Çin-Kuzey Kore ilişkileri, Kuzey Kore'nin nükleer programı nedeniyle son yıllarda bazen gergin olmasına rağmen genel olarak dostane olmuştur. Yakın bir ilişkileri vardır ve Çin genellikle Kuzey Kore'nin en yakın müttefiki olarak kabul edilir. Çin ve Kuzey Kore'nin karşılıklı yardım ve işbirliği anlaşması vardır, bu şu anda her iki ülkenin herhangi bir ulusla sahip olduğu tek savunma anlaşmasıdır. Çin'in Kuzey Kore'nin başkenti Pyongyang'da bir büyükelçiliği ve Chongjin'de bir başkonsolosluğu bulunmaktadır. Çin'deki Kuzey Kore büyükelçiliği Pekin'in Chaoyang Bölgesi'nde, bir başkonsolosluk ise Şenyang'da bulunuyor.

Çin ve Kuzey Kore geçmişte yakın diplomatik ilişkiler içindeydi. Bununla birlikte, Çin-Kuzey Kore ilişkileri 2018 yılına kadar son birkaç yılda önemli ölçüde azaldı. 2018'den bu yana, Kore İşçi Partisi başkanı Kim Jong-un'un birden fazla iş yapması ile Kuzey Kore ile Çin arasındaki bağlar da iyileşmiş ve normale dönmüş gibi görünmektedir. Çin Komünist Partisi genel sekreteri Xi Jinping ile görüşmek için Pekin'e gitmiştir. Geçmişte, Çin-Kuzey Kore ilişkilerindeki düşüş, öncelikle, Kuzey Kore'nin Çin balıkçı teknelerine el koyması ve daha da önemlisi nükleer silah programı gibi konularda Çin'de artan endişeden kaynaklanıyordu. İlişkiler 2018'den bu yana tekrar giderek yakınlaştı, özellikle Xi Jinping Haziran 2019'da Pyongyang'ı ziyaret ettikten sonra. Çinliler arasında Kuzey Kore ile ilgili olumlu görüşlerin azaldığı görülüyor. 2014 BBC Dünya Servisi Anketine göre, Çin halkının %20'si Kuzey Kore'nin etkisini olumlu %46'sı olumsuz bir görüş ifade ediyor.

Erken tarih ve Kore savaşı
--------------------------

Çin Halk Cumhuriyeti ve Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, 6 Ekim 1949'da karşılıklı diplomatik tanıma yaptı.

1950 yılının Mayıs ayında, Kuzey Kore'nin Yüksek Lideri Kim Il-sung, Çin Komünist Partisi başkanı Mao Zedong ve Çin liderliğine savaş planları hakkında bilgi vermek için gizlice Pekin'i ziyaret etti. Kore Halk Ordusu tarafından sürdürülen aksaklıklar ve ABD kuvvetleri liderliğindeki Birleşmiş Milletler Komutanlığı'nın 38. paraleli geçmesinin ardından, 1950 Ekim'inde Çin güçleri, olası bir ABD'nin Çin topraklarını işgaliyle ilgili güvenlik endişesine cevaben gizlice Kuzey Kore'ye geçti ve ve Kuzey Kore'yi desteklemek için Kore Savaşı'na girdi. Çin, Yalu Nehri'ne doğru ilerlerse ABD güçleriyle tüm savaşı riske atacak kadar ileri gidecekleri konusunda uyardı. Bununla birlikte, Douglas MacArthur ABD ve BM emirlerine karşı geldi ve Yalu Nehri'ne doğru itildi; bu, Çin güçleri geri adım attığında ve BM güçlerini şaşırttığında çatışmayı genişletti ve 38. paralele geri çekilerek sonunda bir çıkmaza dönüştü Kuzey Kore ile Güney Kore arasındaki mevcut sınır. Çin, Birleşmiş Milletler Komutanlığı'na karşı savaşmak için Çin Halk Gönüllülerini Kore'ye göndermenin yanı sıra, Kuzey Koreli mülteci ve öğrencileri de kabul etti ve savaş sırasında ekonomik yardım sağladı. 1953'te Kore Savaşı Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından, Çin, Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Bloku üyeleri ile birlikte Kuzey Kore'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınmasını desteklemek için Pyongyang'a kapsamlı ekonomik yardım sağladı.

