Hindistan
*İslam'da örtünme üzerine daha fazla bilgi için "tesettür" maddesine bakınız*.
**Başörtüsü**, başı özellikle saçları yıpratıcı dış etkenlerden korumak, örtünmeyi sağlamak, tanınmamak için kullanılan, başın üst kısmının çoğunu ya da tamamını kaplayan bir çeşit örtü ve giysi.

Kimi toplumlarda erkekler tarafından kefiye, puşi gibi adları olan başörtü çeşitleri kullanılsa da başörtüsü genellikle kadın giyiminin bir parçası olarak kabul edilir. Batıdan Doğuya, Hristiyanlıktan Budizm’e kadar farklı dini ve coğrafi çevrelerde evrensel bir yaygınlığa sahiptir.

Lyon Güzel Sanatlar Müzesi'nde başörtülü bir antikçağ kadını
Başörtüsü, bir giysi olarak örttüğü başı sıcaktan ve soğuktan koruma şeklindeki ana işlevinin ötesinde bazı toplumlarda dini ya da geleneksel işlevler ve anlamlar kazanmıştır. Bölge ve kültür şartlarına göre başörtüsü şekilleri büyük bir çeşitlilik gösterdiği gibi üstlendiği anlamlar da farklılaşır. Bir toplumda sosyal statünün, asaletin göstergesi olarak kullanılırken bir başkasında erkeğin kadın üzerindeki hâkimiyetinin işareti olarak kabul edilebilmektedir.

Ürdün

Dinlerde başörtüsü
------------------

### Antik toplumlarda başörtüsü

Baş ve yüz örtme âdetinin Mezopotamya toplumlarında milâttan önce 4000’lere kadar gittiği kaydedilmektedir.Sumer’deki İnanna mâbedlerinde rahibeler başlarını örtmek mecburiyetindeydi. Bu tapınaklarda rahibelerin kutsal fahişelik görevi yaptıkları ve bundan dolayı diğer kadınlardan ayrılmak için başlarını örttükleri belirtilmektedir

M.Ö. 1500 yıllarında bir Asur Kralı'nın çıkardığı kanunun 40. maddesi, evli ve dul kadınlarla tapınak fahişelerinin başlarını örtmelerini buyurmuş; bekâr kızların, cariyelerin ve fahişelerin başını örtmesi ise yasaklanmıştır. Bu uygulama Persler’de devam etmiş, oradan Araplar’a geçmiştir.

Anadolu’da yaşayan eski topluluklardan Hititler, Frigyalılar ve İyonyalılar’da kadınların saçlarını örttükleri bilinmektedir.

Hindu topluluklarında eski dönemlerde soylu erkek ve kadınlar gösterişli başlık ve baş örtüleri kullanmışlardır.

Eski Yunan toplumlarında kadınlar, M.Ö 6. yüzyıldan itibaren başlarını *diplaks/himation*, *şal*, *eşarp*, *bone (sakkos)* gibi değişik örtülerle kapatmıştır. Roma devletinde dindarlık ve hayâ kavramları genellikle başı örtülü kadın veya tanrıça biçiminde sembolize edilmiştir.

Ağlama Duvarında dua eden Yahudi kadınlar
### Yahudilik’te başörtüsü

Yahudilikte erkekler Tanrı’nın üstünlüğünü kabul etmenin bir sembolü olarak başlarını kippa veya şapka ile örterlerken kadınlar başlarını başörtüsü ile ve erkeklerden farklı sebeplerle örteler. Yahudilikte kadının başörtüsü kimilerine göre iffetli oluşun sembolüdür; bazılarına göre kadının evli oluşunun, kocasına ait olduğunun göstergesidir; kimine göre ise başörtüsü Yahudi kadınların saygınlık, soyluluk sembolüdür.

Yahudi kadınların kullandığı başörtülerinin şekli tarih içinde değişiklik göstermiştir. Başlangıçta geniş, büyük başörtüleri ve şallar kullanılırken zamanla bu örtülerin boyutları ve kapattıkları alanlar daralmıştır. Önceleri yüz dışında bütün baş bölgesi kapalı iken zamanla boyun, saçların bir kısmı açıkta kalır hale gelmiştir. 19. yüzyıldan sonra başörtülerin yerini giderek önce şapkalar daha sonra da peruk almaya başlamıştır. Günümüzde Yahudilerin çoğunluğu tarafından başın örtülmesi sadece sinagogla sınırlandırılmış ve bunun dışında başın açılması yaygınlaşmıştır. Bununla birlikte dünya üzerinde örtü, şapka veya peruk takmaya devam eden Yahudi kadınlar da bulunmaktadır.

