**Manaus**, Brezilya'nin kuzeyinde bir kenttir. Amazonas eyaletinin merkezi ve eyaletin en büyük şehridir. Rio Negro Nehri ve Solimõeş Nehri'nin kıyısında, bu ırmakların kavuşup Amazon Nehri'ni oluşturduğu mevkinin yakınında bulunur.

Şehir 1693-94 yıllarında Portekizli sömürgeciler tarafından "São José do Rio Negro Kalesi" olarak kuruldu. 1832'de civarda bulunan yerli "Manaós" kabilesine atıfla ufak değişiklikle "Manaus" olarak adlandırıldı ve "kasaba" statüsü kazandı. 24 Ekim 1848'de resmen "şehir" statüsü verildi ve ismi "Cidade da Barra do Rio Negro (Rio Negro Nehri Yakınlarında Şehir)" olarak değiştirildi. 4 Eylül 1856'da bu şehrin ismi resmen günümüzde kullanılan "Manaus" olarak değiştirildi.

Manaus, Amazon yağmur ormanlarının ortasındaki konumu ve tüm nehir üzerindeki en önemli limanlardan biri biri oluşuyla son derece önemli bir kenttir. Rio de Negro Nehri üzerine bir köprü yapılmadan önce, şehre kara yolu ulaşmasının nehirler üzerinde feriler kullanarak yapılması kara yolu ulaşmasının gayet uzun sürmesine; maliyetinin yüksek olmakta ve pratik olmamasına neden olmakta idi. Şehrin ulaşımı, şehri ülkenin diğer tarafların bağlayan kara yolu bulunan günümüzde bile hala, ya nehir üzerinden deniz gemileri ile ya da hava yolu ile yapılmaktaydı. Amazon Nehri ağzından, bu nehrin büyük bir kolu olan Rio Negro Nehri üzerinde, 1450 km kara içinde bulunan Manaus limanına okyanuslarda seyrüsefer yapabilen deniz gemileri hiç problemsiz ulaşabilmektedir.

1850'de 6 bin nüfuslu bir kent olan Manaus, kauçuk toplama ve bu limandan ihraç etme sayesinde hızla gelişti. Ormandan elde edilen doğal kauçükün bu şehirde toplanması ve buradan ihracatı nedeniyle Manaus 1800'li yılların sonlarında Güney Amerika'nın en zengin şehirlerinin başında gelmeye başladı. Birçok göçmen Avrupalı bu sektöre girip şehre yerleştikten sonra edindikleri servetlerini Avrupa kültürü, Avrupa mimarisi ve Avrupa sanatlarının hamileri olmuşlardır. Örneğin 19. yüzyıl sonlarında (tuğla, cam vb) tüm yapım malzemeleri Avrupa'dan ithal edilip neo-klasik mimari tipte "Manaus Operaevi" inşa edilmiş ve bu operaevinde Avrupa'dan getirilen opera sanatkarları ve müzisiyenler tarafından Avrupa'da moda olan opera eserleri icra edilmiş ve müzik konserleri verilmiştir.

Fakat 1911'den sonra, lateks fiyatlarının düşmesi üzerine, Manaus aynı hızla gerilemeye başladı. Ancak 1967'de bir serbest bölgenin kurulmasından destek alan önemli bir sanayileşme süreci başladı. 1970'li yıllarda şehir yoğun bir ticari hareketin merkezi olmakla beraber bir sanayi merkezi de olmaya başladı. Günümüzde Manaus limanı Amazon havzasının ana ulaşım merkezi olmuştur. Bu limana kara içinden büyükbaş hayvan getirilmekte ve Manaus'ta etçilik, et konserveciliği ve dericilik sektörlerinin katkıları ile işlenmiş sınai mamulleri olarak bu limandan ülkenin diğer bölgelerine ve diğer ülkelere ihraç edilmektedir. Manaus limanından tarımsal ürünler olarak "Bertholletia excelsa (Brezilya Cevizi)", "doğal kauçuk", jüt, "Dalbergia nigr (rosewood ağacı) yağı" ticareti yapılmaktadır. Ayrıca Manaus'ta önemli imalat sektörleri olan sabunculuk, kimyevi maddeler, tekstil, makinalar, elektronik aletler, bira ve alkolik içkiler, rafine petrol mamülleri üretilmektedir. Manaus ek olarak Brezilya'da önemli bir gemi inşaat ve gemi bakım ve tamirat merkezi de olmuştur.