### 1956 Ağustos Anlaşmazlık Olayı

1956'da 3. Merkez Komitesinin 2. Genel Kurulunda Yenan grubu olarak bilinen önde gelen Çin yanlısı Koreli figürler, Çin ve Sovyetler Birliği'nin desteğiyle Kim il-sung'u iktidardan uzaklaştırmaya çalıştı, ama başarısız oldu. Bu olay, Ağustos Anlaşmazlık Olayı olarak bilinir hale geldi ve Kuzey Kore'nin Çin'in müdahalesine yönelik korkularının tarihsel temelini oluşturdu.

1960'larda İlişkilerin Kötüye Gitmesi

1960'lar Çin-Kuzey Kore ilişkilerinde "çekişmeli" bir dönem olarak nitelendirildi. Kore İşçi Partisi Çin Kültür Devrimi'ni eleştirdi ve Mao Zedong'u "aklını kaçırmış yaşlı bir aptal olarak tanımladı. Çin Halk Cumhuriyeti, Ekim 1966'da Büyükelçisini Pyongyang'dan geri çağırdı, ve paramilitarist olan ve Kızıl Muhafız, Dongfanghong gazetesinde Kuzey Kore'yi "revizyonist" olmakla eleştirdi.

Çin-Kuzey Kore Karşılıklı Yardım ve İşbirliği Dostluk Antlaşması

1961'de iki ülke Çin-Kuzey Kore Karşılıklı Yardım ve İşbirliği Dostluk Antlaşması'nı imzaladı ve Çin herhangi bir dış saldırıya karşı müttefikine anında askeri ve diğer yardımlarda bulunma sözü verdi. Bu antlaşma 1981 ve 2001'de iki kez uzatıldı ve 2021'e kadar geçerli oldu.

### Soğuk Savaş sonrası dönem

1 Ocak 2009'da, Çin'in lideri Hu Jintao ve Kuzey Koreli lider Kim Jong-il, iki ülke arasındaki 60 yıllık diplomatik ilişkilerin münasebetiyle, birbirlerini selamladılar ve 2009'u "Çin-Kuzey Kore Halk Cumhuriyeti dostluk yılı" olarak ilan ettiler.

Ağustos 2012 Kim Jong-un'un amcası Jang Song-thaek, Pekin'deki Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Hu Jintao ile bir araya geldi. O zamandan beri Jang, Hu Jintao'ya Kim Jong-un'u kardeşi Kim Jong-nam ile değiştirmek istediğini söyledi. Toplantının, Kim Jong-un'a komplo hakkında bilgi veren o zamanki Merkez Siyasi ve Hukuki İşler Komisyonu sekreteri Zhou Yongkang tarafından kaydedildiği iddia edildi. Aralık 2013'te Jang, Temmuz 2014'te ihanetten idam edildi, Zhou, yolsuzluk ve diğer suçlardan dolayı alenen soruşturma altına alındı ​​ve Aralık 2014'te tutuklandı. Bu olayların, Kim Jong-un'un Çin'e olan güvensizliğinin başlangıcı olduğu söyleniyor, çünkü Çin, güvenilir aracısını infaz ettiği için Kim'e karşı bir hoşnutsuzluk duyarken, onu kendi yönetimine karşı bir komplo hakkında bilgilendirmediler.

5 Mayıs 2013'te Çinli bir hükûmet yetkilisi olan Jiang Yaxian'a göre, Kuzey Kore, Çin balıkçı teknelerine el koyan bir dizi başka Çinli balıkçı teknesini "yakaladı". Kuzey Kore, 16 mürettebatıyla birlikte güvenli bir şekilde geri dönüşü için 600.000 yuan (780,295 ₺) talep ediyordu. 2014 yılında ilişkiler düşük bir noktaya ulaştı.

Mart 2016'da Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Çin'in şiddetle kınadığı bir füze fabrikasını ziyaret etti, Çin'in en büyük gazetesi olan Halkın Günlüğü devlet gazetesinin bir haberinde, Kuzey Kore siyasetinin Kore Yarımadası'nda istikrarsızlığa neden olduğunu ve Suriye'deki durumla karşılaştırılabilir olduğunu ortaya koydu.

#### Nükleer silah programı

2003'ten beri Çin, Kuzey Kore'nin nükleer silah programı sorununu çözmeyi amaçlayan altı partili görüşmelere katıldı

Altı-partili görüşmedeki ülkeler Kuzey Kore - Güney Kore - Japonya - ABD - Rusya ve Çin'dir

Çin Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Yang Jiechi, Çin'in Kuzey Kore tarafından gerçekleştirilen 2013 Kuzey Kore nükleer testine "kararlılıkla" karşı olduğunu söyledi. Kuzey Kore'nin Çin Büyükelçisi Ji Jae-ryong, 12 Şubat 2013 tarihinde Yang Jiechi ile yaptığı bir toplantıda bu pozisyondan şahsen haberdar edildi.

