**Terrence Vance "Terry" Gilliam** (d. 22 Kasım 1940, Minnesota), İngiliz senarist, yönetmen, animatör, oyuncu ve Monty Python tiyatro grubu üyesi.

Gilliam yönettiği filmlerle tanınır; Time Bandits (1981), Brazil (1985), The Fisher King (1991), and 12 Monkeys (1995). 1968 yılında İngiliz vatandaşlığına kabul edilmiştir.

Terry Gilliam

Hayatı
------

Kendi deyimi ile Huckleberry Finn/Tom Sawyer tarzı bir çocukluk geçiren Terry Gilliam, ailesinin Los Angeles'a taşınmasıyla, Hollywood'u tanıdı. Film endüstrisinin nasıl işlediğini öğrendi ve gelecekte sahip olacağı Hollywood karşıtı düşüncelerinin temelini atmış oldu. Bir yandan da resim ve karikatür yeteneğini geliştirdi. Occidental College'da Fizik eğitimine başladı ve daha sonra fizik eğitimini bırakıp siyaset eğitimine başladı. Okulunun son yılında, okul hayatı boyunca çıkarmış olduğu okul dergisinin bir kopyasını, o sıralar Help! dergisini çıkartmakta olan ve ileride Brazil filmindeki bir karakterin esin noktası olan usta mizahçı Harvey Kurtzman'a gönderdi. Kurtzman, Terry Gilliam'ın yapıtlarından çok etkilendi ve Help! için çalışmasını önerdi. Sonraki üç senesini, düşük bir ücretle Help! magazinde yazarak ve çizerek geçirdi. Bu arada Monty Python ekibine doğru ilk adım gerçekleşti ve John Cleese ile tanıştı. Askerliğini yaptıktan sonra Help! Magazine dönmedi ve Amerika Birleşik Devletleri'ni terk etme kararını aldı. Otostop ve motosiklet ile yaptığı altı aylık Avrupa gezisi'ni Paris'te sonlandırdı. Bir süre animatörlük ile uğraştı ve sonra tekrar New York'a döndü. Burada bir reklam ajansında çalışmaya başladı.

Bu sırada polis ekiplerinin bir grup iyi niyetli protestocunun arasına dalıp, kendisi dahil pek çok kişiyi hırpaladığı bir olayın içine düştüğü ve "*Cehennemi tattığım ilk an oldu* dediği talihsiz bir olay sonucu ABD'yi tamamen terk etme kararını aldı. Muhtemelen bu olay Terry Gilliam sinemasında önemli bir yer tuttu.

Daha sonra eşi ile birlikte İngiltere'ye giden Terry Gilliam, Londra'ya yerleşti ve John Cleese ile temasa geçerek Televizyon işine başladı. Terry Jones, Eric Idle ve Michael Palin'in de rol aldığı *Do Not Adjust Your Set* (Televizyonunuzun ayarlarıyla oynamayın) adlı komedi şovuna katıldı. Böylece Monty Python ekibinin kuruldu. Monty Python's Flying Circus adlı sıra dışı komedi dizisinin sanat yönetmenliğini üstlendi. Aynı zamanda skeçlerin yazımında katkısı oldu ve skeçlerin birçoğunda oynama fırsatı oldu (Monty Python filmlerinde genellikle bütün roller - bayan rolleri de dahil - ekip tarafından üstlenildi).

And now something completely different (Ve şimdi tamamen farklı bir şey - 1971) ve terry Jones ile birlikte yönettiği Monty Python and the Holy Grail (Monty Python ve Kutsal Kadeh - 1975) filmleriyle sinema dünyasına adımını atmış oldu. Monty python ekibinin birlikte yazdığı ve oynadığı (kişi başına ortalama 4 rol düşmektedir. Rekor 10 ayrı rol ile Michael palin'e aittir.) bu filmler ve daha sonraki eserleri, kimilerince Komedi Sinemasının en başarılı örnekleri olarak, kimilerince de dünyanın en saçma filmleri olarak görülse de birinci görüşü savunanlar, belirgin bir şekilde fazla oldu.

