Başlığın diğer anlamları için Franco sayfasına bakınız.

| İspanya tarihi |
| --- |
|  |
| Antik Çağlar
İberler
Hispania |
| Orta Çağ
Vizigot Krallığı
Suevi Krallığı
Spania
Endülüs
Emeviler
Tavaif-i Mülûk
Murâbıtlar
Muvahhidler
Gırnata Emirliği
Reconquista
Covadonga Muharebesi
Granada Savaşı
Kastilya
Aragon
León |
| İmparatorluk
İspanyol İmparatorluğu
Engizisyon
Konversolar
Marranolar
Yeni Hristiyan
Elhamra Kararnamesi
Coğrafi keşifler
Aydınlanma Çağı İspanyası
Nueva Planta kararları |
| 19. Yüzyıl
Yarımada Savaşı
Birinci İspanya Cumhuriyeti
Restorasyon dönemi |
| 20. Yüzyıl
İkinci İspanya Cumhuriyeti
İspanya İç Savaşı
Franco diktatörlüğü
İspanya'da demokrasiye geçiş süreci
Yakın İspanya tarihi |
| * g
* t
* d
 |


|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| **Faşizm** |
| İtalyan faşizminin sembolü "fasces"İtalyan faşizminin sembolü "fasces" |
| İlkelerMilliyetçilik • Emperyalizm  • Militarizm  • Diktatörlük  • Öjenik  • Antikapitalizm  • Antikomünizm  • Endoktrinasyon  • Kahramancılık  • Korumacılık  • Korporatizm  • İrredantizm  • Sosyal Darwinizm  • Propaganda |
| Varyantlarİtalyan faşizmi  • Nazizm  • Strasserizm < • Falanjizm  •Ustaşalık  • Avusturya faşizmi  • Metaksizm  • Reksizm  • Japon militarizmi  • Klerikal faşizm  • Neofaşizm  • Neo-Nazizm  • Üçüncü görüş |
| Doktrinler*La dottrina del fascismo*  •*Il manifesto dei fasci italiani di combattimento*  • *Mein Kampf*  • *Der Mythus des zwanzigsten Jahrhunderts* |
| Organizasyonlar**Partiler**
Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı  •
Ulusal Faşist Parti  •
Büyük Faşizm Konseyi  •
Cumhuriyetçi Faşist Parti •
Alman İşçi Partisi  •
Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi  •
Ustaşa  •
Demir Muhafızlar  •
Britanya Faşistler Birliği  •
Ok Haç Partisi
**Silahlı Çeteler & Örgütler**
Kara Gömlekliler  •
Kahverengi Gömlekliler  •
Altın Gömlekliler  •
Tacuara Milliyetçi Hareketi  •
Schutzstaffel  •
Hitler Gençliği  •
Gestapo  •
**Basın-Yayın Kuruluşları**
*Il Popolo d'Italia*  •
*Völkischer Beobachter* •
*Der Stürmer* •
*Der Angriff* •
*Das Schwarze Korps* |
| İnsanlarBenito Mussolini  • Adolf Hitler  • Hirohito  • Francisco Franco  • José Antonio Primo de Rivera  • Ante Pavelić  • Italo Balbo  • Corneliu Zelea Codreanu  • Horia Sima  • Giovanni Gentile  • Gabriele D'Annunzio  • Giuseppe Bottai  • Galeazzo Ciano  • Achille Starace  • Seigō Nakano  • Sadao Araki  • Shūmei Ōkawa  • Hideki Tōjō  • Ikki Kita  • Oswald Mosley  • Léon Degrelle  • Eoin O'Duffy  • Ferenc Szálasi  • Davud Monşizade  • Vidkun Quisling  • Engelbert Dollfuß  • Dimitrije Ljotić  • Plínio Salgado  • Konstantin Rojayevski  • Abba Achimeir  • Milan Stojadinović  • Jozef Tiso  • Vinayak Damodar Savarkar  • William Dudley Pelley  • Jorge González von Marées  • Maximiliano Hernández Martínez  • Zoltán Böszörmény  • Maurice Bardèche |
| DevletlerFaşist İtalya (1922-1943)  • İtalyan Sosyal Cumhuriyeti  • Nazi Almanyası  • Franco İspanyası  • Antonescu Romanyası  • Büyük Arnavutluk  • Bağımsız Hırvatistan Devleti  • Vichy Fransası  • Yeni Devlet |
| KonularFaşizm ekonomisi  • İtalya'da faşizmin sona ermesi |
| * Faşizm listesi
 |
| * g
* t
* d
 |

