**Zmiyovskaya Balka** (Rusça: Змиёвская балка), Rusya'nın Rostov-on-Don kentinde, 1942-1943 yılları arasında Rusya'daki Holokost sırasında SS Einsatzgruppe D tarafından 27.000 Yahudi ve Sovyet sivilinin katledildiği bir bölgedir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Rusya topraklarında Yahudilerin tek seferde en büyük toplu katliam yeri olarak kabul edilir. Adı "yılanların vadisi" anlamına gelir.

Savaş zamanı olayları
---------------------

Almanya'nın Sovyetler Birliği'ni işgali olan Barbarossa Harekatı sırasında Wehrmacht birlikleri 21 Kasım 1941'de Rostov-on-Don'u işgal etti. Kızıl Ordu şehri geri alana kadar şehri sekiz gün boyunca elinde tuttu. Wehrmacht 23 Temmuz 1942'de şehri Heinrich Seetzen komutasındaki Einsatzkommando 10a ile yeniden ele geçirdi. Einsatzkommando ve Geheime Feldpolizei başlangıçta Sovyet "partizanları ve parti görevlileri" oldukları gerekçesiyle yaklaşık 700 kişiyi tutukladı ve 2 Ağustos 1942'ye kadar yaklaşık 400 kişiyi idam etti.

Şehir Kızıl Ordu'nun kontrolü altındayken birçok Yahudi Rostov'dan kaçmış olsa da yaklaşık 2.000 kişi kaldı. Einsatzkommando 11 Ağustos 1942'de toplama noktalarında toplanmalarını talep ederek onları kaydetmeye başladı. 11 Ağustos ile 13 Ağustos arasında, Rostov'un Yahudil erkekleri şehrin dışındaki bir dağ geçidi olan Zmiyovskaya Balka'ya yürüdüler ve burada Einsatzkommando tarafından vuruldular. Kadın, çocuk ve yaşlılar ise gaz kamyonlarında öldürüldü ve cesetleri aynı vadiye defnedildi.  

1942'de Alman işgali sırasında kitlesel ölümlerin yapıldığı yer
İlk katliamlardan sonra, SS, Zmiyovskaya Balka'da öldürülmeleri için binlerce Yahudiyi Şubat 1943'e kadar getirmeye devam etti. Bu dönemde en az 15.000 Yahudi toplu kurşunlamalarda öldürüldü.

Anma
----

9 Mayıs 1975'te, Rostov-on-Don şehir yönetimi, Alman kuvvetleri tarafından vadide işlenen toplu katliamların anısına Zmiyovskaya Dağ Geçidi Anıtı'nı açtı.

Anıt, yıllık anma törenlerinin mekanı haline geldi.

Bölgede dikilen anıt
Anıt'da yer alan dönem olaylarını özetleyen plaket

Önemli kurbanlar
----------------

* Sabina Spielrein, önde gelen erken Sovyet psikanalisti

Katliamda hayatını kaybedenlerden Sabina Spielrein

Dış bağlantılar
---------------

* Zmiyovskaya Balka Memorial sitesi 20 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Rusça ve İngilizce)
* Rostov-on-Don'daki Ravine Memorial 10 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  "Zmievskaya Balka Memorial". *Information Portal to European Sites of Remembrance*. Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas. Erişim tarihi: 15 Mart 2019.
2. ↑  "Rostov on Don". *The Untold Stories: The Murder Sites of the Jews in the Occupied Territories of the former USSR*. Jerusalem, Israel: Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2019.
3. ↑  *Holocaust Archaeologies: Approaches and Future Directions* (İngilizce). Springer. 28 Şubat 2015. ISBN 978-3-319-10641-0. 25 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2022.
4. ↑  "Rostov Jewish Community Calls For Survivors, Children to Remember Zmievskaya Balka". 31 Mayıs 2010. 5 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.