**Maria Goeppert-Mayer** (d. 28 Haziran 1906 - ö. 20 Şubat 1972), Alman-Amerikalı fizikçi, fizik dalında atom çekirdeğinin çekirdek kabuğu modeli ile Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştür. Marie Curie’den sonra Nobel Ödülü'ne layık görülen ikinci kadındır.

Göttigen Üniversitesi’nden mezun olan Maria Goeppert-Mayer, doktorasını atomlar tarafında soğurulan iki olası foton teorisi üzerine yazmıştır. Hazırladığı tezinin deneysel doğrulaması, o yıllarda uzak bir ihtimalken, lazerin geliştirilmesi bunu mümkün kılmıştır. Bugün iki foton soğurumu en-kesit ölçüm birimi, Goeppert-Mayer (GM) birimi ile tanımlanmaktadır. Maria Goeppert-Mayer, o sırada Johns Hopkins Üniversitesi'nde doçent olan Joseph Edward Mayer ile evlenmiş ve Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşmiştir. Johns Hopkins Üniversitesi, o sırlarda çok katı olarak uygulanan "adam/eş kayırma" (nepotism) kuralları nedeni ile Maria Goeppert-Mayer’i akademisyen olarak işe almamış ancak asistan olarak bir iş vermiştir. Maria Goeppert-Mayer, konusunun en özgün makalesi olarak kabul edilen "çift beta bozunması" (double beta decay) makalesini 1935 yılında asistanken yazmıştır. 1937 yılında Columbia Üniversitesi’nde, ücretsiz bir pozisyonu kabul etmiştir. Columbia’da iken, II. Dünya Savaşı sırasında Manhattan Projesi’nde, Edward Teller ile birlikte Los Alamos Laboratuvarları’nda süper bombanın geliştirilmesinde izotop ayrıştırma üzerine çalışmıştır.
Savaştan sonra Şikago Üniversitesi’nde gönüllü docent olarak çalışmaya başlayan Maria Goeppert-Mayer, üniversite yakınlarındaki Argonne Ulusal Laboratuvarları’nda da uzman fizikçi olarak görev almıştır. 1960 yılında Kaliforniya Üniversitesi (San Diego) Fizik bölümünde profesör olan Goeppert-Mayer, nükleer kabukların yapısına yönelik bir matematiksel modeli konusundaki çalışması ile 1963 yılında Fizik dalında, Johannes Hans Daniel Jensen ve Eugene Wigner ile birlikte Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştür.

İlk yılları
-----------

Maria Goeppert 28 Haziran 1906 yılında Prusya’nın Kattowitz (bugün Katowice) şehrinde Friederich Goeppert ve karısı Maria nee Wolf’un tek çocuğu olarak doğmuştur. 1910 yılında, ailesi altı nesildir profesör olan babası, Göttingen Üniversitesi’nden pediatrik profesörlük teklifi alınca ailesi ile birlikte Göttingen şehrine taşınmıştır. Babasına annesinden daha yakın olan Goeppert, bunu "Babam daha ilgi çekiciydi, her şey bir tarafa o bir bilim adamıydı" diye açıklamıştır.
Maria Goeppert, eğitimini Göttingen’de bulunan, orta sınıf ailelerin kız çocuklarının devam ettiği Höhere Technische okulunda almıştır. Bu okul yükseköğrenimi teşvik etmesi ile ünlüdür. Maria Goeppert 1921 yılında, Suffragettes tarafından işletilen ve kız çocukları üniversiteye hazırlayan Frauenstudium devam etmiştir. 17 yaşında, normal süresinden bir yıl önce 3-4 kız ve otuz kadar erkek öğrenci ile birlikte, abitur olarak bilinen üniversiteye giriş sınavına girmiştir. Bu sınavı bütün kız öğrenciler ve sadece bir tek erkek öğrenci kazanmıştır.