2016 yılında, Kuzey Kore nükleer denemesinin Ocak ayında Çin ile Kuzey Kore arasındaki gerilimin daha da artmasının hemen ardından Çin'in tepkisi Çin'in sözcüsü Hua Chunying tarafından şöyle dillendirildi: "Kuzey Kore tarafını nükleerden arındırma taahhüdüne bağlı kalmaya ve buna sebep olacak herhangi bir eylemi durdurmaya şiddetle çağırıyoruz. durumu daha da kötüleştirmeyin. Bunun üzerine yaklaşık bir buçuk ay sonra 24 Şubat 2016'da Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, Kuzey Kore rejimine Birleşmiş Milletler bağlamında uygulanan yeni yaptırımlar getirdi.

Amerika Birleşik Devletleri, Kuzey Kore yaptırımlarını ihlal ettiği için birçok muhtemelen Kuzey Kore'nin nükleer programına yardım eden Çinli şirketlere yaptırım uyguladı.

### 2017 İlişkilerde bozulma

Çin'in Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımlara verdiği destek nedeniyle, 2017'de ilişkiler, Kuzey Kore devlet medyasının Çin'e en az üç kez doğrudan saldırmasıyla olumsuz bir dönüş yaptı.

Şubat 2017'de Kore Merkezî Haber Ajansı "Çin'den her gün sadece mevcut kötü durumu daha gergin hale getirmek için her gün bir dizi saçma ve pervasız sözler duyulmaktadır" ve "Çin, pervasızlığının yol açtığı ağır sonuçlar üzerinde düşünse daha iyi Kuzey Kore-Çin ilişkilerinin temelini kesme eylemi "söyleminde bulundu. Kore Merkezî Haber Ajansı, Çin'in Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımlara verdiği desteğin "uzun bir dostluk geçmişi ve geleneği olan dürüst bir komşu ülkeye yönelik açık bir tehdit" olduğunu ve "Kuzey Kore'nin Çin ile dostluğun sürdürülmesi için asla yalvarmayacağını" söyledi ve Çin'i "Büyük güç şovenizmliği" ile suçladı.

Eylül 2017'de Kore Merkezî Haber, Halkın Günlüğü ve Global Times ile olumsuz başyazılara çarptı. Halkın Günlüğü ve Global Times "Çin medyasının bir kısmı Kuzey Kore'nin çizgisine ve sosyal sistemine ciddi şekilde zarar veriyor ve Kuzey Kore'yi tehdit ediyor" ve "son derece kötü sözler söyleyen" tarih gericilerinin kirli dışkısı "diyorlar. gibi yazılar yazdı.

Şubat 2018'de Kore Merkezî Haber Ajansı Çin medyasını bir kez daha eleştirdi. Kore Merkezî Haber Ajansı'na göre Çin Merkez Televizyonu "bireysel uzmanların küstah yorumlarını yayınlayarak bayram atmosferini ciddi şekilde bozdu" ve Global Times "nükleer silahlardan arındırma konusunu getirirken başkalarının mutlu gününde külleri savurma davranışı" nedeniyle kınandı.

### 2018'de İlişkilerin iyileşmesi

Mart 2018'de, Yüce Yoldaş General Kim Jong-un, Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Xi Jinping ile Pekin'de ilk kez bir araya geldi. Çin'in resmi haber ajansı Xinhua Haber Ajansı, Kuzey Kore liderinin gezisinin dört gün sürdüğünü bildirdi. Kim ve karısı, şeref muhafızları ve Xi Jinping'in ev sahipliği yaptığı cömert bir ziyafetle karşılandı. Xi aynı şekilde Haziran 2019'da iki günlük eyalet ziyaretinde Pyongyang'ı ziyaret ettiğinde, Hu Jintao'nun 2006 ziyaretinden bu yana ilk kez karşılandı. Xi'nin katıldığı bir Kuzey Kore kitlesel oyunda, daha önce Kim Jong-un'un babası Kim Jong-il ve büyükbabası Kim Il-sung'u tasvir etmek için kullanılan aynı tarz olan kırmızı ile çevrili altın çerçeveli bir daire içinde tasvir edildi. aynı zamanda bir Çinli liderin Kuzey Kore'ye yaptığı ilk ziyaret, Çin hükûmeti tarafından "devlet ziyareti" olarak adlandırılıyor.

