|  |
| --- |
| **Genel görelilik** |
|  |
| * Genel bakış
	+ Tarihçe
	+ Matematik
	+ Kaynaklar
	+ Testler
* Einstein denklemleri
* Eşdeğerlik ilkesi
* FLRW çözümü
* Kesin çözümler
* Kara delik
* Kerr çözümü
* Kuantum yer çekimi
* Kütleçekimsel dalga
* Kütleçekimsel mercek
* Olay ufku
* Schwarzschild çözümü
* Tekillik
 |
| **İlgili başlıklar** |
| * Albert Einstein
* Astrofizik
* Einstein-Cartan teorisi
* Kozmoloji
* Kütleçekim
* Özel görelilik
* Riemann geometrisi
* Stephen Hawking
 |
| düzenle  |

Genel görelilikte, V*an Stockum tozu* Einstein alan denklemlerinin silindirik simetri ekseni etrafında dönen tozun oluşturduğu yer çekimi alanı için kesin sonucudur. Tozun yoğunluğu eksenin uzaklığıyla beraber arttığı için çözüm oldukça yapay olmakla kalmaz, aynı zamanda genel görelilikteki bilinen en basit çözümlerden olmakla beraber aynı zamanda Pedagojik olarak önemli örneklerden biri olarak gösterilir.

Bu çözüm ismini Willem Jacob Van Stockum'dan almıştır, kendisi 1937 yılında, Cornelius Lanczos'un 1924 yılında keşfettiği olayın bağımsızlığını yeniden keşfetti.

Türetme
-------

Bu çözümü elde etme yollarından biri de *katı rotasyon* içindeki silindirik olarak harika simetriye bakmaktır (akışkan çözümleri). Dünya hatları ile zamansal uyumlu sıvı parçacıkların sıfırdan farklı girdap olan ancak genişleme ve kesme kaybolan formunda olduğunu kabul ediyoruz. (İşin aslı toz parçacıkları kuvvet hissetmedikleri için, bunun bir zamansal jeodezik uyum olduğu ortaya çıkacak ama bunu ileri işlemlerde böyle kabul etmemize gerek yoktur).

Tahmin yürüterek yaptığımız basit hesaplamalar aşağıdaki sisteme ihtiyaç duyar, bu da iki tane belirlenmemiş {\displaystyle r} ye bağlı fonksiyonu içerir:

{\displaystyle {\vec {e}}\_{0}=\partial \_{t},\;{\vec {e}}\_{1}=f(r)\,\partial \_{z},\;{\vec {e}}\_{2}=f(r)\,\partial \_{r},\;{\vec {e}}\_{3}={\frac {1}{r}}\,\partial \_{\phi }-h(r)\,\partial \_{t}}
Yanlış anlaşılmalardan kaçınmak için, aşağıdaki işlemi uygulamalıyız: 

{\displaystyle \sigma ^{0}=-dt+h(r)r\,d\phi ,\;\sigma ^{1}={\frac {1}{f(r)}}\,dz,\;\sigma ^{2}={\frac {1}{f(r)}}\,dr,\;\sigma ^{3}=rd\phi }
Böylece metrik tensörü iki tanımlanmayan faktör cinsinden verir:

{\displaystyle g=-\sigma ^{0}\otimes \sigma ^{0}+\sigma ^{1}\otimes \sigma ^{1}+\sigma ^{2}\otimes \sigma ^{2}+\sigma ^{3}\otimes \sigma ^{3}}
Verilerimizi çarparsak

{\displaystyle ds^{2}=-dt^{2}-2h(r)r\,dt\,d\phi +(1-h(r)^{2})r^{2}\,d\phi ^{2}+{\frac {dz^{2}+dr^{2}}{f(r)^{2}}}}
{\displaystyle -\infty <t,z<\infty ,\;0<r<\infty ,\;-\pi <\phi <\pi }
Bu sisteme göre iki tanımlanmayan fonksiyon cinsinden Einstein tensörünü bulmuş oluruz ve akışkan çözümlerinin sonucundan zaman benzeri birim vektör {\displaystyle {\vec {e}}\_{0}} oluştururuz sıvı parçacığına tanjant çizgisi olan her yer için. Böylece şu sonuca ulaşırız: 