1924 yılının baharında Göttingen Üniversitesi’ne giren Maria Goeppert, üniversitede matematik çalışmıştır. Yüksek bir işsizlik sorunu yaşanan o dönemde, kız öğrenciler Göttingen üniversitesinde bir tane Emmy Noether isimli kadın matematik profesörü olmasına ragmen, sözde bir eksilik nedeni ile matematik öğretmenliğine yönlendirilmekte idi, ayrıca öğrencilerin pek çoğu alacağı öğretmenlik sertifikası ile ilgileniyordu. 
Matematik öğretmenliği sertifikası yerine fizikle ilgilenmeye başlayan Maria Goeppert, bu konuda doktora yapmaya karar Verdi. 1930’da tamamladığı doktora tezinde "atomların iki foton soğurulması olasılığı" teorisi üzerine tamamladı. Eugene Wigner daha sonra bu tezi, konuya yoğunlaşma ve netliğin mükemmel bir örneği olarak tanımlamıştır. Tez tamamlandığı sırada, deneysel olarak doğrulanması çok uzak bir ihtimal gibi görünmesine rağmen, lazerin geliştirilmesi ile1961 yılında ilk doğrulama deneylerine yuropyum yüklü bir kristalde iki fotonlu uyarılan floresans ölçülmesi ile imkân sağlamıştır. Maria Goeppert’in bu alandaki temel katkılarını onore etmek için iki foton emilim kesit alanının ölçü birimine Goepper-Mayer (GM) birimi adı verilmiştir. Bir GM 1x10-50 cm4 s foton-1’dir. Maria Goeppert’in doktora sınav jürisi, daha sonra üçü de Nobel alacak olan Max Born, James Franck ve Adolf Otto Reinhold Windaus’den oluşuyordu.
Maria Goeppert, 19 Ocak 1930 yılında James Franck’ın asistanlarından, evlerinde kiracı olarak kalan Joseph Edward Mayer ile evlendi ve Johns Hopkins Üniversitesinde kimya docenti olarak görev yap J.E. Mayer’in işi gereği Amerika Birleşik Devletlerine yerleştiler. Çiftin Maria Ann ve Peter Conrad isimli iki çocuğu oldu.

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yaşamı
----------------------------------------

