***Talat Paşa: İttihatçılığın Beyni ve Soykırımın Mimarı*** (İngilizce: *Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide*), Hans-Lukas Kieser tarafından 2018 yılında yazılan bir akademik kitaptır. Kitap, Princeton University Press tarafından yayınlanmış olup Talat Paşa'nın biyografisidir. Kitap, yazarın Talat Paşa'nın, Mustafa Kemal Atatürk ile birlikte modern Türk milletinin eş-babası olduğu tezini ve ayrıca Talat'ın egemenliğini ve önemini tartışmaktadır.

Kitap, Talat Paşa ve diğer Osmanlı yetkililerinin Ermeni Kırımı'nı emrettiğini ve yönettiğini iddia etmektedir. Kitap, İletişim Yayınları tarafından Türkçeye çevrilmiştir.

Arka plan
---------

Kieser, 12 Eylül Darbesi ile ilgilenmeye başladıktan sonra, 1980'lerde Ortadoğu tarihine odaklanmaya başladı.

Kieser, Talat Paşa hakkında Türkçe dışında başka dillerde biyografi bulunmamasının ve Osmanlı İmparatorluğu'nun son on yıllık varlığının sonuçlarını bağlamsallaştırma arzusunun kitabı yazma nedenleri olduğunu belirtti.

İçerik
------

Kitap, Talat Paşa'nın siyasi hırsları ve ideolojisi ile siyasi kariyerinin ardındaki koşullara odaklanırken, erken yaşamına odaklanmamaktadır.

Kitap, toplamda yaklaşık 70 sayfadan oluşan bir kaynakça ve ek notlar içermektedir. Alan Whitehorn, *Armenian Weekly'*de kitaptaki bazı fotoğrafların nadiren yayınlandığını ve bu nedenle nadir bulunduğunu yazdı.

*The New York Review of Books'*tan Mark Mazower, kitap için "düzyazı yayadır" açıklamasını yaptı.

### Görüşler

Kieser, Talat Paşa'yı tek baba olmaktan çok, Atatürk'le birlikte modern Türk ulusunun babası olarak tanımlar. Kieser, 1919-1921 yılları arasında ikisi arasındaki işbirliğinden bahsetmektedir.

Kieser, Talat Paşa'ın diğer iki Paşa muhtemelen dış meselelere odaklandığından Üç Paşalar döneminin büyük bölümünde Osmanlı İmparatorluğu'nun fiili yöneticisi olduğunu savunmaktadır. Kieser, "Talat, Enver ve Cemal'in Osmanlı başkentinde ikamet ettiği ve İttihat ve Terakki'nin tek parti yönetiminin yeni kurulduğu 1913 yılı için rejimi üçlü yönetim olarak adlandırmak güzel, ama sonrasında değil" açıklamasını yapmıştır.

Kieser ayrıca Talat Paşa'nın iktidarının eğilimlerinin Atatürk'ün bunlarla çelişmesinden ziyade Atatürk'ünkiyle genişletildiğini ve Nazi Partisi'nin "paradigmasını" Talat Paşa'nın yönetiminden elde ettiğini belirtmektedir.

### Tepkiler

Mazower, *Naim Efendi'nin Hatıratı ve Talat Paşa Telgrafları: Krikor Gergeryan Arşivi* ile karşılaştırıldığında Talat Paşa, Ermeni Soykırımı öncesi olayların ve I. Dünya Savaşı'nın daha büyük bir resmine sahip olduğunu ve Talat Paşa'nın paha biçilmez olduğu sonucuna varmıştır.

Whitehorn, kitabın "iyi araştırılmış ve ilginç bir yazı" olduğu ve "Jön Türk dönemi ve Ermeni soykırımı hakkındaki anlayışımıza önemli bir katkı olmaya yazgılı" olduğu sonucuna vardı.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Mazower, Mark (4 Nisan 2019). "An Archive of Atrocities". *The New York Review of Books*. 9 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
2. ↑  "Alman yazarın Talat Paşa biyografisine skandal başlık: Soykırımcı ilan edildi!". *Kırım Haber Ajansı*. 9 Mart 2021. 9 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
3. ↑  Kaaki, Lisa (7 Ağustos 2018). "Biography sheds light on Talaat Pasha, the father of modern Turkey". *Arab News*. 7 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
4. 1 2 3  Kurt, Ümit (16 Eylül 2018). "Talat Pasha is the co-founder of modern Turkey - Historian Kieser". *Ahval News*. 26 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
5. ↑  Melson, p. ?? (possbly 253).
6. 1 2  Whitehorn, Alan (10 Nisan 2019). "Book Review: 'Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide'". *Armenian Weekly*. 9 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
7. ↑  Ihrig, p. 201.
8. ↑  Waterbury, John (31 Aralık 2018). "Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide". *Foreign Affairs*. 9 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* "Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide Prof. Hans-Lukas Kieser". Van Leer Jerusalem Institute. 20 Kasım 2018. 22 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* Güçlü, Yücel (2018). "Review Essay Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide". *Journal of Muslim Minority Affairs*. **38** (3). ss. 441-450. doi:10.1080/13602004.2018.1502405.  - Published online on 10 August 2018

Dış bağlantılar
---------------

* *Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide 7 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* - Princeton University Press
* *Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide 9 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* - JSTOR
* *Talat Paşa: İttihatçılığın Beyni ve Soykırımın Mimarı 10 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* - İletişim Yayınları