**Marcello Malpighi** (d. 10 Mart 1628, Crevalcore, İtalya - ö. 29 Kasım 1694, Roma, İtalya), mikroskobik anatominin kurucusu, modern histoloji ve embriyolojinin öncüsü İtalyan hekim.

Marcello Malpighi, 1628 yılında İtalya'da Bolonya yakınlarında doğdu. Yirmi yaşındayken kendini tıp bilimine adamaya karar vererek insan ve hayvan ölüleri üzerinde araştırmalar yapabileceği bir akademiye girmek istedi. Bu akademide anatomi konusunda araştırma yapmak istemesi, bu araştırmaların aleyhindeki yöneticileri öfkelendirdi. Malpighi'nin mesleğinde ilerlemesine engel olmak için uzun yıllar zorluk çıkartmaya devam ettiler. Buna rağmen Malpighi 28 yaşındayken üniversitede profesör oldu. Sonraki yıllarda araştırmalarını Pisa, Messina ve Bolonya'da sürdürdü. Bu yer değiştirmelere özellikle eski okulunun yöneticilerinin düşmanca davranışları sebep olmuştur. Bütün bu zor şartlara rağmen çalışmaları değerini buldu ve Royal Society üyeliğine getirildi. Hayatının son yıllarında Roma'da Papa'nın özel hekimi oldu ve 1694'te bu şehirde öldü.

Mikroskobu buluşu
-----------------

*Opere*, 1687
Marcello Malpighi'den önce anatomi bilginleri ancak vücudun bölümlerini ayırdedip iç organların biçimleri üzerine bilgi verebiliyordu.

Canlı maddenin bir parçasını mikroskopla inceleyen Marcello Malpighi, canlı organların çeşitli dokulardan, bu dokuların da çıplak gözle görülmeyen, değişik biçimlerde hücrelerden meydana geldiklerini ispatlamayı başarmış oldu. Malpighi, hücrelere ütrikül veya kesecik adını vermiştir.

Malpighi, 1660 yılında bir kurbağanın vücudundan aldığı zarda, kılcal damarlara rastladığını bildirmiştir: *"Denemelerim sonuçlanıncaya kadar bütün kurbağa neslini yokettim!"*

Mikroskopla çalışmalarına devam eden Malpighi, akciğerlerin bir kesecik yığınından ibaret olduğunu ve her keseciğin bir kılcal damar ağıyla çevrili bulunduğunu ispatladı. Bu keseciklere günümüzde de kullanılmakta olan alveol (petek gözü) adını verdi. Daha sonra bu alveolların soluk borusuyla (bronş) olan ilgisini ve kanın, havayla doğrudan değil de, çok ince bir zar aracılığıyla temasa geçtiğini keşfetti. Oysa o çağda, bu buluşun tersine içilenlerin akciğerlere gittiğine inanılıyordu. Bu önemli buluştan sonra Malpighi kanı incelemeye başladı. Çalışmaları sırasında kırmızı cisimcikler dikkatini çekmişti. Daha sonra üstderinin yapısını inceledi ve bugün Malpighni tabakası adı verilen, üremenin gerçekleştiği tabakayı keşfetti. Bu araştırmalar sırasında Malpighi, dil dokularını da inceledi, tomurcukların tad organı olduklarını buldu.

Daha sonra sırayla karaciğer, dalak ve böbrek dokularını inceledi. Bütün bu organlarda çeşitli cisimciklerin varlığını meydana çıkardı. Böbreklerdeki Malpighi piramitleri bunların en ünlüleridir.

Malpighi, araştırmalarına ara vermeyerek dişler, kemikler ve beyin üzerinde de incelemeler yaptı. Bu çalışmalarda mikroskop, onun en önemli yardımcısı olmuştur.

Zooloji ve botanik çalışmaları
------------------------------

Malpighi, gerçek bir biyoloji bilgini olarak zooloji ve botanikle yakından ilgilenmiştir. Değerli iki kitabında, 'Civcivin, yumurtanın içinde şekillenişi ve yumurtanın geçirdiği gelişmeler' konusunu inceleyerek embriyonun yumurtanın içinde ilk gelişmesinden, civcivin şekilleninceye kadarki evreleri adım adım izleyip açıklamıştır. Bilgin bu arada ipek böceğinin anatomisini incelemiş, bitkilerin yapıları konusunda araştırma yapmıştır.

Malpighi, araştırmaları sırasında rastladıklarını dikkatle not etmiştir. El yazması on ciltlik eseri, bugün Bolonya Üniversitesi'nde saklanmaktadır. İlkel araçlarla yapılan Malpighi'nin çalışmaları ve keşifleri, o günler için büyük önem taşımaktadır.