O yıllarda Amerika Birleşik Devletlerinde çok sıkı uygulanan "adam kayırma" kuralları gereği Maria Goeppert-Mayer’e Johns Hopkins Üniversitesi’nde öğretim üyeliği için bir pozisyon verilmedi; ancak fizik bölümünde Alman bilim adamları ile çalışmalara destek vermesi için bir asistanlık görevi verildi. Bu sayede çok az bir maaş, bir çalışma mekanı ve araştırma imkânlarına erişimi sağlanmış oldu. Bu sırda bazı dersler verdi ve 1935 yılında çift beta bozunumu başlıklı çok önemli bir makale yayınladı. Bazı okullar Maria Goeppert’e, pek çoğu "renklerin nedeni… gibi" "kadınsı" konuları içeren iş teklif ederken hem para vermeyi kabul etmemiş hem de tekliflerini bir lütufmuş gibi iletmişleridir. Sonunda Şikago Üniversitesi, ücret vermemesine rağmen, Maria Goeppert’e fizik bölümünde profesörlük kadrosu verecek kadar ciddiye almıştır. Kendisine oda verilmesine rağmen maaş ödenmemiştir. 1963 yılında İsviçre Akademisi kendisini profesyonel olarak alınabilecek en büyük ödüle layık görüldüğünü duyurduğunda San Diego gazetesi bunu San Diegolu anne Nobel Ödülü’nü kazandı. Johns Hopkins Üniversitesi’nde Kuantum Fiziğine çok az ilgi vardı, yine de Maria Goeppert Karl Herzfeld ile çalışma imkânı buldu ve birlikte birkaç makale yazdılar. Ayrıca 1931, 1932 ve 1933 yaz aylarında Göttingen’e dönen Goepprt, Drf. Born ile çalışıp Handbuch der Physik kitabı için makale yazmıştır. Bu süreç NSDAP’nin iktidara gelmesi ve aralarında Born ve Franck’in bulunduğu akademisyenlerin işlerini kaybetmeleri ile sona ermiştir. Goeppert-Mayer ve Herzfeld sığınmacı yardım etkinliklerine katılmıştır.
Joe Mayer 1937 yılında işinden atıldı. Joe Mayer bunu Fizik Bilimleri Dekanının Goeppert-Mayer’in laboratuvarda olmasının tetiklediği, kadınlar olan nefretinin bir sonucu olduğuna yormuştur. Herzfeld bu görüşü doğrulamaktadır ve Goeppert-Mayer, Franck ve Herzfeld’in Johns Hopkins Üniversitesi’nde oluşunun, üniversitede "çok fazla" Alman bilim insanının oluğu gibi bir fikir oluşturduğunu eklemektedir. Ayrıca öğrenciler Joe Mayer’in çok fazla modern fizik öğrettiği için kendisinden şikayetçi olmuşlardır. Joe Mayer, Fizik Bölüm başkanı George Pegram’ın Maria Goeppert’in ücret ödemenden sadece bir ofis verdiği Columbia Üniversitesi’nde bir pozisyon buldu. Maria daha sonra 1939 yılında Columbia Üniversitesi’ne gelen gelen Harold Urey ve Enrico Fermi ile çok iyi arkadaşlıklar kurdu. Fermi, Maria’dan daha önce araştırılmamış olan transuranik elementlerin değerlilik kabuklarını araştırmasını istedi. Thomas-Fermi modelini kullanarak, bu maddelerin de eser elementler gibi bir seri oluşturacağını ortaya koydu ve bu daha sonra doğrulandı.

Manhattan Projesi
-----------------

Maria Goeppert,1941 yılının Aralık ayında ücret ödenerek yaptığı ilk profesyonel işine; Sarah Lawrence Koleji’nde bilim eğitmenliğine başladı. 1942 yılında Amerika Birleşik Devletleri 2.Dünya Savaşı’na katılınca Maria Manhattan Projesi’nde göreve aldı. Columbia Üniversitesi’nin Alışım Malzemeleri Geliştirme laboratuvarında, Harold C. Urey’in araştırma grubunda yarı zamanlı araştırmacı olarak çalıştı. Üzerinde çalıştığı proje Uranyum 235’I doğal uranyumdan ayırmak için metot geliştirmekti. Bu sırada uranyum hekzaflorid’in kimyasal ve fiziksel özelliklerini araştırdı ve ayrıştırmayı fotokimyasal olarak yapmanın yöntemlerini inceledi. O dönemde yapılamaz olarak görülen bu yöntem daha sonra lazerin geliştirilmesi ile lazerle uyararak ayrıştırma yöntemi olarak kullanılmıştır. Arkadaşı Edward Teller sayesinde Opaklık Projesi’nde göreve alan Maria, savaş dönemi programlarından biri olan termonükleer silahlar kapsamında, Teller’in "süper bombası"nın geliştirilmesine destek veren yüksek sıcaklıklarda maddenin özellikleri ve radyasyon özelliklerini araştırdı. 1945 yılının Şubat ayında kocası Joe Mayer, Pasifik Savaşı’na yollanınca, Maria çocuklarını New York’ta bırakarak Teller’in Los Alamostaki Laboratuvarı’na katıldı. Joe Mayer Haziran 1945’te Pasifik’ten beklenenden önce dönünce birlikte New York’a döndüler.

