**Sovyetler Birliği devlet arması** (Rusça: Государственный герб СССР), Sovyetler Birliği'nin 1923'te kabul edilen ve 1991'de birliğin dağılmasına kadar kullanılan devlet armasıdır. Teknik olarak bir arma yerine bir amblem olmasına rağmen, geleneksel hanedan kurallarına uymadığı için, Rusçada geleneksel bir arma için kullanılan kelime olan герб (*gerb*) olarak adlandırılır.

Bu arma, Çin millî amblemi gibi diğer sosyalist ülkelerin amblemlerinde de görülen bir tarz olan, sosyalist hanedanlık armaları olarak bilinen tarzda oluşturulan ilk devlet amblemiydi.

Tarihçe
-------

### Oluşturulması

1922 sonbaharında, Sovyet Sembollerini Geliştirme Komisyonu, Goznak'ta çalışmalarına başladı. O günlerde, ilk Sovyet markalarının ve banknotlarının tasarımları da oluşturuldu. 10 Ocak 1923'te, SSCB Merkez Yürütme Komitesi Başkanlığı, devlet amblemi ve bayrağının geliştirilmesi için bir komisyon kurdu. Aynı zamanda MSK, birliğin devlet sembollerinin ana unsurlarını; güneş, orak ve çekiç ve "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!" olmak üzere belirledi.

Şubat 1923'te armanın oluşturulması görevi Goznak'a verildi. Goznak sanatçıları; DS Golyadkin, Dreyer, N.N. Kochury, V.D. Kupriyanov, P. Rumyantsev, AG Yakimchenko, I. Shadra çeşitli eskizler sundular.

#### Reddedilen tasarımlar

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tasarım |  |  |  |  |  |  |  |
| Tasarımcı | Alexander Yakimchenko | Y. B. Dreyer | D.S. Golyadkin | N. N. Kochura | V. D. Kupriyanov | Bilinmiyor |

#### Başarılı bulunan tasarımlar

Goznak'ın sanat ve reprodüksiyon bölümü başkanı V.N. Adrianov'un projesi, Sovyetler Birliği'nin resmi olarak onaylanmış devlet ambleminin tasarımına çok yakındı. Sovyetler Birliği üyeliğinin tüm dünya milletlerine açık olduğunu temsil etmek için, dünyanın bir görüntüsünün armaya dahil edilmesi gerektiğini öne sürdü.

28 Haziran 1923'te, önceden planlanan "СССР" yazısı, önerilen armanın tepesindeki kırmızı bir yıldızla değiştirdi.

#### Kabulü

Önerilen başarılı armanın tasarımı Ivan Dubasov tarafından yeniden çizildi. İlk taslağında, armasının alt kısmını kaplayan kırmızı bir kurdeleye sloganlar yerleştirildi. Daha sonra kurdele parçalarına 6 dilde slogan yerleştirilmesine karar verildi.

### İlk sürüm (1923-1936)

Devlet armasının ilk sürümünün projesi 6 Temmuz 1923'te Merkez Yürütme Komitesinin (CIK) 2. oturumunda kabul edilmiş ve aynı yılın 22 Eylül'de tamamlanmıştır. Bu tasarım 1924 Sovyet Anayasası'nda kararlaştırılmıştır: "SSCB Devlet Amblemi, güneş ışınlarında tasvir edilen ve buğday kulaklarıyla çerçevelenmiş bir küre üzerinde bir orak ve bir çekiçten oluşur. "Altı dilde - Rusça, Ukraynaca, Belarusça, Gürcüce, Ermenice ve Azerice Bütün ülkelerin işçileri, birleşin! yazar. Amblemin tepesinde beş köşeli bir yıldız vardır."

Arma, Vladimir Adrianov tarafından oluşturuldu ve Ivan Dubasov tarafından tamamlandı. 1929 yılında Tacikistan SSC'nin kurulmasından sonra 1931 yılında armaya Tacikçe slogan da eklendi.

