendilerini dönüşü olmayan bir yolun içinde bulur.

Oyuncular
---------

* Savaş Satış: Savaş
* Onur Akbay: Cihat
* Hakan Aydın: Samet
* Mehmet Elmas: Azad
* Cengizhan Yurdutek: Cengo
* Burak Akyüz: Burak
* Furkan Melih Konuş: Bilo
* Vedat Karahan: Vedo
* Emrullah Sürmeli: Emrullah
* Salih İnci: Salih

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------
2020 Dağlık Karabağ Savaşın'da şehit olanların hatırasının sembolü olan Hâr-ı Bülbül
**Hâr-ı Bülbül (sembol)** - Hâr-ı Bülbül çiçeği şeklinde bir sembol. Azerbaycan'da 2020 Dağlık Karabağ Savaşı'nda ölen askerlerin anısının sembolü olarak kabul edilmektedir.

Tarihi
------

Azerbaycan'da, Hâr-ı Bülbül adı verilen bitkinin bilimsel adı *Ophrys caucasica* veya *Ophrys mammosa'*dır. Muhtemelen Azerbaycan'da her türlü ofris bitkisi bu isimle anılmaktadır. Şuşa ve çevresinde yaygın olduğundan, daha çok Karabağ ile ifade edilmektedir.

Karabağ savaşının başlangıcından bu yana, Har-ı Bülbül Azerbaycan halkının mücadelesinin sembolü haline geldi. Karabağ'ın işgalinden sonra, Har-ı Bülbül hasret ve ayrılık sembolü olmuştur.

Hâr-ı Bülbülden eski Türk mitlerinde de yaygın olarak bahsedilmektedir. Hüzünlü bülbül, eski Türk mitolojisinde savaşta ağır şekilde yaralanan bir askerin son umudu olarak biliniyordu. Eski Türk efsanesinde Hâr-ı Bülbülden bahsedilmiştir. Efsanede Hâr-ı Bülbül Oğuz Han'ın alplerinden (şehit savaşçısı) birinin son nefesinde göğsünde taşıdığı bülbülün kanlı gömleğinden yırtıp, sevgilisi Aybüke'ye gönderdiği mektupla sembolize edilir.

Kırgız yazar Erlan Jurabekov'un "Jarhi Bülbül" hikâyesinde eski Türk mitolojisine geniş yer veriyor.

Azerbaycan edebiyatında ise Kacar şahlarının sarayında hayatının sonuna kadar yaşamaya mecbur olan Karabağ Hanı`nın kızı Şuşa`lı Ağabeyim Ağa Cevanşir aşağıdaki dörtlüyü yazmıştır.

"Vatan bağı" al-elvandır,  

Yok üstündü Hâr-ı Bülbül.  

Neden her yerin elvandır,  

Köksün altı sarı, bülbül.

Sembole dönüşme
---------------

27 Eylül - 10 Kasım 2020 tarihleri arasında süren 2020 Dağlık Karabağ Savaşın'da şehit olanların anısına,Hâr-ı Bülbül'ün simgesi sosyal medyada çokça paylaşıldı. Hâr-ı Bülbül rozeti savaş sembolü haline geldi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Dağlık Karabağ Savaşı (2020)
* Zafer bayrağı (Azerbaycan)

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Səsin gəlir, XARI BÜLBÜL ! – "Ordumuzun zəfər simvoludur"". 20 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2020.
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2  "Əfsanədən Zəfərə - Xarı bülbül Qələbə simvoluna necə çevrildi..." 13 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2020.
4. ↑  "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası", Bakı: "Avrasiya press", 2005. səh.28-29.

Dış bağlantılar
---------------

* Şuşa'nın sembolü Harı Bülbül için yazılmış Azerbaycan şarkısı Kaynak: Şuşa'nın sembolü Harı Bülbül için yazılmış Azerbaycan şarkısı  23 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hâr-ı Bülbül çiçeği nedir? Sadece Şuşa'da yetişiyor! 3 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Harı Bülbül - Sembolü
**Douglas DC-7** Jet motorlu uçak imali öncesi Douglas Aircraft Company tarafından üretilen en son büyük piston motorlu uçaktır. 1953 - 1958 yılları arasında 338 adet üretilmiştir ve 40 civarı halen servistedir.