Joe Mayer, Şubat 1946 yılında Chicago Üniversitesi kimya bölümünde ve yeni kurulan Nükleer Çalışmalar Enstitüsü’nde profesör olarak görev aldı. Maria ise Fizik Bölümü’nde gönüllü doçent olarak çalışma imkanı bulmuştu. Dr. Teller’in üniversitede bir pozisyon kabul etmesi ile birlikte Opaklık Projesi’ndeki görevine devam etme imkanı bulmuştu.1 Temmuz 1946 yılında Argonne Laboratuvarları kurulunca kendisine kuramsal fizik biriminde uzman fizikçi olarak yarı zamanlı görev alması teklif edildiğinde "Nükleer fizik konusunda hiçbir şey bilmiyorum." demiştir. Aberdeen Maryland’de kurulmuş olan  Aberdeen Proving Ground's araştırma merkezinin ENIAC bilgisayarını sıvı metal soğutmalı reaktörünün kritik problemlerini monte karlo metodu kullanarak çözmek için programlamıştır.

Çekirdek kabuğu modeli
----------------------

Ana madde: çekirdek kabuğu modeli
Maria Goeppert-Mayer, VI. Gustaf Adolf ile Nobel töreninde birlikte yürürken (1963)
Maria, 1940’lı yılların sonlarına doğru Şikago’da ve Argonne Laboratuvarları’nda çalışırken nükleer kabuk yapısının matematiksel modelini geliştirmiş ve 1950 yılında yayımlamıştır. Geliştirdiği model neden belli sayıdaki nükleonların özellikle dengeli yapılanmalar oluşturduğunu açıklamıştır. Eugene Wagner’in büyülü rakamlar olarak tanımladığı bu sayılar: 2, 8, 20, 28, 50 82 ve 126. Enrico Fermi’nin sorduğu "Eksenel döngü eşleşmesi olduğunu gösteren bir belirti var mı?" sorusu çalışmalara başlaması için kritik bir bakış açısı sunmuştur. Maria bunun gerçek olduğunu anlamış ve çekirdeğin kapalı kabuklardan ve birbiri ile eşleşen nötron ve protonlardan oluştunu geliştirmiştir. Geliştirdiği fikrini aşağıdaki gibi açıklamıştır:
Vals yapan dansçılarla dolu bir oda düşünün, bütün dansçıların etrafında daireler çizerek hareket etmektedirler ve her daire kendi içinde sınırlıdır. Bu dairesel döngü içine bir saat yönünde diğeri saat yönünün tersine hareket eden iki çift dansçı yerleştirebilirsiniz. Şimdi bir varyasyon daha ekleyelim; bu dansçıların dairesel yörüngeleri üzerinde hareket ederken, kendi etraflarında da döndüklerini ve salındıklarını düşünün, ancak bu dönme işlemini saat yönünde hareket edenlerin bazıları saat yönünün tersine diğerleri tersine yaparken; saat yönünün tersine hareket edenlerin bazıları saat yönünde diğerleri aynı hareketi tersine yapmaktadır.

Ölümü ve Anısı
--------------

Maria Goeppert-Mayer 1960 yılında Kaliforniya Üniversitesi’nde (San Diego) Fizik Bölümü’ne profesör olarak atanmıştır. San Diego’ya gelişinden hemen sonra bir kalp krizi geçirmesine rağmen uzun yıllar ders vermeye devam etmiştir. Bir yıl önce kendisini komaya sokan bir kalp krizini takiben 20 Şubat 1972 yılında San Diego’da ölmüştür. Mezarı San Diego’daki El Camino Anıt Parkı’ndadır.
Ölümünden sonra Amerikan Fizikçiler Topluluğu tarafından kariyerlerinin başlangıcında olan genç kadın araştırmacılara Maria Goeppert Mayer Ödülü verilmeye başlandı. Bu ödül, kazanan, doktorasını almış kariyerlerinin başlangıcında olan kadın araştırmacıya para ödülü ve çalışmasını dört saygın kuruluşta konuşmacı olarak anlatmak için olanak, sağlamaktadır. Geçmişte çalıştığı iki üniversite de Maria Goeppert’i onurlandırmaktadır. Argonne Ulusal Laboratuvarı, Maria Goeppert anısına her yıl başarılı genç kadın bilim insanına veya mühendise ödül verirken, Kaliforniya Üniversitesi (San Diego) her yıl yapılan Maria Goeppert-Mayer Sempozyumunda kadın araştırmacıları bir araya getirip güncel bilim konularını tartışmaktadır. Venüs gezegeni üzerinde 32 kilometre çaplı bir kratere Goeppert-Mayer krateri denmiştir. 2011 yılında Amerika Birleşik Devletleri posta pullarının 3. Amerikan Bilim Adamları serisinde Melvin Calvin, Asa Gray, ve Severo Ochoa ile birlikte yer almıştır. Makaleleri San Diego’daki Geisel Kütüphanesi’nde yer almaktadır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Nobel Fizik Ödülü

