Saul Perlmutter 2006'da Brian Schmidt ve Adam Riess ile Shaw Astronomi Ödülünü alırken .
**Saul Perlmutter** (d. 1959), Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'nda bir gökbilimci olup, UC Berkeley'de Fizik Bölümü profesörüdür. Brian Schmidt ve Adam Riess ile beraber 2011 Nobel Fizik Ödülünü kazanmıştır. Perlmutter, Amerikan Bilim ve Sanat akademisi'nin bir üyesidir ve 2003 yılında AAAS'ye (Amerikan bilimi geliştirme organizasyonu) seçilmiştir. Aynı zamanda Amerikan Millî Bilim Akademisi'nin fizik dalında üyesidir.

Eğitim Hayatı
-------------

Saul Perlmutter bir Aşkenaz Yahudisi olan Daniel D. Perlmutter’in 3 çocuğundan biri olarak dünyaya geldi. Babası Pensilvanya Üniversitesi’nde kimyasal ve biyomoleküler mühendisliğinden emekli, annesi Felice ise Temple Üniversitesinden emeklidir. Anne tarafından büyük babası, Yidiş öğretmeni Samuel Davidson 1919 yılında Besarabya’nın bir kasabası olan Floreşti’den Kanada’ya göç etmiştir. Sonrasında karısı Chaika ile beraber New York’ göç etmiştir.

Perlmutter çocukluğunu Philadelphia’nın komşusu olan Mount Airy’de geçirmiştir. İlkokula Germantown yakınında olan Greene Street Friends Schools okulunda başlamıştır. Öğrenim hayatına 7’den 12. sınıfa kadar Germantown Friends School'da devan etmiştir. 1981 yılında Harvard Üniversitesi’nden mana cum laude unvanı ile mezun olmuştur. 1986 yılında Kaliforniya Üniversitesi’nde doktorasını tamamlamıştır. Perlmutter’in doktora tezi "An Astrometric Search for a Stellar Companion to the Sun" Nemesis yıldızı için arama yapacak otomatik bir teleskopun geliştirilmesi ve kullanımı hakkında bilgiler içermekteydi. Aynı zamanda, kendi teleskopunu kullanarak Nemesis ve süpernovalar hakkında araştırma yapmaktaydı. Sonrasında bu çalışma ona evrenbilim alanında ödül kazanmasını sağladı. Perlmutter, otomatik süpernova arama fikrini Luis Alvarez'e atfetmiştir. 1968 yılında Nobel ödülü alan Alvarez bu fikrini Perlmutter'in asistanı ile paylaşmıştır.

Çalışmaları
-----------

Perlmutter Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'ndaki Süpernova Evrenbioim Projesi'nin (SCP) başına geçmiştir. Bu proje takımı, Riess ve Schmidt önderliğinde ilerleyen Tip Ia süpernova gözlemlerinden evrenin genişlemesinin hızlanmasına dair kanıtlar bulan "High-z Supernova Search Team" ile rekabet içerisindeydi. Tip la süpernova, bir beyaz cüce yıldızın çifti olan yıldızdan kütle çalarak Chandrasekhar sınırını geçtiğinde meydana gelmektedir. Tüm Tip la süpernovaların yaklaşık olarak bu şekilde meydana geldiğine inanılmaktadır. Tip la supernovalar standart mum (kısa süreli ışık kaynağı) oluşturabilir ve bu esas aydınlatma gücünün her durumda yaklaşık olarak aynı olduğu varsayılır. Araştırmacılar patlamaların parlaklığını Dünya’dan ölçerek süpernovaların uzaklığı hakkında sonuca varabilmişlerdir. Sonuca varılan mesafe ile görünür kırmızıya kayma karşılaştırması süpernovanın uzaklığını ve göreli hızını hesaplamaya imkân tanımıştır.