**Francisco Franco Bahamonde**, lakabı *El Caudillo* (Önder) (4 Aralık 1892, Ferrol - 20 Kasım 1975, Madrid, İspanya), demokratik cumhuriyetin yıkılmasıyla sonuçlanan İspanya İç Savaşı'nda (1936-1939) milliyetçi güçlere önderlik eden İspanyol general ve devlet adamı. İç Savaş'ın ardından 36 yıl boyunca ülkeyi diktatörlükle yönetmiştir.

Gençliği ve ordudaki yükselişi
------------------------------

Akranlarından daha disiplinli bir ortamda yetişen Franco, eğlence düşkünü babasından çok sofu ve tutucu bir Katolik olan annesine yakınlık duyuyordu. Ailenin önceki dört kuşağının çocukları ve ağabeyi gibi Francisco'nun da deniz subayı olması öngörülmüştü. Ama Deniz Akademisi'ne alınacak öğrenci sayısının sınırlanması yüzünden Franco karacı olmak zorunda kaldı. 1907'de daha 14 yaşındayken girdiği Toledo Piyade Akademisi'ni üç yıl sonra bitirdi.

Sömürgeci İspanyol birliklerinin 1909'da Fas'ta başlattığı askerî harekâta katılmak için gönüllü yazılan Franco, 1912'de bu ülkeye gönderildi. 1912'den 1927'ye kadar Fas'ta görev yaparken, Kuzey Afrika'daki İspanyol ve Fransız egemenliğine karşı savaşan direniş hareketinin önderi Abdülkerim Hattabi'ye karşı Fransızlarla beraber savaştı (Rif Savaşı). Ertesi yıl üsteğmen rütbesiyle, seçkin Faslı askerlerden oluşan bir süvari alayına katıldı. 1915'te İspanyol ordusunun en genç yüzbaşısı olan Franco ertesi yıl karnından ağır yaralandı ve tedavi için İspanya'ya gönderildi. 1920'de yeni kurulmuş olan İspanyol Yabancılar Lejyonu'nun komutan yardımcılığına getirildi; 1923'te aynı lejyonun komutanlığını üstlendi. Aynı yıl Carmen Polo'yla evlendi. Faslı yurtseverlere karşı yürütülen zorlu harekât sırasında komuta ettiği lejyon, ayaklanmanın bastırılmasında önemli rol oynadı. Bu başarısı üzerine ulusal kahraman durumuna gelen Franco 1926'da tuğgeneralliğe yükseltildi. 1928'in başlarında, yeni kurulmuş olan Zaragoza Askerî Akademisi'nin komutanlığına atandı.

İkinci İspanyol Cumhuriyeti
---------------------------

Ana madde: İkinci İspanya Cumhuriyeti
1931'de İspanya'da krallığın devrilmesinden sonra kurulan cumhuriyet yönetimi koyu bir antimilitarist politika izlemeye başladı. Zaragoza Askerî Akademisi kapatıldı ve Franco kızağa çekildi. Franco, kralın özel danışma kuruluna kabul edilmiş olmasına ve kralcı olarak tanınmasına karşın hem yeni yönetimi, hem de rütbesinin geçici olarak indirilmesini kabul etti. 1933'te tutucu güçler yeni cumhuriyetin denetimini ele geçirince, Franco komutan olarak eski etkin görevine geri döndü, 1934'te de tümgeneralliğe yükseltildi. Aynı yılın ekiminde, hükûmete üç sağcının üyenin alınmasına karşı çıkan Asturiaslı maden işçilerinin ayaklanmasını bastırmakla görevlendirildi. Bu harekâttaki başarısı, ününün daha da artmasını sağladı. Mayıs 1935'te Genelkurmay Başkanlığına getirilen Franco, antimilitarist yönetim sırasında zayıflamış olan disiplinli ve askeri kurumları yeniden güçlendirmeye girişti. 