Dış bağlantılar
---------------

* Nobel Prize - Biyografi16 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Biyografi

Kaynakça
--------

* James, Ioan (2015). "Maria Goeppert-Mayer (1906-1972)". *Büyük Fizikçiler: Galileo'dan Yukava'ya*. Sibel Erduman tarafından çevrildi (2. bas.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. s. 489. ISBN 9786053608325.

| * g
* t
* d
Nobel Fizik Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* Wilhelm Röntgen (1901)
* Hendrik Lorentz / Pieter Zeeman (1902)
* Henri Becquerel / Pierre Curie / Marie Curie (1903)
* John William Strutt (1904)
* Philipp Lenard (1905)
* J. J. Thomson (1906)
* Albert Michelson (1907)
* Gabriel Lippmann (1908)
* Guglielmo Marconi / Ferdinand Braun (1909)
* Johannes Diderik van der Waals (1910)
* Wilhelm Wien (1911)
* Gustaf Dalén (1912)
* Heike Kamerlingh Onnes (1913)
* Max von Laue (1914)
* Lawrence Bragg / William Bragg (1915)
* Charles Barkla (1917)
* Max Planck (1918)
* Johannes Stark (1919)
* Charles Édouard Guillaume (1920)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1922)
* Robert A. Millikan (1923)
* Manne Siegbahn (1924)
* James Franck / Gustav Hertz (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Jean Perrin (1926)
* Arthur Compton / Charles Wilson (1927)
* Owen Richardson (1928)
* Louis de Broglie (1929)
* C. V. Raman (1930)
* Werner Heisenberg (1932)
* Erwin Schrödinger / Paul Dirac (1933)
* James Chadwick (1935)
* Victor Hess / Carl Anderson (1936)
* Clinton Davisson / George Thomson (1937)
* Enrico Fermi (1938)
* Ernest Lawrence (1939)
* Otto Stern (1943)
* Isidor Isaac Rabi (1944)
* Wolfgang Pauli (1945)
* Percy Bridgman (1946)
* Edward Appleton (1947)
* Patrick Blackett (1948)
* Hideki Yukava (1949)
* C. F. Powell (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* John Cockcroft / Ernest Walton (1951)
* Felix Bloch / Edward Purcell (1952)
* Frits Zernike (1953)
* Max Born / Walther Bothe (1954)
* Willis Lamb / Polykarp Kusch (1955)
* William Shockley / John Bardeen / Walter Brattain (1956)
* Chen Ning Yang / Tsung-Dao Lee (1957)
* Pavel Çerenkov / İlya Frank / İgor Tamm (1958)
* Emilio Segrè / Owen Chamberlain (1959)
* Donald A. Glaser (1960)
* Robert Hofstadter / Rudolf Mössbauer (1961)
* Lev Landau (1962)
* Eugene Wigner / Maria Goeppert-Mayer / Hans Jensen (1963)
* Charles Townes / Nikolay Basov / Aleksandr Prohorov (1964)
* Shin'ichirō Tomonaga / Julian Schwinger / Richard Feynman (1965)
* Alfred Kastler (1966)
* Hans Bethe (1967)
* Luis Alvarez (1968)
* Murray Gell-Mann (1969)
* Hannes Alfvén / Louis Néel (1970)
* Dennis Gabor (1971)
* John Bardeen / Leon Cooper / Robert Schrieffer (1972)
* Leo Esaki / Ivar Giaever / Brian Josephson (1973)
* Martin Ryle / Antony Hewish (1974)
* Aage Niels Bohr / Ben R. Mottelson / James Rainwater (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* Burton Richter / Samuel C. C. Ting (1976)
* Philip Anderson / Nevill Mott / John Van Vleck (1977)
* Pyotr Kapitsa / Arno Penzias / Robert Wilson (1978)
* Sheldon Glashow / Muhammed Abdüsselam / Steven Weinberg (1979)
* James Cronin / Val Fitch (1980)
* Nicolaas Bloembergen / Arthur Schawlow / Kai Siegbahn (1981)
* Kenneth Wilson (1982)
* Subrahmanyan Chandrasekhar / William Fowler (1983)
* Carlo Rubbia / Simon van der Meer (1984)
* Klaus von Klitzing (1985)
* Ernst Ruska / Gerd Binnig / Heinrich Rohrer (1986)
* Georg Bednorz / Alex Müller (1987)
* Leon Lederman / Melvin Schwartz / Jack Steinberger (1988)
* Norman Ramsey / Hans Dehmelt / Wolfgang Paul (1989)
* Jerome Friedman / Henry Kendall / Richard Taylor (1990)
* Pierre-Gilles de Gennes (1991)
* Georges Charpak (1992)
* Russell Hulse / Joseph Taylor (1993)
* Bertram Brockhouse / Clifford Shull (1994)
* Martin Perl / Frederick Reines (1995)
* David Lee / Douglas Osheroff / Robert Richardson (1996)
* Steven Chu / Claude Cohen-Tannoudji / William Phillips (1997)
* Robert Laughlin / Horst Störmer / Daniel Tsui (1998)
* Gerard 't Hooft / Martinus Veltman (1999)
* Jores Alfyorov / Herbert Kroemer / Jack Kilby (2000)