1970'li yıllardaki son çalışması olan Jabberwocky (1977), Monty Python ekibinden bağımsız olarak çektiği ilk film oldu. Fantastik bir Orta Çağ komedisi olan bu filmde baş rolü Monty Python ekibinden Michael Palin üstlendi. 1980lere gelindiğinde, teknik ve mizahi yönden tecrübelerini artıran Gilliam, Time Bandits (1981) ile ilk büyük prodüksiyonlarından birini gerçekleştirmiş oldu. Monty Python ekibi ile gerçekleştirdiği The Crimson Permanent Assurance (Kızıl Sigorta - 1983) filminden sonra, Time Bandits filminin başarısından da cesaret alarak kimilerince en görkemli, en keskin ve en başarılı filmi olan ve kısa sürede *Kült Film* statüsüne giren Brazil (1985) filmini çekti. Devlet yönetiminin tam bir kabusa dönüştüğü, bürokrasinin ve kâğıt işlerinin tüm insanlığı tehdit ettiği, Kafka ve Orwell esintilerini taşıyan bu filmi o dönem için oldukça yüksek bir bütçeye mal ederek Sinema dünyasının en başarılı filmini çekmekle kalmadı, yapım şirketleri ile de arasının bozulmasına sebep oldu. Bu filme o kadar çok önem veriyordu ki, filmin her an berbat olması korkusuyla, stresin birleşmesi sonucu, çekimlerin sonuna doğru yürüme kabiliyetini geçici olarak kaybetti. Brazil'i takiben bir Avusturya efsanesi haline gelen Baron von Munchausen'ın akıl almaz maceralarından birini anlatan Adventures of Baron Munchausen, The (Baron Munchausen'in Serüvenleri - 1989) filmini çekti. Yüksek bir bütçe ile çekilen bu film, pek çok Terry Gilliam filminde olduğu gibi yapımcıların engellerine rağmen çekilip vizyona girdi ancak beklenen gişe hasılatını yakalayamadı. Hikâye açısından olduğu kadar Teknik ve oyunculuk açısından da bir Terry Gilliam klasiği sayılan bu filmin değeri çok sonra anlaşıldı. Bundan sonra birkaç proje ile ilgilenen Gilliam, hiçbirini gerçekleştirmeden Fisher King, The (Balıkçı Kral - 1991) filmini hayata geçirdi. Robin Williams ve Jeff Bridges'in en başarılı performanslarından olarak kabul edilen film, aynı zamanda Terry Gilliam'ın da en başarılı yapımlarından oldu. Bunu bir başka başyapıt olan Twelve Monkeys (12 Maymun 1995) izledi. La Jetee adlı bir kısa filmden esinlenilerek yapılan bu filmde Terry Gilliam yine yıldızlarla çalıştı ve yapımcıları delirtmek için elinden geleni yaptı. Bir bilimkurgu klasiği olarak anılan bu filmde Terry Gilliam sinemasının belirgin özellikleri sonuna kadar korundu. Bu filmi iki uyuşturucu bağımlısının sıra dışı bir Amerika yolculuğunu anlatan sıra dışı bir kara komedi olan Las Vegas'ta Korku ve Nefret (1998) geldi. Diğer filmleri arasında biraz sessiz kalmasına rağmen paranoyak bir Amerikan toplumunu anlatan bu filmde Terry Gilliam'ın sivri anlatımı yine en önde yerini almıştır.

2001 yılında yıllardan beri hayalini kurduğu The Man Who Killed Don Quixote (Don Kişot'u Öldüren Adam) filminin çekimlerine başladı. Londra ve İspanya'da çekimleri yapılan bu filmin özellikle İspanya ayağında meydana gelen talihsizliklere uzun süre direnen Gilliam, sonunda filmi askıya almaya karar vermiştir. Filmi çekmeyi başaramasalar da filmin yapım (yapılamama) öyküsünü anlatan Lost in the La Mancha (Mancha'da Kaybolanlar - 2001) belgeseli en az film kadar ilgi gördü.

