Sakuma şekerleri.
***Ateş Böceklerinin Mezarı*** (Japonca: 火垂るの墓, Hepburn: *Hotaru no Haka*), Isao Takahata tarafından yazılıp yönetilen ve Studio Ghibli tarafından üretilen bir animasyon savaş-drama filmidir. Akiyuki Nosaka'nın 1967 çıkış tarihli aynı adlı yarı öz yaşam öyküsel kısa hikâyesinden uyarlanmıştır.

Filmin başrollerinde Tsutomu Tatsumi [ja], Ayano Shiraishi [ja], Yoshiko Shinohara [ja] ve Akemi Yamaguchi [ja] yer alıyor. Haziran 1945'te Japonya'nın Kobe şehrinde geçen film, iki kardeş ve savaş yetimi olan Seita ve Setsuko'nun II. Dünya Savaşı'nın son aylarında hayatta kalmak için verdikleri umutsuz mücadeleyi anlatıyor. Tüm dünyada büyük beğeni toplayan *Ateş Böceklerinin Mezarı*, tüm zamanların en iyi savaş filmlerinden biri olarak gösteriliyor ve Japon animasyonunun en önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Konu
----

*Ateşböceklerinin Mezarı* II. Dünya Savaşı'nın sonuna yakın bir dönemde Japonya'da geçer. Filmde, bombalanan Kobe şehrinde hayatta kalmış 14 yaşındaki Seita (清太) ve onun dört yaşındaki kızkardeşi Setsuko'nun (節子) umutsuz çabaları anlatılır.

Filmin başlangıcında, nasıl sonlanacağı sezinlenmektedir. Seita Sannomiya İstasyonu'nun karanlık bir köşesinde terkedilmiş ve bir deri bir kemik halde ölür. Ardından ruhu kızkardeşinin ruhuyla bir araya gelir ve kardeşler trenle çeşitli istasyonlara giderken geriye dönüşlerle ve fondaki sesle geçmiş anlatılır.

Liman şehri Kobe'ye bombalı saldırı yapıldıktan sonra anneleri ölen Seita ve Setsuko teyzelerinin yanına giderler. Başlangıçta iyi görünen teyzeleri zamanla çocuklara daha az yemek verip daha kötü davranmaya başlar. Bunun üzerine kardeşler şehrin dışında yer alan eski bir sığınağa taşınmaya ve kendi kendilerine bakmaya karar verirler.

Seita, kendisi ve kardeşi için tarlalardan sebze çalmaya ve bombalama esnasında evleri yağmalamaya başlasa da yiyecek bulmak giderek zor bir hale gelir. Sonunda küçük kız yetersiz beslenmeden ölür. Seita kardeşi için insanlardan uzakta yalnız bir cenaze töreni düzenler. Ardından kız kardeşine ait küllerin birazını şeker kutusuna ekler ve kutuyu ve babasının fotoğrafını birlikte ölene kadar taşır.

Filmin sonunda Seita ve Setsuko'nun ruhları görülür. Artık sağlıklı ve iyi giyimli görünmekte ve yan yana oturarak günümüz Kobe'sine bakmaktadırlar.

Hikâyenin kökeni
----------------

Hikâye, 1945'te Japonya'daki savaş esnasında kızkardeşini yetersiz beslenme sebebiyle kaybeden Nosuka'nın yazdığı aynı adlı yarı otobiyografik romanı temel alır. Kızkardeşinin ölümünden kendisini sorumlu tutan yazar bu romanı olayı telafi etmek ve trajediyi kabullenmesine yardım etmesi için yazdı. Bombardıman esnasında Nosuka'nın kızkardeşi on altı aylıktır ve kardeşinin bakımı altındayken malnütrisyon sonucu ölmüştür. Eleştirmen Igarashi Yoshikuni'ye göre Nosuka kendisini temsil eden Seita'yı öldürerek, kızkardeşinin ölümündeki suçluluğunu bastırmaya çalışmaktadır.

Takahata İsao sadece romanın büyük başarı elde etmesi sebebiyle (ya da Miyazaki'nin sevki ile) değil kendisinin de başından buna benzer bir olay geçtiği için projeyi almıştı. Yönetmenin kardeşlerinden biri bir bombardımanda iki gün boyunca ailesinden ayrı kalmıştı. İsao bu olayı hayatının en kötü tecrübesi olarak tanımlar.

Savaşın insan toplumu ve toplumun içinde yer alan bireyler üzerindeki negatif sonuçlarını duygusal bir şekilde betimlemesi sebebiyle bazı eleştirmenler *Ateşböceklerinin Mezarı*'nı savaş karşıtı film kategorisinde değerlendirir. Film, karşıt görüşler arasında kahramanca bir uğraşı abartılı bir şekilde anlatmak yerine tamamen savaşın sebep olduğu kişisel trajedilere odaklanır.

