recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tipik bir hayvan hücresinin yapı taşlarını (Organellerini) gösteren çizimi. :  
 
(1) Çekirdekçik  
 
(2) Çekirdek  
 
(3) Ribozomlar (küçük noktalar)  
 
(4) Vezikül  
 
(5) Granüllü endoplazmik retikulum (ER)  
 
(6) Golgi aygıtı  
 
(7) Hücre iskeleti  
 
(8) Granülsüz endoplazmik retikulum  
 
(9) Mitokondriler  
 
(10) Koful  
 
(11) Sitoplazma  
 
(12) Lizozom  
 
(13) Sentrozom içindeki Sentriyoller
**Koful**, sitoplazmada bulunan içi sıvı dolu boşluklardan oluşan bir organeldir. Vakuol de denilen koful; bütün bitkiler ve bütün mantarlarda, bazı protistalar, bazı hayvanlar ve bazı bakterilerde bulunur.

Koful zarına tonoplast, koful sıvısına ise tonoplazma denir. Genç bitki hücrelerinde sayıca çok ve küçük, yaşlı hücrelerde ise sayıca az ve büyüktürler.

6 çeşit koful vardır : besin kofulu, sindirim kofulu, salgı kofulu, depo kofulu, boşaltım kofulu ve kontraktil koful. Besin kofulları sindirim, kontraktil kofulları ise su dengesini sağlamada rol alırlar.

Koful hayvan hücresinde çok ama küçük, bitki hücresinde az ama büyüktür. Yaşlı bitkilerde koful, hücrede daha çok yer kaplar.

Kofullar; endoplazmik retikulum, hücre zarı, golgi cisimciği veya lizozomdan oluşabilir.[*kaynak belirtilmeli*]

Kaynakça
--------

1. ↑  Venes, Donald (2001). *Taber's Cyclopedic Medical Dictionary (Twentieth Edition)*, (F.A. Davis Company, Philadelphia), p. 2287.
2. ↑   29 Eylül 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Microbiology Monographs Volume 1/2006 Vacuoles Heide N. Schulz-Vogt

| * g
* t
* d
Hücre ve organellerin yapıları |
| --- |
| Endomembran sistem | Hücre zarı • Çekirdek (ve Çekirdekçik) • Endoplazmik retikulum • Golgi aygıtı • Parentezom • Otofaji • Veziküller (Eksozom • Lizozom • Endozom • Fagozom • Koful)

Sitoplazmik granül: Melanozom • Peroksizom (Glioksizom, Peroksizom) • Weibel-Palade cisimciği |
| Hücre iskeleti | Mikrofilamentler • Ara filamentler • Mikrotübüller • Prokaryotik hücre iskeleti • MTOMlar: Sentrozom/Sentriyol • Bazal cisimcik • Eksen direği cisimciği •Miyofibril |
| Endosimbiyontlar | Mitokondri • Plastitler (Kloroplast • Kromoplast • Lökoplast) |
| Diğer internal | RNA: Ribozom  • Vault • Sitoplazma • Proteazom |
| Eksternal | Undulipodyum: Sil/Kamçı • Aksonem • Işınsal çubuk • Hücre duvarı • Akrozom |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11962551v (data)

 |
**Tatul Krpeyan** (Ermeni: Թաթուլ Կրպեյան, 21 Nisan 1965 - 30 Nisan 1991), Karabağ Savaşı'nın yaşandığı yerlerden olan Hanlar Rayonu'ndaki Ermeni milislerinin komutanıdır.

Yaşam öyküsü
------------

Tatul Krpeyan, 21 Nisan 1965 tarihinde Ermenistan SSC'de yer alan Talin kasabasının Areg köyünde dünyaya geldi. İlköğrenimi ve orta öğrenimi Talin'deki teknik okulda tamamladı. SSCB ordusundaki görevini tamamladıktan sonra Erivan Devlet Üniversitesi'nin tarih bölümüne yazıldı. Üniversitedeki ilk yılında Ermeni Kurtuluş Hareketi'ne katıldı. Bunun haricinde Dağlık Karabağ’ın Ermenistan ile birleştirmeyi amaçlayan "Miatsum" (*Birleşme*) örgütüne üye oldu.

Eylül 1990'da Dağlık Karabağ’a gitti. Çaykend'de gönüllülerin katılımıyla "Daşnaktsakanner" adlı birimi kurdu. Krpeyan ve yönetimindeki milisler Çaykend-Karabulak hattında Azerbaycan'ın askerî kuvvetleri ve polis birliğine (OMON) karşı savaşmaya başladı. Krpeyan, 30 Nisan 1991 tarihinde düzenlenen Koltso Harekâtı'nda öldürüldü.

Ölümünün ardından 20 Eylül 1996 tarihinde Krpeyan'a, Ermenistan'ın en yüksek unvanı olan Ermenistan Ulusal Kahramanı ödülü verildi. Adının verildiği doğduğu köyde Krpeyan'ın adına anıt inşa edilmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Koltso Harekâtı (1991)

Kaynakça
--------

1. 1 2  De Waal, Thomas (2003). *Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War* (PDF). New York University Press, New York and London. s. 116. ISBN 978-0814719459. 22 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Aralık 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: no2018069613
* VIAF: 8792152744551027850007
* WorldCat: lccn-no2018069613

 |
**Beşik – Sivritepe**, Çanakkale İl merkezinin güneydoğusunda, Yeniköy'ün yaklaşık 2 km. güney-güneybatısında yer alan bir höyüktür. Tepe, Beşige Burnu'nun kuzeyinde bulunmaktadır. Uzun bir dönem **Beşiktepe** olarak bilinmiştir.

Kazılar
-------

Troya ile ilgili birçok yayında sözü geçen höyük, Troya Savaşı kahramanlarından birinin mezar anıtı olarak tanıtılmıştır. Tepede 19. yüzyıl sonunda Schliemann tarafından, tümülüs'teki mezar odasına ulaşmak amacıyla kazılmıştır. Daha sonra 1924 yılında W. Dörpfeld tarafından kazılmıştır. Esas kazılar 1983 yılından itibaren Manfred Korfmann başkanlığında Beşik - Yassıtepe Höyüğü ve Beşik – Mezarlık kazılarıyla birlikte 1981 yılına kadar sürdürülmüştür.

Tabakalanma
-----------

Tümülüsün bulunduğu yerdeki ana kayanın kuzeydoğu ve kuzey kesiminde küçük bir köy yerleşmesi vardır. Fakat üste yapılan mezar tepesi çalışmalarında tabakalar büyük ölçüde tahrip edilmiş, günümüze 10–60 cm. kadar bir kültür dolgusu kalmıştır. Bu tahribat nedeniyle bir tabakalanmadan söz edilmemektedir.

Buluntular
----------

Belirtilen tahribata bağlı olarak bir mimari saptanamamaktadır. Çanak çömlek buluntusu, yerleşmenin basit bir balıkçı köyü olduğu izlenimi vermektedir. Çok sayıda midye ve istiridye kabuklarına rastlanması bu izlenimi desteklemektedir. Ele geçen çanak çömlek el yapımı, kahverengi, siyah ve sarımsı yüzey renginde ve açkılı mallardır. Bezeme olarak boya bezeme, çivi ve çok küçük bir grupta açkı bezeme görülmektedir.

