Futbol sahası defans diziliş şeması
**Defans** (*lit.* "Savunma"), futbol, basketbol ve diğer bazı takım oyunlarında takım halinde yapılan savunmadır. Fransızca savunma anlamındaki "*défense*" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

Futbolda defansın amacı gol yemeyi önlemektir. Dört tip defans oyuncusu vardır: stoper, libero, bek ve kanat-bek. Stoper ve bekler modern dizilişlerinden çoğunda önemlidir. Libero ve kanat-bek rolleri belli dizilişler için özelleştirilmiştir.

Stoper
------

Stoper John Terry (26, mavi), santrafor Didier Drogba'ya yakın markaj yaparken
Bir stoper (merkezdeki defans oyuncusu), kalenin tam önündeki alanı korur ve rakip futbolcuların, özellikle de santraforların gol atmasını önler. Stoperlerin görevi rakibin şut çekmesini, top çalmasını, paslarını engellemek, havadan kafaya gelen toplarda üstünlük sağlamak ve rakip takımın pasları sırasında forvete markaj uygulamaktır. Modern futbolda çoğu takım, kalecinin önünde iki veya üç stoper kullanmaktadır. 4-2-3-1, 4-3-3 ve 4-4-2 dizilişlerinde iki stopere yer verilir.

Yaygın kullanılan 4-4-2 dizilişinde iki stoper yer almaktadır.
Topa sahipken stoperlerin genellikle takım arkadaşlarına uzun ve nokta atışı paslar yapması veya sahipsiz gelen toplarda topu uzaklaştırması beklenir. Örneğin degajman, topu defansın hedefinden mümkün olduğunda uzağa taşımayı amaçlayan bir vuruştur. Modern oyunda stoper birçok beceriye sahip olması gerektiğinden takımlar çoğunlukla daha hızlı ve topa sahip olma yeteneğine sahip bir oyuncuyla beraber fiziksel üstünlüğü olan bir defans oyuncusu oynatmayı tercih etmektedir. Bu ikililere örnekler; Chelsea'de John Terry ve Ricardo Carvalho, Real Madrid'de Sergio Ramos, Raphaël Varane veya Pepe, Manchester United'da Nemanja Vidić ve Rio Ferdinand, Juventus'ta Giorgio Chiellini, Leonardo Bonucci, Andrea Barzagli ve Medhi Benatia.

Normal oyunda stoperler gol atmaya meyilli değildir. Ancak takımı köşe vuruşu veya diğer duran toplardan birini kazandığında rakibin ceza sahasında hücuma çıkabilir ve gelen toplarda hava yatkınlığını kullanarak kafa golü atmaya çalışabilir. Defans oyuncusu, bu durumda geçici olarak hücumda yer alırken diğer defans oyuncuları ve Orta sahalar stoper pozisyonuna kayar.

Bazı stoperler direkt serbest vuruş ve uzaktan güçlü şutlar konusundaki başarılarıyla bilinir. Brezilyalı defans oyuncuları David Luiz, Alex ve Naldo, bulunduğu yerden daha fazla güce dayanan top mermisi serbest vuruşu metotlarıyla bilinir.

Stoperlerin kullandığı iki ana savunma stratejisi vardır: sahanın belli bir yerine odaklandıkları alan savunması ve belli bir rakip oyuncuya odaklandıkları adam adama markaj. Artık kullanılmayan *catenaccio* gibi adam adama markaj sistemlerinde ve daha sonra bu sistemin üzerine geliştirilen *zona mista* stratejisinde genellikle yan yana oynayan en az iki tür stoper bulunmaktadır: *Stoper* olarak bilinen en az bir adam adama savunma oyuncusu ve görevine bağlı olarak *süpürücü* veya *libero* olarak bilinen, aynı zamanda takım arkadaşları için hücum organizasyonu başlatan serbest savunma oyuncusu.

Libero
------

Liberolu 5-3-2 dizilişi
Libero (veya *süpürücü*), eğer rakip savunma hattını kırmayı başarırsa ortaya çıkan çok yönlü "süpürücü" defans oyuncusudur. Bu pozisyon, belli oyunculara markaj yapan diğer defans oyuncularından daha hareketlidir. Bu nedenle İtalyancada "serbest" anlamına gelen *libero* adını alır.

