Aynı adlı Sivas'taki medrese için Çifte Minareli Medrese (Sivas) sayfasına bakınız.

**Çifte Minareli Medrese** (*Hatuniye Medresesi*), Türkiye'de Erzurum İlinde bulunmaktadır. Selçuklular dönemine aittir. Bu tarihi eser günümüze kadar varlığını koruyabilmiş ve bulunduğu şehrin sembolü haline gelmiştir. Her yıl binlerce yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilir.

Tarihi
------

Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad'ın kızı Hüdâvent Hatun tarafından 1253 yılında yaptırılmış olan bu tarihi yapı, Anadolu'nun en büyük sanat şaheserlerinden biridir. Hüdâvent Hatun'dan dolayı "*Hatuniye Medresesi*" olarak da adlandırılır. .

Konumu
------

Erzurum şehir merkezinde ; Erzurum Ulu Camii bitişiğindeki alanda, Erzurum Kalesi ve Saat Kulesi ile karşı karşıya bir konumda yer almaktadır.

Mimari özellikleri
------------------

Kümbeti Erzurum' da bulunan kümbetlerin en büyüğüdür. Her biri 26 metre yüksekliğindeki rengârenk çinilerle süslü çift minare, bu tarihi esere isim olmuştur. Avlulu, 2 katlı, 4 eyvanlı olup, 37 oda ve bir camiye sahiptir. 1.824 m² (38m x 48 m) lik bir alan üzerine kuruludur. Açık avlulu medreselerin Anadolu 'daki en büyük örneğidir. Kuzey cephedeki taçkapı tam bir sanat eseridir. Taçkapı formundan ziyade çeşme nişleri ile yarım yuvarlak iki payanda vardır. Günümüzde kısmen tahrip olmuş görünümlü, 16 oluklu, firuze renkli çini kakmalı tuğladan yapma minarelerin kürsüleri de dikkat çekicidir. Taçkapının iki yanından yükselen silindirik minareler, tuğla ve mozaik çiniler ile süslenmiştir. Çinilerle süslü minarelere "Allah", "Muhammed" ve "ilk dört büyük halife" nin isimleri de işlenmiştir. Taç kapıyı çeviren bitki süslemeleri, kalın silmeli panoların içindeki "ejder", "hayatağacı", "kartal" motifleri cephenin en gösterişli bölümüdür. Taç kapının sağında ve solunda iki yönlü olmak üzere dört adet kabartma bulunmaktadır. Sağdakinde çift başlı kartal panosu yer almaktadır. Çifte Minareli Medrese mimarisinin ilk öne çıkan unsuru özelliğindeki geometrik süslemeler; en fazla avludaki sütun gövdelerinde, öğrenci odalarının kapı silmelerinde, eyvanların ön cephelerinde yer alır. Taç kapıda, avlu sütunlarını birbirine bağlayan kemerlerin yüzeylerinde ve kümbetin iç kısmında bitkisel süslemeler mevcuttur. Ön dış cephede yer alan tamamlanmış hayat ağacı ile kartal motiflerinin bir arma olmaktan çok, Orta Asya, Türk inanışı kapsamında, güç ve ölümsüzlüğü dile getirdiği düşünülür. Taçkapıdan avluya girilir. Zemin katta on dokuz, birinci katta ise on sekiz oda bulunmaktadır. Avlu 26x10 m. ölçülerinde dört yönden revaklarla çevrilidir. Girişin batısındaki kare mekânın vaktiyle mescid olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Zemin katın revakları kalın sütunlar üzerine oturmaktadır. Sütunların çoğu silindirik, dördü de sekizgen gövdeye sahiptir. Odalar beşik tonozla örtülüdür.. Medresenin ikinci katı dört eyvan arasında, dört bağımsız grup şeklinde dizayn edilmiştir. Birinci kata inilmeden bir diğer bölüme geçmek mümkün değildir. İkinci kattaki hücreler (odalar) da alt kattakiler gibi dikdörtgen şeklindedir. Kırma taşlarla yapılmış, beşik bir tonuzla örtülüdür. Alt kattaki kapıların üst kısmında yer alan değişik şekiller üst kat kapılarında yoktur.

