**Hannover**, Almanya'nın Aşağı Saksonya (*Niedersachsen*) eyaletinin başkentidir. 2017 verilerine göre 535.061 nüfusuyla Almanya'nın en kalabalık 13. şehri, ayrıca Kuzey Almanya'nın en büyük üçüncü şehridir. Oldukça geniş yeşil alanlara ve parklara sahip olan kent, aynı zamanda Almanya'nın en büyük fuar kentidir.

Şehirde bulunan Hannover Fuar Alanı, dünyanın en büyük fuar alanlarından biridir. Expo 2000 fuarı burada düzenlenmiştir. Ayrıca CeBIT fuarı da 2018 yılına dek burada düzenlenmekteydi.

Hannover, II. Dünya Savaşı'ndan çok zarar görmüş olan bir kent olduğu için tarihî yerleri az, eski şehri (Altstadt) ise küçüktür. Ünlü filozof ve matematikçi Gottfried Wilhelm Leibniz bu kentte hayatının bir dönemini geçirmiş ve burada ölmüştür.

Tarihçe
-------

Orta Çağ'da Leine nehrinin sol (güney) kıyısında kurulmuş olan kentin adının, "Yüksek Kıyı" anlamına gelen *Honovere* tabirinden geldiği sanılmaktadır. Önceleri salcı ve balıkçıların yaşadığı küçük bir kent olan Hannover, 13. yüzyılda ticaret yollarının kesiştiği, nispeten büyük bir şehir hâline gelmiştir. Kara taşımacılığının zorlu olduğu bir dönemde, nehrin gemilerle kullanılabilir kuzey kısmında yer alması, ticari açıdan büyümesinin etkenlerinden biri olarak sayılır. Bir Hansa ticaret birliği şehri olan Bremerhaven'a Leine nehri ile bağlı olması ve Kuzey Almanya Düzlüğünün (de•en) güneyinde, Harz dağlığının ise batısında bulunması doğu ile batı arasındaki katır kervanları da dâhil olmak üzere önemli bir kavşak noktası durumundaydı. Hannover şehri, Ren, Ruhr ve Saar nehri vadileri ile güneydoğusunda bulunan sanayi merkezlerine, doğusu ve kuzeyindeki düzlük bölgelere açılan bir kapı ve Harz dağlığının eteklerinde seyreden, Aşağı Saksonya, Saksonya ve Türingiya arasındaki kara trafiği için önemli bir merkez durumundaydı.

### II. Dünya Savaşı'nda Hannover

II. Dünya Savaşı'nda, Hannover önemli bir kavşak noktasıydı. Bu özelliği ve oldukça gelişmiş silah sanayii 1940 yılından itibaren başlayan, müttefiklerin hava saldırılarına fazlasıyla maruz kalmasına neden oldu. Şehrin önemli holdingleri Stöcken semtindeki AFA, Misburg semtindeki Deurag-Nerag, Vahrenwald ve Limmer semtlerindeki Continental, Linden semtindeki Hanomag ve NMH ve Ricklingen semtiyle Laatzen'deki Alüminyum İşletmeleri (VLW) idi. Hava saldırıları sadece silah sanayii tesisleri ve demir yollarıyla sınırlı olmayıp, özellikle mesken alanlarını da vurdu. Savaş boyunca 6.700 civarında şehir sakini müttefiklerin bomba yağmurunda can verdi. 150.000 haneden yaklaşık %5'i ayakta kalmayı başarabilmiştir. Savaştan sonra Aegidienkirche harabesi yeniden imar edilmeyerek savaş kurbanları ve zorbalık anıtı olarak harap halde bırakıldı.

Savaştan sonra Hannover, Almanya'nın Britanya güçleri tarafından istila edilmiş bölgesinde kalıp 1946 yılında Federal Almanya'da eyaletler kurulduğunda Aşağı Saksonya eyaletinde yer aldı.

