|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **İşçi** |
|  |
| İşçi hareketiDayanışmacı sendikacılık  **·**  Yeni sendikacılık **·**  Proletarya **·**  Bilimsel sosyalizm **·**  Sendikalizm **·**  Anarko-sendikalizm **·**  Emek hareketi **·**  Sosyal demokrasi  **·**  Sosyalizm **·**  Demokratik sosyalizm |
| İşçi haklarıAsgari ücret **·**  Ücretli izin **·**  Yasal çalışma yaşı **·** Örgütlenme özgürlüğü **·** Çocuk işçiler **·** Eşit işe eşit ücret **·** Sekiz saatlik iş günü **·** Altı saatlik iş günü **·** Yıllık izin  **·** İş güvenliği ve sağlığı **·**  İstihdamda ayrımcılık **·** İstihdamın korunması |
| GrevGenel grev **·**  Fazla mesai yasağı **·**  İkincil eylem **·**  Oturma grevi **·** Lokavt |
| Akademik disiplinlerİşçi tarihi Endüstri ilişkileri İşçi hakları **·** İş kanunu |
| * g
* t
* d
 |

Prekarya
**Prekarya** ya da **prekarite**, 20. yüzyılda tanımlanmış bir çalışan sınıfıdır. Ağırlıklı olarak; sınırlı-kontratlı, yarı zamanlı, proje bazlı sözleşmeler ile işgücü piyasalarına iş yapan sınıftır. Tanımlanmadaki esas etken, sürekli iş güvencesi ve sürekliliği bulunmayan işlerde çalışan bir sınıf olarak görülmesidir.

Genelde yaratıcı sektörler içerisinde (reklam, yazılım, program, oyun... vb.) çalışan, diğer sektörlerde de (kitap çevirisi, yarı-zamanlı eğitim görevliliği vb.) kısmen görülen, proje bazlı veya süreli çalışanlar grubudur.

Emek yoğun (kas gücü-mavi yakalı) çalışan sınıfından ziyade, bilgi yoğun (bilişsel- cognitive) çalışan sınıfa ait bir terim olarak kullanılmaktadır. Genelde serbest zamanlı (freelance) çalışanlar olan prekaryaların, sözleşmeleri sürekli iş güvencesi içermez.

Etimoloji
---------

Latin dillerindeki (İng. precarious; Fra. précaire; Lat. precari) istikrarsız, güvenilmez kelimesinden devşirilmiş bu isimlendirme, çalışanların sürekli iş güvencesinin olmadığını vurgular.

Dünyada ve Türkiye'de Görünümleri
---------------------------------

Prekarite Sınıfı temsil eden çalışan grubu, çeşitli sosyolojik hareketlerde gözlemlenmiştir.

Japonya'da 2003 yılındaki Irak Savaşı protestoları sırasında yoğun katılımı görünmüş olan ve kendilerine "Freeter" ismini veren çalışan grubu, bir "prekarite" örneğidir. Kendilerini tanımlamak için kullandıkları "freeter" kelimesi, İngilizce freelance (serbest çalışan) ve Almanca arbeiter (işçi) sözcüklerinden türetilmişti.

2008 Amerika Krizi etkisiyle yaşanan, Ekim 2011 protestolarında da, gerek internet üzerinden organize olmaları, gerekse ocuppy hareketini oluşumunda prekarite sınıfının etkin olduğu iddia edilmektedir.

2013'te İstanbul'da yaşanan Gezi Olayları için, diğer örneklerde olduğu gibi, eylemin ekonomik tepki olarak gözükmesinde prekarite sınfının etkili olduğu iddia edilmektedir.

Prekarite sınıfı, sürekli çalışma saatleri dışında kalan, eğitimli ve kültürel birikim sahibi olma eğilimdeki kişilerden olması dolayısıyla; ana akım medya ağından bağımsız olarak tanınır hale gelmiş; internet ünlüleri, trend belirleyiciler, internet paylaşımı yönlendiricileri ve benzerlerinin, yoğun olarak bu sınıfın mensubu olduğu iddia edilmektedir.

Yaratıcı endüstrilerde çalışanların toplam istihdam içerisindeki payı 2011 yılında %2, toplam çalışan sayısı ise 191.634 olarak hesaplanmıştır.

Noam Chomsky'e göre; hem ekonomik, hem sosyal olarak tarif edilen güvencesizlik hâli prekarite, (çalışma kültürünün cazibesiyle) insanlığın %99'unu güvencesizlikle tehdit etmektedir.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* 2014: Prekarya, Yeni Tehlikeli Sınıf. Yazar: Guy Standing [en]. Çeviren: Ergin Bulut. (İletişim Yayınları)
* 2020: Artık Hepimiz Prekaryayız. Yazar: Alphan Telek. (Nota Bene Yayınları)

Ayrıca bakınız
--------------

* Küreselleşme
* Staj
* Sosyal sınıf
* Sınıf bilinci

Kaynakça
--------

1. 1 2  Standing, Guy (2014). Bulut, Ergin (Ed.). *Prekarya: Yeni Tehlikeli Sınıf*. İletişim yayınları. ISBN 9789750516665.
2. 1 2 3  manifold.press,2 Aralık 2016, Sılay Sıldır
3. 1 2 3  "GQ Türkiye Temmuz Sayısı, Tanıl Bora". 20 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2016.
4. ↑  "Luciana Lazzeretti, Francesco Capone, İ. Erdem Seçilmiş, "Cultural and creative industries in Turkey A benchmarking with Italy and Spain", Regional Studies Association European Conference 2014, Izmir, Turkey, 15–18 June 2014" (PDF). 9 Ocak 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2016.
5. ↑  "(İng.)Plutonomy and the Precariat On the History of the U.S. Economy in Decline, N.Chomsky". 20 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2016.
6. ↑  *Artık Hepimiz Prekaryayız*. Nota Bene. 2020. ISBN 978-605-260-226-3. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2022.

| * g
* t
* d
Toplumsal sınıf |
| --- |
| 
Aristokratlar **·** 
Asiller **·** 
Burjuvazi **·** 
Üst sınıf **·** 
Beyaz yakalılar **·** 
Küçük burjuvazi **·** 
Üst orta sınıf **·** 
Yaratıcı sınıf **·** 
Seçkinler **·** 
Mavi yakalılar **·** 
Proletarya **·** 
Ortadirek **·** 
Orta sınıf **·** 
Yeni sınıf **·** 
Kölelik **·** 
Yeni zenginler **·** 
Gri yakalılar **·** 
Lümpen proletarya **·** 
Prekarite **·** 
Alt orta sınıf **·** 
İşçi sınıfı **·** 
İşsizler **·** 
Köylü sınıfı **·** 
Pembe yakalılar **·** 
Serf **·** 
Sınıfsızlık **·** 
Yeşil yakalılar **·** 
Redneck **·** 
Egemen sınıf
 |