Avusturyalı teknik direktör Karl Rappan, 1930'larda İsviçre kulübü Servette'de kullandığı *catenaccio* veya *verrou* (Fransızcada "kapı sürgüsü/zinciri") sisteminde bir oyuncuyu orta sahadan defans hattının gerisindeki bir pozisyona taşımış ve bu oyuncuyu arka çizgiyi koruyan "son adam" ve atakları tekrar başlatan bir oyuncu olarak kullanmıştır. Bu yüzden libero rolünün öncüsü olarak kabul edilmiştir. 1930'larda ve 1940'larda İsviçre'nin teknik direktörü olan Rappan, kalecinin hemen önünde konumlanmış olan *verrouilleur* adı verilen defansif süpürücü pozisyonunda oynamıştır.

1940'larda Sovyet kulübü Krılya Sovetov ile geçirdiği süre boyunca Alexander Kuzmich Abramov, defansif taktiğinde *Volzhskaya Zashchepka* veya "Volga Clip" olarak bilinen süpürücüye benzer bir oyuncu kullanmıştı. *Verrou* sisteminden farklı olarak onun sistemi o kadar esnek değildi ve 2-3-5'ten ziyade WM'nin gelişmiş bir versiyonuydu. Ancak bu taktik aynı zamanda derine inen ve bunun sonucunda defansif orta yarının beklerin arkasına geçmesine izin veren yarı beklerden birini içeriyordu.

İtalya'da *libero* pozisyonu, Nereo Rocco'nın ve Helenio Herrera'nın *catenaccio*'yu kullanmasıyla popüler hâle geldi. Gianni Brera tarafından icat edildiği düşünülen bu pozisyon için mevcut İtalyanca terim olan *libero*, bu rolü tanımlayan İtalyanca *libero da impegni di marcatura* ("markaj görevlerinden muaf") rolünden gelmekteydi. Aynı zamanda "battitore libero" (İtalyanca "serbest vurucu", yani bir oyuncu savunmayı geçmişse, takım arkadaşlarından sonra müdahale etme özgürlüğü verilen bir oyuncu) olarak da biliniyordu. İtalyan futbolunda *libero* pozisyonundaki futbolculara genellikle altı numaralı forma veriliyordu.

İtalya'daki *libero* rolünün ilk öncüllerinden biri, 1940'larda Salernitana tarafından *catenaccio*'nun öncülü olan '**vianema'** sisteminde kullanıldı. Sistem, kulübün oyuncularından biri olan Antonio Valese'nin teknik direktörü Giuseppe Viani'ye verdiği bir fikirden esinlenilmişti.

Süpürücü oyunculardan kontra-atak hamleleri yapması beklense de, tipik stoperlerden daha iyi top kontrolü ve pas geçirme kabiliyeti gerektirdiğinden yetenekleri genellikle savunma alanlarıyla sınırlıdır. Örneğin 1960'lardaki İtalyan futbolunda kullanılan *catenaccio* oyun sistemi, sadece arka çizgide dolanan "tamamen savunmacı" bir süpürücü kullanmaktadır. Helenio Herrera'nın *Grande Inter* ekibinde yer verdiği Armando Picchi, bu rolün daha geleneksel çeşidinin bir öncüsüdür.

Daha modern *libero*, tipik *libero*'nun savunma niteliklerine sahipken rakibin kontra-atağı sırasında ortaya çıkabilir. Bazı süpürücüler ileriye doğru hareket edip topu ileri doğru dağıtırken, diğerleri pası alır ve rakip takımın kendini zahmete sokmasına gerek kalmadan topu rakipten uzaklaştırır. Süpürücü, topu dağıtmak için ileri yönlenirse hızlı bir toparlanma yapması ve pozisyonuna geri dönmesi gerekir. Modern futbolda kullanımı oldukça azalmıştır.