 |
| 2001-günümüz | 
* Eric Cornell / Wolfgang Ketterle / Carl Wieman (2001)
* Raymond Davis / Masatoshi Koshiba / Riccardo Giacconi (2002)
* Aleksey Abrikosov / Vitali Ginzburg / Anthony Leggett (2003)
* David Gross / David Politzer / Frank Wilczek (2004)
* Roy Glauber / John Hall / Theodor W. Hänsch (2005)
* John Mather / George Smoot (2006)
* Albert Fert / Peter Grünberg (2007)
* Yoichiro Nambu / Makoto Kobayashi / Toshihide Maskawa (2008)
* Charles Kao / Willard Boyle / George Smith (2009)
* Andre Geim / Konstantin Novoselov (2010)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2011)
* David Wineland / Serge Haroche (2012)
* François Englert / Peter Higgs (2013)
* Isamu Akasaki / Hiroshi Amano / Shuji Nakamura (2014)
* Takaaki Kajita / Arthur B. McDonald (2015)
* David Thouless / Duncan Haldane / Michael Kosterlitz (2016)
* Rainer Weiss / Barry Barish / Kip Thorne (2017)
* Arthur Ashkin / Gérard Mourou / Donna Strickland (2018)
* Jim Peebles / Michel Mayor / Didier Queloz (2019)
* Roger Penrose / Reinhard Genzel / Andrea Ghez (2020)
* Giorgio Parisi / Klaus Hasselmann / Syukuro Manabe (2021)
* Alain Aspect / John Clauser / Anton Zeilinger (2022)
* Pierre Agostini / Ferenc Krausz / Anne L'Huillier (2023)