{\displaystyle G^{{\hat {m}}{\hat {n}}}=8\pi \mu \,\operatorname {diag} (1,0,0,0)+8\pi p\,\operatorname {diag} (0,1,1,1)}
Bu aşağıdaki koşulları vermektedir:

{\displaystyle f^{\prime \prime }={\frac {(f^{\prime })^{2}}{f}}+{\frac {f^{\prime }}{r}},\;(h^{\prime })^{2}+{\frac {2h^{\prime }h}{r}}+{\frac {h^{2}}{r^{2}}}={\frac {4f^{\prime }}{r\,f}}}
{\displaystyle f} yi çözüp {\displaystyle h} değeri için uygun sistemler Van Stockum çözümünü tanımlamaktadır:

{\displaystyle {\vec {e}}\_{0}=\partial \_{t},\;{\vec {e}}\_{1}=\exp(a^{2}r^{2}/2)\,\partial \_{z},\;{\vec {e}}\_{2}=\exp(a^{2}r^{2}/2)\,\partial \_{r},\;{\vec {e}}\_{3}={\frac {1}{r}}\,\partial \_{\phi }-ar\,\partial \_{t}}
Bu sistemin sadece {\displaystyle r>0} da tanımlı olduğu unutulmamalıdır.

Özellik
-------

Bizim çerçeveye göre Einstein tensör Computing aslında basınç kaybolur gösterir, bu yüzden bir toz çözümümüz var. Toz kütle yoğunluğu bek çıkıyor

{\displaystyle \mu ={\frac {a^{2}}{2\pi }}\,\exp(a^{2}r^{2})}
{\displaystyle r=0} simetri ekseninde bu sonludur, ama yoğunluk yarıçap ile beraber artar ama maalesef bu astrofiziğin sınırladığı özelliklerden biridir.

Gösterilen Killing denklemlerini çözersek aşağıdakiler tarafından oluşturulan

{\displaystyle {\vec {\xi }}\_{1}=\partial \_{t},\;{\vec {\xi }}\_{2}=\partial \_{z},\;{\vec {\xi }}\_{3}=\partial \_{\phi }}
Burada, {\displaystyle {\vec {\xi }}\_{1}} sıfırdan farklı girdap vardır, bu yüzden, hem de bu eksen etrafında silindirik simetri ve dönme ekseni boyunca çeviri altında toz partiküllerinin dünya çizgisinde çeviri altında sabit bir uzay-değişmeyen var.

Gödel toz çözeltisi aksine, van Stockum toz parçacıkları geometrik seçkin eksen etrafında dönen vardır toz unutmayın.

Denildiği gibi {\displaystyle {\vec {e}}\_{0}} bileşeni kaybolur ama vorticity vektörü şu şekildedir.

{\displaystyle {\vec {\Omega }}=-a\,\exp(a^{2}r^{2}/2)\,{\vec {e}}\_{1}}
Bu hatta Comoving grafikte da toz partiküllerinin dünya hatları aslında parçacıklar simetri ekseni etrafında döndürülür toz olarak birbirinden yaklaşık büküm vardır, dikey çizgiler olarak görünür olduğu anlamına gelir. Toza bir küçük top yap evrimi takip. Başka bir deyişle, bunun kendi ekseni çevresinde döner ({\displaystyle r=0} a parallel) ancak diğer kesme veya genişletmek değildir. İkincisi özellikle biz sert dönme ile ne demek tanımlar. Çevri vektörünün büyüklüğü sadece bir olur eksen kendisini dikkat edin a.

