| Sovyetler Birliği siyaseti
 |
| --- |
|  |
| Şu madde dizisinin bir parçasıdır:Sovyetler Birliği devlet yapısı |
| Liderlik
* Lider
* Başbakan
	+ Kabineler
* Devlet Başkanı
	+ Devlet Başkan Yardımcısı
 |
| Komünist Parti
* Komünist Parti
	+ Kongre
* Genel Sekreter
	+ Politburo
	+ Merkezi Komite
	+ Sekreterlik
	+ Orgbüro
 |
| Yasama
* Sovyetler Kongresi
	+ Merkezi Yürütme Komitesi
* Yüksek Sovyet
	+ Birlik Sovyeti
	+ Uluslar Sovyeti
	+ Prezidyum
* Halk Vekilleri Kongresi
	+ Başkan
 |
| Hükümet
* Anayasa
* Hükümet
	+ Halk Komiserleri Konseyi
	+ Bakanlar Konseyi
	+ Devlet Konseyi
	+ Devlet Başkanlığı
	+ Bakanlıklar
 |
| Yargı
* Hukuk
	+ Yüksek Mahkemesi
	+ Halk Mahkemesi
	+ Genel Savcılık
	+ Adalet Bakanlığı
 |
| Siyaset
* Devlet İdeolojisi
	+ Sovyet demokrasisi
	+ Marksizm-Leninizm
	+ Leninizm
	+ Stalinizm
 |
| Toplum
* Yaşam
	+ Demografi
	+ Eğitim
	+ Aile
	+ Sovyetizm
	+ Din
	+ Ulaşım
	+ Tatil hakkı
* Ekonomi
	+ Sovyet tipi ekonomik planlama
	+ Yeni Ekonomi Politikası
	+ Tarım
	+ Tüketim malları
	+ Birinci Beş Yıllık Plan
	+ Altıncı Beş Yıllık Plan
	+ Beş yıllık kalkınma planları
	+ 1956-1962 ücret reformu
	+ 1965 ekonomik reformu
	+ Bilim ve teknoloji
	+ Durgunluk Dönemi
	+ Sturmovşçina
	+ Mal denge planlaması
	+ Ulaşım
* Baskı
	+ Sansür
	+ İnsan hakları
	+ Büyük Temizlik
	+ Gulag
	+ Propaganda
	+ Nüfus transferi
	+ Kızıl Terör
 |
| 
* Diğer ülkeler
* Atlas

 |
| * g
* t
* d
 |

**Yeni Ekonomi Politikası**, (Rusça: Новая экономическая политика, Novaya Ekonomiçeskaya Politika, **NEP**), Rus ekonomisini çöküşten kurtarmak amacıyla Lenin tarafından ortaya konan ekonomik politikadır. Bazı özel işletmelere izin verilerek NEP sayesinde küçük işletmelerin kapitalizmde olduğu gibi kâr mantığıyla devam etmesini içeren politikada sosyalist devlet, bankaları, büyük sanayi kuruluşlarını ve dış ticareti tekel olarak kontrol etmeye devam etmiştir. NEP, Sovyetler Birliği Komünist Partisi 10. Kongresinde kararlaştırılmış ve resmi olarak 21 Mart 1921 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kararla köylülerden zorla alınan fazla tarımsal ürün alımı durdurulmuş, bunun yerine ürün üzerinden vergi alınmaya başlanmıştır. Sanayi kuruluşlarıyla ilgili ek kararlarla politika netleştirilmiştir.

İlkeleri
--------

NEP politikaları kapsamında öncelikli olarak Savaş Komünizmi uygulamalarından en tepki çekeni olan tarımsal ürün zoralımına son verildi. Köylülerin ürünlerini belirli bir kâr oranında pazarda satmalarına izin verildi. Bunu yaparken ürün satış fiyatından %10 vergi devlete verilecekti. Aslında bu uygulama tekrar piyasa ekonomisine dönüş anlamına gelmekteydi. İsteyenin küçük işletme açmasına imkân tanındı. Para tekrar değer kazandı ve işçi maaşları aynı olarak değil para ile ödenmeye başladı. Rus İç Savaşı koşullarında sıkı işçidisiplini yüzünde askıya alınan bazı işçi hakları ve işçilerin sendikal hakları geri verildi ve çalışma saatleri azaltıldı. Kapitalizmde yaygın olarak görülen piyasa ekonomisini çağrıştıran uygulamalara rağmen sosyalist devlet ağır sanayi kuruluşları, ulaşım, bankacılık ve dış ticaret alanlarındaki tekelini elden bırakmamıştır.

