recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Turan kaplanı tasvirli Azerbaycan posta pulu. (1994)
**Azerbaycan'da kaplan avları**,1932 yılına kadar ağırlıklı olarak Azerbaycan'ın güneydoğu bölgesinde (Göytepe ve çevresi) yapılıyordu. Bu avlarda Turan kaplanları avlanmaktaydı.

Tarihi
------

Tarihsel olarak Turan kaplanı Roma İmparatorluğu'nda yapılan gladyatör savaşlarında kullanılmış, Anadolu ve Kafkasya'da avlanmıştır. Bu süreç geçtiğimiz yüzyıllarda da devam etmiş ve Sovyet döneminden 1930'lara kadar çeşitli Sovyet cumhuriyetlerindeki kaplan avcıları ödüllendirilmiştir.

Azerbaycan'da kaplan avcılığı uzun yıllar boyunca süregelen bir avcılık olmuştur. 1846 yılında çıkan Qafqaz gazetesinin 13. sayısında, Talış ormanlarında yapılan kaplan avlarından bahsedilmektedir. Buradaki kaplanların aile formunda (dişi ve çift) olduğu belirtilmektedir. Ayrıca ahırda bir kaplanla karşılaşan ve kocasını kurtarmak için hayvanı baltayla öldüren bir kadının hikâyesi de yazılmıştır. Kaplanı öldüren kadın, kaplanı boğa ya da başka bir hayvan sanarak saldırmıştır. Kaplanı öldüren kadınla ilgili bilgiler Alexandre Dumas'nın "Kafkasya Yolculuğu" adlı eserinde yer alır. Dumas, bu kadının Kafkasya Genel Valisi Prens Voronstov tarafından Tiflis'e davet edildiğini ve kendisine madalya verildiğini söyler. "Qafqaz" gazetesinin iki baskısında ve Dumas'nın "Kafkasya gezisi"nde olayın meydana geldiği yer olarak Goytepe, Privolnoye (Celilabad) ve Jangamiran (Lerik) gibi arklı bölgeler gösterilmektedir. Her ne kadar Duma kadınla doğrudan görüşse de "Qafqaz" gazetesinin olayı ilk haberleştirirken Goytepa adını kullanması, olayın burada yaşanma ihtimalini artırmaktadır. Olayın halk arasında yayılıp değiştiği düşünülmektedir. Ayrıca Dumas, Lenkeran-Astara yolunda bir kaplanla karşılaşan tüccarları ve Shanaka köyünden bir çocukla on dakika boyunca oynayan ve onu öldürmeyen bir kaplandan bahsetmektedir.

Tarihi kaynaklara göre Kafkasya ve Azerbaycan'da en çok kaplanın kayıtlı olduğu bölge, Azerbaycan'ın güneydoğu bölgesi, özellikle Göytepe ve çevresidir. Karabağ'da (1846) ve Tiflis yakınlarında (1922) görülen kaplanlar, Taliş bölgesinden Kura-Araz nehirlerini takip ederek söz konusu bölgelere ulaşmışlardır. Daha sonraki dönemlerde Azerbaycan'da kaplanların görüldüğü kaydedilse de bunların leopar olduğu düşünülür. Çünkü "kaplan" ve "leopar" kelimelerinin Azerbaycan dilindeki anlamı Farsça ve Taliş dillerindeki anlamının tersidir. Diğer bir ihtimal ise bahsi geçen hayvanların gerçekten kaplan olduğu ve İran'dan Azerbaycan'a taşınmış olabileceğidir.

Edebiyatta
----------

1912 yılında Abdulla Shaig, "Göç" adlı eserin bir parçası olan "Gülzar" ders kitabında "Kaplan avı" öyküsünü yayınladı. Hikâye Borçalı ormanlarında ortaya çıkan bir kaplanın hikâyesidir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Fərəcli, Zulfu Farajli Zülfü (17 Ağustos 2023). "Azərbaycanda vaxtilə yaşamış nəhəng pişik – Turan pələngi". *Baku Research Institute* (Azerice). 31 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
2. ↑  Baba Babayev. Abdulla Şaiqin nəşr yaradıcılığı (monoqrafiya). Bakı: "Avropa" nəşriyyatı, 2018,- 152 səh. İstinad səhifələri: 27, 33
Tuzer'de bir vaha ve palmiye ağaçları
**Cerid** veya **Biladü'l-Cerid** (Arapça: الجريد; "palmiye yaprağı"), Tunus'un Kafsa, Kabili ve Tuzer illeri ile Cezayir ve Libya'nın bir kısmını kapsayan yarı çöl bir bölgedir. Erg, çoğunlukla kuzeydoğu Cezayir'in Sahra ovalarında yer almakta olup yaklaşık 600 km genişliğinde ve 200 km kuzeyden güneye uzanan bir alanı kaplamaktadır. Ergin kuzeydoğu kenarı Tunus'a uzanmaktadır.

Bölge, vahalı çıplak pembe tepeler ve Tunus'taki Şattü'l-Cerid gibi birkaç tuz tavası ile karakterizedir. Ekonomik olarak fosfat madenciliği öne çıkmaktadır. Bölgedeki büyük yerleşimler ise Kafsa ve Tuzer'dur.

Tunus'ta Cerbe'de, Cezayir'de Muzab'da ve Libya'da Nefusa Dağları'nda kalan İbadî toplulukları ile Kuzey Afrika'daki İbadiliğin ana merkezi olmaya devam ediyor. Orta Çağ'da, genellikle İbadî imamlarının kontrolü altında siyasi olarak ayrı bir varlık oluşturdu.

Kaynakça
--------

1. ↑  "البحيرة شط ايل الجريد - تونس". *Tixik.com* (Arapça). 15 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2022.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Cerid*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Chott el Djerid at Lexicorient 3 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Tozeur - Lexicon of the Orient article

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12010731v (data)
* SUDOC: 028229061
* VIAF: 240107491

 |
**Meltem TV**, Türkiye'de 25 Aralık 1994 yılında kurulan televizyon kanalıdır. İlk olarak 1 Kasım 1992'de Ankara'da Mesaj logosu ile yayın yapmaya başlayan kanal; Trabzon, İstanbul, İzmir ve Bursa'da aynı isimli bölgesel yayınlar yapmaya başlamış ve bu yayınları 25 Aralık 1994'te karasal linklerle İstanbul merkezli birleştirerek Meltem TV logosu ile ulusal yayın yapmaya başlamıştır. Türkiye'nin ilk kültür kanalı olarak yayın yapmaya başlamıştır. 1996'da Türkiye'de ilk dijital uydu yayınını başlatan kanal, kültürel değerleri dikkate alan yayınlar yapmaktadır. Mesaj TV kanalın kardeş kanalıdır fakat yayın hayatına ara vermiştir.

