Komplocuların 17. yüzyılda çizilmiş eskizleri. Hollandalı çizerin bu eskizi, gerillaları hiç görmemiş olmasına rağmen bugün bile en çok kabul gören tasvirdir.
**Barut komplosu**, bir grup yönetim karşıtı İngiliz Katolik tarafından, İngiltere Kralı I. James ve diğer aristokratları öldürmek için 5 Kasım 1605'te yapılan, Parlamento binasını havaya uçurma girişimidir. Robert Catesby ve Guy Fawkes öncülüğünde planlanmıştır.

Komplocular ayrıca kraliyet çocuklarını kaçırmayı ve Midlands'da bir halk ayaklanmasına öncülük etmeyi planlamışlardır.

Barut komplosunun Karşı-Reform hareketi olduğunu ve baskıcı yönetime karşı anarşi hareketlerinin öncüsü olduğunu kabul eden gruplar vardır.

Kökenleri
---------

Eylem, 1603 tarihli ilk komplo ve veda komplosunu takiben 1605 yılında, her sene ekim ya da kasım ayında tekrarlanan aristokrasi zirvesine denk getirilmiştir. 5 Kasım 1605 tarihli bu girişim yalnızca Kral I. James'e karşı düzenlenen bir suikast değil, tüm Kraliyet ailesini, Protestan devlet adamlarının büyük bölümünü etkisiz hâle getirmeyi ve halkı ayaklandırmayı hedef alan bir eylemdir.

John de Critz tarafından 1606 yılında yapılmış I. James resmi.Robert Catesby, Mayıs 1604'te başlayan komplonun planlanmasına öncülük etti. Ona yardım eden insanlar ya zengin Katolikler ya da çok fazla etkiye sahip olan seçkin ailelerdi. Catesby, Büyük Britanya'nın Kral I. James yönetimi altında Roma Katoliklerine karşı daha hoşgörülü olacağına dair çok az umut olduğunu görünce komployu bulmuş olabileceği düşünülüyor, bu durum karşısında birçok Katolik, durum hakkında hayal kırıklığına uğramıştı. Ancak Catesby'nin İngiltere'deki Katoliklere bir şans vermek istemesi daha olasıdır: Komplo, bir isyanın ilk adımı olacaktı. Daha sonra, James'in dokuz yaşındaki kızı (Prenses Elizabeth) Katolik bir devlet başkanı olarak atanabilirdi.

Diğer komplocular Thomas Winter (Wintour olarak da yazılır), Robert Winter, John Wright, Christopher Wright, Robert Keyes, Thomas Percy (Percye olarak da yazılır), John Grant, Ambrose Rokewood, Sör Everard Digby, Francis Tresham ve Thomas Bates (Catesby'nin hizmetkarı) idi. Patlayıcılar, 10 yıllık askeri deneyimi olan Guy "Guido" Fawkes tarafından hazırlandı. Fawkes, İspanyol Hollanda'sında, Hollandalılara karşı İspanyollarla savaşmıştı.

İngiltere'deki ana Cizvit Peder Henry Garnet'in komplonun ayrıntılarını bildiği söyleniyordu. Yine Cizvit olan bir arkadaşı Oswald Tesimond ona söylemişti. Robert Catesby olanları Tesimond'a itiraf etmişti ve ona Garnet'e da bunları söylemesi için izin vermişti. Sonradan suçlu bulunmasına rağmen, o zamandan beri Garnet'in gerçekte ne kadar şey bildiği konusunda bazı tartışmalar oldu. Komplonun detayları günah çıkarma yoluyla bilindiği için Garnet'in bunları yetkililere açıklamasına izni yoktu. Garnet bunun iyi bir fikir olduğunu düşünmüyordu ama yine de plan devam etti. Garnet'in buna karşı çıkması, onu 1606'da vatana ihanetten asılmaktan, sürüklenmekten ve parçalanmaktan kurtarmadı.

*Procession of a Guy*. Bir "Guy" geçit töreninde dans eden çocuklar. (1864)
Guy Fawkes Gecesi kutlamaları için hazırlanan çocuklar. (1954)

Planlama
--------

17. yüzyılda Westminster Sarayı, geniş bir alana yayılmış birçok binadan oluşuyordu. Binalar, eski kraliyet sarayının ortaçağ odaları, şapelleri ve salonları etrafında gruplandırılmışlardı. Bu saray hem Parlamento'yu hem de çeşitli mahkemeleri barındırıyordu. Saraya ulaşım da bugün olduğundan daha kolaydı. Tüccarlar, avukatlar ve diğer insanlar saray arazisinde yaşıyor ve çalışıyorlardı.

