**Çırağan Sarayı**, İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde, Çırağan Caddesi üzerinde bulunan tarihi saray.

Tarihi
------

1840'ta Çırağan Sarayı
Çırağan'ın bugün Beşiktaş ve Ortaköy arasında bulunan yeri 17. yüzyılda "Kazancıoğlu Bahçeleri" diye bilinirdi. 18. yüzyılda Beşiktaş kıyılarını süsleyen denize nazır saraylar ve bahçeler Lale Devri diye bilinen 'Çiçek ve Müzik Aşkı' döneminin en önemli simgelerinden sayılmıştır. Bu dönem, bir eğlence olduğu kadar bir kültür parlaklığı devriydi. Dönemin hükümdarı olan III. Ahmed buradaki mülkünü gözde Vezir-i Azam'ı İbrahim Paşa'ya hediye etmiş ve ilk yalı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa tarafından eşi Fatma Sultan (III. Ahmed'in kızı) için inşa ettirilmiştir. Kendisi burada Çırağan Şenlikleri denilen meş'ale şenliklerini düzenletmiştir. İşte bu olaylar dolayısıyla bu alan Farsçada ışık anlamına gelen 'Çırağan' ismiyle anılmaya başlanmıştır.

Sultan II. Mahmud 1834'te bu alanı yeniden yapılandırma kararı alır. Önce mevcut olan yalıyı yıktırır. Yapının etrafında bulunan okul ve cami ortadan kaldırılır ve mevlevihane yakında bulunan bir yalıya nakledilir. Yeni saray için büyük ölçüde ahşap kullanılır gibi görünmesine rağmen esas bölümün temelinin yapımında tamamen taş kullanılmıştır. 40 adet sütun dikilerek klasik bir görünüm verilmiştir.

Abdülmecid 1857'de Sultan II. Mahmud'un yaptırdığı ilk sarayı yıktırmış, batı mimarisi tarzında bir saray yaptırmayı planlamış ancak 1863'te vefat ettiğinden ve parasal sıkıntılar yüzünden sarayın yapımı yarım kalmıştır.

Abdülaziz, yeni sarayın inşaatını 1871'de tamamlatmış ancak stil olarak batı değil, doğu mimarisi seçilmiş ve Kuzey Afrika İslam Mimarisi uygulanmıştır. Sarayın müteahhitliğini Sarkis Balyan ve ortağı Kirkor Narsisyan yapmıştır. Eski Çırağan Sarayı'nın tahta binası yıkılarak yerine yenisinin taştan temelleri konmuştur. Sarayın paha biçilmez işlemeli kapılarından bin altın değerinde olan biri Vortik Kemhacıyan'ın elinden çıkmış. Sultan II. Abdülhamid bu kapılardan bir tanesini, onları çok beğenen dostu Almanya İmparatoru Kayzer II. Wilhelm'e armağan etmiştir. Dünyanın her yanından nadide mermer, porfir, sedef gibi maddeler getirtilerek sarayın yapımı için kullanılmıştır. Yalnız sahil inşasında 400.000 Osmanlı lirası harcanmıştır. Yapımına 1863'te başlanan Çırağan Sarayı 1871'de bitirilirken 2,5 milyon altın harcanmıştır.

Son kez 1876 yılının Mart ayında buraya gelerek bir süre dinlenen Sultan Abdülaziz, halk arasında Beşiktaş Mevlevihanesi'nin yıktırılarak saray arsasına katılmasının uğursuzluk getireceği gibi söylentiler çıkması üzerine Çırağan Sarayı'nı terk ederek Dolmabahçe Sarayına yerleşmiştir.

Albdülaziz'in yeğeni olan V. Murad 30 Mayıs 1876'da padişah olmuş, 31 Ağustos 1876'da tahttan akli dengesini yitirdiği için indirilmiş ve bugün Beşiktaş Lisesi olarak kullanılan Harem binasına nakledilmiştir. 29 Ağustos 1904 tarihinde de bu ikametgâhında ölmüştür.

1910'da Çırağan Sarayı yangını
14 Kasım 1909'da Çırağan Sarayı Meclis-i Mebûsan Binası olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönemde sarayda II. Abdülhamid'in büyük sanat koleksiyonundan Rembrandt ve Ayvazovski'nin eserlerine yer verilmiştir.

19 Ocak 1910 tarihinde Meclis-i Mebusan Salonu'nun üst bölümünde ve çatı katındaki kalorifer bacasından çıkan bir yangınla saray 5 saat içerinde yanmıştır. Çok değerli antikalar, II. Abdülhamid'in özel koleksiyonu ve V. Murad'ın kütüphanesi de yanarak kül olmuştur.

I. Dünya Savaşı sonunda İstanbul'un işgal altında bulunduğu dönem içerisinde Çırağan Sarayı harabeleri 'Bizo Kışlası' ismiyle bir Fransız istihkam kıtası tarafından kullanılmıştır.