Eğlence programları, sohbet programları, tartışma programları, talk showlar, dizi, film, belgesel ve Hint filmleri yayınlar. Yayın akışında Kur'an eğitimleri ve benzeri dinî yayınlar yer alır. Türkiye'nin yanı sıra Asya, Afrika ve bazı Avrupa ülkelerinde yayın yapar. [*hangileri?*] Kanal D-Smart'tan kaldırılmıştır.

Programlar
----------

### Sinema

* *Meltem TV Türk Sineması Kuşağı*
* *Meltem TV Western Sineması Kuşağı*
* *Meltem TV Bollywood Sineması Kuşağı*

### Eğlence

* *Ayhan Aşanla Safa Geldiniz*
* *Yıldırım Bekçi ile Türk Sanat Müziği*
* *Mustafa Keser ile Klasikler*
* *Ayhan Haksal ile Nostalji*
* *Gönül Pınarı*
* *Eyvan Nostalji*

### Yaşam

* *Prof. Dr. Haydar Baş ile Haftanın Sohbeti*
* *Kuran Öğreniyorum*
* *Hayat ve Ötesi*
* *Güldeste*

### Aktüel

* *Seyyah*
* *Milletin Efendisi*
* *Yolcu*

### Yarışma

* *İlahilerin Yıldızı*

### Haber

* *Ana Haber Bülteni - Faruk Karatay*
* *Parantez - Aslan Kamer*
* *Koridor*
* *Eko Analiz*
* *Diyalog*
* *Kum Saati*
* *Ufuklara Doğru*

### Spor

* İskoçya Şampiyonluk Ligi
* Bundesliga (Avusturya)
* Premyer-Liha
* Scottish Premiership

İzlenebilirlik
--------------

**Meltem TV**, Türksat 3A uydusunda 12685 V 30000 5/6 frekansından izlenebilmektedir.

Dış bağlantılar
---------------

* Meltem TV resmî sitesi
* Facebook'ta Meltem TV Sayfası
* Twitter'da Meltem TV Sayfası
* Instagram'da Meltem TV Sayfası
**Larnaka Kalesi**, (Yunanca: Κάστρο Λάρνακας) Kıbrıs Cumhuriyeti'nin güney kıyısında bulunan bir kaledir. Kıbrıs'ın güney kıyılarını ve liman kenti Larnaka'yı korumak için inşa edilmiş ve daha sonra topçu istasyonu, hapishane ve müze olarak kullanılmıştır.

Tarihi
------

Larnaka, MÖ 14. yüzyıldan beri yerleşim görmektedir, Miken-Achaeans Rumları küçük bir kasaba kurduğundan beri. Çok daha sonra, Bizanslılar limanının yakınında küçük bir kale inşa ettiler. Bizans kalesinin ilk ne zaman inşa edildiği net değildir, ancak kale çevresinde yapılan arkeolojik araştırmalar, ilk inşaatın MS 12. yüzyılın sonlarında başladığını göstermektedir.

Cenevizlilerin ülkenin ana limanı Gazimağusa'yı işgal etmesi ve yeni bir liman kenti ihtiyacının ortaya çıkmasıyla Orta Çağ'da kent önem kazandı. Kısa süre sonra Larnaka, Kıbrıs Krallığı'nın ana limanlarından biri haline geldi ve şehri ve limanı koruyan bir kale ihtiyacı ortaya çıktı. 1382-98 yılları arasında, I. Jacques döneminde, limanın yakınında bulunan küçük Bizans surları daha sağlam bir kaleye yükseltildi.

18. yüzyılda kale önemini yitirmeye başladı ve terk edildi. 18. yüzyılın ilk yarısında ünlü kaşif Abbot Giovanni Mariti, kalenin yarı yıkık bir durumda olduğunu kaydetti; yine de onu koruyan garnizon vardı. Kalenin Türk stili ve yazıtları nedeniyle Osmanlılar tarafından yapılmış olabileceği teorisini ortaya attı.

İngiliz yönetimi boyunca kale, mahkumları idam etmek için darağacı yerleştirdikleri bir hapishane olarak kullanıldı. Son infaz 1948'de gerçekleşti. Kıbrıs iç savaşı sırasında kaleyi Kıbrıslı Rumlar tuttu ve onlar da hapishane olarak kullandı.

Mevcut kullanım
---------------

Kıbrıs'ın bağımsızlığından sonra kalenin kendisi müzeye, kale avlusu ise 200 kişilik bir açık hava tiyatrosuna dönüştürüldü. Müzenin batı odasında erken Hristiyan, Bizans ve Post Bizans dönemine ait antikalar, orta odada Bizans duvar resimleri sergilenirken, doğu odasında Orta Çağ çanak çömlek, mutfak eşyaları ve silahlar yer alıyor.

Galeri
------

* Dış cephesiDış cephesi
* Giriş kısmıGiriş kısmı
* İç kısmıİç kısmı

Dış bağlantılar
---------------

* Kıbrıs Gezisi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Larnaka Medieval Castle". *MyDestination.com Cyprus Travel*. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2015.
2. ↑  "Larnaca Castle". *The Real Cyprus*. 3 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2015.
3. ↑  "Department of Antiquities - Monuments". *www.mcw.gov.cy*. 23 Ocak 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2015.

| * g
* t
* d
Kıbrıs'taki kaleler |
| --- |
| 
* Akaça Kalesi
* Bufavento Kalesi
* Gastria Kalesi
* Kantara Kalesi
* Koloş Kalesi
* Girne Kalesi
* Larnaka Kalesi
* Limasol Kalesi
* Othello Kulesi
* Baf Kalesi
* Saint Hilarion Kalesi
* Saranta Kolones Kalesi
* Sigur Kalesi
* Ksilofagu

 |  |
**Norman B. Saunders** (d. 27 Ekim 1943), Turks ve Caicoslu siyasetçi. Saunders, Karayipler'de Britanya Denizaşırı Toprakları'na dâhil edilen Turks ve Caicos Adaları'nda 4 Kasım 1980'den 28 Mart 1985'e kadar Turks ve Caicos Adaları'nın 3. şef bakanı olarak görev yaptı. Saunders aynı zamanda Turks ve Caicos Adaları'nda en uzun süre görev yapan meclis üyesi, tarihteki tek siyasetçi olarak 1980 ve 1984 seçimlerinde 8-3'lük büyük bir zaferle arka arkaya seçimleri kazanan ilk bağımsız aday ve muhalefetin ilk lideri.

İlk siyasi kariyer
------------------

Saunders, 1985'te İlerici Ulusal Parti'dan Turks ve Caicos Adaları'nın şef bakanıydı.

