**Nasıl? Ne Zaman?**, Türk rock grubu Hardal'ın 23 Aralık 1978 tarihinde Öncü Plak etiketiyle yayınlanan ilk albümüdür. 1976 yılında grup kuruldu ve bir yıl sonra şarkı sözlerini yazmaya başladılar. Albümün kapağı ve albümün tüm tasarımlarını grubun vokalisti Şükrü Yüksel yaptı. Türkiye'deki popüler rock müziği albüm kapaklarından birisidir. Albümün adını taşıyan ve albümde yer alan *Nasıl? Ne Zaman?* adlı parçanın sözleri Ömer Hayyam'ın şiirinden alınmıştır.

1977 yılında albümde yer alacak olan parçaların sözleri tamamlandı. Albümde için dokuz parça seçildi ve albümün kayıtlarına 1978 yılının baharında başlandı. Grup, albümün kayıtları için İstanbul Gelişim Stüdyosunda bir araya geldi. Ekim ayına kadar albümün kayıtları sürdü ve grup altı ay stüdyoda kaldı. 1978 yılının son aylarında albüm piyasaya çıktı. Türkiye'de rock müzik 1960'lı yılların sonunda ve 1970'li yılların başında çok popülerdi. 1970'li yılların sonunda arabesk müziğin yükselişe geçmesi ile rock müzik eski popülaritesini kaybediyordu. Türkiye'de genellikle Anadolu rock tarzında rock müzik yapılıyordu. Hardal, bu tarzın tam aksine albümü psychedelic ve progressive rock tarzında yaptı. Düşük ticari beklentilere rağmen, *Nasıl? Ne Zaman?* albümü beklenmedik bir başarı elde etti. Albüm yılın en çok satan albümleri arasına girdi ve yılın en başarılı albümlerinden birisi oldu. Türkiye'de psychedelic rock tarzında yapılan ilk albümlerden birisidir. 1970'li yılların ve Türkçe Rock tarihinin en iyi albümlerinden birisidir. 2009 ve 2010 yılında albüm tekrar yayınlanmıştır. 17 Şubat 2020 tarihinde albüm tekrar yayınlanmıştır.

Arka plan
---------

1976 yılı Türkiye'nin siyasi çalkantılarının ve terör olaylarının zirveye çıktığı, müzik ve sinema dünyasının da giderek kaosa sürüklenmeye başladığı bir dönemin habercisidir. Yalnız Türkiye'de değil, tüm dünyada müzik piyasası bir çıkmaza girmek üzeredir. 1960'lar ve 1970'lerin başında grup müziği anlayışı ve istikrar artık olmuyordu. Burhan Ağaoğlu isimli Rock tutkunu bir müziksever, önceden beri tanıdığı ve dinlediği arkadaşlarını bir grup çatısı altında toplamak için kolları sıvar. Rock müziğin efsane mertebesine ulaşmış birkaç gruptan olan Yeraltı Dörtlüsü'nün son dönem elemanları Sedat Avcı, Aydın Şencan ve Cahit Kukul'a bir teklif götürür. Sedat Avcı o sıralar Seyyal Taner ile birlikte 25. Saat grubuyla turne ve konserlere çıkmaktadır.

Teklife de sıcak bakmaktadırlar ve vokalde ise Şükrü Yüksel'e teklif gider. Zaten böyle bir oluşumu bekleyen Şükrü Yüksel, grubun kalıcı bir elemanı olarak yerini alacaktır. Düzensiz aralıklarla bir araya gelip provalar yaparlar, birbirlerine besteleri konusunda fikir alışverişlerinde bulunurlar. Ancak, bestelerin büyük bölümü alt yapı olarak klavye gerektiren parçalardır ve bu konuda genç bir müzisyen Özkan Turgay da gruba dahil edilir. Grup tam anlamıyla kurulur ve Şükrü Yüksel vokalde, Sedat Avcı davulda, Cahit Kukul gitarda, Aydın Şencan bas gitarda ve Özkan Turgay ise klavyede yer alır. Grup, başından beri planlanan albümün kayıtlarına başlar ve 1978 yılında, İstanbul Gelişim Stüdyosu'nda kaydedilen ve Türk Rock müziğinin efsane albümlerinden biri olan Nasıl? Ne Zaman? müzik mağazalarında yerini almaya başlar.

