Rumence İsa Duasını içeren Hristogram: Rumence: Doamne Iisuse Hristoase, Fiul lui Dumnezeu, miluieşte-mă pe mine păcătosul ("Yâ Rab İsâ el-Mesîh, İbn-Allâh, merhamet eyle bana, bu günahkâra")
**İsa duası** veya **İsa zikri**, özellikle Doğu Hristiyanlığı ve Katolik Kilise tarafından tazim gören ve yapılması teşvîk edilir kısa, kalıplaşmış bir duadır:

"**Yâ Rab İsâ el-Mesîh, İbnullâh, merhamet eyle bana, bu günahkâra.**"

Sıklıkla bireysel asketisizmin bir parçası olarak zikredilir, kullanımı isihazm olarak bilinen münzevi dua geleneğinin ayrılmaz bir parçasıdır. İsa Zikri, bu geleneğin ruhani pederleri tarafından **Zihnin** **Duası**, **Noetik Dua** (Yunanca: Νοερά Προσευχή) ve **Kalbin Duası** (Yunanca: Καρδιακή Προσευχή) olarak adlandırılırdı. *Kalbin Duası,* Resûl Pavlus'un Ahd-i Cedîd'de savunduğu "her vakitte namaz"olarak kabul edilir. Münzevi Teofan, İsa Zikri'ni İsa'nın Kutsal Adının gücünden ötürü diğer tüm dualardan daha güçlü görürdü.

Doğu Hristiyanlığıyla daha yakından özdeşleştirilse de İsa Duası; Batı Hristiyanlığında, Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri'nde bulunur. Aynı zamanda yakın zamanlarda ortaya çıkan Anglikan tespihleri ile birlikte de kullanılır. Dua, Doğu Katolik Kiliseleri ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nin tarihleri boyunca geniş çapta öğretilmiş ve üzerinde konuşulmuştur. Eski ve orijinal olan hali, sonradan eklenen eklenen "günahkâr" kelimesini içermiyordu.   14. asırda Gregori Palamas tarafından açıklanan Doğu Ortodoks İsa Duası teolojisi, 20. asra kadar Latin Kilisesi ilâhiyatçıları tarafından genellikle reddedilirdi. Papa II. Ioannes Paulus, Gregori Palamas'ı bir aziz,  büyük bir yazar ve ilâhiyat konusunda bir otorite olarak nitelendirirdi.    Ayrıca isihazmı takdir etmiştir ve isihazmdan "Doğu teolojisinin özellikle güçlü olan 'teosis' ve 'ilahlaşma' terimlerini kullandığı güçlü nur birliği" olarak bahsetmiş, İsa Zikri'nin meditatif yönlerini Katoliklik'de olan Rozari'ye benzetmiştir.

Kökenleri
---------

Bir çöl pederi olan Aziz Onufrius'un ikonası.
Duanın ortaya çıktığı mekân, 5. asırda münzevî Çöl Pederleri ve Çöl Anaları'nın yaşadığı Mısır çölüdür. Mısır çölünde o döneme ait bir hücrenin harabelerinde İsa Duası yazılı olarak bulunmuştur.

M.S. 407'de vefat eden Yuhannâ Hrisostomos'a atfedilen bir mektupta, İsa Duası'nın standart biçimine benzer bir formül bulunmaktadır. "Bir Başrahip'e Mektup" (İngilizce: Letter to an Abbot) diye bilinen mektupta, "Yâ Rab İsâ el-Mesîh, İbnullâh, merhamet eyle" ve "Yâ Rab İsâ el-Mesîh, İbnullâh, bize merhamet eyle" ifadelerinin zikir olarak kullanılmasından bahsedilmektedir.

Bugün kullanılana benzer bir biçimde İsa Duasına yapılan en erken açık atıf, Filokalya'da olan "Abba Filimon Üzerine Söylev"de bulunabilir. Filimon, M.S. 600 civarında yaşamıştır. Filimon tarafından alıntılanan versiyon, "Yâ Rab İsâ el-Mesîh, İbnullâh, merhamet eyle bana" şeklindedir.

