Sensible soccer
**Sensible Soccer**, 1992 yılında Sensible Software adlı yazılım firması tarafından yayınlanan klasikleşmiş bir futbol oyunudur. Tüm dünyada yıllarca oynanmış ve uluslararası turnuvalar düzenlenmiştir. Aynı zamanda sıklıkla *Sensi* olarak bilinen, 1990'ların başında oldukça popüler olan ve hala bir kült olan futbol video oyun serisidir.

Sensible Software tarafından ilk olarak 1992'de Amiga, Atari ST bilgisayarları ve PC için piyasaya sürülmüştür.

Oyun, Amiga Power'ın "All Time Top 100" gibi listelerde zirveye yerleşmiştir. Oyunun grafik stili Mega Lo Mania, Cannon Yemi ve Sensible Golf gibi diğer Mantıklı Yazılım oyunlarında kullanılmıştır.

12 Kasım 2015'te, Sensible Soccer, Sociable Soccer için "manevi bir halef" olan Jon Hare tarafından açıklanmıştır. PC, mobil ve Sanal Gerçeklik için ilk versiyonlar, 2016 yılında Köln'deki Gamescom ve Londra Bilim Müzesi de dahil olmak üzere Avrupa'daki 9 farklı mekanda gösterilmiştir. Sociable Soccer, Steam Erken Erişim'de 12 Ekim 2017'de yayınlanmıştır. PlayStation 4, Xbox One, iOS ve Android sürümlerini takip etmiştir.

Şirketin kurucusu Jon Hare'e göre, Sensible Soccer'ın ilk sürümü yaklaşık 200.000 kopya satmıştır. Serinin 2002 yılına kadar 2 milyon kopya sattığını tahmin edilmektedir.

Tarihi
------

### Kökeni

Genellikle SWOS olarak anılan Sensible World of Soccer 1994 yılında piyasaya sürüldü. Oyun neredeyse Virgin Games tarafından yayınlandı, ancak Virgin Soccer olarak adlandırılmasında ısrar edildi. Tüm profesyonel futbol dünyasını tek bir oyuna dahil etmeye çalışan video oyunlarının ilki oldu. Dünyanın birçok ülkesinde birçok bölüme sahip olan oyuncuların, dünyanın dört bir yanından binlerce farklı kulüp olarak yönetmesine ve oynamasına olanak tanıyan yirmi sezonluk kariyer moduna sahipti.

### Gelecek nesil

1 Kasım 2005'te Eurogamer oyun web sitesinde yapılan bir röportajda serinin 2006 yazında PC, PlayStation 2 ve Xbox'ta yayınlanacak tam bir 3D başlık ile geri döneceği açıklandı. Lisansın sahibi olan Codemasters, oyunu tüm PAL bölgelerinde piyasaya sürecek ve tasarımın orijinal tasarımcısı Jon Hare tarafından denetlenecektir. Sensible Soccer 2006, 9 Haziran 2006'da piyasaya sürüldü.

Geliştirilmesi
--------------

Sensible Software'in oyun tasarımına devil-may-care yaklaşımını yansıtan geliştiriciler, Mega Lo Mania'dan spritelarla oynadıktan ve bir futbol oyununda kullanmaya karar verdikten sonra Sensible Soccer yapmaya karar verdiler.

Ödüller
-------

Serbest bırakıldığı andan itibaren Mega, oyunu Tüm Zamanların En İyi 50 Mega Drive Oyununa 1. sıraya yerleştirdi. Oyunun Mega CD versiyonu aynı sayıdaki En İyi 10 Mega CD Oyununda 2. sırada yer aldı. Sensible World of Soccer 1995/96, her iki dergi tarafından herhangi bir oyun için verilen en yüksek puan olan Amiga Power ve Amiga Format'tan % 96 oranında inceleme puanı aldı.