Sonuçları
---------

Sovyet devletinin tekrar para bazlı ekonomiye geçebilmesi için gerekli olan sabit döviz, altın karşılığı olarak basıldı. (1922)
Zorla alım uygulaması sona erince tarımsal üretim canlanacaktır. Köylüler artık fazla ürünlerini istedikleri gibi pazarda satabiliyor ve fazla ürün üretmek için çaba gösteriyordu. Böylelikle üretim Ekim Devriminden önceki seviyelere yaklaşacak ve geçecektir. Tarım sektörü genellikle orta ve küçük ölçekli üreticilere bağlı olduğundan ve Sovyet yönetimi henüz bir sanayileşme hamlesi yapmadığından dolayı ekonominin gelişimi dengesiz olmaya başlar. Tarımsal sektör, ağır sanayiden çok hızlı büyümektedir. Fabrikalar dengeyi sağlayabilmek için imal edilen ürünleri daha yüksek fiyattan satmakta, köylüler ise bu tüketim ürünlerini satın alabilmek için daha fazla üretim yapmaktaydı. Tarımsal ürünlerin fiyatı ise dolayısıyla düşmekteydi. Bu durumu fark eden köylüler ise fazla ürünlerini hemen pazara getirmeyip en yüksek fiyatı verecek alıcıyı beklemeye başladılar. Bu açmaz ortaya yeni bir vurguncu zümrenin çıkmasına yol açtı. "NEP men" denilen bu insanlar genellikle tüccar ve tefeciydi, yüksek fiyatlardan ürünleri alarak kendi komisyonlarını koyarak bu ürünleri devlete satmaktaydı. Bu durum sosyalist bir düzen için kabul edilemez bir durum olmasına rağmen geçiş aşamasında bunun gibi durumlar Bolşevikler ve işçiler tarafından genel ekonomik kalkınma adına sineye çekilecektir. Bu aracı grupla mücadele etmek için ise enflasyon azaltılmış ve bazı ürün fiyatları sabitlenmiştir. NEP politikaları sayesinde I. Dünya Savaşı ve Rus İç Savaşı yüzünden harabeye dönen ekonomik yapı ayağa kalkmıştır. 1925 yılına gelindiğinde siyasi, ekonomik ve kültürel olarak büyük bir değişim gerçekleştirilmiş; küçük işletmeler ve hafif sanayi tamamen özel girişimci ve kooperatiflerin eline geçmişti. 1928 yılına gelindiğinde tarımsal ve sanayi üretimi 1913 seviyelerien gelmiştir.

NEP’den çıkış
-------------

Lenin’in ölümünden 1 yıl sonra 1925 yılında Sovyetler Birliği Komünist Partisinin önde gelen liderlerinden Buharin NEP’in esas savunucusu olmuştur. Partinin yeni sekreteri Stalin ise Troçki’ye karşı Buharin ile beraber desteklediği NEP politikalarından artık çıkılması gerektiğini savunmaktaydı. Stalin’e göre NEP dönemi sosyalist devletin mutlaka gerçekleştirmesi gereken sanayileşme hamlesi için bir sermaye birikim dönemi olmuştu. İzleyen yıllardaki dev sanayi atılımları ve 5 yıllık kalkınma planlarıyla ortaya çıkacak muazzam yapı bu öngörüyü doğrulamaktadır. Sovyetler Birliğinde yapılacak sanayi hamlesiyle beraber kısa sürede gelişmiş kapitalist ülkelerdeki sanayileşme seviyesine çıkılması hedeflenmekteydi. Ayrıca Stalin, uluslararası politika sahnesindeki gelişmeleri takip etmekte, ABD ve İngiltere tarafından kollanan Hitler Almanyasının ileride hedefi haline geleceğini öngörerek, sanayi hamlesiyle ilgili "Ya bunu gerçekleştirceğiz, ya da bizi ezecekler" demiştir. NEP politikası Bolşevikler arasında geçici bir düzenleme olarak görülmüş ve özellikle içinde barındığı kapitalist ekonomiye ait uygulamalar yüzünden parti içinde eleştirilmiştir. Ülke ekonomisinin içinde bulunduğu yıkımı görmek istemeyen parti içi muhalefet, bu uygulamaların komünist ilkelere ihanet olduğunu iddia edecektir. Özellikle NEP döneminde köylü ve işçilerin alınteri üzerinden kar sağlayan NEP men sınıf düşmanı ilan edilecektir. Ayrıca Lenin hayatta olsaydı NEP döneminin daha uzun olacağı ve sanayileşme hamlesinin ve tarımda kolektivizasyonun daha farklı gerçekleştirileceği de iddia edilmektedir. Stalin ve parti yönetimi ise merkezi planlamayı hakim kılacak, tüm ekonomiyi devletleştirerek hızlı bir sanayi hamlesi gerçekleştirecektir. Sanayileşme hamlesiyle beraber köylerde zenginleşen ara katmanlara karşı kolektivizasyon hamlesi de beraber yürütülecek ve bu siyaset yoğun eleştirilere maruz kalacaktır.

