**Halil Ethem Eldem** (d. 1861, İstanbul - ö. 17 Kasım 1938), Sadrazam İbrahim Ethem Paşa’nın oğlu, Osman Hamdi Bey'in küçük kardeşidir.

Zürih Üniversitesi'nde tabii ilimler, Viyana Poliklinik Yüksek Okulu'nda tabii ilimler ve kimya eğitimi aldı. Basel Üniversitesi'nde felsefe doktorası yapmıştır. Seraskerlik Fabrikalar Nezareti'nde müşavirlik, Genelkurmay Dairesi Tercüme Şubesi'nde mütercimlik, İstanbul Şehremini, Asar-ı Atika Müzeleri Müdürlüğü, Darüşşafaka, Mülkiye Mektebi, Darü’l-Muallimin ve Darülfünun tabiiyye ve jeoloji öğretmenliği, Sanayi-î Nefise Mektebi'nde müdürlük, Tarih-i Osmani Encümeni üyeliği, Maarif Vekaleti Türk Tarih Encümeni üyeliği, Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti kurucu üyeliği ve asbaşkanlığı, TBMM IV.ve V. Dönem İstanbul milletvekilliği ile IV. ve V. Dönem Kitaplık Encümeni Reisliği yapmıştır. Leibzig ve Bal Darülfünunları fahrî felsefe doktorluğu unvanı sahibidir. Evli ve iki çocuk babasıdır.

Hayatı
------

Mektup (1909)
İlköğrenimini Kaptan İbrahim Paşa Rüştiyesi’nde orta öğrenimini Berlin’de, yüksek tahsilini ise Zürih, Viyana ve Basel’de tamamladı. Basel Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde doktora yapmış ve 1885’te İstanbul’a dönmüştür. Sırasıyla Bâb-ı Seraskeri Fabrikalar Nezareti, Erkân-ı Harbiye Dairesi, Dârüşşafakati’l-İslâmiye, Mekteb-i Mülkiye, Dârülmuallimin, Dârülfünûn, Âsâr-ı Atîka Müze-i Hümâyunu, İstanbul Şehreminliği, İstanbul Âsâr-ı Atîka Muhipleri Cemiyeti, Âsâr-ı Atîka Encümeni, Târîh-i Osmânî Encümeni, Türk Tarih Kurumu gibi kurum ve kuruluşlarda çalışmıştır. 1 Mart 1931’de emekli olan Halil Bey, aynı yıl içinde İstanbul’dan milletvekili seçilerek iki dönem bu görevi sürdürmüş ve 17 Kasım 1938’de ölmüştür.

Halil Bey, Osmanlı döneminin sonları ile Cumhuriyet döneminin başlarında faaliyet göstermiş Türk kültür tarihinin önemli bir şahsiyetidir. Âsârı Atîka Müzesi’nin başında bulunmasından dolayı daha çok ilkçağ eserleriyle ilgilenmiş, fakat bunun yanında Türk-İslam kitâbe ve sikkeleriyle de uğraşmıştır. Nitekim Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmuası ve Türk Tarih Encümeni Mecmuası’nda yayınlanan makalelerinin birkaçı hariç hepsi kitâbeler hakkındadır. Türk müzeciliğinin gelişmesinde önemli katkıları olan Halil Bey, Anadolu’daki yüzlerce kitâbenin toplanıp yayımlanması, Türk mimari eserlerinin korunması ve ihyâsı konusunda gayret göstermiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950)" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 6 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Ağustos 2022.

| * g
* t
* d
İstanbul belediye başkanları |
| --- |
| Osmanlı dönemi (1855-1923) | 
* Pepe Salih Paşa
* Hacı Hüsam Efendi
* Osman Raşid Paşa
* Hüseyin Hasib Bey
* Ahmed Şükrü Bey
* Hacı Ahmed Efendi
* Hüseyin Hasib Bey
* Server Paşa
* İbrahim Haydar Efendi
* Ali Rıza Bey
* Mehmed Besim Bey
* Zülüflü Ali Paşa
* Hekim İsmail Paşa
* Fevzi Bey
* Hekim İsmail Paşa
* Şevket Bey
* Ali Kabuli Paşa
* Cenanizade Mehmed Kadri Paşa
* Mehmed Halet Paşa
* Cenanizade Mehmed Kadri Paşa
* Refik Ali Rıza Bey
* Abdullah Galib Paşa
* Ahmed Rasim Paşa
* Reşid Paşa
* Yusuf Rıza Paşa
* Mehmed Arif Paşa
* Yusuf Rıza Paşa
* Ahmed Mazhar Paşa
* Rıdvan İsmail Paşa
* Reşid Mümtaz Paşa
* Şerif Mehmed Rauf Paşa
* Mustafa Ziver Bey
* Hâzım Bey
* Halil Ethem Bey
* Mehmed Tevfik Bey
* Subhi Aslan
* Hüseyin Kazım Bey
* Tevfik Bey
* Cemil Topuzlu
* İsmet Bey
* İsmail Canbulat
* Bedri Bey
* Sezai Bey
* Cemil Topuzlu
* Yusuf Ziya
* Cemil Topuzlu
* Hayreddin Nedim Bey
* Salim Paşa
* Yusuf Razi Bey
* Mehmed Ali Bey
* Mehmed Celal Bey
* Mehmed Ziyaeddin Bey

 |
| Vali (1923-1958) | 
* Ali Haydar Yuluğ
* Emin Erkul
* Muhittin Üstündağ
* Lütfi Kırdar
* Fahrettin Kerim Gökay
* *Kemal Hadımlı*
* Mümtaz Tarhan
* Ethem Yetkiner

 |
| Belediye (1958-1960) | 
* Kemal Aygün

 |
| Askerî dönem (1960-1963) | 
* Refik Tulga
* Şefik Erensü
* Refik Tulga
* *Turan Ertuğ*
* Kamuran Görgün
* *Kadri İlkay*
* *Niyazi Akı*
* Mustafa Necdet Uğur

 |
| Belediye (1963-1980) | 
* Haşim İşcan
* *Faruk Ilgaz*
* Fahri Atabey
* Ahmet İsvan
* Aytekin Kotil

 |
| Askerî dönem (1980-1984) | 
* Hakkı Akansel
* Ecmel Kutay
* Abdullah Tırtıl

 |
| Büyükşehir (1984-günümüz) | 
* Bedrettin Dalan
* Nurettin Sözen
* Recep Tayyip Erdoğan
* Ali Müfit Gürtuna
* Kadir Topbaş
* Mevlüt Uysal
* Ekrem İmamoğlu
* *Ali Yerlikaya*
* Ekrem İmamoğlu

 |
| *Eğik* yazılanlar vekâleten görev yapmışlardır
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb145932101 (data)
* CiNii: DA12776770
* GND: 117414999
* ISNI: 0000 0000 8163 5884
* LCCN: n85039636
* NLG: 228823
* NLI: 987007271352705171
* NTA: 074768069
* RERO: 02-A023581428
* SUDOC: 069522715
* TDVİA: eldem-halil-ethem
* ULAN: 500317262
* VIAF: 90735482
* WorldCat: lccn-n85039636

 |