1945 yılında ilk kez DC-7 Pan Am tarafından C-74 Globemaster askeri uçağının sivil versiyonunun üretimi amacı ile Douglas'a sorulmuştu. Ancak kısa bir süre sonra bu proje iptal oldu.

Bir süre sonra bu kez American Airlines şirketi DC-6 nın daha geliştirilmiş bir modeli için arayışlara girdi. O sıralar Lockheed Constellation Amerka'nı her iki kıyısı arasında durmaksızın uçuş yapabilen tek uçaktı.

Mayıs 1953'te prototip uçuruldu. Kasım'da ise American Airlines ilk uçağını teslim aldı. Böylece sahilden sahile uçuşlarda TWA şirketinin Super Constellation'ları ile direkt uçuşlarda bir rekabet başlamış oldu.

DC-7 ilk dönemlerde sadece Amerika'daki taşıma şirketlerine satıldı. Bir süre sonra **DC-7C (Seven Seas)** varyantını piyasaya sürdü. Pan Am'ın New York - Londra, SAS'ın Kuzey Amerika ve Asya arasındaki uzun uçuşlara koyduğu DC-7C satışları kısa bir süre sonra kesilmiştir zira jet motorlu 707 ve DC-8 piyasalarda boy göstermiştir.

1959 yılında Douglas DC-7F varyantını öncelikle kargo uçağı amacıyla üretmiştir. DC-7B varyantında ise daha uzun bir menzil imkânı sağlanmıştır.

Kullanıcılar
------------

Tarih boyunca DC-7 yi filolarında kullanan işletmeler şunlardır; Alitalia, American Airlines, BOAC, Braniff Airways, Caledonian Airways, Delta Air Lines, Eastern Air Lines, Emirates, Japan Airlines, KLM, National Airlines, Northwest Orient, Panair do Brasil, Pan American World Airways, Sabena, SAS, Swissair, THY, ve United Airlines.

Özellikleri
-----------

| DC-7  |
| --- |
| Yolcu | 99 - 105 |
| Uzunluk | 112 ft 3 in (37 m) |
| Kanat uzunluğu | 127 ft 6 in (42 m) |
| Kuyruk yüksekliği | 31 ft 10 in (10.5 m) |
| Mürettebat | 3 - 4 |
| Kanat alanı | 1,637 ft² (152 m²) |
| Ağırlığı | 72,763 lb (33,005 kg) |
| Max menzil | 4,605 miles (7A) / 5,635 miles (7C) (7,410 km (7A) / 9,070 km (7C)) |
| Tipik yer hızı | Mach 406 mph (653 km/h) |
| Güç kaynakları | 4× Wright R-3350-18EA1 Turbo-Compound radial piston engines, 3,400 hp (2,535 kW) her birinde |
|  |

Dış bağlantılar
---------------

* Boeing McDonnell Douglas sitesinde DC-7 29 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Airliners.net sayfasında DC-7 6 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İlişkili içerik
---------------

### Benzer geliştirilenler

* DC-4
* DC-6

### Benzer markalar

* Lockheed Constellation
* Boeing 377

| * g
* t
* d
Douglas ve McDonnell Douglas uçakları |
| --- |
| Piston motorlu | 
* Dolphin
* DF
* DC-1
* DC-2
* DC-3
* DC-4E
* DC-4
* DC-5
* DC-6
* DC-7

 |
| Jet motorlu | 
* DC-8
* DC-9
* MD-80
* MD-90
* MD-95
* DC-10
* MD-11

 |
| Geliştirilmeyen | 
* DC-7 (Globemaster)
* DC-7D
* DC-8 (pistonlu uçak)
* DC-9 (4 motorlu)
* Model 2229
* MD-91X/-92X/-94X
* MD-12/-XX

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2004006716
* NLI: 987007561399605171

 |
**Sarah Kate Silverman** (1 Aralık 1970, New Hampshire, ABD), Amerikalı yazar, şarkıcı, oyuncu.