Temmuz 2019'da Kuzey Kore, Sincan'ın yeniden eğitim kamplarını savunan ve "Çin’in Sincan'daki insan hakları alanındaki kayda değer başarılarını öven bir mektup imzalayan 50 ülkeden biriydi.
Kuzey Kore ayrıca 2019-2020 Hong Kong protestosunda Çin'in konumunu savundu, ve Kuzey Kore Dışişleri Bakanı Ri Yong-ho, "Kuzey Kore, Çin'in egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmak ve Hong Kong'un refahını ve istikrarını korumak için Çin'in duruşunu ve önlemlerini ve yabancı güçlerin müdahalesine ilişkin endişeleri tam olarak desteklemektedir. Eylül 2019'da Kuzey Kore'ye resmi bir ziyaret sırasında Danıştay Üyesi Wang Yi, "Çin, Kuzey Kore'nin yoldaşları ve dostları olarak her zaman yollarda duracaktır" dedi.

Ekim 2019'da iki ülke "yenilmez arkadaşlığın" 70. yılını kutladı.

İnsan Hakları
-------------

Haziran 2020'de Kuzey Kore, Birleşmiş Milletler'de Hong Kong ulusal güvenlik yasasını destekleyen 53 ülkeden biriydi.

Sınır
-----

Çin ve Kuzey Kore, neredeyse tamamı Yalu ve Tumen nehirlerinin akışına karşılık gelen 1.416 km uzunluğunda bir kara sınırını paylaşmaktadır.

İki ülke, sınırları belirlenmemiş kara sınırlarını çözmek için 1962'de bir sınır anlaşması imzaladı. Çin, Baekdu Dağı'ndaki (Çin'de Changbai Dağı olarak bilinir) tartışmalı krater gölünün% 40'ını alırken, kalan araziyi Kuzey Kore elinde tuttu.

1950 ve 1960'larda, Kuzeydoğu Çin'deki birçok etnik Koreli, Çin'deki ekonomik zorluklardan ve kıtlıktan kaçmak için sınırı Kuzey Kore'ye geçti. Son yıllarda, Çin'e kaçan önemli sayıda Kuzey Koreli ile mülteci akışı tersine döndü. Çin'in Kuzey Kore ile ticaretinin çoğu Yalu Nehri üzerindeki Dandong limanından geçiyor.

Mayıs 2012'de Çin ve Kuzey Kore, Kuzey Kore'nin Chagang Eyaletindeki Manpo ile Çin'deki Jian arasındaki sınır ötesi köprünün yapımı ve yönetimi konusunda bir anlaşma imzaladı.

Ocak 2015'te tek bir haydut Kuzey Koreli asker, Çin'in Kuzey Kore ile sınırında yaşayan dört etnik Koreli Çin vatandaşını öldürdü.

Nisan 2019'da, Çin ve Kuzey Kore üç yıllık inşaatın ardından Ji'an, Jilin ve Manpo şehirlerini birbirine bağlayan köprüyü açtı.

Ekonomik İlişkiler
------------------

Çin'in Kuzey Kore'ye yaptığı ekonomik yardım, tüm Çin dış yardımlarının yaklaşık yarısını oluşturuyor. Pekin, yardımı doğrudan Pyongyang'a sağlıyor ve böylelikle Birleşmiş Milletleri atlamasına olanak sağlıyor.

Kuzey Kore kıtlığı sırasında Pekin 1996-1998 yılları arasında Kuzey Kore'ye koşulsuz gıda yardımı yaptı.

### Ticaret

Çin, Kuzey Kore'nin en büyük ticaret ortağıdır, Kuzey Kore ise Çin'e ithalat kaynağı olarak nispeten düşük sıralarda yer almaktadır.

Kuzey Kore, Çin'den gelen ticaret ve yardımlara bağımlıdır, ancak Kuzey Kore'ye yönelik uluslararası yaptırımlar genel resmi ticaret hacmini düşürmüştür.

2000-2015 yılları arasında, iki ülke arasındaki ticaret on kat artarak 2014'te 6,86 milyar dolara ulaştı.

Şubat 2017'de Çin, Kuzey Kore'den 2018'e kadar tüm kömür ithalatını kısıtladı.