Kralın Korumasının bir üyesi olarak Percy, Mayıs 1604'te Lordlar Kamarası'nın yanındaki odaları kiralayabildi. Komplocuların orijinal fikri, barutu oraya koymak için Lordlar odasının temellerinin altını kazmaktı. Ana fikir James'i öldürmekti, ancak Protestan soylularının çoğu ve İngiltere Kilisesi'nin kıdemli piskoposları da dahil olmak üzere diğer birçok önemli hedef de orada mevcut olacaktı. Guy Fawkes, Percy'nin hizmetkarı "John Johnson" kılığında rol yaptığı, bu binanın sorumlusu yapıldı. Catesby'nin Lambeth'teki evi, kazma aletleriyle birlikte barutu depolamak için kullanılıyordu.

Ancak Kara Veba, 1604 yazında tüm şiddetiyle Londra'ya geri döndü. Bu nedenle Parlamento'nun açılış tarihi 1605 olarak değiştirildi. Noel arifesinde komplocu madenciler hala Parlamento binalarına ulaşmamışlardı ve tam 1605'in başlarında yeniden işe başladıklarında, Parlamento'nun açılışının 3 Ekim'e ertelendiğini öğrendiler

Eylemcilerden biri olan Francis Tresham'ın, bir yakını olan Lord Monteagle'yi eylem günü sarayda olmaması yönündeki uyarısının kraliyete sızması sonucunda, Guy Fawkes eyleme giderken yakalanmış ve ağır işkencelerle alınan itiraf sonucunda diğer eylemciler de yakalanmıştır. Sonuçta eylem başarısızlıkla sonuçlanmış, Fawkes ve diğer eylemciler idam edilmiştir.

Her yıl 5 Kasım gecesinde, Birleşik Krallık ve krallığa ait diğer eyaletlerde kraliyet öncülüğünde Eylemin (Komplonun) başarısızlığa uğratılması şenliklerle kutlanır. Bu kutlama gecesine Guy Fawkes Gecesi, Kutlama Ateşi Gecesi, Havai Fişek Gecesi, Barut Gecesi ve Komplo Gecesi denir. Günümüzde politikadan çok, eğlence amaçlı yapılan bir kutlamadır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Guy Fawkes
* Guy Fawkes Gecesi
* V for Vendetta

Kaynakça
--------

1. ↑  Alice Hogge (2005), *God's Secret Agents: Queen Elizabeth's Forbidden Priests and the Hatching of the Gunpowder Plot* HarperCollins p.344
2. ↑  Ortaçağ-Yeniçağ Avrupa Tarihi, Eskişehir Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi, sf. 108
3. ↑  *Free the Gunpowder Plot One*, BBC News, 5 Kasım 2008, 15 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 7 Ekim 2009
4. ↑  Percy was a rent collector for his uncle, Henry Percy, 9th Earl of Northumberland and Northumberland had used his position to get Percy a post as a "Gentleman Pensioner", a ceremonial royal bodyguard, only a short while before the plot."The Gunpowder Plot". *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford, England: Oxford University Press. May 2005.
5. ↑  Nicholls, Mark (2004), "Fawkes, Guy (bap. 1570, d. 1606)", *Oxford Dictionary of National Biography* (online bas.), Oxford University Press, doi:10.1093/ref:odnb/9230, 19 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 6 Kasım 2015  Birleşik Krallık Halk Kütüphanesi abonelik veya üyeliği gereklidir

| * g
* t
* d
Londra |
| --- |
| 

| Tarih |
| --- |
| 
* Wat Tyler Ayaklanması
* Barut Komplosu
* Büyük Londra Vebası
* Büyük Londra Yangını
* Londra Antlaşması (1604)
* Londra Antlaşması (1840)
* 1841 Boğazlar Sözleşmesi
* 1877 Londra Protokolü
* The Blitz
* Baker Sokağı soygunu
* 2005 Londra saldırıları

 |

 |
| 

| Coğrafya |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Sembol yapılar | 
* Big Ben
* London Eye
* Amirallik Kemeri
* The Monument
* Temple Bar
* Pye Köşesi'nin Altın Çocuğu
* Viktorya Anıtı

 |
| Saraylar ve kraliyet konutları | 
* Buckingham Sarayı
* Whitehall Sarayı
* Kensington Sarayı
* Saint James Sarayı
* Hampton Court Sarayı
* Banqueting House
* Somerset House

