**Ingeborg Brun** (27 Haziran 1872-19 Mayıs 1929) Danimarkalı bir amatör astronom, sosyalist ve yazardı. Mars'ın yüzeyini gösteren el boyaması küreleriyle tanınır.

Her ne kadar bunlardan çok az sayıda yapmış olsa da, Brun'ın müzeye ait küreleri (el yazması küreler olarak adlandırılır) "güzellikleri ve o dönem var olduğu sanılan Mars kanallarının ayrıntılı tasviri için özel olarak anılmayı hak ediyor."

Erken yaşam
-----------

Daha yaygın şekilde **Ingeborg Brun** olarak bilinen **Emmy Ingeborg Brun**, 1872'de Danimarka'nın Kopenhag kentinde doğdu. Saray avcısı Alexander Brun ve üçüncü karısı Louise'in tek kızıydı ve iki büyük erkek kardeşi Carl Frederik Emil Brun (1865 doğumlu) ve Alf Harald Brun (1866 doğumlu) vardı.

### Akıl hastanesi süreci

Brun, bir akıl hastanesinde dokuz yıl geçirdi. Günlüğüne yazdığına göre, onu oraya kardeşi Alf koydurdu. Ancak dokuz yıl sonra arkadaşlarının yardımıyla deli olmadığını kanıtlamayı başardı ve böylece 1910'da topluma geri dönebildi. Ne var ki, o zaman, yaklaşık 38 yaşında ve fiziksel olarak hastaydı. Hayatının geri kalanında yatağa mahkum olmuştu 

### Mars büyüsü

Brun her ne kadar resmi astronomi eğitimi almamış ve bir teleskopu veya dürbünü olmasa da, hevesli bir araştırmacıydı. Çağdaş astronomların çalışmalarını kapsamlı bir şekilde okuyarak, kendi kendine gökyüzü ve felsefe hakkında bilgi edindi. Özellikle, Amerikan Percival Lowell'in (1855-1916) Mars hakkındaki kitapları ve İtalyan Giovanni Schiaparelli'nin Mars gözlemlerinin yanı sıra, Mars'ın yeni ve özgür bir toplum için ideal bir yer olabileceğini ümit eden Amerikalı siyaset bilimci Henry George'un sosyalist fikirleri onu etkilemişti.

Milanlı astronom Schiaparelli, ilk olarak 1855'te Mars yüzeyinde bir koyu çizgi ağı gözlemledi ve bunların yapay kanallar olduğunu öne sürdü. Daha sonra bunların optik illüzyonlar olduğu ortaya çıkacaktı. Bulgularını, Mars'ın ilk ayrıntılı modern haritasıyla birlikte yayınladığında, onlara "canali" adını verdi ve herhangi bir ulusal sınır olmaksızın gezegen çapında bir sistem olarak sosyalist bir rejim tarafından inşa edildiğini öne sürdü. Onun varsayımları, Lowell'ın Arizona, Flagstaff'taki gözlemevinden (şimdi Lowell Gözlemevi) gezegen gözlemleriyle desteklendi. Lowell, kanalların gezegende yaşam kanıtı gösterdiğini iddia etti. Bu "kanallar" Brun'ın  ilgisini çekmişti.

El yazması küreler
------------------

Akıl hastanesinde geçirdiği sürede Brun,1905'ten 1909'a kadar, Lowell'in haritalarını "el yazması kürelere" uyarladı ve Mars dünyalarını mevcut Dünya küreleri üzerine boyadı. Lowell'ın gezegenin altyapısına ilişkin vizyonu Brun'un ilgisini çekti ve bunun radikal olarak farklı, işbirlikçi bir Mars sosyal düzeninin kanıtı olduğunu düşündü. Bu nedenle, küreleri, Lowell'in bölgesel gözlemlerini, Schiaparelli'nin çoğu artık kullanılmayan, gezegenin özellikleri için adlandırdığı isimlendirmeyle kapladı 

### Yapım

Her küre benzersizdir. Brun'un tipik küresi, bir kürenin önceden basılmış yüzeyini kaplamak için kağıt hamuru kullanılarak yapıldı, daha sonra elle renklendirildi ve mürekkeplendi. Lowell'ın haritalarını dikkatlice kopyalayarak gezegenin özelliklerini çizerken, bir dizi kanalla adlandırılan ve birbirine bağlanan hayali vahaları ve mevsimsel bitki örtüsü alanlarını dahil etti. Bazı kürelerin ahşap veya bronz kaidesinde şuna benzer bir metin yazılıydı: *Lowekks Glober 1894-1914'ten sonra Mars*. Birinin çapı 20 cm (yaklaşık 7.8 inç), yüksekliği 38–40 cm (yaklaşık 15 inç) idi. Bir diğerinin çapı 14 cm (5 1/2 inç) ve yüksekliği 29 cm (yaklaşık 11 inç) idi.