Komplo mahkûmiyeti
------------------

Saunders, Mart 1985'te Ticaret ve Kalkınma Bakanı Stafford Missick ile birlikte tutuklandı. Saunders'ın ABD Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi tarafından, Kolombiya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne uyuşturucu uçuşlarının güvenli bir şekilde durdurularak yakıt ikmali yapılmasına izin vererek uyuşturucuların güvenli geçişini sağlamak için gizli ajanlardan $30.000 kabul ettiği iddia edildi. Video kanıtı, Saunders'ın bir ajandan $20.000 kabul ettiğini gösterdi. Saunders, Temmuz 1985'te komplo kurmaktan suçlu bulundu, ancak Amerika Birleşik Devletleri'ne uyuşturucu ithal etmek için komplo kurmak suçundan beraat etti (Misick de mahkûm edildi). Sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı ve $50.000 para cezasına çarptırıldı.

Daha sonra siyasi kariyer
-------------------------

Ocak 1995'te Saunders, sadece altı oyla meclise seçildi. Eski partisi İlerici Ulusal Parti onu ihraç etmiş ve onu bağımsız aday olmaya zorlamıştı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "HEAD OF ISLES NEAR BAHAMAS ACCUSED OF DRUG PLOT". *New York Times*. 6 Mart 1985. 30 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2019.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
2. 1 2  "Illicit Arms Trafficking, Corruption, and Governance in the Caribbean". *Penn State International Law Review*. **15** (3). 1 Mayıs 1997. ss. 495-6. 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2023.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
Benston Loch
 Nesting Savaş Anıtı
**Nesting**, İskoçya'nın Shetland Adaları'nda yer alan bir pariştir. Doğu Shetland Anakarasının bir kısmını, Gletness'ten Lunna Ness'e kadar olan sahil boyunca yaklaşık on iki ila dört millik (19 ila 6 kilometre) bir bölgeyi ve ayrıca Whalsay Adası ve Dış Skerries'i içerir. Sahil, voeler ve burunlar tarafından derinden girintilidir. Ekilebilir arazi sadece yaklaşık 1000 akredir (400 hektar), geri kalanı ise çoğunlukla açık bozkırdır. Toplam alan 105.6km²'dir (41 sq mi; 26.094 dönüm). Kuzeydeki Lunnasting'in eski parişini ve 1891'de Nesting'e eklenen Doğudaki Whalsay Adası parişini kapsar. Bundan önce, Kuzey Nesting ve Güney Nesting eski parişlerini de kapsamaktaydı.

Bölge kilisesi, St. Ola's Kirk, Lerwick'in yaklaşık 10 mil (16 km) kuzeyinde, Brettabister'daki Savaş Anıtı yakınında yer almaktadır.

Dunrossness
Lerwick
Bressay
Tingwall
Sandsting
Walls and Sandness
Nesting
Delting
Northmavine
Yell
Fetlar
Unst

Kaynakça
--------

Bu makale, W. & A. K. Johnstone tarafından yayınlanan - Wilson, Rev. John the Gazetteer of Scotland (Edinburgh, 1882) metnini içermektedir

1. ↑  "Gazetteer for Scotland: Parish of Nesting". 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2021.
2. ↑  "Nesting Shetland" Vision of Britain. Retrieved 9 Feb 2013.
3. ↑  "Nesting" 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Shetlopedia. Retrieved 9 Feb 2013.
4. ↑  "Brettabister, St Ola's Kirk including Memorial Enclosure". Canmore. Retrieved 9 Feb 2013.

Dış bağlantılar
---------------

* Nesting & Lunnasting Topluluk Konseyi[*ölü/kırık bağlantı*]
**Megrel atı**, Antik Çağlardan beri Gürcistan'ın Karadeniz kıyılarında yetiştirilen küçük bir at ırkıdır. İsmini bölgenin otokton halkı Megrellerden alan atın omuzdan uzunluğu ortalama 129 santimetredir. Genellikle kestane renginde olsa da, nadiren ahududu renginde de olabilir. Vücut ağırlığının %35 ila %40'ını (100-130 kilo) taşıyabilir. Doğal iklim koşullarına uyum sağlayabildiği için tarımsal işlerde kullanılmaktadır. Megrel atı, kaliteli kemik gelişimiyle karakterize edilmektedir. Kısa ve hızlı adımları vardır. 5-6 yaşlarında erişkin olduğu kabul edilir. Orta boy kafası, küçük ve sarkık kulakları, iri gözleri ve düz bir sırtı vardır. Megrellere komşu halklardan Abhazlar, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Megrel atına Abhazya'ya uyum sağlayabildiği için yoğun ilgi göstermiştir.

Kaynakça
--------

*Kobalava d.*, Gürcistan Sovyet Ansiklopedisi, 6. cilt, Tiflis, 1983. - s. 536-537

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2021.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2021.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 8 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Eylül 2021.
**Melo Kalesi** (Gürcüce: მელოს ციხე), Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Melo olan Sarıbudak köyünde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kalesidir.

Tarihçe
-------

Kalenin bulunduğu Melo köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Melo köyünde Natadzrevi (ნატაძრევი) gibi Gürcüce yer adları, buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Nitekim Melo Kalesi, 9-10. yüzyıllarda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Melo köyünü ve Melo Kalesi'ni Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Kalenin elden geçirilip geç döneme kadar kullanıldığı yapı malzemesinden anlaşılmaktadır. Melo Kalesi, Parhali vadisinden gelip Artvin'e giden tarihsel yolu kontrol ediyordu. Bu yol Natadzrevi'den de geçip Artvin'e ulaşıyordu. Melo Kalesi 1987 yılında tescil edilip koruma altına alınmıştır.

Mimari
------

Melo Kalesi, köyde tespit edilmiş olan tek tarihsel yapıdır. Kale, köyün yanı başındaki derin bir vadide, ulaşılması zor yüksek bir kayalığın üzerinde kaba taşlar ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Güney tarafında iki katlı yüksek bir kule bulunmaktadır. Üzerinde yer aldığı kayanın kıyısı boyunca dolanan surlarının bir kısmı yıkılmıştır. Melo Kalesi’nde iki ayrı döneme ait yapı malzemesi fark edilmektedir. Kalenin içinde bir sarnıç bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 111. 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
2. ↑  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 188. 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
3. ↑  "ნატაძრევი" - *A Comprehensive Georgian-English Dictionary*, Londra, 2006, 2 cilt 21 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
4. 1 2  *Klarceti* (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 56-57. 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8969-5
5. 1 2  ""Sarıbudak Köyü (Melo) Kalesi - Artvin" - Türkiye Kültür Portalı". 21 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2023.
**Edip Ahmet Yükneki** 12. yüzyılda yaşamış bir şair.

Bir nasihatname veya siyasetname niteliği taşıyan ve Karahanlı Türkçesinin önemli eserlerinden biri olan Atabetü'l Hakayık (Gerçeklerin Eşiği) adlı eseri günümüze ulaşmıştır.