Merkez sağ hükûmet kırsal bölgeleri denetleyemez duruma gelince Ocak 1936'da Cortes (Parlamento) dağıtıldı ve yeni seçimlerin Şubat 1936'da yapılacağı açıklandı. Seçimlerde cumhuriyetçi ve sol eğilimli partilerin oluşturduğu Halk Cephesi, kralcı Milliyetçi Cephe'ye karşı büyük bir zafer kazanarak iktidar oldu. Bunun üzerine Franco, ülkede karışıklıkların giderek arttığını ileri sürerek, hükûmetten olağanüstü durum ilan etmesini istedi. Ama, başvurusu reddedildi ve Franco Genelkurmay Başkanlığı görevinden uzaklaştırarak Kanarya Adaları'nda önemsiz bir komutanlığa atandı. Bir süre sonra, Halk Cephesi iktidarını devirmek için planlar yapan sağcı subaylarla ilişki kurarak darbe hazırlıklarına girişti.

İspanya İç Savaşı
-----------------

Ana madde: İspanya İç Savaşı
Franco'nun askeri ayaklanmayı ilan eden bildirgesi 18 Temmuz 1936 gününün şafağında, Kanarya Adaları'nda radyodan yayımlandı; o sabah anakarada ayaklanma başladı. Ertesi gün Fas'a giden Franco, hem bu bölgenin hem buradaki İspanyol ordusunun denetimini 24 saat içinde ele geçirdi. José Sanjurjo'nun ölümünden sonra Faşist hareketin başına geçti. Ardından ordusuyla beraber İspanya'ya çıktı ve Madrid'e doğru ilerlemeye başladı. Madrid ve Barselona dışındaki garnizonların çoğunun ayaklanmaya katılmasıyla üç yıl sürecek İspanya İç Savaşı başlamış oldu. Madrid'in varoşlarına kadar ilerleyen milliyetçi güçler burada durduruldu. Bunun üzerine, kente düzenleyecekleri son saldırıyı yönetmesi ve gerekli hazırlıkları yapması için bir başkomutan (*generalísimo*) seçmeye karar verdiler. Bu göreve getirilecek kişi hem orduları yönetecek hem de milliyetçi hükûmete başkanlık edecekti. Yeni milliyetçi hükûmetin başkanlığına, 1 Ekim 1936'da, Nazilerin iktidarda bulunduğu Almanya ile faşist yönetimin altındaki İtalya'dan da yardım sağlayabileceği anlaşılan Franco getirildi. Ama Franco hükûmeti, üç yılı aşkın süre boyunca ülke çapında tam bir denetim kuramadı. 30 Ocak 1938'de devlet ve hükûmet başkanlığı ile kara ve deniz kuvvetleri başkomutanlığına getirildi.

Franco diktatörlüğü
-------------------

Ana madde: Franco diktatörlüğü
### II. Dünya Savaşı

Soldan sağa ön sıra: Karl Wolff, Heinrich Himmler, Franco, İspanya Dışişleri Bakanı Serrano Súñer, Madrid, Ekim 1940.
Franco'nun ilk hedefi, İspanya'ya İç Savaş'tan önceki gücünü yeniden kazandırmaktı. Ama tüm ülkede denetimi sağlamasından yalnızca beş ay sonra başlayan II. Dünya Savaşı Franco yönetimini bir ölçüde sarstı. İç Savaş döneminde kendisine destek çıkan Hitlerci ve faşist rejimlerden yana çıkarak 1939'da Anti-Komintern Paktı imzaladı. Buna rağmen Almanya'nın Katolik bir ülke olan Polonya'ya nedensiz ve gerekçesiz saldırması karşısında ilk anda şaşkınlığa düşen Franco, savaşa karışmaktan titizlikle kaçındı. Belki de en önemli siyasi başarısı savaş boyunca soğuk bir gerçekçilik ve dikkatli bir zamanlamayla yürüttüğü diplomasiydi.

