Rituel kıyafetleriyle seppuku
**Seppuku** (Japonca: 切腹, "karnı yarmak") iç organların dışarı çıkmasını sağlayan bir tür Japon intihar adetidir.

Seppuku ayrıca **hara-kiri** (腹切り, "karın-kesmek") olarak bilinir. *Seppuku* ile aynı kanji ile yazılır ancak ters dizilimdedir. Japoncada *hara-kiri* konuşma dilinde, *seppuku* ise resmî bir terim olarak kullanılır. Samuraylar *seppuku* kelimesini kullanırken, sıradan Japonlar *hara-kiri* kelimesini kullanmaktaydı. Günümüzde *hara-kiri* daha yaygın olarak bilinmektedir. Çünkü hara-kiri kelimesi Japoncada "karın deşmek" anlamına geldiği için argo olarak kabul edilir.

Efendisinin ölümünden sonra seppuku yapmak *oyibara* (追腹 ya da 追い腹) olarak adlandırılır, adet aynıdır.

Seppuku, feodal Japonya'da özellikle samuray sınıfının savaşta yenilgi sonucunda hayatta kaldıysa yapması gereken intihar olarak adlandırılmaktadır. Gerçekte ise savaşta yenilen samurayın böyle bir zorunluluğu olmadığı gibi bu sadece samuraylara has bir davranış da değildir. Genellikle efendisine doğru hizmet edememiş samuraylara Edo hanedanı döneminde bir nevi onurlandırma amacıyla düzenlenmiş cezalandırma yöntemidir.

Seppuku'da esas olan samurayın yaşamı boyunca her an beklediği ölüme kendi eliyle fakat korkunç acılar içerisinde kavuşmasıdır. Zaman içerisinde "seppuku" yapmanın verdiği acıyı önlemek için intihar eden samurayın en yakın arkadaşına karnı kesme işlemini takiben kafasını kesme görevi verilmiştir. Bu görevi yerine getiren kişilere "kayşakunin" denilirdi ve genellikle samurayın en yakın olduğu ya da en güvendiği kişilerden seçilirdi.

Şahıs; seppuku yapmadan önce banyo yapar, beyaz giyinir ve en sevdiği yemeğini yer, hazır olduğu zaman bıçağı karnına saplar, sağ-sol hareketleri yaparak diyaframını ve midesini parçalar sonra da kayşakunin kellesini uçurur.

Seppuku iki çeşittir: Biri yukarıda anlatılan normal seppuku, öteki ise Juun-Buun Seppuku'dur.
Juun-Buun Seppuku'da, kayşakunin yoktur. Şahıs; karnını haç şeklinde (+) keser, iç organlarını dışarı çıkarır, mümkünse toprağa koyar ve orada ölüverir.

Seppuku yapmak bir süre sonra yasaklanmış olmasına karşın günümüze kadar var olmayı başarmıştır. Japon toplumunda kabahatli olmak ve bu kabahatin toplumca bilinir hâle gelmesi çok büyük utanç sayıldığından zaman zaman uygulayanlar görülmektedir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]
--------------------------------------

*Seppuku* terimi, iki Çin-Japon kökünden türetilmiştir *setsu* 切 ("kesmek", Orta Çince *tset'ten*; Mandarin *qiē* ve Kantonca *chit'i* karşılaştırın) ve *fuku* 腹 ("göbek", MC *pjuwk'tan*; Mandarin *fù* ve Kantonca *fūk'u* karşılaştırın).

Aynı zamanda ***harakiri*** olarak da bilinir (腹切り, "mideyi kesmek"; Amerikan İngilizcesi konuşanlar tarafından genellikle yanlış yazılmış veya yanlış telaffuz edilmiş "hiri-kiri" veya "hari-kari").  *Harakiri*, *seppuku* ile aynı kanji ile yazılır, ancak bir okurigana ile ters sırada yazılır. Japoncada, Çince *bir on'yomi* okuması olan *daha resmi seppuku* tipik olarak yazılı olarak kullanılırken, yerli bir *kun'yomi* okuması olan *harakiri* konuşmada kullanılır. Ross'un belirttiği gibi,