Doğduğu yer, doğum ve vefat tarihi konusunda belgelere dayanan kesin bir bilgi yoktur. Orta Çağlarda Orta Asya’nın üç farklı bölgesi olan Semerkant, Fergana ve Otrar'da aynı adı taşıyan köylerden hangisinde doğduğu konusunda araştırmacılar arasında görüş birliği sağlanmamıştır.

Ahmet Yükneki eserini, Karahanlılar hanedanına mensup bir idareci olduğu düşünüimekte bulunan *Muhammed Dad Sipehsalar Bek*'e sunmuştur. Eserin günümüze ulaşan en eski nüshası 15. yüzyıl başına ait Semerkant nüshasıdır. Timurlular devrinde edebi faaliyetleriyle ilgilenmiş önemli devlet adamlarından biri olan *Emir Arslan Hoca Tarhan* tarafından düzenlenmiş bu nüshanın sonuna Arslan Hoca Tarhan'ın yazdığı ek kısmında Edip Ahmet'in doğuştan kör ve babasının adının *Mahmud* olduğu belirtilir.

Eserlerinde sık sık hadis ve ayetlere değinmesi, onları açıklaması ve nasihatlerde bulunması Edip Ahmet Yükneki'nin Arapça bilen, tefsir ve hadis gibi İslâmî ilimleri tahsil etmiş bir kişi olduğunu göstermektedir. Eserde dindarlığın faziletlerinden, ilmin mutluluğa götüren yol oluşundan, cömertliğin bütün ayıpları, kirleri yıkayan, hatta şeref, şan ve güzellik artırıcı bir tabiat olduğundan, tevazuun iyiliğinden, kibrin ve ihtirasın kötülüğünden bahsedilmiştir. Eseri Kutadgu Bilig'in etkisinde yazdığı düşünülür.

Ali Şir Nevai'nin *Nesayimü'l Mahabbe* adlı eserinde Edib Ahmet'in İmam-ı Azam'ın öğrencisi olduğundan bahsedilmiştir; gerçekle ilgisi bulunmayan bu rivayetin Edip Ahmet'in dinî kimliğinin ve bilgilerinin halk arasında İmam-ı Azam'a talebe olacak kadar yüksek görülmesi ile ilgisi olabilir.

Şairin ölümü hakkında da bir bilgi bulunmaz.

Eserleri
--------

* Atabetü'l-Hakayık

Kaynakça
--------

1. ↑  Vagıfkızı, Gatibe. "Etno-Kültüroloji Değerler Kodeksi Olarak: Edip Ahmet Yükneki'nin Atebetü'l-Hakâyık Eser". Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi, Eskişehir 2014,. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018. [*ölü/kırık bağlantı*]
2. ↑  Kıdırali, Darhan; Babayar, Gaybullah. "Taraz'da Bulunan Son Karahanlı Hükümdarlarından Birine Ait Mezar Anıtı". Gazi Türkiyat, Bahar 2014/14. 22 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018.
3. 1 2 3 4  Bayrakcı, Melike Ayşe. "Edib Ahmed B. Mahmud Yükneki'nin Hayatı ve Eseri". Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018.
4. ↑  Reşit Rahmeti Arat, Atebetü'l Hakayık, TDK Yayınları, Ankara 1992
5. ↑  Gülensoy, Tuncer. "Edib Ahmed Yükneki" (PDF). Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, yıl: 1994, cilt:10. 22 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018.
**Murgul Kalesi**, Artvin ilinin Murgul ilçesinde, Murgul kasabası ile eski adı Gurbin olan Petek köyü tasında, Murgul Çayı'nın sol kıyısında Orta Çağ'dan kalma bir kaledir. Gurbin köyünün sınırları içinde bulunan ve **Gurbin Kalesi** adını taşıyan kaleye daha sonra Murgul Kalesi denmiştir.

Tarihçe
-------

Murgul Kalesi'nin bulunduğu Gurbin köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu köyü ve kaleyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Kale o dönemden günümüze kalmış olmalıdır. Gurbin köyü de 1886 ve 1922 tarihli nüfus tespitlerinde Gürcü yerleşimi olarak kaydedilmiştir.

Mimari
------

Murgul Kalesi, Murgul kasabasının 500 metre güneyinde, Murgul Çayı’nın sol yakasında kayalık bir tepede yer alır. Kalenin orta büyüklükte kaba taşlarla ve harç kullanılarak inşa edilmiş olan surları, üzerinde yer aldığı kayanın kıyı hatları boyunca uzanır. İki kademeli terasta inşa edilmiş olan kaleden geriye kalan duvarların yüksekliği 3 metreyi bulur. Kalenin giriş kapısı günümüze ulaşmıştır. Murgul Kalesi'nin içinde kesme taşın kullanıldığı kare planlı bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Alt terastaki duvarın uzunluğu 9 metredir. Burada kesme taştan inşa edilmiş olan yapı kalıntısının sarnıç olduğu tahmin edilmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 141. 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
2. ↑  "*Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г.* (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, Sıra no: 1360". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2023.
3. ↑  "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", *Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi*, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Temmuz 2023.
**Mustafa Demirci** (d. 1967) Konya Türk akademisyen.

1967 yılında Konya'nın Çumra ilçesine bağlı Tahtalı köyünde doğdu. 
Orta ve Lise eğitimini Karaman İmam-Hatip Lisesinde tamamladı (1986). Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden 1991 yılında mezun oldu. Selçuk üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde "Beytü’l-Hikme: Kuruluşu, Faaliyetleri ve Etkileri" teziyle 1995 yılında yüksek lisansını tamamladı.

Kariyer
-------

Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne İslam Tarihi ve Sanatları alanında asistan oldu (1994). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde başladığı doktora esnasında, 1997-1998 yıllarında Ürdün Üniversitesinde misafir öğretim üyesi olarak araştırmalar yaptı. "Abbasiler Zamanında Toprak Sistemi" adlı teziyle doktorasını Marmara Üniversitesinde bitirdi (2001). Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde 2005 yılında Yrd. Doç. Dr. 2006 Yılında Doçent oldu. 2007 yılında Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Orta Çağ kürsüsüne öğretim üyesi olarak atandı. Aynı üniversitede Profesör oldu (2011). 2014 yılından bu yana Selçuklu Araştırmaları Merkezi (SÜSAM) Müdürlüğü yapmaktadır.
Evli ve üç çocuk babasıdır. Arapça, İngilizce ve Fransızca bilmektedir.).

Kitapları
---------

1. Beytü’l-Hikme, İnsan Yayınları, İstanbul 1996.
2. İslamın İlk Üç Asrında Toprak Sistemi, Kitabevi Yayınları İstanbul 2003.
3. Siyah Öfke; Orta Çağ İslam dünyasında Zenci Kölelerin İsyanı, Çizgi Kitabevi Konya 2005.
4. İslam’ın Dört Çağı: Bir Dönemlendirme Denemesi, Konya 2011.

