**Bal Gangadhar Tilak** (23 Temmuz 1856 - 1 Ağustos 1920), Hint bilim insanı, hukukçu, matematikçi, düşünür ve milliyetçi önderdir. 1914'te Hint Yönetsel Özerklik Birliği'ni kurarak başkanlığını üstlenmiş, 1916'da Muhammed Ali Cinnah'la bağımsızlık mücadelesinde Hindu-Müslüman birliğini sağlayan Lucknow Paktı'nı imzalamıştır.

Orta sınıftan kültürlü bir Brahman ailesinin oğluydu. Üniversiteyi bitirince hukuk okuduysa da daha sonra Puna'daki bir özel okulda matematik öğretmenliği yaptı. 1884'te halkı eğitmeyi, özellikle de İngilizce öğretmeyi amaçlayan Dekkan Öğretim Derneğini kurdu. Ardından öğretmenlik yaptığı özel okulu geliştirerek üniversiteye bağlı bir yüksekokula dönüştürdü. Marathi dilinde *Kesari* ve İngilizce *Mahratta* adlı haftalık iki gazete aracılığıyla halkta siyasi bilinç uyandırmaya çalıştı. Marathi dilini kullanması, kendilerine okunan Kesari'yi topluca dinleten köylüleri çok etkiledi. Böylece İngiliz yönetimini olduğu kadar ılımlı toplumsal reformcuları da şiddetle eleştirmesiyle ünlenen Tilak, Batı'yı örnek alan toplumsal reformların bağımsızlık için siyasal mücadeleyi zayıflatacağı görüşündeydi.

Tilak o dönemde daha çok yüksek sınıflarla sınırlı olan milliyetçi hareketi halk arasında yaygınlaştırmak için Hindu dinsel simgelerinden ve geçmişte Marathaların Müslüman yönetime karşı yürüttüğü mücadele geleneğinden yararlanmaya çalıştı. Bu amaçla 1893'te Genaşa, 1895'te de Şivaci şenliklerini düzenledi, ama milliyetçi hareketi yaygınlaştırırken Müslümanlar arasında tedirginliğe yol açtı. Çok geçmeden İngiliz yönetimi tarafından ihanetle suçlandı ve yargılanarak 1897'de hapse atıldı. Bu olaydan sonra *Lokamanya* (Halkın Sevgili Önderi) lakabıyla anılmaya başladı. 1905'te Hindistan genel valisi Lord Curzon'un Bengal'i bölmesi üzerine kararın iptalini isteyen Bengal halkını bütün gücüyle destekledi; İngiliz mallarını boykot etme çağrısı çok geçmeden bütün ülkeyi etkiledi. Ertesi yıl Yeni Partinin Hedefleri diye tanınan pasif direniş programını açıklayan Tilak bu programla İngiliz yönetiminin uyuşturucu etkisini ortadan kaldırmayı ve halkı bağımsızlık uğruna katlanılıcak zorluklara hazırlamaya çalıştı. Başlattığı bu boykot ve pasif direniş eylemleri sonradan Mohandas Gandhi tarafından sürdürüldü.

Hindistan Ulusal Kongresi (INC, Kongre Partisi) ılımlı kanada göre aşırı bir yaklaşımı benimseyen Tilak küçük çaplı reformlara karşı çıkarak *svarac* (bağımsız, özerk) yönetimi savundu. Kongre'yi kendi mücadele programına kazanmaya çalıştı. Kongre'nin 1907'de Surat'ta yapılan toplantısında ılımlılarla bu konuda çatıştı ve milliyetçi güçler arasındaki bölünmeden yararlanan İngiliz yönetimi tarafından yeniden ayaklanma ve terörizmi teşvikle suçlanarak altı yıllık hapis cezasını çekmek üzere Birmanya'ya Mandalay'a gönderildi. Hapishanede Hinduların en kutsal kitabı üzerine özgün bir yorum olan *Bhagavadgita Rahasya* (Bhagavadgita'nın Sırrı) adlı büyük yapıtını yazdı. Yapıtında Bhagavadgita'nın her şeyden el çekmeyi öğrettiği yolundaki geleneksek yoruma karşı çıkarak kutsal kitabın bencillikten uzak bir insanlığa hizmet çağrısında bulunduğunu savundu.

I. Dünya Savaşı'nın hemen öncesinde serbest bırakılan Tilak yeniden siyasete dönerek *Svaracya* (Sanskrit dilinde *sva*: öz ve *racya*: yönetim) doğuştan hakkımdır ve onu elde edeceğim, sloganını ortaya attı ve Annie Besant'la birlikte Yönetsel Özerklik Birliği'nin kurucuları arasında yer aldı. 1916'da yeniden Kongre'ye katıldı ve Pakistan'ın gelecekteki kurucusu Muhammed Ali Cinnah'la Hindular ve Müslümanlar arasındaki tarihsel Lucknow Paktı'nı imzaladı. 1918'de Hindistan Yönetsel Özerklik Birliği'nin başkanı olarak İngiltere'ye gitti. İşçi Partisi'nin İngiliz siyasi yaşamında yükselmekte olduğunu kavrayarak parti önderleriyle sıkı ilişkiler kurdu. Gerçekten de Hindistan 1947'de İşçi Partisi iktidarı sırasında bağımsızlığını kazandı. Hintlerin yabancı yönetimle işbirliği yapmaktan vazgeçmesi gerektiğini ileri süren ilk önderlerinden biri olan Tilak hiçbir zaman şiddeti özendirmediğini belirtti.