12 Mart 2007'de, New York Times, Sensible Wolrd Soccer'ın (1994), Stanford Profesörü Henry Lowood ve komitesinin dört üyesi olan oyun tasarımcıları Warren tarafından tüm zamanların en önemli on video oyununun listesine verildiğini bildirdi. Bu liste 2007 Oyun Geliştiricileri Konferansı'nda da açıklandı.

Sensible World of Soccer (1994), Stanford Üniversitesi'ndeki Bilim ve Teknoloji Koleksiyonları tarafından oyun kanonu olarak adlandırılan Tüm Zamanların En Önemli On Video Oyunundan biri olarak tanındı.

Özellikleri
-----------

Kick off'a benzeyen 2 boyutlu basit grafikleri, kuş bakışı görüntüsü ve tek düğmeyle oynanmasının yanında, hala hiçbir futbol oyununda bulunmayan kadro genişliği ve ileri menejerlik, transfer özellikleri ile bugünkü birçok futbol oyununun atası sayılabilir.

Oyunun en büyük özelliği topun oyuncunun ayağına yapışık olmamasıdır. Top hakimiyeti futbolcudan futbolcuya değişiklik gösterirken, oyuna eklenen ufak ayrıntılarla oyunu oynayan kişinin yeteneğiyle de birebir bağlantılıdır. Fifa serisi, Pro Evolution Soccer (PES) gibi oyunlarda ani dönüşler hiçbir sıkıntı yaşanmadan yapılabilirken, Sensible Soccer'da bu tip bir dönüşü yapmak büyük ustalık ister. Bu yönleriyle Kick Off serisine oldukça benzeyen Sensible Soccer'ı Kick Off serisinden ayıran en büyük özellik, menajerlik (Kick Off'ta zaten yoktu) yapma imkânı vermesidir.

Otomatik orta, ceza sahasının içinde adamların topun geldiği yere otomatik olarak koşması gibi özellikler oyunda bulunmadığından; binbir zorlukla ceza sahasının içine yaptığınız bir ortaya kafa atmak, deveye hendek atlatmaktan daha zor olabilir.

Başarılı bir takım oyunu için kendi oyun tarzınızı belirleyip, kendi taktiğinizi kurmanız gerekir. Taktik ekranı "Top neredeyken, hangi oyuncu nerede olsun?" sorusu üzerine kurulmuştur. Bu yüzden orta yapacağınız bölgeyi belirleyip, oyuncuları o sırada ceza sahasının içine yerleştirirseniz ortalara isabetli bir kafa vuruşu yapma şansınız daha fazla olur.

Oyunun göze çarpan en büyük özelliklerinden biri de transfer sistemidir. Neredeyse Dünya'daki bütün takımların, oyuncularının (İsimler gerçektir) ve en öne çıkan 3 özelliklerinin bulunduğu gelmiş geçmiş en büyük veri tabanı bu oyuna yüklenmiştir. Transfer yapmak için (oyunun büyüklüğü zaten buradan da anlaşılabilir) önce kıta, sonra ülke, sonra varsa lig ve en son olarak da takım seçerek oyunculara göz atabilirsiniz. İstediğiniz oyuncu için ister nakit para teklif edebilir, isterseniz kendi kadronuzdan bir oyuncu verebilir, isterseniz de oyuncu + para teklif edebilirsiniz. Aynı oyuncuya üst üste çok kez düşük fiyat veya mantıksız değiş tokuş önerilerinde bulunursanız, takım o hafta için, o oyuncuyu size satmaktan vazgeçer. Eğer "Ben kapı kapı gezip, oyuncu aramam" diyenlerdenseniz, satılığa çıkarılmış oyuncuların arasından birini seçmek için yerli veya yabancı markete uğrayıp, aradığınız oyuncunun mevkisini ve aradığınız özelliği belirterek de transfer yapabilirsiniz. Burada da esas olan, marketteki oyuncuları alırken oyuncunun normal fiyatından daha düşük bir fiyat, direkt takımdan oyuncu alırken de oyuncunun fiyatından daha yüksek bir fiyat vermektir.

