**1. Panzer Tümeni** (kısaltma: **1.** **Pz.Div.** Almanca: 1.*Panzer-Division*, İngilizce: 1st Tank Division) II. Dünya Savaşı sırasında Alman Ordusu Wehrmacht'ta zırhlı bir birlikti.

Tümen, Almanya tarafından 1935'te kurulan orijinal üç tank tümeninden biriydi. Savaş öncesi Avusturya ve Çekoslovakya işgalleri ile 1939'da Polonya, 1940'ta da Belçika ve Fransa işgallerinde yer aldı. 1941'den 1945'e kadar, Fransa ve Yunanistan'a yeniden donatılmak üzere gönderildiği 1943'teki bir dönem dışında Doğu Cephesinde savaştı. Savaşın sonunda, tümen Bavyera'daki ABD kuvvetlerine teslim oldu.

Tarihi
------

1. Panzer Tümeni 15 Ekim 1935'te 3. Süvari Tümeninden kuruldu ve merkezi Weimar'daydı. O sırada inşaat edilen üç tank Tümeninden biriydi, diğer ikisi 2. ve 3. Panzer Tümeni idi. Erken yıllarda, Almanya, ülkeyi tank güçlerine sahip olmayı yasaklayan Versay Antlaşması'ndan vazgeçmişti, Almanya, Sovyetler Birliğinde gizlice tanklar geliştirerek ve gizli bir tankçı okulu açmakla neredeyse başından beri ihlal etmişti.

Başlangıçta tümen, bir tugay, bir motorize piyade tugayı, bir keşif taburu, bir tümen topçu alayı ve yan oluşumları destekleyen iki panzer alayından oluşuyordu. Tümen, 1936'nın sonlarına doğru daha güçlü Panzer III ile standart altı Panzer I ve Panzer II ile donatıldı. 1939 yılında Polonya'da çok sayıda Pz I hizmet görüyordu, tümen hala 1941 yılına kadar Panzer II kullanıyordu.

1938 yılında tümen Avusturya'nın ilhakına ve 1938 de Münih Antlaşması ile Südetin işgaline ve 1939'da Çekoslovakya'nın işgaline katıldı. Eylül 1939'da 1. Panzer Tümeni Polonya'nın işgaline katıldı ve sekiz gün sonra Varşova'nın eteklerine ulaştı. Polonya'nın teslim olmasının ardından Varşova'da ki tümen, Kasım 1939'da Almanya'ya dönmeden önce 18. Piyade Tümeni'ni desteklemek üzere yol aldı.

 Sedan yakınlarındaki Maas'ı geçen tümene ait askerler, Mayıs 1940.
Mayıs 1940'ta 1. Panzer Tümeni Fransa, Lüksemburg ve Belçika'nın işgalinin bir parçasıydı. Weygand Hattı saldırısına katılmak için güneye dönmeden önce Sedan ve Dunkirk Muharebesinde yer aldı. İsviçre sınırına doğru ilerledi ve Fransa'nın teslimiyetinden önce Belfort'u işgal etti. Fransa savaşı sırasında, tümen nispeten düşük kayıplar verdi ve 500'den az asker savaşta öldü.

1.Panzer Tümeni, Doğu Prusya'ya harekete geçti ve Eylül 1940'a kadar Fransa'da kaldı. Yeni oluşturulan 16. ve 18. Panzer Tümenlerine önemli sayıda asker tedarik etti. 22 Haziran 1941'den itibaren Barbarossa Harekâtının bir parçası olarak Kuzey Ordusu'nun ve 4. Panzer Grubu'nun bir parçası olarak eski Alman-Litvanya sınırını yerleşti. Tümen büyük savaşlara katıldı ve Ağustos ayının ortalarında, iki aydan daha kısa bir süre önce yürürlüğe sunduğu 155 tanktan sadece 44'ü hizmete sokuldu. Ekim ayının başlarına kadar Moskova'daki ilerlemeye katılmak üzere Merkezi Ordu Grubuna transfer edilip Leningrad'a doğru ilerlemeye devam etti. Tümen, Sovyet karşı saldırısı sırasında geri çekilmeye zorlanmadan önce Moskova'da 32 kilometre (20 mil) ilerledi.