Uzmanlık alanları
-----------------

1. Orta Çağ Tarihi
2. Erken İslam Tarihi
3. Selçuklular

Kaynakça
--------

1. 1 2  [Konya Ansiklopedisi,cilt 3, sayfa 40.]
2. ↑  [Selçuk Üniversitesi  4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.]
3. ↑  "Beytü'l-Hikme– Mustafa Demirci". insan yayınları. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2015.
4. ↑  "İslam'ın İlk Üç Asrında Toprak Sistemi". Kitabevi Yayınları. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2015.
5. ↑  "Siyah Öfke – Mustafa Demirci". çizgi yayınevi. 2 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2015.

Dış bağlantılar
---------------

1. 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
2. 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. 21 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Odeki Kalesi** (Gürcüce ოდეკის ციხე), **Aşağı Odeki Kalesi** ve **Aşağı Odik Kalesi** olarak da bilinir, Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adı Odeki olan Aşağıserdarlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Bu yapı 2017 yılında "Katıklı Kalesi" adıyla tescil edilmiştir.

Tarihçe
-------

Odeki, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesindeki köylerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli *Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan* adlı Osmanlı tahrir defterinde bu köyün 611 haneden oluşan büyük bir yerleşim olduğu görülmektedir. Köyde varlığı bilinen iki kaleden biri olan Odeki Kalesi, Osmanlı döneminden önce Gürcüler tarafından inşa edilmiştir. Odeki Kalesi veya Aşağı Odeki Kalesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında "Katıklı Kalesi" adıyla korumaya alınmıştır. Koruma kararında kalenin Orta Çağ Gürcü mimari üslubuna göre yapılmış olduğu belirtilmiştir.

Mimari
------

Aşağı Odeki Kalesi veya Odeki Kalesi, Aşağıserdarlı köyünün bugün Kale adını taşıyan mahallesinde yer alır. Kireç harcı kullanılarak kaba yonu taşlarla inşa edilmiştir. Bir kayalığın üzerinde yer alan Odeki Kalesi'nin (35 ×10 m), kayanın morfolojisine uygun biçimde dikdörtgen plan üzerine inşa edilmiştir. Büyük bölümü ayakta ve sağlam olan kalenin duvarlarının yüksekliği 15 metreyi bulur. Kale duvarlarındaki mazgal izlerinden buranın iki katlı bir yapı olduğu anlaşılmaktadır. Kalenin ayrıca dış surlarının bulunduğu günümüze ulaşan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kalenin hemen girişinin yanında bulunan ve şapel olarak nitelenen Odeki Kale Kilisesi büyük ölçüde ayaktadır. Kilisede Gürcü alfabesinin Nushuri karakteriyle yazılmış Gürcüce yazı bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 142-143. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
2. 1 2 3  "T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Kararı", 15.12.2017, Karar no: 2938."
3. ↑  *Tao* (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
Riegelmine 43.
**Riegel mine 43** veya (**Sprengriegel**/**R.Mi. 43**) II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından geliştirilen ve kullanılan çelik kasalı bir tanksavar mayınıdır. Mayın uzun kalın dikdörtgen yapının alt ve üst kısmında metal tabla ve bunların arasındaki metal bir kutu içerisindeki patlayıcı maddeden oluşmaktadır. Mayının zıt uçlarında iki adet ZZ42 fünye bulunmaktaydı. Ayrıca ilave olarak üst fünyede takılmaktaydı. Mayın İtalyan yapımı B-2 mayınına benzemektedir. Diğer bir model olan **Riegel mine 44** ise farklı bir fünye ile üretilmiştir. Mayın 1943 ile 1945 yılları arasında toplamda 3,051,400 adet üretilmiştir.

Mayın bir kez kurulduktan sonra etkisiz hale getirmek imkânsızdır. Bunda mayın üzerinde bulunan üç adet tuzaklama fünyesi ile kötü hava şartlarından ötürü korozyona uğrayan fünye kabloların etkisi büyüktür.

Mayın daha sonra Mısır ve Libyada kullanılmıştır.

Özellikleri
-----------

* Ağırlığı: 9.3 kg
* Patlayıcı ağırlığı: 4 kg TNT
* Uzunluğu: 800 mm
* Genişliği: 95 mm
* Yüksekliği: 120 mm
* Çalışma basıncı: Kararsız - merkezde 360 kg,uçlarda 180 kg.

Ayrıca bakınız
--------------

* Mayın
* Tanksavar mayını
* Kara mayınları listesi

Kaynakça
--------

* *Jane's Mines and Mine Clearance 2005-2006*
* *TM-E 30-451*

| * g
* t
* d
II. Dünya Savaşı sırasında üretilen Alman mayınları |
| --- |
| Tanksavar mayınları | Riegel mine 43/Riegel mine 44 -- Hohl-Sprung mayını 4672 -- Panzer stab 43 - Tellermine 29 -- Tellermine 35 -- Tellermine 42 -- Tellermine 43 -- Topfmine |
| Anti Personel Mayınları | S-Mine 35 -- S-Mine 42 -- S-Mine 44 -- Glasmine 43 |
Rustavi köyünün genel görünümü
**Rustavi** (Gürcüce: რუსთავი; *okunuşu*: "rustavi"), Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Aspindza Belediyesi'nde bir köydür. Kura Nehri'nin sağ yakasında, deniz seviyesinden 1.040 metre yükseklikte yer alır. Aspindza kasabasına 16  km uzaklıktadır. Rustavi, aynı adlı *temi*nin merkezidir.

Ünlü Gürcü şair Şota Rustaveli'nin bu köyde doğduğu kabul edilir ve her yıl burada "Şotaoba" adı altında şenlik düzenlenmektedir.

Tarihçe
-------

Rustavi, "kanal" anlamındaki "ru" (რუ) ile baş anlamındaki "tavi" (თავი) kelimelerinden oluşan Gürcüce bir tamlamadır ve "kanal başı" anlamına gelir. Rustavi, tarihsel Gürcü coğrafyasında yaygın bir yer adıdır.

Tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Mesheti bölgesinde yer alan Rustavi'nin 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer alması, eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlılar Rustavi'yi, bu bölgede birleşik Gürcistan Krallığı'nın yerini alan ve bir Gürcü devleti olan Samtshe-Saatabago'dan 1578'de ele geçirdi. Osmanlı idaresinin Rustav (روستاو) olarak kaydettiği köy, söz konusu Osmanlı mufassal deftere göre Ahısha livasının Aspinza nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde, Osmanlı idaresinin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi veren 6 hane yaşıyordu. Hane reislerinin adları buranın Hristiyan Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir. Köyde buğday, arpa, çavdar, darı tarımı ile arıcılık ve şarapçılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Rustavi'de bir adet de değirmen bulunuyordu.

