Imtiaz Ali Taj'ın 1922'deki kitabının başlık sayfasında gösterildiği gibi Anarkali
**Syed Imtiaz Ali Taj** (Urdu; *Sayyid Imtiyāz ʿAlī Tāj*, 1900–1970) Urdu dilinde yazılar yazan bir oyun yazarıdır. Günümüzde her şeyden önce, Anarkali'nin hayatına dayanan, yüzlerce kez sahnelenen ve Hindistan ve Pakistan'daki Hint filmi *Mughal-e-Azam* (1960) da dahil olmak üzere uzun metrajlı filmlere uyarlanan 1922 oyunu *Anarkali* ile hatırlanıyor.

Biyografi
---------

Seyyid Mümtaz Ali'nin (1860 - 1935) 13 Ekim 1900'de Lahor'da doğan Syed Imtiaz Ali, Urduca'ya olan öncü katkılarından dolayı *Şems-ül-Ulema* (Bilginlerin Güneşi) olarak da bilinen Seyyid Mumtaz Ali'nin (1860 - 1935) oğluydu. Annesi Muhammedi Begüm ona sevgiyle 'Mera Taj' (tacım) adını taktı. Ataları 1857'de Delhi'deki ayaklanmanın ardından Lahor'a taşınmıştı.  Imtiaz yazmaya başladığında "Taj" adını da aldı. Öğrencilik günlerinde, birçok İngilizce oyunu çevirip yönetirken, kızların oyunculuk yapmaya teşvik edilmediği bir dönemde bazen kadın rollerinde oynayarak edebi yeteneğini ön plana çıkarmıştır. Lahor'da okuduktan sonra ilk olarak babasının yayınevi Dar-ül-Ishaat Punjab'da (anlamı: "Pencap yayınevi") çalıştı.

Daha sonra 13 Ekim 1909'da, babasının kurduğu çocuk dergisinde *Phool* ve kadın dergisine katkıya gitti *Tahzeeb-e-Niswan*; *Phool* için Ghulam Abbas Ahmed ve Ahmad Nadeem Qasmi ile birlikte yazdı. *Kehkashan* edebiyat dergisinin (Mevlana Abdul Majeed Salik ile birlikte) kurucularından *biridir*. Shakespeare'in oyunlarının Urduca çevirisine ek olarak, *Sawan Rain Ka Sapna rolünde* *A Midsummer Night's Dream* dahil. Aynı zamanda kendisi de bir dizi oyun yazdı, en önemlileri bugün *oynanmaya* devam eden *Anarkali* ve *Chacha Chakan'dır*.

### Oyununa dayalı filmler

1922'de yazılan *Anarkali*, (kelimenin tam anlamıyla "Nar Tomurcuğu"  ) yarı efsanevi bir efsaneye dayanan romantik bir oyundur. Prens Salim'e aşık olan Anarkali (bir fahişe) adında güzel bir köle kızın hikâyesini anlatır, ancak romantizm sonunda onun trajik ölümüne yol açar. Anarkali (doğum adı Nadira Begüm veya Sharf-un-Nissa idi), İran'dan bir tüccar kervanıyla genç bir kız olarak Lahor'a gelmişti. Fiziksel olarak çok çekici olduğu için Babür İmparatoru Ekber tarafından 'Anarkali' (Nar Tomurcuğu) unvanı verildi. O dönemde, egemen İmparator Ekber'in onaylamama korkusu nedeniyle, o dönemin hiçbir tarihçisi konuya dokunma riskini almayacaktı. Yine de bu trajik aşk destanı, halk arasında devam etti ve hayatta kaldı ve popüler bir halk masalı haline geldi.

