**Teiji Takagi** (高木 貞 治*Takagi Teiji*, 21 Nisan 1875 - 28 Şubat 1960), sınıf cisimleri teorisinde Takagi varoluş teoremini kanıtlamasıyla tanınan bir Japon matematikçidir. Hiçbir yerde türevlenemeyen ancak tekdüze sürekli bir fonksiyonun grafiği olan Blancmange eğrisi, üzerinde çalıştıktan sonra Takagi eğrisi olarak da adlandırıldı.

Hayatı
------

Japonya'nın Gifu Eyaletinin kırsal bölgesinde doğdu. Ortaokulda matematik öğrenmeye başladı, Japonca olarak bulunmadığı için İngilizce metinler okudu. Üstün yetenekli öğrenciler için bir liseye gittikten sonra, o zamanlar Japonya'daki tek üniversite olan Tokyo Üniversitesi'ne gitti. Orada, Salmon'un *Algebra* ve Weber'in *Lehrbuch der Algebra* gibi Avrupa klasik metinlerinden matematik öğrendi. Hilbert'in yardımıyla Göttingen'de okudu. Cebirsel sayı teorisindeki çalışmalarının yanı sıra matematik ve geometri üzerine çok sayıda Japonca ders kitabı yazdı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, Avrupalı matematikçilerden izole edildi ve Heinrich Weber'in çalışmalarına dayanarak sınıf alanı teorisinde varoluş teoremini geliştirdi. Davetli Konuşmacı olarak, 1920'de Strasbourg'daki Uluslararası Matematikçiler Kongresi'nde *Sur quelques théoremes généraux de la théorie des nombres algébriques* adlı bir konuşmada bu araştırmanın bir özetini sundu. Orada, cebirsel sayı teorisi daha sonra esas olarak Almanya'da çalışıldığından ve Alman matematikçiler Kongre'den çıkarıldığından, araştırmasının değerini çok az kişi kabul etti. Takagi, teorisini aynı yıl Tokyo Üniversitesi dergisinde yayınladı. Bununla birlikte, Takagi'nin çalışmasının önemi ilk olarak 1922'de Emil Artin tarafından fark edildi, yine Carl Ludwig Siegel tarafından ve aynı zamanda 1923'te Kiel'de sınıf alanı teorisi üzerine ders veren ve Danzig'de 1925 yılında DMV toplantısında bir konuşma yaparak Takagi'nin çalışmalarını sunan Helmut Hasse tarafından ve DMV 1926 yıllık raporundaki *Klassenkörperbericht* (sınıf alan raporunda) tekrar vurgulandı. Takagi daha sonra uluslararası alanda dünyanın önde gelen sayı teorisyenlerinden biri olarak tanındı. 1932'de Zürih'teki Uluslararası Matematikçiler Kongresi'nin başkan yardımcısıydı ve 1936'da ilk Fields Madalyası için seçim komitesinin bir üyesiydi.

Ayrıca II. Dünya Savaşı sırasında Japon şifreleme sistemlerinin geliştirilmesinde etkili oldu; bkz. Purple.

Ailesi
------

* Sigekatu Kuroda - Kayınpederi, Matematikçi.
* S.-Y. Kuroda - Torunu (Sigekatu Kuroda'nın oğlu). Matematikçi ve Chomskyan dilbilimcisi.

Kaynakça
--------

* Takagi, Teiji (2014) [1990], Iyanaga, Shokichi (Ed.), *Collected papers*, Springer Collected Works in Mathematics, Springer-Verlag, doi:10.1007/978-4-431-54995-6, ISBN 978-4431549949, MR 1129240

Notlar
------

1. 1 2 3 4 5  Mathematics Genealogy Project'te Teiji Takagi
2. ↑  "*Sur quelques théoremes généraux de la théorie des nombres algébriques* par T. Takagi" (PDF). *Compte rendu du Congrès international des mathématiciens tenu à Strasbourg du 22 au 30 Septembre 1920*. 1921. ss. 185-188. 28 Ekim 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Teiji Takagi** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. "Teiji Takagi", *MacTutor Matematik Tarihi arşivi*
* "Takagi Lectures". Mathematical Society of Japan. 31 Ağustos 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* Cremona, J. E. (1991). *Teiji Takagi: Collected papers* (2nd edition), edited by S. Iyanaga, K. Iwasawa, K. Kodaita and K. Yosida. Pp 376. DM188. 1990. ISBN 3-540-70057-9 (Springer). The Mathematical Gazette, 75(474), ss. 483-484.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb124880790 (data)
* CiNii: DA00718813
* GND: 117197912
* ISNI: 0000 0001 1041 0466
* LCCN: n84060378
* MGP: 55699
* NDL: 00077420
* NLI: 987007436982505171
* NTA: 188937641
* SUDOC: 034089233
* VIAF: 15419645
* WorldCat: lccn-n84060378

 |