Bu sanayileşme sayesinde Manaus'un nüfusu 4 katına çıktı. 1990'da 1.089.962 nüfusa, 2013'te nüfus toplam 1.982.179 kişiye ulaştı. Günümüzde Manaus sofistike ve kozmopoliten bir ekonomi merkezi ve şehir olmuştur.

Şehrin uzun bir dönem kara yolu ulaşım bağlantısının olmaması şehrin hem doğasının hem de kültürünün korunup saklanamasına yol açmıştır. Brezilya'nın diğer büyük şehirlerine kıyasla, Manaus Amerika yerlisi Brezilyalıları ve bunların kabilelerinin günlük yaşamlarını ve kültürünün korunmasına neden olmuştur. Şehrin Amazon yağmur ormanına yakın olması ve şehirde birçok doğa parkının bulunması dolayısıyla vahşi hayvan ve bitkiler gayet çok türde ve çok yaygın olarak şehirde ve etrafında bulunmaktadır. Manaus ve civarında bulunan değişik türde bitki, ağaç, böcek, kuş, balık türleri sayısının dünyada eşi bulunmamaktamaktadır. Örneğin, Brezilya'nın en büyük kaybolma tehlikesi altında bulunan primatlarından olan "Pied Tamarın" türü şehir ve etrafında epeyce sayıda koruma altında yaşamaktadır.

Ulusal ve uluslararası havayolu bağlantıları ve sürekli iyileşme gösteren otelciliği sayesinde kentin turizmi de gelişmiştir. Çeşitli kara yolları ve nehir üzerinde kısa seyahatlerle Amazon ormanlarını görmek için çok sayıda turist gelmektedir. Turistik feribotlar ve kruvazör gemileri ile nehir üzerinde turistik geziler yapılabilmektedir. Bu gezilerinden en çok turist çekicisi Rio Negro Nehri ve Solimos Nehri kavşağına olanıdır. Kara renkli su akıtan Rio Negro Nehri ile kahverengi su akıtan Solimos Nehri ile birleşme mevkinden itibaren ve bu mevkiden 9 km ileriye kadar birbirleriyle karışmadan iki ayrı renkli ayrık iki akarsu gibi yan yana akmaktadırlar.

Manaus 2014 FIFA Dünya Kupası için oynanacak bazı maçlar için misafirlik edecek Brezilya şehirlerinden biri olarak seçilmiştir.

Kardeş şehirler
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Amerika Birleşik Devletleri Charlotte, Kuzey Karolina, Amerika Birleşik Devletleri
* Japonya Hamamatsu, Japonya
* Filistin Devleti Kudüs, Filistin
* Endonezya Banjarmasin, Endonezya
* Amerika Birleşik Devletleri Mesa, Arizona, Amerika Birleşik Devletleri
* İtalya Perugia, İtalya
* Amerika Birleşik Devletleri Salt Lake City, Utah, Amerika Birleşik Devletleri
* Dominik Cumhuriyeti Santo Domingo, Dominik Cumhuriyeti
 | * Çin Şangay, Çin
* Peru İquitos, Peru
* Kanada Sarnia, Kanada
* Güney Kore Seoul, Güney Kore
* Brezilya Belém, Brezilya
* Brezilya Rio de Janeiro, Brezilya
* Brezilya Goiânia, Brezilya
 |

Resimler
--------

* Manaus yakınlarında yağmur ormanlarıManaus yakınlarında yağmur ormanları
* Manaus - şehir merkezi ve Amazonas TiyatrosuManaus - şehir merkezi ve Amazonas Tiyatrosu
* Manaus - uydudan şehriManaus - uydudan şehri
* Manaus - Ponte Rio Negro Köprüsü ve arkada şehirManaus - Ponte Rio Negro Köprüsü ve arkada şehir
* Manaus limanında konteynerlerManaus limanında konteynerler
* Manaus - Tropical HotelManaus - Tropical Hotel
* Manaus - Amazonas Tiyatrosu Manaus - Amazonas Tiyatrosu
* Manaus - Ponta Negra mahallesi Manaus - Ponta Negra mahallesi
* Manaus - Amazonia Arena Manaus - Amazonia Arena

