**Mutlu Gezegen Endeksi** (**HPI**), 2006 yılında Yeni Ekonomi Vakfı tarafından tanıtılan insan refahı ve çevresel etkinin bir endeksidir. Her ülkenin HPI değeri, ortalama öznel yaşam memnuniyetinin, doğumda beklenen yaşam süresinin ve kişi başına düşen ekolojik ayak izinin bir fonksiyonudur. Tam işlev biraz daha karmaşıktır, ancak kavramsal olarak yaşam memnuniyetini ve yaşam beklentisini çarpmaya ve bunu ekolojik ayak izine bölmeye yaklaşır. Endeks, daha düşük ekolojik ayak izlerine sahip ülkelere giderek daha yüksek puanlar verecek şekilde ağırlıklandırılmıştır.

Endeks, sürdürülebilirliği hesaba katmadığı görülen gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ve İnsani Gelişme Endeksi (İGE) gibi ülkelerin kalkınmasına ilişkin yerleşik endekslere meydan okumak için tasarlanmıştır. Çoğu insanın olağan nihai amacı zengin olmak değil, mutlu ve sağlıklı olmak olduğundan, özellikle GSYİH uygunsuz olarak görülüyor. Ayrıca, sürdürülebilir kalkınma kavramının, bu hedeflere ulaşmanın çevresel maliyetlerinin bir ölçüsünü gerektirdiğine inanılmaktadır.

2006'da anket yapılan 178 ülkeden en iyi puanı alan ülkeler Vanuatu, Kolombiya, Kosta Rika, Dominika ve Panama idi. 2009 yılında, analiz edilen 143 ülke arasında en iyi puanı alan ülke Kosta Rika olurken, onu Dominik Cumhuriyeti, Jamaika, Guatemala ve Vietnam izledi. Listenin sonunda Tanzanya, Botsvana ve Zimbabve yer aldı.

Mutlu gezegen Endeksi'ndeki (2006) konumlarıyla gölgelenen ülkeleri gösteren harita. En yüksek sıradaki ülkeler parlak yeşildir; en düşük kahverengidir.
2012 sıralaması için 151 ülke karşılaştırıldı ve üst üste ikinci kez en iyi puan alan ülke Kosta Rika olurken, onu Vietnam, Kolombiya, Belize ve El Salvador izledi. 2012 yılında en düşük sıralamaya sahip ülkeler Botsvana, Çad ve Katar oldu. 2016 yılında, 140 ülke arasından Kosta Rika, üst üste üçüncü kez endeksin zirvesinde yer aldı. Onu Meksika, Kolombiya, Vanuatu ve Vietnam izledi. En altta Çad, Lüksemburg ve Togo vardı.

Yöntembilim
-----------

HPI, genel faydacı ilkelere dayanmaktadır. – çoğu insanın uzun ve tatmin edici bir hayat yaşamak istediği ve en iyisini yapan ülke, vatandaşlarının bunu yapmasına izin verirken, gelecekteki insanların ve diğer ülkelerdeki insanların aynı şeyi yapma fırsatlarını ihlal etmekten kaçınan ülkedir. Gerçekte, IUCN'nin (Dünya Koruma Birliği) 'insan refahının üretimini (mutlaka maddi mallar olmak zorunda değil) doğadan çıkarma veya doğaya dayatma birimi başına' ölçebilen bir ölçü için çağrısını işlevsel hale getiriyor. IUCN, doğanın korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı alanında çalışan uluslararası bir kuruluştur. Ve diğer her şey aynı kalır. Neyin önemli olduğunu, herkes için sürdürülebilir bir refahı ölçer.

İnsan refahı, mutlu yaşam beklentisi olarak kavramsallaştırılır. Doğanın çıkarılması veya doğaya dayatılması, belirli bir ülkenin yaşam tarzını sürdürmek için gereken doğal kaynakların sayısını tahmin etmeye çalışan kişi başına ekolojik ayak izi kullanılarak değerlendirilir. Kişi başına düşen ekolojik ayak izi büyük olan bir ülke, hem diğer ülkelerden kaynak çekerek hem de gelecek nesilleri etkileyecek gezegende kalıcı hasarlara neden olarak kaynak payından daha fazlasını kullanır.

Bu nedenle, HPI dünyanın en mutlu ülkelerinin bir ölçüsü *değildir*. Anketlerde ölçüldüğü gibi, nispeten yüksek düzeyde yaşam memnuniyeti olan ülkeler, sıralamanın en tepesinden (Kolombiya 3. sırada) en alta (ABD 108. sırada) kadar bulunmaktadır. HPI, en iyi, belirli bir ülkede *refahı desteklemenin çevresel verimliliğinin* bir ölçüsü olarak düşünülür. Bu tür bir verimlilik, orta düzeyde çevresel etkiye sahip bir ülkede ortaya çıkabilir (örn. Kosta Rika ) ve çok yüksek refah düzeyine sahiptir, ancak aynı zamanda yalnızca vasat bir refah düzeyine sahip, ancak çevresel etkisi çok az olan bir ülkede de ortaya çıkabilir (örn. Vietnam ).