Tidal tensörü;

{\displaystyle E\_{{\hat {m}}{\hat {n}}}=a^{2}\,\exp(a^{2}r^{2})\,\operatorname {diag} (0,1,1)}
bu toz parçacıkları üzerinde sürme gözlemci dönme düzlemi içinde izotropik gelgit gerilme geçirmektedir göstermektedir. Magnetogravitic tensör olduğunu

{\displaystyle B\_{{\hat {m}}{\hat {n}}}=-a^{3}\,\exp(a^{2}r^{2})\,\left[{\begin{matrix}0&1&0\\1&0&0\\0&0&0\end{matrix}}\right]}

Aşikar paradox
--------------

Gerçek Paradoks
---------------

Dışa doğru gittiğimizde, görüyoruz ki daha büyük radii'li horizontal yuvarlaklar kapalı zamanımsı (zaman benzeri) eğridirler (curve) (yani büyük radiili horizanlar yuvarlaklar – kapalı zamanımsı eğri). Bu CTC lerin paradoksal yapısına ilk olarak van Stockum dikkat çekmişti: World lineları kapalı zamanımsı eğri oluşturan gözlemciler rahatça kendi geçmişlerini ziyaret edebilirler veya etkileyebilirler. Daha da kötüsü, böyle bir gözlemciyi, üçüncü hayatında (lifetime) örneğin hızlanmayı durdurmaya karar vermesini engelleyebilecek hiçbir şey yoktur ve bu durum ona bir den fazla biyografi verir

Kapalı zamansı (timelike) kıvrımlar genel göreliliğin birçok çözümünde ortaya çıkabilirler ve ortak ortaya çıkışları/görünüşleri bu teoriye en sorunsal teorik itirazlardan biridir. Ancak çok az fizikçi böyle itirazların temelinde tamamen genel göreliliği kullanmayı reddederler. Tercihen çoğu pragmatik tutum alarak her ne zaman onunla (genel görelilik) kurtulmak isterse teorinin birçok astrofiziksel durumda göreceli basitliği ve iyi kurulmuş güvenilirliği sayesinde göreceli olarak mantıklı gelir. Bu birçok fizikçinin her gün Newton Fiziği'ni kullanmasına benzer değildir, öyle olsa bile onlar bunun Galilei kinematiklerinin görelilik kinematikleri tarafından "yıkıldığının" çok iyi farkındalar

Ayrıca bakınız
--------------

Kaynakça
--------


1. Lanczos, Cornelius (1924). "Über eine stationäre Kosmologie im Sinne der Einsteinschen Gravitationstheorie". *Zeitschrift für Physik*. Cilt 21. s. 73. Bibcode:1924ZPhy...21...73L. doi:10.1007/BF01328251.  Lanczos's paper announcing the first discovery of this solution.
2. van Stockum, Willem Jacob (1937). "The gravitational field of a distribution of particles rotating around an axis of symmetry". *Proc. Roy. Soc. Edinburgh A*. Cilt 57. s. 135.  Van Stockum's paper announcing his rediscovery of this solution.


| * g
* t
* d
Görelilik |
| --- |
| Özelgörelilik | 

|  |  |
| --- | --- |
| Genel bilgiler | 
* Görelilik teorisi
* Özel görelilik

 |
| Ana başlıklar | 
* Gözlemci çerçevesi
* Işık hızı
* Hiperbolik dikgenlik
* Çabukluk
* Maxwell denklemleri

 |
| Tasvir | 
* Galile göreceliği
* Galile dönüşümü
* Lorentz dönüşümü

 |
| Neticeler | 
* Zaman genişlemesi
* Bağıl kütle
* Kütle\*enerji eşitliği
* Uzunluk büzülmesi
* Eşanlılığın göreceliği
* Göreli Doppler etkisi
* Tomas yalpalaması
* Göreceli diskler

 |
| Uzayzaman | 
* Işık konisi
* Hayat Çizgisi
* Uzayzaman diagramı
* İki-Dördey
* Minkowski uzayı