Genellikle Sarah Silverman adını kullanmasına karşın Big S adı ile ünlüdür. Silverman komedi alanı olarak toplumdaki tabuları ele alır ve çoğunlukla ırkçılık, cinsiyetçilik ve din konularına dikkat çeker.

Biyografi
---------

Sarah Silverman, kariyerine 1993 yılında ABD'nin ulusal televizyonu NBC'de yayınlanan Saturday Night Live adlı talk-show programı ile başladı. Daha sonra The Larry Sanders Show'da yazarlığa başladı. Genellikle Larry Sanders'ın esprilerini yazdı ve büyük beğeni topladı. Silverman 2005 yılında Liam Lynch'in yönettiği, Sarah Silverman: Jesus Is Magic adlı komedi filminde başrol oynadı ve büyük bir çıkış yaptı. 2008 yılında Jimmy Kimmel Live! talk-show programı ile Emmy Ödülü'nü kazandı. Kariyerine, The Sarah Silverman Program adlı komedi dizisinde devam etmektedir. Dizi Türkiye'de e2 kanalında yayınlanmaktadır.

Kişisel yaşamı
--------------

Sarah Silverman, 2012 Tribeca Film Festivali galası
Silverman alkolden iğrenmesi dolayısıyla alkol tüketmemektedir. Silverman'ın çocuklukluğu; özellikle çocukluk çağında görülen ve sık işeme bozukluğu olarak bilinen enürezis ile mücadele ile geçti. Kız kardeşi Laura, Sarah Silverman ile birlikte çalışmaktadır. Diğer kız kardeşi ise İsrail'de bir kibbutz'de yaşamaktadır. Kültürel anlamda bir Yahudi olduğunu dile getiren Silverman, dini anlamda ise hiçbir inancı olmadığını ve bir agnostik olduğunu vurgulamıştır. Silverman, ayrıca bir vejetaryendir. Vatikan'ın satılıp tüm aç insanların doyurulabileceğini söylemesi üzerine tartışma konusu olmuştur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Joan Rivers: In pictures". *BBC News*. 4 Eylül 2014. 5 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2014.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisöz'de ***Sarah Silverman*** ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |

* IMDb'de  Sarah Silverman
* TheJC.com: Interview with Sarah Silverman24 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Sarah Silverman's Guest DJ Project on KCRW KCRW Guest DJ set8 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Sarah Silverman questionnaire November 2007
* Guardian interview10 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* AV Club article25 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 142597074
* ISNI: 0000 0001 0798 5170
* LCCN: no2005020328
* MusicBrainz: ebf48614-6b24-41bd-9ebb-a90af8e473b7
* NKC: xx0245857
* NLI: 987007303167505171
* SUDOC: 184969328
* VIAF: 29258917
* WorldCat: lccn-no2005020328

 |
Santa Monica, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir çiftçi pazarında satılık meyveler
**Fitokimya**, fitokimyasallar olarak adlandırılan ve bitkilerden elde edilen kimyasalların incelenmesiyle uğraşan bir bilim dalıdır. Bitkiler, böcek saldırılarına ve bitki hastalıklarına karşı korunmak için çeşitli fitokimyasallar üretirler. Bu kimyasallar, bitkilerin hayatta kalmasını ve gelişimini destekleyen önemli işlevlere sahiptir.

Fitokimya, botanik veya kimyanın bir alt dalı olarak ele alınabilir. Bu alandaki araştırmalar, botanik bahçelerde ya da doğal ortamlarda etnobotanik yaklaşımları kullanarak gerçekleştirilebilir. İnsan sağlığına yönelik uygulamaları, özellikle ilaç keşfi bağlamında, farmakognozi disiplini içinde değerlendirilir. Fitokimyasalların ekolojik işlevleri ve evrimi üzerine yapılan çalışmalar ise kimyasal ekoloji alanına girmektedir. Ayrıca, fitokimya çalışmaları bitki fizyolojisi ile de yakından ilişkilidir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Harborne, J. B. & Baxter, H. (1993). *Phytochemical Dictionary: A Handbook of Bioactive Compounds from Plants*. Taylor & Francis.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb13534660j (data)
* GND: 4174632-6
* LCCN: sh85015961
* NLI: 987007283826605171