Değerlendirme
-------------

Helenistik Dönem'e tarihlenen yerleşmede Akhilleus adına yapılmış bir anıt olduğu düşünülmektedir. Kazı başkanı bu düşüncesini, hemen yakındaki Beşik - Yassıtepe Höyüğü'ne, surla çevrili küçük Arkaik Çağ yerleşmesine bağlamaktadır. Tümülüsün kenarında belirlenen basamağın, anıtın çevresinde ana kayanın oyulması ve 6 dönümlük bir alanın yaklaşık olarak 1,3 metre alçaltılmasıyla meydana geldiği belirtilmektedir. Öte yandan tümülüsün çevresi moloz taşlarından bir duvarla (krepis) çevrilmiştir. Daha sonra kil, toprak ve taş yığılarak bir tümülüs oluşturulmuş, üstü taşlarla kaplanmıştır. Böylece bu kaplamayla uzaktan beyaz bir koni gibi görülmektedir. Tümülüs dikkatli, ölçülerek ve sıkça kontrol edilerek ve ustalıkla yapılmıştır.

Tümülüsün altında kalan ilk yerleşmenin çanak çömlek benzerliklerine dayanılarak Kumtepe Höyüğü Ia tabakasıyla çağdaş olduğu belirtilmektedir. Buna göre yerleşme MÖ 4800 – 4000 yılları arasında iskan edilmiş görünmektedir.

Dış bağlantılar
---------------

* Yakın plan kroki 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Fotoğraflar 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 24 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2012.
2. 1 2 3 4 5  "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2012.
3. ↑  10. Kazı Sonuçları Toplantısı (1988) Cilt 1, Sh. 323-324
4. ↑  10. Kazı Sonuçları Toplantısı, Sh.: 324
5. ↑  "Kumtepe - TAY". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2012.
TEIAŞ'ın 2014 yılına kadar kullandığı logo
**Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ)**, 8 Haziran 1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve değişiklikleri ile 22 Ocak 1990 tarih ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak çıkarılan, 2001/2026 sayılı kararnamenin eki Bakanlar Kurulu kararı ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere kurulmuştur.

TEİAŞ bugün Türkiye'de yüksek gerilim seviyesindeki iletim dizgesini -Enerji Nakil Hattı / ENH- (sistemini) işletmenliğini yapan ve tekel olan kamu iktisadi teşekkülüdür.

Türkiye elektrik piyasası'nın tarihi
------------------------------------

Türkiye'de ilk elektrik işletmeciliği 1935 yılında 2805 sayılı kanunla kurulan Etibank ile başlamıştır ve bu kapsamda faaliyet gösteren elektrik enerjisi sektörü 15.07.1970 tarih ve 1312 sayılı kanunla Etibank'tan ayrılarak TEK, Türkiye Elektrik Kurumu'na devredilmiştir. Türkiye Elektrik Kurumu, 13.08.1993 tarihinde Türkiye Elektrik Üretim İletim AŞ (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) adı altında iki ayrı iktisadi devlet teşekkülüne ayrılmıştır.

TEAŞ, elektrik sektöründeki yeniden yapılanma kapsamında, 2 Mart 2001 Tarihinde Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ) olmak üzere olmak üzere üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü halinde yeniden yapılandırılmış ve TEİAŞ 01.10.2001 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır.

TEİAŞ, 13 Mart 2003 tarihinde Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan (EPDK'dan) aldığı "İletim Lisansı" çerçevesinde yeni piyasa yapısına uygun olarak merkez birimleri ve yurt sathına yayılmış tasarı, tesis, denetimlik, işletme, bakım ve yük dağıtım birimleriyle faaliyetlerine devam etmektedir.

İletim dizgesi (sistemi) işletmeciliği Türkiye'de başlangıçta İstanbul Silahtarağa Santralı ile Zonguldak Çatalağzı Termik Santralinin 1952 yılında birleştirilmesiyle başlamış olup, 2021 yılı sonu itibarıyla iletim hatlarının uzunluğu 72.2378 km'ye, trafo merkezlerinin kapasitesi 222.748 MVA'ya ulaşmıştır.

Özelleştirilmesi
----------------

3 Temmuz 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayınlanan KHK ile şirketin özelleştirileceği duyuruldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  Elektrik Tarihi 2 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. teias.gov.tr
2. ↑  TEİAŞ’IN KURULUŞU VE TARİHÇESİ 16 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. teias.gov.tr
3. ↑  "3 Temmuz 2021 Tarihli Resmi Gazete" (PDF). 3 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site

| * g
* t
* d
İktisadi devlet teşekkülleri |
| --- |
| 
* BOTAŞ
* ÇAYKUR
* DHMİ
* DMO
* EÜAŞ
* ESK
* ETİ MADEN
* KEGM
* MKE
* PTT
* TCDD
* TCDD Taşımacılık
* TİGEM
* TEDAŞ
* TEİAŞ
* TEMSAN
* TKİ
* TMO
* TPAO
* TÜRASAŞ
* TÜRKŞEKER
* TTK

 |
**Komposto** ya da **hoşaf**, meyvelerin şekerli su ile kaynatılması şeklinde hazırlanan bir tatlı türüdür. Kurutulmuş meyve ile yapılanına hoşaf, Slav ülkelerde taze meyve ile yapılanına kompot veya komposto denir. Orta Çağ Avrupa kökenli, şekerli şuruptaki bütün meyve parçalarından yapılmış bir tatlıdır. Bütün meyveler suda şeker ve baharatlarla pişirilir. Şurup, vanilya, limon veya portakal kabuğu, tarçın çubukları veya toz, karanfil, diğer baharatlar, öğütülmüş badem, rendelenmiş hindistan cevizi, şekerlenmiş meyve veya kuru üzüm ile baharatlandırılabilir. Komposto ya sıcak ya da soğuk servis edilir.

Komposto kelimesi Türkçeye İtalyancadan, hoşaf ise Farsçadan girmiştir.

Tatlı, çırpılmış krema, tarçın veya vanilya şekeri ile tepesinde olabilir. Şurup, armut kompostosu için 15. yüzyılın başlarından birinde olduğu gibi şarapla yapılabilir. Diğer müstahzarlar, alkolün eklenebileceği suya batırılmış kurutulmuş meyveler, örneğin kirş, rom veya Frontignan'ı kullanmaktan ibarettir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 18 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2019.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2019.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2014.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2014.

Ayrıca bakınız
--------------

* Meyveli tatlı
* Domates kompostosu
* Kissel
* Tong Sui
**Komrat Cumhuriyeti**, Gagavuz köylülerin 1906 yılında Rus İmparatorluğu'na karşı kurduğu ve kısa süre yaşayan tarihî Türk devleti.

Tarihi
------

20. yüzyılın başlarında Gagavuz Türkleri, Rus İmparatorluğu'na bağlı Besarabya Guberniyası'nda yaşamaktaydılar. Rusya İmparatorluğu, topraklarındaki Gagavuz halkına Ruslaştırma politikası uygulamıştır. Rusya İmparatorluğu'nun uyguladığı bu politikaya karşı milli kültür ve kimliklerini korumak amacıyla 6 Ocak 1906 tarihinde Komrat'ta Andrey Galaţan ve Atmaca Pavlioğlu önderliğindeki Gagavuz çiftçiler, Rusya İmparatorluğu'na karşı ayaklanmıştır. Gagavuz Türklerinden çiftçiler, Çiftçiler Komitesi adlı bir komite kurmuşlardır. Bu komite 10 Ocak 1906'da Komrat bölgesinin cumhuriyet olmasına karar vermiştir. Böylelikle Komrat Cumhuriyeti resmen kurulmuştur. Çiftçiler Komitesi, Çiftçiler Komitesi borç kâğıtlarının yakılması ve vergilerin verilmemesi kararlarını almıştır.

