**Hekimbaşı Abdülaziz Efendi,** Osmanlı tıp bilgini, bestekâr ve şairdir. Osmanlı Devleti'nde Subhizadeler diye bilinen ve çok sayıda devlet adamı, hekim, şair ve bestekâr yetiştiren bir aileye mensuptur.

Yaşamı
------

İstanbul’da 1735 yılında doğdu. Tıp eğitimi görerek hekim oldu. Bir süre Viyana’da da tıp eğitimi gördü, pek çok doğu ve batı dilini öğrendi. Osmanlı saray hekimleri arasına girdi. Yüksek müderris (Ordinaryüs Profesöre denk akademik derece) oldu. Meşhur Hollandalı hekim Herman Boerhaave tarafından yazılmış olan Aphorismi de cognoscendis et curandis morbis adlı kitabı Latince’den Türkçe’ye tercüme etti. Bu eser Türk tıp tarihinde tercüme edilen ilk batı tıp eseridir. 41 yaşında hekimbaşı oldu. Görevi dışındaki devlet işlerine müdahale ettiği gerekçesiyle bu görevinden alındı ve daha sonra İstanköy adasına sürgün edildi. 14 Zilhicce 1191 (13 Ocak 1778) tarihinde İstanköy adasında yaşamını yitirdi ve oraya defnedildi. Mezar taşı günümüze kadar gelmiştir.

Çalışmaları
-----------

Hekimbaşı Abdülaziz Efendi "Aziz" mahlasıyla Türkçe ve Farsça şiirler yazmıştır. Küçük bir divan oluşturacak sayıdaki şiirlerinin elyazması tek nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesinde bulunmaktadır. Klasik divan şiiri kaidelerine uygun olarak yazılmış olan şiirleri, edebi açıdan orta seviyededir. Çeşitli şiirleri kendisi ve başka bestekârlar tarafından bestelenmiştir. Özellikle "Arâm edemem yâre nigâh eylemedikçe" sözleriyle başlayan gazeli çok sevilmiştir. Bu şiir üzerine kendisi ve başka bestekârlar tarafından çok sayıda beste yapılmıştır.

Hekimbaşı Abdülaziz Efendi Klasik Türk Musikisi alanında önemli bir bestekârdır. Musiki konusunda eserler de kaleme almıştır. Klasik büyük formlarda bestelediği 6 eser günümüze kadar gelmiştir. TRT repertuvarında da yer alan bu eserler şunlardır:

Bayati Beste: Ey gamze söyle zahm-ı dilimden zebânım ol (Güfte: Nedîm)

Bayati Nakış Ağır Semai: Ârâm edemem yâre nigâh eylemedikce (Güfte kendisinin)

Bayati Nakış Yürük Semai: Söyle güzel rûh-i musavver misin? (Güfte kendisinin)

Hüzzam Beste: Âşıka tân etmek olmaz mübtelâdır neylesin (Güfte: Nef’î)

Şehnaz Buselik Ağır Semai: Be-şeset tîğ-ı tegafül

Şehnaz Buselik Yürük Semaî: Bir dilberi sevdim ki güzeller güzelidir

Kaynakça
--------

* Yılmaz Öztuna: Türk Musikisi Ansiklopedisi
* TRT Türk Sanat Müziği Repertuvarı

| * g
* t
* d
Klasik Türk müziği bestecileri |
| --- |
| Abdi Efendi (Tulum) **·**  Abdullah Yüce **·**  Abdülaziz Efendi (Hekimbaşı) **·**  Abdülkadir Meragi **·**  Abdülkadir Töre **·**  Ahmet Çalışır **·**  Ahmet Irsoy **·**  Ahmet Üstün (şarkıcı) **·**  Alaeddin Şensoy **·**  Alâeddin Yavaşca **·**  Ali Efendi (tamburi) **·**  Ali Fuat Aydın **·**  Ali Rıza Avni Tınaz **·**  Ali Rıza Şengel **·**  Ali Ufkî Bey **·**  Amir Ateş **·**  Aleko Bacanos **·**  Basmacı Abdi Efendi **·**  Bekir Sıdkı Sezgin **·**  Benli Hasan Ağa **·**  Mesut Cemil **·**  Cüneyd Kosal **·**  Dilhayat Kalfa **·**  Ebuishakzade Mehmed Esad Efendi **·**  Ekrem Güyer **·**  Emin Ongan **·**  Erdinç Çelikkol **·**  Erol Sayan **·**  Fahri Kopuz **·**  Faik Bey (Hacı) **·**  Feriha Tunceli **·**  Ferit Sıdal **·**  II. Gazi Giray **·**  Giriftzen Asım Bey **·**  Gültekin Çeki **·**  Gündoğdu Duran **·**  Hacı Arif Bey **·**  Hâfız Post **·**  Hamparsum Limonciyan **·**  Hasan Ferit Alnar **·**  Hayri Yenigün **·**  Hüseyin Mayadağ **·**  İlgün Soysev **·**  İsmail Hakkı Bey **·**  Kadı Fuat Efendi **·**  Kadri Çelebi **·**  Sadettin Kaynak **·**  Kazasker Mustafa İzzet Efendi **·**  Kemani Serkis Efendi **·**  Kemençeci Vasilaki **·**  Lavtacı Andon **·**  Lemi Atlı **·**  Leon Hanciyan **·**  Mahmud Hüdayi **·** 
Manyasizade Refik Bey **·**  Mehmet Reşat Aysu **·**  Mısırlı İbrahim Efendi **·**  Musa Süreyya Bey **·**  Muzaffer İlkar **·**  Muzaffer Özpınar **·**  Zeki Müren **·**  Müzehher Güyer **·**  Necdet Varol **·**  Necdet Yaşar **·**  Necil Kazım Akses **·**  Neveser Kökdeş **·**  Osman Babuşçu **·**  Semahat Özdenses **·**  Melahat Pars **·**  Pınar Köksal **·**  Radife Erten **·**  Rahmi Bey **·**  Rakım Elkutlu **·**  Rıdvan Aytan **·**  Rüştü Eriç **·**  Sabite Tur Gülerman **·**  Sadullah Ağa (Hacı) **·**  Safiyyüddin Urmevî **·**  Santurî Ethem Bey **·**  Leyla Saz **·** Selahattin Erköse **·**  Selahattin İnal (besteci) **·**  Selahattin Pınar **·**  III. Selim **·**  Suphi Ziya Özbekkan **·**  Şekerci Cemil Bey **·**  Şerif İçli **·**  Şerif Muhittin Targan **·**  Şevki Bey **·**  Tamburî Cemil Bey **·** Tanburi İsak Efendi **·**  Tatyos Efendi **·**  Turhan Taşan **·**  Türk Beşleri **·**  İsak Varon **·**  Yesari Asım Arsoy **·**  Yıldız İrengün **·**  Yorgo Bacanos **·**  Zati Arca **·**  Zekai Dede Efendi **·**  Zeki Arif Ataergin **·**  Zeki Duygulu **·**  Zeynettin Maraş |