> Hara-kiri'nin bir bayağılık olduğu yaygın olarak belirtilir, ancak bu bir yanlış anlamadır. Hara-kiri, karakterlerin Japonca bir okuması veya *Kun-yomi'sidir*; resmi duyurularda Çince okumaları tercih etmek alışılmış hale geldiğinden, yazılı olarak sadece seppuku terimi kullanıldı. Yani hara-kiri konuşulan bir terimdir, ancak yalnızca sıradan insanlar için ve seppuku yazılı bir terimdir, ancak aynı eylem için daha yüksek sınıflar arasında konuşulur.
> 
> 

*Harakiri*, kendini bağırsaklarından çıkarma eylemini ifade ederken, *seppuku* ritüeli ifade eder ve genellikle bir merhamet işareti olarak eylemden sonra başın kesilmesini içerir.

***Oibara*** (追腹 veya 追い腹, kun'yomi veya Japonca okuma) veya ***tsuifuku*** (追腹, on'yomi veya Çince okuma) olarak bilinen, efendisinin ölümünde *seppuku* yapma uygulaması da benzer bir ritüeli takip eder.

*Jigai* (自害) kelimesi Japoncada "intihar" anlamına gelir. İntihar için modern kelime *jisatsu'dur* (自殺); İlgili kelimeler arasında *jiketsu* (自決), *jijin* (自尽) ve *jijin* (自刃) bulunur.   Dövüş sanatları dergileri gibi bazı popüler batı metinlerinde bu terim, samuray eşlerinin intiharıyla ilişkilendirilir. Terim, Lafcadio Hearn tarafından *Japonya: Bir Yorumlama Girişimi* adlı eserinde İngilizceye tanıtıldı ve bu anlayış o zamandan beri Japoncaya çevrildi.  Joshua S. Mostow, Hearn'ün *jigai* terimini *seppuku'nun* kadın eşdeğeri olarak yanlış anladığını belirtiyor.  Mostow'un bağlamı, Giacomo Puccini'nin *Madame Butterfly'ının* ve John Luther Long'un orijinal Cio-Cio San hikâyesinin analizidir. Hem Long'un hikâyesi hem de Puccini'nin operası, Hearn'ün *jigai* terimini kullanmasından önce gelse de, terim, Japon kültürünün batı sanatları üzerindeki etkisi olan batı Japonisme ile ilgili olarak kullanılmıştır.

Ritüel[değiştir | kaynağı değiştir]
-----------------------------------

Seppuku uygulaması 17. yüzyıla kadar standartlaştırılmadı. 12. ve 13. yüzyıllarda, Minamoto no Yorimasa'nın seppuku'sunda olduğu gibi, bir *kaishakunin* uygulaması henüz ortaya çıkmamıştı; Bu nedenle, ayin çok daha acı verici olarak kabul edildi. Tanımlayıcı özellik, *tachi* (uzun kılıç), *wakizashi* (kısa kılıç) veya *tantō'yu* (bıçak) bağırsağa daldırmak ve karnı yatay olarak dilimlemekti. Bir *kaishakunin'in* yokluğunda, samuray bıçağı çıkarır ve kendini boğazından bıçaklar ya da kalbine karşı konumlandırılmış bir şekilde ayakta dururken bıçağın üzerine düşerdi.

Edo döneminde (1600-1867), seppuku yapmak ayrıntılı ve ayrıntılı bir ritüel içermeye başladı. Bu, bir savaş alanında yapılanın aksine, planlanmışsa genellikle seyircilerin önünde gerçekleştirilirdi. Bir samuray soğuk suyla yıkandı (aşırı kanamayı önlemek için), *shiro-shōzoku* (白装束) adı verilen beyaz bir kimono giydi ve son bir yemek için en sevdiği yiyecekleri servis etti. Bitirdiğinde, bıçak ve bez bir *sanbo* üzerine yerleştirildi ve savaşçıya verildi. Törensel olarak giyinen, kılıcını önüne koyan ve bazen özel kıyafetler üzerine oturan savaşçı, bir ölüm şiiri yazarak ölüme hazırlanırdı. Muhtemelen törensel bir sake içeceği içerdi ve hizmetçisine de sake için bir bardak verirdi.

