Başlığın diğer anlamları için Baltimore (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Baltimore**, ABD'nin Maryland eyaletinin en kalabalık şehridir. Baltimore, 2020 nüfus sayımında 585.708 olan nüfusuyla Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık 30. şehridir. Baltimore, 1851 yılında Maryland Anayasası tarafından bağımsız bir şehir olarak belirlendi ve bugün ülkedeki en kalabalık bağımsız şehirdir. 2020 nüfus sayımı itibarıyla Baltimore metropolitan alanının nüfusunun 2.838.327 olduğu tahmin edilmektedir ve bu da onu ülkenin 20. en büyük metropolitan alanı yapmaktadır. Daha büyük Washington metropolitan alanıyla birleştirildiğinde, Washington-Baltimore birleşik istatistik alanı (CSA), 2020 ABD nüfus sayımına göre 9.973.383'lük bir nüfusa sahiptir ve ülkenin üçüncü en büyük nüfusudur.

Günümüzde Baltimore olarak bilinen arazi, Paleo-Kızılderililer tarafından avlanma alanı olarak kullanıldı. 1600'lerin başında Susquehannocklar burada avlanmaya başladı. Maryland Kolonisi'nden insanlar, Avrupa ile tütün ticaretini desteklemek için 1706 yılında Baltimore Limanı'nı kurdular ve 1729 yılında Baltimore Kasabası'nı kurdular.

Tarihçe
-------

ABD'nin İngiltere'den bağımsızlığını kazanmasından önce Baltimore'un içinde bulunduğu bölge Maryland Kolonisi olarak biliniyordu. Koloninin meclisi 1706 yılında sonradan Baltimore'un üzerinde kurulacağı yerin tütün nakliyatı yapan gemilerin demirleyeceği bir liman olarak kullanılmasını onayladı. 30 Temmuz 1729 tarihinde de burada bir kent kurulması kararlaştırıldı. Kente koloninin ilk valisi olan Lord Baltimore'un adı verildi.

Baltimore 18. yüzyıl boyunca hızla gelişti. Atlantik Okyanusu kıyısındaki New York ve Boston gibi kentlerle birlikte liman işlevi gördü. Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda önemli bir rol oynadı. 1812 ABD-Birleşik Krallık Savaşı'nda Baltimore Birleşik Krallık savaş gemileri tarafından topa tutuldu. Kentin sakinlerinden Francis Scott Key bu savaş sırasında The Star-Spangled Banner adlı yurtsever bir şarkıyı besteledi. Bu şarkı 1931 yılında ABD Kongresi tarafından ABD Ulusal Marşı olarak kabul edildi.

ABD İç Savaşı sırasında Maryland köleliğin yasal olduğu bir eyalet olmasına rağmen Baltimore Amerika Konfedere Devletleri'ne katılmadı. Ancak ABD'den ayrılma taraflısı olan gruplar 1861 yılında Baltimore'da büyük bir gösteri yaptılar. Buna rağmen 1864 yılında Maryland'da kölelik yasaklandı.

1904 yılında Baltimore'da çıkan büyük bir yangın 30 saat içinde 1500 binanın yanmasına neden oldu. Yangından sonra kentin büyük bir bölümü yeniden inşa edildi.

Baltimore'un nüfusu 1950 yılında 949.708 kişiyle doruğuna ulaştı. O tarihte Baltimore Detroit'in ardından ABD'nin en büyük 6. kenti konumundaydı. Ancak 20. yüzyılın ikinci yarısında kentin nüfusu giderek azalmaya başladı. 2000 yılında nüfus 636.251 sayısına kadar düştü. Günümüzde Baltimore'un nüfusu sabit hale gelmiştir ve 637.455 civarındadır.

Ayrıca ünlü yüzücü Michael Phelps'in memleketi olarak bilinir.