Gagavuz Türklerinin kurduğu bu devlete diğer bölgelerden destek gelmemiştir. 12 Ocak 1906 tarihinde ayaklanmayı bastırmak için Rusya İmparatorluğu askerleri Komrat'a gelmişlerdir. Rusya İmparatorluğu askerleri bölgeyi hem işgal hem ilhak etmişlerdir. Bu askerî harekâtlar sonucunda Komrat Cumhuriyeti tamamen yıkılmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Saunders, Robert A. (2019). *Historical dictionary of the Russian Federation* (2. bas.). Lanham: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-1538120477.

| * g
* t
* d
Gagavuzya konuları |
| --- |
| Tarih | Komrat Cumhuriyeti • Gagavuzya Cumhuriyeti • Gagavuzya | Gagavuzya |
| Semboller | Arma • Bayrak • Ulusal marş |
| Siyaset | Başkan • Gagavuzya Halk Meclisi • Bakanlık Komitesi |
| Coğrafya | Başkent • İdari bölümler |
| Toplum | Demografi (Gagavuzlar, Bulgarlar, Ruslar) • Diller listesi (Gagavuz Türkçesi, Rumen, Rus) • Din |
| **Portal**  **·**  **VikiProje**  **·**  **Kategori** |
**Tavuk Çay Düz Yerleşmesi**, Şanlıurfa il merkezinin kuzeybatısında, Ovacık İlçesi'nin (muhtemelen Tatarhöyük Köyü) batısında, kıyısında bulunduğu Tavuk Çay'dan dolayı bu adla anılan bir düz yerleşmedir. Atatürk Barajı'na dökülen Tavuk Çay, doğudan batıya Samsat'a uzanan bir ticaret yolu oluşturmaktadır. Yerleşme Tavuk Çay'ın güney kıyısındadır. Bölge çakmak taşı yatakları yönünden zengindir.

Araştırmalar
------------

Yerleşme, 1991 yılında Titriş Höyük kazısı sırasında, Titriş Höyük'ün 7,5 km. yarıçaplı çevresinde Guillermo Algaze ekibinin çevrede yaptığı yüzey araştırmaları sırasında saptanmıştır.

Tabakalanma
-----------

Yüzey araştırmalarında tabakalanmaya ilişkin bir bulgu elde edilememiştir. Bununla birlikte yerleşmenin bir Geç Neolitik Çağ yerleşmesi olduğu ileri sürülmektedir.

Buluntular
----------

Yüzey toplamalarında mermer kaseler ve kaba tutamaklı çanak çömlek parçaları ele geçmiştir. Bu buluntular konusunda ayrıntılı bir yayın yoktur. Buluntulara bakılarak yakın civardaki Kumartepe ile ilgili bir yerleşme olduğu düşünülmektedir.

Dış bağlantılar
---------------

* Yakın plan kroki 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  "TAY –- Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2012.
**Konak**, büyük ve gösterişli ev. Hükûmet işlerinin görüldüğü yapı; araba veya hayvanla bir günde alınan yol. Yolculukta geceyi geçirmek için inilen, konaklanılan yer. Konak'tan küçük ve genellikle bir bahçe içerisinde inşa edilmiş yapılara ise köşk denir.

Ulukonak
--------

Türk kültüründe konaktan daha büyük bir yapıyı veya ilavelerle genişleyerek bütünleşik bir yapıdan oluşan bir konağı ifade etmekte kullanılır. Daha basit bir yaklaşımla saray manasını verir. Yerleşik kültüre geçiş sonrası ortaya çıkmış bir öğedir. İhtişamı, saltanatı ve göz alıcılığı simgeler. Sırça (camdan) saraylar masallarda yer alır. Büyük sütunlar, çok fazla sayıda oda, karmaşık bir bütün oluşturan yapılar topluluğu belirleyici özellikleri arasında sayılabilir. Çok fazla sayıda insan barındırdığı için etkileşim fazladır. Yeryüzündeki tüm büyük uygarlıklarda hükümdar konaklarının ve saraylarının görkemli olması esastır, bu saltanatın gücünü ve otoriteyi sembolize eden bir anlayıştır.

Tarih
-----

Osmanlıda Valiler, idari işlerini "vali konağı" ya da "hükûmet konağı" olarak adlandırılan konak tipi konutlarda gerçekleştirirlerdi. İzmir'in Konak ilçesinin ve Konak Meydanı'nın adı İzmir Hükûmet Konağı'nın bölgede bulunmasından gelir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt" (PDF). 13 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Şubat 2012.
2. ↑  "Konak Belediyesi". 4 Nisan 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2010.

Resimler
--------

* Aymazlar Konağı, SafranboluAymazlar Konağı, Safranbolu
* Kalemegdan Konağı, Sırbistan Kalemegdan Konağı, Sırbistan
* Melnik Konağı, Bulgaristan Melnik Konağı, Bulgaristan
**Taxaceae**, Pinales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

Özellikler
----------

Familya üyeleri bir evcikli veya iki evcikli her dem yeşil ağaç veya çalılardır. Yapraklar spiral veya çaprazvari dizili, iğnemsi veya mızraksı yapıda, alt yüzündeki tek stoma bandı kenarda yer alır veya ortada bulunur, reçine kanalları bulunur veya bulunmaz.

Polen kozalakları (erkek çiçekler) yapraklarda tekli veya brahtenin koltuğunda veya apikal sürgünlerin ucunda kümelenmiş vaziyette bulunur. Mikrosporofiller çok sayıda; polen kesesi 3-9 kadar ışınsal dizilişlidir; polenler kanatsızdır. Yaprak veya brahtelerin koltuğunda tohumlar tek veya ikişerli halde bulunur, saplı veya sapsızdır, birkaçı üst üste binmiş veya dipteki brahtelerde çaprazvari görüntüdedir. Tohum taslağı tekdir, çiçek eksenin ucuna taşınır. Saplı ve sapsız tohumlar eriksi ve nus meyve tipindedir, sulu meyve tohumu kısmen çevreler veya arillus meyvede tohum tamamen kapanmıştır. Kotiledon sayısı 2'dir, epigeik çimlenme görülür.

Taksonomi
---------

**Taxaceae** familyası eski sınıflandırma sisteminde Taxales takımı içerisinde yer alıyordu. Ancak yapılan DNA analizleri sonucunda Pinales takımıyla yakından genetik bir bağın olduğu anlaşılmıştır ve Pinales takımına dahil edilmiştir. Bu yüzden Taxales takımı artık kullanılmamaktadır. Ayrıca daha önce bu familyada bulunan *Torreya* ve *Amentotaxus* cinsi yine genetik testler sonucu Cephalotaxaceae familyasına aktarılmıştır.

