**Plak**; PVC'den üretilen, her iki tarafına da kayıt yapılabilen dairesel bir ses depolama birimi. Pikap veya gramofon denilen cihazlarda okunarak, üzerine kaydedilmiş ses izleri dinlenebilir.

Tarihçe
-------

İlk plaklar 1880'lerde ortaya çıkmaya başladı. Bu dönemlerde ebonit denilen oldukça kırılgan ve sıkıştırması zor malzeme kullanılmaktaydı. 1890 ların sonlarına kadar bu malzemeden yapılmış plaklar kullanıldı fakat Berliener tarafından geliştirilen yeni bir plastik maddenin kullanılmasıyla kırılganlığı önlendi. Ayrıca yine bu yıllarda farklı üreticiler tarafından farklı çaplarda üretilen plakların yerine ilk standartlar da kabul edildi. Böylelikle genel olarak 78'lik denilen aslında dakikada 78,26 devirlik plaklar standart hale geldi. Türkiye'de o dönem için bu yeni üretim teknolojisi ile üretilmiş plaklara taş plak adı verilmektedir. Ayrıca bu yıllarda 16 devirlik bir plak da ortaya çıkmış, fakat pek tutulmamıştır.

Aradan geçen yıllar boyunca plak kaydı teknolojisinde çok sayıda yenilik ortaya çıkmasına rağmen plakların yapısındaki asıl değişiklikler 20. yüzyılda olmuştur. Özellikle 78 devirlik plaklarda sadece 4 dakika civarında kayıt yapılabilmesi ve kırılgan olmaları çeşitli arayışları ve araştırmaları hızlandırmaktaydı. işte bu noktada Amerikan Columbia firması tarafından yapılan çalışmalar sonucunda 33'lük tabir edilen plaklar ortaya çıktı. Bu plakların gerçek devirleri 33 1/3 devirdir. Türkiye'de genel olarak uzunçalar olarak adlandırılmaktadırlar. Bu plakların üretiminde özel bir plastik reçine kullanılmaktaydı. Bu sayede kolaylıkla kırılmaları önlendi ayrıca gelişen kayıt teknolojisinde yardımıyla gürültü oranları düşürülerek, müzik kalitesi de büyük ölçüde artırıldı. 33 devirlik plakların hemen ardından 1949 yılında Victor şirketi tarafından 45 devirlik (45'lik) plakların ortaya çıkması ile genel anlamda formatın gelişimi tamamlanmıştır.

CD, DVD ve medya kartı gibi ses ve görüntü kayıt ortamlarının icadı ile plakların kullanımı büyük oranda azalmıştır.

Üretim
------

Plak üretimde kullanılan teknoloji özel pres yöntemidir. Özel kristal iğneler ile kazıma yapılarak özgün plak hazırlanır. Bu plağın izleri tam tersi şeklinde özel baskı ile üretimde kullanılacak kalıbın üretilmesinin akabinde özel baskı makinelerinde hammadenin kalıplara dökülüp, hızlıca soğutulmasıyla üretilir. Yaklaşık 170 derecede kalıplara gönderilen polivinilklorür (plak hammaddesi) soğutularak plak elde edilmektedir. Günümüzde farklı ağırlıklarda üretilen plaklar olsa da en yaygınlıkla 33 1/3 ve 45 devirlik plaklar üretilmeye devam edilmektedir.

| * g
* t
* d
Müzik teknolojisi |
| --- |
| Ses kaydı | Binoral kayıt **·**  Çok kanallı kayıt **·**  Dijital ses işleme istasyonu (DAW) **·**  Efekt pedalı **·**  EQ **·**  Kulaklık **·**  Mikrofon **·**  Mikrofon preamplifikatörü **·**  Mikser **·**  Monitör hoparlörü **·**  Müzik prodüksiyonu **·**  Müzik sıralayıcı **·**  Outboard ekipman **·**  Ses kanalı |
| Ses depolama ortamları | Compact Disc **·**  DAT **·**  Kaset **·**  Manyetik bant **·**  MiniDisc **·**  MP3 **·**  Opus **·**  Plak kaydı **·**  Sabit disk **·**  |
| Analog kayıt | 8 kanallı kaset **·**  Amplifikatör **·**  Analog kayıt ve dijital kaydın kıyaslaması **·**  Deck kasetçalar **·**  Deneysel müzik enstrümanı **·**  Hoparlör **·**  İki makaralı ses kaydı **·**  Pikap **·**  Piyanola **·**  Teyp |
| Ses dönüştürücüleri | Anons sistemi **·**  Hoparlör **·**  Hoparlör kabini **·**  Kulaklık **·**  Monitör hoparlörü **·**  Ses güçlendirme sistemi **·**  Subwoofer |
| Dijital ses | Dijital kayıt **·**  Sayısal işaret işleme |
| Canlı müzik | Anons sistemi **·**  Bas amplifikatörü **·**  Efekt pedalı **·**  Gitar amplifikatörü **·**  Klavye amplifikatörü **·**  Mikser **·**  Radyo **·**  Sahne monitör sistemi **·**  Ses güçlendirme sistemi **·**  Yankı |
| Elektronik müzik | Chiptune **·**  Circuit bending **·**  Davul makinesi **·**  Elektronik bateri **·**  Elektronik müzik aleti **·**  MIDI **·**  MIDI kontrolcüsü **·**  Müzik işistasyonu **·**  Örnekleyici **·**  Ses modülü **·**  Synthesizer **·**  Theremin **·**  Yankı |
| Yazılım | Dijital ses işleme istasyonu **·**  Partisyon yazıcı **·**  Ses düzenleme yazılımı **·**  Yazılım efekt işleyicisi **·**  Yazılım örnekleyici **·**  Yazılım synthesizer **·**  |
| Uzmanlık alanları | Albüm yapımcısı **·**  DJ **·**  Gitar teknisyeni **·**  Miks mühendisi **·**  Monitör mühendisi **·**  Piyano akordörü **·**  Ses kayıtçısı **·**  Ses mühendisi **·**  Ses tasarımcısı **·**  Yeniden kayıt mikseri **·**  |
| Kişi ve organizasyonlar | Audio Engineering Society **·**  Institute of Professional Sound **·**  IRCAM **·**  Lejaren Hiller **·**  Max Mathews **·**  Professional Lighting and Sound Association **·**  Robert Moog **·**  SMPTE **·**  STEIM |
| Diğer | Araç ses sistemi **·**  Ev ses sistemi **·**  Ev sineması **·**  Hi-fi **·**  NIME **·**  Odyofil |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4052032-8
* NDL: 00569383
* NKC: fd186718

 |