 |
| Park ve bahçeler | 
* Bushy Parkı
* College Green
* Green Park
* Greenwich Parkı
* Holland Park
* Hyde Park
* Kensington Bahçeleri
* Londra Hayvanat Bahçesi
* Regent's Park
* Richmond Parkı
* St James's Park

 |
| Alışveriş merkezleri ve çarşılar | 
* Harrods
* Royal Exchange

 |
| Gökdelenler | 
* 30 St Mary Axe
* 8 Canada Square
* BT Tower
* Citigroup Centre
* Heron Tower
* Lloyd Binası
* One Canada Square
* The Shard
* Tower 42

 |
| Meydan ve caddeler | 
* Cheapside
* Cornhill
* Covent Garden
* Horse Guards Parade
* Leicester Meydanı
* Oxford Caddesi
* Piccadilly
* Piccadilly Circus
* Printing House Square
* Pudding Sokağı
* Regent Caddesi
* Strand
* The Mall
* Threadneedle Caddesi
* Trafalgar Meydanı
* Whitehall

 |

 |

 |
| 

| Yönetim |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| İdari bölümler | 
* Londra Şehri
* Middlesex
* Büyük Londra

 |
| İdari organlar | 
* Büyük Londra İdaresi
* Londra Meclisi
* Londra Belediyesi

 |
| Devlet kurum ve binaları | 
* Downing Sokağı 10 Numara
* Londra Belediye Binası
* Westminster Sarayı
* Scotland Yard
* İngiltere Bankası
* Metropoliten Polis Teşkilatı

 |

 |

 |
| 

| Ulaşım |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Demiryolu | 
* British Rail
* Elizabeth Hattı
* Eurostar
* Docklands Light Railway
* Londra metrosu
* London Overground
* Tramlink

 |
| Havayolu | 
* Gatwick Havalimanı
* Heathrow Havalimanı
* Londra Luton Havalimanı
* Londra Southend Havalimanı
* Londra Stansted Havalimanı
* Londra Şehir Havalimanı

 |
| Karayolu | 
* M1
* M25

 |
| Köprüler | 
* Londra Köprüsü
* Millennium Köprüsü
* Tower Bridge
* Vauxhall Köprüsü
* Waterloo Köprüsü

 |

 |

 |
| 

| Kültür ve sanat |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Müzeler ve galeriler | 
* British Museum
* Greenwich Gözlemevi
* Londra Bilim Müzesi
* Londra Doğa Tarihi Müzesi
* Londra Kalesi
* Londra Müzesi
* Madame Tussauds
* National Gallery
* Royal Academy of Arts
* Tate Britain
* Tate Modern
* Victoria ve Albert Müzesi

 |
| Tiyatrolar | 
* Arcola Theatre
* London Palladium
* Royal Opera House

 |
| Kongre ve gösteri salonları | 
* Alexandra Palace
* ExCeL London
* Hammersmith Apollo
* Royal Albert Hall
* Royal Festival Hall
* The O2 Arena
* Wembley Arena

 |

 |

 |
| 

| Spor |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Ev sahipliği yapılan etkinlikler | 
* 1898 Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası
* 1908 Yaz Olimpiyatları
* 1948 Yaz Olimpiyatları
* 1966 FIFA Dünya Kupası finali
* 2012 Yaz Olimpiyatları
* 2012 Yaz Paralimpik Oyunları

 |
| Spor salonları ve stadlar | 
* All England Lawn Tennis and Croquet Club
* Craven Cottage
* Crystal Palace Ulusal Spor Merkezi
* Emirates Stadyumu
* Loftus Road
* Londra Olimpiyat Parkı
* Londra Stadyumu
* Lord's Cricket Ground
* Selhurst Park
* Stamford Bridge
* The Walley
* Twickenham Stadyumu
* Wembley Stadyumu
* White Hart Lane

 |

 |

 |
| 

| Din |
| --- |
| 
* Aziz Paul Katedrali
* Barking Kilisesi
* Methodist Central Hall Westminster
* Westminster Abbey

 |

 |
| 

| Eğitim |
| --- |
| 
* Britanya Kütüphanesi
* Courtauld Güzel Sanatlar Enstitüsü
* Goldsmiths College
* Greenwich Üniversitesi
* Imperial College London
* King's College London
* Kraliyet Sanat Koleji
* Londra Ekonomi Okulu
* Londra Şehir Üniversitesi
* Londra Üniversitesi
* Regent's College
* SOAS
* University College London
* Westminster Üniversitesi

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX4971760
* BNF: cb11979584q (data)
* GND: 4205423-0
* LCCN: sh85057941
* NLI: 987007545843405171
* SUDOC: 027841073

 |