**Taxaceae** familyasına bağlı cinsler:

* *Amentotaxus* - Pilg.
* *Austrotaxus* - Compton
* *Cephalotaxus* - Siebold & Zucc. ex Endl.
* *Pseudotaxus* - W.C. Cheng
* *Taxus* - L.
* *Torreya* - Arn.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Taxaceae** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
* Vikitür'de ***Taxaceae*** ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "ITIS". 30 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q223751
* BioLib: 2427
* EoL: 6750
* EPPO: 1TAAF
* FNA: 10871
* FoC: 10871
* Fossilworks: 54797
* GBIF: 4863
* GRIN: 1097
* iNaturalist: 47556
* IPNI: 30026279-2
* IRMNG: 119169
* ITIS: 194881
* NBN: NBNSYS0000161097
* NCBI: 25623
* NZOR: b7901bb5-fd11-406c-8ea6-95c5a154e1df
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30026279-2
* Tropicos: 42000416
* uBio: 4963782
* VASCAN: 227
* WFO: wfo-7000000599

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb123860978 (data)
* GND: 4151138-4
* LCCN: sh85132844
* NKC: ph301370
* NLI: 987007563362005171

 |
Başlığın diğer anlamları için Karamürsel (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Kara Mürsel Alp** (d. **Mürsel Alp**), Türk denizci, amiral, Kaptan-ı Derya.

Savaşlarda gösterdiği kahramanlıklar sayesinde, gözü pek ve cesur anlamında "*Kara"* unvanıyla anılmıştır. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında büyük gayretler göstermiş, Osmanlı Türkleri'nin ilk amirali, ilk gemi inşaat mühendisi olan Kara Mürsel Bey, Karamürsel'de bir deniz üssü ve tersane kurmuştur. Burada, oluşturduğu "*ince donanma"*yla denizlerde etkinlik göstermeye başlamıştır. Çektiri sınıfından olan "*Karamürsel Gemisi"*nin tasarımını yapmıştır (Özdemir, 2004).

Önceleri Karesioğulları'nın hizmetindeydi. Orhan Gazi'nin isteği üzerine, Osmanlı'nın hizmetine girmiştir. 1324 ya da 1326'da Karamürsel'i alarak Osmanlılar'ın İzmit Körfezi'nin güney kıyılarına yerleşmesini sağladı. Fethettiği kasabaya da o dönemdeki geleneğe uyularak onun adı verildi. Kasaba, çevresiyle birlikte kaptanlık sancağı olarak örgütlendi ve yönetime Karamürsel Bey getirildi.

Aşık Paşazade tarihinde Kara Mürsel Bey ile ilgili olarak şu bilgiler verilmektedir: "Karamürsel adında yiğit, cesur bir er vardı. İznikmid’i ona verdiler ve vilayetini tırnar olarak bölüştürdüler. Tımar erlerini, İstanbul'dan çıkan gemiyi incitip, saldırmasınlar diye kenara getirdiler.

Kendi adıyla anılan hafif ve hızlı gemiler geliştirerek bir ince donanma kuran Kara Mürsel Bey, Marmara Denizi'ni denetim altına aldı. Filosuyla körfezin girişini tutarak Bizans'tan İzmit'e deniz yoluyla gönderilen yardımları kesti ve İzmit'in kısa sürede Osmanlılar'ın eline geçmesinde önemli rol oynadı.

Kara Mürsel Bey'in kabri, Karamürsel ilçesinde D-100 İzmit-Bursa karayolu üzerinde bulunmaktadır.

Vasiyeti
--------

Osmanlı'nın ilk kaptan-ı deryasının vasiyeti şöyleydi:

>  "*Ölünce beni öyle bir yere gömün ki sırtım dağlara dayansın, kucağıma denizi verin, daima donanma göreyim."* 
> 
> 

Vasiyeti üzerine kendi adını taşıyan ilçenin çarşısında ve kurmuş olduğu tersanenin arka tarafında bulunan denize bakan bir yamaçtaki kabrinde yatmaktadır (AnaBritannica).

Galeri
------

* Karamürsel Bey'in Karamürsel'deki Anıtı ve KabriKaramürsel Bey'in Karamürsel'deki Anıtı ve Kabri
* Karamürsel Bey'in Karamürsel'deki Anıtının KitabesiKaramürsel Bey'in Karamürsel'deki Anıtının Kitabesi
* Karamürsel Bey'in Karamürsel'deki CamisiKaramürsel Bey'in Karamürsel'deki Camisi
* Karamürsel Bey'in mezarıKaramürsel Bey'in mezarı

Kaynakça
--------

1. ↑  *Aşık Paşazade; Osmanoğullarının Tarihi*. *(Çeviri ve Aktarım: K. Yavuz, M. A. Yekta Saraç)*. K Kitaplığı. 2003. s. 96.
2. ↑  Göze, Ergun (1983). *Meşhurların Son Sözleri*. İstanbul: Cihan. s. 61.

* **Özdemir. E.**, 2004, Kaptan-ı Derya Karamürsel
* **AnaBritannica Ansiklopedisi**,' *Karamürsel Bey* ' maddesi
* **Açıkhava Müzesi Kocaeli** Tanıtım Kitabı, 2008

Dış bağlantılar
---------------

* Karamürsel'in Tarihçesi - Karamürsel Belediyesi İnternet Sitesi
* Restorasyonu Tamamlanan Karamürsel Bey Anıtı açıldı - Karamürsel Belediyesi İnternet Sitesi[*ölü/kırık bağlantı*]
**Kuban Oblastı** (Rusça: Кубанская область), 1856 yılında kurulan Rus İmparatorluğu oblastı.

Tarihi
------

Rus İmparatorluğu, Çerkesya'yı fethettikten sonra burada 1856 yılında Kuban Oblastı'nı kurmuştur. 1863 yılı sonunda oblastta 71 bölük, 93 süvari birliği ve 24 topa sahip 18 askeri kordon hattı ve bölge (uçastok) bulunmaktadır. 1896 yılında oblastın güney topraklarında Karadeniz Guberniyası kurulmuştur. 1918 yılında Kuban bölgesinde Kuban Halk Cumhuriyeti kurulmuştur. Bugün Kuban Oblastı'nın bulunduğu topraklarda Rusya'ya bağlı Krasnodar Kray'ın büyük bir kısmı, Adigey, Karaçay-Çerkes'in tamamına yakını, Stavropol Kray'ın bir kısmı ve Rostov Oblast'nın güney bölümü olan Egorlykskaya bulunmaktadır. Krasnodar Kray'ın armasında Kuban Oblastı'nın armasındaki tarihsel resim bulunmaktadır.

Coğrafya
--------

Kuban Oblastı'nın yüzölçümü 94,360 km²'dir. Yüzölçüm açısından Kafkasya Bölgesi'nin 5/1'ini kadardır. Oblastın toprakları, kuzeyde Yeysk Limanı'na, güneyde Büyük Kafkas Dağları'ndaki Elbruz Dağı'na kadar uzanmaktadır. Oblastın batısında Azak Denizi, Kerç Boğazı ve Karadeniz'in küçük bir kısmı vardır. Oblastın güneyinde Karadeniz Guberniyası ve Kutaisi Guberniyası vardır. Oblastın doğusunda Terek Oblastı ve Stavropol Guberniyası vardır. Stavropol Guberniyası, oblastın kuzeyine uzanmaktadır.

Nüfus
-----

1894 yılında oblastta 1.632.545 kişi yaşamaktadır. Bunların çoğunluğu Kuban Kazakları'dır. 19. yüzyılın başlarında Kuban Oblastı'na Kabardey soyluları yerleşmiştir. 10 Mayıs 1862 tarihi ile 22 Mayıs 1862 tarihi arası imparatorun emri ile Kuban Oblastı'na 17.000 aile yerleştirilmiştir. Yine aynı zamanda 130.000 Çerkes yerleştirilmiş ve oblastın nüfusu 570.000 kişiye ulaşmıştır.

