**Tasarım** yoluyla kalite (**QbD**), ilk olarak kalite uzmanı Joseph M. Juran tarafından özellikle *Juran on Quality by Design tarafından* yayınlarda ana hatları verilen bir kavramdır. Kalite ve yenilik için tasarım, Juran'ın yeni ürünler, hizmetler ve süreçlerde atılımlar elde etmek için neyin gerekli olduğunu açıkladığı Juran Üçlemesinin üç evrensel sürecinden biridir. Juran kalitenin planlanabileceğine ve kalite krizlerinin ve sorunların çoğunun kalitenin planlanma şekliyle ilgili olduğuna inanıyordu.

Tasarım ilkelerine göre kalite, endüstride ve özellikle otomotiv endüstrisinde ürün ve proses kalitesini ilerletmek için kullanılırken, aynı zamanda ilaçların keşfi, geliştirilmesi ve üretimi için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından da benimsenmiştir.

Tasarımda Kalite için Juran
---------------------------

Juran Üçlemesi, "kalite" kelimesini iki anlama sahip olarak tanımlar: birincisi, müşteri memnuniyetini yaratan özelliklerin varlığı; ikincisi, bu özelliklerin güvenilirliği.

Özelliklerdeki hatalar tatminsizlik yaratır, bu nedenle kaliteyi iyileştirmenin amacı hataları ortadan kaldırmaktır, tasarım gereği kalitenin amacı ise özellikler oluşturmaktır. Juran'ın süreci, müşteri ihtiyaçlarını anlamaya yanıt olarak özellikler oluşturmayı amaçlamaktadır. Bunlar müşteri odaklı özelliklerdir. Tüm özelliklerin toplamı yeni ürün, hizmet veya süreçtir.

Tasarım modeline göre kalite aşağıdaki adımlardan oluşur:

1. Proje tasarım hedeflerini ve hedeflerini belirleyin.
2. Hedeflenecek pazarı ve müşterileri tanımlayın.
3. Pazarı, müşterileri ve toplumsal ihtiyaçları keşfedin.
4. Yeni tasarımın ihtiyaçları karşılayacak özelliklerini geliştirin.
5. Unsurları üretmek için süreçleri geliştirin veya yeniden geliştirin.
6. Yeni tasarımları operasyonlara aktarabilmek için süreç kontrolleri geliştirin.

Altı Sigma için Tasarım gibi istatistiksel bir tasarım yöntemi değildir.

### Entegre planlama

Entegre planlama, müşterinin satın alımı, kullanma, hizmet ve başkalarına tavsiye yoluyla fırsatı tanımlamadan yeni ürünün toplam başarısı için tek sorumluluğu olan bir lidere sahip ekip gerektirir. Bu ekip lideri, doğrudan üst düzey bir yöneticiye rapor verir veya ekip lideri, üst düzey bir yönetici olabilir. Her ekip üyesinin işi, yeni ürünün başarısını sağlamaktır.

* Kurumsal entegrasyona ek olarak, başarılı bir ekip, kuruluş tarafından ölçülebilen ve yetkilendirilen ürün için açıkça ifade edilmiş ortak hedeflerle başlamalıdır. Bu hedefler en azından aşağıdaki gibi unsurları kapsamalıdır:
* Yeni ürünün hizmet vereceği müşteriler veya müşteri segmentleri
* Göreceli ve mutlak kalite hedefleri
* İlk zaman aralığında ve uzun vadede üretilecek satış veya gelir hacmi
* Başlıca rakiplere göre pazar payı, penetrasyon veya satışlar
* Çıkış tarihi

Ekip yapılandırılmış bir süreç izleyecektir. Yapı, yeni ürünün piyasaya sürülmesinde tüm katılımcılar için ortak çerçevedir ve başarının sağlanmasına yardımcı olur.

### Müşteri odaklı optimizasyon (uygunlaştırma)

Tasarımda kalite müşteriyle başlar ve biter. Her yeni ürün tanıtımının bir miktar değiş tokuşu vardır. Birden fazla müşteri varsa, birbiriyle çelişen ihtiyaçları olabilir. Aynı müşterinin bile birbiriyle yarışan ihtiyaçları olabilir. Kapasite ve hız, işletme maliyeti ile rekabet eder. Kapasite hız ile yarışabilir. Esneklik ve zengin özelliklere sahip teklifler, kullanım kolaylığını vb. azaltmış olabilir.

Tasarım yoluyla kalite, bu ödünleşmeleri müşteri için açık ve optimum (en uygun) hale getirmeyi amaçlayan bir dizi araç ve yöntem sunar. Bazı araçlar oldukça matematikseldir ve diğerleri daha çok müşteri davranışıyla ilgilidir. Tasarımla kalite, işlevsel tasarıma, ürün özelliklerine ve hedeflerine ve üretim tasarımına yönelik yaratıcı yaklaşımlar için güçlü beklentiler oluşturur.