Rahibe Teresa 1989 yılında Almanya'nın Bonn şehrinde
### Hristiyanlıkta başörtüsü

Hristiyan Kutsal Kitabında örtünme konusunda başka bir ifade olmadığı için, bu konuda Pavlus’un Mektupları’ndaki sözler esas alınmıştır. Pavlus, Yahudilerdeki kadınların örtünmesi adetinin sürdürülmesini putperest kültüre muhalefet etmek için istemiş; yüzlerce yıl sıkı bir şekilde uygulanan örtünme, zamanla sadece rahibelere has bir uygulamaya dönüşmüştür.

Rahibelerin başörtüsü giyme törenleri rahibeliğin önemli bir aşamasıdır. Rahibeler İsa ile evliliğin sembolü olarak başlarını örterler.

Bugün dünyanın birçok bölgesinde başlarını geleneksel biçimde örten Hristiyan kadınlar da bulunmaktadır.

### İslam'da başörtüsü

Ana madde: Tesettür
İslam’daki örtünme anlayışı, toplumların örfüne göre ülkeden ülkeye, bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Kur’an’da giyim kuşam konusuna değinilerek, birtakım ölçüler bildirilmiştir. Örtünme konusuna birkaç ayet mevcuttur. 

Nur suresi 31. Ayet "Mümin kadınlara da söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Dışarıda kalanlardan başka ziynetlerini göstermesinler. **Başörtülerini yakalarının üzerinden bağlasınlar.** Kocaları, babaları, kocalarının babaları, kendi oğulları, kocalarının oğulları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, başka kadınlar, hizmetlerinde bulunan köleleri ve câriyeleri, cinsel arzusu bulunmayan erkek hizmetçiler, kadınların cinselliklerinin farkında olmayan çocuklar dışında kimseye süslerini göstermesinler. Yürürken, gizledikleri süsleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey müminler! Hepiniz Allah’a tövbe edin, umulur ki kurtuluşa erersiniz" 

Görüldüğü üzere başörtüsü açık olarak emredilmiştir. 

Toplumların bu ayetleri kendi kültür ve anlayışlarına göre doğru veya yanlış yorumlaması ile örtünme ve baş örtüsüne ilişkin farklı yaklaşımlar çıkmıştır.

Gerek ayetlerdeki kelimelere verilen anlamlar, gerekse kültürel ve bölgesel farklılıklar etkisiyle değişik uygulamalar söz konusu olsa da örtünme ile ilgili ayetlerin gelmesinden sonra Müslüman aile ve toplumlarda yüzyıllar boyunca örtünme uygulanmış; kadınların örtünmesi Müslüman toplumların en belirgin özelliklerinden kabul edilmiştir.

Türkiye'de başörtüsü
--------------------

 Antalya ilinin Kalkan köyünden bir Türk kadını
Türkiye’de başörtüsü gerek İslam dinine, gerekse diğer dinlere mensup kadınlar tarafından gelenekler ve dini inançlar nedeniyle farklı şekillerde kullanılmaktadır.

Baş örtüsünün daha çok bir süs eşyası olarak değerlendirildiği eski Türk kültüründe kadınlar "*bürünmek*" kelimesinden türetilerek "*bürüncük*" denen ve "*yaşurmak*" (gizlemek, örtmek) kelimesinden türetilerek "*yaşmak*" diye adlandırılan çeşitli örtüler kullanmışlardır. Türkler İslamiyet’i kabul ettikten sonra da devam eden bu adet, Anadolu’ya yerleşen Türkler tarafından da sürdürülmüş; Osmanlılar döneminde Osmanlı kadın kıyafetinin önemli bir unsuru olmuştur.

Günümüzde Türkiye’de Müslüman kadınların başını örtmesi çok yaygın bir uygulamadır. Yahudi kadınlar genellikle sadece sinagogda başını örtmekte; sayıları hayli azalmış olan Hristiyan rahibeler günlük yaşamlarında başlarını örtmektedir.

Osmanlı döneminde başlarını örtmesi yolunda kendilerine müdahale edilen kadınlara cumhuriyet döneminde başörtüsü kullanmamaları yönünde müdahaleler yaşanmıştır. Başörtüsünün başta üniversiteler olmak üzere kamu ve bazı özel kurumlarda yasaklanması başörtüsü sorunu olarak adlandırılan büyük bir sorun haline gelmiştir.

### Yöresel farklılıklar

Türkiye'de kullanılan, kadın başörtüleri bağlama şekli, desen, kumaş bakımından bölgelere göre farklı özellikler gösterir. Yöresel başörtüleri *yaşmak, ferace, kadın fesi, felek tabancası, hotoz, maşlak, tandırbaş, yemeni, kundak yemeni, salma yemeni, terlik, başbezi* gibi farklı isimle alır.