 |
***Acta Diurna*** (lat: *günlük faaliyetler*, bazen *Günlük Kamu Kayıtları* olarak da çevirilir), Roma 'nın günlük resmi haberlerinin kaydedildiği belgelere verilen isim. Taş ya da metal üzerine kazınır ve Roma Forumu gibi kamusal alanlardaki mesaj tahtalarında yayınlanırdı. Bu kayıtlar bazen basitçe *Acta* ya da *Diurna*, bazen de *Acta Popidi* ya da *Acta Publica* olarak da adlandırılırdı.

Tarih
-----

*Acta* kayıtlarının ilk şekline MÖ 59 yılında, Roma Cumhuriyeti döneminde rastlanır. Başlangıçta içerik olarak yasal tartışmaların sonuçlarını ve mahkeme kararlarını içerirdi. Sonradan içerikleri resmi haberler, duyurular ve önemli doğumlar, evlilikler ve ölümleri de kapsayacak şekilde genişletildi. Asıldıktan birkaç gün sonra mesajlar panolardan indirilir ve arşivlenirdi (nedense günümüze hiçbir sağlam kopyası ulaşmamıştır).

Bazen bu *Acta* kopyaları kâtipler tarafından çoğaltılır ve bilgi verme amaçlı olarak eyalet valilerine gönderilirdi. Sonradan İmparator tarafından kraliyet ve senatörlük kararlarının ilan edilmesi ve sarayda olup bitenlerin anons edilmesi için de kullanıldı.

*Acta* olarak adlandırılan bu kayıtların bazı diğer formları ise yasal, kentsel ve askeri haberleri içerirdi. Acta senatus, MÖ 59 yılında Konsül Julius Caesar tarafından halka açılana kadar gizli tutulmuştu. Ancak Sezar'ın ardından gelen yöneticiler tarafından sık sık sansürlenmiştir.

İmparatorluk koltuğunun Konstantinapol'e taşınması üzerine, *Acta Diurna* kayıtlarının yayımlanmasına son verildi.

*Acta Diurna*, ilk günlük gazete ya da Resmi gazete olarak mütalaa edilir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Acta | Roman Law, Legal Texts, Senate | Britannica". *www.britannica.com* (İngilizce). 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2024.
2. ↑  Wright, Brian J. ""Ancient Rome's Daily News Publication With Some Likely Implications For Early Christian Studies," TynBull 67.1 (2016): 145-160". *Tyndale Bulletin*. 31 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2024.
3. ↑  "1911 Encyclopædia Britannica/Acta Diurna - Wikisource, the free online library". *en.wikisource.org* (İngilizce). 6 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2024.

Dış bağlantılar
---------------

* Encyclopaedia Britannica 1911 adlı ansiklopedide ilgili madde: Acta Diurna1 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1123303584
* VIAF: 9290148451591115970006

 |
İngiliz işaretli Chance-Vought Korsanları
**Auburn/Lewiston Belediye Havaalanı** (IATA: **LEW**, ICAO: **KLEW**, FAA LID: **LEW**), Androscoggin, Maine'de 1935 yılında açılan ortak havaalanı. Auburn ve Lewiston'un beş kilometre güneybatısında yer alır. Hava alanı Amerika Birleşik Devletleri'nin askerî üssü idi, daha sonra sivil taşımacılıkta kullanılmasına karar verildi.

Havaalanı "Lufthansa Super Star" restorasyon projesine ev sahipliği yapmaktadır. 2007 yılında başlayan, Lufthansa 3 Lockheed L-1649A Super Star Propliner satın aldı. Bu uçaklar 2007 yılından bu yana Avrupa'ya özel uçuşlar gerçekleştirmektedir.