Tümen, 1942 başlarında Rzhev Salient'in savunmasının bir parçasıydı, başlangıçta tanklar üzerinde çok kısa muharebeler döndü ve ilkbaharda ikmal gelene kadar ağırlıklı olarak piyade savaşları oldu. 1. Panzer Tümeni Doğu Cephesi'nin merkezinde bulunan 9. Ordu'nun ikmal hatlarının savunulmasıyla uğraştı. 1942-43 Kışında tekrarlanan Sovyet saldırılarına karşı savunma sırasında ağır kayıplar verdi ve sonunda Ocak 1943'te yeniden düzenlenmek üzere Fransa'ya geri gönderildi. Kuzey Fransa'da aylar geçirdikten sonra, tümen Haziran 1943'te işgal altındaki Yunanistan'a gitti, oradaki bir Müttefik çıkarması'nın algılanması tehdidi nedeniyle gönderildi. Bunun yerine, çıkarma Sicilya'da gerçekleşti ve tümen, Eylül 1943'te Mihverlere sığınan Yunanistan'daki İtalyan kuvvetlerinin silahsızlandırılmasına katıldı. 1. Panzer Tümeni, önemli miktarda Panther ve Tiger I tankı aldı ve kısa bir süre sonra tekrar Doğu Cephesine döndü ve Ekim ayında tekrar tam güce kavuştu.

1. Panzer Tümeni, 1. ve 4. Panzer Ordusu'nda acil bir güç olarak dönüşümlü olarak hizmet vermek üzere Doğu Cephesi'nin güney kesiminde yer aldı. Alman cephe hatları geri çekilirken Kiev, Zhitomir ve Cherkassy'deki İkinci Kiev Muharebesinde alarak sürekli krizden kriz girdi. İkinci muharebe de, tümen'nin kazandan ayrılmaya çalıştığını ancak çok güçsüz olduğunu gördü. Mart 1944'e kadar, tümen normal gücünün yüzde 25'inden biraz daha fazlasına indirilmişti. Batıya doğru daha da geri çekilen tümen Kamenets-Podolsky kuşatması'nın bir parçasıydı ve oradan da doğu Polonya ve Macaristan'ın savunmasında yer aldı. Balaton Gölü çevresinde savunma operasyonlarına katıldı ve Budapeşte Kuşatması'na katılma girişiminde başarısız oldu ve bir kez daha ağır kayıplar verdi.

İkinci Dünya Savaşı'nın son ayında tümenin Steiermark savunmasıyla uğraştığı görüldü. Oradan batıya doğru Sovyet yerine ABD kuvvetlerine teslim olmak için geri çekildi ve ikisi arasındaki sınır çizgisini başarıyla geçti. 8 Mayıs 1945'te güney Bavyera'da teslim oldu ve askerlerinin çoğu kısa süre sonra esaretten serbest bırakıldı.

Komutanlar
----------

Tümenin komutanları:

* 10 Ocak 1935 - 30 Eylül 1937: Süvari Generali Maximilian von Weichs
* 10 Ocak 1937-2 Kasım 1939: Korgeneral Rudolf Schmidt
* 2 Kasım 1939–17 Temmuz 1941: Korgeneral Friedrich Kirchner
* 17 Temmuz 1941-1 Ocak 1944: Korgeneral Walter Krüger
* 1 Ocak 1944 - 19 Şubat 1944: Tümgeneral Richard Koll
* 19 Şubat 1944 - 25 Eylül 1944: Tümgeneral Werner Marcks
* 25 Eylül 1944 - 8 Mayıs 1945: Korgeneral Eberhard Thunert

Organizasyon
------------

Bölümün organizasyonu:

* 1. Panzer-Tugayı
	+ Panzer-Alayı 1
		- Panzer-Taburu I (Temmuz 1941'de silindi; Ocak 1943 eklendi)
		- Panzer-Taburu II
	+ Panzer-Alayı 2 (Ekim 1940'ta silinmiş)
		- Panzer-Taburu I
		- Panzer-Taburu II
* 1.Piyade - Alayı
	+ Schützen-Alayı 1 (Panzergrenadier-Alay yeniden adlandırıldı 1 Tem 1941)
		- Schützen-Taburu I
		- Schützen-Taburu II
		- Schützen-Taburu III (Ekim 1939 eklendi, Kasım 1940 silindi)
	+ Piyade-Alayı 113 (adı Panzergrenadier-Alayı 113 Temmuz 1941 olarak değiştirildi)
		- Schützen-Taburu I (Kasım 1940 eklendi)
		- Schützen-Taburu II (Şubat 1941'de eklendi)
	+ Kradschützen-Taburu 1 - Motosiklet taburu
* Topçu-Alayı 73
	+ Artillerie-Abteilung I - Topçu Taburu
	+ Artillerie-Abteilung II - Topçu Taburu
	+ Artillerie-Abteilung III - Topçu Taburu (1941 eklendi)
* Aufklärungs-Abteilung 4 - Keşif taburu
* Panzerjäger-Abteilung 37 - Tank avcısı taburu
* Heeres-Flak-Abteilung 299 - Hava savunma taburu (1943 eklendi)
* Pionier-Abteilung 37 - Öncü taburu
* Grenadier-Ersatz-Abteilung 1009 - Yedek piyade taburu (1944 veya 1945 eklendi)
* Nachrichten-Abteilung 37 - İşaret taburu

Kaynakça
--------

1. ↑  Mitcham, p. 3–9
2. ↑  *İkinci Dünya Savaşı’nın Başladığı Gün Avrupa’daki Durum: Ülkelerin Savaşa Hazırlık Durumları ve Bunun Savaşa Yansıması*, dergipark.org.tr, erişim tarihi: 11 Ekim 2020
3. ↑  Mitcham, p. 37
4. 1 2  Mitcham, p. 38
5. 1 2  Mitcham, p. 39
6. ↑  Mitcham, p. 40
7. ↑  Mitcham, p. 41
8. ↑  Mitcham, p. 42
9. ↑  Mitcham, p. 42–44
10. ↑  "Organizational History of the German Armored Formation 1939-1945" (PDF). *cgsc.edu*. United States Army Command and General Staff College. 8 Aralık 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2016.

Kaynakça
--------

* *The Panzer Legions*. Mechanicsburg: Stackpole Books. 2000. ISBN 978-0-8117-3353-3.   *The Panzer Legions*. Mechanicsburg: Stackpole Books. 2000. ISBN 978-0-8117-3353-3.   *The Panzer Legions*. Mechanicsburg: Stackpole Books. 2000. ISBN 978-0-8117-3353-3.
* Edwards, Roger (1993). *Panzer, Savaşta Bir Devrim, 1939-1945*. Kollar ve Zırh Presi.
* Witold Kulesza "Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce wrzesień 1939, NR 8–9 (43–44) IPN Bülteni 43–444 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* "1. Panzer-Division (Bestand)" [1st Panzer-Division (Inventory)]. *deutsche-digitale-bibliothek.de* (Almanca). German Federal Archives. 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4127882-3

 |

| 2. Dünya Savaşı'nda Alman Zırhlı Tümenler |
| --- |
| Heer | 

|  |  |
| --- | --- |
| Numaralandırılmışlar | 
* 1.
* 2.
* 3.
* 4.
* 5.
* 6.
* 7.
* 8.
* 9.
* 10.
* 11.
* 12.
* 13.
* 14.
* 15.
* 16.
* 17.
* 18.
* 19.
* 20.
* 21.
* 22.
* 23.
* 24.
* 25.
* 26.
* 27.
* 116.

 |
| İsimlendirilmişler | 
* Panzer Tümeni "Clausewitz"
* Panzer Tümeni "Feldherrnhalle 1"
* Panzer Tümeni "Feldherrnhalle 2 "
* Panzer Tümeni "Holstein"
* Panzer Tümeni "Jüterbog"
* Panzer Tümeni "Kempf"
* Panzer-Lehr Tümeni
* Panzer Tümeni "Müncheberg"
* Panzer Tümeni "Tatra"

 |
| Yedek | 
* 155.
* 179.
* 233.
* 273.

 |

 |
| Waffen-SS | 
* 1. Waffen-SS Panzer Tümeni Leibstandarte SS Adolf Hitler
* 2. Waffen-SS Panzer Tümeni Das Reich
* 3. Waffen-SS Panzer Tümeni Totenkopf
* 5. Waffen-SS Panzer Tümeni Wiking
* 9. Waffen-SS Panzer Tümeni Hohenstaufen
* 10. Waffen-SS Panzer Tümeni Frundsberg
* 12. Waffen-SS Panzer Tümeni Hitlerjugend

 |
| Luftwaffe | 
* 1. Paraşütçü-Panzer Tümeni Hermann Göring

 |