Bu pozisyonun öncüleri daha çok Franz Beckenbauer, Gaetano Scirea ve Elías Figueroa olarak bilinse de bu pozisyonları ilk oynayan futbolcular değildir. Daha önce Alexandru Apolzan, Ivano Blason, Velibor Vasović ve Ján Popluhár gibi futbolcular bu pozisyonda görev yapmıştır. Süpürücü olarak nitelendirilen diğer defans oyuncuları arasında; top yetenekleri, vizyonu ve uzun paslarıyla Bobby Moore, Franco Baresi, Ronald Koeman, Fernando Hierro, Matthias Sammer ve Aldair yer almaktadır.

Liberonun son ve başarılı kullanımı Yunanistan'ın teknik direktörü Otto Rehhagel tarafından 2004 Avrupa Futbol Şampiyonasında gerçekleştirilmiştir. Rehhagel, Traianos Dellas'ı Yunanistan'ın liberosu olarak kullanmış ve Yunanistan'ın kupayı almasında rol oynamıştır.

Her ne kadar bu pozisyonun modern futbolda büyük ölçüde modası geçmiş olsa da bölgesel markaj ve ofsayt tuzağı kullanımı nedeniyle Daniele De Rossi, Leonardo Bonucci, Javi Martínez ve David Luiz gibi bazı oyuncular 3-5-2 ve 3-4-3 dizilişlerinde buna benzer rolde oynamıştır. Bu oyuncular, defansif yeteneklerine ek olarak teknik ve topla oynama kabiliyetleri sayesinde topu geri kazandıktan sonra orta sahadan ilerlemeyi sağlamış ve takımın ikincil oyun kurucusu olarak rol oynamıştır.

Kalelerinden topu rahatça uzaklaştırmak için serbest bırakılan René Higuita, Manuel Neuer, Edwin van der Sar, Fabien Barthez, Marc-André ter Stegen ve Hugo Lloris gibi bazı kaleciler, bu oyun tarzları nedeniyle süpürücü kaleci olarak adlandırılmıştır.

Bek
---

Bek pozisyonundaki Philipp Lahm (sağda), kanattaki Nani'ye markaj yaparken.
Bekler (sol bek ve sağ bek), geniş pozisyonları tutar ve geleneksel olarak duran toplar haricinde her zaman geride kalır. Bek yerine stoperlerin yer aldığı dörtten daha az futbolcuyla yapılan savunmalar haricinde kanadın iki tarafında da bek yer alır.

2-3-5 dizilişinin olduğu futbolun ilk dönemlerinde iki bek, aslında son savunma hattı olmaları ve genellikle alanın ortasında forvetlerle karşı karşıya olmaları nedeniyle modern beklerle aynıydı.

1920'lerde yapılan, üç bekin de ortada yer aldığı WM dizilişi
Daha sonraki 3-2-5 dizilişi, üçüncü bir adanmış savunma oyuncusunu içeriyordu, bu da sol ve sağ beklerin daha geniş pozisyonlar almasını sağlıyordu. Daha sonra bir başka orta defans oyuncusunun olduğu 4-2-4 dizilişi, kanattaki defansların rakip kanat oyuncularına karşı koymak ve kanatlarına kendi başlarına destek sağlamak için daha da fazla oynamalarını sağladı ve bek pozisyon, oldukça çakılı kalan merkezî defans oyuncularının aksine bu rolü yerine getirebilecek dinamik oyuncularla değerlendirildi. Bu pozisyon; genellikle güç, yükseklik ve pozisyon almaya dayanıyordu.

Modern futbolda bekler, geleneksel role göre daha hücumcu bir rol üstlendi ve genellikle kanattan bindirmeler yapmaya başladı. Elmas 4-4-2 gibi kanatsız dizilişler, beklerin kanatta yukarı ve aşağı önemli ölçüde yer kaplamasını talep ediyordu. Modern beklerdeki sorumlulukların bazıları şunlardır:

* Hücum eden oyunculara karşı fiziksel güç uygulayarak onları daha az nüfuz ettikleri alana yönlendirmek. Rakibin stoper veya defansif orta sahaya karşı zayıf ayakla girerek rakip oyuncuları zayıflatabilecek manevra yapabilirler. Aksi takdirde; beceri ve akıllı pozisyon alma, etki oluşturma olasılıklarının daha düşük olduğu bir alanda kanat oyuncusunu geri itebilir.
* Topun dışına çıkmak, kanalların altındaki boşluklara koşu ve rakip ceza sahasına orta pozisyonları sağlar.
* Taçlar genellikle beklere verilir.
* Kanat oyuncuları ve diğer hücum oyuncularına markaj yaparlar. Bekler, genellikle rakip ceza sahasında mücadeleye girmez. Ancak, kanattan savunma hattına gelen hücum oyuncularını hızla uzaklaştırmayı amaçlar. Bununla birlikte markaj yapanlar, rakipleri çok sıkı tutmaktan veya savunma organizasyonunu bozma riskinden kaçınmalıdır.
* Diğer takım arkadaşlarının savunma hattını aşmamasını sağlayarak taktik disiplini sürdürmek ve rakibini kendi sahasında oynamaya zorlamak.
* Kanattan aşağıya pas seçeneği sağlamak.
* Kanatsız dizilişlerde beklerin hem gerideki hem de ilerideki kanatları kapsaması gerekir. Savunmayı merkez orta sahalardan biriyle paylaşabilir.
* Ayrıca atak yapan bekler, rakibin hem kanat oyuncularının hem de bek oyuncularının kendi yarı sahasında daha da kapanmasına yardımcı olur. Hücumlar, rakip oyuncularını orta sahadan çekmeye zorlar ve takıma avantaj sağlayabilir.

Topla oynayan beklerin fiziksel ve teknik talepleri nedeniyle başarılı bekler, sahadaki diğer rollere uyum sağlamak için onları uygun hale getiren çok çeşitli özelliklere ihtiyaç duyar. Oyunun sahada birden fazla pozisyonda oynayabilen yardımcı oyuncuların birçoğu doğal beklerdir. Buna yakın örnek, kariyeri boyunca bekte ve savunmanın ortasında forma giyen Real Madrid futbolcusu Sergio Ramos'tur. Modern oyunca bekler, genellikle takım kontra-atağa geçtiğinde kanattan aşağı koşmalarıyla asistlerin adil bir payını alırlar. Bununla birlikte beklerin yaygın özellikler şunlardır:

* Kanatta yukarı ve aşağı büyük mesafeleri kat etmek ve rakipleri geride bırakmak için hız ve dayanıklılık.
* Çalışkanlık ve takım çalışmasına etkisi.
* Markaj, top çalma yeteneği ve öngörü duygusu
* Topsuz alanda boş alanlara koşarak takımı için hücum fırsatı oluşturmak.
* Top sürme kabiliyeti. Bu özellikteki bekler, kendi başlarına topu rahatlıkla sürebilir ve zaman zaman hücum yapan kanat oyuncularına yardımcı olurlar.
* Oyuncu zekası. Savunmacılar için yaygın olduğu gibi bekler de, oyun akışı sırasında bir kanada yapışıp yapışmayacağına karar vermelidir ve uygun bir mesafeyi korumalıdır. Hücum oyuncularına çok yakın kalan bekler, pozisyonlarından çekilmeye ve savunmada bir boşluk bırakmaya meyillidir. Verkaç gibi hızlı pas hareketleriyle defansın tam arkasını açık bırakırlar. Tehlikeli olduğu düşünülen kanat oyuncuları, hem bek hem de kanat oyuncuları tarafından çifte markaj edilebilir. Bu, beklerin savunma hattını tutmaya odaklanmasını sağlar.

Kanat bek
---------

Kanat bek, bek pozisyonunun bir çeşididir ancak hücuma daha fazla odaklanır. Kullanıldıklarında tipik olarak bir takımdaki en hızlı oyunculardandır. Kanat bekler, genellikle üç stoperin kullanıldığı dizilişlerde kullanılır ve bazen defans oyuncusu yerine orta saha oyuncusu olarak sınıflandırılır. Ayrıca Jürgen Klopp'un Liverpool'da kanat beklerin hücumdaki genişlik eksikliğini telafi etmek için kullandığı 4-3-3 sisteminde olduğu gibi sadece iki stoperli dizilişlerde de kullanılabilirler. Modern futbolun gelişiminde kanat bekler, kanat ve beklerin karışımıdır. Bu nedenle, bu pozisyon modern futbolda fiziksel olarak en zorlu pozisyonlardan biridir. Kanat beklerin başarılı bir şekilde kullanılması, 3-5-2 ve 5-3-2 dizilişlerinin dönüşümlerde etkili bir şekilde çalışabilmesi için ana ön koşullardan biridir.