Kazalar
-------

25 Ağustos 1985 günü Bar Harbor Havayolları'nın 1808 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren uçak havalaanına yaklaşık 500 metre kala düştü. 6 yolcu ve 2 mürettebat olmak üzere toplam 8 yolcu bulunan uçağın düşmesi sonucu kurtulan olmadı. Ölenler arasında ABDli barış aktivisti Samantha Smith de yer almaktaydı.

14 Ağustos 2017 Lufthansa'daki hangarda yanlış yangın alarmı sonucu yangın söndürme sistemleri çalıştı ve bu durum hangarın köpük ile dolmasına neden oldu. İşçiler köpük zehirlenmesi nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Olayda yaralanan olmadı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Andropov's Pal Samantha Smith Dies in Plane Crash". *Los Angeles Times*. Associated Press. 26 Ağustos 1985. 10 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2017.
2. ↑  "8 Killed in Maine Plane Crash". *The New York Times*. UPI. 26 Ağustos 1985. 21 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2018.
*Titanic* batığı, Kuzey Atlantik
**Batık** ya da **gemi batığı**, deniz veya nehirlerde bir kaza yahut deniz savaşı sonucu suya batan, seyahat, ticaret ya da savaş amacıyla inşa edilmiş deniz taşıtlarına verilen isimdir. Su altında olmayan ama yine de aynı sebeplerden ötürü kullanılmaz hale gelen diğer ulaşım araçları, genellikle **enkaz** olarak tanımlanırlar. Almanca ve İngilizce gibi bazı avrupa dilleri, batık kelimesi yerine **gemi enkazı** kelimesini tercih etmektedir.

Tipleri
-------

Serçe Şahin gemisi
Tarihi enkazlar gemi arkeologları için çekicidir çünkü tarihi bilgileri korurlar. Örneğin, Mary Rose enkazını incelemek, denizcilik, savaş ve 16. yüzyıldaki yaşam hakkında bilgileri ortaya çıkarmıştır. Deniz çatışmasının neden olduğu askeri enkazlar, tarihi olayla ilgili ayrıntıları bulmak için incelenir; meydana gelen savaş hakkında çok şey ortaya koyarlar. Genellikle Avrupa kolonizasyon döneminden kalma birkaç canlı tanık bırakarak uzak yerlerde batan *Batavia* gibi hazine gemilerinin keşifleri de vardır.

*Prestij* veya *Erika* petrol tankerleri gibi bazı çağdaş batıklar, çevreye verdikleri olası zarar nedeniyle ilgi çekicidirler.

Adolphus Busch ve *Ocean Freeze* gibi diğer çağdaş batıklar resif büyümesini teşvik etmek için batırılmıştır.

Thistlegorm gibi birçok çağdaş ve tarihi batık, gemi enkazlarına dalan rekreasyonel dalgıçlar için keşfi ilginçtir çünkü deniz yaşamının birçok türü için geniş habitatlar sağlarlar ve ilginç bir geçmişleri olduğundan da ilgi çekicidirler.

İyi bilinen gemi enkazları arasında batışları felaketle sonuçlanan Titanic, *Britannic*, *Lusitania*, Estonia, Empress of Ireland, Andrea Doria veya Costa Concordia yer alır. Ayrıca denizde kaybolmayan, terk edilmiş veya batmış binlerce batık da vardır. Bu terk edilmiş veya sahipsiz gemiler, genellikle balıkçı gemileri gibi küçük teknelerdir. Seyir için tehlike oluşturabilir ve liman yetkilileri tarafından kaldırılabilirler.

Ayrıca bakınız
--------------

* Uluburun batığı
* Madrague de Giens batığı
* Vasa (gemi)
* Girne batığı
* Gemicilik arkeolojisi

