Millî İstihbarat Teşkilatı tarafından yeraltı dünyasına yönelik olarak 11 yıl ara ile düzenlenen iki operasyonun ortak adı.

Birinci Babalar Operasyonu
--------------------------

İlk Babalar Operasyonu, 12 Mart Muhtırası ardından dönemin İstanbul Sıkıyönetim Komutanı Orgeneral Faik Türün’ün emri ile Milli İstihbarat Teşkilatı’nda görev yapan Mehmet Eymür tarafından başlatılmıştı. Eymür, dönemin İstanbul Emniyeti Mali Şube Müdürü Vural Yener ile koordineli bir şekilde çalışarak, yeraltı dünyasının önemli aktörlerinden Uğurlu, Bezal, Mirza ailelerini, Zihni İpek’i, Muhammet Akil Çubukçu’yu ve çok sayıda uyuşturucu ve silah kaçakçısını gözaltına almış, sorgulamış ve mahkemeye sevk etmişti.

Gözaltına alınan kişilerin evlerinde üst düzey bürokrat ve askerler ile samimi pozlarda çekilmiş resimler ve mektuplar bulunduğunu anlatan Eymür, bu asker ve bürokratların bir kısmının kaçakçılardan rüşvet aldığının ifadelerde yer aldığını; ancak Faik Türün’ün isteği doğrultusunda, sola karşı başarılı mücadeleleri yüzünden ‘kahraman’ olarak görülen bu kişilerin isimlerinin ifadelerden çıkartıldığını söylemekteydi. Eymür bu talebin arkasında yeraltı dünyası ile bürokratlar arasında bağlantı kuran gazinocu Fahrettin Aslan’ın olduğunu da ileri sürüyordu.

İkinci Babalar Operasyonu
-------------------------

İkinci Babalar Operasyonu, ilkinden 11 yıl sonra, 9 Şubat tarihinde düzenlendi. İkinci operasyonun başında da Mehmet Eymür vardı. 12 Eylül Darbesi'nden sonra, kaçakçılığın terörün başlıca unsurlarından biri olduğu kanaatine varan devlet yetkilileri MİT Kaçakçılık İstihbarat ve Harekât Daire Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile yakın koordinasyon içinde olayların üzerine gitmesine karar verdi. Haziran ayında MİT Müsteşarlığı bünyesinde Kaçakçılık Şubesi kurulmuş ve şube müdürü olarak Mehmet Eymür atanmıştı. Kaçakçılık konusunda Atilla Aytek’in başında olduğu Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve İstihbarat Daire Başkanlığı ile çok yakın koordinasyonu başlayan MİT Kaçakçılık Şubesi, 9 Şubatta Dündar Kılıç, Behçet Cantürk, Vahit Kaynar ve Abuzer Uğurlu’yu sorguya alınması teklifini Genelkurmay Başkanlığı’na yapmış, teklifin uygun karşılanması üzerine gözaltına alınan babalar, sorgulandıktan sonra Ankara Sıkıyönetim Mahkemesine sevk edilmişti. Ankara'da sıkıyönetim'in kaldırılması ile Diyarbakır Sıkıyönetim Mahkemesinde görülmeye başlayan davalar yılında beraat kararı ile sonuçlandı ve tutuklu bulunan sanıklar Dündar Kılıç ve Behçet Cantürk serbest bırakıldılar.

Daha sonra Susurluk kazasında hayatını kaybedecek olan emniyet müdür yardımcısı Hüseyin Kocadağ Babalar Operasyonu'nda tutuklanan sanıklardan Cantürk ile ilişkili olduğu için meslekten uzaklaştırıldı, Danıştay kararıyla mesleğe döndü.