Aldığınız oyuncuyu doğru yerde oynatmazsanız bir süre sonra fiyatı düşmeye başlar. Ama doğru yerde oynatırsanız da fiyatı artar. Ancak fiyatın artması veya azalması, oyuncunun yeteneklerinde herhangi bir değişikliğe yol açmaz.

Oyunun bugüne kadar hiçbir futbol oyununda değinilmeyen özelliklerinden biri de; alt yapıdan yetişen futbolculardır. Esas kadronun yanında, alt yapıdan yetişen ve size "trial" ibaresiyle gelen yeni oyuncular, 1-2 maç oynatılarak denenebilir. Bu oyuncular milyon dolarlık starlar da olabilir, 5000 dolarlık standart oyuncular da olabilir.

Oyun içinde; yerel ligler, özel kupalar, şampiyonlar ligi vs vs'nin yanında, Dünya Kupası da vardır. Sezon sonunda size bir millî takımdan antrenörlük teklifi gelebilir. O ülkenin ligini inceleyerek kabul edip etmemek elinizdedir. Ama millî takıma gittikten sonra el emeğiyle geliştirdiğiniz yıldızlar karmanıza geri dönmeniz mümkün olmayabilir. Herhangi bir takıma dönüp, daha önceden hazırladığınız "yıldızlar karması"yla karşılaşmak da pek keyifli olmayabilir.

Oynanışı
--------

### Ataktayken

**Kısa ateş**: Pas (otomatik olarak en yakın takım arkadaşının ayağına, oyun kolunu aksi yöne çekerseniz sert, diğer yönlere çekerseniz de falsolu gider.)

**Uzun ateş**: Şut (Oyuncunun baktığı yöne doğru hafif havadan giden standart bir şuttur. Oyun kolunu aksi yöne çekerseniz havadan, diğer yönlere çekerseniz de yine falsolu şut çekebilirsiniz.)

Topla düz koşu yaparken aniden durduğunuzda (biraz önce de belirttiğim gibi, top oyuncunun ayağına yapışık olmadığı için) top durmaz, ilerlemeye devam eder. Bu yolla topu ayağınızdan biraz açıp tekrar yetişerek şut çekerseniz normalden çok daha sert şutlar çekilebilir.

### Defanstayken

**Ateş**: Yerden müdahale (tek tip kayarak müdahale vardır. Arkadan müdahaleler %95 faul sayılır. Bunun aksine karşıdan size doğru koşan oyuncuya kayarak müdahale edebilirsiniz, bu da %95 faul olarak görülmez!)

### Kaleci

Tamamen bilgisayarın kontrolündedir. Sadece penaltılarda kaleciye "fikir" verebilirsiniz!

### Kafa vuruşu

Top havadan gelirken oyuncunuz topa doğru koşarken ya da topu beklerken uzun bir süre ateş tuşuna basıp top tam çıkarken klavyede ters yön (ok) tuşuna basarak uzun mesafeli havadan kafa vuruşları yapabilirsiniz.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Sociable Soccer 3 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* on: *Kickstarter*, 13 November 2015
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
3. ↑  Hill, Steve (26 Aralık 2002). "Games That Changed The World: *Sensible Soccer*". *PC Zone*. 31 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020.
4. ↑  Jon Hare interview 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at gamersnet.nl
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
6. ↑  Jenkins, David (9 Ekim 2013). "Sensible Software 1986-1999 book review - the rise and fall of a British giant". *Metro*. 9 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2016.
7. ↑  Mega Magazine, p74, Maverick Magazines, Issue 26, November 1994
8. ↑  Amiga Power top scoring reviews 8 Mart 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at Amiga Magazine Rack
9. ↑  *Amiga Format* top scoring reviews 19 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at Amiga Magazine Rack
10. ↑  Ransom-Wiley, James. "10 most important video games of all time, as judged by 2 designers, 2 academics, and 1 lowly blogger". Joystiq. 14 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.

Dış bağlantılar
---------------

* 9 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (TSSA)
* 11 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* (Amiga SWOS Online Pack v1.50)