Süpernova Evrenbilim Projesi, uzakta oluşan süpernovaların Hubble kurallarının öngördüğü kadar hızlı bir şekilde içe göçmediği biçiminde sonuçlanmıştır ve buna göre milyonlarca yıl önce oluşan süpernovadan beri evrenin  genişlemesinin hızlandığı sonucu ortaya çıkmaktaydı. The High-z takımı da benzer bir sonuda vardı. İki takımında raporu birkaç hafta ara ile yayınlandı ve bilim topluluğu tarafından doğrulayan teoriler sayesinde hızlıca kabul gördü. Bu sonuç, daha sonra diğer kanıtlarla desteklenmiştir. Bu bulgular, evrenin doğasına dair araştırmaları canlandırdı – özellikle karanlık enerjinin rolüyle ilgili olarak. Bu çalışma Perlmutter ve Schmidt'e 2011 Nobel fizik ödülünü kazandırdı.

Perlmutter ayrıca Supernova/Acceleration Probe projesi adı altında uzak evrendeki süpernovaları bulmak ve üzerinde çalışmak için bir uydu inşa etmeyi amaçlamaktadır. Bu uydu evrenin genişleme hızlanması oranını daha belirgin hale gelmesi sağlayacaktır.

Perlmutter şu anda Berkeley'de öğretim üyesi ve küresel ısınma hakkında bir proje yürütmektedir.

Ödüller
-------

Perlmutter 2002 yılında Amerika Enerji Bakanlığı E. O. Lawrence Fizik Ödülü'nü kazandı. 2003 yılında Kaliforniya yılın bilim insanı ödülünü kazandı ve 1005 John Scott ve Padua ödülünü kazandı. 2006 yılında, Shaw Ödülünü Adam Riess ve Brian P.Schmit ile paylaştı. Aynı yıl Ulusal Antonio Feltrinelli ödülünü kazandı.

2007 yılında Perlmutter ve takımı 500.000 dolarlık Gruber Kosmoloji ödülünü evrenin büyümesinin hızlanmasını keşfetmeleriyle High-Z takımı ile paylaştı.

2010 yılında, Perlmutter Kaliforniye Üniversitesi’ndeki Miller Enstitüsü’ne kıdemli üye olarak kabul edildi.

2011 yılında, Perlmutter ve Riess Albert Einstein Madalyası’nı paylaştılar.

2011 fizik nobel ödülünü Riess ve Schmidt ile paylaştı. Ödülün içerdiği 10 milyon İsveç kronunu da Riess ve Schmidt ile yarı yarıya paylaştı.

Yine aynı şekilde 2015 yılında Perlmutter in takımı Ana Fizik Ödülleri adı altında 3 milyon doları Reiss ve Schmidt ile paylaştı

Perlmutter Aula Magna'da Nobel ile ilgili dersini sunarken

Aile
----

Perlmutter’in iki kız kardeşi bulunmaktadır. Biri Shira Perlmutter (d. 1956) avukat, diğeri Tova Perlmutter kâr amacı gütmeyen bir yöneticidir. Tova Berkeley’de antropolog Olan Laura Nelson ile evlidir ve nova adında bir kızları vardır.

Popüler Kültür
--------------

2011 Yılında Big Bang Theory adlı dizide Perlmutter "The Speckerman Recurrence" referans alınmıştır. Bölümde Sheldon Cooper adlı karakter diz üstü bilgisayarından Nobel ödüllerini izlemektedir ve kıskanç bir şekilde "Dr. Perlmutter’in Nobel ödülünü tutuşuna bakın. Sorun ne Saul, biri ödülünü çalacak diye mi korkuyorsun? Senin Einstein’ın evrenbilimsel sabitini çaldığın gibi!"  çıkışı yapar. Sonrasında "Şimdi de Perlmutter Kral’ın elini sıkıyor. Saatini kontrol et Gustaf, onu da yürütmüş olabilir," der.

Perlmutter’in  2011 yılında yayınlanan "The Rhinitis Revelation" adlı bölümde de adı geçmektedir. Annesi ile olan bir konuşmada Sheldon şöyle der: "Sana yarın için bir sürprizim var anne.Yarın seni Perlmutter’in Nobel ödülü kazanan kozmoloji çalışmaları hakkındaki derse götürüceğim. Ve en güzel tarafı ise dersin sonrasında soru cevap kısmı olacak, onu efendim diye cevaplayacağı afallatıcı birkaç soru hazırladım.". Bölümün sonrasında ise Sheldon Perlmutter’in dersi ve soru cevap hakkında eleştirilerde bulunmuştur. 