Coğrafi konumu ve yapısı
------------------------

Hannover, Almanya'nın kuzeyinde yer almaktadır. Şehrin güneyinde üniversite şehri olan Göttingen, doğusunda Volkswagen fabrikasının kurulmuş olduğu Wolfsburg bulunmaktadır. Vadi üzerine kurulu olan şehir tamamen dümdüzdür, bu özelliği sayesinde özellikle yazın şehrin bisikletle dolaşılması imkânını sağlamaktadır. Şehrin içinden Leine nehri geçmektedir. Ayrıca şehirde yapay bir göl olan Maschsee vardır.

Özellikle, ağustos ayında yapılan Maschsee festivali oldukça ilgi çekicidir. Bunun haricinde, yeni belediye binasının (Neues Rathaus) arkasında da bir gölet bulunmaktadır.

### Komşuları

|  |
| --- |
| **HANNOVER'den yönler** |
| Bremerhaven (150 km), Bremen (100 km) | Hamburg (135 km)   | Travemünde (190 km), Celle (37 km) |
| Bielefeld (90 km) | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **K** |  |
| **B** |  | **D** |
|  | **G** |  |

 | Wolfsburg (75 km), Braunschweig (55 km) |
| Hameln (50 km) | Göttingen (105 km)   | Hildesheim (30 km), Goslar (70 km) |

İklim
-----

Hannover'de yıl boyunca ortalama sıcaklık 8,7 °C civarında görülmektedir. Bunun yanında kış aylarında sıcaklık 0 °C'nin altına çok nadir düşmektedir. Bol yağış alan bir coğrafi alan içerisinde yer alan Hannover'e yılda ortalama 660 mm yağış düşmektedir. Mayıs - ağustos ayları arasında sıcaklık artmakta ve 22-27 °C civarına çıkabilmektedir.

Mahallî bölümlenme
------------------

Hannover 13 kentsel bölge (belediye) ve 51 alt yönetsel bölümlenmeden oluşmaktadır.

* Mitte (Hannover'in semti)
* Vahrenwald-List
* Bothfeld-Vahrenheide
* Buchholz-Kleefeld
* Misburg-Anderten
* Kirchrode-Bemerode-Wülferode
* Südstadt-Bult
* Döhren-Wülfel
* Ricklingen
* Linden-Limmer
* Ahlem-Badenstedt-Davenstedt
* Herrenhausen-Stöcken
* Nord (Hannover'in semti)

Ulaşım
------

### Raylı taşımacılık

Hannover merkez tren garı (Hannover Hauptbahnhof)
Merkez tren istasyonu olan *Hannover Hauptbahnhof*, yüksek hızlı trenler (ICE), şehirler arası trenler (IC), bölgesel-eyalet trenleri (Regional Express RE, Metronom), Banliyö trenleri (S-Bahn) ve kent içi hafif raylı sistem - metro hattı ile beslenmektedir.

### Havayolu

Hannover Havalimanı
Hannover Havalimanı, Aşağı Saksonya'nın başkenti Hannover'den 11 km uzaklıktadır ve Almanya'nın dokuzuncu büyük havalimanıdır.

1952 yılında, bugünkü özelliklerine göre dizayn edilen havaalanı, mimari açıdan Moskova'nın Sheremetyevo Havalimanına örnek oluşturmuştur. Uluslararası havacılık kodu HAJ'dır.

2000 yılında bölgesel banliyo hattı (S-Bahn) ile raylı taşımacılığın bir durağı haline getirilmiştir.

### Karayolu

Hannover, A2 ve A7 adlı iki otoyol tarafından sarılmıştır. Lokal otoyol olan A352, bu otoyollara bağlanmaktadır. Ayrıca A37 lokal otoyolu havaalanına ulaşımı sağlamaktadır. Bunun yanında B3, B6, B65 lokal otoyolları Hannover'in batı ve güneybatısına hizmet vermektedir.

