recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a8 | b8 | c8 | d8 | e8 | f8 | g8 | h8 |
| a7 | b7 | c7 | d7 | e7 | f7 | g7 | h7 |
| a6 | b6 | c6 | d6 | e6 | f6 | g6 | h6 |
| a5 | b5 | c5 | d5 | e5 | f5 | g5 | h5 |
| a4 | b4 | c4 | d4 | e4 | f4 | g4 | h4 |
| a3 | b3 | c3 | d3 | e3 | f3 | g3 | h3 |
| a2 | b2 | c2 | d2 | e2 | f2 | g2 | h2 |
| a1 | b1 | c1 | d1 | e1 | f1 | g1 | h1 |

 |  |
|  |

 |
|  |

**Réti Açılışı**,satrançta Şah'ın Piyonu açılışı ve Vezir'in Piyonu açılışından sonra en popüler açılışlardan biridir. Açılışta piyon yerine at hamlesi yapılır. Adını satranç ustası Richárd Réti'den alır.

### Açılış Hamlesi

* 1.Af3 d5
* 2.c4

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4121585-0
* LCCN: sh2010008639
* NLI: 987007576798005171

 |
**François Quesnay** (1694-1774), Fransız hekim ve iktisatçı. Fizyokratlar diye bilinen ekonomistlerin önderi.

Yaşamı ve eserleri
------------------

*Tableau economique*, 1965
Orta hâlli bir ailenin çocuğu olan François Quesnay, tıp öğrenimini gördükten sonra Mantes'daki Hôtel-Dieu'nün başcerrahı oldu. Cerrah ve doğum uzmanı olarak büyük ün kazandı. 1730'da yazdığı **Kan Almanın Etkileri Üstüne Gözlemler** adlı yapıtında, o güne kadar bu konuda ileri sürülmüş olan savları çürüttü. 1736'da **Hayvansal İktisat Üstüne Fiziksel Deneme** adlı kitabını yayınladı. 1737'de Cerrahlık Akademisi'nin sürekli sekreteri, 1749'da Madame de Ponpadour'un, 1752'de de kral XV. Louis 'nin hekimi oldu.

Quesnay, Versay şatosunda kendisine ayrılan dairede Diderot, Turgot, Mirabeau markisi, Dupont de nemours, Lemercier de La Riviére gibi iktisat sorunlarıyla ilgilenen ve ileride fizyokrat grubunu oluşturacak olan saray çevresi kişilerini bir araya getirdi.

Toplum konusunda genel bir kuram ileri süren ve biri felsefi ("doğal düzen") öbürü iktisadi ("katışıksız ürün") nitelikli iki temel kavrama dayanan fizyokrasinin ya da fizyokratlar okulunun kurucusu **Quesnay**, öğretisini, Diderot'un Ansiklopedisi'ne yazdığı iki maddeyle ("çiftçi" (1756) ve "tahıl" (1757)) ortaya koydu. 1758'de doğal iktisat yasaları görüşünü biçimlendirdiği temel yapıtı İktisadi Tablo yayınladı.

Toplumsal yapıdaki zenginliğin kaynağının yalnızca tarım olduğunu ileri süren Quesnay, serbest mübadeleye ve özellikle tahılların serbest dolaşımına önem verilmesini istemiştir.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90404316
* BNE: XX911554
* BNF: cb121577604 (data)
* CANTIC: a10142782
* CiNii: DA0099456X
* GND: 118743163
* ISNI: 0000 0001 1020 5921
* LCCN: n50050536
* NDL: 00473419
* NKC: jn20000604541
* NLA: 35437719
* NLG: 212522
* NLI: 987007277058605171
* NLK: KAC199622310
* NSK: 000722057
* NTA: 069897050
* RERO: 02-A003720527
* SELIBR: 332419
* SNAC: w6tj070p
* SUDOC: 030091845
* Trove: 952671
* VIAF: 7428836
* WorldCat: lccn-n50050536

 |
**Abukir Muharebesi**, 25 Temmuz 1799'da Mısır'daki Fransız istilası sırasında Napolyon Bonapart'ın Köse Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunu mağlup ettiği bir savaştır. 1 Ağustos 1798'de yapılan deniz savaşının adı da Abukir Muharabesi olduğundan bu adla yapılan ilk kara savaşıdır (8 Mart 1801'de ikinci bir kara savaşı takip etti). Fransız kuvvetleri Suriye'ye yönelik bir seferden henüz dönmemişken, Mısır'da Fransız yönetimine son vermek için Osmanlı kuvvetleri, Sidney Smith'in İngiliz filosu tarafından Mısır'a gönderildi.

Seyit Mustafa Paşa, Ruslara karşı savaşan deneyimli bir komutandı. Fransız mevzilerine süvari çıkarmanın beyhude olduğunu biliyordu. Bu yüzden de sahil şeridini iki savunma hattı ile güçlendirerek onlardan kaçınmaya çalıştı. Bu kıyı mevzisinden Mustafa, Mısır'ı istila edebilirdi. Ancak Napolyon, taktikteki kusuru hemen gördü, Türklerin saldırıya geçtiklerinde kaçacakları hiçbir yer yoktu.

Fransızlar Osmanlı mevzilerine saldırdı ilk savunma hattından hızlıca geçti. Fakat ikinci savunma hattını yenmek kolay olmadı ve Fransızlar bir süreliğine geri çekildi. Bu noktada, süvari generali Murat fırsatı gördü ve süvarileriyle hızlıca açıkta kalmış Türklere saldırdı.

Murat'ın saldırısı o kadar hızlıydı ki Mustafa'nın çadırının içinde girdi Türk komutanını ele geçirdi. Murat kılıcıyla Türk komutanın iki parmağını kopardı. Bunun karşılığında Mustafa, Murat'ı çenesinden vurdu. Murat hemen tedavi edildi ve ertesi gün görevine devam etti.

Türk ordusu paniğe kapıldı. Bazı Osmanlılar kıyıdan iki mil uzaklıktaki İngiliz gemilerine yüzmeye çalışırken boğuldu, diğerleri ise Abukir kalesine kaçtılar ancak kısa bir süre sonra teslim oldular. Türkler yaklaşık 8.000 kayıp verirken ve Fransızlar ise yalnızca 1.000 kişilik kayba uğradı. Zafer haberi, Napolyon Ekim ayında gelmeden önce Fransa'ya ulaştı ve bu onu daha da popüler hale getirdi, Direktuvar'da yaşanan sıkıntıları göz önüne alarak önemli bir varlık. Bu savaş geçici olarak Fransa'nın Mısır üzerindeki kontrolünü sağladı.

Kaynakça
--------

### Alıntılar

1. 1 2  Sandler 2002
2. 1 2 3 4  Connelly 2006
3. 1 2  Pawly 2012
4. 1 2  Durant & Durant 1975
5. ↑  McLynn 2002
6. 1 2  McLynn 2002
7. ↑  McLynn 2002
8. ↑  McLynn 2002

### Kitaplar

* Connelly, Owen (2006). third (Ed.). *Blundering to Glory: Napoleon's Military Campaigns*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5317-0.
* Durant, Will; Durant, Ariel (1975). *The Age of Napoleon: A History of European Civilization from 1789 to 1815*. Volume XI of *The Story of Civilization*. New York: Simon and Schuster. ISBN 978-0-671-21988-8.
* Henty, George Alfred (1899). *At Aboukir and Acre: A Story of Napoleon's Invasion of Egypt*. Londra: Blackie & Son.
* McLynn, Frank (2002). *Napoleon: A biography*. New York: Arcade. ISBN 978-1-55970-631-5.
* Pawly, Ronald (2012). *Napoleon's Mamelukes*. Oxford, England: Osprey. ISBN 978-1-78096-419-5.
* Isenberg, Joseph M. (2002). "Aboukir (25 July 1799)". Stanley Sandler (Ed.). *Ground Warfare: An international encyclopedia*. 1, A–G. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. ss. 3-4. ISBN 978-1-57607-344-5. 30 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2020.
Başlığın diğer anlamları için Wright sayfasına bakınız.

**Joe Wright** BAFTA ödülü sahibi İngiliz film yönetmeni. 2005 yapımı Pride and Prejudice filmi ile tanındı. Keira Knightley'nin başrolünü oynadığı film 4 dalda Oscar'a, 6 dalda BAFTA ödülüne aday gösterildi. Başrolünde Keira Knightley ve James McAvoy olan 2007 yılı yapımı Atonement filminin yönetmenliğini üstlendi. Film Ian McEwan'ın kitabından uyarlanmıştı ve Venedik Film Festivali'nin açılış filmi olarak seçildi. 2009 yılı The Soloist filminin yönetmenliğini üstlenmiştir. Filmde Jamie Foxx, Robert Downey Jr. Catherine Keener gibi oyuncuların yer alacağı duyurulmuştur.

Filmografi
----------

* Charles II: The Power and The Passion (Televizyon filmi) (2003)
* Pride and Prejudice (2005)
* Atonement (2007)
* The Soloist (2009)
* Anna Karenina (2012)
* Darkest Hour (2017)

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de Joe Wright

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX4785132
* BNF: cb15099856q (data)
* GND: 134248465
* ISNI: 0000 0001 1615 5195
* LCCN: nr2005030411
* MusicBrainz: 16179353-2075-456f-a6c1-1ec4709139bc
* NKC: js20060203045
* NLI: 987007337345805171
* NLK: KAC201229731
* NTA: 195006100
* SNAC: w64x8jdd
* SUDOC: 108452859
* VIAF: 306413792
* WorldCat: lccn-nr2005030411

 |
**Thomson ceylanı** (*Eudorcas* *thomsonii*), boynuzlugiller (Bovidae) familyasından Doğu Afrika dolaylarında yaşayan bir ceylan türü.

Özellikleri
-----------

Thomson ceylanlarının boyu, 43 ila 109 cm arasında değişir. Ağırlıkları, 12 ila 75 kilogram kadardır. Sırtları, sarı-turuncu arası bir renge sahip kıllarla kaplıdır. Bu ayrıca, birçok Afrika hayvanının özelliğidir. Çünkü Afrika oldukça sıcak bir kıtadır ve gündüz güneşten gelen sıcak renkleri (sarı-turuncu-kırmızı) yansıtabilmek için hayvanlar bu renkte kıllara sahiptirler. Ayrıca bu tür, belinde karnının beyaz bölgesiyle sırtının sarı bölgesini ayıran bir siyah şerit taşır. Bacak kasları uzun süre yorulmayan, dayanıklı bir yapıya sahiptir. Onları 9 metre ileriye, 3 metre havaya sıçratabilen bu kaslar, saatte yaklaşık 80 kilometrelik bir hıza erişebilmelerini de sağlar.

Beslenme
--------

Thomson ceylanları otçul diyetle beslenir. Afrika savanlarında bulunan ve hala tam olarak kurumamış otlarla beslenir.

Ekoloji
-------

Thomson ceylanlarının birkaç düşmanı vardır. Onların en büyük düşmanı çitadır. Bununla birlikte onları Afrika yaban köpeği de avlar.

Yaşam döngüsü
-------------

Thomson ceylanları, 10 ila 12 yıl arasında bir ömre sahiptirler. Sürüler halinde yaşarlar.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Gazella thomsonii** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Vikitür'de ***Gazella thomsonii*** ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q271705
* ADW: Gazella\_thomsonii
* ARKive: eudorcas-thomsonii
* BioLib: 33725
* BOLD: 475801
* EoL: 129521
* EPPO: EDORTH
* GBIF: 7261427
* iNaturalist: 74321
* ITIS: 898223
* IUCN: 8982
* MSW: 14200548
* NCBI: 69308
* uBio: 6151877

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2006003635
* NLI: 987007554195905171

 |
**Batuhan Dinç**, (1986, İstanbul ) Zincir Restoran İşletmecisi

Dinç 1986 yılında İstanbul'da doğdu. Hamdullah Suphi Tanrıöver İlköğretim Okulu’nda eğitim hayatına başladı, Lise eğitimine Maçka Anadolu Lisesi’nde devam etti. 2005-2009 yılında Sofya St. Kliment Ohridski Üniversitesi’nde Bulgarca eğitimi aldı. Aynı üniversitede İşletme bölümünde öğrenim gördü. Mezuniyetinin ardından ilk restoranı Hükümdar Sofrasını açtı ve bugün zincir marka haline getirdi. Dinç petrol ve kimyasal alanında faaliyetler göstermektedir.

**Özel hayatı**

Dilek Dinç ile evlidir. Çiftin 2 çocuğu var.

**Kaynakça**

1. ^ TODF ‘’Benimle Çıkar mısın?’’. Kanal D Haber. 31 Temmuz 2015. 

**Çalışma Hayatı ve Markaları**

  

**Dış bağlantılar**

• Instagram'da Batuhan Dinç

• Facebook'ta Batuhan Dinç

**Michael De Luca** (13 Ağustos 1965 - New York, ABD), Amerikalı film yapımcısı ve senarist. De Luca, hem New Line Cinema hem de DreamWorks stüdyolarının da başkanlığını yapmıştır. De Luca 2016 yılından itibaren Akademi Ödülleri (Oscar) töreninin yapımcılığını üstlenmektedir.

Hayatı
------

De Luca Brooklyn, New York'ta doğdu ve büyüdü. Annesi bir Alman Yahudi bir göçmendi, katolik babası da İtalyan asıllı Amerikalıydı ve ConEdison'da çalışmaktaydı. De Luca, 1986'da şov dünyasında kariyer yapmaya başladı. Başlangıçta bir öykü editörü olarak çalışmaya başladı, akıl hocası Robert Shaye sayesinde de hızla yükseldi. De Luca, 1995 yılında New York Üniversitesi Tisch Sanat Okulu'ndan mezun oldu.

Kaynakça
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Slasher, Masked (15 Ocak 2010). "Mike De Luca Dishes on Priest, Mentions August as Possible Release Date". Dreadcentral.com. 25 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2012.
4. ↑  "Michael De Luca And Jennifer Todd To Produce The 89th Oscars". *Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi* (İngilizce). oscars.org. 4 Kasım 2016. 5 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2016.
5. ↑  "Michael De Luca Biography (1965–)". Filmreference.com. 1 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2012.
6. ↑  Galloway, Stephen. "The Confessions of Mike De Luca". *The Hollywood Reporter*. 10 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2017.
7. ↑  "NYU Alumnus Mark Bridges Wins Oscar for Best Costume Design for "The Artist"". *New York University*. 27 Şubat 2012. 5 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2012.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de  Michael De Luca
* Collider'da DeLuca Röportajı26 Ağustos 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Variety
* DeLuca, hollywood.com'da

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 6019631
* BNE: XX4613460
* BNF: cb14091408p (data)
* GND: 139853006
* ISNI: 0000 0001 1557 4910
* LCCN: no2001056894
* NLI: 987007400502405171
* NTA: 388118377
* SUDOC: 117951749
* VIAF: 102692218
* WorldCat: lccn-no2001056894

 |
**Şah Abbas Meydanı**, Azerbaycan'ın Gence şehrinin tarihi merkezinde yer alan bir meydandır. Bir zamanlar, Gence Kalesinin banliyösünün ana anıt kompleksiydi. Şah Abbas Meydanı külliyesinden ilk olarak Gence kalesinin 1797 tarihli planında bahsedilmiştir. Banliyö merkezinde yer alan bu mimari külliye cami, hamam ve diğer binalardan oluşuyordu.

65x320 metre ölçülerinde kuzeydoğu ve güneybatı doğrultularında uzanan alan düzensiz bir dikdörtgen şekle sahiptir. Şah Abbas Camii, meydanın dar güneydoğu kesiminde yer almaktadır. Meydanın kuzeybatı ve güneydoğu bölümleri dükkan olarak kullanılan kemerli yapılardan oluşmaktadır. Dükkanların güneydoğu tarafında, karma bahçeli birkaç bina vardı.

Tarihi
------

Şah Abbas Meydanı kompleksinden ilk olarak Gence kalesinin 1797 tarihli planında bahsedilmiştir. Banliyö merkezinde yer alan bu mimari külliye cami, hamam ve diğer binalardan oluşuyordu. 65x320 metre ölçülerinde kuzeydoğu ve güneybatı doğrultularında uzanan alan düzensiz bir dikdörtgen şekle sahiptir. Şah Abbas Camii, meydanın dar güneydoğu kesiminde yer almaktadır. Burada meydanın genişliği 54 metreye, karşı tarafta ise 85 metreye kadar uzanıyor. Meydanın dört tarafı çınar ağaçlarıyla çevrili. Meydanın kuzeybatı ve güneydoğu bölümleri dükkan olarak kullanılan kemerli yapılardan oluşmaktadır. Dükkanların güneydoğu tarafında, karma bahçeli birkaç bina vardı. Bazıları 1797 planında çarşı, diğerleriyse "ipek ve kağıt fabrikası" olarak işaretlenmişti.

Meydanın kuzeybatı kısmında, merkezi kapısı Şah Abbas Meydanı'na bakan, kare şeklinde büyük bir çarşı kompleksi yer almaktaydı. Gence medresesi Şah Abbas Camii'nin yanında bulunuyordu. Caminin arkasında, batı kesiminde bir türbe vardı ve biraz uzakta Çökek Hamam bulunuyordu.

Galeri
------

* Gence Han Sarayı'nın kalıntıları (1960'ların sonu)Gence Han Sarayı'nın kalıntıları (1960'ların sonu)
* Gence Devlet FilarmoniGence Devlet Filarmoni
* Şah Abbas CamiiŞah Abbas Camii
* Cevad Han TürbesiCevad Han Türbesi
* Çökek HamamÇökek Hamam

Kaynakça
--------

1. 1 2  Abdulvahap Salamzade (1964). *Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв*. Bakü: Академия наук Азербайджанской ССР, Институт архитектуры и искусства. s. 126. 18 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2022.
**Coiba agutisi** (*Dasyprocta coibae*), Panama'da Coiba adasında yaşayan endemik bir aguti türüdür. Habitat kaybından dolayı tehlike altındadır.

Morfoloji
---------

Boyu 41–62 cm, kuyruğu 1-3.5 cm uzunluğundadır. Bacakları uzundur. Arka ayaklarında 3 tırnak bulunur. Kobayı andıran başı ufak, kulakları ise yuvarlaktır. Tutsaklıkta 17 yıl yaşarlar.

Habitat
-------

Genellikle su kıyılarına yakın orman ve çalılıklar ana yaşam alanlarıdır.

Besini
------

Yumuşak meyveler, ceviz benzeri meyveler ve yaprağı etli bitkilerle beslenirler.

Davranış
--------

İnsanlar tarafından rahatsız edilmedikçe, gündüzlerini orman örtüsü altında meyve aramakla geçirirler. Ağaç tepelerinde beslenen maymunları takip ederek onların yere düşürdükleri meyveleri alırlar. Meyveyi arka ayakları üzerine oturarak, tıpkı bir sincap gibi elleriyle tutarak yerler. Çiftler bölgelerini savunurlar.

Üreme
-----

Belirli üreme mevsimleri yoktur, yıl boyunca aktif olabilirler. Gebelik süresi 104-120 gündür. Bir batında tek ya da ikiz yavru yaparlar. