**Azerbaycan'da gıda endüstrisi**, ülkede tarımsal ham maddeleri uygun yöntemlerle işleyen, hazırlayan, muhafaza eden ve paketleyen bir sanayi dalıdır. Endüstriyel üretim hacmi ile ilgili olarak tarım (yiyecek, içecek ve tütün), diğer endüstriler arasında ilk sırada yer almaktadır.

Genel bakış
-----------

2014 yılında gıda istatistiği, tütün ürünleri ve içecek üretiminin 2,7 milyar manata ulaştığını göstermektedr. Bu dönemde petrol üretimi 2,6 milyar manat ile ikinci sırada yer aldı. Azerbaycan'da son on yılda tarım endüstrisinin hacmi ortalama 2,7 kat arttı. Genel olarak bu alanda 22 binden fazla kişi ve 631 işletme faaliyet göstermektedir. 2008 yılındaki küresel kriz sırasında işletme ve çalışan sayısı azalmasına rağmen 2012 yılında tersine bir eğilim gözlenmiştir. 2012 yılında 30'dan fazla yeni işletme ve 2.5 binden fazla iş yeri oluşturuldu. Ayrıca, gıda sektöründe kişi başına verimlilik 2003 2012 yılları arasında 1,7 kat arttı. Verimliliğin artmasının ana nedeni, yeni teknolojiye dayalı büyük işletmelerin oluşması olarak değerlendirilmektedir. Günümüzde konserve sebze ve meyve, şeker, un, ekmek, fırıncılık ve et ürünlerinin kendi kendine yeterlilik düzeyi % 90'ın üzerindedir.

Yakın zamanda kurulan işletmeler
--------------------------------

Son yıllarda gıda endüstrisinde bir dizi girişim başlatıldı. Girişimler, aşağıda belirtilmiştir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Kuruluş yılı | Fabrika | Üretim |
| 2003 | Kafkasya Konserve Bitki | Konserve sığır eti, reçel, komposto, havyar, turşu ve diğer konserve ürünleri |
| 2005 | Gabala Konserve Fabrikası | Saf meyve suyu, konsantre, püreler, reçeller, salamura ürünler, konserve ürünleri |
| 2006 | İmişli Şeker Fabrikası | Şeker |
| 2008 | Gabala Süt İşleme Fabrikası | Süt Ürünleri |
| 2012 | Tartar Sütü İşleme Fabrikası | Süt Ürünleri |
| 2014 | Kebele'deki Gilan Yemek Köyü | Şişelenmiş meyve suyu, buzlu çay, limonata, diğer alkolsüz içecekler, köpüklü ve durgun su |

Devlet desteği
--------------

2014 yılında 70 proje, Ulusal Girişimcilik Destek Fonu tarafından finanse edildi; 57 tanesi gıda üretim projesi kapsamındaydı.

* 152 bin ton kapasiteli 6 lojistik merkez
* 9 bin ton kapasiteli 3 lojistik merkezi ve 500 çiftçi dükkânı da dâhil olmak üzere 3 özel yeşil pazar
* 3 bin tondan fazla et kapasitesi 11 milyon damızlık ve 26,4 milyon pazarlanabilir yumurta kapasiteli 5 kümes hayvanı tesisi
* 2700 hayvana sahip 6 üreme kompleksi
* 6 büyük çiftlik
* 9 sera
* Günlük 97 ton kapasiteli 6 fırın
* Yıllık milyon ton üretim kapasiteli meyve ve sebze işleme fabrikası
* 25 bin ton işleme kapasiteli 2 süt fabrikası
* Yıllık 22 bin ton işleme kapasiteli un üretim tesisi
* 5 bahçe çiftliği
* Bir bağ
* Bir çay plantasyonu ve çay işleme tesisi

WorldFood Azerbaycan
--------------------

Azerbaycan, 2007 yılından itibaren her yıl Mayıs ayında Azerbaycan Uluslararası Gıda Endüstrisi Fuarı'na ev sahipliği yapmaktadır. Her yıl Azerbaycan, Rusya, Türkiye, Kazakistan, Belarus, İspanya, İtalya, Belçika, Yunanistan, Letonya, Macaristan, Sri Lanka, Meksika, Polonya, Ukrayna, Litvanya, Japonya gibi yaklaşık 20 ülkeden 150'den fazla ülke fuara katılmaktadır. Azerbaycan şirketleri, aktif olarak sergilere katılmakta ve daimi yerel katılımcıları bulunmaktadır: Gilan Holding, Azersun Holding, Metak, Amoris ve Buta Group. Firmalar fuarda; soğutma sistemleri, laboratuvar ve gıda sanayi ekipmanları, içecek, şekerleme ve fırıncılık ürünleri, sebze ve meyveler, bakkaliye, süt ürünleri, kahve, çay, et ve kümes hayvanları ürünleri gibi alanlarda ürünlerini sergilemektedir. Iteca Caspian LLC, serginin düzenleyicisidir.

Azerbaycan Tarım ve Gıda Sanayi İşçileri Sendikası Federasyonu
--------------------------------------------------------------

Federasyon, çalışanların sosyoekonomik haklarının sağlanması konusunda işverenlerle ikili görüşmeler sağlar. Bu alanda iyileştirmeler sağlamak için federasyon; Rusya, Ukrayna, Türkiye, Moldova, Özbekistan ve Gürcistan gibi çeşitli ülkelerden aynı tesislerle iş birliği yapmaktadır.

### Tarih

Sendika, 1906'da kuruldu. O zamanlar sendika, gıda işlemcisi olan 230 üyeyi kapsıyordu. Sonraki yıllarda İşçi Sendikaları çeşitli alanlarda ayrı ayrı kuruldu. 1917'de Bakü'de Bira ve Kvas, Tütün Üreticileri, Değirmenciler, Pastacılar ve Fırıncılar Sendikaları kuruldu. 1920'de Tarım ve ormancılık işçileri, Gıda ürünleri üreticileri ve Tütün üreticileri sendikaları, İşçi Sendikası adı altında toplandı. Ancak bu üç sendika, 1953'te iki Sendika'da da birleşti: Tarım ve Teslimat Endüstrisi ve Gıda Endüstrisi. 1986 yılında SSCB Tarım-Sanayi Kompleksi'nin kurulmasının ardından Tarım Kompleks İşçileri Sendikası kuruldu.

Ayrıca bakınız
--------------

* Gıda Güvenliği Ajansı (Azerbaycan)

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Agricultural industry" (PDF). 10 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
2. ↑  "Qafqaz Konserv Zavodu". *www.qafqazkonserv.az* (Azerice). 31 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
3. ↑  "Qafqaz Konserv Zavodu". *www.qafqazkonserv.az* (Azerice). 1 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
4. ↑  "ABOUT GABALA CANNING FACTORY". 16 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020.
5. ↑  "sugar | Azersun Holding". *www.azersun.com* (İngilizce). 3 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
6. ↑  "Qəbələ Süd emalı zavodu - QƏBƏLƏ RAYON İcra Hakimiyyəti". *www.qebele-ih.gov.az*. 2 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
7. ↑  "TƏRTƏRDƏ SÜD EMALI ZAVODU TİKİLİR" (Azerice). 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
8. ↑  "GILAN QIDA VILLAGE IN GABALA". 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020.
9. ↑  "WORLDFOOD AZERBAIJAN - Exhibitors List". *worldfood.az*. 31 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
10. ↑  "WORLDFOOD AZERBAIJAN - Reports". *worldfood.az*. 4 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2018.
11. ↑  "About AFAFIWTU » AHİK". *AHİK* (İngilizce). 6 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2018.