2016 yılında kömür briketleri, Kuzey Kore'nin Çin ile yaptığı ticaretin% 46'sını oluşturan en büyük ihraç malıydı. Çin, bunun BM'nin Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımları ile uyumlu olduğunu söyledi, ancak bunun bir dizi olay nedeniyle meydana geldiği tahmin ediliyor bunlar son nükleer testler, hükümdar Kim Jong-un'un kardeşi Kim Jong-nam'ın şüpheli suikastı ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin ve diğer Dünya ülkelerinin Çin'e baskısı. Buna rağmen, Kuzey Kore'nin yaptırımlardan kaçtığı ve bir boşluk yoluyla Çin'e kömür satmaya devam ettiği bildirildi

28 Eylül 2017'de, eylül ayının başlarında bir nükleer testle ilgili yeni Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarına yanıt olarak Çin, Çin'de faaliyet gösteren tüm Kuzey Koreli şirketlere 120 gün içinde faaliyetlerini durdurma talimatı verdi.

Ocak 2018 itibarıyla gümrük istatistikleri, iki ülke arasındaki ticaretin tarihi düşük seviyeye düştüğünü gösterdi, ancak hacim 2019'un ilk yarısında %15.4 artarak 1,25 milyar dolar 'a yükseldi

Çin, COVID-19 salgını nedeniyle 22 Ocak 2020'de sınırını kapattı ve iki ülke arasındaki ticaret neredeyse durdu. Kuzey Kore'nin Çin'den ithalatı ve ihracatının Mart ayında bir önceki yıla göre %90'ın üzerinde azaldığı tahmin ediliyor.

### Bankacılık

2013 yılının Mayıs ayı başlarında, Dünyanın en büyük 4.bankası olan Bank of China Limited, ana döviz bankası olan Kuzey Kore'nin Dış Ticaret Bankası'nın hesaplarını kapatmak için diğer uluslararası bankalara katıldı. Her iki taraf da kapatma için bir sebep belirtmemiş olsa da, Kuzey Kore nükleer silah programını finanse etme iddiasıyla ABD tarafından Çin Bankası'na uygulanan yaptırımlara cevaben olduğu yaygın bir şekilde varsayılmaktadır.

### Yatırımlar

2012 yılında, Çin'in Haicheng Xiyang Dingyang Maden Şirketi'nin bir demir cevheri tozu işleme tesisine yaptığı 45 milyon dolarlık yatırım, Çinlilerin "kabus" dediği şey altında başarısız oldu.

21 Şubat 2016'da Çin, herhangi bir medya tanıtımı olmaksızın gizlice Kuzey Kore'ye mali desteğini sonlandırdı. İki hükûmet arasındaki ilişkilerin serpintisinden kaynaklandığı bildiriliyor

Temmuz 2019'da The Washington Post, Huawei, Çin'in devlete ait kuruluşu Panda International Information Technology Co. Ltd ile birlikte ticari kablosuz ağını kurması ve sürdürmesi için Kuzey Kore'ye gizlice "yardım" ettiğini bildirdi.

Askeri ilişkiler
----------------

Çin, Kore Savaşı sırasında (1950-1953) Kore yarımadasındaki Güney Kore, Birleşmiş Milletler, ABD, Türkiye ve Birleşik Krallık güçlerine karşı Kuzey Kore'ye yardım etti.

Çin tarafsız kalmasına rağmen, Kuzey Kore güçleriyle birlikte savaşan Halk Gönüllü Ordusu'nun bir parçası olarak çatışmaya üç milyon Çinli askerle katıldı. Ceset sayımına göre 180.000 kadar öldürüldü.

Kore Savaşı'nın sona ermesinden bu yana, iki devlet güvenlik ve savunma konularında yakın işbirliği içinde oldu.

1975'te Kim Il-sung, Çin'den Güney Kore'ye askeri bir saldırı için destek isteme girişiminde Pekin'i ziyaret etti.

Çin Savunma Bakanı Liang Guanglie 23 Kasım 2009'da, Pyongyang'ı ziyaret etti. Bu durum 2006'dan beri Pyongyang'ı ziyaret eden ilk savunma şefi oldu.

Ağustos 2019'da Kore Halk Ordusu Genel Siyasi Bürosu müdürü Kim Su Gil, Zhang Youxia ile görüşmek için Pekin'i ziyaret etti. Zhang, Kim Su Gil'e heyetin ziyaretinin "ikili alışverişte çok önemli olduğunu söyledi.