Kanat bekler genellikle beklerden daha maceracıdır ve özellikle kanatsız takımlarda oyun genişliği sağlaması beklenir. Kanat bek, olağanüstü bir dayanıklılığa sahip olmalı, sahanın yukarısına ortalar açabilmeli ve rakiplerin kanattan hücumlarına karşı etkili bir savunma yapabilmelidir. Defansif orta saha, kanat beklere destek sağlayacak şekilde konumlandırılabilir. Bu pozisyonda Chelsea, Inter ve Tottenham Hotspur takımlarını çalıştıran Antonio Conte'nin takımlarında görüldüğü gibi üç stoperli dizilişlerde kanat oyuncuları da kullanılabilmektedir.

Kanat bek olarak oynayabilen ve oynayan oyunculara örnekler: Milan'da takım arkadaşı olan Cafu ve Serginho, Barcelona oyuncusu Dani Alves, Real Madrid döneminde Roberto Carlos, River Plate'in eski defans oyuncusu Juan Pablo Sorín, Dünya Kupası kazanan takımda Alman Andreas Brehme, Parma'dan Antonio Benarrivo, Juventus'tan Angelo Di Livio, İtalya millî takımında ve Corinthians, Arsenal ve Barcelona kulüplerinde forma giyen Sylvinho bu pozisyonda oynayabilen oyunculara örnek olarak verilebilir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Futbol pozisyonları