 |

 |  |
| Genelgörelilik  | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ana hatlar | 
* Genel göreceliğe giriş
* Genel göreceliğin matematik ifadesi

 |
| Ana kavramlar | 
* Özel görelilik
* Eşdeğerlik ilkesi
* Hayat Çizgisi
* Riemann uzambilgisi
* Minkowski çizeneği
* Penrose çizeneği

 |
| Doğa olayları | 
* Kara delik
* Olay ufku
* Çerçeve sürükleme
* Yersel etki
* Kütleçekimsel merceklenme
* Kütleçekimsel tekillik
* Kütleçekimsel dalga
* Merdiven çatışkısı
* İkiz çatışkısı
* Genel görecelikte İki-Cisim problemi

 |
| Denklemler | 
* Arnowitt-Deser-Misner biçimselciliği
* Baumgarte-Shapiro-Shibata-Nakamura biçimselciliği
* Einstein alan denklemleri
* Genel görecelikte jeodesik denklemi
* Friedmann denklemleri
* Doğrusallaştırılmış yerçekim
* Newton sonrası biçimselciliği
* Raychaudhuri denklemi
* Hamilton–Jacobi–Einstein denklemi
* Ernst denklemi

 |
| İleri kuramlar | 
* Brans–Dicke kuramı
* Kaluza–Klein kuramı
* Mach ilkesi
* Kuantum kütleçekim

 |
| Çözümler | 
* Schwarzschild metriği (dahili)
* Reissner–Nordström
* Gödel metriği
* Kerr metriği
* Kerr-Newman metriği
* Kasner metriği
* Taub–NUT uzayı
* Milne modeli
* Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker metriği
* pp-dalgası
* van Stockum tozu
* Weyl−Lewis−Papapetrou ko-ordinatları

 |

 |
| Biliminsanları | 
* Einstein
* Lorentz
* Hilbert
* Poincaré
* Schwarzschild
* de Sitter
* Reissner
* Nordström
* Weyl
* Eddington
* Fridman
* Milne
* Zwicky
* Lemaître
* Gödel
* Wheeler
* Robertson
* Bardeen
* Walker
* Kerr
* Chandrasekhar
* Ehlers
* Penrose
* Hawking
* Taylor
* Hulse
* Stockum
* Taub
* Newman
* Yau
* Thorne
* Weiss
* Bondi
* Misner
* *diğerleri*

 |
| **Einstein alan denklemleri:**     {\displaystyle G\_{\mu \nu }+\Lambda g\_{\mu \nu }={8\pi G \over c^{4}}T\_{\mu \nu }}      **ve Ernst denklemi aracılığı ile analitik çözümleri:**     {\displaystyle \displaystyle \Re (u)(u\_{rr}+u\_{r}/r+u\_{zz})=(u\_{r})^{2}+(u\_{z})^{2}.} |

| * g
* t
* d
Zamanda yolculuk |
| --- |
| Genel kavramlar | 
* Beklenti etkisi
* Kapalı zamansı eğri
* Novikov öz tutarlılık ilkesi
* Zaman yolculuğunun kuantum mekaniği

 |
| Zamansal çelişkiler | 
* Dede çelişkisi
* Yazgı çelişkisi

 |
| Koşut zamanlar | 
* Alternatif tarih
* Çoklu dünyalar yorumu
* Çokluevren

 |
| Uzay ve zaman felsefesi | 
* Gerekircilik
* Eternalizm
* Kelebek etkisi
* Mukadderat
* Özgür irade
* Yazgıcılık

 |
| Genel görelilik uzayzamanları | 
* Alcubierre metriği
* BTZ kara deliği
* Gödel metriği
* Kerr metriği
* Krasnikov tüpü
* Misner uzayı
* Solucandeliği
* Tipler silindiri
* van Stockum tozu

 |
| İlgili maddeler | 
* Montauk Projesi

 |