İdari bölümler
--------------

Oblast 7 bölümden oluşmaktadır:

| No | Bölüm | Merkez | Yüzölçüm | Nüfus |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Batalpaşinsk | Batalpaşinsk | 15 135,7 | 188 441 |
| 2 | Yeysk | Yeysk | 11 190 | 248 319 |
| 3 | Yekaterinodar | Yekaterinodar | 8 346,5 | 187 374 |
| 4 | Kafkas | Tikhoretsk | 6 550 | 260 447 |
| 5 | Labinsk | Armavir | - | 262 863 |
| 6 | Maykop | Maykop | - | 232 853 |
| 7 | Temryuk | Temryuk | - | 316 236 |

Notlar
------

1. 1 2  Çerkeslerin Türkiye’ye Sürgünü **(Türkçe)**. Circassianworld.
2. ↑  Bedri Habiçoğlu "Kafkasya'dan Anadolu'ya göçler ve iskanları" sf. 65, Nart Yayıncılık (1993).

Kaynakça
--------

* Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü: 86 cilt. St. Petersburg: 1890-1907.

Dış bağlantılar
---------------

* Kuban Oblastı (19. yüzyıl sonlarındaki harita); 1,8 MB21 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Tayfun Akgüner** (d. 15 Ekim 1945; İstanbul) Türk akademisyen, TRT eski Genel Müdürü.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitiren Akgüner, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Kürsüsü Asistanı olarak çalıştı. 1982'de yardımcı doçent unvanını alan Akgüner, 1982-1984 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde yardımcı doçentlik yaptı. 1984'te doçent unvanını aldı. 1988'de İstanbul Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu'nda profesör oldu. 1992'ye kadar İstanbul Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu Müdürlüğü yaptı. 1990-1992 yılları arasında İstanbul Üniversitesi rektör yardımcısı oldu. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı olarak 1992'den 1993'e kadar çalışan Akgüner, 1993-1996 yılları arasında TRT Genel Müdürlüğü görevinde bulundu. 1993-1997 yılları arasında Bakanlar Kurulu kontenjanından YÖK üyeliği, Galatasaray Üniversitesi öğretim üyeliği, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı (1999-2004) gibi çeşitli görevlerde bulunmuş ve İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Gazikent Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyeliği görevi, Gazikent Üniversitesi Kamu Hukuku bölüm başkanlığı yapmıştır. Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı görevinde bulunmuştur. Lefke Avrupa üniversitesi Öğretim Üyesidir. Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Merkezi Bilim Danışma Kurulu üyesidir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "TBB İHM Bilim Danışma Kurulu üyeleri". 25 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2018.
Başlığın diğer anlamları için TRAC (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

TRAC Afet Haberleşme Desteği
**Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC)** 1962 yılında kuruldu. Ancak 1980 yılında diğer derneklerle birlikte çalışmaları durduruldu. Kısa bir süre sonra derneğin çalışmalarına tekrar izin verildi. Türkiye kelimesinin dernek adlarında kullanımını sınırlayan kanun çerçevesinde Türkiye yerine Telsiz kelimesini alarak ismini Telsiz ve Radyo Amatörleri Cemiyeti olarak değiştirdi. 2013 yılında ise İçişleri Bakanlığının izni ile Türkiye kelimesi tekrar isminde yer almaya başladı. Kısa adı IARU (International Amateur Radio Union) olan Uluslararası Amatör Radyo Birliği'nde Türkiye'yi temsil eden **ilk ve tek** sivil toplum örgütüdür. Genel Başkanı Aziz Şasa'dır.

Tarihçe
-------

1962 yılında Dr. Bedi Ezgi liderliğindeki bir grup radyo amatörlüğüne gönül vermiş kişi tarafından Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti adı altında İstanbul Şişhane semtindeki tarihi Frej apartmanında kurulmuştur.

Derneğin amacı, -o zaman- 3222 sayılı Kanunla yasak olan amatör telsizciliğin serbest bırakılması için çalışmalar yürütmek ve kitap ve dergiler yayınlayarak, kurslar düzenleyerek radyo amatörlüğün tanıtmak ve ön eğitimini sağlamak olmuştur. Cemiyetin ilk yayın organı olan Radyo Amatör Mecmuası'nın ilk sayısı Temmuz 1964'te yayınlanmıştır ama geçen zaman içinde hem yalnız hem de diğer meslek kuruluşları ve kurumlar ile ortak yürütülen lobi faaliyetleri bir netice yaratamamış ve 3222 sayılı Kanunda radyo amatörlüğüne izin verecek değişiklik gerçekleşmemiştir. Günümüzde ise Bursa Şubesi 5 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.'nin bülteni yayınlanmaktadır. TRAC, 1965 yılında Uluslararası Amatör Radyo Birliği'ne katıldı.

07.04.1983 tarihinde 2813 sayılı Telsiz Kanununun çıkarılmasından sonra Türkiye'de radyo amatörlüğü bir ivme kazanıp daha da yaygınlaşmıştır.

TRAC; 1991 yılındaki 1. Körfez Savaşı'nda Sivil Savunma'ya verdiği haberleşme desteğinden dolayı, 22 Haziran 1991 gün ve 20909 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile kamu yararına çalışan dernek olarak kabul edilmiştir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Türkiye Kızılay Derneği, AKUT Arama Kurtarma Derneği, bazı üniversiteler, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ve bazı Büyükşehir Belediyeleri'nin itfaiye ile sağlık daire başkanlıkları ile işbirliği protokolleri yapmıştır.

30 Ekim 2020 tarihinde İzmir'de meydana gelen depremde, anında yapılan haberleşme desteğiyle bölgenin irtibatını sağlamışlardır. 9 şubesiyle birlikte İzmir'de haberleşme desteği veren TRAC, daha önce meydana gelen deprem gibi doğal afetlerde de tüm şubeleriyle desteğini sağlamıştır.

Günümüzde 62 şube, 35 temsilcilik ve yaklaşık 3000 üyeyle çalışmalarına devam etmektedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "International Amateur Radio Union (2011)". 11 Ekim 2011. 22 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011.

Dış bağlantılar
---------------

* Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC) Resmî İnternet Sitesi 12 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Trauma Records**, 1993'te Paul Palmer ve Rob Kahane tarafından Los Angeles'ta kurulan bağımsız plak şirketidir. Trauma Records'un Interscope Records ile ortak girişim anlaşması vardır ve bu anlaşmaya göre, Trauma'nın finans ve pazarlama işlerini Interscope üstlenmektedir. Trauma'nın Bush, No Doubt, Phunk Junkeez ve The Flys gibi gruplarla sözleşmesi vardır. Şirket, 2004'ten bu yana Interscope Records'un yan kuruluşudur.

1997'de Trauma, No Doubt'ın sözleşmesi üzerinde hak iddia eden Interscope'a 100 milyon dolarlık dava açtı. Davada Trauma'nın kayıt hakları korundu ve şirket, 3 ila 5 milyon dolar nakit elde etti.

Trauma Records, Shaquille O'Neal'ın da plak şirketidir. Shaq'ın *Shaquille O'Neal Presents His Superfriends, Vol. 1* albümü hiç yayımlanmadı. Şirket ayrıca Mary Kate ve Ashley Olsen'in oynadığı *Holiday in the Sun* ve *When in Rome* filmlerinin soundtrack albümlerini yayımladı.