### İkinci sürüm (1936-1946)

1936 Sovyet Anayasasına göre, Sovyetler Birliği on bir cumhuriyetten oluşuyordu. Bu nedenle yeni sürümün öncekinden farkı, on bir dilde sloganın yer almasıydı. Eklenen diller Türkmence, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca ve Tacikçeydi.

### Üçüncü sürüm (1946-1956)

SSCB'deki cumhuriyetlerin sayısı, Haziran 1941'de Büyük Vatanseverlik Savaşı başlamadan önce Eylül 1939'dan sonra 16 olmuştu, ancak devlet amblemi bunu ancak savaştan sonra yansıtacak şekilde değiştirildi. 26 Haziran 1946'da Yüksek Sovyet Prezidyumu Divanı Kararı ile 16 kurucu cumhuriyetin tümü amblemde temsil edildi. Slogan 16 dilde 16 şerit üzerine yazılmıştır. Azerbaycan, Türkmence, Özbekçe, Tacikçe, Kazakça, Kırgızca dillerindeki yazıtlar, SSCB içinde ilgili dillerin Latin alfabesinden Kiril alfabesine geçirilmesi nedeniyle güncellenmiştir. Ayrıca, yeni cumhuriyetlerden; Estonca, Letonca, Litvanca, Rumence Kiril (Moldavya) ve Fince olmak üzere birkaç dil daha eklendi.

### Dördüncü ve son sürüm (1956-1991)

Armanın basılı sürümü
1956'da Karelo-Fin Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Karelya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne dönüştürüldü ve kısa süre sonra bu SSCB devlet amblemine yansıdı. SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlığı'nın 12 Eylül 1956'da aldığı bir kararla, Fince SSCB Devlet Sloganını taşıyan şerit kaldırıldı.

Belarus şeridindeki küçük bir değişiklik, 1 Nisan 1958'de SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlığı'nın bir kararıydı.

Kurdeleler üzerindeki yazıtlar (Türkçeye "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!" olarak çevrilir) şu şekildedir:

| Sol | Sağ |
| --- | --- |
| Türkmence: Әхли юртларың пролетарлары, бирлешиң! (*Ähli ýurtlaryň proletarlary, birleşiň!*) | Estonca: *Kõigi maade proletaarlased, ühinege!* |
| Tacikçe: Пролетарҳои ҳамаи мамлакатҳо, як шавед! (*Proletarhoyi hamayi mamlakatho, yak şaved!*) | Ermenice: Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՜ք (*Proletarner bolor erkrneri, miac’ek’!*) |
| Letonca: *Visų šalių proletarai, vienykitės!* | Kırgızca: Бардык өлкөлөрдүн пролетарлары, бириккиле! (*Bardık ölkölördün proletarları, birikkile!*) |
| Litvanca: *Visu zemju proletārieši, savienojieties!* | Moldovaca: Пролетарь дин тоатe цэриле, уници-вэ! (*Proletari din toate țările, uniți-vă!*) |
| Gürcüce: პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით! (*P’rolet’arebo q’vela kveq’nisa, sheertdit!*) | Azerice: *Бүтүн өлкәләрин пролетарлары, бирләшин!* (*Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!*) |
| Özbekçe: Бутун дунё пролетарлари, бирлашингиз! (*Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!*) | Kazakça: Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер! (*Barlyq elderdiń proletarlary, birigińder!*) |
| Ukraynaca: Пролетарі всіх країн, єднайтеся! (*Proletari vsikh krayin, yednaytesya!*) | Belarusça: Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся! (*Pralietaryi ŭsich krain jadnajciesia!*) |
| Rusça: Пролетарии всех стран, соединяйтесь! (*Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes′!*) |

* SSCB Devlet Amblemi (1923-1929)SSCB Devlet Amblemi (1923-1929)
* SSCB Devlet Amblemi (1929-1936)SSCB Devlet Amblemi (1929-1936)
* SSCB Devlet Amblemi (1936-1946)SSCB Devlet Amblemi (1936-1946)
* SSCB Devlet Amblemi (1946-1956)SSCB Devlet Amblemi (1946-1956)
* SSCB Devlet Amblemi (1956-1991)SSCB Devlet Amblemi (1956-1991)