Seçtiği *kaishakunin* hazır beklerken, kimonosunu açar, elini kesmemesi ve tutuşunu kaybetmesine neden olmaması için etrafına sarılmış bir bezle bıçağından tuttuğu *tantosunu* alır ve soldan sağa bir kesim yaparak karnına daldırırdı. *Kaishakunin* daha sonra savaşçının kısmen başının kesildiği bir kesim olan *kaishaku* yapacaktı. Manevra, başın kucaklanmış gibi öne doğru sallanabilmesi için başın vücuda tutturulduğu hafif bir et bandının bırakıldığı *dakikubi* (lafzen "kucaklanmış kafa") şeklinde yapılmalıdır. Böyle bir manevra için gerekli hassasiyet nedeniyle, kaishakunin yetenekli bir kılıç ustasıydı. Müdür ve kaishakunin, ikincisi payını ne zaman yapacağı konusunda önceden anlaştılar. Genellikle, dakikubi, hançer karnına batırılır daldırılmaz ortaya çıkar.

Zamanla, süreç o kadar ritüel hale geldi ki, samuray kılıcına ulaşır ulaşmaz kaishakunin saldıracaktı. Sonunda, bıçak bile gereksiz hale geldi ve samuray yelpaze gibi sembolik bir şeye uzanabildi ve bu tek başına kaishakunin'inden öldürücü vuruşu tetikleyecekti. Samuray bıçak kullanamayacak kadar yaşlı olduğunda veya ona silah vermenin çok tehlikeli olduğu durumlarda muhtemelen bir vantilatör kullanıldı.

Bu ayrıntılı ritüel, seppuku'nun esas olarak bir savaş alanı veya savaş zamanı uygulaması olmaktan çıkıp yarı yargısal bir kurum haline gelmesinden sonra gelişti. Kaishakunin genellikle, ama her zaman değil, bir arkadaştı. Yenilmiş bir savaşçı onurlu ve iyi bir şekilde savaşmış olsaydı, cesaretini selamlamak isteyen bir rakip, onun kaishakunini olarak hareket etmeye gönüllü olurdu.

*Hagakure'de* Yamamoto Tsunetomo şunları yazdı:

> Geçmiş çağlardan beri, samuraylar tarafından *kaishaku* olarak talep edilmesi kötü bir alâmet olarak kabul edilmiştir. Bunun nedeni, iş iyi yapılsa bile kişinin şöhret kazanmamasıdır. Ayrıca, eğer biri hata yaparsa, ömür boyu utanç verici olur. Geçmiş zamanların pratiğinde, kafanın uçtuğu durumlar vardı. Doğrulayıcı yetkililerin yönüne doğru uçmaması için biraz deri bırakarak kesmenin en iyisi olduğu söylendi.
> 
> 

Feodal zamanlarda özel bir seppuku biçimi, bir hizmetlinin bir lordun kararını protesto etmek için intihar edeceği *kanshi* (諫死, "itiraz ölümü/anlayışın ölümü") olarak biliniyordu. Tutucu, karnına derin, yatay bir kesik açar, ardından yarayı hızla sarardı. Bundan sonra, kişi daha sonra efendisinin huzuruna çıkacak, efendinin eyleminin protestosunu duyurduğu bir konuşma yapacak ve ardından ölümcül yarasını ortaya çıkaracaktı. Bu, protesto etmek veya memnuniyetsizliği belirtmek için yapılan herhangi bir intihar olan *funshi* (憤死, öfke ölümü) ile karıştırılmamalıdır. [*kaynak belirtilmeli*]

Bazı samuraylar, samurayların acılarına hızlı bir şekilde son verecek *kaishakunin'in* bulunmadığı, *jūmonji giri* (十文字切り, "haç şekilli kesim") olarak bilinen, çok daha yorucu bir *seppuku* biçimi gerçekleştirmeyi seçtiler. Göbekte ikinci ve daha ağrılı bir dikey kesim içerir. *Jūmonji giri* yapan bir samurayın acısına, kan kaybından ölene kadar sessizce katlanması ve elleri yüzünün üzerinde vefat etmesi bekleniyordu.