Şirket, günümüzde aktif değildir. Yönetim ve satışlardaki düşüşler nedeniyle Interscope tarafından aşamalı olarak durduruldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  Sadie, Stanley (2021). *The new Grove dictionary of music and musicians* (5. bas.). New York: Grove. ISBN 978-0195170672.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* MusicBrainz: 2dc6342f-edd0-4a5e-afc1-27b5afaf2b86

 |
**Kaya Âlp** (Arapça قایا الپ) Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Gazi'in büyük dedesi; Ertuğrul Gazi'nin dedesi; Kaya Alpoğlu Süleyman Âlp (Süleyman Şah)'in ise babasıdır. Kaya Alp'in babası ise Kızıl Buğa'dır. 12. ve 13. yüzyıl civarında yaşamıştır.

Kaya Âlp'in kimliği ve soyu
---------------------------

Karamanlı Tevki'i Mehmet Paşa, Şükrullah, ve Âşıkpaşazâde tarafından Türkler'in mitolojik atası Oğuz Han'ın soyundan geldiği doğrulanan Gök Âlp'in torunu olduğu Şükrullah'ın *Behcetü't Tevârîh* ile Âşıkpaşazâde'nin *Tevârîh-i Âl-i Osman* isimli eserlerinde geçmektedir. Enverî'nin *Düstûrnâme-i Enverî* isimli eseri ile tarihçi Halil İnalcık'ın tespitlerine göre Osman Gazi'nin atası olan Süleyman Şah'ın babası olduğu Şükrullah'ın *Behcetü't Tevârîh,* Âşıkpaşazâde'nin *Tevârîh-i Âl-i Osman* ile Bay-Atlı Hasan bin Mahmud'un *Câm-ı Cem-Âyîn* isimli eserlerinde öngörülmektedir.

### Ecdadı

Şükrullah'ın *Behcetü't Tevârîh* isimli eserinde *Kızıl Buğa* aracılığıyla, Âşıkpaşazâde'nin *Tevârîh-i Âl-i Osman* isimli eserinde ise *Basuk* aracılığıyla Kaya Âlp'in dedesinin *Gök Âlp* olduğu hususunda ortak fikir mevcuttur. Gök Âlp'in ise Oğuz Han'ın neslinden geldiğini Karamanlı Tevki'i Mehmet Paşa, Şükrullah, ve Âşıkpaşazâde teyit etmektedir.

### Çocukları

Şükrullah'ın *Behcetü't Tevârîh,* Âşıkpaşazâde'nin *Tevârîh-i Âl-i Osman,* ve Bay-Atlı Hasan bin Mahmud'un *Câm-ı Cem-Âyîn* adlı eserleri Süleyman Âlp'in babasının *Kaya Âlp* olduğu teyit etmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  İnalcık, Halil, 2007; sf. 487.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  İnalcık, Halil, 2007; sf. 489.
3. 1 2 3 4  İnalcık, Halil, 2007; sf. 488.
4. 1 2  İnalcık, Halil (2007). "Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg". *Belleten*. Ankara. **7** (261): 487 ve 490. 25 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2020.
5. ↑  Enverî, *Düstûrnâme-i Enverî*, s. 78-80, 1464.
6. ↑  İnalcık, Halil (2007). "Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg". *Belleten*. Ankara. **7** (261): 490. 25 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2020.
**Kom**, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yüksek alanlarda yapılan hayvancılık işlevi için kurulmuş geçici bir yerleşme şeklidir. Komlarda genellikle taştan yapılmış basit evler ile bunların kenar ve çevresinde ağıllar yer alır. Genellikle dağınık yerleşme düzeni gösteren komlar, dağların yüksek kesimlerindeki otlaklarda yer alır.

Komlarda; çoğunlukla hayvancılık yapılır, az da olsa ziraat yapılabilir. *Köm* de denilen bu alanlar köy dışında küçükbaş hayvanları (koyun) barındırmak için birkaç ağıl ve çoban kulübesi barındırır. Mesken sayısı sınırlı olmak şartıyla, köyden ayrılan fakat köye bağlı kalmaya devam eden komlar mahalle gibidir. Yılın belli dönemi kullanılan komlar yayla gibi geçici yerleşmelerdir. Komlar adını genellikle kurucularından alır, komlarda aynı soydan insanlar yaşar.

Türkiye'de 3200 adet kom bulunmaktadır. En yaygın olduğu alan Yukarı Murat-Van Bölümünde bulunur.

Kaynakça
--------

1. ↑  KODAY, Yrd.Doç.Dr. Saliha (1999). "Hınıs İlçesi'nde kom yerleşmeleri üzerine bir araştırma". Türk Coğrafya Dergisi. 20 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2016.
**Bako Sahakyan** (Ermeni: Բակո Սահակյան, 30 Ağustos 1960, Hankendi), tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyetinin eski güvenlik şefi ve dördüncü başkanıdır. Beş yıllık iki dönem için Arkadi Ğukasyan'ın yerini aldı ve 2007 ile 2020 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulundu. 3 Ekim 2023'te kendisi ve Artsakh'ın diğer iki eski cumhurbaşkanı Arkadi Gukasyan ve Arayik Harutyunyan, eski Millet Meclisi başkanı Davit İşkhanyan ile birlikte Azerbaycan Devlet Güvenlik Hizmeti tarafından gözaltına alınarak Bakü'ye getirildi.

Yaşam öyküsü
------------

Bako Sahakyan, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nda, Hankendi'nde doğdu. Sovyet ordusunda görev yaptıktan sonra dokuz yıl Hankendi'nde bir fabrikada çalıştı. 1990 yılında komutan yardımcısı olarak Dağlık Karabağ Savunma Ordusuna katıldı.

1999 yılında Dağlık Karabağ Cumhuriyeti İçişleri bakanı oldu.

Bako Sahakyan bağımsız olarak yarıştı ve %85 oy oranı ile seçimi kazandı. Sahakyan Dağlık Karabağ'ın tam bağımsızlığını istemekte ve Kosova'nın bağımsız bir devlet olarak uluslararası çapta tanınmasının, Dağlık Karabağ'ın egemenliğinin tanınması yolunu açacağını savunmaktadır.

Devlet başkanlığı görevini 21 Mayıs 2020 tarihine kadar sürdüren Sahakyan, söz konusu tarihte görevi ardılı olarak seçilen Arayik Harutyunyan'a bırakarak makamdan ayrılmıştır.

Evli ve iki çocuk babasıdır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  "Nagorno-Karabakh profile". BBC. 9 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2012.
2. ↑  "Bako Sahakyan, Arkady Gukasyan, David Ishkhanyan were detained and brought to Baku". *Azeri Press Agency*. 3 Ekim 2023. 4 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2023.
3. ↑  "Azerbaijan detains Arayik Harutyunyan - so-called former "leader" of separatists in Garabagh". *Azeri Press Agency*. 3 Ekim 2023. 4 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2023.
4. 1 2  "Former Security Chief Wins Nagorno-Karabakh Vote". rferl.org. 20 Temmuz 2007. 13 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2012.
5. 1 2 3  "NKR President Bako S. Sahakyan". nkr.am. 16 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2012.
6. ↑  "Dağlık Karabağ'da yeni devlet başkanı belli oldu". 25 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2020.

| Siyasi görevi |
| --- |
| Önce gelenArkadi Gukasyan | **Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Devlet Başkanı**2007-2020 | Sonra gelenArayik Harutyunyan |
***Kürklü Venüs*** (Almanca: *Venus im Pelz*) Avusturyalı yazar Leopold von Sacher-Masoch tarafından yazılan bir uzun hikâyedir. Yazarın en ünlü eseri ve mazoşizmin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.