Konuyla ilgili yazılan eserler
------------------------------

* Scott, John, Behind the Urals (An American Worker in Russia's City of Steel), Indiana University Press, 1973 (İngilizce)

Ayrıca bakınız
--------------

* Sovyetler Birliği
* Rus İç Savaşı
* Savaş komünizmi

| * g
* t
* d
Rus Devrimi / Rus İç Savaşı |
| --- |
| 

| Olaylar |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Devrim | 
* Şubat Devrimi
* Mühürlü Tren
* Nisan tezleri
* Temmuz Günleri
* Lavr Kornilov
* Ekim Devrimi
	+ Barış Kararnamesi
	+ Toprak Kararnamesi
* Kerenski-Krasnov ayaklanması

 |
| İç Savaş | 
* Rus İç Savaşı
* Dirgen ayaklanması
* Kiev Bolşevik Ayaklanması
* Ukrayna Bağımsızlık Savaşı
* Fin İç Savaşı
* Heimosodat
* Polonya-Ukrayna Savaşı
* Sovyet-Polonya Savaşı
* Estonya Bağımsızlık Savaşı
* Letonya Bağımsızlık Savaşı
* Litvanya Bağımsızlık Savaşı
* Gürcistan Olayı
* Gürcistan-Güney Osetya çatışması
* Azerbaycan-Ermenistan Savaşı
* Bolşeviklere karşı sol ayaklanmalar
	+ Sol SR ayaklanması
	+ Tambov Ayaklanması
	+ Kronstadt Ayaklanması
	+ Yakut İsyanı
* Rus İç Savaşı'nda Müttefiklerin müdahalesi
	+ Kutup Ayısı Seferi
	+ Sibirya Müdahalesi
* Basmacı Hareketi
* Savaş komünizmi
* Yeni Ekonomi Politikası
* 10. Kongre
* Beyaz Terör

 |

 |

 |
| 

| Gruplar |
| --- |
| 
* Devlet Duması Geçici Komitesi
* Devrimci Askeri Konsey
* Rus Geçici Hükümeti
* Beyaz Ordu
* Bağımsızlık yanlısı hareketler
* Petrograd Sovyeti
* Halk Komiserleri Konseyi
* Devrimci Askerî Komite
* Rusya Kurucu Meclisi
	+ seçimler
* Kara Muhafızlar
* Kızıl Muhafızlar
* Ukrayna Merkez Konseyi
	+ Ukrayna Halk Cumhuriyeti
* Mahnovşçina
* Karayüzler
* Tüm Rusya Merkezî Yürütme Komitesi
* Komuç
* Çekoslovak Lejyonu
* İtilaf Devletleri

 |

 |
| 

| Partiler |
| --- |
| 
* Anayasal Demokrat Parti
* Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi
	+ Bolşevikler
	+ Menşevikler
		- Mejrayontsi
* Sosyalist Devrimci Parti
	+ Sol SRler
* 17 Ekim Birliği