### Otobüs ve hafif raylı sistem

James Irvine tarafından dizayn edilen doğal gaz ile çalışan Mercedes Gitaro G
Kröpcke metro istasyonu
TW 2000 model bir tramway
Raylı sistem ağı
Hannover, özellikle hafif raylı sistem bakımından yoğun fakat aksine oldukça düzenli bir ağa sahiptir. Üstra adlı şehir içi ulaşım düzenleyicisi kurum tarafından yürütülen hizmet, otobüs tramwaylar aracılığıyla sağlanmaktadır. TW 6000 ve TW 2000 tramwayları olarak iki tür ile hizmet verilmektedir. Ayrıca Mercedes tarafından üretilen doğal gaz otobüsleri, tramway hattının uğramadığı bölgelerde ve ring hattalarında taşımayı sağlamaktadır.

Mimari
------

Şehrin panoramik görünümü
İkinci dünya savaşında yoğun bombardımanlara maruz kalan Hannover'de eski mimari binaların sayısı oldukça azdır. Tarihi Altstadt semtinde şehrin eski ihtişamını gösteren bazı binalar görülebilir. Bunun dışında şehrin önemli kısmı 1945 yılından sonra imar edilmiştir.

Eğitim
------

Hannover Gottfried Wilhelm Leibniz Üniversitesi, Ana bina
* Hannover Gottfried Wilhelm Leibniz Üniversitesi
* Tierärztliche Hochschule Hannover - Veterinerlik Üniversitesi
* Medizinische Hochschule - MHH - Tıp Üniversitesi (bağımsız kurum)
* Fachhochschule Hannover - Hannover Uygulamalı Bilimler ve Sanatlar Yüksekokulu (Mühendislik ve Güzel Sanatlar)

Hannover Üniversitesi'nin merkez kampüsü, eski bir kraliyet sarayı olan Welfenschloss ve müştemilatından oluşmaktadır.

Ekonomi
-------

Hannover orijinli havacılık şirketi olan TUI Fly Türkiye'ye de uçuş gerçekleştirmektedir.
Hannover genel itibarıyla sanayi, hizmet ve ticaret kentidir. Bunların yanı sıra dünyanın en büyük fuarlarına ev sahipliği yapmaktadır. TUI, Bahlsen, Komatsu-Hanomag, Solvay, Sennheiser Electronic, KIND İşitme Cihazları, Rossman, BREE dünya çapında üretim yapan ve tanınan büyük firmalardır. Ayrıca Volkswagen Nutzfahrzeuge (VW Ticari Araçlar), Continental, Johnson Controls, WABCO firmalarını bünyesinde barındırmaktadır. Finans ve Sigorta şirketlerinin yoğun biçimde faaliyet gösterdiği kentte Niedersachsen Eyaleti'nin büyük medya kuruluşları, TV ve Radyo istasyonları da Hannover merkezli yayın yapmaktadırlar. Aynı zamanda bir fuar başkenti olan Hannover 1947 yılından itibaren bu işlevini yerine getirmektedir. Özellikle Expo 2000 fuarı ile bu unvanını kanıtlamıştır.

Ekonomik teşvik
---------------

Hannoverimpuls Hannover Eyalet Başkent Belediyesi ve Hannover Bölgesinin ortak ekonomi geliştirme kuruluşudur. Kurulduğu 2003 yılından bu yana Hannover ve çevresindeki şirketlerin kuruluşunu, yerleşimini ve iş gelişimini teşvik edip desteklemekte. Hannover ve bölgesinin ekonomisinin gelişmesi için yedi branşa ağırlık verilmektedir: Otomotiv sektörü, enerji sektörü, bilişim ve iletişim teknolojileri, sağlık sektörü, fotonik teknolojiler, yaratıcılık sektörü ve imalat teknolojileri.
Bu ana branşlarda; aktif olan şirketlerin, Almanya'ya ve özellikle Hannover çevresinde yerleşimini sağlamak için değişik programlarla destek sağlanır. Üç ayrı ülke merkezi ile uluslararası olan ilişkiler teşvik edilir. Bu ülke merkezleri; özellikle Rusya, Hindistan ve Türkiye ile ilişkileri ve iletişimi sağlar.

