**Hasan Umur** veya **Ömerzade Hasan Efendi** (d. 2 Mayıs 1880 - ö. 10 Ağustos 1977) Samsun belediye başkanlığı yapan ve *Samsun Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti*’nin kurucuları arasında yer alan Türk siyasetçi, tüccar, din adamı ve yerel tarihçi.

Hayatı
------

### İlk yılları ve eğitimi

Hasan Umur, 1880 yılında o zamanlar Of'a bağlı Hayrat kazasının Yarlı mahallesinde doğdu. Babası Osmanlı donanmasında altı yıl bölük eminliği yapmış olan 
Boduroğulları'ndan Hacı Ömer Bey, annesi ise Hatice Hanım'dır. Hasan Umur, ilk eğitimini babasından aldı. Daha sonra Of'un farklı köylerinde bulunan medreselerde eğitim aldı ve 1906 yılında Of'taki medrese eğitimini tamamladı. Ardından İstanbul'a giderek Bayezid Medresesi hocalarından Bergamalı Ahmet Cevdet Efendi'den icazet aldı. Daha sonra tekrar Trabzon'a dönerek bölgenin bazı kesimlerinde ve Erzurum'da medrese hocalığı yaptı. Of'un Sıraağaç köyündeki görevi sırasında matematik, tarih, coğrafya ve Farsça derslerini de okuttu. Medrese hocalığına ilaveten ilköğretim müfettişliği yaptı.

### Savaş ve Samsun dönemi

Umur, Trabzon'un I. Dünya Savaşı'nda Ruslar tarafından işgal edilmesi üzerine ailesiyle beraber Samsun'un Bafra ilçesine göç etti. Askerlikten muaf olmasına rağmen görev isteğinde bulunarak, sevk edildiği Edirne cephesinde çeşitli birliklerde askerlere moral verme görevini üstlendi. 1918 yılında Ruslar'ın Trabzon'dan çekilmesi üzerine köyüne dönen Umur, İstiklâl Harbi nedeniyle tekrar Samsun'a gitti. Samsun'da *Samsun Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'*nin kuruluşunda yer aldı ve camilerde yaptığı vaazlarda halkı işgal güçlerine karşı mücadele etmeye çağırdı. Savaştan sonra ticarete atılarak tütün alım-satımı, manifaturacılık gibi işlerle uğraştı. Samsun'un tanınmış kişilerinden biri olan Umur, aralarında Samsun Hilal-i Ahmer Cemiyeti reisliği, Tayyare Cemiyeti ikinci reisliğinin de bulunduğu birçok dernekte üye olarak görev yaptı.

Hasan Umur, Kefelizade İhsan Bey'in ardından 10 Ocak 1934'te Samsun belediye başkanı oldu. 10 ay süren bu görevi sırasında *Yalı Camii* civarındaki mezarlar, *Seydi Kutbiddin Mezarlığı*’na nakledildi. Millet Hastanesi (günümüzde *Samsun Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi*) kanalizasyonu şehir kanalizasyon şebekesine bağlanıp, şehir içindeki bazı yollar parke taşlarla döşendi. Umur, belediye başkanlığı görevini 25 Ekim 1934'te Nazif Bigat'a devretti. Bu dönemde ilk şirketi olan *Umur Kardeşler Şirketi'*ni de kurdu.

### İstanbul dönemi ve vefatı

Hasan Umur, Samsun belediye başkanlığı görevinden sonra ticari hayatını İstanbul'da devam ettirdi. İki yıl boyunca ithalat birliklerinde üye olarak görev yaptı. Daha sonraları Samsun - İstanbul arasında bağ kurmak isteği ile bakır işine girdi ve kısa süre sonra da Samsun'da bir bakır fabrikası kurdu.

Umur, 1965 yılında hac görevi için Suudi Arabistan'a giderek hacı oldu. Hasan Umur, 10 Ağustos 1977'de 97 yaşındayken, İstanbul'da öldü. Cenazesi iki gün sonra Teşvikiye Camii'nde öğle namazının ardından kılındıktan sonra Zincirlikuyu Mezarlığı'nda defnedildi.