Benzer bir fikir; bir *monologistos*, veyahut tek kelimelik "İsa Duası" nın düzenli olarak uygulanmasını öneren İoannis Klimakos'un (523-606 civarı) İlâhî Tekâmül Merdiveni'nde tavsiye edilmektedir. İsa Zikri'nin Filokalya geleneğine göre kullanımı, 19. asırda anonim bir yazar tarafından yazılan Rus manevi eserler arasında bir klasik olan Bir Rus Gezgincinin Anıları'nın konusudur. Zikir, orijinal haliyle "günahkar" kelimesi kullanılmadan geçer.

Doğu Ortodoksluğu
-----------------

Yunan Teofanes tarafından *İsa'nın Tecellî Edişi* İkonası (15. yüzyıl, Tretyakov Galerisi, Moskova ). İlyas (solda) ile Musa (sağda) İsa ile konuşurken diz çökenler (soldan sağa) Resûl Petrus, Resûl Yakup ve Resûl Yuhannâ'dır.
İsa Duası'nın isihastik uygulaması, Kitab-ı Mukaddes'de bulunan Allah'ın adının O'nun bulunduğu mekân olduğu inancına dayanmaktadır. Ortodoks mistisizminde imgeler veya temsili suretler yoktur. Mistik uygulama (İsa Zikri ve meditasyonu), Allah'ın duyu organlarıyla algılanabilecek bir şekilde algılanmasına yol açmamaktadır. Dolayısıyla, dua etmeye adanmış bir hayatın en önemli aracı, 5. asırdan beri Tebayid münzevileri veya daha sonraki Aynoroz münzevileri tarafından vurgulandığı gibi Allah'ın anılan ismidir. Ortodokslar için İsa Duası'nın gücü yalnızca duanın içeriğinden değil, aynı zamanda İsa'nın adının zikredilmesinden de gelir. 

### Kitab-ı Mukaddes'deki Kökenleri

İsa Zikri, üç Kitab-ı Mukaddes ayetini birleştirmektedir. Bunlar Filipililer 2:6-11 (2:11 "ʿİsâ el-Mesîh Rabbdir" der), Luka 1:31-35'de (1:35 "İbnullah" der) geçen Velâdet Sırrının Tebşiri ve Luka 18:9-14'de (18:11'de "Allah sana şükür ederim ki ben sâʾir gasıb zâlim ve zânî adamlar gibi ve ol gümrükçü gibi de değilim" der) geçen Ferîzzî ile Gümrükçü Kıssası idir.

### Altındaki Teoloji Olan Palamizm

Negatif Teoloji olarak da bilinen Apofatizm, Doğu teolojik geleneğinin temel karakteristiğidir. Bilinemezlik özelliği, agnostisizm veya Allah'ı tanıyabilmeyi reddetmek olarak görülmemektedir; çünkü Doğu teolojisi (insanların aklında olan) soyut kavramlarla ilgilenmez; rasyonel anlayışın ötesinde bir tefekküre dayalıdır. Bu nedenle, dogmalar genellikle antinomik olarak ifade edilir. Bu tefekkür biçimi; Allah'ı deneyimlemek, aydınlanma, Allah'ın görünmesi veya (Yunanca'da) teoria olarak adlandırılır. 

Doğu Ortodoksları için yaratılmamış enerjiyyânın bilgisi veyahut noesisi (Nûs/Nous ile kavranışı) genellikle apofatizme bağlıdır.

Uygulanması
-----------

Bir Doğu Ortodoks dua ipi.
### Teknikleri

"Allah'ın varlığını göstermeye zorlayabilecek hiçbir mekanik, fiziksel veya zihinsel teknik olmadığı gibi dua edenler için sabit kurallar yoktur." ( Metropolit Kallistos Ware )

Bir Rus Gezginci'nin Anıları'nda Rus gezginci şu tavsiyede bulunur: "Nefesinizi çekerken '**Yâ Rab İsâ el-Mesîh**' deyin veya dediğinizi hayal edin ve nefesinizi verdiğinizde, 'merhamet eyle bana' deyin." 