### Çeşitte kontrol ve operasyonlara aktarım

Tasarımda kalite, değişimi önceden kontrol etmek için modern araçları içerir. Bu araçlar ve yöntemler, standart istatistiksel teknikler kullanarak değişimin zararlı etkilerini tahmin etmeye, analiz etmeye ve ortadan kaldırmaya yardımcı olmak için geçmiş verileri kullanarak, test ederek ve modelleyerek var olan değişimi ölçmek ve anlamakla başlar. Süreç kontrolü üç temel faaliyetten oluşur:

1. Sürecin gerçek performansını değerlendir
2. Gerçek performansı hedeflerle karşılaştır
3. Farkla ilgili tedbir alın

Tasarım sürecine göre kalitenin son faaliyeti, planı uygulamak ve transferin gerçekleştiğini doğrulamaktır.

Tasarım gereği farmasötik kalite
--------------------------------

FDA zorunluluğu, "21. Yüzyıl için İlaç Kalitesi: Risk Temelli Bir Yaklaşım" adlı raporunda özetlenmiştir. Ajans, geçtiğimiz birkaç yılda QbD kavramlarını pazar öncesi süreçlerine uyguladı. Bu kavramın odak noktası, kalitenin, ürünün üretildiği ve üretildiği ürün ve süreç anlayışının yanı sıra, ürünün imalatında yer alan riskler ve bu risklerin en iyi nasıl azaltılacağına ilişkin bir anlayışla bir ürüne yerleştirilmesi gerektiğidir. Bu, şirketlerin 1990'lara kadar benimsediği "QC'ye göre kalite" (veya "tasarımdan sonra kalite") yaklaşımının devamı niteliğindedir.

Biyoteknoloji Ürünleri Ofisi'nden (OBP) kaynaklanan QbD girişimi, ürünün üretilebilirliğini artırırken ürünün etkinliğini ve güvenlik profilini en üst düzeye çıkaran ürün ve süreçlerin tasarımını kolaylaştırmak için farmasötik geliştirme konusunda rehberlik sağlamaya çalışır.

### FDA içindeki QbD faaliyetleri

Aşağıdaki faaliyetler QbD'nin uygulanmasına rehberlik eder:

* FDA'nın Yeni İlaç Kalite Değerlendirme Bürosunda (ONDQA), ürün ve süreç anlayışının uygulanmasına dayalı yeni bir risk temelli farmasötik kalite değerlendirme sistemi (PQAS) oluşturulmuştur.
* İlaç endüstrisindeki üreticilerin, QbD ilkelerinin kullanımını, ürün bilgisini ve süreç anlayışını gösteren yeni bir ilaç uygulaması için bilgi sunmasına olanak tanıyan bir pilot programın uygulanması. 2006 yılında, Merck & Co.'nun Januvia ürünü, bu tür bir uygulamaya dayalı olarak onaylanan ilk üründü.
* Bir soru bazında İnceleme (QBR) Sürecinin Uygulanması CDER'in Genel İlaçlar Ofisinde oldu.
* CDER Uyum Ofisi, ticari süreç fizibilitesini değerlendirmek ve ICH Q10 yaşam döngüsü Kalite Sistemine uygun olarak yaşam döngüsü boyunca bir süreç kontrolünün devam edip etmediğini belirlemek için ön onay denetim süreçlerini optimize ederek QbD girişimini tamamlamada bir rol oynamıştır.
* Biyolojik Lisans Başvurusu (BLA) için tasarım alanı dahil ilk QbD Onayı Gazyva (Roche) 'dır

QbD, daha iyi tasarım tahminleri sunacak olsa da, endüstriyel ölçek büyütme ve ticari üretim deneyiminin, süreç ve burada kullanılan hammaddeler hakkında bilgi sağladığı da kabul edilmektedir. FDA'nın Ocak 2011'deki Süreç Doğrulama kılavuzunu yayınlaması, şirketlerin kazanılan bilgilerden yararlanmaya devam etmesi ve üretim sorunlarının temel nedenlerinin düzeltilmesini sağlamak için uyarlamalar yaparak süreç yaşam döngüsü boyunca sürekli olarak iyileştirme ihtiyacını belirtmektedir.

### ICH aktiviteleri

Avrupa Birliği (Avrupa İlaç Ajansı) ve Japonya'daki düzenleyicilerle birlikte çalışan FDA, İnsan Kullanımına Yönelik İlaçların Tescili için Teknik Gereksinimlerin Uyumlaştırılmasına İlişkin Uluslararası Konferans aracılığıyla kaliteyi tasarım hedefleriyle ilerletmiştir. ICH Kılavuzları S8 - Q11, bu birleşik tavsiyeleri kapsamakta ve imalatçılara kaliteyi tasarım yoluyla kendi operasyonlarına uygulamak için bazı yardımlar sağlamaktadır. ICH Yönergesi Q8, QbD tabanlı ilaç formülasyonunun geliştirilmesini açıklar ve ilk olarak 2004'te yayınlandı daha sonra 2008'de revize edildi (Q8 (R2)). ICH Yönerge Q9 Kalite Risk Yönetimi planlarını, Q10 Farmasötik Kalite Sistemlerini açıklar ve Q11 biyolojikler de dahil olmak üzere aktif farmakolojik maddelerin geliştirilmesine atıfta bulunur.