### Ailesi

Dördü erkek, dördü kız olmak üzere 8 çocuk babası olan Hasan Umur'un, ilk eşi Ayşe Hanım, 1934 yılında yaygın olan şiddetli zehirli ishal hastalığından öldü. Hasan Umur, Muhsine Hanım ile ikinci evliliğini yaptı.

Eserleri
--------

Yerel bir tarihçi olan Hasan Umur, Trabzon ve Samsun şehirlerinin tarihleri hakkında önemli eserler yazdı. Özellikle Trabzon'un Of ilçesinin tarihiyle yakından ilgilendi. Umur, yaşamı boyunca 6 adet kitap yazdı:

* *Samsun'da Müdafaa-i Hukuk* (1944, İstanbul)
* *Samsun'da On Beş Sene* (1947, İstanbul)
* *Of ve Of Muharebeleri* (1949, İstanbul)
* *Of Tarihi (Vesikalar ve Fermanlar)* (1951, İstanbul)
* *Of Tarihine Ek* (1956, İstanbul)
* *Kuyucu Murat Paşa* (1973, İstanbul)

Dipnotlar
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Demircioğlu, İsmail H. (2009). "Trabzonlu Bir Yerel Tarihçi: Hasan Umur" (PDF). Karam.org.tr. 27 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Temmuz 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  "Yarlı köyünün sesi: Hasan Umur". Yarlihaber.com. 27 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2011.  (WebCite®[*ölü/kırık bağlantı*])
3. 1 2 3 4  Sarısakal, Baki (Şubat 2007). *Samsun Belediye Tarihi*. Samsun: Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, Birinci Baskı. ss. sayfa 354.
4. 1 2  "Vefat". Milliyet. 12 Ağustos 1977. s. 5.  `|erişim-tarihi=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım)

| * g
* t
* d
Samsun belediye başkanları |
| --- |
| Osmanlı dönemi | 
* Emrullah Efendi
* Mehmet Kaptan Ağa
* Hacı İsmail Efendi
* Hasan Tahsin Efendi
* Mahmut Bey
* Müftüzâde Halim Efendi
* Mustafa Efendi
* Şişboyun Ahmet Ragıp Efendi
* Hacı Hafız Reşat Efendi
* Gebilizade Mustafa Necip Efendi
* Şükrü Efendi
* Papasoğlu Yorgaki Efendi
* Gebilizâde Mustafa Necip Efendi
* Kansızzâde Osman Hayri Bey
* Ahmet Efendi
* Ali Rıza Bey
* Nihat Bey
* Pepelek Hasan Efendi
* Ömer Bey

 |
| Cumhuriyet dönemi | 
* Şefik Avni Özüdoğru
* Boşnakzâde Ahmet Resai Bey
* Şefik Avni Özüdoğru
* İbrahim Veysi Bey
* Ömer Niyazi Karataş
* Çubukçuzâde Mehmet Suphi Bey
* Yelkencizâde Şükrü Bey
* Hacızâde Rüstem Bey
* Rahmi Taşhan
* Hacı Hüseyinzâde Baha Bey
* Faik Bey
* Boşnakzâde Ahmet Resai Bey
* Faik Bey
* Kefelizâde Sami Bey
* Kefelizâde İhsan Bey
* Hasan Umur
* Nazif Bigat
* Hüsnü Yeğen
* Naşit Fırat
* Necmettin Divitçioğlu
* Rüstem Mesutoğlu
* Mümtaz Arkayın
* Ahmet Eymir
* Muhittin Özkefeli
* Sami Arım
* İsmail Yurtsever
* Nurettin Cerit
* Hamit Erip Kember
* Nüzhet Ulusoy
* Muzaffer Uzar
* Turan Ergüngör
* Mustafa Rauf İnan
* Fahrettin Erverdi
* Hamdi Ömeroğlu
* Bünyad Arsan
* Kemal Vehbi Gül
* Selahattin Ereren
* Kemal Vehbi Gül
* Ruhat Çetinkaya
* Muzaffer Önder
* Yusuf Ziya Yılmaz
* Zihni Şahin
* Mustafa Demir

 |