***Hynerpeton*** ("Hyner'in sürünen hayvanı"), yaklaşık 365 ila 363 milyon yıl önce Geç Devoniyen döneminde Pennsylvania'nın nehirlerinde ve göletlerinde yaşayan, soyu tükenmiş bir erken dört uzuvlu omurgalı cinsidir. *Hynerpeton'un* bilinen tek türü, adını tanımlayanınn büyükbabası, şehir plancısı Edward Bassett'ten alan ***H. bassetti'dir.*** *Hynerpeton*, Amerika Birleşik Devletleri'nde keşfedilen ilk Devoniyen dört uzuvlu omurgalısı olduğu ve muhtemelen iç (balık benzeri) solungaçlarını ilk kaybedenlerden biri olduğu bilinmektedir.

Bu cins, Hyner, Pennsylvania'daki Red Hill fosil sahasında keşfedilen birkaç kalıntıdan bilinmektedir. En dikkate değer fosil, tümü tek bir omuz kemiğine bağlı cleithrum, skapula ve korakoidden (ancak interklavikula ve klavikulalardan değil) oluşan büyük bir endokondral omuz kuşağıdır. Bu omuz kemiğinin iç yüzeyi, göğüs çevresindeki benzersiz bir dizi güçlü kas için bağlantı noktaları olduğuna inanılan bir dizi çöküntüye sahiptir. Bu, *Hynerpeton'a* *Ichthyostega* ve *Acanthostega* gibi diğer Devoniyen uzuvlu omurgalılarına kıyasla gelişmiş hareketlilik ve ağırlık taşıma yetenekleri vermiş olabilir. Kleithrum (omuzun üst bıçağı), çoğu tetrapodun aksine skapulokorakoid (omuzun alt plakası, omuz yuvasının önünde) ile kaynaşmıştır, ancak omuz kuşağı çoğu balığın aksine kafatasından bağımsızdır.

Hynerpeton, Ichthyostega ve Acanthostega gibi hayvanlar paleontologların büyük çoğunluğu tarafından Tetrapoda taç grubunun dışına yerleştirilse de, ilk dört uzuvlu omurgalılara bazen tetrapodlar denir (terimin özelliklere dayalı bir tanımı kullanılır). Kladistik (ilişkilere dayalı) bir bakış açısından, daha doğru bir terim "kök-tetrapod" veya "stegocephalian" olacaktır; bu, modern amfibiler (Lissamfibi), sürüngenler, memeliler ve kuşlar gibi gerçek tetrapodlara yol açacak hayvan soyunun bir parçası olduklarını gösterir.

*Hynerpeton*, Geç Devoniyen döneminde, çeşitli su balıkları ve kara omurgasızları ekosisteminin yaşadığı sıcak bir taşkın yatağı olan Red Hill fosil bölgesinden geliyor. *Hynerpeton*, ilk keşfedilen olmasına rağmen, bölgeden bilinen dört uzuvlu omurgalıların birkaç türünden biriydi. *Hynerpeton* gibi hayvanların, daha derin nehirlerde yaşayan yırtıcı balıklardan izole edilmiş, yumurtlayabilecekleri sığ havuzlar bulmak için amfibi yaşam tarzlarını kullanabildikleri teorileştirildi.

 Nobu Tamura'dan son derece spekülatif yaşam restorasyonu

Sınıflandırma
-------------

*Hynerpeton* birçok filogenetik analize dahil edilmemiştir, ancak onu dahil edenler genellikle onu Tetrapoda'ya giden bir dizi kök tetrapod üzerinde bir geçiş formu olarak yerleştirir. Kleithrumun şekli ve dal sonrası laminanın kaybı, *Acanthostega'dan* (ve genellikle *Ichthyostega'dan* da) daha yükseğe yerleştirilmesine izin verir, ancak tek parça bir endokondral omuz kuşağının tutulması genellikle *Tulerpeton'dan* daha yükseğe yerleştirilmediği anlamına gelir. Aşağıdaki, Ruta, Jeffery ve Coates'e (2003) dayanan basitleştirilmiş bir kladogramdır:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Stegocephalia | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Elpistostege* |
|   |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Elginerpeton*  |
|   |
|   | *Obruchevichthys* |
|   |

 |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Ventastega*  |
|   |
|   | *Metaxygnathus* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Acanthostega*  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Ichthyostega*  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | ***Hynerpeton***  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Tulerpeton*  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | Whatcheeriidae  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Crassigyrinus*  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | (Taç tetrapodlar)  |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Ayrıca bakınız
--------------

* *Ichthyostega*
* *Acanthostega*

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Daeschler (29 Temmuz 1994). "A Devonian Tetrapod from North America". *Science*. **265** (5172): 639-642. doi:10.1126/science.265.5172.639. PMID 17752761.
2. ↑  Coates (2008). "Ever Since Owen: Changing Perspectives on the Early Evolution of Tetrapods" (PDF). *Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics*. **39**: 571-92. doi:10.1146/annurev.ecolsys.38.091206.095546. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
3. ↑  Ruta (7 Aralık 2003). "A supertree of early tetrapods". *Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences* (İngilizce). **270** (1532): 2507-2516. doi:10.1098/rspb.2003.2524. ISSN 0962-8452. PMC 1691537 $2. PMID 14667343.

Dış bağlantılar
---------------

* *Hynerpeton*, Devonian Times'da 11 Mayıs 2008[Tarih uyuşmuyor] tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Red Hill'de kim kim (Devonian Times) 17 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hynerpeton'un Red Hill'deki Kim kimdir (Devonian Times) hakkındaki sayfası (fosil resimleriyle birlikte) 14 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Chicago Tribune'den Hynerpeton ile* ilgili haber raporu (29 Temmuz 1994) 17 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *NewScientist'ten Hynerpeton ile* ilgili haber raporu (6 Ağustos 1994) 8 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q132802
* BioLib: 417152
* EoL: 61150435
* Fossilworks: 295090
* GBIF: 4816231
* IRMNG: 1234543

 |