1919'da Kongre'nin Amritsar'daki toplantısına katılmak üzere ülkesine döndüğünde, Gandhi'nin, Montagu-Chelmsford reformları arasında yer alan yasama konseyleri seçimlerini boykot politikasına karşı çıkacak kadar yumuşamıştı. Bölgesel yönetime Hintlerin de belli ölçüde katılmasını sağlayacak reformların gerçekleştirilmesi için temsilcileri, önerdiği yanıtlayıcı işbirliği politikasını izlemeye çağırdı. Ama reformlara kesin bir yön veremeden öldü. Gandhi'nin *Çağdaş Hindistan'ın Kurucusu* dediği Tilak, Cavaharlal Nehru tarafından da *Hint Devriminin Babası* diye anıldı.

| * g
* t
* d
Hindistan Bağımsızlık Hareketi |
| --- |
| Tarih |  Kolonizasyon **·** İngiliz Doğu Hindistan şirketi **·** Britanya Hindistanı **·** Plassey savaşı **·** Buksar savaşı **·** Anglo-Mysore savaşları **·** Anglo-Maratha savaşları **·** Polygar savaşları **·** İngiliz Hindistan **·** Fransız Hindistanı **·** Portekiz Hindistanı **·**  | Gandhi during the Salt March, 1930Congress flag of India (1931)Gandhi during the Salt March, 1930Flag of Azad Hind |
| Felsefeve İdeoloji |  Hint milliyetçiliği **·** Swaraj **·** Gandizm **·** Satyagraha **·** Hindu milliyetçiliği **·** Hint Müslüman milliyetçiliği **·** Swadeshi **·** Sosyalizm **·** Hilafet Hareketi |
| Olaylar |  Hint Ayaklanması **·** Bengal'in ayrılması **·**  Çamparan ve Kheda **·** Jallianwala Bagh Katliamı  **·** Satyagraha bayrağı **·** Bardoli **·** 1928 Protestoları **·** Nehru Raporu **·** Purna Swaraj **·** Salt Satyagraha **·** 1935 yasası **·** Freies Lejyonu **·** Cripps görevi  **·** Hindistan ulusal ordusu **·** Bombay İsyanı **·** Bağımsızlık Günü |
| Organizasyonlar | Hindistan Ulusal Kongresi **·** Tüm Hindistan Müslüman Birliği **·** Ghadar **·** Özerklik **·** Khudai Khidmatgar **·** Swaraj Partisi **·** Anushilan Samiti **·** Azad Hind **·**   |
| SosyalReformcular |  Mahatma Gandi **·** Cevahirlal Nehru **·** Mahatma Jyotirao Phule **·** Gopal Ganesh Agarkar **·** Shahu Maharaj **·** Bhimrao Ramji Ambedkar **·** Dhondo Keshav Karve **·** Vitthal Ramji Shinde **·** Mahadev Govind Ranade **·** Seyyid Ahmed Han **·** Swami Dayananda Saraswati **·** Sri Aurobindo **·** Sri Ramakrishna **·** Swami Vivekananda **·** Vinoba Bhave **·** Baba Amte **·** Ram Mohan Roy **·** Gopal Hari Deshmukh  |
| Liderler |  Ebul Kelam Azad **·** Puli Thevar **·** II. Bahadır Şah **·** Yashwantrao Holkar **·** Veerapandiya Kattabomman **·** Sangolli Rayanna **·** Baba Ram Singh **·** Mangal Pandey **·** Veer Kunwar Singh **·** Rae Ahmed Nawaz Khan Kharal‎ **·** Rani of Jhansi **·** Bahadur Shah Zafar **·** Bal Gangadhar Tilak **·** Begüm Hazret Mahal **·** Gopal Krishna Gokhale **·** Dadabhai Naoroji **·** Bhikaiji Cama **·** Shyamji Krishna Varma **·** Annie Besant **·**  Har Dayal **·** Subramanya Bharathi **·** Lala Lajpat Rai **·** Manabendra Nath Roy **·** Bipin Chandra Pal **·** Rash Behari Bose **·** Chittaranjan Das **·** Abdulgaffar Han **·** Maulana Azad **·** Chandrasekhar Azad **·** Rajaji **·** Bhagat Singh **·** Sarojini Naidu **·** Purushottam Das Tandon **·** Alluri Sitaramaraju **·** Muhammed Ali Cinnah **·** Sardar Patel **·** Subhas Chandra Bose **·** Allama Mashriqi **·** Akkamma Cherian **·** Swadeshabhimani Ramakrishna Pillai **·** V. K. Krişna Menon **·** *daha fazlası* 
 |
| İngiliz Liderler |  Clive **·** James Outram **·** Dalhousie **·** Irwin **·** Curzon **·** Linlithgow **·** Wavell **·** Stafford Cripps **·** Mountbatten **·** *more*  |
| Bağımsızlık | Kabine Misyonu **·** Bağımsızlık yasası **·** Hindistan'ın bölünmesi **·** Siyasal bütünleşme **·** Anayasa **·** Hindistan Cumhuriyeti  |

Kaynakça
--------

1. ↑  Anupama Rao (13 October 2009). The Caste Question: Dalits and the Politics of Modern India. University of California Press. pp. 315–. ISBN 978-0-520-25761-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90520429
* BNE: XX5263484
* BNF: cb12197833b (data)
* CiNii: DA06301939
* GND: 119249502
* ISNI: 0000 0000 8167 9174
* LCCN: n50046767
* NDL: 001316110
* NKC: jx20140422002
* NLA: 35568515
* NLI: 987007275934805171
* NSK: 000187442
* NTA: 072896116
* RERO: 02-A003901483
* SUDOC: 028941209
* Trove: 999093
* VIAF: 95217156
* WorldCat: lccn-n50046767

 |