Rustavi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda imzalanan Edirne Antlaşması'yla, Gürcistan'ı ilhak etmiş olan Rusya İmparatorluğu'na bırakıldı.

Rustavi köyünün 2,5 km doğusunda, kayalık bir tepeden Orta Çağ'dan kalma bir kule bulunmaktadır. Harç kullanılarak inşa edilmiş olan kule günümüzde yıkık haldedir.

Nüfus
-----

Rustavi'de 2014 yılı verilerine göre 427 kişi yaşıyordu. Nüfusun çoğunluğu Gürcülerden oluşuyordu.

| Yılı | Nüfus |
| --- | --- |
| 2002 | 438 |
| 2014 | 427 |

Kaynakça
--------

1. ↑  ""Halk Şenliği - Şotaoba"". 10 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2021.
2. ↑  "*Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan* (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; I. cilt (1947) s. 140, II. cilt (1941), s. 141, III. cilt (1958) s. 196". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2021.
3. 1 2  *Samshe-Cavaheti* (Gürcüce), Yazarlar (Dali Nikolaişvili, Davit Sartania, Avtandil Ucmacuridze, Lamzira Lağidze, Vaja Trapaidze, Tinatin Nanobaşvili), Tiflis, 2016, s. 193 26 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8626-7]
**Sananesi Kalesi** (Gürcüce: სანანესის ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı ve eski adı Sananesi olan Yarbaşı köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kaledir. Köyün bugünkü adından dolayı Yarbaşı Kalesi olarak da adlandırılmaktadır.

Tarihçe
-------

Kalenin bulunduğu Sananesi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün adı Gürcü kişi adı ise, Sanano'dan (სანანო) gelir. Bu dönemden kaldığı tahmin edilen kale, 2017 yılında taşınmaz kültür varlığı ve sit alanı olarak tescillenip koruma altına alınmıştır.

Mimari
------

Sananesi Kalesi, bugünkü yerleşimin kuzeydoğusunda oldukça sarp bir kayalığın üzerinde, yığma moloz taş ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Günümüzde kaleye sadece güney yönünden tırmanılarak çıkılabilmektedir. Orta büyüklükteki kalenin sur duvarları, üzerinde yer oldığı kayanın kıyısı boyunca uzanır. Kalenin duvarları iki uç kısımda oldukça sağlam kalmıştır. Günümüze ulaşan duvarların yüksekliği 8 metreyi bulur. Duvarların iç kısmında taşıyıcı unsur olarak ahşap hatıllar kullanıldığı izlerinden anlaşılmaktadır. Sananesi Kalesi'nin bir kulesi olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kalenin içinde bir adet su sarnıcı bulunmaktadır. Kalenin eteğindeki yerleşim yerinde inşaat kazılarında çömlek parçaları ve insan kemikleri ortaya çıkmıştır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 203. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
2. 1 2 3  ""Tescil Kararı" - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu" (PDF). 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Temmuz 2023.
3. ↑  *Tao* (თაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 797. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
**Tiiu Kirsipuu** (d. 29 Ekim 1957, Tartu), Estonyalı bir heykeltıraştır.

Kirsipuu'nun eserleri, birkaç santimetrelik madeni paradan 8 m uzunluğunda bir heykele kadar uzanmaktadır.Eserlerinde hem gerçekçi hem de soyut bir form çözümü vardır ve fikirlerini gerçekleştirmek için birçok malzeme kullanır.

En ünlü eserleri arasında; Tartu'daki Oscar Wilde ve Eduard Vilde'nin bir heykeli yer alıyor.

Hayatı
------

Tallinn'de bulunan *Buzdan Su Ejderhası* *Heykeli* (2012)
Tiiu Kirsipuu, 1965–1975 yıllarında Tartu'daki Miina Härma Ortaokulu No. 2'de ve liseyi 1975–1976 yıllarında Tallinn 46'da okudu.1983 yılında Estonya Ulusal Sanat Enstitüsü'nden heykel bölümünden mezun oldu.

1983–1987'de Nõmme Öncüleri Evi'nde heykel çemberini yönetti, 1987–1993 serbest sanatçılık yaptı, 1993-2003 yılları arasında Estonya Sanat Akademisi'nde ve 2003'ten itibaren öğretim görevlisi olarak çalıştı. –2019, Tallinn Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak göreve başladı.2019 yılından beri Tallinn'de serbest sanatçı olarak çalışmaktadır.

Estonya, Finlandiya, Almanya, Hollanda, Fransa, Çin, Rusya ve Belçika'da kişisel sergiler açmış, yurtiçi ve yurtdışında çok sayıda karma sergiye katılmıştır.Kirsipuu birçok uluslararası heykel sempozyumu ve yarışmasına katılmış, kar ve buzdan heykeller yapmıştır.Ayrıca birçok anıt plaket, ödül ve hatıra heykeli tasarlamıştır.

Kirsipuu, Sagadi Uluslararası Ahşap Heykel Sempozyumu'nun organizatörlüğünü yaptı.

1987'den beri Estonya Sanatçılar Birliği'nin üyesidir ve aynı zamanda Estonya Heykeltıraşlar Derneği'ne de üyedir.

2004 yılında Kivisild'in restorasyon çalışmaları için bronz bir model yaptı.

2012 yılında Rein Raamat'ın "Tiiu Kirsipuu'nun Başarısı" adlı eserinde yer aldı.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0004 9947 2808
* LCCN: n2018006675
* VIAF: 671149544564700490000
* WorldCat: lccn-n2018006675

 |
**Güzelöz**, eski ismi **Mavrucan**, Kayseri ilinin Yeşilhisar ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
-------

Kapadokya bölgesinde, eski bir rum köyü olup, köyün Cumhuriyet döneminden önce kullanılan adı Mavrucan' dır. 1959 yılı itibarıyla yerleşim yerlerinin Türkçe isim almasını zorunlu kılan yasa ile köyün adı [[Güzelöz]] olarak değiştirilmiştir (10 Haziran 1949 gün ve 5442 sayılı İller İdaresi Kanunu’nun, 11 Mayıs 1959 gün ve 7267 sayılı kanunla değiştirilen 2. maddesine eklenen bir fıkra uyarınca, İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan bir komisyon tarafından, Türkiye genelinde 12 binin üzerinde köy adı değiştirilmiştir). Mavrucan Deresi'nin de bulunduğu tarıma ve hayvancılığa uygun [[vadi]]de kurulmuş bir köydür.