Liderler arası
--------------

1978'de Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, Deng Xiaoping'in Devlet Konseyi Birinci Başbakan Yardımcısı ve Çin Komünist Partisi Başkan Yardımcısı olarak resmi sıfatıyla katıldığı cumhuriyetin 30. yılını kutladı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "'Special relationship' in focus as China's Xi visits North Korea". *www.aljazeera.com*. 27 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2019.
2. 1 2  Shih, Gerry; Denyer, Simon. "China's Xi to visit North Korea as both countries lock horns with United States". *The Washington Post*. 25 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2019.
3. ↑  "N Korea hails 'invincible' relationship with China" (İngilizce). 21 Haziran 2019. 6 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2019.
4. ↑  Brown, Prof Kerry (5 Eylül 2017). "How much leverage does China have over North Korea?" (İngilizce). 6 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2019.
5. ↑  "China-N. Korea defense treaty". *koreatimes* (İngilizce). 26 Temmuz 2016. 6 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2019.
6. ↑  "中华人民共和国驻朝鲜民主主义人民共和国大使馆". *kp.china-embassy.org*. 22 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2013.
7. ↑  "Trump-Kim summit: Second meeting by end of February". BBC. 18 Ocak 2019. 19 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2019.
8. ↑  Jourdan, Adam (19 Mayıs 2013). "China seeks release of fishing boat seized by North Korea". Reuters. 29 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2015.
9. ↑  Price, Greg (13 Nisan 2017). "Why China remains North Korea's biggest ally". *Newsweek*. 5 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2020.
10. ↑  "Kathryn Weathersby, "New Russian Documents on the Korean War," Cold War International History Project Bulletin 6/7 (Winter 1995): 40–84" (PDF). 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Eylül 2013.
11. ↑  "Q&A: China-North Korea Relationship," 17 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *The New York Times*, 13 July 2006.
12. ↑  Cathcart, Adam; Kraus, Charles (1 Temmuz 2011). "The Bonds of Brotherhood: New Evidence on Sino-North Korean Exchanges, 1950–1954" (PDF). *Journal of Cold War Studies*. **13** (3): 27-51. doi:10.1162/JCWS\_a\_00141. 12 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 31 Mayıs 2021.
13. ↑  "China and the Post-War Reconstruction of North Korea, 1953-1961 | Wilson Center". *www.wilsoncenter.org*. 11 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2020.
14. ↑  Kim, Harry (12 Temmuz 2017). "Mythbuster: Beijing's Relationship with Pyongyang". Woodrow Wilson International Center for Scholars. 2 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2017.
15. ↑  "The DPRK Attitude Toward the So-called 'Cultural Revolution' in China". Goldberg, Gary tarafından çevrildi. Woodrow Wilson International Center for Scholars. 7 Mart 1967. 14 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017. The Korean comrades speak of the 'thousands of victims during the so-called 'revolution', the 'suicides', the 'political chaos', and the 'chaos in the economy,' about Mao Zedong as 'an old fool who has gone out of his mind.' In lectures they cite instances of political and economic pressure on the DPRK from the Chinese government.
16. ↑  Embassy of Hungary in the Soviet Union (25 Kasım 1967). "Report, Embassy of Hungary in the Soviet Union to the Hungarian Foreign Ministry". Szalontai, Balazs tarafından çevrildi. Woodrow Wilson International Center for Scholars. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2017. According to the information received from the competent department of the Soviet Foreign Ministry, several signs indicate that Sino-Korean relations keep worsening. Among these signs, we mention first of all that recently new pamphlets were published in Beijing, which contained a sharp attack on the Korean Workers’ Party and the person of Kim Il Sung, threatening the leader of the Korean Workers’ Party with that the Korean people would take vengeance upon him for his revisionist policy.
17. ↑  "China opposes DPRK's nuclear test, says statement - World - Chinadaily.com.cn". *www.chinadaily.com.cn*. 13 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2013.
18. ↑  Xu Weiwei (13 Şubat 2013). "China 'firmly' opposes North Korea's nuclear test". The Morning Whistle. 11 April 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 April 2013.
19. ↑  "China firmly opposes DPRK's nuclear test". *Xinhua News Agency*. 6 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2016.
20. 1 2  "US and China make 'progress' on N Korea sanctions". 24 Şubat 2016. 1 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2016.
21. ↑  Fravel, M. Taylor (1 Ekim 2005). "Regime Insecurity and International Cooperation: Explaining China's Compromises in Territorial Disputes". *International Security*. **30** (2): 46-83. doi:10.1162/016228805775124534. ISSN 0162-2889.
22. ↑  "Explaining North Korean Migration to China | Wilson Center". *www.wilsoncenter.org*. 24 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2020.
23. ↑  Lee, Chang-hak. "China’s Trade with N.K. Via Dandong Exceeds US $200 million", KOTRA, 21 February 2003.
24. ↑  Davies, Ian (2000). *Regional Co-operation in Northeast Asia The Tumen River Area Development Program, 1990–2000: In Search of a model for regional economic co-operation in Northeast Asia*. North Pacific policy papers, 4. Vancouver: Program on Canada-Asia Policy Studies Institute of Asian Research, University of British Columbia. ISBN 978-0-88865-740-4.
25. ↑  "Sino-North Korean Bridge Deal Sealed" 19 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Daily NK, 11 May 2012.
26. ↑  "Bridge linking North Korea to China opens 3 years late – but why now?". *South China Morning Post* (İngilizce). 9 Nisan 2019. 6 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2019.
27. ↑  Scott Snyder, "China’s Evolving Economic and Political Relations with North Korea," in *China’s Rise and the Two Koreas* (Lynne Rienner Publishers, Inc.: Colorado, USA, 2009), pp. 118–21.
28. ↑  "180,000 Chinese soldiers killed in Korean War". *China Daily*. 28 Haziran 2010. 3 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2013.
29. ↑  "East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing" 4 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. NKIDP e-Dossier No. 7, May 2012.
30. ↑  Associated Press, "China’s Defense Minister Travels to North Korea", *The China Post*, 23 November 2009.
31. ↑  "Top North Korean official commits to bolstering military ties with China | NK News - North Korea News" (İngilizce). 19 Ağustos 2019. 6 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2019.
32. ↑  "Appearances and Activities of Leading Chinese Officials". 1979. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2021.
33. ↑  "中韩建交前夕的邓小平：若美攻朝 中国不会旁观". 12 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.