Spor
----

12 Nisan 1896 yılında kurulan kentin futbol takımı kısaca Hannover 96 olarak adlandırılmaktadır ve 2016 yılında küme düşerek Alman 2. Liginde (2. Bundesliga) oynamaktadır.

Kültür
------

Görülmesi gereken yerlerin başında içinde çeşitli park ve bahçe düzenlemelerinin bulunduğu, su oyunlarının düzenlendiği çeşmeleri bulunan Herrenhäuser Garten'dır. Bu parkın yakınında bir de müze vardır (Herrenhausen Museum im Fürstenhaus). Kentin tarihi yeri olan eski şehirde *(Altstadt)* tuğla gotiği (*Backsteingotik*) stilinde yapılmış eski belediye binası *(Altes Rathaus)*, Leibniz'in yaşamış olduğu evi ve Marktkirche bulunmaktadır.

### Müzeler

* Wilhelm-Busch Müzesi; Karikatür ve Grafik Müzesi
* Historisches Museum; Tarih Müzesi
* Sprengel Museum; Resim ve Sanat Müzesi
* Kestner Müzesi
* Theatermuseum; Tiyato Müzesi
* Niedersächsisches Landesmuseum; Aşağı Saksonya Eyâlet Müzesi
* Exposeeum
* Herrenhaus Museum im Fürstenhaus

Kardeş şehirler
---------------

* Birleşik Krallık **Bristol**, Birleşik Krallık (1947)
* Fransa **Perpignan**, Fransa (1960)
* Fransa **Rouen**, Fransa (1966)
* Malavi **Blantyre**, Malavi (1968)
* Polonya **Poznań**, Polonya (1979)
* Japonya **Hiroşima**, Japonya (1983)
* Almanya **Leipzig**, Almanya (1987)

Ünlü Hannoverliler
------------------

Almanya Eski Şansölyesi, Hannoverli Gerhard Schröder
* Hannah Arendt, Yahudi asıllı siyaset teorisyeni ve filozof.
* Rudolf Augstein, en etkili Alman gazetecilerden biri ve Der Spiegel'in kurucusu.
* Leopold Auer, Yahudi asıllı violin sanatçısı ve violin öğretmeni.
* Uri Avnery, Yahudi asıllı gazeteci.
* Elly Beinhorn, ilk uzun mesafe havacısı.
* Emile Berliner, Yahudi asıllı kaşif, disk kaydedici gramafonu geliştirdiği bilinir.
* Justus Henning Boehmer, kilise jürisi count palatine of the Duchy of Magdeburg
* Valeri Brainin, müzik yöneticisi, müzik bilimci, besteci ve şair.
* Wilhelm Busch, ressam ve şair.
* Mathieu Carrière, aktor.
* Carl Dahlhaus, müzik bilimci.
* Klaus Meine, dünyaca ünlü Scorpions grubunun vokalisti
* Doris Dörrie, sinema yönetmeni, yapımcı ve yazar.
* Jakob Friedrich Ehrhart, bitki bilimci, Carolus Linnaeus'un öğrencisi.
* Yvonne Georgi, dansçı, kareografçı ve bale öğretmeni.
* Boris Goldstein, Yahudi asıllı meşhur violin sanatçısı.
* Georg Goltermann, çello sanatçısı ve besteci.
* August Grisebach, bitki bilimci, bir bilim dalı olarak bitki coğrafyasının kurucusu.
* George Frideric Handel, bestekâr.
* William Herschel, astronom.
* Caroline Herschel, astronom.
* Ludwig Heinrich Christoph Hölty, şair.
* August Wilhelm Iffland, aktor ve oyun yazarı.
* Karl Jatho, motorlu uçakla uçan ilk havacı.
* Joseph Joachim, Yahudi asıllı orkestra şefi, violin sanatçısı, besteci ve çğretmen.
* Karl Karmarsch, eğitimci.
* Friedrich Kaulbach, ressam.
* Vladimir Krainev, Yahudi asıllı piyanist ve piyano öğretmeni.
* Louis Kugelmann, sosyal demokrat düşünür ve aktivist, Marx ve Engels'in sırdaşı.
* Gottfried Leibniz, bilge, matematikçi ve filozof.
* Heinrich Graf von Lehndorff-Steinort, Adolf Hitler'e karşı 20 Haziran entrikasının bir üyesi..
* Theodor Lessing, Yahudi asıllı filozof.
* Heinrich Marschner, besteci.
* Otto Fritz Meyerhof, Yahudi asıllı tıp alanında nobel ödüllü fizikçi ve biyokimyacı.
* Karl Philipp Moritz, yazar, editör ve Sturm und Drang makalesinin yazarı.
* Rudolf Erich Raspe, özgürlükçü, yazar ve bilim insanı.
* Dieter Roth, grafiker ve sanatçı
* Otto Sander, sinemacı, tiyatrocu ve ses aktörü.
* Georg Sauerwein, yayıncı, şair, dil bilimci ve çok dil bilen (yaklaşık 60 dil)
* August Wilhelm Schlegel, şair, çevirmen ve Alman romantizminin önde gelen lideri.
* Karl Wilhelm Friedrich Schlegel, şair, eleştirmen ve akademisyen.
* Maria Schrader, sinema sanatçısı.
* Gerhard Schröder, 1998 - 2005 arası Alman Şansölyesi.
* Heinrich Schütz, bestekâr ve org sanatçısı
* Reinhard Schwarz-Schilling, bestekâr
* Kurt Schwitters, dadaizm, inşacılık ve sürrealizm akımlarının temsilcisi ressam ve şair.
* Berthold Carl Seemann, bitki bilimcisi.
* Bernhard Sprengel, çikolata üreticisi ve modern sanat koleksiyoneri.
* Alfred von Waldersee, 1888 - 1891 arası Alman İmpratorluk komutanı.
* Frank Wedekind, drama sanatçısı.
* Grethe Weiser, aktris.
* Lena Meyer-Landrut, eurovision 2010 birincisi.
* Kai Wiesinger, sinema sanatçısı.
* Mary Wigman, dansçı, koreograf ve dans öğretmeni.
* Ricardo Wolf, Yahudi asıllı kaşif, diplomat, hayırsever ve Wolf Vakfı'nın kuucusu.
* Mousse D. Türk asıllı besteci ve müzik yapımcısı

Galeri
------

* Hannover Belediye BinasıHannover Belediye Binası
* Tiyatro ve Georg Caddesi (1895)Tiyatro ve Georg Caddesi (1895)
* Bahlsen Bisküvi FabrikasıBahlsen Bisküvi Fabrikası
* Aegidien KilisesiAegidien Kilisesi
* Masch GölüMasch Gölü
* TUI BinasıTUI Binası
* Hermes KulesiHermes Kulesi
* NDR KulesiNDR Kulesi
* Hannover Tren GarıHannover Tren Garı
* Hannoversche Allgemeine Zeitung Gazete BinasıHannoversche Allgemeine Zeitung Gazete Binası
* Norddeutsche Landesbank BinasıNorddeutsche Landesbank Binası
* Herrenhausen BahçeleriHerrenhausen Bahçeleri
* Eski BahçeEski Bahçe
* Lindener Berg Scilla KüchengartenLindener Berg Scilla Küchengarten
* Eyâlet MüzesiEyâlet Müzesi
* Hannover Tarih MüzesiHannover Tarih Müzesi
* Sprengel MüzesiSprengel Müzesi
* Herrenhausen Wilhelm Busch MüzesiHerrenhausen Wilhelm Busch Müzesi
* Kestner GalerisiKestner Galerisi
* Hannover OperasıHannover Operası
* Martin Luther HeykeliMartin Luther Heykeli
* Basilika St. Clemens KilisesiBasilika St. Clemens Kilisesi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Hannover*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