Coğrafya
--------

### Konum

Baltimore şehri kuzey-merkezi Maryland'de "Patapco Nemri'nin Chesapeake Körfezi'ne karıştığı mevkiye yakın olarak konumlanmıştır. Aynı zamanda şehir "Piedmont Platosu" ile "Atlas Okyanus Sahil Ovası" 'nı birleştiği "düşme doğrusu" üzerinde mevkilenmiş olup bu nedenle Baltimore şehri, plato üzerinde bulunan "Yukarı Kent" ile sahil ovası üzerindeki "Aşağı Kent" olarak ayrılabilmektedir. Şehrin rakımı limanda olan minimum 0 metreden şehrin kuzeybatısı köşesinde bulunan, "Pimlico" semtinde maksimum 150 metre arasında değişmektedir.

ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerine göre şehrin toplam yüzölçümü 238.41 km² olup bunun 09.64 km²'si kara ve 28.77 km²'si ise su yüzeylidir. Böylece şehrin tüm yüzölçümünün %12,07 oranı su yüzeylidir.

Baltimore şehri birçok yönde "Baltimore Kontluğu" ile sınır komşusudur ve ancak kuzeydoğuda "Anne Arundel Kontluğu" ile de müşterek sınırı bulunur.

İklim
-----

Baltimore Şehri'nde dört mevsimde birbirinden değişik iklim şartları bulunmakta olduğu için şehir arazileri iklimi "nemli subtropikal iklim" ve daha bilimsel olarak *Kopfen sıralaması: Cfa* iklimi olarak sınıflandırılmaktadır. Yazlar çok sıcak ve nemli geçmekte ve birçok yaz öğleden sonraları yüksek sıcak ve yüksek nem dolayısıyla yıldırımlı gök gürültülü fırtına ortaya çıkmaktadır. İlkbahar ve sonbahar nispeten sıcak geçmektedir. İlkbahar yağışlı günler sayısı itibarıyla en ıslak mevsim olarak nitelendirilmektedir. Kışın havalar soğukça ama değişik geçmekte ve zaman zaman kar yağmaktadır. Ocak ayında günlük ortalama sıcaklık 2.1 °C olmakta ve mevsimlik kar yağışı 51 cm yi bulmakla beraber sıcaklık çok defa 10 °C aşmaktadır; ama bu arada yılda birkaç gece sıcaklık −7 °C altına da düşmektedir.

Baltimore'da her kış az olsa da donmuş yağmur ve dolu yağması olayı ortaya çıkmaktadır. Rüzgâr doğudan estiği zaman denizden gelen soğuk hava batıda bulunan yüksek arazi tarafından bir baraj gibi önü kapanmakta; bulutlar kümelenmekte ve donmuş yağmur veya dolu ortaya çıkmaktadır.

Şehrin şehirsel "ısı adası" etkisi ve Chesapeake Körfezi'nin ılımlayıcı etkisi dolayısıyla şehrin içi ve sahil bölgeleri Metropoliten Baltimore'un kara içinde bulunan varoşlarından daha sıcak olmaktadır. Bu nedenle metropoliten şehrin kuzey ve kuzeybatı varoşlarında kışın kar yağışları daha yüksek olmakta ve bazı bölgelerde yıllık ortalama kar yağışı 76 cm'yi geçmektedir.

Gözlemlenen en düşük sıcaklık 10 Şubat 1899 ve 9 Şubat 1934'te −22 °C; en yüksek gözlemlenen sıcaklık derecesi 22 Temmuz 2011'de 42 °C olmuştur. Ortalama olarak, 38 °C üstündeki sıcaklık gözlemlenen gün sayısı yılda 0.9 gün ve 32 °C üstündeki günlük sıcaklık ise 37 gün gözlemlenmiştir. Günlük sıcaklığın sıfırın altında olduğu gün sayısı yılda ortalama olarak 10 gündür.

