Develili Aşık Seyrani (1800-1866)

Develi Belediye Başkanı Mehmet Özdemir tarafından heykeltıraş Gürdal Duyar'a yaptırılan heykel 30 Nisan 1976'da Develi'de Çarşı Camii önündeki parka dikilmiştir.
**Âşık Seyrani**, Türk halk ozanı.

Develi'li (Everek) Seyrani'nin doğum tarihi kesin değildir. 1800 veya 1807 yılında doğduğuna dair kayıtlar vardır. Bugün Kayseri ilinin ilçesi olan, o yıllarda Everek adıyla bilinen Develi'de doğmuştur. Asıl adı Mehmet'tir.

Babası fakir bir mahalle camii imamı olan Hoca Cafer Efendi'dir. Çocukluğu ekonomik güçlüklerle geçmesine rağmen babasının sayesinde medrese eğitimi almaktan geri kalmamıştır.

Seyrani'nin hayatı ile ilgili kesin bilgiler mevcut olmadığından halk kendisi için bazı menkıbeler yayarak bu eksikliği gidermeye çalışmıştır. Seyrani'nin ününü duyan çevre vilayet ve kaza aşıkları sık sık Develi'ye gelerek onunla atışırlar. Seyrani ustalığını konuşturarak onları pes ettirir. Ama artık ona Develi dar gelmeye başlamıştır, İstanbul'a gitmeyi arzular.

Seyrani, büyük bir ihtimalle Sultan Abdülmecit'in tahta geçtiği yıl olan 1839 yılında İstanbul'a gelir. O yıllarda İstanbul'da semai kahvelerine, söz meclislerine ilgi gösterilir, aşıklar birer bilge kişi olarak görülür, dinlenirdi. Bu meclislerin tiryakileri, aşıkları yalnız bırakmaz, onları meclisten meclise, kahveden kahveye taşırlardı. Saray'da devlet erkanının konaklarında, zenginlerin köşklerinde bir araya gelen aşıklar, birbiriyle tanışır, söyleşir, atışırlardı. Bazı paşa ve beyler, şairleri himaye eder onlara rahat bir hayat sağlarlardı. Böylesi bir zamanda İstanbul'a giden Seyrani, zamanın saz ve kalem şairleriyle tanışır, bilişir. Seyrani, İstanbul'a gelmişken yarım kalan medrese öğrenimini tamamlar. Şu sözleriyle tanımlamıştır bugünlerini:

*"Yedi yıl eğlendi, kaldı Seyrani*
*Bütün tahsil etti ilmi irfanı*
*Sendeyken her türlü mürüvvet kanı*
*Bulmadın derdime çare İstanbul"*

Ancak Seyrani karakteri gereği, etrafında gördüğü yanlışlıklara, bu yanlışlıkları yapan Padişah da olsa görmezlikten gelemeyen ve şiirlerinde bu durumları ağır bir şekilde hicveden bir şairdir. Bu yüzden hakkında soruşturma açılmış ve yakalanmamak için de Develili bir dostunun yardımıyla Develi'ye kaçmak zorunda kalmıştır.
Bir süre burada kalan Seyrani daha sonra Halep'e gider. Burada da tutunamayan Seyrani tekrar Develi'ye gelir.
Yakalandığı sinir hastalığından dolayı ona "Deli Seyrani" denmiş, son yıllarını Develi'de yoksulluk içinde geçirmiştir.

Yoksulluğunu, çektiği acıları, dik kafalı bir ozan oluşuna bağlamak pek yanlış olmaz. Seyrani devrindeki gelişmeleri yakından takip etmiş, yanlışlıkları eleştirmiş, şiirlerinde kendisinden önceki ozanların alışılmış konu sınırlarının dışına çıkmıştır. Olaylara genellikle eleştirel gözle bakmış ve halkın sesi olmaya özen göstermiştir. Şiirleri hem ele aldığı konu bakımından hem de kafiye yapısı bakımından çeşitli ve zengindir. Şiirlerini daha çok hece ölçüsüyle yazmıştır. Asıl ününü hece ölçüsüyle yazdığı koşma, semai, destan, nefes ve şathiyeleriyle kazanmıştır. Şiirlerinde daha önce kimsede rastlanmayan kafiye yapılarına yer vermiştir. Şiirlerinde bazen bir tarikat ehli, bazen siyasi bir eleştirmen, bazen de koyu bir aşık olur. Bu da Seyrani'nin içten, dindar, duygulu ve duyarlı bir kişi olduğunu gösterir.