Tahribat
--------

Medresenin ve iç kısımda bulunan kümbetin giriş kapıları başta olmak üzere; medrese mimarisinde yer alan önemli ve değerli parçalar, Rusların Erzurum’u işgali dönemlerinde Ruslar tarafından yerlerinden sökülerek Rusya'ya götürülmüştür. Özellikle Medresenin kümbet üst kat giriş kapısı yan duvarlarındaki tahribat,medreseye çok büyük bir zarar verildiğinin göstergesidir. Ayrıca Kümbet üst kat kısmında (bu kısımda dönemin müderrislerine ait mihrab görünümünde her birisi için köşeler de mevcuttur) tavandan aşağı sarkıtılan oldukça büyük ve uzun birbirine geçmeli sert mermerden yapma zincir de sökülmüştür. Sadece en baştaki tavana bağlı halka yerindedir. Buradan sökülen çini ve oyma taş motifler Leningrad müzesinde sergilenmektedir.

Onarım
------

Yaklaşık sekiz asır önce imar edilen bu şaheserin önceki dönemlerde Osmanlı Sultanı IV.Murat tarafından kapsamlı olarak tamir ettirilmiştir. Bu tarihi eser gerek bölgede sık sık yaşanan depremler ve gerekse diğer olumsuz tabiat şartlarından kısmen de olsa olumsuz olarak etkilenmektedir. Son dönemde kısmi zemin kayması ve yüzey aşınmaları ile ilgili olarak; 2011 yılında devlet katkılarıyla başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmaları, 2015 yılı itibarıyla devam etmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Türkiye Gazetesi Rehber Ansiklopedi,Cilt 5,syf.199
2. 1 2 3  [http:// www.erzurumkulturturizm.gov.tr/Turizm Activiteleri/Medreseler]

1. "Turizm Aktiviteleri/Medreseler". 19 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2012.

### Dış bağlantılar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Twin Minaret Madrasa, Erzurum*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Selçuklu mimarisi (Anadolu) |
| --- |
| Cami | 
* Alâeddin Camii (Konya)
* Alâeddin Camii (Niğde)
* Alâeddin Camii (Sinop)
* Akşehir Ulu Camii
* Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
* Diyarbakır Ulu Camii
* Hunad Hatun Külliyesi
* Sivrihisar Ulu Camii
* Yivli Minare Cami (Antalya)

 |  |
| Medrese | 
* Buruciye Medresesi
* Cacabey Medresesi
* Çifte Medrese
* Çifte Minareli Medrese (Erzurum)
* Çifte Minareli Medrese (Sivas)
* Gök Medrese (Sivas)
* Gök Medrese (Tokat)
* İnce Minareli Medrese
* Karatay Medresesi
* Sahabiye Medresesi
* Sultan İsa Medresesi
* Şifaiye Medresesi
* Taş Medrese
* Yakutiye Medresesi

 |
| Kümbet | 
* Hüdâvent Hatun Türbesi
* Döner Kümbet
* Halime Hatun Kümbeti
* Ahi Emir Ahmet Türbesi
* Kadem Paşa Hatun Kümbeti
* Zortul Kümbeti

 |
| Kervansaray | 
* Ağzıkara Han
* Sultan Han
* Sultan Han (Kayseri)
* Taşhan Kervansarayı

 |
| Hastane | 
* Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
* Şifaiye Medresesi

 |
| Köprü | 
* Akköprü
* Köprüpazar Köprüsü
* Malabadi Köprüsü
* Eski Köprü (Hasankeyf)