| * g
* t
* d
Çin Çin Halk Cumhuriyeti'nin dış ilişkileri |
| --- |
| 

| İkili ilişkiler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Afrika | 
* Angola
* Benin
* Botsvana
* Burundi
* Cezayir
* Cibuti
* Çad
* Demokratik Kongo Cumhuriyeti
* Ekvator Ginesi
* Eritre
* Etiyopya
* Fas
* Fildişi Sahili
* Gabon
* Gambiya
* Gana
* Gine
* Gine Bissau
* Güney Afrika Cumhuriyeti
* Güney Sudan
* Kamerun
* Kenya
* Komorlar
* Kongo Cumhuriyeti
* Lesotho
* Liberya
* Libya
* Madagaskar
* Malavi
* Mali
* Mauritius
* Mısır
* Moritanya
* Mozambik
* Namibya
* Nijer
* Nijerya
* Orta Afrika Cumhuriyeti
* Ruanda
* São Tomé ve Príncipe
* Senegal
* Seyşeller
* Sierra Leone
* Somali
* Sudan
* Tanzanya
* Togo
* Tunus
* Uganda
* Yeşil Burun
* Zambiya
* Zimbabve

 |
| Amerika | 
* Amerika Birleşik Devletleri
* Antigua ve Barbuda
* Arjantin
* Bahamalar
* Barbados
* Bolivya
* Brezilya
* Ekvador
* Grenada
* Jamaika
* Kanada
* Küba
* Meksika
* Panama
* Peru
* Surinam
* Şili
* Trinidad ve Tobago
* Uruguay
* Venezuela

 |
| Asya | 
* Afganistan
* Azerbaycan
* Bangladeş
* Bhutan
* Birleşik Arap Emirlikleri
* Brunei
* Doğu Timor
* Endonezya
* Ermenistan
* Filipinler
* Filistin
* Güney Kore
* Gürcistan
* Hindistan
* Irak
* İran
* İsrail
* Japonya
* Kamboçya
* Kazakistan
* Kırgızistan
* Kuzey Kore
* Laos
* Maldivler
* Malezya
* Moğolistan
* Myanmar
* Nepal
* Özbekistan
* Pakistan
* Singapur
* Sri Lanka
* Suriye
* Suudi Arabistan
* Tacikistan
* Tayland
* Tayvan1
* Türkiye
* Türkmenistan
* Vietnam
* Yemen