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 30 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Mart 2014.
2. ↑  Manaus Hakkında bilgiler 1 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)]
3. ↑  "Dados do Amazonas (Portekizce)". 27 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2014.
4. ↑  Manaus turizm kılavuzu 20 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
5. ↑  "Manaus, Brazıl - Amazon River (İngilizce)". 1 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2014.
6. ↑  "FIFA 2014 Host Cities and Venües". 9 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2014.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Manaus*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Manaus resmi websitesi5 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Portekizce)
* Wikivoyage'de "Manaus" 23 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Visit Manaus turistik rehber (İngilizce)

| * g
* t
* d
Amazonas'ın belediyeleri |
| --- |
| **Başkent: Manaus** |
| Juruá | 
* Amaturá
* Atalaia do Norte
* Benjamin Constant
* Carauari
* Eirunepé
* Envira
* Fonte Boa
* Guajará
* Ipixuna
* Itamarati
* Juruá
* Jutaí
* Santo Antônio do Içá
* São Paulo de Olivença
* Tabatinga
* Tonantins

 |  |
| Manaus | 
* Alvarães
* Anamã
* Anori
* Autazes
* Barreirinha
* Beruri
* Boa Vista do Ramos
* Caapiranga
* Careiro da Várzea
* Careiro
* Coari
* Codajás
* Iranduba
* Itacoatiara
* Itapiranga
* Manacapuru
* Manaquiri
* Manaus
* Maués
* Nhamundá
* Nova Olinda do Norte
* Parintins
* Presidente Figueiredo
* Rio Preto da Eva
* São Sebastião do Uatumã
* Silves
* Tefé
* Uarini
* Urucará
* Urucurituba

 |
| Madeira | 
* Apuí
* Boca do Acre
* Borba
* Canutama
* Humaitá
* Lábrea
* Manicoré
* Novo Aripuanã
* Pauini
* Tapauá

 |
| Rio Negro | 
* Barcelos
* Japurá
* Maraã
* Novo Airão
* Santa Isabel do Rio Negro
* São Gabriel da Cachoeira

 |

| * g
* t
* d
Brezilya eyaletlerinin başkentleri |
| --- |
| Brasília (DF) |
| Güney | 
* Curitiba (PR)
* Florianópolis (SC)
* Porto Alegre (RS)

 |
| Güneydoğu | 
* Belo Horizonte (MG)
* Rio de Janeiro (RJ)
* São Paulo (SP)
* Vitória (ES)

 |
| Kuzey | 
* Belém (PA)
* Boa Vista (RR)
* Macapá (AP)
* Manaus (AM)
* Palmas (TO)
* Porto Velho (RO)
* Rio Branco (AC)

 |
| Kuzeydoğu | 
* Aracaju (SE)
* Fortaleza (CE)
* João Pessoa (PB)
* Maceió (AL)
* Natal (RN)
* Recife (PE)
* Salvador (BA)
* São Luís (MA)
* Teresina (PI)

 |
| Orta-batı | 
* Campo Grande (MS)
* Cuiabá (MT)
* Goiânia (GO)

 |

| * g
* t
* d
Brezilya'nın en büyük şehirleri |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
1. São Paulo
2. Rio de Janeiro
3. Salvador
4. Brasília
5. Fortaleza
6. Belo Horizonte
7. Manaus
8. Curitiba
9. Recife
10. Porto Alegre

 | 
11. Belém
12. Goiânia
13. Guarulhos
14. Campinas
15. São Luís
16. São Gonçalo
17. Maceió
18. Duque de Caxias
19. Nova Iguaçu
20. São Bernardo do Campo

 | 
21. Natal
22. Teresina
23. Campo Grande
24. Osasko
25. Santo André
26. João Pessoa
27. Jaboatão dos Guararapes
28. São José dos Campos
29. Ribeirão Preto
30. Uberlândia

 | 
31. Contagem
32. Sorocaba
33. Cuiabá
34. Feira de Santana
35. Juiz de Fora
36. Aracaju
37. Londrina
38. Ananindeua
39. Joinville
40. Belford Roxo

 | 
41. Niterói
42. São João de Meriti
43. Aparecida de Goiânia
44. Campos dos Goytacazes
45. Santos
46. São José do Rio Preto
47. Mauá
48. Caxias do Sul
49. Betim
50. Vila Velha

 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX458107
* GND: 4231796-4
* LCCN: n79113930
* MusicBrainz: 10bc9c95-e8c2-4391-be1f-7ce3b37ea995
* NARA: 10037267
* NKC: ge1150780
* NLI: 987007552629605171
* VIAF: 123145925
* WorldCat: lccn-n79113930

 |