Brothers Grimm (Grimm Kardeşler - 2004) filminin çekimlerini Prag'da tamamlayan Gilliam, Terry Pratchet'ın aynı adlı kitabından uyarlanan Good Omens (İyi Kehanetler - 2004) filminin çekimlerini sürdürmektedir.

Filmlerinde sürekli olarak devlet yönetimlerini, bürokrasiyi ve sürekli izlenen tek tip insan yaratma yolundaki dünyayı eleştirmekten çekinmeyen Gilliam, sinemanın anarşist yönetmenlerinden biri olarak gösterilir. Kimileri de *Hollywood'un en büyük kehanetlerinde bulunduğu'nu söylemekte ancak Gilliam* Ben bir Hollywood yönetmeni değilim *diyerek bu görüşleri reddetmektedir. Şövalyelerin filmlerinde önemli yerleri vardır. Sistem tarafından unutulmuş ancak sistemi koruma sözüne bağlı kalan savaşçıları kullanır. Rüyaların ve hayal dünyasının da Terry Gilliam sinemasının temel özellikleridir diyebiliriz. İnsanın yarattığı teknolojinin insanlığın en büyük korkusu olduğunu ve insanlığın sonunun bundan dolayı olacağını savunduğunu pek çok filminde görebiliriz. Bütün bunlardan bahsederken çocuksu bir hikâye tarzını elden bırakmamaktadır. Monty Python ekibi ile birlikte geçirdiği yıllardan kalma karanlık bir mizah anlayışı ise Gİlliam filmlerinin her karesinde kendisini göstermekte bütün bu özellikleri ile birleşip Terry Gİlliam'ı sinema tarihinin en sıra dışı, en başarılı ve en eleştirel yönetmenlerinden biri yapmaktadır.*

Filmografi
----------

* *Monty Python and the Holy Grail* (1975)
* *Jabberwocky* (1977)
* *Time Bandits* (1981)
* *Brazil* (1985)
* *The Adventures of Baron Munchausen* (1988)
* *The Fisher King* (1991)
* *12 Monkeys* (1995)
* *Fear and Loathing in Las Vegas* (1998)
* *The Brothers Grimm* (2005)
* *Tideland* (2005)
* *The Imaginarium of Doctor Parnassus* (2009)
* Sıfır Teorisi (2013)

Kısa film
* *Storytime* (1968) (animasyon)
* *The Miracle Of Flight* (1974) (animasyon)
* *The Crimson Permanent Assurance* (1983)

Reklam filmleri
* *Secret Tournament* (2002)
* *The Rematch* (2002)

Kaynakça
--------

1. ↑  "BBC Music biography". BBC Music. 24 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2015.
2. ↑  "Outstanding British Contribution To Cinema in 1988". BAFTA.org. 23 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2019.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Terry Gilliam*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* IMDb'de Terry Gilliam
* Python Online

| * g
* t
* d
En İyi Yönetmen Los Angeles Film Eleştirmenleri Birliği Ödülü |
| --- |
| 1975–2000 | 
* Sidney Lumet (1975)
* Sidney Lumet (1976)
* Herbert Ross (1977)
* Michael Cimino (1978)
* Robert Benton (1979)
* Roman Polanski (1980)
* Warren Beatty (1981)
* Steven Spielberg (1982)
* Miloš Forman (1983)
* James L. Brooks (1984)
* Terry Gilliam (1985)
* David Lynch (1986)
* John Boorman (1987)
* David Cronenberg (1988)
* Spike Lee (1989)
* Martin Scorsese (1990)
* Barry Levinson (1991)
* Clint Eastwood (1992)
* Jane Campion (1993)
* Quentin Tarantino (1994)
* Mike Figgis (1995)
* Mike Leigh (1996)
* Curtis Hanson (1997)
* Steven Spielberg (1998)
* Sam Mendes (1999)
* Steven Soderbergh (2000)