Eleştiri
--------

Endekse yönelik eleştirilerin çoğu, yorumcuların, aslında gezegenin "mutluluğunun" bir ölçüsü olduğu halde, onu kişisel mutluluğun bir ölçüsü olarak yanlış anlamalarından kaynaklanmaktadır. Başka bir deyişle, refahı desteklemede *ekolojik verimliliğin* bir ölçüsüdür. Dahası, Mutlu Gezegen Endeksi, kullanılan veriler yeterince kapsamlı olmadığı için eleştirildi. 2006 yılı HPI Raporunda (nef tarafından) *"birkaç ülke için Ayak İzi ve yaşam memnuniyeti verilerini tahmin etmeye zorlandıklarını"* vurguladılar. Ayrıca, *"özellikle ülke hükümeti tarafından toplanıp dağıtıldığında, bazı ülkelerden gelen verilerle ilgili bariz sorunlar olduğunu" da eklediler.*

Bunun yanı sıra, eleştiri aşağıdakilere odaklanmıştır:

* Dünya Değerler Araştırması, dünya uluslarının yalnızca bir azınlığını kapsar ve yalnızca beş yılda bir yapılır. Sonuç olarak, endekse ilişkin verilerin çoğu başka kaynaklardan gelmeli veya regresyonlar kullanılarak tahmin edilmelidir.
* İyi oluşun öznel ölçütleri şüphelidir.
* Ekolojik ayak izi tartışmalı ve çok eleştirilen bir kavramdır.[*daha iyi kaynak gerekli*]

Endeks, karbon ayak izini çok fazla ağırlıklandırdığı için eleştirildi, öyle ki ABD evrensel olarak mutlu olmak zorunda kalacaktı ve Vanuatu'nun 2006 endeksindeki puanına eşit olmak için 439 yıllık bir yaşam beklentisine sahip olacaktı.

Bununla birlikte, HPI ve bileşenleri siyasi çevrelerde değerlendirilmiştir. WWF tarafından savunulan ekolojik ayak izi, hem yerel hem de ulusal hükûmetlerin yanı sıra Avrupa Komisyonu gibi uluslarüstü kuruluşlar tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. HPI'nin kendisi, 2007'de İngiliz Muhafazakar Partisi'nde GSYİH'nın olası bir ikamesi olarak gösterildi. Avrupa Parlamentosu tarafından üretilen ilerleme göstergelerinin 2007 tarihli bir incelemesi, HPI'yi ulusal ilerlemenin bir ölçüsü olarak kullanmanın aşağıdaki artılarını ve eksilerini listeler:

Artıları

* ekonomik aktivitenin gerçek 'amaçlarını' yaşam memnuniyeti ve uzun ömür şeklinde değerlendirir
* refah ve çevresel yönleri birleştirir
* indeksi hesaplamak için basit ve kolay anlaşılır şema
* sonuçların karşılaştırılabilirliği ('EF' ve 'yaşam beklentisi' farklı ülkelere uygulanabilir)
* bazı veri boşlukları devam etse de, veriler çevrimiçi olarak mevcuttur.
* 'yumuşak' ve 'sert' kriterlerin karışımı; insanların refahını ve ülkelerin kaynak kullanımını dikkate alır.

Eksileri

* 'mutluluk' veya 'yaşam memnuniyeti' çok öznel ve kişiseldir: kültürel etkiler ve politikaların mutluluk üzerindeki karmaşık etkisi.
* isim karışıklığı: indeks bir mutluluk ölçüsü değil, belirli bir ülkede refahı destekleyen çevresel verimliliğin bir ölçüsüdür.

Uluslararası sıralama
---------------------

### 2012 sıralaması

2012 sıralaması için 151 ülke karşılaştırıldı ve yüksek yoksulluk seviyelerine rağmen, en iyi on ülkeden dokuzu Karayipler Havzası'nda bulunuyordu. Sıralama, Kosta Rika tarafından üst üste ikinci kez yönetildi ve liderliğinin, Amerika'nın en yüksek ikinci ve ABD'den daha yüksek olan çok yüksek yaşam beklentisinden kaynaklandığı düşünülüyordu. Kosta Rika vatandaşlarının birçok zengin ülkeden daha yüksek refah yaşadıkları ve ülkenin ABD'nin üçte biri büyüklüğünde kişi başına düşen ayak izine sahip olduğu bulundu. İkinci en mutlu ülke Vietnam'dı. Genel HPI puanına göre ilk 40 ülke arasında, sadece dört ülkenin kişi başına düşen GSYİH'sı 15.000 ABD Doları'nın üzerindedir. En yüksek sıradaki OECD ülkesi 15. sırada İsrail'dir ve en üst sıradaki Batı Avrupa ülkesi, 28. sırada Yeni Zelanda'nın hemen arkasında, 29. sırada Norveç'tir. [ GSYİH açısından dünyanın en büyük beş ekonomisi arasında Japonya, 45. sırada en yüksek sıralamaya sahipken, onu 46. sırada Almanya, 50. sırada Almanya, 60. sırada ve ABD, 2012 endeksi için derecelendirilen tüm ülkelerin yedinci en yüksek olan çok yüksek çevresel ayak izi nedeniyle 105. sırada yer almaktadır.