Kasım 2017'de ICH, Kılavuz İlke S10'da başlangıçta tanımlanan Ürün Yaşam Döngüsü Yönetim Planı tavsiyelerini genişletmek için halkın katılımı için Kılavuz Q12'yi yayınladı. ICH'ye göre, Kılavuz Q13, sürekli farmasötik üretimi kapsayacak şekilde önceki kılavuzları genişletecek ve Q2 (Analitik Doğrulama), tasarım veya AQbD'ye göre Analitik kaliteyi içerecek şekilde revize edilecek ve Q2(R2)/Q14 kılavuzuna genişletilecektir.

ICH Yönlendirme Komitesi, çabalarının ilerleyişini tartışmak için yılda iki kez toplanır. Bu pratik girdi, süreç kontrolünü ve ürün kalitesini koruyan yaşam döngüsü uyarlamaları yapmak için kalite risk yönetimi ve bilgi yönetiminin kullanılmasını sağlamaya yardımcı olmalıdır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Laboratuvar kalite kontrolü
* Kalite kontrol
* Kaliteli Elektronik Tasarım Uluslararası Derneği

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

Joseph M. Juran, geçmiş katkıları ve gelecekteki etkileri üzerine bir bakış açısı, Quality and Reliability Engineering International, Cilt. 23, s. 653–663, 2007 Godfrey, AB ve Kenett, RS

Biyobenzer Teknolojik Ürünlerde Tasarım Uygulamalarına Göre Kalite, ACQUAL, Akreditasyon ve Kalite Güvencesi, Springer Verlag, Cilt. 13, Sayı 12, s. 681–690, 2008 Kenett RS ve Kenett DA

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------

* Tasarımla Kalitenin Uygulanması, Yazan: Helen Winkle, FDA 29 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Yeni İlaç Kimyası Ofisi Direktör Yardımcısı Chi-Wan Chen tarafından CMC İncelemesinde QbD İlkelerinin Uygulanması 3 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Farmasötik ve Biyolojide Tasarım Bazında Kalite Vaka Çalışmaları 13 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Juran.com 26 Aralık 1996 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

1. 1 2  *Juran on Quality by Design: The New Steps for Planning Quality into Goods and Services*. Free Press. 1992.
2. 1 2  Juran (1986). "The Quality Trilogy: A Universal Approach to Managing for Quality". *Quality Progress*.
3. ↑  Pharmaceutical Quality by Design: Product and Process Development, Understanding, and Control
4. ↑  Roadmap for implementation of quality by design (QbD) for biotechnology products
5. ↑  Schweitzer (February 2010). "Implications and Opportunities of Applying QbD Principles to Analytical Measurements". *Pharmaceutical Technology*. **34** (2): 52-59. 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021.
6. 1 2 3 4 5  *Juran's Quality Handbook: The Complete Guide to Performance Excellence 6/e*. McGraw Hill. 2010.
7. ↑  *Juran's Quality Essentials for Leaders*. McGraw Hill. 2014.
8. 1 2  Early (14 Şubat 2013). "Quality by Design, Part 1". *Quality Digest*. 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021.
9. 1 2  Early (19 Şubat 2013). "Quality by Design, Part 2". *Quality Digest*. 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2021.
10. ↑  Pharmaceutical Quality for the 21st Century: A Risk-Based Approach  23 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
11. 1 2  "Process Validation: General Principles and Practices" (PDF). *FDA Guidance*. 5 Haziran 2019. 16 Eylül 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
12. ↑  FDA Approves New Treatment for Diabetes 18 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 17 Oct 2006.
13. ↑  "1st QBD Approval for Biologics: Gazyva Design Space". 18 Mart 2014. 18 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
14. ↑  "PHARMACEUTICAL DEVELOPMENT Q8(R2)" (PDF). 16 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
15. ↑  "QUALITY RISK MANAGEMENT Q9" (PDF). 16 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
16. ↑  "PHARMACEUTICAL QUALITY SYSTEM Q10" (PDF). 15 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
17. ↑  "DEVELOPMENT AND MANUFACTURE OF DRUG SUBSTANCES (CHEMICAL ENTITIES AND BIOTECHNOLOGICAL/BIOLOGICAL ENTITIES) Q11" (PDF). 11 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
18. ↑  "TECHNICAL AND REGULATORY CONSIDERATIONS FOR PHARMACEUTICAL PRODUCT LIFECYCLE MANAGEMENT Q12" (PDF). 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
19. ↑  "ICH Q13: Continuous Manufacturing of Drug Substances and Drug Products dated 14 November 2018" (PDF). 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
20. ↑  "ICH Q14: Analytical Procedure Development and Revision of Q2(R1) Analytical Validation dated 14 November 2018" (PDF). 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.