Orijinali 1870 yılında yayımlanan eserin Türkiye'deki ilk baskısını 1974'te Tahsin Yaşamak çevirisi ile Bilgi Yayınevi yaptı. Daha sonra Çivi Yazıları yayınevinden Murat Çakir çevirisi ile 2001'de yayımlandı. Son olarak da 2016'da Semih Uçar'ın çevirisiyle Ayrıntı Yayınları tarafımdan yayımlandı.

Konusu
------

**Kürklü Venüs** gerçekten son derece kişisel bir roman ve yazarın (Leopold von Sacher-Masoch) sevdiği kadınlar ile olan ilişkilerini oldukça açık bir şekilde sergiliyor. Roman Severin karakterinin Wanda adlı genç bir dul ile arasındaki aşk ilişkisi üzerine kurulu. Severin sevdiği kadına adeta tapıyor. Aynı zamanda muhtemelen küçükken hayran olduğu teyzesinin kendisini kırbaçla dövmesini de bir takıntı haline getirmiş ve sevdiği kadın tarafından eziyet görmekten, daha doğrusu onun kölesi olmaktan zevk alıyor. Severin adeta bir tanrıça olarak gördüğü Wanda’nın kölesi olmak için adeta yalvarıyor. Her ne kadar Wanda ilk etapta Severin’in bu isteklerine soğuk baksa da Severin’e olan sevgisi nedeniyle isteklerini yerine getiriyor ve böylece tehlikeli bir yolculuk da başlamış oluyor. Severin Wanda’nın gerçek anlamda kölesi olmayı kabul ediyor ve kâğıt üzerinde bir anlaşma imzalıyor. Roman boyunca Severin’in yaşadığı ikileme tanık oluyoruz; sevdiği kadın tarafından aşağılanmaktan, onun başka erkeklerle beraber olmasından derin bir acı duysa da aynı zamanda önüne geçemediği bir zevk de alıyor. Wanda ise Severin’in bu kırılgan tavırları nedeniyle ondan nefret etmekle onu sevmek arasında bir ikilem yaşıyor, zira Wanda’nın istediği dediğim dedik, kıskanç bir eş ve ancak böyle bir erkeğe sonsuza dek sadık kalabileceğini biliyor. Ve işin acı tarafı kendini rolüne öylesine kaptırıyor ki Severin’e acı çektirmekten o da zevk almaya başlıyor, ve sevgisi de gitgide yok oluyor. Bu şiddetli sürecin sonunda hem Wanda hem de Severin önemli şeyler öğreniyorlar. Severin Wanda’yı despot bir erkeğe kaptırıyor, ama aynı zamanda mazoşist eğilimleri sonucunda kendini köle gibi teslim ettiği kadının kendine çektirdiklerinden ders alıyor ve romanın sonunda kadın-erkek ilişkileri konusunda oldukça değişen bakış açısını şu cümleler ile özetliyor:

"Doğanın yarattığı gibi olan ve erkeği şimdi olduğu gibi kendine çeken kadın, erkeğin düşmanı ve sadece erkeğin kölesi ya da erkeğin despotu olabilir, ama hiçbir zaman yol arkadaşı olamaz. Yol arkadaşı, ancak erkeğe hakları ile eşit olduğunda, eğitimde ve işte erkek gibi olduğunda, olabilir."

"Kürklü Venüs" oldukça sofistike bir dille yazılmış. Eski bir Alman baskısından birebir çevrilmiş ve orijinalindeki birçok hata da olduğu gibi bırakılmış.

Popüler kültürde
----------------

* The Velvet Underground grubunun ilk albümünde yer alan bir şarkıya adını vermiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 28 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2014.
**Tiladir Tepe**, Şanlıurfa il merkezinin güneybatısında, Birecik İlçesi'nin güneyinde, Ziyaret Köyü'nün 700 metre kadar kuzey-kuzeydoğusunda yer alan bir höyüktür. Türkiye – Suriye sınırına oldukça yakın, Karkamış'ın 3,5–4 km. kuzey-kuzeydoğusundadır. Tepe, 600 x 200 metre boyutlarında olup 12,2 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Fırat'ın doğu yakasında, nehrin hemen kıyısındaki bir kaya üzerinde bulunan höyük büyüklük bakımından bölgenin önemli höyüklerinden biridir.

Kazılar
-------

Tiladir Tepe L. Woolley tarafından saptanmış ve Tell Ziguret olarak tanımlanmıştır. Daha sonra 1989 yılında Guillermo Algaze başkanlığında yürütülen Dicle – Fırat Arkeolojik Keşif Araştırması Projesi kapsamında sistemli olarak yüzey toplaması yapılmıştır.

Tabakalanma
-----------

Yüzey toplamalarından çok tabakalı bir yerleşim olduğu anlaşılmaktadır. Muhtemelen Kalkolitik Çağ, Erken Tunç Çağı III, Orta Tunç Çağı I ve Orta Çağ yerleşimleri vardır.

Buluntular
----------

Höyüğün batı kesiminde yapılan araştırmalarda Geç Kalkolitik Çağ'a ait olmak üzere dışa dönük dudaklı çömlekler, içe dönük çekiç dudaklı kase parçaları ve Uruk Dönemi'ne ait devrik ağızlı kaseler bulunmuştur. Bu malların benzerlerine Hacınebi Höyüğü'nde de rastlanmaktadır.