1930'da Saray'ın bahçesi, Beşiktaş Futbol Kulübü tarafından ulu ağaçlar kesilerek Şeref Stadyumu adıyla bir futbol sahası haline getirilmişti.

Daha sonradan da Prof. Bonatz ve ünlü Türk mimarı Prof. Sedat Hakkı Eldem tarafından, buraya turistik bir otel yapılmak üzere tetkiklerde bulunulmuştur. 1946 yılında Saray'ın bodrum katında bulunan Mevlevi dervişlerine ait mezarlar, bir istihkam yüzbaşısının altın aramak için yaptığı kazılarda tahrip edilmiş aynı yıl içerisinde Saray çıkarılan bir kanunla İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bırakılmıştır.

1987 yılında otel olarak kullanılmak amacıyla Japon Kumagai Gumi ve Türk Yüksel İnşaat tarafından restorasyonuna başlanmış, 1990 yılında otel 1992 yılında ise Saray hizmete açılmıştır. Uzun süren tasarım ve inşaat çalışmaları sonrasında "Çırağan Sarayı Oteli" 1990 yılında açıldı. Tarihi Saray ise kapılarını 1992 yılında açtı.

Saray'da bundan sonra yapılan renovasyon ise 20 Nisan 2006'da bitirildi ve Saray süitleri tamamen yenilendi. Günümüzde birçok sosyal aktiviteye ev sahipliği yapmaktadır. Yine birçok basın ve halkla ilişkiler ajansı tarafından hemen her gün bir başka basın toplantısına da ev sahipliği yapar.

Mimarisi
--------

Sarayı Yıldız Parkı'na bağlayan geçit (Ekim 2023)
Odalar nadide halılarla, mobilyalar altın yaldızlar ve sedef kalem işleri ile süslüdür. Renkli mermerle süslenmiş cepheleri, abidevi kapıları vardır. Arka sırtlardaki Yıldız Parkı'na bağlandığı kemerli üst geçidin altından Çırağan Caddesi geçer. Cadde tarafı yüksek duvarlar ile çevrilidir.

Fotoğraflar
-----------

* 17. yüzyılda Kazancıoğlu Bahçeleri17. yüzyılda Kazancıoğlu Bahçeleri
* Çırağan Sarayı - Bogaziçi'nden görüntüÇırağan Sarayı - Bogaziçi'nden görüntü
* Çırağan Sarayı - yan cepheÇırağan Sarayı - yan cephe
* Son restorasyondan sonra Çırağan SarayıSon restorasyondan sonra Çırağan Sarayı
* Çırağan Sarayı - giriş salonuÇırağan Sarayı - giriş salonu
* Çırağan Sarayı - Boğaz'a bakan SalonÇırağan Sarayı - Boğaz'a bakan Salon
* Çırağan Sarayı - SalonÇırağan Sarayı - Salon
* Çırağan Sarayı kapısı (2008)Çırağan Sarayı kapısı (2008)

Kaynakça
--------

1. ↑  Çelik Gülersoy, (Ed.) (1992). *The Çerâğan palaces* (İngilizce). Istanbul Kitaplığı, Istanbul. s. 208. ISBN 975-7687-08-01.  `|erişim-tarihi=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım)
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2020.
3. ↑  "Resmi sitesindeki açıklama". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2015.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Çırağan Sarayı*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Çırağan Sarayı ve Tanıtımı
* Çırağan Sarayı20 Aralık 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kültür Bakanlığı19 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Çelik Gülersoy (1992) *The Çerağan Palaces*, İstanbul:İstanbul Kitaplığı ISBN 975-7687-08-01. (İngilizce)
* 2 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Osmanlı sarayları ve yalıları |
| --- |
| 
* Adile Sultan Sarayı
* Atiye Sultan Sarayı
* Aynalıkavak Kasrı
* Bey Sarayı
* Beykoz Kasrı
* Beylerbeyi Sarayı
* Birinci Sadabad Sarayı
* Büyük Mabeyn Köşkü
* Çırağan Sarayı
* Çifte Saraylar
* Çit Kasrı
* Dimetoka Sarayı
* Dolmabahçe Sarayı
* Edirne Sarayı
* Eski Saray
* Esma Sultan Yalısı
* Feriye Sarayı
* Hacı Ahmed Paşa Sarayı
* Hatice Sultan Yalısı
* Hidiv Kasrı
* Ihlamur Kasrı
* İbrahim Paşa Sarayı
* İkinci Sadabad Sarayı
* İshak Paşa Sarayı
* Kavak Sarayı
* Küçüksu Kasrı
* Manisa Sarayı
* Maslak Kasrı
* Mehmed Paşa Sarayı
* Sepetçiler Kasrı
* Siyavuş Paşa Sarayı
* Tophane Kasrı
* Topkapı Sarayı
* Üçüncü Sadabad Sarayı
* Yıldız Sarayı

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* envanter.gov.tr: 51100
* GND: 4654965-1
* kulturenvanteri.com: 8332
* VIAF: 237459492
* WorldCat: viaf-237459492

 |