Kaynakça
--------

1. ↑  "defans". *Nişanyan Sözlük*. 12 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2023.
2. ↑  Rob Bagchi (19 Ocak 2011). "Judges have a blindspot when destroyers like Vidic play a blinder". The Guardian. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017.
3. ↑  Paolo Bandini (13 Haziran 2016). "Giorgio Chiellini: 'I have a strong temperament but off the pitch I am more serene'". The Guardian. 26 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017.
4. ↑  "Soccer positions explained: names, numbers and what they do". bundesliga.com. 5 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2021.
5. ↑  "BBC Sports Academy". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2019.
6. ↑  "Evolution of the Sweeper". 28 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2019.
7. ↑  "DIZIONARIO DI ITALIANO DALLA A ALLA Z: Battitore". *La Repubblica* (İtalyanca). 30 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016.
8. 1 2  Damele, Fulvio (1998). *Calcio da manuale*. Demetra. s. 104.
9. 1 2  Fontana, Mattia (7 Temmuz 2015). "L'evoluzione del libero: da Picchi a Baresi" (İtalyanca). Eurosport. 29 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2020.
10. ↑  Elbech, Søren Florin. "Background on the Intertoto Cup". Mogiel.net (Pawel Mogielnicki). 10 Şubat 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2012.
11. ↑  Andy Gray with Jim Drewett. Flat Back Four: The Tactical Game. Macmillan Publishers Ltd, London, 1998.
12. 1 2  Wilson, Jonathan (2009). *Inverting The Pyramid: The History of Soccer Tactics*. Londra: Orion. ss. 159-65. ISBN 978-1-56858-963-3. 2 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2020.
13. ↑  "What Nereo Rocco would say about AC Milan and the Azzurri". Calciomercato. 21 Kasım 2017. 21 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2020.
14. ↑
15. ↑  Bortolotti, Adalberto. "La Storia del Calcio: Il calcio dalle origini a oggi" (İtalyanca). Treccani: Enciclopedia dello Sport (2002). 29 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2020.
16. ↑
17. ↑  "battitóre" (İtalyanca). Treccani. 17 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2020.
18. ↑  *L'Analisi Linguistica e Letteraria 2011-2*. *L'Analisi Linguistica e Letteraria : Pubblicazione Semestrale*. Università Cattolica del Sacro Cuore. 2011. s. 232. ISBN 9788867808625. ISSN 1122-1917. 3 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2020.
19. ↑  Falco, Giorgio (2015). *Sottofondo italiano*. Bari: Laterza Solaris. ISBN 9788858120750. 22 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2020.
20. ↑  Veronell, Maurizio (21 Aralık 2016). *Caratteri, mentalità e dialettica dei sistemi di gioco nel calcio italiano*. Milan: GDS. ISBN 9788867825752. 3 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2020.
21. ↑  "La leggenda della Grande Inter" [Grande Inter efsanesi] (İtalyanca). Inter.it. 19 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2014.
22. ↑  Mario Sconcerti (23 Kasım 2016). "Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre" (İtalyanca). Il Corriere della Sera. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
23. 1 2 3  "BBC Football - Positions guide: Sweeper". BBC Sport. 1 Eylül 2005. 24 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2008.
24. 1 2  "Remembering Scirea, Juve's sweeper supreme". FIFA.com. 11 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015.
25. 1 2  "Franz Beckenbauer Biography". 21 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015.
26. ↑  Rotting fruit, dying flowers 17 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *The Guardian*
27. ↑  Czechoslovakia World Cup Hero Jan Popluhar Dies Aged 75 11 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Goal.com
28. ↑  VELIBOR VASOVIC 29 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *The Independent*
29. ↑  "Evolution of the Sweeper". Outsideoftheboot.com. 28 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2019.
30. ↑  "Franchino (detto Franco) BARESI (II)". 12 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015.
31. 1 2  "Daniele De Rossi and the strange story of the Libero". forzaitalianfootball. 15 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015.
32. ↑  "L'ANGOLO TATTICO di Juventus-Lazio - Due gol subiti su due lanci di Bonucci: il simbolo di una notte da horror" (İtalyanca). 15 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015.
33. ↑  Tim Vickery (10 February 2010). "The Legacy of Rene Higuita" 20 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. BBC. Erişim tarihi: 11 Haziran 2014
34. ↑  Early, Ken (8 Temmuz 2014). "Manuel Neuer cleans up by being more than a sweeper". *The Irish Times*. 13 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2014.
35. ↑  Wilson, Jonathan (13 Şubat 2014). "Tottenham's Hugo Lloris is Premier League's supreme sweeper-keeper". *The Guardian*. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2017.
36. ↑  "Football is Coming Home to Die-Hard Translators". *Article on the Translation Journal*. 1 April 2008. 27 March 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 April 2008.
37. ↑  "England's Uniforms — Shirt Numbers and Names". *Englandfootballonline.com*. 10 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018.
38. ↑  Ingle, Sean (15 Kasım 2000). "Knowledge Unlimited: What a refreshing tactic". *The Guardian*. Londra. 18 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018.
39. ↑  Lutz, Walter (11 Eylül 2000). "The 4-2–4 system takes Brazil to two World Cup victories". FIFA. 9 January 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018.
40. ↑  Pleat, David (6 Haziran 2007). "Fleet-of-foot full-backs carry key to effective attacking". *The Guardian*. Londra. 4 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains in a Guardian article how full-backs aid football teams when attacking.
41. ↑  Pleat, David (18 Şubat 2008). "How Gunners can avoid being pulled apart by Brazilian". *The Guardian*. Londra. 4 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains the team effort in marking an attacking player stationed in the outside-wing position.
42. ↑  Pleat, David (18 Mayıs 2006). "How Larsson swung the tie". *The Guardian*. Londra. 4 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains how the introductions of Barcelona full-back Juliano Belletti and striker Henrik Larsson in the 2006 UEFA Champions League Final improved Barcelona's presence in wide areas. Belletti eventually scored the winning goal for the final.
43. ↑  Pleat, David (31 Aralık 2007). "City countered by visitors' Petrov defence". *The Guardian*. Londra. 4 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat discusses the tactical implications of full-backs and other defenders marking wingers in a *Guardian* match analysis.
44. ↑  "Positions guide: Wingback". Londra: BBC Sport. 1 Eylül 2005. 8 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2008.