Brun'un Mars küreleri özellikle eksenin tepesinde güney kutbu ve altta kuzey kutbu olarak yapıldı. Bu ters çevrilmiş görüntü, Mars'ın astronomik bir teleskop kullanarak Dünya'nın kuzey yarımküresinden nasıl görüntülendiğine karşılık gelir.

Brun küreleri çeşitli astronomlara, astronomik gözlemevlerine ve kurumlara bağışladı. 1915'te Lowell'a bir tane gönderdi. Lowell, bunun "büyük bir iş" olduğunu sıcak bir şekilde yanıtladı, ancak Lowell, oradaki memurların bir bomba zannettikleri için başlangıçta gümrükte durdurulduğunu söyledi.

### Şu anki sahipler

Brun'un kürelerinden ondan daha azı tespit edildi. Bir örnek, 5 Aralık 2012'de Bonhams, New York'taki açık artırmada 50.000 dolara satıldı (Lot 129). Brun'un küreleri bu kurumlarda yer aldı::

* Ulusal Denizcilik Müzesi, Greenwich, İngiltere
* İskoçya Ulusal Müzesi, Edinburg
* Whipple Bilim Tarihi Müzesi, Cambridge, İngiltere
* Museo Specula Vaticana, Vatikan (Castel Gandolfo), İtalya
* Müze Gözlemevi Camille Flammarion, Juvisy-sur-Orge, Fransa
* Ole Rømer Müzesi, Taastrup, Danimarka
* (olası bir örnek) Randy ve Yulia Liebermann Ay ve Gezegensel Keşif Koleksiyonunda

Yazılar
-------

* Brun'ın günlüğünün başlığı "Ben Oni. Emmy Hanum'un Günlüğünün Yaprakları."
* 1923'te dua metni (Et Bønskrift) Svendborg'da basıldı ve şimdi Kopenhag'daki Danimarka Kraliyet Kütüphanesinde tutuluyor.
* 1929'da Danimarka Kraliyet Kütüphanesinde de tutulan *İki Nesilden Tanıklık'ı* yayınladı.

Ölüm
----

Brun, 19 Mayıs 1929'da Svendborg'daki evinde ölene kadar yatalak kaldı.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  "Historical Globes of the Red Planet". *webspace.science.uu.nl*. 7 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Kim, Uffe (18 Mart 2019). "Emmy Ingeborg Brun og Astronomien" (PDF) (Danca). 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  "The Mars Globe | Instruments | Daniel Crouch Rare Books". *www.crouchrarebooks.com* (İngilizce). 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
4. 1 2 3  "Object lessons: from a manuscript globe of Mars to a Baroque female self-portrait". *www.theartnewspaper.com*. 4 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
5. 1 2 3  "Bonhams : BRUN, EMMY INGEBORG. 1872-1929. [Inscription on base:] Mars efter Lowell's Glober [sic]. Denmark, c.1905-1909". *www.bonhams.com*. 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
6. ↑  "Worlds Within Worlds Mix It Up at the Winter Show". *The New York Times* (İngilizce). 23 Ocak 2020. ISSN 0362-4331. 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
7. 1 2  "Rare Globe of Mars Portraying Early Theory of Life on the Red Planet Goes Up for Auction". *Geek.com* (İngilizce). 5 Haziran 2019. 8 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
8. ↑  "Rare Globe of Mars Portraying Early Theory of Life on the Red Planet Goes Up for Auction". *Geek.com* (İngilizce). 5 Haziran 2019. 8 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
9. ↑  "Bonhams : BRUN, EMMY INGEBORG. 1872-1929. [Inscription on base:] Mars efter Lowell's Glober [sic]. Denmark, c.1905-1909". *www.bonhams.com*. 7 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2020.
10. ↑  "Et Bønskrift / trykt som Manuskript. 13 s... - 1923" (PDF). *Det kgl. Bibliotek, Stregkode*. M. Jorgensen, Svendborg. 1923. 21 Haziran 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
11. ↑  "Forgæves Vidnesbyrd fra to Generationer (Testimony from Two Generations)" (PDF). 1929. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)[*ölü/kırık bağlantı*]
12. ↑  "Brun, Emmy Ingeborg f. 27 jun. 1872 'Louisiana', Asminderød, Frederiksborg d. 19 maj 1929 Strandhuse, Svendborg: UKP Slægtsdatabase". *www.ukp.dk*. 15 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.

Dış kaynaklar
-------------

* George Basalla, Evrende Uygar Yaşam: Akıllı Uzaylılar Üzerine Bilim İnsanları (Oxford: Oxford University Press, 2006), s.86-87
* Lowell, Brun, *Mars* (1895), *Mars ve Kanalları* (1906) ve *Mars as the Abode of Life* (1908) ilgisini çeken üç kitap yayınladı.
* Brun hakkında nüfus sayımı ve kişisel veriler:  15 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Resim: Danimarka Kraliyet Kütüphanesi Portre Koleksiyonu:  21 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.