Anarkali'nin ilk tarihi sözü, 1608-1611 yılları arasında bu aşk efsanesinin gerçekleştiği sırada Lahor'u gezen İngiliz turist ve tüccar William Finch'in (tüccar) seyahat günlüğünde bulunur. Finch'in bu trajik aşk destanının versiyonu, Anarkali'nin aslında İmparator Ekber'in eşlerinden biri ve oğlu Danial Şah'ın annesi olduğudur. İmparator Ekber, Anarkali'nin de oğlu Jahangir ile romantik bir ilişki içinde olduğundan ve oğlu Jahangir ile ensest yapacak kadar ileri gittiğine dair şüpheler geliştirmiştir. Bu şüpheler temelinde, onu 1599'da Lahor Kalesi duvarına diri diri gömdü. Finch İmparator Jahangir, babasının ölümünden sonra ve imparatorun kendisi olduktan sonra, 1615 yılında çok sevdiği Anarkali anısına Lahore'da inşa edilmiş bir mezar vardı olayların onun versiyonunda daha açıklamak için gider 

İmtiaz Ali Taj'ın daha sonra yazılmış romanı *Anarkali'nin* (1922'de yayınlandı)  "Urduca tiyatrosunda bir kilometre taşı" olduğu söyleniyor. Urdu edebiyatındaki trajik aşk hikâyesini de ölümsüzleştirmiştir. Oyunu 1930'da, Hindistan ve Pakistan'dan birkaç uzun metrajlı film için temel oluşturan popüler "modern düzyazı türünde" 1931'de yeniden basımıyla değiştirdi.

### Dergi

1918'de Taj, sahibi olduğu Darul Ishat'ın yayıncılık firmasından *Kahkashan* adlı aylık bir dergi de yayınladı. Başka bir çağdaş yazar, Munshi Premchand, Urduca olarak bu dergiye hikâyeler yazmıştır. Öyle oldu ki, Premchand'ın gönderdiği bir makale, Taj'ın da bir hikâye yazdığı aynı temaydı. Sonra Taj, makalesini Premchand tarafından yazılan makalenin lehine bırakmaya karar verdi, o da pişmanlığını dile getirdi, ancak en azından ikisinin de aynı çizgi üzerinde olduğunu söyledi. 

### Pakistan Radyo

Pakistan 1947'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, Radio Pakistan'da günlük *Pakistan Hamara Hai* (Pakistan bizimdir) uzun metrajlı *yayınına* ev sahipliği yaptı. Birkaç yıldır en popüler radyo programlarından biri olarak devam etti.

Ölüm
----

19 Nisan 1970'te Imtiaz Ali Taj, kimliği belirsiz suikastçılar tarafından yatağında uyurken öldürüldü. Eşi Hijab Imitiaz Ali, onu kurtarmaya çalışırken ağır yaralandı.

Hijab (1908–1999) yalnızca tanınmış bir Urduca şairi ve yazarı değildi, aynı zamanda 1936'da Hindistan'ın ilk Müslüman kadın pilotu olma özelliğini de taşıyordu.

Yayınlar
--------

Taj'ın "100'den fazla kitap" olarak tahmin edilen birçok eserinden  Urdu dilinde en önemli yayınlar şunlardır:

* *Anārkalī*, *Anārkalī* arasındaki aşk hakkında, d. 1599, hizmetçi ve Salīm, Moğol prensi, daha sonra Hindustan İmparatoru Jahangir olarak bilinir, 1569-1627
* *Sayyid Imtiyāz ʻAlī Tāj ke yak bābī ḍrāme*, sosyal temalara dayalı oyunlar
* Klasik Urduca oyunlarının antolojisi olan *Urdū kā klāsīkī adab*, biyografik eskizler ve oyun yazarlarının eleştirel değerlendirmesini içerir.
* *Demiryolu kahānīyān̲ : rail ke safar ke daurān pesh hone vāle intihāʼī pur isrār vāqiʻāt*
* *Chacha Chhakkan*, Chacha Chakkan Urdu edebiyatının çok komik ve ünlü bir karakteridir
* *Gharelū āzmūdah nusk̲h̲on̲ kā insāʼiklopīḍiyā*, evde hazırlanabilen orijinal bitkisel ilaçlar
* *Meclis-i Taraqqī-yi Adab*, kuruluşun raporu, kurumun ilk yılları ve yayınları
* *Qurt̤ubah kā qāz̤ī aur dusre yakbābī khel*, çalış
* *Lailā, yā, Muạ̄ṣira-i-G̲h̲arnātā*, Edward Bulwer-Lytton'un *Leila'sının* İngilizcesinden Urduca çevirisi *; veya Granada Kuşatması*

