**Roloway maymunu** (*Cercopithecus roloway*), tropik Batı Afrika'ya özgü, nesli tükenmekte olan bir Köpeksi maymun türüdür. Daha önce Diana maymununun (*C. diana*) bir alt türü olarak kabul ediliyordu. Habitat kaybı ve Afrika vahşi hayvan yemeği ticareti için devam eden avlanma nedeniyle Kritik Tehlike Altında olarak sınıflandırılmıştır. Roloway maymunları, çoğunlukla Gana'daki ormanlarda ve Güney-Doğu Fildişi Sahili'ndeki bazı bölgelerinde yaşayan ağaç canlılarıdır. Daha özel çalışmalar, C. diana kara yolunun, yok olma tehdidi nedeniyle çoğunlukla Tanoé ormanında yoğunlaştığını göstermiştir..

Taksonomi
---------

*C. roloway* ve *C. diana* önceden, aynı türe ait alt türler olarak kabul ediliyordu (*C. diana roloway* ve *C. diana diana*), ancak 2005 yılında ayrı türler halinde sınıflandırıldı.

Açıklama
--------

Roloway maymunu, diğer guenon türlerine benzerdir. En yakın akrabası *C. diana* gibi, yüzü ve kürkünün çoğu siyahtır, ancak uzun sakalı ve daha geniş diadem benzeri kaş bandı ile ayırt edilir. Beyaz sakalı, göğsü ve boğazı vardır; beyaz şerit her uyluk boyunca uzanır ve sırtında koyu kırmızımsı veya turuncu bir yama bulunur. Uylukların iç kısmında kürk beyazımsı, sarımsı veya kırmızımsıdır. Vücut uzunluğu 40 ila 55 santimetre arasında değişir, kuyrukla birlikte uzunluğu ise 50 ila 75 santimetere arasındadır. Ağırlığı 4 ile 7 kilogram arasında değişmektedir. 

### Diyet

Roloway maymunları, çok çeşitli böcekler, meyveler, tohumlar ve çiçekler tüketir. Yaklaşık 130 tür ağaç, sarmaşık ve epifitin bitki kısımlarıyla beslenebilirler. Birçok hepçil gibi, rolloway maymunları da olgun meyve posası, eklembacaklılar, yağ bakımından zengin tohumlar ve genç yapraklar tüketir.

Dağılım ve yaşam alanı
----------------------

Tür, doğu Fildişi Sahili'nin küçük bir bölgesinde ve Gana ormanlarında, Sassandra ve Pra Nehirleri arasında bulunur. Muhtemelen Burkina Faso ve Togo'da da olabilir. Nemli alçak bölgelerde galeri ormanları da dahil olmak üzere yaşlı ormanların gölgeliklerinde yaşar ve hafifçe kesilmiş ormanlardan kaçınır ancak bunlardan yararlanabilir.

Koruma
------

Roloway maymunu, son birkaç on yıldaki hızlı nüfus düşüşünden dolayı (%50-80), çoğunlukla habitat kaybı ve avlanma nedeniyle IUCN tarafından nesli tükenmekte olan bir tür olarak sınıflandırılmıştır. Bu tür, Afrika kıtasındaki en tehdit altındaki primatlar arasındadır, ancak türler için kesin rakamlar mevcut değildir. Son araştırmalar, muhtemelen 1970'lerin ortaları ile 1990 arasında ortadan kaldırıldığı Gana'daki Bia Ulusal Parkı'nda buna dair kanıt bulamadı.

Türlerin ihtiyaç duyduğu yaşlı orman habitatı, ağaç kesimi ve tarımsal dönüşüm yoluyla büyük ölçekli ormansızlaşma nedeniyle azalmaya devam ediyor. Taçlı kartallar, leoparlar ve şempanzeler gibi doğal düşmanlar tarafından avlanmanın yanı sıra, tekerlekli maymunlar da çalı eti ticareti için insan avının sık hedefleridir. Gana pazarlarında her yıl 800 tondan fazla çalı eti satılmaktadır. Roloway maymunlarının göze çarpan renkleri ve yüksek sesli çağrıları onları avlanmaya karşı çok duyarlı hale getirir. Orman habitatlarındaki düşüş ve insan yerleşimleri genişledikçe ve çiftçilik arttıkça ormansızlaşma nedeniyle habitatları da giderek daha fazla parçalanıyor. Gana son 100 yılda ormanlık alanlarının %80'ini kaybetti. Tür, "Dünyanın En Çok Tehlike Altında Olan 25 Primat türünden biri" olarak listelenmiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Mammal Species of the World - Browse: roloway". *www.departments.bucknell.edu*. 14 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021.
2. 1 2 3  Dempsey, A.; College), Edward D. Wiafe (Presbyterian University; University), Scott McGraw (Ohio State; University), Sery Gonedelé Bi (Felix Houphouet Boigny; Scientiﬁques), Inza Koné (Centre Suisse de Recherches; Oates, John (4 Ocak 2019). "IUCN Red List of Threatened Species: Cercopithecus roloway". *IUCN Red List of Threatened Species*. doi:10.2305/iucn.uk.2019-1.rlts.t4232a92384429.en. 28 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021.
3. ↑  Bi (September 2008). "Tanoé Forest, South-Eastern Côte-d'Ivoire Identified as a High Priority Site for the Conservation of Critically Endangered Primates in West Africa". *Tropical Conservation Science*. **1** (3): 265-278. doi:10.1177/194008290800100307.
4. ↑  "Diana monkey | primate". *Encyclopedia Britannica* (İngilizce). 30 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021.
5. ↑  Kennedy, Karen. "Cercopithecus diana (Diana monkey)". *Animal Diversity Web* (İngilizce). 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021.
6. ↑  *Developments in Primatology: Progress and Prospects*. *Curtin, Sheila H. (2004). Diet of the Roloway Monkey, Cercopithecus diana roloway, in Bia National Park, Ghana.* (İngilizce). ss. 351-371. doi:10.1007/0-306-48417-X\_23.
7. ↑  Mittermeier, Russell A.; Wallis, Janette; Rylands, Anthony B.; Ganzhorn, Jörg U.; Oates, John F.; Williamson, Elizabeth A.; Palacios, Erwin; Heymann, Eckhard W.; Kierulff, M. Cecília M.; Yongcheng, Long; Supriatna, Jatna (Kasım 2009). "Primates in Peril: The World's 25 Most Endangered Primates 2008–2010". *Primate Conservation*. **24** (1): 1-57. doi:10.1896/052.024.0101. ISSN 0898-6207.