Gelişim
-------

Grave of the Fireflies yazarı Akiyuki Nosaka, kısa hikayesinin canlı aksiyon film uyarlamasının birçok teklif aldığını belirtti. Nosaka, "hikayenin arka planının çorak, kavrulmuş bir toprak oluşturmanın imkansız olduğunu" savundu. Ayrıca, çağdaş çocukların karakterleri inandırıcı bir şekilde oynamasının mümkün olmayacağını iddia etti. Nosaka, bir animasyon versiyonunun sunulmasından sonra şaşkınlık ifade etti. Storyboard'ları gördükten sonra Nosaka, bu tür bir hikayenin animasyon dışı herhangi bir yöntemle yapılamayacağı sonucuna vardı ve pirinç tarlaları ile kasaba manzarasının ne kadar doğru bir şekilde tasvir edildiğine şaşırdı.

Isao Takahata, ana karakter Seita'yı "benzersiz bir savaş zamanı dokuzuncu sınıf öğrencisi olduğunu" gördükten sonra hikayeyi filme çekmek için zorunlu hissettiğini söyledi. Takahata, animasyonlu veya animasyonsuz herhangi bir savaş zamanı hikayesinin "duygusal ve gözyaşı döken" olma eğiliminde olduğunu açıkladı ve gençlerin savaş zamanı dönemlerindeki insanları kendilerinden daha asil ve yetenekli olarak algıladıklarını, bu nedenle izleyicinin hikayenin kendileriyle hiçbir ilgisi olmadığını düşündüğünü belirtti. Takahata, bu zihniyeti dağıtmak istediğini savundu. Nosaka, film karakterlerinin "eğleniyor olup olmadıklarını" sorduğunda, Takahata, Seita ve Setsuko'nun "önemli" günler geçirdiğini ve "günlerinden keyif aldıklarını" açıkça tasvir ettiğini belirtti. Takahata, Setsuko'nun hatta Seita'dan daha zor animasyon karakteri olduğunu ve daha önce beş yaşın altındaki bir kızı hiç tasvir etmediğini söyledi. Takahata, "Bu açıdan bakıldığında, kitabı filme çevirirken, Setsuko elle tutulur bir kişi haline geliyor" diye açıkladı ve dört yaşındakilerin genellikle daha iddialı ve kendine merkezci hale geldiklerini, bu yaşta kendi isteklerini elde etmeye çalıştıklarını belirtti. Takahata, bir sahnede "Seita'nın artık dayanamadığı" bir sahne olabileceğini, ancak bunun "bir hikayeye dahil etmenin zor" olduğunu açıkladı. Takahata, filmin Seita'nın bakış açısından olduğunu "ve hatta objektif pasajların bile hislerine filtrelenmiş olduğunu" belirtti.

Takahata, geleneksel olmayan animasyon yöntemlerini kullanmayı düşündüğünü ancak "programın planlandığı ve filmin yayın tarihinin belirlendiği, ve ekibin bir araya getirildiği" için böyle bir deneme yanılma yaklaşımı için yer olmadığının açık olduğunu söyledi. Ayrıca, Japon animasyonunda Japonya'yı gerçekçi bir şekilde tasvir etmenin "izin verilmediğini" belirtti. Animatörler genellikle yabancı ülkeleri nasıl tasvir edeceklerine dair araştırma yapmak için yurtdışına seyahat ederlerdi, ancak bu tür bir araştırma daha önce Japon bir ortam için yapılmamıştı. Film yaparken, Takahata, Seita'nın Setsuko'nun cesedini yakması sahnesini çeşitli kesimlerde oluşturdu. Takahata, bu sahneye mükemmel bir versiyonu yaratmaya çalışarak bu sahneye çok zaman harcadı. Ancak bu kesimlerin her biri sonunda tamamlanmadı ve kullanılmadı.

Filmin çoğu illüstrasyon çizgisi geleneksel siyah yerine kahverengidir. Kara çizgiler yalnızca mutlaka gerektiğinde kullanıldı. Renk koordinatörü Michiyo Yasuda, bunun filmin daha yumuşak bir his vermesi için yapıldığını belirtti. Yasuda, bu tekniğin daha önce Grave of the Fireflies'da kullanılmadığını ve bunun bir meydan okuma olduğunu söyledi. Yasuda, kahverenginin siyahtan daha kontrast olmadığını ve bu nedenle kullanılmasının daha zor olduğunu açıkladı.

Grave of the Fireflies, Takahata'nın Studio Ghibli ile yapılan ilk animasyon filmidir.