Franco, görece Hitler'e daha yakın bir çizgi izlemekle birlikte, diplomatik ve askeri alanlarda doğrudan bir taahhütten dikkatle kaçındı. Ama Hitler'in kısa zamanda kesin bir zafer kazanma şansı olsaydı, Franco'nun Almanya'nın yanında savaşa katılacağını doğrulayan bazı kanıtlar da vardır. Hitler'in, 1940'ta Fransa'nın Hendaye kentinde Franco ile yaptığı görüşmeden sonra, *böylesi bir pazarlığa bir kez daha oturmaktansa üç-dört dişini çektirmeye razı olacağını* söylediği ileri sürülmüştür. 1940'ta Hitler'in isteğine uyarak, İspanya, Milletler Cemiyeti'nin denetiminde bulunan Fas şehri Tanca'yı işgal etti. Almanlar gerilemeye başlayınca Müttefiklere yaklaşmak için Tancayı boşalttıysa da müttefiklerin kendisine düşmanca davranmaları İspanya'nın BM'ye girmesini önledi.

Franco ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower ile birlikte Madrid'te, 1959
### Franco Yönetiminde İspanya

1947'de "katolik ve sosyalist bir devlet" olarak tanımlanan İspanya'yı yeniden bir krallığa dönüştüren veraset yasasını kabul ettirdi ve kendisini devletin ömür boyu koruyucusu ve kral naibi atadı. Franco yönetiminin en zor dönemi II. Dünya Savaşı sonrasında, yeni kurulan Birleşmiş Milletler'in (BM) İspanya hükûmetiyle ilişkileri kesmesiyle başladı.*Son Faşist Diktatör* olarak nitelenen Franco bir dönem boyunca, en çok nefret edilen Batılı devlet başkanı oldu, ama Doğu ve Batı arasındaki ilişkiler iyice kötüleşip Soğuk Savaş doruk noktasına ulaşınca, İspanya'yı dışlama politikası da sona erdi. 1948'da İspanya'nın Batılı ülkelerle ilişkilerle düzelmeye başladı. 1953'te İspanya ile ABD arasında 10 yıllık bir askeri yardımlaşma paktının imzalanmasıyla Franco'nun uluslararası kamuoyundaki konumu daha da iyileşti. ABD ile İspanya arasında imzalanan bu antlaşma, 1955'te BM'ye 1958'de de Avrupa Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'na girmesini kolaylaştırırken Franco yönetimi antlaşma uyarınca ABD'ye askeri üsler verdi.

1950'ler ve 1960'larda Franco bazı liberalleşme eğilimleri göstermesine rağmen, bu dönemde de eleştirilere aldırış etmeden yönetimini sürdürdü. Ayrıca yönetiminin yaşayabilmesi için desteğini aradığı, ılımlı liberallerden aşırı gericilere kadar uzanan bir yelpaze içindeki çeşitli eğilimleri tartıp dengelemede belirgin bir siyasi beceri gösterdi. Bu gruplar arasındaki dengeyi özenle koruyup yürütme erkini büyük ölçüde atadığı kişilere bırakarak, günlük siyasal çatışmaların üstünde yer almayı ve bir hakem rolü üstlenmeyi başardı. Bu nedenle de başarısız uygulamaların faturası, büyük ölçüde Franco'nun kendisinden çok, tek tek bakanlara yüklenmeye başlandı. 1940'ların başlarında gözden düşmüş olan devlet partisi Falanj Partisi, sonraki yıllarda yalnızca Hareket adıyla anılmaya ve başlangıçtaki yarı-faşist kimliğini yitirmeye başladı.

