|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Sansür** |
|  |
| Medyada
* Yasaklı kitaplar
* Yasaklı filmler
* Yeniden kurgulanan film
* İnternet
* Müzik
* Basın
* Radyo
* Düşünce
* Konuşma ve ifade
* Yasaklı video oyunları
 |
| Metotlar
* Bip
* Kitap yakımı
* Yayın geciktirme
* Soğutma etkisi
* Özetleme
* Gizli sessizlik anlaşması
* İçerik filtreleme programı
* Hüsnütabir
* Temizleme
* Gag order
* Heckling
* Hafıza deliği
* Gazete hırsızlığı
* Mozaikleme
* Posta
* Ön kısıtlama
* Propaganda modeli
* Saptırımcılık
* Sınıflandırma ve Redaksiyon
* Otosansür
* Konuşma kanunu
* Stratejik davalar
* Sözlü saldırı
* Aklama
* Sansür bandı
 |
| İçerik
* Kurumsal
* Politik
* Dinî
* İdeolojik
* İfade suçu
* Nefret söylemi
* Taraflı medya
* Muhalif baskısı
 |
| Ülkeye göre
* Almanya
	+ Nazi
	+ Demokratik Cumhuriyet
	+ Federal Cumhuriyet
* Amerika Birleşik Devletleri
* Avustralya
* Azerbaycan
* Bangladeş
* Beyaz Rusya
* Bhutan
* Birleşik Krallık
* Bolivya
* Brezilya
* Cezayir
* Çek Cumhuriyeti
* Çin
	+ Hong Kong
	+ denizaşırı
* Danimarka
* Ekvador
* Eritre
* Ermenistan
* Filipinler
* Finlandiya
* Fransa
* Güney Kore
* Hindistan
* Honduras
* Irak
* İran
* İrlanda
* İspanya
* İsrail
* İsveç
* İtalya
* Jamaika
* Japonya
* Kanada
* Kuzey Kore
* Küba
* Malezya
* Maldivler
* Meksika
* Myanmar
* Nijerya
* Pakistan
* Paraguay
* Polonya
* Portekiz
* Romanya
* Rusya
	+ Sovyetler Birliği
	+ Rusya İmparatorluğu
* Samoa
* Sırbistan
* Singapur
* Somali
* Sri Lanka
* Suudi Arabistan
* Tayland
* Tayvan
* Tunus
* Türkiye
* Ukrayna
* Venezuela
* Vietnam
* Yeni Zelanda
 |

**Bolivya'da sansür**, Bolivya'nın yerli nüfusu ile Avrupa kökenli zengin nüfus arasında yıllarca süren çatışmalara dayanmaktadır. Bolivya 1982'de demokratikleşene kadar medya sıkı bir şekilde kontrol ediliyordu. Evo Morales'in seçilmesinden bu yana, özgürlük evi2 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. tarafından kısmen özgür olarak nitelendirilen sansür, basın özgürlüğü konusunda 53/100 puanla (0 en özgür ve 100 en az özgür) yıllar içinde arttı. Evo Morales hükûmeti o zamandan beri medyayı kontrol etmeye ve onun lehine düzenlemeye çalıştı. "Şubat 2016'da seçmenler, Morales'in dördüncü dönem için aday olmasına izin verecek bir referandumu reddettiler. Oylama, yaygın olarak, referandumun yenilgisinden sorumlu göründüğü medyayı çökertme girişimiyle karşılık veren cumhurbaşkanına bir azarlama olarak görüldü. Oylamadan kısa bir süre sonra hükûmet, İletişim Bakanlığı bünyesinde hükûmetin çevrimiçi topluluklarla etkileşimlerini koordine etmekle görevli bir organ olan Sosyal Ağlar Genel Müdürlüğü'nü kurdu. Bu misyon, hükûmet dostu mesajları çevrimiçi olarak yayma ve sosyal medyada hükûmeti eleştirenlerle genellikle agresif bir şekilde iletişim kurma çabalarını içerir.

Yetkililer ayrıca, çevrimiçi satış noktalarına daha fazla düzenleme getirecek bir çift önlem önerdi, ancak bunlar hiçbir zaman uygulanmadı. Ek olarak, Haziran ayında Bolivya, özgür, sansürsüz internet hakkını onaylayan BM İnsan Hakları Konseyi kararını reddeden Venezuela ve Küba dahil 16 diğer ülkeye katıldı."

Medya
-----

### Film

Bolivya'daki ve diğer Latin Amerika ülkelerindeki film ve belgesel yapımcıları, film oluşturarak geçimini sağlamak, filmleri için yeterince büyük bir izleyici bulmak ve filmlerini etkili ama saldırgan olmayacak şekilde yapmak için mücadele ediyor. Bolivya ve Arjantin'de film yapımcıları, film ve sansür yasaları nedeniyle ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Uç noktada, Bolivya'daki belgesel film yapımcıları, filmlerinde Morales'i karaladıkları için tutuklandılar.

### Radyo

Bolivya'da, ülkenin geleneksel siyasi gruplarıyla bağlantıları olan güçlü, varlıklı aileler radyo istasyonlarının çoğunluğunu (yaklaşık yüzde 80'ini) kontrol ediyor, ancak hala yerel kuruluşlar hükûmet veya diğer gruplar tarafından yönetilen bir avuç istasyon var. Bağımsız topluluk istasyonları, toplam radyo istasyonu sayısının yaklaşık yüzde dördüdür. Bu istasyonlar, Morales'in başkan olmasıyla popülerlik kazanıyor ve bu istasyonlar, yerli topluluklar arasında genel olarak daha popüler. Marjinal toplulukların kendi kimliklerini ve diktatörlerden hoşlanmadıklarını ifade etmelerinin bir yolu olarak hizmet etme geçmişleri var. Yasal olarak insanlar herhangi bir konuyu konuşma ve tartışma özgürlüğüne sahipken, bunun farkındalığı ve kabulünün topluluklar arasında yayılması zaman alıyor.

### Gazete

Tarihsel olarak, Bolivya'daki gazeteler, mevcut ve geçmiş siyasi liderliğe meydan okumak amacıyla siyasi muhalefetin kökeni ve sesi olmuştur. Yine de Bolivya'da bir gazete yayınlamakla ilgili birçok zorluk var, çünkü siyasi liderliğe meydan okumak, yüksek düzeyde iş güvenliği ve güvenli bir gelire yol açmıyor. Gazeteciler daha iyi çalışma koşulları, iş eğitimi, medyanın özgür, hükûmet ve mali kaygılar tarafından sınırlandırılmamış olmasını istiyorlar. Okuryazarlık düzeyi düşük bir ülkede olduğu için gazeteler için çok az imkan var. Bu gazeteler, devletin eylemlerinden korkmak için çizgiyi fazla aşmamaya dikkat etmelidir. Bu ortam, gazetecilerin kendi kendini sansürlemesine ve mevcut siyasi liderlere ve onların partilerine karşı önyargılı olan, devlet tarafından yönetilen medyanın yaygınlaşmasına yol açar. Gazetecilere yönelik saldırı sayısı daha az olsa da, hala mahkeme sisteminde yollarını bulmayı bekleyen birçok dava var. İnternet erişimindeki kademeli iyileşmeler, Bolivya'da gazete ve medya için yeni ortamlara ve fırsatlara yol açacaktır.

Yasal
-----

### Irkçılık karşıtı yasa

Morales, Avrupa kökenli Bolivyalılar ile yerli Bolivyalılar arasındaki tarihsel ırkçı iletişimin bir sonucu olarak, yerli toplulukları korumak amacıyla ırkçı medyanın yayınlanmasını engelleyen bir ırkçılık karşıtı yasa yarattı. Yasayı eleştirenler, ırkçılığın, hükûmetin gevşek bir şekilde ırkçı malzeme olarak tanımladığı şeyleri yayınlayan medya kuruluşlarını kapatmasına izin verecek şekilde kötü tanımlandığını söylüyor. Bu belirsizlik, hükûmetin bir grup insanı korurken farklı bir grubu, medya kuruluşlarını baskı altına aldığı anlamına geliyor. Seçkinler, bu yasanın güçlerini ve kontrollerini kaybetmelerine neden olacağından korkuyorlar.

### Sosyal medya takibi

Geçtiğimiz birkaç yıl içinde Morales, sosyal medyayı sansürleme olasılığından bahsetti ve tweet attı, ancak güçlü bir muhalefetle karşı karşıya kaldı ve planı iptal etti. Bu fikri, Morales'in zorbalık veya itibarına tehdit olarak gördüğü tweetlerden kaynaklanıyordu. Muhalefetin durumu, hükûmetin sosyal medyayı sansürlemek ve ondan korkmak yerine kullanması ve kucaklaması için çok daha fazla olası fırsat olduğu idi. Ayrıca, önerilen sosyal medya düzenleme yasasının ırkçılık karşıtı yasanın muğlak ve geniş diline benzeyeceğinden de korkuyorlardı; bu da, yazdıklarının ırkçı olarak etiketleneceğinden korktukları için insanları otosansüre zorladı.

### Yargı rolü

Yıllar geçtikçe Evo Morales sansüre ve insanların söylediklerini kontrol etmeye eğilimli hale geldikçe, bağımsız medyayı çıkarmak için ekonomik, yasal ve politik araçları kullanmaya başladı. Anayasada basın özgürlüğü varken, Morales düşmanlarına karşı hareket etmeye devam ediyor. Sürekli olarak mahkeme sistemi, Morales'in öne sürdüğü suçlamaları bozuyor.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  "Between Hashtags and Memes, Bolivian Leaders Push for Social Media Regulation". *Global Voices Advocacy*. 14 Mart 2016. 15 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2016.
2. 1 2 3 4 5  Whitten-Woodring, Jenifer; Van Belle, Douglas A. (2014). *Historical Guide to World Media Freedom: A Country-by-Country Analysis: Bolivia: 1948–2012*. CQ Press. ss. 83-86.
3. ↑  "Bolivia". *freedomhouse.org* (İngilizce). 20 Nisan 2017. 10 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2019.
4. ↑  Ross, Miriam R. (1 Kasım 2010). "Audiovisual laws and legal intervention in South American cinematic culture". *International Journal of Cultural Policy*. **16** (4): 418-432. doi:10.1080/10286630903383246. ISSN 1028-6632.
5. ↑  "Bolivia | Country report | Freedom of the Press | 2012". *freedomhouse.org*. 6 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2016.
6. ↑  Lupien, Pascal (2013). "The Media in Venezuela and Bolivia Attacking the 'Bad Left' from Below". *Latin American Perspectives*. **40** (3): 226-46. doi:10.1177/0094582X13476004.
7. 1 2 3 4 5  Martín, Juan Ramos; Matos, Ángel Badillo (1 Temmuz 2013). "Public Policy and Community Radio in Bolivia". *Journal of Radio & Audio Media*. **20** (2): 251-272. doi:10.1080/19376529.2013.823969. ISSN 1937-6529.
8. 1 2 3  O'Connor, Alan (1990). "The Alternative Press in Bolivia and Ecuador: The Examples of Aquí and Punto de Vista". *The Howard Journal of Communications*. **2** (4): 349-356. doi:10.1080/10646179009359728.
9. 1 2  "More than half of Bolivian journalists have suffered censorship and self-censorship". *Knight Center for Journalism in the Americas*. 18 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2016.
10. 1 2 3 4 5 6 7  "Bolivia | Country report | Freedom of the Press | 2015". *freedomhouse.org*. 10 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2016.
11. 1 2 3  "Bolivia's Proposed Law Against Racism Raises Censorship Questions | Americas Quarterly". *www.americasquarterly.org*. 7 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2016.
12. 1 2  From Gloria Carrasco, for. "Bolivia weighs regulating social media - CNN.com". *CNN*. 27 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2016.