 |
| 2001–günümüz | 
* David Lynch (2001)
* Pedro Almodóvar (2002)
* Peter Jackson (2003)
* Alexander Payne (2004)
* Ang Lee (2005)
* Paul Greengrass (2006)
* Paul Thomas Anderson (2007)
* Danny Boyle (2008)
* Kathryn Bigelow (2009)
* Olivier Assayas / David Fincher (2010)
* Terrence Malick (2011)
* Paul Thomas Anderson (2012)
* Alfonso Cuarón (2013)
* Richard Linklater (2014)
* George Miller (2015)
* Barry Jenkins (2016)
* Luca Guadagnino & Guillermo del Toro (2017)
* Debra Granik (2018)
* Bong Joon-ho (2019)
* Chloé Zhao (2020)
* Jane Campion (2021)
* Todd Field (2022)
* Jonathan Glazer (2023)

 |

| * g
* t
* d
En İyi Senaryo Los Angeles Sinema Eleştirmenleri Derneği Ödülü |
| --- |
| 1975–2000 | 
* Joan Tewkesbury (1975)
* Paddy Chayefsky (1976)
* Woody Allen ve Marshall Brickman (1977)
* Paul Mazursky (1978)
* Robert Benton (1979)
* John Sayles (1980)
* John Guare (1981)
* Larry Gelbart ve Murray Schisgal (1982)
* James L. Brooks (1983)
* Peter Shaffer (1984)
* Terry Gilliam, Charles McKeown ve Tom Stoppard (1985)
* Woody Allen (1986)
* John Boorman (1987)
* Ron Shelton (1988)
* Gus Van Sant ve Daniel Yost (1989)
* Nicholas Kazan (1990)
* James Toback (1991)
* David Webb Peoples (1992)
* Jane Campion (1993)
* Quentin Tarantino ve Roger Avary (1994)
* Emma Thompson (1995)
* Joel Coen ve Ethan Coen (1996)
* Curtis Hanson ve Brian Helgeland (1997)
* Warren Beatty ve Jeremy Pikser (1998)
* Charlie Kaufman (1999)
* Kenneth Lonergan (2000)

 |
| 2001–günümüz | 
* Christopher Nolan (2001)
* Alexander Payne ve Jim Taylor (2002)
* Shari Springer Berman ve Robert Pulcini (2003)
* Alexander Payne ve Jim Taylor (2004)
* Noah Baumbach / Dan Futterman (2005)
* Peter Morgan (2006)
* Tamara Jenkins (2007)
* Mike Leigh (2008)
* Jason Reitman ve Sheldon Turner (2009)
* Aaron Sorkin (2010)
* Asgar Ferhadi (2011)
* Chris Terrio (2012)
* Richard Linklater, Ethan Hawke ve Julie Delpy (2013)
* Wes Anderson (2014)
* Tom McCarthy ve Josh Singer (2015)
* Yorgos Lanthimos ve Efthymis Filippou (2016)
* Jordan Peele (2017)
* Nicole Holofcener ve Jeff Whitty (2018)
* Noah Baumbach (2019)
* Emerald Fennell (2020)
* Ryūsuke Hamaguchi ve Takamasa Oe (2021)
* Todd Field (2022)
* Andrew Haigh (2023)