 |

| * g
* t
* d
Manhattan Projesi |
| --- |
| Zaman çizelgesi |
| Mekân ve tesisler | 
* Ames
* Berkeley
* Chicago
* Dayton
* Hanford
* Inyokern
* Los Alamos
* Montreal
* New York
* Oak Ridge
* Salt Wells Pilot Tesisi
* Trinity
* Wendover
* Ağır su sahaları

 | Nagazaki'ye atılan "Fat Man" bombasından yükselen mantar bulutu, 9 Ağustos 1945. |
| Yöneticiler | 
* Vannevar Bush
* Arthur Compton
* James Bryant Conant
* Priscilla Duffield
* Thomas Farrell
* Leslie Groves
* John Lansdale
* Ernest Lawrence
* James Marshall
* Franklin Matthias
* Dorothy McKibbin
* Kenneth Nichols
* Robert Oppenheimer
* Deak Parsons
* William Purnell
* Frank Spedding
* Charles Thomas
* Paul Tibbets
* Bud Uanna
* Harold Urey
* Stafford Warren
* Ed Westcott
* Roscoe Wilson

 |
| Bilim insanları | 
* Luis Alvarez
* Robert Fox Bacher
* Hans Bethe
* Aage Bohr
* Niels Bohr
* Norris Bradbury
* James Chadwick
* John Cockcroft
* Charles Critchfield
* Harry Daghlian
* John Ray Dunning
* Enrico Fermi
* Richard Feynman
* Val Fitch
* James Franck
* Klaus Fuchs
* Maria Goeppert-Mayer
* George Kistiakovski
* George Koval
* Willard Libby
* Edwin McMillan
* Mark Oliphant
* George B. Pegram
* Norman Ramsey
* Isidor Isaac Rabi
* James Rainwater
* Bruno Rossi
* Glenn Seaborg
* Emilio Segrè
* Louis Slotin
* Henry DeWolf Smyth
* Leó Szilárd
* Edward Teller
* Stanislav Ulam
* John von Neumann
* John Wheeler
* Eugene Wigner
* Robert Wilson
* Leona Woods
* Chien-Shiung Wu

 |
| Operasyonlar | 
* Alsos Görevi
* Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı
* Crossroads Harekâtı
* Peppermint Harekâtı
* Alberta Projesi
* Silverplate
* 509. Karma Grubu
* *Enola Gay*
* *Bockscar*
* *The Great Artiste*

 |
| Silahlar | 
* Fat Man
* Little Boy
* Pumpkin Bombası
* Thin Man

 |
| İlgili konular | 
* 1946 Atom Enerjisi Yasası
* Bizmut fosfat süreci
* Britanya'nın katkısı
* Calutron Girls
* Chicago Pile-1
* Şeytan çekirdeği
* Einstein-Szilárd mektubu
* Geçici Komite
* *Los Alamos Primer*
* Oppenheimer güvenlik duruşması
* Plütonyum
* Quebec Anlaşması
* RaLa Deneyi
* S-1 Yürütme Komitesi
* S-50 Projesi
* Smyth Raporu
* Uranyum
* X-10 Grafit Reaktörü

 |
| Kategori Manhattan Projesi |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90739524
* CANTIC: a11200108
* CiNii: DA00788659
* GND: 119155680
* ISNI: 0000 0001 0986 5412
* LCCN: n87912011
* MusicBrainz: 17b0a521-f5e8-449f-9cfb-8ad401c6b838
* MGP: 105781
* NDL: 00449248
* NKC: ntk20211109654
* NLA: 35336679
* NLI: 987007455804105171
* NTA: 073541494
* RERO: 02-A003304146
* SELIBR: 75175
* SNAC: w60p11z2
* SUDOC: 113462123
* Trove: 916446
* VIAF: 72197794
* WorldCat: lccn-n87912011

 |