Kaynakça
--------

Orhan Gökdemir ve Talat Turhan, Mehmet Eymür İç Savaşın MİT'çisi, s.21

| * g
* t
* d
12 Eylül Darbesi |
| --- |
| 44. Türkiye Hükûmeti **·**  Millî Güvenlik Konseyi **·**  Cumhurbaşkanlığı Konseyi |
| Darbe öncesi | Güneş Motel Olayı **·** 16 Mart Katliamı **·** Ümraniye Katliamı **·** Malatya Katliamı **·**  Balgat Katliamı **·**  Maraş Katliamı **·**  24 Ocak kararları **·**  Tariş Olayları **·**  Yeni Çeltek Olayları **·**  1980 cumhurbaşkanlığı seçimi **·**  Çorum Olayları **·**  Kudüs Mitingi **·**  27 Aralık Muhtırası **·**  Sağ-sol çatışması **·**  Nihat Erim suikastı |
| 12 Eylül dönemi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yasama | TBMM 1981 Danışma Meclisi |
| Sorgulamalar | Derinlemesine Araştırma Laboratuvarı **·**  Ziverbey Köşkü |
| Yargılamalar | Barış Davası **·**  Devrimci Yol Davası **·**  DİSK Davası **·**  MHP ve Ülkücü Kuruluşlar Davası **·**  Zincirbozan |
| Seçim ve referandumlar | 1982 Türkiye anayasa referandumu **·**  1982 Anayasası **·**  1983 Türkiye genel seçimleri |
| Uygulamalar | Babalar Operasyonu **·**  1402'likler |
| İdamlar ve ölümler | Erdal Eren (Zekeriya Önge) **·** İlyas Has **·**  Hıdır Aslan **·**  Necdet Adalı **·**  Mustafa Pehlivanoğlu **·**  Veysel Güney **·**  Ahmet Saner **·**  Mazlum Doğan **·**  Kemal Pir |

 |
| Mimarları | Kenan Evren **·**  Nurettin Ersin **·**  Nejat Tümer **·**  Tahsin Şahinkaya **·**  Sedat Celasun |
| İlgili kişiler | Esat Oktay Yıldıran **·**  Sabri Yirmibeşoğlu **·**  Bülent Ulusu **·**  Selahattin Çetiner |
| Etkileri | Türkiye Cumhuriyeti Anayasası **·**  Türkiye-PKK çatışması **·**  DHKP-C |
| İlgili eserler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Filmler | Sen Türkülerini Söyle **·**  Dikenli Yol **·**  Prenses (film) **·**  Ses (film, 1986) **·**  Av Zamanı **·**  Sis (film, 1988) **·**  Kimlik (film) **·**  Bütün Kapılar Kapalıydı **·**  Uçurtmayı Vurmasınlar **·**  Bekle Dedim Gölgeye **·**  Darbe (film, 1990) **·**  Uzlaşma (film) **·**  Babam Askerde **·**  80. Adım **·**  Gülün Bittiği Yer **·**  Eylül Fırtınası **·**  Vizontele Tuuba **·**  Babam ve Oğlum **·**  Beynelmilel (film) **·**  Eve Dönüş (film, 2006) **·**  Zincirbozan (film) **·**  O... Çocukları **·**  Dedemin İnsanları **·**  Eksik (film) **·**  Bu Son Olsun **·**  7. Koğuştaki Mucize **·**  Kafes (film, 2015) |
| Diziler | Çemberimde Gül Oya (dizi) **·**  Bu Kalp Seni Unutur mu? (dizi) **·**  Seksenler **·**  Öyle Bir Geçer Zaman ki **·**  Dilek Taşı |
| Belgeseller | 12 Eylül (belgesel) **·**  Coup/Darbe |
| Kitaplar | 12 Eylül Saat: 04.00 **·** Çıplak Ayaklıydı Gece **·**  Faili Meçhul Öfke **·** 12 Eylül: Türkiye'nin Miladı **·**  12 Eylül Adaleti **·**   **·**   Asılmayıp Beslenenler - Bir 12 Eylül Hesaplaşması **·**  Liderler Hapishanesi: 12 Eylül Günlükleri **·**  12 Eylül ve Türkiye Gerçeği: Devrimci Yol Savunması **·**  12 Yıl Sonra 12 Eylül **·**  Demokrasi Dur 12 Eylül 1980 **·**  12 Eylül Kültürü **·**  12 Eylül ve Şeriat **·**  12 Eylül Günlüğü: Tank Sesiyle Uyanmak |

 |
| İlgili konular | Türkiye'de antikomünizm  **·**  Diyarbakır Cezaevi  **·**  Mamak Askerî Cezaevi  **·**  Ulucanlar Cezaevi Müzesi  **·**  1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumu  **·**  2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu  **·**  12 Eylül Davası |