Görüntüler
----------

* Omo  Vadisi, Güney EtiyopyaOmo Vadisi, Güney Etiyopya
* SlovenyaSlovenya
* UkraynaUkrayna
* Çingene kadınıÇingene kadını
* Bandanalı bir kadınBandanalı bir kadın
* MyanmarMyanmar

Ayrıca bakınız
--------------

* Türkiye'de başörtüsü sorunu
* Türban
* Tesettür

Kaynakça
--------

1. 1 2  Saran, Ulvi (27 Temmuz 2013). "**Başörtüsü: simge mi kıyafet mi?**". 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Ünal, Asife. "**Türkiye'de Örtünme Anlayışı Üzerine Bir Araştırma (Dinler Tarihi Açısından Bir Yaklaşım)**" (PDF). 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
3. ↑  Görmez, Mehmet. "**İlahi Dinlere Göre Başörtüsü**" (PDF). *Mehmetgormez.com sitesi*. 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
4. 1 2 3 4  Gürkan, Salime Leyla. "**Tesettür (Diğer Dinlerde)**". 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
5. ↑  Selçuk, Sami. "**Suçun Unsurları**". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.
6. ↑  Kılıç, Yusuf; Mutlul, Suzan Akkuş. "**Çivi Yazılı Hukukta Kölelere Verilen Cezalar**" (PDF). 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2015.

| * g
* t
* d
Giyim |
| --- |
| Üst giyim | 
* Aba
* Hırka
* Bluz
* Haut court
* Cepken
* Elbiseli gömlek
* Cache-cœur
* Jile
* Göynek
* Maşlah
* Gömlek
* Kazak
* Süveter
* Tişört
* Kimono
* Ferace
* Guayabera
* Guernsey (giysi)
* Halterneck
* Henley gömleği
* Hoodie
* Jarse
* Polo bluz
* Shrug (kıyafet)
* Atlet (iç çamaşırı)
* Fanila kazak
* Tube top (giysi)
* Polo yakalığı
* Twinset
* Yelek

 |
| Pantolon | 
* İspanyol paça
* Bermuda
* Kapri
* Kot
* Şalvar
* Şort (Bermuda şort, Bisiklet şortu, Hotpants (giyim))
* Tayt
* Yoga pantolonu
* Bondage pantolon
* Cargo pantolonu
* Chaps (pantolon)
* Resmî pantolon
* High-rise (moda)
* Low-rise (moda)
* Jodhpurs
* Overall (pantolon)
* Palazzo pantolon
* Paraşüt pantolonu
* Golf pantolonu
* Dar kesim pantolon
* Spor pantolonu

 |
| Etek | 
* A-line etek
* Balerin etek
* Kot etek
* Gymslip
* Erkek etekleri
* İskoç eteği
* Çayır etek
* Rah-rah etek
* Mikro etek
* Mini etek
* Sarong
* Tütü
* Kalem etek
* Halka etek
* Skort
* Wrap (giyim)

 |
| Takım | 
* Tören elbisesi (Akademik elbise, Mahkeme elbisesi, Halk kostümü, Diplomatik üniforma)
* Döpiyes
* Frak
* Jaketatay
* İstanbulin
* Redingot
* Smokin
* Tayyör
* Tulum
* Pantolon takım
* Dini giyim (Kasaya (kıyafet), Rahip giyimi, Papaz elbisesi)
* Üniforma (Askeri üniforma, Tam elbise forması, Dağınık elbise üniforması, Denizci kıyafeti, Hizmet elbise üniforması, Savaş üniforması, Okul üniforması, Cezaevi üniforması)
* Kayak kıyafeti
* Smokin

 |
| Dış giyim (Abrigo) | 
* Chesterfield paltosu
* Yün ceket
* Duster (giysi)
* Kürk giyim
* Asker parkası (Britanya parkası, Guards parkası
* Ceket
* Hırka
* Kaftan
* Kürk
* Manto
* Mont
* Önlük
* Palto
* Pardösü
* Yağmurluk
* Yelek
* Loden pelerin
* Aşırı fraklı palto
* Binici palto (Redingot, Shadbelly)
* Trençkot
* Ulster ceketi
* Cape
* Ters pelerin
* Trençkot
* Av ceketi
* Pelerin
* Paletot
* Caban ceket
* Polo ceketi
* Yağmurluk
* Mackintosh
* Blazer ceket
* Redingot (Bekishe, Rekel)
* Şezlong ceket
* Karışık ceket
* Smoking ceket
* Sigara ceketi
* Spor ceket
* Frak (Sabahlık elbise, Beyaz kravat)
* Önlük
* Blouson
* Cagoule
* Coatee
* Savaş ceketi
* Jile
* Ceket (Uçuş ceketi, Goggle jacket, Fırlama ceket, Harrington ceketi, Deri ceket, Norfolk ceket, Safari ceketi)
* Jerkin
* Beyaz ceket
* Parka
* Ponço
* Robe
* Şal
* Kollu battaniye
* Rüzgarlık