Dünyadaki diğer Hannover adlı şehirler
--------------------------------------

* Hannover, Ontario, Kanada
* Hannover, Northern Cape, Güney Afrika
* Hannover, Brighton, Büyük Britanya
* New Hannover, Illinois, ABD
* Hannover, Kansas, ABD
* Hannover, Maine, ABD
* Hannover, Maryland, ABD
* Hannover, Massachusetts, ABD
* Hannover, Minnesota, ABD
* Hannover, New Hampshire, ABD
* Hannover, New Mexico, ABD
* Hannover, Pennsylvania, ABD
* Hannover, Virginia, ABD

Dış bağlantılar
---------------

* Hannover Resmi İnternet Sitesi4 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hannover 9615 Kasım 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hannover Fuar11 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Anasayfa hannoverimpuls GmbH9 Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hannover Leibniz Üniversitesi3 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hannover Havalimanı31 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑   31 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Hannover Havalimanının Türkçe Sitesi

| * g
* t
* d
Nüfuslarına göre Almanya'daki şehirler |
| --- |
| 1.000.000+ |  Berlin  **·**  Hamburg  **·**  Köln  **·**  Münih |
| 500.000+ | Bremen  **·**  Dortmund  **·**  Dresden  **·**  Duisburg  **·**  Düsseldorf  **·**  Essen  **·**  Frankfurt  **·**  Hannover  **·**  Leipzig  **·**  Nürnberg  **·**  Stuttgart |
| 200.000+ | Aachen **·**  Augsburg **·**  Bielefeld **·**  Bochum **·**  Bonn **·**  Braunschweig **·**  Chemnitz **·**  Erfurt **·**  Freiburg im Breisgau **·**  Gelsenkirchen **·**  Halle an der Saale **·**  Karlsruhe **·**  Kiel **·**  Krefeld **·**  Lübeck **·**  Magdeburg **·**  Mannheim **·**  Mönchengladbach **·**  Münster **·**  Oberhausen **·**  Rostock **·**  Wiesbaden **·**  Wuppertal |
| 100.000+ | Bergisch Gladbach **·**  Bottrop **·**  Bremerhaven **·**  Cottbus **·**  Darmstadt **·**  Erlangen **·**  Fürth **·**  Gera **·**  Göttingen **·**  Hagen **·**  Hamm **·**  Heidelberg **·**  Heilbronn **·**  Herne **·**  Hildesheim **·**  Ingolstadt **·**  Jena **·**  Kassel **·**  Koblenz **·**  Leverkusen **·**  Ludwigshafen **·**  Mainz **·**  Moers **·**  Mülheim an der Ruhr **·**  Neuss **·**  Offenbach am Main **·**  Oldenburg **·**  Osnabrück **·**  Paderborn **·**  Pforzheim **·**  Potsdam **·**  Recklinghausen **·**  Regensburg **·**  Remscheid **·**  Reutlingen **·**  Saarbrücken **·**  Salzgitter **·**  Siegen **·**  Solingen **·**  Trier **·**  Ulm **·**  Wolfsburg **·**  Würzburg |
| tam liste **·**  belediyeler **·**  metropol bölgeler **·**  nüfusu 100.000'i aşan şehirler |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11864270m (data)
* GND: 4023349-2
* ISNI: 0000 0001 2331 5273
* LCCN: n79093323
* MusicBrainz: eca79b55-a6c4-4078-a383-8353271ee81e
* NARA: 10036554
* NKC: ge134203
* NLI: 987007550339805171
* SUDOC: 14872552X
* VIAF: 126622508
* WorldCat: lccn-n79093323

 |