* Kozmolojik sabit
* Karanlık Enerji
* Karanlık Madde
* Adam Riess

Kaynakça
--------

1. ↑  "04.30.2007 - Academy of Arts & Sciences elects 7 Berkeley faculty". *www.berkeley.edu*. 3 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2022.

Dış bağlantılar
---------------

* Supernova Cosmology Project Website18 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Supernova Cosmology Project
* Shaw Prize Press Release7 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Nobel Prize in Physics Press Release26 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Shaw Astronomi Ödülü sahipleri |
| --- |
| 
* Jim Peebles (2004)
* Geoffrey Marcy / Michel Mayor (2005)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2006)
* Peter Goldreich (2007)
* Reinhard Genzel (2008)
* Frank Shu (2009)
* Charles Bennett / Lyman Page / David Spergel (2010)
* Enrico Costa / Gerald Fishman (2011)
* David Jewitt / Jane Luu (2012)
* Steven Balbus /John Hawley (2013)
* Daniel Eisenstein / Shaun Cole / John Peacock (2014)
* William Borucki (2015)
* Ronald Drever / Kip Thorne / Rainer Weiss (2016)
* Simon White (2017)
* Jean-Loup Puget (2018)
* Edward C. Stone (2019)

 |

| * g
* t
* d
Nobel Fizik Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* Wilhelm Röntgen (1901)
* Hendrik Lorentz / Pieter Zeeman (1902)
* Henri Becquerel / Pierre Curie / Marie Curie (1903)
* John William Strutt (1904)
* Philipp Lenard (1905)
* J. J. Thomson (1906)
* Albert Michelson (1907)
* Gabriel Lippmann (1908)
* Guglielmo Marconi / Ferdinand Braun (1909)
* Johannes Diderik van der Waals (1910)
* Wilhelm Wien (1911)
* Gustaf Dalén (1912)
* Heike Kamerlingh Onnes (1913)
* Max von Laue (1914)
* Lawrence Bragg / William Bragg (1915)
* Charles Barkla (1917)
* Max Planck (1918)
* Johannes Stark (1919)
* Charles Édouard Guillaume (1920)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1922)
* Robert A. Millikan (1923)
* Manne Siegbahn (1924)
* James Franck / Gustav Hertz (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Jean Perrin (1926)
* Arthur Compton / Charles Wilson (1927)
* Owen Richardson (1928)
* Louis de Broglie (1929)
* C. V. Raman (1930)
* Werner Heisenberg (1932)
* Erwin Schrödinger / Paul Dirac (1933)
* James Chadwick (1935)
* Victor Hess / Carl Anderson (1936)
* Clinton Davisson / George Thomson (1937)
* Enrico Fermi (1938)
* Ernest Lawrence (1939)
* Otto Stern (1943)
* Isidor Isaac Rabi (1944)
* Wolfgang Pauli (1945)
* Percy Bridgman (1946)
* Edward Appleton (1947)
* Patrick Blackett (1948)
* Hideki Yukava (1949)
* C. F. Powell (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* John Cockcroft / Ernest Walton (1951)
* Felix Bloch / Edward Purcell (1952)
* Frits Zernike (1953)
* Max Born / Walther Bothe (1954)
* Willis Lamb / Polykarp Kusch (1955)
* William Shockley / John Bardeen / Walter Brattain (1956)
* Chen Ning Yang / Tsung-Dao Lee (1957)
* Pavel Çerenkov / İlya Frank / İgor Tamm (1958)
* Emilio Segrè / Owen Chamberlain (1959)
* Donald A. Glaser (1960)
* Robert Hofstadter / Rudolf Mössbauer (1961)
* Lev Landau (1962)
* Eugene Wigner / Maria Goeppert-Mayer / Hans Jensen (1963)
* Charles Townes / Nikolay Basov / Aleksandr Prohorov (1964)
* Shin'ichirō Tomonaga / Julian Schwinger / Richard Feynman (1965)
* Alfred Kastler (1966)
* Hans Bethe (1967)
* Luis Alvarez (1968)
* Murray Gell-Mann (1969)
* Hannes Alfvén / Louis Néel (1970)
* Dennis Gabor (1971)
* John Bardeen / Leon Cooper / Robert Schrieffer (1972)
* Leo Esaki / Ivar Giaever / Brian Josephson (1973)
* Martin Ryle / Antony Hewish (1974)
* Aage Niels Bohr / Ben R. Mottelson / James Rainwater (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* Burton Richter / Samuel C. C. Ting (1976)
* Philip Anderson / Nevill Mott / John Van Vleck (1977)
* Pyotr Kapitsa / Arno Penzias / Robert Wilson (1978)
* Sheldon Glashow / Muhammed Abdüsselam / Steven Weinberg (1979)
* James Cronin / Val Fitch (1980)
* Nicolaas Bloembergen / Arthur Schawlow / Kai Siegbahn (1981)
* Kenneth Wilson (1982)
* Subrahmanyan Chandrasekhar / William Fowler (1983)
* Carlo Rubbia / Simon van der Meer (1984)
* Klaus von Klitzing (1985)
* Ernst Ruska / Gerd Binnig / Heinrich Rohrer (1986)
* Georg Bednorz / Alex Müller (1987)
* Leon Lederman / Melvin Schwartz / Jack Steinberger (1988)
* Norman Ramsey / Hans Dehmelt / Wolfgang Paul (1989)
* Jerome Friedman / Henry Kendall / Richard Taylor (1990)
* Pierre-Gilles de Gennes (1991)
* Georges Charpak (1992)
* Russell Hulse / Joseph Taylor (1993)
* Bertram Brockhouse / Clifford Shull (1994)
* Martin Perl / Frederick Reines (1995)
* David Lee / Douglas Osheroff / Robert Richardson (1996)
* Steven Chu / Claude Cohen-Tannoudji / William Phillips (1997)
* Robert Laughlin / Horst Störmer / Daniel Tsui (1998)
* Gerard 't Hooft / Martinus Veltman (1999)
* Jores Alfyorov / Herbert Kroemer / Jack Kilby (2000)