Kaynakça
--------

1. ↑  Rothman, Lily (22 Haziran 2015). "The Gory Way Japanese Generals Ended Their Battle on Okinawa". *Time*. 22 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2020.
2. ↑  Frank, *Downfall* ss. 319–320
3. ↑  "The Deadly Ritual of Seppuku". 12 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2010.
4. ↑  *Garner'ın Modern Amerikan Kullanımı* (İngilizce). Amerika Birleşik Devletleri: Oxford University Press. s. s. 410. 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2009.
5. ↑  Ross, Christopher. *Mishima'nın Kılıcı*, s.68.
6. ↑  ["じがい 1 0 【自害" "goo 辞書"] `|url=` değerini kontrol edin (yardım). "じがい 1 0 【自害". Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
7. ↑  Hosey, Timothy (Aralık 1980). *Siyah Kuşak: Samuray Kadınları*. sayfa 47.
8. ↑  Hearn, Lafcadio. (2005) [İlk yayın tarihi 1923]. *Japonya: Bir Yorumlama Girişimi*. sayfa 318.
9. ↑  "Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology". 8 Aralık 2015. 13 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
10. ↑  "The fine art of seppuku". 19 Temmuz 2002. 26 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2014.

Ayrıca bakınız
--------------

* İntihar yöntemleri

| * g
* t
* d
İntihar |
| --- |
| İntihar krizi | 
* İntihar riskinin değerlendirilmesi
* Kriz hattı
* İntihar kriz hatlarının listesi
* İntihar düşüncesi
* İntihara müdahale
* İntiharbilim
* İntiharın önlenmesi
* İntihar izleme

 |
| Toplumsal yönleri | 
* Mevzuat
* İntiharın felsefesi
* Dinî görüşler
* Ötanazi
* Ölme hakkı
* Müşfik intihar
* İntihardan kurtulan
* Edebiyat
* İntihar ve Internet

 |
| İntihar türleri | 
* Yardımlı intihar
* Zorbalık ve intihar
	+ Zorbalığa atfedilen intiharların listesi
* Kopya intihar
* Ailenin katli
* Zorla intihar
* Onur intiharı
* Toplu intihar
* Cinayet-intihar
* Vatakkiruttal
* Seppuku
* Sokuşinbutsu
* Sallekhana
* Sati ritüeli
* Prayopavesa
* Özkurban
* Banzai saldırısı
* Kamikaze
* Yaşlı katli
* İntihar saldırısı
* Polisle intihar
* Pilotla intihar
* İntihar anlaşması

 |
| Epidemiyoloji | 
* Cinsiyet farklılıkları
* İntihar oranına göre ülkeler
* LGBT ile ilgili intiharlar
* Antidepresan ve intihar riski

 |
| Tarih | 
* Antik çağda intihar
* İntihar listesi
* 21. yüzyılda intiharların listesi

 |
| İlgili | 
* İntihar teşebbüsü
* Teşebbüs sonrası tedavi
* Özzarar
* İntihar yöntemleri
* İntihar notu
* Son sözler
* Yerler
* İntiharı önleme sözleşmesi

 |
| Altkültürlere göre | 
* Doktorlar
* LGBT gençler
* Müzik altkültürleri
* Mahkûmlar
* Gençlik

 |
| Ülkelere göre | 
* ABD
	+ kolej
	+ gaziler
	+ Yerli Amerikalılar
	+ ergenler
* Avustralya
* Bangladeş
* Butan
* Çin
* Fransa
* Grönland
* Guyana
* Güney Kore
* Hindistan
	+ çiftçiler
* İngiltere
* İran
* İspanya
* İsveç
* İsviçre
* Japonya
* Kamerun
* Kanada
* Kazakistan
* Litvanya
* Mozambik
* Nepal
* Pakistan
* Rusya
* Singapur
* Sri Lanka
* Türkiye
* Ukrayna

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4252334-5
* NDL: 00570811

 |