Müzik
-----

Grupta şarkıları genelde grubun vokalisti ve gitaristi Şükrü Yüksel yazmaktadır. Şükrü Yüksel ve grup üyeleri genellikle şarkıları sert gitar tonunda yazmaktaydılar. Albümün adını taşıyan ve albümde yer alan grubun en popüler parçalarından birisi olan "Nasıl? Ne Zaman?" adlı parçanın sözleri Ömer Hayyam'ın şiirinden alıntılanarak yazılmıştır. Albümdeki en uzun parçalardan birisidir. Albümdeki çoğu parçaların aralarında genel olarak gitarla sololar yer alıyor. Ömer Hayyam'ın şiirinden alıntılanarak yazılan bir diğer parça ise "Başka" adlı parçadır. Albümdeki beş parçanın sözünü Şükrü Yüksel yazmıştır. Bazı parçalar ise grup üyeleri tarafından ortak yazılmıştır. Cahit Kukul ise albüm için üç parça yazmıştır. Albüm, psychedelic ve progresif rock tarzlarında kaydedilmiştir. Türkiye'de psychedelic tarzda çıkan ilk albümlerden birisidir. Albümdeki parçalarda elektro gitarın sesi oldukça ön plandaydı. Bazı parçalarda ise sololar oldukça fazlaydı.

Tekrar yayınlanma
-----------------

Albüm ilk olarak 23 Aralık 1978 tarihinde yayınlandı. Rock müziğin o dönemdeki düşük popülaritesi yüzünden grup, albümden belirli sayıda çıkardı. Albüm sanılanın aksine oldukça iyi sattı ve yılın en çok satanları arasına girdi. 1970'li ve 1980'li albüm popülaritesini hala devam etti. 2009-2010 yıllarında albüm tekrar yayınlandı. 2010'lu yıllarda internette yayınlanan parçaların çok dinlenmesi üzerine grup üyeleri Kod Müzik etiketiyle 17 Şubat 2020 tarihinde albümü tekrar yayınladı.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasıl? Ne Zaman? (LP, Album, Ltd) | Öncü | 4008 | Turkey | 1978 |  |
| Nasıl? Ne Zaman? (LP, Album, Ltd, RE) | Shadoks Music | 113 | Germany | 2009 |  |  |
| Nasıl? Ne Zaman? (CD, Album) | Shadoks Music | 113 | Germany | 2010 |  |  |
| Nasıl? Ne Zaman? (LP, Album, Ltd, Num, RE, RM) | Kod Müzik | KOD 013 | Turkey | 2020 |  |

Parça listesi
-------------

| No. | Başlık | Şarkı yazar(lar)ı | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Bir Yağmur Masalı"   | Şükrü Yüksel | 6:09
 |
| 2. | "Unuttum"   | Şükrü Yüksel | 3:30 |
| 3. | "Sen Gittin Diye"   | Cahit Kukul | 2:58 |
| 4. | "Nasıl? Ne Zaman?" (Ömer Hayyam'ın şiiri) | Aydın Şencan, Şükrü Yüksel | 5:50 |
| 5. | "Zor"   | Şükrü Yüksel | 3:25 |
| 6. | "Ne Kadar Zaman Geçti"   | Cahit Kukul | 3:26 |
| 7. | "Lanet Olsun"   | Şükrü Yüksel | 4:02 |
| 8. | "Başka" (Ömer Hayyam'ın şiiri) | Cahit Kukul | 2:45 |
| 9. | "Gece Vakti"   | Şükrü Yüksel | 3:40 |

Ayrıca bakınız
--------------

* Hardal diskografisi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Hardal - Nasıl? Ne Zaman? (LP, Album) at Discogs". Discogs. 21 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2020.
2. ↑  "Hardal hakkında". 20 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2020.
3. ↑  "Nasıl? Ne Zaman?, 42 yılın ardından ilk defa hak ettiği titizlikle ve grup üyelerinin onayıyla müzikseverlerin ilgisine sunuluyor". Opus3a. 21 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2020.

| * g
* t
* d
Hardal |
| --- |
|  |
| Stüdyo albümleri | *Nasıl? Ne Zaman?* • *Nereden Nereye!* • *Yeniden Doğuş* |
| Derleme albümler | *Seçmeler* |
| İlgili maddeler | *Türk müziği kronolojisi* • *Rock müzik* |