Sağcı otoriter önderlerinin çoğunun aksine Franco, yönetiminin kendi ölümünden sonra da sürmesi için önlemler aldı. 1947'de yaptırdığı referandumla İspanya'da monarşi yönetimi yeniden kuruldu ve Franco yaşam boyu kral naibi ilan edildi. 1966'da yürürlüğe koyduğu bir düzenlemeyle devlet ve hükûmet başkanının yetkilerini birbirinden ayıran Franco, 1967'de az sayıda Cortes üyesinin seçimle belirlenmesine izin verdi. 1969'da XIII. Alfonso'nun o sırada 32 yaşında bulunan torunu Juan Carlos'u veliaht ilan etti. 1973'te başbakanlık görevini bıraktıysa da devlet başkanlığını, silahlı kuvvetler başkomutanlığını ve Falanj liderliğini sürdürdü.

### Ölümü

19 Temmuz 1974 tarihinde, yaşlı Franco, çeşitli sağlık sorunları yüzünden hastalandı ve Juan Carlos, Devlet Başkanı Vekili olarak görevi devraldı. Franco kısa sürede iyileşti ve 2 Eylül'de Devlet Başkanı olarak görevini sürdürdü. Bir yıl sonra ise Parkinson hastalığı da dahil olmak üzere daha fazla sağlık sorunları baş göstermiş bir şekilde bir kez daha hastalandı. 30 Ekim 1975 tarihinde komaya girdi ve yaşam destek ünitesine konuldu. Franco'nun ailesi yaşam destek makinelerinin desteğini kesmeyi kabul etti. Franco uzun bir hastalık döneminin ardından ölünce, Juan Carlos 30 Ekim 1975'te devlet başkanlığı yetkilerini üstlendi. Resmi olarak Falange'ın kurucusu José Antonio Primo de Rivera ile aynı ölüm tarihinde yani 20 Kasım 1975 tarihinde, 82 yaşında öldü. Franco'nun cenazesine, Monako Prensi III. Rainier, Şili'nin lideri General Augusto Pinochet, Bolivya'nın diktatörü General Hugo Banzer, Ürdün Kralı Hüseyin ve ABD Başkan Yardımcısı Nelson Rockefeller katıldı.

### Franco Döneminde Yaşanan Önemli Olaylar

2011 yılında İspanyol El Pais gazetesinde yer alan haberde Franco döneminde çocuk kaçakçılığı yapıldığının ortaya çıkarıldığı belirtilmiştir. Buna göre iç savaşın ardından yenik düşen Cumhuriyetçi ailelerin çocukları örgütlü olarak kaçırılmış ve istekli ailelere satılmıştır. Olay, devlet tarafından öldüğü bildirilen çocuğunun mezarının açılarak inceleme yapılmasını isteyen bir anne sayesinde ortaya çıkmıştır.

Liderliği
---------

El Caudillo (lider) sıfatıyla İspanyol devletine Falanj Partisi'nin siyasal ilkelerinden esinlenerek totaliter, baskıcı bir yapı kurdu. Ordu, kilise ve büyük toprak sahiplerinin desteğiyle her türlü muhalefeti susturdu. Ayrıca Bask bölgesinde ve Katalonya'da İspanya'nın toprak bütünlüğünü tehdit ettiği gerekçesiyle bölgesel otonomiye tümüyle son verdi. Franco, İspanya'da bölgesel ayrılıkçılığı engellemek için ülke genelinde İspanyolca dışında Baskça ve Katalanca gibi yerel dillere bir dizi yasak getirmekte de gecikmedi. İspanya onun döneminde katı bir şekilde merkezden yönetilen bir ülke oldu. Tıpkı iç savaşta olduğu gibi Franco'nun güçlü olduğu dönemlerde de Katalan ve Basklılar'ın bazı ayrılıkçı ayaklanmaları olmuş; ancak her defasında bu isyanlar Franco'nun askerleri tarafından sert bir şekilde bastırılmıştır. Ayrıca Franco iç savaşta burjuvadan ve kiliseden de büyük destek almıştır.