Ayrıca bakınız
--------------

Endeksler

* Ekonomik ilerlemenin geniş ölçüleri
* Engelliliğe göre ayarlanmış yaşam yılı
* İktisat
* Tam maliyet muhasebesi
* Yeşil ulusal ürün
* Yeşil gayri safi yurtiçi hasıla (Yeşil GSYİH)
* Toplumsal Cinsiyete Bağlı Gelişim Endeksi
* Orijinal İlerleme Göstergesi (GPI)
* Küresel Barış Endeksi
* Gayri Safi Milli Mutluluk
* Gayri Safi Milli Refah (GNW)
* Mutluluk ekonomisi
* İnsani Gelişme Endeksi (İGE)
* Hümanist ekonomi
* ISEW (Sürdürülebilir ekonomik refah endeksi)
* İlerleme (tarihçe)
* Aşamalı kullanım teorisi
* Legatum Refah Endeksi
* Boş zaman memnuniyeti
* Yaşayan Gezegen Endeksi
* Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH)
* Para zengini, zaman fakiri
* OECD Daha İyi Yaşam Endeksi BLI
* Post-materyalizm
* Psikometri
* Öznel yaşam doyumu
* Nerede doğacak Endeksi
* Vikiilerleme
* Dünya Mutluluk Raporu (WHR)
* Dünya Değerler Araştırması (WVS)

Notlar
------

Kaynakça
--------

1. ↑  *Development as Freedom*. New York, New York: Oxford University Press. 1999. ISBN 0-19-289330-0.
2. ↑  *Natural Capitalism*. New York, New York: Little Brown & Co. 1999. ISBN 0-316-35300-0.
3. ↑  Marks, N. Abdallah, S. Simms, A. Thompson, S. *et al.* (2006). The Happy Planet Index 1.0[*ölü/kırık bağlantı*]. New Economics Foundation.
4. ↑  "Costa Rica is world's greenest, happiest country". *the Guardian* (İngilizce). 4 Temmuz 2009. 6 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2021.
5. ↑  Abdallah, S. Thompson, S. Michaelson, J. Marks, N. Steuer, N. *et al.* (2009). The Happy Planet Index 2.0 Webarşiv şablonunda hata: `|url=` value. Boş.. New Economics Foundation.
6. ↑  "Happy Planet Index 2012". New Economics Foundation. 14 Haziran 2012. 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2012.
7. ↑  Fiona Harvey (14 Haziran 2012). "UK citizens better off than EU counterparts, says happiness index". *The Guardian*. Londra. 19 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2012.
8. ↑  Adams WM (2006). *The future of sustainability: Re-thinking environment and development in the twenty-first century.* Report of the IUCN Renowned Thinkers Meeting. Also, Paehlke R (2005). Sustainability as a bridging concept. *Conservation Biology* 19:36-8.
9. ↑  Veenhoven R (1996). Happy life expectancy: a comprehensive measure of quality-of-life in nations. *Social Indicators Research* 39:1-58.
10. ↑  Ecological Footprint - Ecological Sustainability 22 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Global Footprint Network.
11. ↑  Heavy Lifting - thoughts and web finds by an economist 10 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Heavy Lifting. July 12, 2006
12. ↑  Who’s happiest: Denmark or Vanuatu? 24 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Spiked. August 7, 2006
13. ↑  *The Unhappy Planet Index. An index of human well-being and environmental impact*. Birleşik Krallık: New Economics Foundation (online available for free as .pdf). 2006. s. 45. ISBN 1 904882 11 0.
14. ↑  Johns H & Ormerod P (2007). *Happiness, Economics and Public Policy.* London: The Institute of Economic Affairs
15. ↑  *The Economist*. September 19, 2002. "Treading Lightly".
16. ↑  "Energy use and growth: An optimistic view". The Economist. 26 Temmuz 2013. 26 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2013.
17. ↑  Cameron to offer green tax cuts 12 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *The Sunday Times*. September 9, 2007.
18. ↑  Goossens Y, et al. (2007). *Alternative progress indicators to Gross Domestic Product (GDP) as a means towards sustainable development.* IP/A/ENVI/ST/2007-10. The study provided for the European Parliament's Committee on the Environment, Public Health, and Food Safety.

| * g
* t
* d
Yaşam kalitesine göre Ülkeler listesi sıralamaları |
| --- |
| Yaşam kalitesi | Yaşam endeksli memnuniyet **·**  İnsani Gelişme Endeksi'ne göre ülkeler listesi **·**  Refah **·**  Yaşam kalitesi **·**  Ev sahiplik oranı |
| Çevre | Ekolojik ayak izi **·**  Çevresel performans endeksi **·**  Çevresel sürdürebilirlik endeksi **·**  Çevresel güvenlik açığı endeksi  **·**  Mutlu gezegen endeksi |
| Tüketim | Alkol **·**  Bira **·**  Sigara **·**  Kahve **·**  Çay **·**  Motorlu araçlar |
| Ülke listeleri **·**  |