Köy eski bir Rum yerleşim yeridir. Rumlar 1920'li yıllara kadar bölgede varlıklarını sürdürmüşlerdir. Rumların yaşadığı dönemde özellikle üzüm tarımının ve şarapçılığın gelişmiş olduğu, günümüze kadar kalan bağlardan ve kaya oyma şaraphanelerden anlaşılmaktadır. Bölgedeki kiliseler, gizli geçitler ve "pörekler (gizlenme alanları) mahallenin, Hristiyanlığın Anadolu'da yayılmaya başladığı dönemlerden itibâren yerleşim alanı olarak kullanıldığına işâret etmektedir. Mahallede Hristiyanlığın ilk yıllarına ait otuza yakın kilise vardır. Kiliseler ve içindeki resimler zaman içerisinde tahribata uğramış olmakla birlikte, görülmeye değer turistik zenginlikler içermektedir.

Mahallede Türk yerleşiminin 19. yy'ın ortalarından itibaren başladığı bilinmektedir. Köy 19. yy'ın ikinci yarısından itibaren özellikle Kırşehir-Çiçekdağı bölgesinden yoğun göç almıştır. Ayrıca hayvancılığa elverişli doğası nedeniyle Yeşilhisar (Karahisar) ve civarından da göç almıştır.

Kayseri, Niğde ve Nevşehir illeri kavşağında bulunan köy, önceleri İncesu ilçesine, Yeşilhisar ilçe olduktan sonra ise Yeşilhisar'a bağlanmıştır.

Coğrafya
--------

Kayseri iline 84, Yeşilhisar ilçesine 18 km uzaklıktadır.

Nüfus
-----


| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- |
| 2010 | 387 |
| 2000 | 458 |
| 1990 | 572
  |
| 1985 | 606 |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2016.
2. ↑  "GÜZELÖZ MAHALLESİ NÜFUSU, YEŞİLHİSAR KAYSERİ". *www.nufusune.com*. 17 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2021.

Dış bağlantılar
---------------

* YerelNET 23 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Yeşilhisar mahalleleri |
| --- |
| 
* Akköy
* Araplı
* Başköy
* Beyleryukarı
* Büğet
* Çadırkaya
* Camikebir
* Cumhuriyet
* Derbentbaşı
* Doğanlı
* Erdemli
* Fatih
* Fevzioğlu
* Gülbayır
* Güney
* Güzelöz
* İçmece
* İdris
* Kaleköy
* Karacabey
* Kavakköy
* Kayadibi
* Keler
* Keşlik
* Köşk
* Kovalı
* Kuşçu
* Kuzey
* Mahmudiye
* Musahacılı
* Ovaçiftlikköy
* Soğanlı
* Yavuz Selim
* Yenişehir
* Yeşilova

 |
**Kisporeti Kalesi** veya **Vejangeti Kalesi** (Gürcüce: ქისპორეთის ციხე veya ვეჟანგეთის ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli kasabasına bağlı Demirçubuk (Sapaneti) mahallesinde Orta Çağ'dan kalma kaledir. Tarihsel kaynaklarda Vejangeti Kalesi olarak geçer. Kalenin bulunduğu Demirçubuk mahallesi 2002 yılından önce Bahçeli (eski adı Kisporeti) köyüne bağlı olduğu için Kisporeti Kalesi, Bahçeli Kalesi olarak da adlandırılmaktadır.

Tarihçe
-------

Kisporeti Kalesi, eski adı Kisporeti (ქისპორეთი / ქისფოროთი) olan bugün Bahçeli köyünün 2,4 kilometre kuzeybatısında, Parhali Deresi'nin sağ kıyısında Gürcü Bagrationi hanedanı tarafından inşa edildiği tahmin edilmektedir. Tarihsel Tao bölgesindeki bu yerleşim ve kaleyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli ve *Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Kisporeti köyü Tortum sancağının Pertekrek nahiyesine bağlıydı ve nüfus 24 haneden oluşuyordu. Osmanlılar Gürcülerden ele geçirdiği ve köyle aynı adı taşıyan kaleyi onarmış ve kullanmışlardır. Kisporeti Kalesi 2001 yılında kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.

Mimari
------

Kisporeti Kalesi, Parhali Deresi'nin sağ kıyısında, Sapaneti (Demirçubuk) mahallesinin yakınında yüksekçe kayalık bir tepenin üzerinde kireç harcı kullanılarak moloz taşlarla inşa edilmiştir. Sur duvarları bir kısmı ayakta olan kale, orta büyüklükte (21 × 18 m) bir yapıdır. Kalenin bir adet kulesi bulunmaktadır. Türkçeye Kisporot Kalesi şeklinde girmiş olan yapı, birkaç kez onarılmış ve Osmanlı döneminde de kullanılmıştır. Kalenin kareye yakın bir forma sahip olan kulesi (3,32 x 3,10 m) kuzey tarafta, kapısı ise güney tarafta yer alır. Surlar üzerinde dikdörtgen formlu burçlar bulunmaktadır. Güneydoğu köşesinde bir su sarnıcı bulunmaktadır. Kalenin yüksekçe kulesi günümüzde de ayaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  *Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu* (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 281, ISBN 9789941478178.
2. ↑  *2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 100 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
3. 1 2 3  ""Bahçeli Köyü Kalesi - Artvin" - Türkiye Kültür Portalı". 19 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2023.
4. ↑  *Tao* (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 100. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
5. ↑  Taner Artvinli, *Yusufeli Külliyâtı*, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 136, ISBN 9786058624818.
**Özgür Sanat Lisansı** (kısaltması: FAL, İngilizce:**Free Art License** ya da **Licence Art Libre**); copyleft (koruyucu lisans) ilkeleri doğrultusunda sanat eserlerinin özgürce dağıtımı, çoğaltımı, değiştirilmesi ve paylaşımını gözeten bir lisanslama modelidir.

Özgür Sanat Lisansı, Temmuz 2000'de Paris merkezli iki önemli modern sanat sitesi olan Accès Local ve Public'in arayışları sonrasında doğdu. Fransız hukukçuları Mélanie Clément-Fontaine ile David Geraud'un destekleri ve Isabelle Vodjdani ve Antoine Moreau isimli sanatçıların çabalarıyla geliştirildi.

Özgür Sanat Lisansı, aralarında GNU simgesinin de bulunduğu pek çok önemli logo, simge seti ve dijital sanat çalışmasında kullanılmaktadır.

Özellikler
----------

Özgür Sanat Lisansı söz konusu eserin kullanımının bedava olduğu anlamına gelmez. Gerçek ya da tüzel kişiliklerin sanat eserlerini kopyalama, çoğaltma, yeniden dağıtma hakları ile eserden faydalanmalarını lisansın ekindeki koşullar doğrultusunda (ücretsiz ya da belli bir telif ödemesi karşılığında) düzenler.