Koyu bir Katolik olan Diktatör Franco, İspanyol kadınının çalışma hayatına ciddi kısıtlamalar da getirdi. Sürekli olarak tüm İspanyol vatandaşlarının çok çocuk sahibi olmalarını istemiş ve İspanyol halkını buna ikna etmeye çalışmıştır. Ülkedeki Franco karşıtları ise ya hapishanelere gönderilmiş ya da vatandaşlıktan çıkarılarak ülkeden sınır dışı edilmiştir. Komünistler, sosyalistler, cumhuriyetçiler ve eşcinseller fişlenmiş veya tutuklanmıştır.İngiliz yazar George Orwell'ın distopik bir bilimkurgu romanı olan 1984, Franco İspanyasından esinlenerek yazılmıştır. Ayrıca İspanya İç Savaşı'nın anlatıldığı Amerikalı yazar Ernest Hemingway imzalı *Çanlar Kimin için Çalıyor* romanı da İspanya'nın kötü şöhretine dair önemli eserlerden biridir.

Franco'nun ölümünün ardından Demokratik İspanya'da Bask ve Katalanlar'a özerklikleri geri verilse de, son yıllarda Katalan ve Bask halkları bunu yeterli görmemekte, İspanya'dan ayrılarak tamamen bağımsız birer ülke ve devlet olarak tanınmayı istemektedirler.

General Francisco Franco'yu diğer faşistlerden ayıran en önemli özelliği ikinci dünya savaşından ve anti-semitizmden uzak durması, bununla birlikte ideolojik olarak laiklik uygulamalarına karşı çıkan tutucu, gelenekçi ve köktenci oluşudur.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisöz'de ***Francisco Franco*** ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |

Kaynakça
--------

1. ↑  *Official journal of the European Communities*. **19**. Office for Official Publications of the European Communities. 1976. s. 18. 17 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2016.
2. ↑  28 Ocak 2011 tarihl 31 Ocak 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. El Pais haberi (İspanyolca) 2 Şubat 2011 tarihinde erişilmiştir

|
|  |
| Siyasi görevi |
|
| Önce gelen:**Manuel Azaña(Cumhurbaşkanı olarak)** | **İspanya Devlet Başkanı**1939–1975 | Sonra gelen:**I. Juan Carlos(Kral olarak)** |
|

| * g
* t
* d
İspanya Başbakanları |
| --- |
| İspanya*(1820–1873)* | 
* Martínez de la Rosa
* Llano
* Álava
* Álvarez Mendizábal
* Istúriz
* *Calatrava*
* Espartero
* Bardají
* Heredia
* Velasco
* *Alaix*
* Pérez de Castro
* A. González
* Ferraz
* *Cortázar*
* Sancho
* Espartero
* Ferrer
* A. González
* Rodil
* J. M. López
* Gómez Becerra
* Olózaga
* González-Bravo
* Narváez
* Pando
* Narváez
* Irujo
* Pacheco
* *Salamanca*
* García Goyena
* Narváez
* Sotto
* Bravo Murillo
* Roncali
* Lersundi
* Sartorius
* Córdova
* Saavedra
* Espartero
* O'Donnell
* Narváez
* Armero
* Istúriz
* O'Donnell
* Arrazola
* Mon
* Narváez
* O'Donnell
* Narváez
* González-Bravo
* Concha
* *Madoz*
* Serrano
* Prim
* *Topete*
* Serrano
* Ruiz Zorrilla
* Malcampo
* Sagasta
* *Topete*
* Serrano
* *Córdova*
* Ruiz Zorrilla

 |
| Birinci İspanya Cumhuriyeti*(1873–1874)* | 
* Figueras
* Pi
* Salmerón
* Castelar
* Serrano
* Zavala
* Sagasta