| * g
* t
* d
Biyoloji tarihi |
| --- |
| Alanlar,disiplinler | 
* Zirai bilim
* Anatomi
* Biyokimya
* Biyoteknoloji
* Botanik
* Ekoloji
* Evrim düşüncesi
* Genetik
* Jeoloji
* İmmünoloji
* Tıp
* Paleontoloji
* Pikoloji

 | The homunculus |
| Enstitüler | 
* Cold Spring Harbor Laboratory
* Laboratory of Molecular Biology
* Marine Biological Laboratory
* Max Planck Topluluğu
* Pasteur Enstitüsü
* Rockefeller Üniversitesi
* Rothamsted Research
* Stazione Zoologica Anton Dohrn
* Woods Hole Oceanographic Institute

 |
| Teoriler,kavramlar | 
* Hastalık yapıcı mikrop teorisi
* Santral dogma
* Darwinizm
* Lamarkizm
* Bir gen bir enzim hipotezi
* Eobiont
* RNA dünyası hipotezi

 |
| Tarihî | 

|  |  |
| --- | --- |
| KlasikAntik Çağ | 
* Aristoteles
	+ Aristotle's biology
	+ *On Generation and Corruption*
	+ *Historia animalium*
* Theophrastus
	+ *Historia Plantarum*
* Dioscorides Pedanius
	+ *De materia medica*
* Galen

 |
| Rönesans,Yeni Çağ | 
* Conrad Gessner
	+ *Historia animalium*
* Andreas Vesalius
	+ *De Humani Corporis Fabrica Libri Septem*
* William Harvey
	+ *De Motu Cordis*
* Frederik Ruysch
* Jan Swammerdam
* Antonie van Leeuwenhoek
* Regnier de Graaf
* Marcello Malpighi
* Robert Hooke
	+ *Micrographia*
* Francesco Redi

 |
| Evrim | 

|  |  |
| --- | --- |
| 19.yüzyıl | 
* Linnaeus
	+ *Systema Naturae*
* Buffon
	+ *Histoire Naturelle*
* Lamarck
	+ *Philosophie Zoologique*
* Humboldt
* Charles Lyell
	+ *Principles of Geology*
* Charles Darwin
	+ *On the Origin of Species*
	+ *The Descent of Man*
* Gregor Mendel
* Alfred Russel Wallace
* Henry Walter Bates

 |
| Modernsentez | 
* William Bateson
* Theodosius Dobzhansky
	+ *Genetics and the Origin of Species*
* R. A. Fisher
* E.B. Ford
* J. B. S. Haldane
* Ernst Mayr
* Thomas Hunt Morgan
* George Gaylord Simpson
* Hugo de Vries
* Sewall Wright

 |
| Günümüz | 
* Stephen Jay Gould
* W. D. Hamilton
* Lynn Margulis
* Aleksandr Oparin
* George C. Williams
* Carl Woese

 |

 |
| Mikrobiyoloji | 
* Ferdinand Cohn
* Alexander Fleming
* Felix d'Herelle
* Robert Koch
* Louis Pasteur
* Martinus Beijerinck
* Lazzaro Spallanzani
* Sergei Winogradsky

 |
| Gelişim biyolojisi,evrimsel gelişim | 
* Karl Ernst von Baer
* Gavin de Beer
* Sean B. Carroll
* Scott F. Gilbert
* Walter Gehring
* Ernst Haeckel
* François Jacob
* Edward B. Lewis
* Jacques Monod
* Christiane Nüsslein-Volhard
* Eric Wieschaus
* E. B. Wilson

 |
| Genetik,Molekülerbiyoloji | 

|  |  |
| --- | --- |
| Deneyler | 
* Griffith (1928)
* Luria–Delbrück (1943)
* Avery–MacLeod–McCarty (1944)
* Miller–Urey (1952)
* Hershey–Chase (1952)
* Meselson–Stahl (1958)
* Crick, Brenner et al. (1961)
* Nirenberg–Matthaei (1961)
* Nirenberg–Leder (1964)

 |
| Kişiler | 
* Barbara McClintock
* George Beadle
* Seymour Benzer
* Rosalind Franklin
	+ *Photo 51*
* James D. Watson and Francis Crick
	+ "Molecular structure of Nucleic Acids"
* Linus Pauling
	+ "Sickle Cell Anemia, a Molecular Disease"
* Fred Sanger
* Max Perutz
* John Kendrew
* Sydney Brenner
* Joshua Lederberg
* Walter Gilbert
* Kary Mullis
* Emmanuelle Charpentier
* Jennifer Doudna

 |

 |
| Ekoloji | 
* Rachel Carson
* Frederic Clements
* Charles Elton
* Henry Gleason
* Arthur Tansley
* Eugenius Warming

 |
| Etoloji | 
* Niko Tinbergen
* Karl von Frisch
* Konrad Lorenz
* Frans de Waal
* Jane Goodall
* Ivan Pavlov

 |

 |
| 
* Kategori Kategori

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90865298
* BNE: XX1013364
* BNF: cb12347995g (data)
* CANTIC: a1011774x
* CiNii: DA00237713
* DSI: 2194
* GND: 119403099
* ISNI: 0000 0001 0861 2763
* LCCN: n84802947
* MGP: 145290
* NDL: 00742598
* NKC: nlk20000079351
* NLG: 222860
* NLI: 987007271478205171
* NSK: 000710358
* NTA: 070719578
* RERO: 02-A003555034
* SELIBR: 238043
* SNAC: w680517r
* SUDOC: 032453132
* VIAF: 85044
* WorldCat: lccn-n84802947

 |