Başlangıçta Fransız hukuk sistemi doğrultusunda geliştirilen Özgür Sanat Lisansı, ilerleyen sürümlerde Uluslararası Bern Konvansiyonu'na uygun hale getirildi. Avrupa Birliği üye ülkeleri ve Türkiye tarafından imzalanan ve Bern Konvansiyonu'nun son revizyonu olan 1971 tarihli Paris Anlaşması, TBMM tarafından usulüne uygun bir biçimde onaylanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesinin 5. fıkrası gereği, usulüne uygun şekilde yürürlüğe konmuş uluslararası sözleşmeler kanun hükmündedir. Bu sebepten ötürü Bern Konvansiyonu'nun hükümlerine uyumlu olarak hazırlanan bu lisans sözleşmesi Türk hukuk sisteminin konu ile ilgili mevzuatına aykırı bile olsa ülkede geçerlidir ve lisans ile haklarını korumaya alan eser sahibi, lisansa aykırılık söz konusu olduğu zaman bu aykırılığın giderilmesi için hukuki koruma yollarına başvurabilir.

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Free Art License*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. ↑  "Web arşivi - LAL 1.3". artlibre.org. 2 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2015.
2. 1 2  "Web Arşivlerinde PardusWiki". 1 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2011.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site
**Totensonntag** (*Ölüler günü*, motamot çevirisiyle *Ölüler pazarı*), **Ewigkeitsonntag** (Sonsuzluk pazarı) veya **Totenfest**, İsviçre ve Almanya'da inançlı olarak ölenleri anmaya ayrılmış bir Protestan dini günüdür. Liturjik yılın son pazar gününe denk düşer.

Tarihçe
-------

Liturjik yılın geliştirildiği Orta Çağ'da

1816'da Prusya Kralı III. Friedrich Wilhelm, Prusya idaresindeki Lüteran kiliselerinde Adventten önceki son pazar gününün ölülerin anısına ayrılmasını zorunlu kılan bir genelge yayınladı. Almanya'daki diğer Lüteran kiliseleri de bu kararı takip etti.

ABD'deki bazı Protestan kiliselerinde de Totenfest vardır.

Totensonntag, Almanya'nın eyaletlerinde koruma altına alınmıştır. Eyalet yasaları bu günü yas ve anma günü olarak veya bir çeşit "sessiz gün" adıyla tanımaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  RGG, 3.
2. ↑  "Totenfest." "Archived copy" (PDF). 17 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4140801-9

 |
Alligator
**Aligator**, Alligatoridae familyasına ait bir timsah türü. Aligator, sıcak bölgelerdeki akarsularda yaşayan, timsahlar takımından iri yapılı, kalın ve kabuksu derili sürüngen türü. Gündüzleri dinlenir, çoğunlukla gece avlanırlar. Gözbebekleri dikey olduğundan gece de iyi görürler. Aligatorlar renk körüdür.

Köken bilimi
------------

"Aligator" sözcüğü Türkçeye İngilizce "alligator" sözcüğünden geçmiştir. İngilizceye ise İspanyolca kertenkele anlamındaki "el lagarto" sözcüğünden geçmiştir. Timsah sözcüğü köken olarak Arapça bir sözcüktür.Peçenekler, Kumanlar, Kıpçaklar, Basmıllar, Oğuzlar, Karluklar, Türgeşler, Hazarlar, Göktürkler, Uygurlar, Tuna Bulgarları, Kimekler timsaha Alavan demişlerdir.

Fiziksel yapı
-------------

Aligatorlar küt, yuvarlak ağız yapıları ile timsahlardan ve gavyallerden ayırt edilirler.

İki alt türü vardır
* Amerika aligatörü (*Alligator misisipiensis*)
* Çin aligatörü (*Alligator sinensis*)

Üreme
-----

Yumurtayla çoğalırlar. Çiftleşmeden sonra dişi, kıyıdaki bir kumlukta açtığı çukur içine kaz yumurtası iriliğinde 50 kadar yumurta yumurtlar. Yumurtaların üzerini kumla örterek yakınlarında nöbet bekler. Ara sıra bu süre üç ayı bulur. Dişi bu sürede hiçbir şey yemediğinden kilo kaybeder. Ara sıra erkek de dişinin yakınına gelir. Ama dişisini beslemeyi akıl edemez. Yavrular, yumurta kabuğunu kırmaya hazır olunca 20 metre kadar uzaklıktan duyulan sesler çıkararak annelerini yardıma çağırırlar. Dişi, kumları açarak yumurtalardan yavruların çıkmasına yardım eder.

İnce derili yavrular büyük bir titizlikle tek tek annenin ağzında su kıyısına taşınır. Bakıma muhtaç yavrular altı ile sekiz haftalık bir süre içinde anne ve baba tarafından dış tehlikelerden büyük bir dikkatle korunur. Yırtıcı kuşlar ve vahşi memeliler aligator yavrularına düşkündür. Yavrular kendilerine bakacak duruma gelince anne ve babalarından uzaklaşarak kendilerine yeni av sahaları ararlar. Büyük aligatorlardan uzak olmak zorundadırlar. Hatta bazen sonraki karşılaşmalarda anne ve babalar yavrularını tanıyamamakta, onlara av gözüyle bakmaktadır. Yavrular, balık yumurtaları, salyangoz ve su böcekleriyle beslenirler.

Ayrıca bakınız
--------------

* Timsah
	+ Krokodil
	+ Gavyal
* Nil timsahı
* Amerikan timsahı

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12258481p (data)
* GND: 4293961-6
* LCCN: sh85003688
* NARA: 10647630
* NKC: ph885332
* NLI: 987007293916705171

 |
**Lisgavi Kalesi** (Gürcüce: ლისგავის ციხე), **Liskavi Kalesi** ve **Aşağı Lisgavi Kalesi** olarak da bilinir, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adı (Aşağı) Lisgavi olan Çamlıca'da Orta Çağ'dan kalma bir kaledir.

Tarihçe
-------

Lisgavi bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tano'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar, 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdikten sonra, Tortum sancağına bir nahiye olarak bağlamıştır. Lisgavi nahiyesi, bu sancağın beş nahiyesinden biriydi ve 15 köyden oluşuyordu. Bu köylerden biri boşalmış ve kalan köylerde toplam 937 hane bulunuyordu ve 1574 yılında sadece on hane Müslüman olmuştu. Lisgavi Kalesi'nin Gürcülerden kaldığı ve bu nahiyenin merkezi olduğu anlaşılmaktadır.

Mimari
------

Lisgavi Kalesi, eski adı Lisgavi olan Çamlıca mahallesinin 300 metre kuzeyinde yer alır. Kale, ulaşımı hayli zor sarp kaya üzerinde inşa edilmiş olup boyu 12 metreye ulaşan surları bu kayanın dış hatları boyunca dolanır. Orta büyüklükte bir yapı olan kale, moloz taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Yüksek duvarlarında pencereler bulunmaktadır. Kalenin bir burcu olduğu kalan kısımlarından anlaşılmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  *2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 194. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
2. ↑  *Tao* (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 92-94. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
3. ↑  *2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 199. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7