 |
| İspanya*(1874–1931)* | 
* Cánovas
* Jovellar
* Martínez Campos
* Sagasta
* Posada
* *Azcárraga*
* Silvela
* Fernández-Villaverde
* Maura
* Montero
* Moret
* López Domínguez
* Aguilar
* Canalejas
* García Prieto
* Figueroa
* Dato
* Maura
* Sánchez de Toca
* *Bugallal*
* Sánchez-Guerra
* Primo de Rivera
* Berenguer
* Aznar-Cabañas

 |
| İkinci İspanya Cumhuriyeti*(1931–1939)* | 
* Alcalá-Zamora
* Azaña
* Lerroux
* Martínez Barrio
* Samper
* Chapaprieta
* Portela
* Barcía
* Casares
* Martínez Barrio
* Giral
* Largo
* Negrín

 |
| Franco Dönemi*(1939–1975)* | 
* Franco
* Carrero
* *Fernández-Miranda*
* Arias Navarro

 |
| Modern İspanya*(1975–günümüz)* | 
* Arias Navarro
* *Santiago*
* Suárez
* Calvo-Sotelo
* F. González
* Aznar
* Rodríguez Zapatero
* Rajoy
* Sánchez

 |


| * g
* t
* d
Antikomünizm |
| --- |
| Tarihsel olaylar | 12 Eylül Darbesi **·**  15 Mart Olayı **·**  1905 Moskova Ayaklanması **·**  1940-1944 Çeçenistan Ayaklanması **·**  1988 İran siyasi suçlu idamları **·**  1989 Devrimleri **·**  30 Eylül hareketi **·**  Almanya'nın birleşmesi **·**  Anti-Komintern Paktı **·**  Baltık Yolu **·**  Bodo League Katliamı **·**  Bratislava mum gösterileri **·**  Çin İç Savaşı **·**  Dirgen ayaklanması **·**  Domuzlar Körfezi Çıkarması **·**  Goyang Geumjeong Mağarası Katliamı **·**  Haydutlara Karşı Savaş **·**  II. Dünya Savaşı **·**  İran-Kontra skandalı **·**  İspanya İç Savaşı **·**  Jeju Ayaklanması **·**  Kadife Devrim **·**  Kanlı Pazar (1905) **·**  Kirli Savaş **·**  Kore Savaşı **·**  Laos İç Savaşı **·**  My Lai Katliamı **·**  Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar **·**  Obukhov Savunması **·**  Paris Komünü **·**  Poznań Ayaklanması **·**  Prag Baharı **·**  Romanya Devrimi **·**  Rus İç Savaşı **·**  Siklon Operasyonu **·**  Sovyetler Birliği'nin dağılması **·**  Şarkı Devrimi **·**  Tan Olayı **·**  Tariş Olayları **·**  Ukrayna'da Vladimir Lenin anıtlarının tahribatı **·**  Vietnam Savaşı **·**  Yeni Çeltek olayları **·**  Yugoslavya'nın dağılması | Antikomünizm |
| Kuruluşlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yayın organları | Chicago American **·**  Der Stürmer **·**  Il Popolo d'Italia **·**  Özgür Avrupa Radyosu **·**  Völkischer Beobachter |
| Örgütler | Alman Emek Cephesi **·**  Alperen Ocakları **·**  Altın Gömlekliler **·**  Arjantin Antikomünist İttifakı **·**  Ayyıldız Tim **·**  Batı Bloku **·**  Beyaz Ordu **·**  Çetnikler **·**  Demir Muhafızlar **·**  Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı **·**  Freikorps **·**  Heimwehr **·**  Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı **·**  Kara Gömlekliler **·**  Kilise (örgüt) **·**  Komünist Avlama Komutanlığı **·**  Komünizmle Mücadele Derneği **·**  Kontralar **·**  Ku Klux Klan **·**  Macar Ulusal Savunma Birliği **·**  NATO **·**  Orman Gerillaları **·**  Orman Kardeşleri **·**  SA **·**  Tacuara Milliyetçi Hareketi **·**  Üçlü Pakt **·**  Türk İntikam Tugayı **·**  Ukrayna Milliyetçiler Örgütü **·**  Ustaşa **·**  Ülkücü komando kampları **·**  Yeniden Millî Mücadele Hareketi **·**  Werwolf |
| Partiler | Alman İşçi Partisi **·**  Alman Sosyalist Partisi **·**  Amerikan Nazi Partisi **·**  Britanya Faşistler Birliği **·**  Büyük Birlik Partisi **·**  Cumhuriyetçi Faşist Parti **·**  Cumhuriyetçi Parti (ABD) **·**  Hristiyan Demokrat Birliği (Almanya) **·**  Kuomintang  **·**  Milliyetçi Hareket Partisi **·**  Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi **·**  Sosyalist Reich Partisi **·**  Ulusal Faşist Parti **·**  Việt Nam Quốc Dân Đảng |
| Devlet aygıtları | CIA **·**  Derinlemesine Araştırma Laboratuvarı **·**  Gestapo **·**  GSG 9 **·**  JİTEM **·**  Özel Harp Dairesi **·**  Reichswehr **·**  *Schutzstaffel* **·**  Tokubetsu Kōtō Keisatsu **·**  Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi **·**  COINTELPRO |