Takahata, o zamanlar Nippon Animation'da çalışan tanınmış animatörler Yoshifumi Kondō ve Yoshiyuki Momose ile çalışmayı ısrar etti. Her iki animatör de karakterlerin animasyonlarını akıcı ve gerçekçi bir şekilde yaratmada önemli bir rol oynadı.

Takahata, Okayama'daki hava saldırısının gerçekçi bir tasviri oluşturmak için kişisel deneyimlerinden yararlandı. Bir röportajda, parlayan bomba görüntülerini yeniden yaratan TV programları ve filmleri eleştirdi, "Parıltı veya patlama içermiyorlar, oradaydım ve bunu yaşadım, bu yüzden nasıl olduğunu biliyorum."

Film, Nosaka'nın günlük bulaşık yıkama ve kişisel abdest alışkanlıklarını gerçekleştirdiği Niteko-ike göletini (ニテコ池)

Filmin adı
----------

Japoncada isimler çoğul durumda değişikliğe uğramazlar yani *hotaru* tek veya birden fazla ateş böceğini ifade ediyor olabilir. Filmde Seita ve Setsuko ateş böceklerini yakalayıp, yaşadıkları bomba sığınağını aydınlatmak için kullanırlar. Ertesi gün Setsuko ölmüş böcekler için bir mezar kazar ve "Neden ateş böcekleri bu kadar çabuk ölüyor" diye sorar. Yani isim, olayın sembolik ve tematik önemini artırmak için kullanılmış olabilir.

Alternatif olarak Setsuko, isimdeki "ateş böceği" olabilir. Setsuko erken ölüyor ve ailenin uygun bir cenazesi olan tek üyesi. Eğer öyle ise filmin adı *Bir Ateş Böceğinin Mezarı* şeklinde yorumlanabilir.

Filmin Japonca adında *hotaru* (ateş böceği) sözcüğü genellikle kullanılan tek kanji 蛍 ile değil de iki kanji ile 火 (*hi*, ateş) ve 垂 (*tareru*, su damlasının yapraktan neredeyse düşecek durumda olması gibi asılmak, sarkmak anlamında) yazılmıştır. Bu ateş böceği görüntülerinin ateş damlalarını andırması gibi yorumlanabilir.

Eleştirel görüşler
------------------

*Ateşböceklerinin Mezarı* film eleştirmenlerinden ve izleyenlerden övgü dolu yorumlar aldı. 34 incelemenin değerlendirildiği eleştiri topluluğu sitesi Rotten Tomatoes'ta %97'lik bir yüzde yakaladı ve 10 üzerinden 9.1 puan aldı. Eleştirilerin ortak kanısı kısmında "Acı çekerek üzen bir anti savaş filmi, *Ateşböceklerinin Mezarı* Studio Ghibli'nin en derinden güzel, en unutulmaz eserlerinden biridir." yazmaktadır. IMDb'de ise 300.000'e yakın kullanıcının oyunda ortalama 8.5 puan elde ederek *En iyi 250 film* sıralamasında 60. sırada yer almaktadır.

Notlar
------

1. ↑  "*GRAVE OF THE FIREFLIES* (12A)" [*ATEŞ BÖCEKLERİNİN MEZARI* (12A)]. British Board of Film Classification. 17 Mayıs 2013. 14 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2013.
2. ↑  超意外な結果!?ジブリ映画の興行収入ランキング [Çok Şaşırtıcı Bir Sonuç! Ghibli Filmlerinin Gişe Hasılatı Sıralaması]. *シネマズ PLUS (Cinemas PLUS)* (Japonca). 25 Haziran 2016. 9 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2019.
3. ↑  "Grave of the Fireflies – Studio Ghibli Fest 2018 (2018)" [Ateş Böceklerinin Mezarı-Studio Ghibli Festivali 2018 (2018)]. *Box Office Mojo*. 16 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2019.
4. ↑  Goldberg, Wendy (2009). "Transcending the Victim's History: Takahata Isao's Grave of the Fireflies". *Mechademia*. Cilt 4. ss. 39-52. doi:10.1353/mec.0.0030.
5. ↑  Takahata Isao, "Isao Takahata on Grave of the Firefies" *Ateşböceklerinin Mezarı* için hazırlanmış DVD'de yer alan altyazılı söyleşisi (Central Park Media, 2002).
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2016.

Dış bağlantılar
---------------

* AllMovie'de *Ateşböceklerinin Mezarı*
* IMDb'de *Ateşböceklerinin Mezarı*
* Central Park Media'daki *Ateşböceklerinin Mezarı* sayfası
* Nausicaa.net stesinde bazı bilgiler11 Haziran 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Grave of the Fireflies* Roger Ebert'in Büyük Film Koleksiyonunda *Ateşböceklerinin Mezarı*17 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Filmin *live-action* versiyonu15 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Resmî site

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* VIAF: 316752206

 |