 **Baltimore Sıcaklık ve Yağışlar Gözlem Özetleri**| Ay | Oca | Şub | Mart | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aylık Maksimum Günlük Sıcaklık (°C) | 26 | 29 | 36 | 37 | 38 | 41 | 42 | 41 | 39 | 36 | 31 | 29 | 42 (1936) |
| Aylık Ortalama Günlük Maksimum Sıcaklık (°C) | 7 | 8 | 14 | 20 | 25 | 30 | 33 | 31 | 27 | 21 | 15 | 9 | 20 |
| Aylık Ortalama Günlük Minimum Sıcaklık (°C) | -2 | -1 | 4 | 9 | 14 | 20 | 23 | 22 | 18 | 11 | 6 | 1 | 11 |
| Aylık Minimum Günlük Sıcaklık (°C) | -20 | -22 | -12 | -9 | 0 | 8 | 12 | 11 | 4 | -1 | -11 | -19 | -22 (1934) |
| Ortalama Aylık Yağışlar (mm) | 85.4 | 78.0 | 104.6 | 77.7 | 106.2 | 83.3 | 100.6 | 102.9 | 103.1 | 81.0 | 87.6 | 93.7 | 1,107.1}} |

Semtler
-------

Baltimore resmi semtleri haritasi
Baltimore halkı günlük yaşantılarında görüş tarzlarına göre şehri iki semtten oluşmuş görmektedirler: ya ana cadde olan Charles Sokağı'nın böldüğü "Doğu Baltimore" ve "Bati Baltimore" ta da diğer önemli ana cadde Baltimore Sokağı'nın böldüğü "Kuzey Baltimore" ve "Güney Baltimore". Bazen de bu dört bolum ayni zamanda kullanılarak şehrin semtleri Kuzeydoğu Baltimore, Kuzeybati Baltimore; Güneydoğu Baltimore, Güneybatı Baltimore olarak verilmektedir. Resmi olarak ise, özellikle şehir polisinin görev yapması için, Baltimore şehri (saat kadranı dönme yoluyla) 9 coğrafi semte bölünmüştür: Kuzey, Kuzeydoğu, Doğu, Güneydoğu, Güney, Güneybatı, Batı, Kuzeybatı ve Merkezi.

Kardeş şehirler
---------------

Baltimore'un resmen 11 tane kardeş şehri vardır:

* Mısır İskenderiye, Mısır
* İsrail Ascalon, İsrail
* Almanya Bremerhaven, Almanya
* Liberya Gbarnga, Liberya
* İtalya Genova, İtalya
* Japonya Kawasaki , Japonya
* Mısır Luksor, Mısır
* Ukrayna Odessa, Ukrayna
* Yunanistan Pire, Yunanistan
* Hollanda Rotterdam, Hollanda
* Çin Xiamen, Çin.

Resimler
--------

* Baltimore Şehir KonağıBaltimore Şehir Konağı
* Baltimore - iç liman manzarasıBaltimore - iç liman manzarası
* Baltimore - Washington AnıtıBaltimore - Washington Anıtı
* Baltimore - Enoch Pratt KütüphanesiBaltimore - Enoch Pratt Kütüphanesi
* Baltimore - Bromo Seltzer KulesiBaltimore - Bromo Seltzer Kulesi
* Baltimore - Bank of America binasıBaltimore - Bank of America binası
* Baltimore - Camden Yards Baltimore Orioles beyzbol takımı stadyumuBaltimore - Camden Yards Baltimore Orioles beyzbol takımı stadyumu
* Baltimore - Ulusal AkvaryumBaltimore - Ulusal Akvaryum
* Baltimore - Johns Hopkins ÜniversitesiBaltimore - Johns Hopkins Üniversitesi

Baltimore İç Liman Panoraması. Federal Hill tepesinden

Akşamleyin Baltimore İç Liman Panoraması. 

Baltimore Limanı Panoraması.

