**Ömer bin Ubeydullah bin Ma'mer** et-Teymi (702 veya 703'te öldü), Haricilerle savaşlarında Zübeyriler ve Emevi halifeliklerinin komutanıydı ve 7. yüzyılın sonlarında Kureyş'in Teym boyunun reisiydi.

Erken yaşamı
------------

Ömer, Kureyş'in Teym kabilesinden Ubeydullah bin Ma'mar bin Osman bin Amr bin Ka'b bin Teym'in oğluydu. Büyükbabası Ma'mer, 630'da Mekke'nin fethinden sonra Kureyş'in büyük bir kısmıyla birlikte İslam'a geçen Muhammed'in sahabesiydi. Babası Ubeydullah, Fars'taki büyük Sasani kale şehri İstahr'ın fethinde komutandı ve kaynaklar farklı yılları (643–644, 649–650 veya 650–651) belirtmesine rağmen büyük ihtimalle savaş sırasında öldü.

Ömer, sonraki yıllarda Teym kabilesinin lideri oldu. Dördüncü halife Ali'nin (h. 656-661) ölümünden sonra Suriye merkezli Emeviler halifeliği ele geçirdi, ancak 680-683'te Emevi yönetiminin muhalifleri isyan ederek İkinci Müslüman İç Savaşı'nı başlattı. Emeviler, Irak, İran ve Arabistan'ın 683-684'te Mekke merkezli halife Abdullah ibn el-Zübeyr'in yönetimi altına girmesiyle Halifeliğin çoğu toprakları üzerindeki kontrolünü kaybetti. Ebu Bekir'in torunu İbnü'l-Zübeyr'in yönetimi altında Teym iktidarda bir ölçüde nüfuz sahibi oldu.

Zübeyrîler dönemi
-----------------

Zübeyrîlerin Irak'taki ana mücadelesi, Halife Ali'nin (h. 656-661) oğlu Muhammed bin Hanefiyye adına hüküm süren Kufe hükümdarı Muhtar es-Sakafi'den geldi. Basra'nın Zübeyri valisi Mus'ab bin Zübeyr, 686 yılında Muhtar'a karşı saldırıya geçti ve Harura Savaşı'nda Ömer'i ordusunun sol kanadının komutanı olarak atadı.

### İran'da Haricilerle mücadele

Mus'ab bin Zübeyr, Ömer'i İran'ın güneyindeki İstahr merkezli Fars eyaletinin valisi olarak atadı. 687'de Şapur'da, hem Emevilere hem de Zübeyrilere karşı olan bir Haricî grubu olan Azarika'nın saldırısını savuşturdu. Onları İstahr'a kadar takip etti; burada oğlunu kaybettiği zorlu bir savaşın ardından Ömer, Azarika'yı geri çekilmeye zorladı. Şehrin yakınındaki Tamastan Köprüsü'nde Azarika köprüyü keserek Kirman ve İsfahan'a dağıldı. Gücünü yeniden toparlayan Azarika, Basra'ya karşı büyük bir taarruz başlattı ve oraya giderken Fars'taki bölgelerden geçti. Azarika'nın Basra'daki Mus'ab'a saldırmak için kendi vilayeti üzerinden geçmesi durumunda Mus'ab'ın gazabından korkan Ömer, onları takip etti. Kuvvetleri Azarika'yı geçemedi ve Basra'ya komşu Ahvaz vilayetinde kamp kurarak şehre saldırılarını başlattılar.

Basra valisi olması
-------------------

Mus'ab, Emevi halifesi Abdülmelik'le yüzleşmek için sefere çıkarken, Basra'da Ömer'i yerine görevlendirdi. Bu süre zarfında Basra'nın eteklerindeki Cufra bölgesinde Emevi ailesinden Halid ibn Abdallah ibn Halid ibn Asid liderliğinde Emevi yanlısı bir ayaklanma patlak verdi. Çatışma yirmi dört veya kırk gün sürdü ve bu süre zarfında Ömer, Mus'ab'ın gönderdiği adamlarla takviye edildi. Ayaklanma, Halid'in Suriye'ye çekilmesi ve Mus'ab'ın emriyle Basra'da kalan Emevî yanlısı aşiret askerlerinin cezalandırılmasıyla sona erdi. Abdülmelik 691'de Mus'ab'ı mağlup etti ve Emeviler ertesi yıl Mekke'de İbnü'l-Zübeyr'i öldürerek Halifeliğin çoğunu kendi yönetimleri altına aldılar.

Kaynaklar
---------

1. ↑  Lecker 1995, s. 79.
2. ↑  Lecker 2000, s. 401.