**patch**, *yama dosyası* adı verilen farklı bir dosyada yer alan yönergelere göre metin dosyalarını güncelleyen bir Unix programıdır. Yama dosyası (kısaca *yama* olarak da anılır) bir liste halinde iki dosya arasındaki farklılıkları barındıran bir metin dosyasıdır, ve diff programı ile orijinal ve güncel dosya karşılaştırılacak oluşturulur. Patch programı ile dosyaları güncellemeye *yamayı uygulamak* veya basitçe dosyaları *yamamak* denir.

Tarihçe
-------

Patch programı ilk kez Larry Wall (kendisi daha sonra Perl programlam dilini geliştirmiştir) tarafından yazıldı ve mod.sources grubuna gönderildi. (bu liste daha sonra Mayıs 1985'te comp.sources.unix) adını aldı. Bu programın daha yeni bir sürümü GNU Projesinin bir parçasıdır ve FSF tarafından sürdürülmektedir.

Kullanım kapsamı
----------------

Patch, bir programcı tarafından diğer programcılar için geliştirildiğinden, çoğunlukla bir kaynak kodunu daha yeni bir sürüme güncellemek için kullanılır. Bu nedenle, aslında herhangi bir metin için kullanılabilecek olsalar da, çoğu kişi yamaları kaynak kodlarıyla ilişkilendirir. *Patch dosyaları* gereksiz metinler biriktirmez, bu da bazı insanların kelimenin İngilizce anlamına göre algıladığı şeydir; patch, eklediği kadar metni de kaldırabilir.

Burada anlatılan yamalar, bilgisayar programlarınının ikili dosyalarını yeni sürüme güncellemek için dağıtılan ikili yamalarla konsept olarak benzer olsalar da karıştırılmamalıdır.

Yazılım geliştirmede yamalar
----------------------------

Düzeltme ekine girdi işlevi gören diff dosyaları okunabilir metin dosyalarıdır; bu, kullanılmadan önce insanlar tarafından kolayca gözden geçirilebileceği veya değiştirilebileceği anlamına gelir.

"Diff" programına ek olarak, diff'ler Subversion, CVS, RCS, Mercurial ve Git gibi diğer programlar tarafından da üretilebilir.

Yamalar, CVS dahil birçok kaynak kontrol sisteminin önemli bir bileşeni olmuştur.

### Gelişmiş diff (fark) formatları

Daha fazla bilgi: [[:fark çeşitleri]]
Gelişmiş farklar kullanıldığında, yamalar eğer değiştirilen yerlerde bir çelişkili durum oluşmuyorsa, arada değiştirilmiş olan dosyalara bile uygulanabilmektedir. Bu, farkların olduğu kısımları *bağlam* denen, farkın önündeki ve ardındaki kısımları da içeren "bağlamlı farklar" ve "birleşik farklar" ("unidiff" olarak da bilinir) gibi biçimlerin kullanılmasıyla sağlanabilmektedir. Yama programı, daha sonra bu bağlam kısımlarını da kullanarak değişikliğin esas uygulanacağı kısmı, dosyanın içindeki yeri değişmiş olsa bile bulabilmektedir. Bu özelliklerinden dolayı, bağlam ve birleşik fark biçimleri, çoğu yazılım projesinde yamaların gönderilmesinde tercih edilmektedir.

Yukardaki özellikler fark (diff) ve yama (patch) programlarını özellikle özgür yazılımlarda değişikliklerin aktarılmasında popüler hale getirmiştir. Dış katılımcılar, kaynak kodunun son halini indirip, üzerinde değişiklikler yapabilir ve bunları fark biçiminde geliştirme takımına gönderebilirler. Fark dosyalarına bakarak geliştirme ekibi yamaları uygulamadan önce gözden geçirme yapabilir, veya kaynak kodunun daha da güncel bir sürümüne (belki dışarıdan erişimin olmadığı) yamayı uygulayabilirler.

Kullanım Örnekleri
------------------

Yama oluşturmak için, aşağıdaki gibi bir komut çalıştırılabilir:

```
 $ diff -u eskiDosya yeniDosya > degisiklikler.diff  # -u parametresi diff programına unified diff kullanılmasını belirtir
```

Yamanın uygulanması için, aşağıdaki gibi bir komut çalıştırılabilir:

```
 $ patch < degisiklikler.diff
```

This tells patch to apply the changes to the specified files described in mods.diff. Patches to files in subdirectories require the additional -p*number* option, where *number* is 1 if the base directory of the source tree is included in the diff, and 0 otherwise.

Patches can be undone, or reversed, with the '-R' option:

```
 $ patch -R < mods.diff
```

If the file is not identical to the version the diff was generated against, the patch will not be able to be applied cleanly. For example, if lines of text are inserted at the beginning, the line numbers referred to in the patch will be incorrect. patch is able to recover from this, by looking at nearby lines to relocate the text to be patched. It will also recover when lines of **context** (for context and unified diffs) are altered; this is described as **fuzz**.

Diğer Platformlarda *patch*
---------------------------

Originally written for Unix and Unix-like systems, patch has also been ported to Windows and many other platforms. Windows ports of patch are provided by GnuWin32 and UnxUtils.

Ayrıca bakınız
--------------

* diff
* Patch (computing)
* quilt
* rsync
* Unix yazılımları listesi
* IBM Mainframe utility IEBUPDTE a mainframe patch program, created about 20 years earlier (circa ~1964).

Kaynakça
--------

1. ↑  Larry Wall (24 Mayıs 1985). "patch version 1.3". 24 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2010.

Dış bağlantılar
---------------

* 1 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Source code
* Additional utility programs for manipulating patches
* GNU tools for Win328 Eylül 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.- Win32 port of tools, including diff and patch
* diffstat- show statistics from output of diff