***Tirimüjgan***, 1883'te denize indirilen ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1906 yılında Birleşik Krallık'tan satın alınarak Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı esnasında hizmet veren gemi.

Tasarım
-------

Barrow Shipbuilding Co. tarafından Barrow'da inşa edilen gemi 121,8 metre boyunda, 12,9 metre genişliğinde ve 6,5 metre su çekimindeydi. Gövdesi çelikten yapılmıştı. Geminin deplasmanı 4.045 gros ton veya 2.541 net tondu. Gemi gücünü iki Barrow kazanın beslediği bir adet bileşik buhar motorundan alıyordu. Motor 450 indike beygir gücüne sahipti, gücünü tek şafta bağlı bir pervaneye aktarıyordu.

Hizmet geçmişi
--------------

### Birleşik Krallık dönemi

Gemi, *Pembroke Castle* adıyla 1882'de Barrow Shipbuilding Co. Barrow'dan sipariş edildi. 1883'te 105 yarda numarasıyla inşasına başlanan gemi, Mayıs 1883'te denize indirildi; deniz denemeleri aynı yılın Temmuz ayında tamamlanarak Londra merkezli Castle Mail Packet'a teslim edildi. 1900 yılında yine Londra merkezli Union Castle Line tarafından satın alındı.

### Osmanlı dönemi

1906'da Osmanlı İmparatorluğu tarafından satın alınarak İdare-i Mahsusa emrine verildi. 1908'de muhrip depo gemisi olarak donanmaya katıldı.

Mayıs 1909'da İstanbul'daki Birleşik Krallık donanma görevinin komutanı Amiral Douglas Gamble'ın reform programının bir parçası olan eğitimlerde yer aldı. Birleşik Krallık temsilcileri, tatbikatı *Tirimüjgan*'dan gözlemledi. Bu eğitimde amiral gemisi *Mesudiye*, *Asar-ı Tevfik* ve *Mecidiye* Büyükada ile Maltepe arasında konumlanmış, *Peyk-i Şevket*, *Berk-i Satvet*, *Yarhisar* ve *Samsun* ise Prens Adaları arasındaki geçişleri korumaktaydı. *Draç*, *Musul*, *Kütahya*, *Alpagot*, *Hamidiye*, *Demirhisar* ve *Sivrihisar* torpido botları Sivriada'dan yola çıkarak filoya katıldı ve daha büyük gemilere karşı torpido saldırısı eğitimi yaptı. Tatbikat her ne kadar gerçekçi savaş şartlarında olmasa da Osmanlı donanmasının yirmi yıldan beri yaptığı ilk donanma tatbikatıydı. Tatbikatın sonunda tüm gemiler Sarayburnu açığında bekleyen saltanat yatı *Ertuğrul'*un önünden geçiş yaptı. 1910'da nakliye gemisi olarak yeniden görevlendirildi.

16 Aralık 1912'de gerçekleşen İmroz Deniz Muharebesi'nde *Reşidpaşa* ve *İntibah* ile beraber 3. Tümen'i oluşturdu ve onarım gemisi olarak görev yaptı. Gözcü olarak görev yapan *Samsun* ve *Akhisar*'ın semaforlarını ana filoya iletti. 10 Ocak 1913'te Ege'ye yapılan Osmanlı akınında yine haberleşmeye destek oldu. 1914'te mühendislik eğitim gemisi yapıldı.

Mayıs 1915'te Çanakkale'de sabit mühimmat depo gemisi olarak görevlendirildi. Şubat 1919'da İzmir'de depo gemisi yapılan gemi Nisan 1919'da Seyrisefain İdaresi'ne verildi. 14 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali esnasında *Hızır Reis*, *Nusret* ve motor gambot No.14 ile beraber bir süre Yunanların elinde kaldı. *Nusret* ile *Tirimüjgan* birkaç hafta sonra serbest bırakıldı. Sevr Anlaşması'nda geminin silahsızlandırılarak ticaret gemisine dönüştürülmesi yer alıyorudu ancak anlaşma yürürlüğe girmedi.

31 Mart 1920'de İstanbul-Trabzon arasında askeri personel taşırken Kızılırmak ağzında, Bafra Burnu açıklarında karaya oturdu, kurtarılamayarak parçalandı. Batığı 2017 yılında parçalanarak hurda olarak satılmak üzere çıkarılmaya başlandı.