 |
| İç giyim (Lingerie) | 
* Sütyen
* Kaşkorse
* Tayt
* Külot
* Külotlu çorap
* Çorap
* Don
* Külot
* Jüpon
* Korse
* Kombinezon
* Fanila
* Eşofman
* Büstiyer
* G-string
* Martinsi Korsesi
* Jartiyer
* Plastik külot
* String
* İç çamaşırı (Boxer şort, Uzun bacak boksör, Erkek külotu)
* Vücut kıyafeti
* Bebek takım elbisesi
* Uzun iç giyim
* Playsuit (iç çamaşırı)
* Teddy (giysi)
* See-through (giysi)

 |
| Üniforma | 
* Gakuran
* Gemici fuku
* İzci üniforması
* Kamuflaj üniforma
* Öğrenci önlüğü

 |
| Ayak | 
* Ayakkabı
* Bot
* Çizme
* Loafer
* Çorap
* Naylon çorap
* Spor ayakkabı
* Sandalet
* Çarık
* Mes
* Terlik
* Yemeni
* Kundura
* Galoş
* İskarpin
* Rugan
* Postal
* Başmak
* Cimcime
* Çapula
* Çedik
* Edik
* Fotin
* Kalçın
* Merkub
* Takunya
* Platform
* Potin
* Soğukkuyu
* Tomak
* Topuklu

 |
| Başlık | 
* Beret
* Şapka (Boater, Melon şapka, Fötr, Homburg şapkası, Anthony Eden şapkası, Silindir şapka, Opera şapkası)
* Kalpak
* Papak
* Duvak
* Melon
* Külah
* Kavuk
* Fes
* Sarık
* Başörtüsü
* Kasket (Beyzbol şapkası, Boater, Düz şapka, Örgülü şapka)
* Eşarp
* Fötr
* Balaklava
* Tantur
* Türban
* Kapüşon
* Bandana
* Yazma
* Çarşaf
* Burka
* Yaşmak
* Peçe
* Kask
* Yemeni
* Tülbent

 |
| Gece | 
* Gecelik
* Pijama
* Robdöşambr

 |
| Yüzme | 
* Bikini
* Mayo
* Mayokini
* Odema
* Tesettür mayosu

 |
| Aksesuar | 
* Asa
* Atkı
* Baston
* Brode
* Cüzdan
* Eldiven
* Fisto
* Gözlük
* Grek tül
* Güpür
* Kemer
* Kravat (Ascot kravat, Bolo kravat, Papyon, Stok kravat)
* Papyon
* Peruk
* Poşu
* Şal
* Taç
* Kravat iğnesi
* Kemer
* Kemer tokası
* Kolye
* Saç tokası
* Broş
* Choker
* Roman yakalığı
* Fular

 |
| Malzeme | 
* Dikiş iğnesi
* Çengelli iğne
* Toplu iğne
* Çıtçıt
* Düğme
* Fermuar
* Kopça
* Cırtcırt
* Tek ipte düğme
* Çift ipte düğme
* El incesi cevizi

 |
| Kumaş | 
* Amerikan bezi
* Atlas
* Basma
* Coolmax
* Deri
* Devore
* Divitin
* Diyagonal
* Emprime
* Feretiko
* Gabardin
* İpek
* Jarse
* Kadife
* Kaşmir
* Keten
* Kot
* Kürk
* Muslin
* Müflon
* Orlon
* Pamuk
* Patiska
* Pazen
* Penye
* Pike
* Poplin
* Post
* Saten
* Tafta
* Tiftik

 |
| Elbise ve kıyafetler | 
* Sırtsız elbise
* Bouffant kıyafeti
* Ceket elbise
* Kokteyl elbisesi
* Küçük siyah elbise
* Taç giyme kıyafeti
* Gece elbisesi
* Balo elbisesi
* Débutante elbise
* Frock giyim
* Ev elbisesi
* Jumper (elbise)
* Prenses elbisesi
* Romper kıyafeti
* Kılıf elbise
* Gömlek elbise
* Kayma elbise
* Askısız elbise
* Sonrok
* Gelinlik
* Sargı elbise

 |
| Parça | 
* Astar
* Cep
* Kol
* Omuz
* Paça
* Yaka

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4195492-0
* NKC: ph127906

 |