Bir şahıs, belirli bir durumdayken zikrin kelimelerin birine özellikle vurgu yapabilmektedir. Meselâ çaresiz durumlarda "merhamet eyle" kısmına vurgu yapmak daha rahatlatıcı veya uygun olabilir. Manevi başarısızlıkların olduğu zamanlarda da "bu günahkâra" kısmına vurgu yapılabilir.

İlâhî Tekâmül Merdiveni ikonası (İoannis Klimakos tarafından açıklanan ilahlaşmaya yani Teosis'e doğru adımları tasvir eder), keşişlerin İsa'ya giden merdivenden yükselişlerini ve düşüşlerini göstermektedir.
### Duanın Seviyeleri

19. asırda yaşamış bir Ortodoks aziz olan Münzevi Teofan, üç seviyeden bahseder:

1. Ağzın (dudakların) zikri normal bir tekrarlamadır, uygulayanın dışındadır.
2. Aklın zikrin kelimelerine bizim kelimelerimizmiş gibi odaklandığı aklın zikri.
3. Zikrin bizim yaptığımız bir şeyden ziyade biz olduğu kalbin zikri.

Rumen Ortodoks manastır maneviyatının en temsili manevi babalarından biri olan Peder Arhimandrit İlie Cleopa gibileri dokuz seviyeden bahseder:

1. Dudakların zikri.
2. Ağzın zikri.
3. Dilin zikri.
4. Sesin zikri.
5. Aklın zikri.
6. Kalbin zikri.
7. Aktif zikir.
8. Her şeyi gören zikir.
9. Düşünerek yapılan zikir.

Not listesi
-----------

1. ↑  Şablon:Lang-el; Şablon:Lang-syr; Şablon:Lang-syr.
John Romanides uses Şablon:Lang-el, or Şablon:Lang-el. "Note: We are still searching the Fathers for the term 'Jesus prayer'. We would very much appreciate it if someone could come up with a patristic quote in Greek."