Hakkında yazılanlar
-------------------

* Okay, Haşim Nezihi (1953). *Develili (Everekli) Seyranî: Hayatı ve Şiirleri*. İstanbul: Maarif Kitaphanesi. OCLC 21622856, OL OL26355207M

Kaynakça
--------

1. ↑  SEYRÂNÎ[*ölü/kırık bağlantı*]
2. ↑  "HİKMET VE HİCİV ŞAİRİ OLARAK SEYRÂNÎ". 16 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2017.

| * g
* t
* d
Âşık edebiyatı |
| --- |
| 16. yüzyıl | 
* Bahşi
* Çırpanlı
* Geda Musli
* Hayali
* Köroğlu
* Kul Mehmed
* Öksüz Dede

 |
| 17. yüzyıl | 
* Âşık Ömer
* Ercişli Emrah
* Gevherî
* Karacaoğlan
* Kayıkçı Kul Mustafa
* Kuloğlu
* Öksüz Dede

 |
| 18. yüzyıl | 
* Aşık Abdi
* Aşık Bağdadi
* Aşık Halil
* Agahi
* Levni

 |
| 19. yüzyıl | 
* Âşık Esrari
* Âşık Mesleki
* Âşık Seyrani
* Âşık Veli
* Âşık Şenlik
* Bayburtlu Zihni
* Dadaloğlu
* Dertli
* Erzurumlu Emrah
* Hüseyin Tenecioğlu
* Ruhsati
* Sümmânî

 |
| 20. yüzyıl | 
* Ahmet Çelik
* Âşık Alesker
* Âşık Feymani
* Âşık Reyhani
* Âşık Ummani
* Âşık Veysel
* Dertli Divani
* Dursun Kılıç (âşık)
* Mahzuni Şerif
* Murat Çobanoğlu
* Neşet Ertaş
* Şeref Taşlıova

 |
| Önemli kavramlar | 
* Âşık
* Ağırlama
* Atışma
* Bade
* Bağlama
* Cönk
* Destan
* Doğaçlama
* Koşma
* Lebdeğmez
* Mani
* Türk halk edebiyatı

 |

| * g
* t
* d
Türk halk edebiyatı |
| --- |
| Şairler ve kahramanlar | Âşık Beyhani · Âşık Alesker · Aşık Ferrahi · Aşık Gülabi · Aşık Hüdai · Aşık Reyhani. Âşık Seyrani · Sümmânî · Âşık Veysel · Bayburtlu Zihni · Dadaloğlu · Dertli · Eşrefoğlu Abdullah Rûmî · Feyzullah Çınar · Hacı Bektaş-ı Veli · Karacaoğlan · Kaygusuz Abdal · Kayıkçı Kul Mustafa · Kul Himmet · Kul Nesimi · Köroğlu · Mahzuni Şerif · Murat Çobanoğlu |
| Şiir biçimleri | Koşma · Türkü · Taşlama · Tekerleme · Mani · Deyiş · Ninni · Ağıt · İlahi · Âyin · Tapuğ · Cumhur · Bilgelik · Semai · Varsağı · Selis · Devriye · Şathiye · Tevhid · Nutuk · Deme · Duvaz · Güzelleme · Hoyrat · Kalenderî · Kavuştak · Koçaklama · Halk müziği · Geraylı |
| Nesir türleri | Destan · Masal · Kahramanlık öyküleri · Hikâye · Evliya menkıbesi · Halk hikâyesi · Fıkra · Atasözü · Deyim |