Galeri
------

* Moskova'daki bir binada yer alan Rusya bayrağı ve SSCB armasıMoskova'daki bir binada yer alan Rusya bayrağı ve SSCB arması
* Pripyat'taki armaPripyat'taki arma
* Macaristan'daki Kızıl Ordu kabristanındaki bir anıtta yer alan arma.Macaristan'daki Kızıl Ordu kabristanındaki bir anıtta yer alan arma.
* Sovyetler zamanına ait bir kartpostalda yer alan armaSovyetler zamanına ait bir kartpostalda yer alan arma
* Vladimir Lenin'in 115. yaş gününü anmak amacıyla basılan hatıra 1 rublede yer alan devlet armasıVladimir Lenin'in 115. yaş gününü anmak amacıyla basılan hatıra 1 rublede yer alan devlet arması

Ayrıca bakınız
--------------

* Sovyet Cumhuriyetlerinin armaları
* SSCB devlet kalite işareti
* Rusya arması
* Sosyalist devlet amblemleri

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Vsesoi︠u︡znoe obshchestvo "Znanie." (1934). *Nauka i zhiznʹ* (Rusça). Moskva: Izd. "Pravda" [etc. OCLC 1191755192. 16 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2021.
2. 1 2 3  "Герб СССР". *web.archive.org*. 17 Ağustos 2007. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2021.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Sovyetler Birliği devlet arması*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
Sovyetler Birliği Sovyetler Birliği konuları |
| --- |
| Semboller | 
* Bayrak
* Arma (Cumhuriyetler)
* Marş

 | SSCB Arması |
| Tarih | 
* Ekim Devrimi
* Rus İç Savaşı
* Kuruluşu
* II. Dünya Savaşı
	+ Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar
* Soğuk Savaş
* Çin-Sovyet ayrılığı
* Destalinizasyon
	+ 1956 Gürcistan protestoları
	+ Anti Parti Grubu
* Kruşçev çözülmesi
* Uzay Programı
* 1965 Sovyet ekonomik reformu
* Durgunluk
* Leonid Brejnev'in etkisi
* Glasnost ve Perestroyka
* 1989 Devrimleri
* 1991 Sovyetler Birliği darbe girişimi
* Yıkılış
* Sovyet sonrası ülkeler
* Askerî tarih
* LGBT tarihi

 |
| Coğrafya | 
* Cumhuriyetler (Özerk)
* Oblast (Özerk)
* Özerk Okrug
* Kapalı şehir

 |
| Devlet yapısı | 
* Siyaset
* Anayasa
	+ 1918
	+ 1924
	+ 1936
	+ 1977
* Lider
* Devlet Başkanı
* Hükûmet
* Başbakan
* Parlamento
* Komünist Parti
* Seçimler
* İdari yapılanma
* Başkent
* Dış ilişkiler
* Emperyalizm

 |
| Silahlı Kuvvetler | 
* Stavka
* Savunma Bakanlığı
* Genelkurmay Başkanlığı
* Kızıl Ordu
* Sovyet Hava Kuvvetleri
* Sovyet Deniz Kuvvetleri
* Gizli polis

 |
| Hukuk | 
* İnsan Hakları

 |
| Ekonomi | 
* Para birimi
* Sovyet tipi ekonomik planlama
* Ulaşım
* Birinci Beş Yıllık Plan
* Altıncı Beş Yıllık Plan
* 1956-1962 ücret reformu
* Sturmovşçina
* Bilim ve teknoloji

 |
| Toplum | 
* Demografi
* Dil
* Din
	+ İslam
	+ Hristiyanlık
	+ Yahudilik
* Eğitim
* Spor
* Resmi tatiller
* Tatil hakları
* Göç
* Nostalji

 |
| İletişim | 
* Gazete
* İnternet
* Posta
	+ Posta pulları
* Radyo
* Televizyon

 |
| Kültür ve Sanat | 
* Edebiyat
* Dans
* Sinema
	+ Goskino
* Müzik
* Felsefe

 |
| Bilim ve teknoloji | 
* Komünist Akademi
* SSCB Bilimler Akademisi
* Veteriner tıp

 |
| SSCB portalı |