 |
| 2001-günümüz | 
* Eric Cornell / Wolfgang Ketterle / Carl Wieman (2001)
* Raymond Davis / Masatoshi Koshiba / Riccardo Giacconi (2002)
* Aleksey Abrikosov / Vitali Ginzburg / Anthony Leggett (2003)
* David Gross / David Politzer / Frank Wilczek (2004)
* Roy Glauber / John Hall / Theodor W. Hänsch (2005)
* John Mather / George Smoot (2006)
* Albert Fert / Peter Grünberg (2007)
* Yoichiro Nambu / Makoto Kobayashi / Toshihide Maskawa (2008)
* Charles Kao / Willard Boyle / George Smith (2009)
* Andre Geim / Konstantin Novoselov (2010)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2011)
* David Wineland / Serge Haroche (2012)
* François Englert / Peter Higgs (2013)
* Isamu Akasaki / Hiroshi Amano / Shuji Nakamura (2014)
* Takaaki Kajita / Arthur B. McDonald (2015)
* David Thouless / Duncan Haldane / Michael Kosterlitz (2016)
* Rainer Weiss / Barry Barish / Kip Thorne (2017)
* Arthur Ashkin / Gérard Mourou / Donna Strickland (2018)
* Jim Peebles / Michel Mayor / Didier Queloz (2019)
* Roger Penrose / Reinhard Genzel / Andrea Ghez (2020)
* Giorgio Parisi / Klaus Hasselmann / Syukuro Manabe (2021)
* Alain Aspect / John Clauser / Anton Zeilinger (2022)
* Pierre Agostini / Ferenc Krausz / Anne L'Huillier (2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* DBLP: 166/1359
* GND: 1140531913
* ISNI: 0000 0000 3335 7883
* LCCN: n90650538
* ORCID: 0000-0002-4436-4661
* ResearcherID: I-3505-2015
* VIAF: 315707752
* WorldCat: lccn-n90650538

 |