 |
| İdeolojiler | Apartheid **·**  Avusturya faşizmi **·**  Emperyalizm **·**  Estado Novo (Portekiz) **·**  Falanjizm **·**  Faşizm **·**  Irkçılık **·**  İtalyan faşizmi **·**  Kapitalizm **·**  Liberalizm **·**  Millî Görüş **·** Milliyetçilik **·**  Nasyonal sosyalizm **·**  Neofaşizm **·**  Neo-Nazizm **·**  Sömürgecilik **·**  Szeged faşizmi **·**  Turancılık **·**  Türkçülük **·**  Ülkücülük |
| Kavramlar | 9 Işık Doktrini **·**  Beyaz Terör **·**  Condor Planı **·**  Franco diktatörlüğü **·**  Gladio **·**  Japon militarizmi **·**  Karşı devrim **·**  Kızıl Tehlike **·**  Kontrgerilla **·**  Köktendincilik **·**  Marshall Planı **·**  McCarthycilik **·**  Mongoose Operasyonu **·**  Reagan Doktrini **·**  Soğuk Savaş **·**  Truman Doktrini **·**  Yeşil Kuşak Projesi **·**  Arındırma |
| Yasalar | 1927 Tevkifatı **·**  Anti-Sosyalist Yasa **·**  Barış Koruma Kanunu **·**  Taft Harley Yasası |
| Diğer | 77 Bildirgesi **·**  Imnul Eroilor Moţa-Marin **·**  İhtiyacımız Olan Felsefe **·**  İrtica **·**  Komünizmin Kara Kitabı **·**  Komünizm karşıtı rock **·**  Kuban Halk Cumhuriyeti **·**  Sovyet karşıtlığı  **·**  Tear down this wall! **·**  Türkiye'de antikomünizm |
| İlgili kategoriler | Faşizm **·**  Nasyonal sosyalizm **·**  NATO **·**  Ülkelere göre antikomünizm |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90058263
* BNC: 000041823
* BNE: XX1635699
* BNF: cb12142874p (data)
* CANTIC: a10087175
* GND: 11853470X
* ISNI: 0000 0001 2130 3535
* LCCN: n79043066
* LNB: 000228812
* NARA: 10580382
* NDL: 00819662
* NKC: jn20000700552
* NLA: 35099242
* NLG: 101669
* NLI: 987007261101005171
* NTA: 069283435
* RERO: 02-A011012350
* RKD: 343534
* SELIBR: 206340
* SNAC: w6s76btj
* SUDOC: 088342840
* TePapa: 67625
* Trove: 826199
* VIAF: 44334635
* WorldCat: lccn-n79043066

 |