Kaynakça
--------

1. ↑  Ρωμανίδης, Ιωάννης Σ. (5–9 Şubat 1982). Ο Ιησούς Χριστός-η ζωή του κόσμου [Jesus Christ-The Life of the World] (Yunanca). Κοντοστεργίου, Δεσποίνης Δ. tarafından çevrildi. The Romans: Ancient, Medieval and Modern. 13 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019.  *Original:* Romanides, John S. (5–9 Şubat 1982). "Jesus Christ-The Life of the World". The Romans: Ancient, Medieval and Modern. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019.
2. ↑  Romanides, John S. "Some underlying positions of this website reflecting the studies herein included". The Romans: Ancient, Medieval and Modern. 19 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2019.
3. ↑  "Global.Bible". *turkish.global.bible*. Erişim tarihi: 2023-08-19. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
4. ↑  *On the Prayer of Jesus* by Ignatius Brianchaninov, Kallistos Ware 2006 1-59030-278-8 pages xxiii–xxiv
5. ↑  "Catechism of the Catholic Church, § 2667". *Vatican.va*. 7 January 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 March 2019.
6. ↑  "Anglican Prayer Beads". *King of Peace Episcopal Church*. 1 February 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
7. ↑  *On the Prayer of Jesus* by Ignatius Brianchaninov, Kallistos Ware 2006 1-59030-278-8 sayfalar xxiii–xxiv
8. ↑  Frederica Mathewes-Green (2009). *The Jesus Prayer: The Ancient Desert Prayer that Tunes the Heart to God*. Paraclete Press. s. 76–. ISBN 978-1-55725-659-1.
9. ↑  "Messe à Ephèse". *Vatican.va* (Fransızca). 30 November 1979. 29 August 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 March 2019.
10. ↑  "The Spirit as 'Love Proceeding'". *Vatican.va*. 14 November 1990. 20 August 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 March 2019.
11. ↑  "General Audience". *Vatican.va*. 12 November 1997. 29 August 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 March 2019.
12. ↑  "For the Jubilee of Scientists". *Vatican.va*. 25 May 2000. 29 August 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 March 2019.
13. ↑  "Apostolic Letter Rosarium Virginis Mariae". *Vatican.va*. 16 October 2002. 27 October 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 March 2019.
14. ↑  Antoine Guillaumont, İsa Zikri'ni içeren Mısır çölündeki bir hücrenin bahsedilen döneme ait olduğunu söyler – Antoine Guillaumont, *Une inscription copte sur la prière de Jesus* in *Aux origines du monachisme chrétien, Pour une phénoménologie du monachisme*, pp. 168–83.
15. ↑  Guillaumont, Antoine (1980). "Aux origines du monachisme chrétien: Pour une phénoménologie du monachisme, Spiritualité orientale 30 - F 49720 Bégrolles en Mauge, Editions de l'Abbaye de Bellefontaine, 1979, 241 p". *Numen*. **27** (2): 287–288. doi:10.1163/156852780x00099. ISSN 0029-5973.
16. ↑  *Epistula ad abbatem*, p. 5
17. ↑  McGinn, Bernard (2006). *The essential writings of Christian mysticism*. New York: Modern Library. s. 125. ISBN 0-8129-7421-2.
18. ↑  Palmer, G.E.H. (15 September 2011). *The Philokalia, Volume 2*. London: Faber. s. 507. ISBN 9780571268764.
19. ↑  Frederica Mathewes-Green (2009). *The Jesus Prayer: The Ancient Desert Prayer that Tunes the Heart to God*. Paraclete Press. s. 76–. ISBN 978-1-55725-659-1.
20. ↑  French, R. M. (Ed.) (1930). *The Way of a Pilgrim*. Society for Promoting Christian Knowledge. Erişim tarihi: 2016-02-05.
21. ↑  (Rumence) Sergei Bulgakov, *Ortodoxia* (*The Orthodoxy*), translation from French, Paideia Ed. Bucharest, 1997, pp. 161, 162–163, 973-9131-26-3.
22. ↑  "Global.Bible". *turkish.global.bible*. Erişim tarihi: 2023-08-20. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
23. ↑  "Global.Bible". *turkish.global.bible*. Erişim tarihi: 2023-08-20. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
24. ↑  "Global.Bible". *turkish.global.bible*. Erişim tarihi: 2023-08-20. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
25. ↑  Vladimir Lossky tarafından *The Vision of God* SVS Press, 1997.
26. ↑  Pdr. Dumitru Stăniloae (2002). *Ascetica şi mistica Biserici Ortodoxe (Doğu Ortodoks Kilisesi'nin İsihastları ve Mistikleri)* (Rumence). Institutul Biblic şi de Misiune al BOR (Romanya Ortodoks Kilisesi Yayınevi). s. 268. ISBN 0-913836-19-2.
27. ↑  (Rumence) *Puterea Numelui sau despre Rugăciunea lui Iisus* (*İsa Adının gücü ve İsa Zikri hakkında*) in Kallistos Ware, *Rugăciune şi tăcere în spiritualitatea ortodoxă* (*Ortodoks ruhaniyetinde dua ve sessizlik*), Christiana Ed.
28. ↑  French, R. M. (Ed.) (1930). *The Way of a Pilgrim*. Society for Promoting Christian Knowledge. Erişim tarihi: 2016-02-05.
29. ↑  "On the Jesus Prayer". Erişim tarihi: 14 Nisan 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
30. ↑  "The Jesus Prayer - Greek Orthodox Archdiocese of America - Orthodox Church". *Greek Orthodox Archdiocese of America* (İngilizce). Erişim tarihi: 2024-04-14. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
31. ↑  (Rumence) Ilie Cleopa in *Dicţionarul teologilor români* (*Romanyalı Teologlar Sözlüğü*), elektronik versiyonu, Univers Enciclopedic Ed.