 |

| * g
* t
* d
BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü |
| --- |
| 1971–2000 | 
* Alfred Hitchcock (1971)
* Freddie Young (1972)
* Grace Wyndham Goldie (1973)
* David Lean (1974)
* Jacques Cousteau (1975)
* Charlie Chaplin (1976)
* Laurence Olivier (1976)
* Denis Forman (1977)
* Fred Zinnemann (1978)
* Lew Grade (1979)
* Huw Wheldon (1979)
* David Attenborough (1980)
* John Huston (1980)
* Abel Gance (1981)
* Michael Powell & Emeric Pressburger (1981)
* Andrzej Wajda (1982)
* Richard Attenborough (1983)
* Hugh Greene (1984)
* Sam Spiegel (1984)
* Jeremy Isaacs (1985)
* Steven Spielberg (1986)
* Federico Fellini (1987)
* Ingmar Bergman (1988)
* Alec Guinness (1989)
* Paul Fox (1990)
* Louis Malle (1991)
* John Gielgud (1992)
* David Plowright (1992)
* Sydney Samuelson (1993)
* Colin Young (1993)
* Michael Grade (1994)
* Billy Wilder (1995)
* Jeanne Moreau (1996)
* Ronald Neame (1996)
* John Schlesinger (1996)
* Maggie Smith (1996)
* Woody Allen (1997)
* Steven Bochco (1997)
* Julie Christie (1997)
* Oswald Morris (1997)
* Harold Pinter (1997)
* David Rose (1997)
* Sean Connery (1998)
* Bill Cotton (1998)
* Eric Morecambe & Ernie Wise (1999)
* Elizabeth Taylor (1999)
* Michael Caine (2000)
* Stanley Kubrick (2000)
* Peter Bazalgette (2000)

 |
| 2001–günümüz | 
* Albert Finney (2001)
* John Thaw (2001)
* Judi Dench (2001)
* Warren Beatty (2002)
* Merchant Ivory Productions (2002)
* Andrew Davies (2002)
* John Mills (2002)
* Saul Zaentz (2003)
* David Jason (2003)
* John Boorman (2004)
* Roger Graef (2004)
* John Barry (2005)
* David Frost (2005)
* David Puttnam (2006)
* Ken Loach (2006)
* Anne V. Coates (2007)
* Richard Curtis (2007)
* Will Wright (2007)
* Anthony Hopkins (2008)
* Bruce Forsyth (2008)
* Dawn French & Jennifer Saunders (2009)
* Terry Gilliam (2009)
* Nolan Bushnell (2009)
* Vanessa Redgrave (2010)
* Shigeru Miyamoto (2010)
* Melvyn Bragg (2010)
* Christopher Lee (2011)
* Peter Molyneux (2011)
* Trevor McDonald (2011)
* Martin Scorsese (2012)
* ~~Rolf Harris~~ (2012)
* Alan Parker (2013)
* Gabe Newell (2013)
* Michael Palin (2013)
* Helen Mirren (2014)
* Rockstar Games (2014)
* Julie Walters (2014)
* Mike Leigh (2015)
* David Braben (2015)
* Jon Snow (2015)
* Sidney Poitier (2016)
* John Carmack (2016)
* Ray Galton & Alan Simpson (2016)
* Mel Brooks (2017)
* Joanna Lumley (2017)
* Ridley Scott (2018)
* Tim Schafer (2018)
* Kate Adie (2018)
* Thelma Schoonmaker (2019)
* Joan Bakewell (2019)
* Kathleen Kennedy (2020)
* Hideo Kojima (2020)
* Ang Lee (2021)
* Siobhan Reddy (2021)
* Billy Connolly (2022)
* Sandy Powell (2023)
* Shuhei Yoshida (2023)
* Meera Syal (2023)
* Samantha Morton (2024)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90847466
* BNE: XX1275804
* BNF: cb12050731p (data)
* CANTIC: a12007249
* CiNii: DA08573383
* GND: 119011077
* ISNI: 0000 0001 2103 9228
* LCCN: n79076049
* LNB: 000186876
* MusicBrainz: 7fc7a75a-fd8e-4c58-9072-7fa1873ceb3a
* NDL: 00467174
* NKC: xx0034085
* NLA: 35125049
* NLI: 987007437382805171
* NLK: KAC201201860
* NSK: 000465241
* NTA: 071066497
* RERO: 02-A003296935
* RKD: 384618
* SELIBR: 247547
* SNAC: w6vn28bp
* SUDOC: 029927021
* Trove: 833799
* ULAN: 500249858
* VIAF: 113977764
* WorldCat: lccn-n79076049

 |