Değerlendirme ve tarihlendirme
------------------------------

Tiladir Tepe, Güneydoğu Anadolu'daki Şadi Tepe, Karkamış, Samsat, Komeçli Höyük ve Kum Ocağı gibi Uruk ticaret ağında yönetsel merkez işlevi gören koloni tipi yerleşmelerden biridir. Samsat'tan sonraki bilinen en büyük Uruk koloni yerleşmesidir. Şaraga Höyük'ün çok yakın çevresindeki bu Geç Uruk koloni yerleşmeleri, Kuzey Suriye'de Fırat kıyısındaki Habuba Kabira ve Cebel Aruda, Tell Kannas gibi Geç Uruk merkezleri ile karşılaştırılmaktadır ve Fırat Vadisi üzerinden geçen Uruk ticaret hattını kontrol eden Uruklu grupların yaşadığı yerleşmeler olarak görülmektedir. Tiladir Tepe'de ele geçen devrik ağızlı kaseler, sözü edilen diğer merkezlerde olduğu gibi, yerleşmede merkezi kurumlar ya da yöneticiler emrinde sadece yemek karşılığında çalışan bir alt sınıfın bulunduğunu göstermektedir. Diğer yandan Tiladir Tepe'de ele geçen buluntuların Şadi Tepe, Komeçli ve Kum Ocağı yerleşmelerinden daha eskiye tarihlenmesi gerektiği bildirilmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2012.
2. 1 2  Alev Erarslan, İlknur Aktuğ Kolay, *Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'nin Kentleşme Sürecinin Öncü Kent Döneminin Ubaid ve Uruk Evreleri (MÖ 5000 – 3100)* İTÜ Dergisi, Aralık 2005, Sh.: 83 11 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. ↑  23. Kazı Sonuçları Toplantısı (2001) Cilt 1, Sh.: 108-109
Jean-Marc Bosman
**Bosman kuralları** ya da **Bosman kararları**, 1995 tarihli bir Avrupa Adalet Divanı kararıdır. Avrupa Birliği içinde işçilerin serbestçe dolaşımını ve iş birliği özgürlüğünü güvenceye alan kararlar özellikle Avrupa içinde futbol sektöründe büyük değişiklikler yaşanmasına neden olmuştur. Bu kararlar uyarınca Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ulusal liglerinde -transfer edilen oyuncunun Avrupa Birliği vatandaşı olması koşuluyla- yabancı oyuncu sınırlaması kaldırılmış, futbol oyuncularının anlaşma süreleri dolduğunda bonservis bedeli olmaksızın istedikleri kulübe geçmelerinin önü açılmıştır. Kararlarla birlikte futbol ve diğer tüm spor dalları birer ekonomik sektör olarak değerlendirilmiş ve sporcular işçilerin serbest dolaşımı ilkesi uyarınca işçi haklarına sahip olmuşlardır. Kararlar, adını Belçika'nın Liège takımında forma giyen Jean-Marc Bosman adlı futbolcunun başka bir takıma transfer olmasının önünde engel olarak duran bonservis bedeli sorununu yargı makamlarına taşıyarak, giriştiği hukuk mücadelesini kazanmasından almaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
**Karaayaklar** (Karaayakça *Niitsítapi* «Original People»; İngilizce *Blackfoot, Blackfeet*), daha çok Kanada'da Alberta eyaletinde, çok az bir kısmı da Amerika Birleşik Devletleri'nde Montana eyaletinin kuzeybatısında yaşayan Algonkinlerden Kızılderili halkı. En yakın akrabaları Arapaholar, Atsinalar ve Şayenlerdir. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Atabasklardan farklı bir dil konuşan Tsutinalar geçmişte Karaayak konfederasyonu'na katılmışlardı.

Siyulardan **Sihasapa** (**Karaayak**) halkının adıyla dilleri Algonkin dillerine giren **Siksiká ᓱᖽᐧᖿ** (**Karaayak**) halkının adlarını karıştırmamak gerekir.

Diyalekt ve kabileleri
----------------------

4 ana gruba ayrılır:

* Káínai (*Blood*) = Kainailer : Alberta'da Cardston ve Lethbridge arasında
* Aapátohsipikáni (*Northern Piegan*) = Kuzey Pieganları : Fort MacLeod'un batısında
* Aamsskáápipikani (*Southern Piegan*) = Güney Pieganları : kuzeybatı Montana'da
* Siksikáwa (*Blackfoot*) = Asıl Karaayaklar : Alberta'da Calgary'nin güneydoğusunda

Ayrıca bakınız
--------------

* Marias Katliamı

Dış bağlantılar
---------------

* Blackfoot Nation

Kaynakça
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4069512-8
* LCCN: sh85122452
* NLI: 987007543756505171

 |
**Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti** (Sırp-Hırvatça: Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina) Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’ni oluşturmuş olan anayasal-federal cumhuriyettir. Sosyalist cumhuriyetin adı 1963 yılına kadar "**Bosna-Hersek Halk Cumhuriyeti**" olmuştur. Bugünkü bağımsız Bosna-Hersek devletinin öncülüdür.

Tarih
-----

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nin 1945 yılında kurulduğunda, federal cumhuriyeti oluşturan ülkelerden birisi olarak bu sosyalist cumhuriyet yapısı da kurulmuştur. 1990 yılı ile beraber Yugoslavya SFC devlet yapısı çözülünce, sosyalist sistemin yerine pazar ekonomisi uygulanmıştır. Bu dönemde sosyalist cumhuriyet de bağımsızlığını ilan etmiştir. Bağımsızlık talebinin Belgrad idaresi tarafından geri çevrilmesi sonrasında ülkede savaş çıkmıştır. 1 Mart 1992 tarihinden 14 Aralık 1995 tarihine kadar sürmüş olan Bosna Savaşı sırasında Bosna-Hersek'te 100.000-110.000 kişi hayatını kaybetmiş, 2 milyon kadar insan da yerini yurdunu terk etmek zorunda kalmıştır.

Coğrafya
--------

Sosyalist cumhuriyet, Yugoslavya’nın orta kesimi sayılabilecek bir konumda yer almıştır. Ülke yüzölçümü 51.129 km2 idi.

Siyasi Yapı
-----------

Yugoslavya federasyon yapısı, 1944 yılında oluşturulan altı anayasal sosyalist cumhuriyete ve iki özerk sosyalist bölgeye sahip olmuştur. Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti de söz konusu anayasal cumhuriyet yapılarından biridir. Cumhuriyetin başkenti Saraybosna’dır.

Demografi
---------

Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti’nin 1991 yılındaki nüfusu 4.377.033’tür.[*kaynak belirtilmeli*] Bu nüfus sayısı içinde çeşitli halklar yer almıştır.

### Etnik Yapı

Sosyalist cumhuriyet sınırları içinde Boşnaklar, Sırplar, Hırvatlar halkları etnik yapıları oluşturmuşlardır. Bu halklardan Boşnaklar İslam inancına, Sırplar Ortodoksluk inancına, Hırvatlar da Katoliklik inancına mensup olmuşlardır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Bosna-Hersek
* Bosna Savaşı
* Yugoslavya'nın dağılması
* Alija Izetbegović

Kaynakça
--------

1. ↑  "New Power" 7 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Time - 4 Aralık 1944 (İngilizce)

| * g
* t
* d
Yugoslavya SFC cumhuriyet ve bölgeleri |
| --- |
| Bosna-Hersek SC  • Hırvatistan SC  • Karadağ SC  • Makedonya SC  • Sırbistan SC (Kosova ÖSB  • Voyvodina ÖSB)  • Slovenya SC |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh91002671
* NLI: 987007558652505171

 |
Tayvan Boğazı'nı gösteren harita
**Tayvan Boğazı**, Çin kontrolü altındaki Çin anakarası ile Çin Cumhuriyeti kontrolü altındaki Tayvan adasını birbirinden ayıran 180 kilometrelik boğazdır. Boğaz Güney Çin Denizi'nin bir parçasıdır ve kuzeydoğusunda Doğu Çin Denizi bulunur. En dar yeri 130 kilometre genişliğindedir.

Boğazın batısında Çin anakarasındaki Fujian eyaleti bulunur, Kinmen, Xiamen, Pingtan ve Matsu Adaları gibi önemli adalar ise anakaranın kıyısına yakın konumdadırlar.

Boğazda Çin İç Savaşı'nın son günlerinde Çan Kay Şek önderliğindeki Kuomintang'ın 1949'da Tayvan'a çekilmesinin ardından çatışmalar yaşanmıştır. Boğazda iki yönetimi ayıran hayali bir sınır mevcuttur. 2005 yılında anakaradaki Fuzhou şehri ile Taipei'yi birbirine sağlayacak bir tünel projesi Çin Halk Cumhuriyeti tarafından ortaya atılmıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türk Boğazları

Kaynakça
--------

1. ↑  "Geography". Government Information Office. 29 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2011.
2. ↑  Chinareviewnews.com. "Chinareviewnews.com 4 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.." *大公報文章："海峽中線"應該廢除.* Retrieved on 15 July 2009.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NARA: 10038042
* SUDOC: 135606381
* VIAF: 315131286

 |