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Langensiepen & Güleryüz, s. 177.
2. ↑  Langensiepen & Güleryüz, s. 14.
3. ↑  Langensiepen & Güleryüz, s. 22.
4. ↑  Langensiepen & Güleryüz, s. 23.
5. ↑  Langensiepen & Güleryüz, s. 57.
6. ↑  "Müttefik ve Ortak Devletlerle Türkiye Arasında 10 Ağustos 1920'de Sevres'de İmzalanan Barış Andlaşması" (PDF). s. 53. 23 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Madde 183: Aşağıda belirtilerek sayılan Osmanlı silâhlı deniz taşıtlarıyla yardımcı silâhlı gemileri silâhsızlandırılacaklar ve ticaret gemisi işlemi göreceklerdir: Reşit Paşa (eski Port Antonio). Tir-i Müjgân (eski Pembroke Gastle). Giresun (eski Warwick Gastle). Millet (eski Seagull). Akdeniz.
7. ↑  "'Tirimüjgan Batığı' Çıkarılıyor". Milliyet.com.tr. 18 Temmuz 2017. Erişim tarihi: 5 Nisan 2021.

Genel
* Langensiepen, Bernd; Güleryüz, Ahmet (1995). *The Ottoman Steam Navy 1828–1923*. Londra: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-610-8.

| * g
* t
* d
I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı donanması |
| --- |
| Zırhlılar ve kruvazörler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Zırhlılar | 
* *Mesudiye*
* *Barbaros Hayreddin*
* *Turgut Reis*
* *Yavuz*a

 |
| Kruvazörler | 
* *Hamidiye*
* *Mecidiye*
* *Peyk-i Şevket*
* *Midilli*a

 |

 |
| Filotilla | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Muhrip Tümeni | 
* *Berk-i Satvet*b
* *Gayret-i Vataniye*
* *Muâvenet-i Milliye*
* *Yâdigâr-ı Millet*
* *Numûne-i Hamiyet*

 |
| 2. Muhrip Tümeni | 
* *Taşoz*
* *Basra*
* *Yarhisar*
* *Samsun*

 |
| 1. Torpidobot Tümeni | 
* *Draç*
* *Musul*
* *Kütahya*
* *Akhisar*

 |
| 2. Torpidobot Tümeni | 
* *Hamitabat*
* *Sivrihisar*
* *Demirhisar*
* *Sultanhisar*

 |

 |
| Yardımcı gemiler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gambotlar | 
* *Preveze*
* *Sakız*
* *Aydın Reis*
* *Burak Reis*
* *Hızır Reis*
* *İsa Reis*
* *Durak Reis*c
* *Peleng-i Derya*
* *Zuhaf*
* *Timsah*
* *Marmaris*
* *Malatya*
* *Taşköprü*
* *Yozgat*
* *Nevşehir*
* *Meğri*
* *Barika-i Zafer*
* *17 adet motor gambot*

 |
| Mayın gemileri | 
* *İntibah*
* *Nusret*
* *Selanik*
* *Giresun* d

 |
| Yatlar | 
* *Ertuğrul*
* *Söğütlü*
* *İstanbul*
* *İzzetin*
* *Galata*
* *Beyrut*

 |
| Nakliye gemileri | 
* *Tirimüjgan*
* *Bezmialem*
* *Nağra*
* *Reşitpaşa*
* *Mithatpaşa*

 |

 |
| Görev dışı | 

|  |  |
| --- | --- |
| Zırhlı korvetler | 
* *Muin-i Zafer*e
* *İclaliye*e
* *Necm-i Şevket*

 |

 |
| 
* a: *Yavuz* ve *Midilli*'nin 16 Ağustos 1914'te katılımları ile donanma kuruluşu değişti.
* b: Torpido kruvazörü, filotillanın komodor gemisi
* c: *Burak Reis* ile karıştırılmaması için Aralık 1915'te adı *Kemal Reis* olarak değiştirildi.
* d: Depo gemisi
* e: Sonradan okul gemisi yapıldı  **Kaynak**: Sevengül, Hüsamettin (1976). *Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi - Deniz Harekatı - Kuruluş 3: Donanma Kuruluşu (Ağustos 1914)* (PDF). **8**. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı. s. 32.

 |