 |

 |
| 

| Figürler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Monarşistler | 
* II. Nikolay
* Lavr Kornilov

 |
| Geçici Hükûmet | 
* Georgi Lvov
* Pavel Milyukov
* Aleksandr Guçkov

 |
| Beyaz Ordu | 
* Pyotr Nikolayeviç Vrangel
* Aleksandr Kolçak
* Anton Denikin
* Pyotr Krasnov
* Nikolay Yudeniç
* Roman Ungern von Sternberg
* Grigori Semyonov
* Radola Gajda

 |
| Bolşevikler | 
* Vladimir Lenin
* Lev Kamenev
* Grigori Zinoviyev
* Lev Troçki
* Mihail Frunze
* Josef Stalin
* Semyon Budyonni
* Mihail Tuhaçevski

 |
| SRlar | 
* Aleksandr Kerenski
* Stepan Maksimoviç Petriçenko
* Boris Savinkov
* Viktor Çernov

 |
| Sol SRlar | 
* Maria Spiridonova

 |
| Anarşistler | 
* Nestor Mahno

 |
| Polonya | 
* Józef Piłsudski

 |
| Finlandiya | 
* Carl Gustaf Emil Mannerheim

 |
| Ukrayna | 
* Symon Petlyura

 |

 |

 |
| 

| Uluslararası |
| --- |
| 
* Brest Litovsk Barış Antlaşması
* 1917-23 Devrimleri
* 1918-1919 Alman Devrimi
* Bavyera Sovyet Cumhuriyeti
* Macaristan Sovyet Cumhuriyeti
* Macaristan-Romanya Savaşı
* Polonya-Ukrayna Savaşı
* Sovyet-Polonya Savaşı
* Slovak Sovyet Cumhuriyeti
* Fin İç Savaşı
* Finlandiya Sosyalist İşçi Cumhuriyeti
* Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti

 |

 |

| * g
* t
* d
Vladimir Lenin |
| --- |
| 
* Bibliyografya
* Konuşmaları

 |
| Eserler | 
* *"Halkın Dostları" Kimlerdir ve Sosyal-Demokratlara Karşı Nasıl Savaşırlar?* (1894)
* *Ekonomik Romantizmin Bir Karakterizasyonu* (1897)
* *Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi* (1899)
* *Ne Yapmalı? (1902)*
* *Bir Adım İleri, İki Adım Geri* (1904)
* *Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin İki Taktiği* (1905)
* *Materyalizm ve Ampiryokritisizm* (1909)
* *Felsefe Defterleri* (1913)
* *Marksizmin Üç Kaynağı Ve Üç Öğretisi* (1913)
* *Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı* (1914)
* *Sosyalizm ve Savaş (1915)*
* *Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması* (1916)
* *Marksizmin Bir Karikatürü ve Emperyalist Ekonomizm* (1916)
* *Bolşevikler İktidarı Ellerinde Tutabilecekler mi?* (1917)
* *Devlet ve Devrim* (1917)
* *Proleter Devrimi ve Dönek Kautsky* (1918)
* *"Sol" Komünizm, Bir Çocukluk Hastalığı* (1920)
* Vasiyeti (1922-23)

 |  |
| İlgili konular | 
* Barış Kararnamesi
* Bolşevizm
* Demokratik merkeziyetçilik
* Devrimci durum
* Ekim Devrimi
* Emperyalizm
* İkili iktidar
* İşçi Sınıfının Kurtuluşu İçin Mücadele Birliği
* Komintern
* Komünizm
* Lenin Anıtı (Volga-Don Kanalı)
* Lenin Barış Ödülü
* Lenin Nişanı
* Lenin'in Mozolesi
* Lenin'in vurulması
* Marksizm-Leninizm
* Marksizm
* Mühürlü Tren
* Nisan tezleri
* Proletarya diktatörlüğü
* Rus İç Savaşı
* Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi
* Sosyalizm
* Sovyetler Birliği Komünist Partisi
* Sovyetler Birliği
* Temmuz Günleri
* Toprak Kararnamesi
* Heykelleri
	+ Ukrayna'daki anıtlarının tahribatı
* Yeni Ekonomi Politikası
* Öncü parti

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4171542-1
* LCCN: sh85125732
* NLI: 987007560866805171

 |