 |
| Avrupa | 
* Almanya
* Arnavutluk
* Avusturya
* Belarus
* Belçika
* Birleşik Krallık
* Bosna-Hersek
* Bulgaristan
* Çekya
* Danimarka
* Estonya
* Finlandiya
* Fransa
* Hırvatistan
* Hollanda
* İrlanda
* İspanya
* İsveç
* İsviçre
* İtalya
* İzlanda
* Karadağ
* Kıbrıs Cumhuriyeti
* Kuzey Makedonya
* Letonya
* Litvanya
* Lüksemburg
* Macaristan
* Moldova
* Norveç
* Polonya
* Portekiz
* Romanya
* Rusya
* Sırbistan
* Slovakya
* Slovenya
* Ukrayna
* Vatikan
* Yunanistan

 |
| Okyanusya | 
* Avustralya
* Fiji
* Kiribati
* Mikronezya
* Niue
* Papua Yeni Gine
* Samoa
* Tonga
* Vanuatu
* Yeni Zelanda

 |

 |

 |  |
| 

| Çokyönlü ilişkiler |
| --- |
| Afrika • Antarktika • Arap Birliği • Arktika politikası • Avrupa Birliği • Bangladeş–Çin–Hindistan–Myanmar Bölgesel İşbirliği Forumu • BIMSTEC • Birleşmiş Milletler • BRICS • Çin-Güney Kore-Japonya • Karayipler • Latin Amerika • Okyanusya • Orta ve Doğu Avrupa • Üçüncü Dünya |

 |
| 

| Diplomasi |
| --- |
| Dışişleri Bakanlığı (Dışişleri Bakanı) • Dış temsilcilikleri / Çin'deki diplomatik temsilcilikler • Stadyum diplomasisi • Panda diplomasisi • Tiyatro diplomasisi • Dokuz Kesik Çizgi • İnci Dizisi • Bir Kuşak, Bir Yol • Konfüçyüs Enstitüsü • Antlaşmalar |

 |
| 1 Tayvan (Çin Cumhuriyeti) *de facto* olarak bağımsız olsa da, Çin Halk Cumhuriyeti bunun üzerinde egemenlik talebinde bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
Kuzey Kore Kuzey Kore'nin dış ilişkileri |
| --- |
| Afrika | 
* Botsvana
* Burkina Faso
* Burundi
* Ekvator Ginesi
* Gambiya
* Gana
* Gine-Bissau
* Güney Afrika Cumhuriyeti
* Kenya
* Komorlar
* Mısır
* Moritanya
* Namibya
* Orta Afrika Cumhuriyeti
* Ruanda
* Seyşeller
* Somali
* Tanzanya
* Togo

 | Kuzey Kore arması |
| Amerika | 
* Amerika Birleşik Devletleri
* Brezilya
* Grenada
* Kanada
* Küba
* Meksika
* Venezuela

 |
| Asya | 
* Bangladeş
* Brunei
* Çin
	+ Hong Kong
	+ Tarihî
* Endonezya
* Filipinler
* Filistin
* Güney Kore
* Hindistan
* İran
* İsrail
* Japonya
* Kamboçya
* Malezya
* Moğolistan
* Myanmar
* Pakistan
* Rusya
* Singapur
* Suriye
* Tayvan
* Türkiye
* Vietnam

 |
| Avrupa | 
* Almanya
* Birleşik Krallık
* Danimarka
* Finlandiya
* Fransa
* İspanya
* İsveç
* İsviçre
* İtalya
* İzlanda
* Macaristan
* Norveç
* Polonya
* Portekiz
* Romanya
* Sırbistan

 |
| Okyanusya | 
* Avustralya
* Yeni Zelanda

 |
| Çokyönlü ilişkiler | 
* Birleşmiş Milletler
* Güvenlik Konseyi kararları
* Avrupa Birliği-Kuzey Kore ilişkileri
* Güney-Kuzey Ortak İrtibat Bürosu
* Güney-Kuzey zirveleri
	+ 2000
	+ 2007
	+ Nisan 2018
	+ Mayıs 2018
	+ Eylül 2018
* Altı taraflı görüşmeler
* 2018 Amerika Birleşik Devletleri-Kuzey Kore Singapur Zirvesi
	+ tepkiler
* 2019 Amerika Birleşik Devletleri-Kuzey Kore Hanoi Zirvesi
* 2019 Amerika Birleşik Devletleri-Kore Tarafsız Bölge Zirvesi

 |
| 
* Kuzey Kore'nin diplomatik temsilcilikleri listesi / Kuzey Kore'deki diplomatik temsilcilikler listesi
* Dışişleri Bakanlığı

 |