Tac hakkında yazılan kitaplar:

* *Seyyid Imtiyāz ʻAlī Tāj : shak̲h̲ṣīyyat aur* fann, Gauhar Naushāhī tarafından
* *Sayyid Imtiyāz ʻAlī Tāj kī tams̲īl shināsī* by Muḥammad Salīm Malik
* *Imtiyāz : taḥqīq va tanqīd* Muīammad Salīm Malik
* *Rūh Afzā Raḥmān* tarafından *Tāj ke ḍar byme Anārkalī par ek* naẓar

Ödüller
-------

* Pakistan Cumhurbaşkanı tarafından 1965'te Performans Gururu Ödülü

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Imtiaz Ali Taj (Urdu Dramatist, author of "Anarkali" novel)". Encyclopædia Britannica. 2 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2019.
2. 1 2 3 4 5  Legendary dramatist Imtiaz Ali Taj's death anniversary today 19 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Samaa TV News website, Published 19 April 2011, Retrieved 25 June 2019
3. 1 2 3  "Legendary writer Imtiaz Ali Taj remembered - Baluchistan Times (newspaper)". The Free Library. 20 Nisan 2011. 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2019.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Imtiaz Ali, the Taj of Urdu drama". Dawn (newspaper). 14 Nisan 2009. 5 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2019.
5. ↑  Sidhwa 2005.
6. ↑  Khan 2006.
7. 1 2  Désoulières, Alain (2007). "Historical Fiction and Style: The Case of Anarkali" (PDF). *The Annual of Urdu Studies*. **22**: 67-98. 19 Nisan 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
8. 1 2  "Legend: Anarkali: myth, mystery and history" 5 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Dawn (newspaper), Published 11 February 2012, Retrieved 25 June 2019
9. ↑  *Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti*. Sahitya Akademi. 1988. ss. 1117-. ISBN 978-81-260-1194-0. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
10. ↑  Sigi 2006.
11. ↑  *Hari Narain Verma, Amrit Verma*, Indian Women Through the Ages, Great Indian Publishers (1976), p. 58
12. ↑  *The Pakistan Review*, volume 19 (1971), p. 37
13. 1 2  "Tāj, Imtiyāz ʻAlī 1900–1970". WorldCat Identities Organization. 3 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2019.

Kaynakça
* *The Alien Within: Postcolonial Gothic and the Politics of Home*. 2007. ISBN 978-0-549-45110-5. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti*. Sahitya Akademi. 1988. ISBN 978-81-260-1194-0. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *Urdu/Hindi: An Artificial Divide : African Heritage, Mesopotamian Roots, Indian Culture & Britiah Colonialism*. Algora Publishing. 2006. ISBN 978-0-87586-438-9. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *Culture and Customs of Pakistan*. Greenwood Publishing Group. 2006. ISBN 978-0-313-33126-8. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *Indian Literature and Popular Cinema: Recasting Classics*. Routledge: Taylor & Francis Group. 2007. ISBN 978-0-203-93329-9. 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *City of Sin and Splendour: Writings on Lahore*. Penguin Books India. 2005. ISBN 978-0-14-303166-6. 1 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2021.
* *Munshi Prem Chand*. Diamond Pocket Books (P) Ltd. 2006. ISBN 978-81-288-1214-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb14580888p (data)
* GND: 114640123X
* ISNI: 0000 0000 8130 8605
* LCCN: n88000020
* SUDOC: 093653530
* VIAF: 51935214
* WorldCat: lccn-n88000020

 |