 |
| Tahkimatlar | 
* Alanya Kalesi
* Kızılkule

 |
| Saray | 
* Keykubadiye Sarayı
* Kubadabad Sarayı
* Artuklu Sarayı

 |

| * g
* t
* d
Dünya Mirası Geçici Listesi'nde Türkiye |
| --- |
| Akdeniz | 
* Karain Mağarası
* Alahan Manastırı
* Noel Baba Kilisesi
* Alanya
* St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi
* Kekova
* Güllük Dağı Millî Parkı ve Termessos
* Likya Uygarlığı Antik Kentleri
* Sagalassos
* Perge
* Saint Pierre Kilisesi
* Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi
* Mamure Kalesi
* Titus Tüneli
* Kaunos
* Korikos Antik Kenti
* Anavarza
* Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı
* Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri
* Yivli Minare
* Kibira Antik Kenti
* Karatepe-Aslantaş Antik Kenti

 |
| Doğu Anadolu | 
* Ahlat Selçuklu Mezarlığı
* İshak Paşa Sarayı
* Akdamar Kilisesi
* Ashâb-ı Kehf Külliyesi
* Van Kalesi, Höyüğü ve Tarihî Van Şehri
* Harput Tarihî Kenti
* Kemaliye Tarihî Kenti

 |
| Ege | 
* Aizanoi
* Birgi Tarihî Kenti
* Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı
* Beçin Ortaçağ Kenti
* Laodikya
* Sardis Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri
* Stratonikeia Antik Kenti
* Bodrum Kalesi
* Assos Antik Kenti
* Ayvalık Endüstriyel Peyzaj Alanı
* Priene Antik Kenti
* İzmir Tarihî Liman Kenti

 |
| Güneydoğu Anadolu | 
* Harran ve Şanlıurfa
* Mardin Kültürel Peyzaj Alanı
* Zeugma Arkeolojik Siti
* Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi
* İsmail Fakirullah Türbesi
* Malabadi Köprüsü
* Gaziantep'teki Yer Altı Su Yapıları: Livaslar ve Kasteller
* Zerzevan Kalesi ve Mithraeum
* Midyat ve Çevresindeki (Tur Abdin) Geç Antik ve Orta Çağ Kilise ve Manastırları

 |
| İç Anadolu | 
* Konya: Selçuklu Başkenti
* Niğde'nin Tarihî Anıtları
* Odunpazarı Tarihî Kent Merkezi
* Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi
* Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı
* Ahi Evran Türbesi
* Kültepe-Kaniş Arkeolojik Alanı
* Hacı Bayram Camii ve Çevresi
* İvriz Kültürel Peyzaj Alanı
* Kral Kızı Hamamı
* Beypazarı Tarihî Kenti
* Koramaz Vadisi

 |
| Karadeniz | 
* Sümela Manastırı
* Mudurnu Tarihî Ahi Kenti
* Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları
* Kızılırmak Deltası ve Kuş Cenneti
* Anadolu Türk Mirasının Erken Dönemi: Niksar, Danişmendliler Beyliği'nin Başkenti
* Ballıca Mağarası Tabiat Parkı

 |
| Marmara | 
* İznik
* Çanakkale ve Gelibolu I. Dünya Savaşı Alanları
* Uzun Köprü
* Yıldız Sarayı
* II. Bayezid Külliyesi
* Nuruosmaniye Camii
* Justinianus Köprüsü

 |
| Paylaşılanlar | 
* Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları
* Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri
	+ Akçakoca Kalesi
	+ Amasra Kalesi
	+ Çandarlı Kalesi
	+ Çeşme Kalesi
	+ Foça Kalesi
	+ Galata Kulesi
	+ Güvercinada
	+ Sinop Kalesi
	+ Yoros Kalesi
* Anadolu Selçuklu Medreseleri
	+ Buruciye Medresesi
	+ Cacabey Medresesi
	+ Çifte Medrese
	+ Çifte Minareli Medrese (Erzurum)
	+ Çifte Minareli Medrese (Sivas)
	+ Gök Medrese
	+ İnce Minareli Medrese
	+ Karatay Medresesi
	+ Sahabiye Medresesi
	+ Yakutiye Medresesi
* Dağlık Frigya

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* kulturenvanteri.com: 3779
* LCCN: no2012061245
* TDVİA: cifte-minareli-medrese--erzurum
* VIAF: 172320388
* WorldCat: lccn-no2012061245

 |