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4066981-6
* NARA: 10644322
* NKC: ph115168

 |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Wrecks and Obstructions Database". *NOAA*. 5 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  *Scurvy, Death and Cannibalism* (internet video). Shipwreck Central. 2007. 6 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
***Teke* *Tek***, gazeteci Fatih Altaylı'nın hazırlayıp sunduğu program. Medyapım bünyesinde hazırlanmıştır. Haber tartışma formatında yayınlanan programın yönetmenliğini aralarında İzzet Öz, Feyzi Öktem, Nihat Özcan, Uğur Aksay, Birkan Uz, Ebru Yalçın'ın bulunduğu Medyapım kadrosunda yer alan yönetmenler yaptı. Programın yönetmenliğini 2008'den 2016'ya kadar Hülya Arslan Akoğul üstlenmiştir. "Teke Tek Özel" ve "Teke Tek Bilim" adlı iki formata ayrılır. 16 Mayıs 2023 tarihinde Altaylı, Habertürk'ten ayrılmış ve ardından Twitter hesabından Teke Tek'in başka bir platformda devam edeceğini duyurmuştur. 22 Mayıs 2023 tarihinde YouTube'da Teke Tek Bilim kanalı açılmış ve ilk bölümü 10 Eylül 2023'te yayınlanmıştır.

Teke Tek Özel
-------------

Program Habertürk'e geçtikten sonra Fatih Altaylı, Murat Bardakçı ile beraber, Teke Tek'le aynı formatta yayınlanan "Teke Tek Özel" adlı bir programı da yayın hayatına soktu. Normal Teke Tek'e göre içerdiği konular biraz daha farklıdır. İlber Ortaylı'yı ve Celal Şengör'ü sık sık ağırlayan "Teke Tek Özel" programı 16 Mart 2016 tarihinde son bölümünü yaptıktan sonra ani bir kararla yayından kaldırılmıştır. Fatih Altaylı bu konuda üzüntüsünü programda sarfettiği şu sözlerle ifade etmiştir:

"Yayından çıkarıldığını öğrenince; tansiyonum yükseldi, akşam burnum kanadı üzüntüden. Hiçbir şeye bu kadar üzülmemiştim. Gerçekten çok üzüldüm." Daha sonra Teke Tek Özel programı 25 Eylül 2016 tarihinde geri dönmüştür. 16 Mayıs 2023 tarihinde yayın hayatı son buldu.

Teke Tek Bilim
--------------

Fatih Altaylı'nın konusunda uzman konukları ile yalnızca bilimsel konuları ele aldıkları programdır. 23 Mayıs 2023 tarihinden itibaren YouTube üzerinden yayın yapan tek Teke Tek formatıdır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Milliyet - 7 Şubat 1995 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ". *gazetearsivi.milliyet.com.tr*. 24 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "Milliyet - 18 Nisan 1996 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ". *gazetearsivi.milliyet.com.tr*. 23 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "Milliyet - 4 Haziran 1995 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ". *gazetearsivi.milliyet.com.tr*. 1 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  "Habertürk'ten ayrılan Fatih Altaylı'dan 'Teke Tek Bilim' açıklaması". Cumhuriyet. 20 Mayıs 2023. 23 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2023.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 20 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2016.
6. ↑  *Teke Tek Özel - 25 Eylül 2016 (Sağlıklı Beslenme ve GDO)*. 27 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021.
**Elizabeth Adam McHarg** (22 Nisan 1923 - 29 Nisan 1999), 1965 yılında Edinburgh Matematik Derneği'nin ilk kadın başkanı olan İskoç matematikçidir.

Eğitimi
-------

Bir okul müdürünün kızı olan McHarg, Glasgow Kız Lisesi ve ardından Glasgow Üniversitesi'nde okudu. 1943 yılında matematik ve doğa felsefesi alanında birinci sınıf onur derecesiyle yüksek lisans derecesi aldı. Üniversite ona Thomas Logan Madalyası ve George A. Clark bursu vererek Girton College, Cambridge'de araştırmacı olarak çalışmasını sağladı. Girton'da Mary Cartwright ile doğrusal olmayan kısmi diferansiyel denklemler üzerine çalıştı ve 1948'de doktorasını tamamladı.

Kariyeri ve katkıları
---------------------

McHarg, 1948 yılında Glasgow Üniversitesi'ne öğretim görevlisi olarak geri döndü. Burada özel fonksiyonlar konusunda uzmanlaştı. Ayrıca İtalyan matematikçi Francesco Tricomi'nin *Diferansiyel Denklemler* ("Differential Equations") adlı metnini İtalyancadan İngilizceye çevirmiştir; çevirisi 1961 yılında Hafner tarafından basılmış ve 2012 yılında Dover Publications tarafından yeniden yayınlanmıştır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Martin, Dan (7 Mayıs 1999), "Dr Elizabeth McHarg", *The Herald (Glasgow)* . Reprinted as "Elizabeth A. McHarg", *Glasgow Mathematical Journal*, Cambridge University Press, **42** (3), ss. 487–488, Eylül 2000, doi:10.1017/s0017089500030159 Özgürce erişilebilir
2. ↑  "Edinburgh Mathematical Society – Presidents", *MacTutor History of Mathematics archive*, School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, erişim tarihi: 12 Ekim 2018
3. ↑  Hoyles, Celia (Aralık 2017), "Female Presidents for Three Maths Societies", *Mathematics Today*, Institute of Mathematics and its Applications
4. ↑  "Mary Lucy Cartwright: Students", *Celebratio Mathematica*, Mathematical Sciences Publishers, erişim tarihi: 12 Ekim 2018
5. ↑  Kazarinoff, N. D. "Review of *Differential Equations*", *Mathematical Reviews*, MR 0138812
**Akarboz**, tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan anti-diyabetik bir ilaçtır. Avrupa ülkelerinde ve Türkiye'de Glukobay® (Bayer AG), Kuzey Amerika ülkelerinde Precose® (Bayer Pharmaceuticals) ve Kanada'da Prandase® (Bayer AG) ticari isimleri ile satılmaktadır. Akarboz bir alfa-glukozidaz inhibitörüdür. Alfa-Glukozidaz büyük karbohidrat moleküllerini parçalayarak glukozu açığa çıkaran bir enzimdir.

Etki mekanizması
----------------

Akarboz, karbonhidratların sindirilmesi için gerekli olan glikozit hidrolaz enzimlerini inhibe eder. Özellikle ince bağırsakların iç yüzeyinde bulunan fırça kenar enzimleri ve pankreastan salgılanan alfa amilaz enzimlerini inhibe eder. Pankreastan salgılanan alfa amilaz enzimi ince bağırsak lümeninde karmaşık (kompleks) nişastaları oligosakkaritlere parçlar. Alfa-glukozidaz enzimi ise yine ince bağırsaklarda bu oligosakkaritleri, trisakkarit, disakkarit ve sonuçta glukoz ve öteki monosakkaritlere parçalar. Bu enzimlerin inhibe edilmeleri karmaşık karbohidratların sindirimlerini büyük ölçüde azaltır. Bu sayede dolaşıma giden glukoz miktarı azalır çünkü besinle alınan karbohidratlar glukoz moleküllerine yıkılamazlar. Diyabetik hastalarda bu ilaçların kullanılması, kısa zaman dilimleri için kan glukoz seviyesinin düşmesine (özellikle tokluk kan şekeri değerlerinin), uzun zaman zarfında ise hemoglobin A1c seviyesinin hafifçe azalmasına neden olur. Akarboz diyabetik hastalarda kullanılan oral hipoglisemik ilaçların (sülfonilüreler, insülin ya da metformin gibi) etkinlikleri arttırmak amacıyla genellikle bu ilaçlarla kombine halde kullanılır.

Kullanım şekli ve dozu
----------------------

Akarboz karmaşık karbohidratların sindirimi engellediği için, ilaç ya ana öğünlerden hemen önce bir miktar su ile alınmalı ya da ilk lokmalar ile birlikte çiğnenmelidir. Buna ek olarak, diyetle alınan karbohidrat miktarının, ilacın ortaya çıkaracağı tokluk kan şekeri seviyesini etkileyeceği unutulmamalıdır. Diyetle ne kadar çok karbohidrat alınırsa ilacın etkinliği de o ölçüde az olacaktır. Genellikle günlük maksimum dozu 300 mg olarak önerilmektedir ancak nadir vakalarda bu doz arttırılabilir.

Yan etkileri
------------

Akarboz karmaşık karbohidratların glukoza yıkımını engellediği için bu karbohidratlar sindirilmeden bağırsakta kalırlar. Kalın bağırsakta bulunan bakteriler bu karbohidratları sindirebilir ve sonuçta hastaların yaklaşık %78’inde çeşitli gaz sorunları ve şişkinlik hissi ile %14’ünde ise diyare görülür. Bu yan etkiler doza bağımlı olarak ortaya çıktığı için, hastalara genellikle ilacı kullanmaya düşük dozda başlamaları ve dozu yavaş yavaş arttırarak istenilen doza çıkmaları tavsiye edilmektedir.

Eğer akarboz kullanan bir hasta hipoglisemi nöbeti geçirirse, hasta mutlaka glukoz tableti gibi monosakkarit içeren bir şeyler tüketmelidir. Akarboz kompleks karbohidratların sindirimini engellediği için nişastalı gıdalar etkin olarak glukoza dönüştürülemeyeceği için hipoglisemi nöbetinde etkisiz kalacaklardır.

Kaynakça
--------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12451869k (data)
* GND: 4141222-9
* LCCN: sh85000330
* NLI: 987007292958905171

 |
**Benny Urquidez** (20 Haziran 1952, Kaliforniya), eski dünya kick boks şampiyonu, dövüş sanatları koreograf ve oyuncu. Annesi profesyonel Amerikan Güreşçisi ve babası profesyonel bir boksördür. Profesyonel kick boks kariyerinde toplam 54 maça çıkmış, 49 galibiyetinde 35 nakavt ile kazanmış ve yalnızca 1 maçta yenilgi almıştır.

Film rolleri
------------

Urquidez çeşitli dövüş sanatları filmlerinde bir takım rollerde oynamıştır. Birincisi, Force: Five (1981), Joe Lewis ve Bong Soo Han ile oynadı. Ünlü film yıldızı Jackie Chan ile 1984 yılında Wheels on Meals ve 1988 yılında Dragons Forever adlı iki filmde rol almışlar; kung fu ve kick boksun üstünlük mücadelesini sergilemişlerdir. Patrick Swayze'yi film için kendi savaş teknikleri ile eğitti. Daha sonra 1991 yılında çıkan *Blood Match* filminde yer aldı. 1992'de James Woods / Louis Gossett, Jr. filmi Diggstown'da bir ring hakemini oynadı ve Street Fighter adlı filmde (1994) küçük bir rolde yer aldı. Bu filmde Ken, Ryu, Sagat ve Vega ile birlikte bir kamyona bindirilen birkaç esirden birini oynuyordu. Urquidez, Street Fighter filminde oyuncuların kondisyon eğitmenliğini yapmıştır.

Yaşam öyküsü
------------

Bask ve Karaayak Kızılderilisi soyundan gelen güreşçi bir annenin ve boksör bir babanın oğlu olarak doğdu. Kız kardeşi Lilly Rodriguez kadınlar dalında kickboksun öncüsü oldu. 1958 yılında, beş yaşındayken rekabete başladı. Los Angeles'ta "peewee" boks yaptı. 8 yaşındayken dövüş sanatlarını izledi ve kendisinin ilk resmi öğretmeni Bill Ryusaki oldu. 1960'larda, 14 yaşında son derece alışılmadık bir başarı ile siyah kuşak aldı ve son derece renkli bir savaşçı olarak ün kazandı. 1972 Santa Monica Kempo Açık'ta, Urquidez, Brian Strian'a finalde kaybetti.

Kaynakça
--------

1. ↑  Colvin, Richard (28 Kasım 1993). "'Jet' Fighter's Final Mission : Kick-Boxing Legend Urquidez Driven in Comeback Bid". *Los Angeles Times*. 15 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2010.
2. ↑  "Kickin' Butt and Taking Names". *Electronic Gaming Monthly* (65). EGM Media, LLC. Aralık 1994. s. 183.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de Benny Urquidez

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* CiNii: DA09396330
* ISNI: 0000 0001 1006 4153
* LCCN: n81088521
* NDL: 00459413
* VIAF: 114586384
* WorldCat: lccn-n81088521

 |