Ayrıca bakınız
--------------

* The Wire
* Baltimore'daki en yüksek binalar listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Maryland'ın Kontluklarında En Yüksek ve En Alçak Rakımlı Yerler". 3 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2007.
2. ↑  2010 ABD Nüfus Sayımı 21 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ABD Nüfus Sayımı Bürosu Coğrafya Bölümü, "Gazetteer Files: Counties", 2 Mart 2011. Erişim:16-03-2011.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Baltimore*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Baltimore Şehri resmi websitesi6 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* DMOZ Open Directory Projesi "Baltimore" maddesi (İngilizce)
* Wikivoyage "Baltimore" maddesi27 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Peter Kolchin, (1994) *American Slavery: 1619-1877*, New York: Hill and Wang, sayfa 81-82.

| * g
* t
* d
Maryland eyaleti |
| --- |
| Konular | 
* İklim
* Delegasyonlar
* Çevre
* Marylandlılar
* Coğrafya
* Jeoloji
* Hükümet
* Tarih
* Hukuk
* Devlet parkları
* Ulaşım
* Turistik bölgeler

 |
| Sosyal | 
* Kültür
* Suç
* Demografi
* Ekonomi
* Eğtimi
* Politika

 |
| Bölgeler | 
* Allegheny dağları
* Atlantik kıyı ovası
* Baltimore–Washington metropol alanı
* Blue Ridge
* Chesapeake
* Cumberland
* Delaware
* Delmarva Peninsula
* Doğu kıyısı
* Piedmont
* Ridge ve Apalaş Dağları Vadisi
* Güney Maryland
* Batı Maryland
* Batı kıyısı

 |
| Şehirler | 
* Aberdeen
* Annapolis
* Baltimore
* Bowie
* Cambridge
* College Park
* Cumberland
* Frederick
* Gaithersburg
* Greenbelt
* Hagerstown
* Havre de Grace
* Laurel
* Rockville
* Salisbury
* Takoma Park
* Westminster

 |
| İlçeler | 
* Allegany
* Anne Arundel
* Baltimore
* Calvert
* Caroline
* Carroll
* Cecil
* Charles
* Dorchester
* Frederick
* Garrett
* Harford
* Howard
* Kent
* Montgomery
* Prince George's
* Queen Anne's
* St. Mary's
* Somerset
* Talbot
* Washington
* Wicomico
* Worcester

 |

| * g
* t
* d
Nüfuslarına göre en büyük ABD şehirleri |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
1. New York
2. Los Angeles
3. Chicago
4. Houston
5. Phoenix
6. Philadelphia
7. San Antonio
8. Dallas
9. San Diego
10. San Jose

 | 
11. Detroit
12. San Francisco
13. Jacksonville
14. Indianapolis
15. Austin
16. Columbus
17. Fort Worth
18. Charlotte
19. Memphis
20. Baltimore

 | 
21. El Paso
22. Boston
23. Milwaukee
24. Denver
25. Seattle
26. Nashville
27. Washington, DC
28. Las Vegas
29. Portland
30. Louisville

 | 
31. Oklahoma City
32. Tucson
33. Atlanta
34. Albuquerque
35. Fresno
36. Sacramento
37. Long Beach
38. Mesa
39. Kansas City
40. Omaha

 | 
41. Cleveland
42. Virginia Beach, Virginia
43. Miami
44. Oakland
45. Raleigh
46. Tulsa
47. Minneapolis
48. Colorado Springs
49. Honolulu
50. Arlington

 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX457667
* BNF: cb15238454s (data)
* GND: 4004380-0
* ISNI: 0000 0004 0420 2224
* LCCN: n79006530
* MusicBrainz: 2fb5445d-3987-49fe-957a-f730a7acc4a2
* NARA: 10045428
* NKC: ge131170
* NLI: 987007552532905171
* SUDOC: 027376214
* VIAF: 235452840
* WorldCat (LCCN): n79-006530

 |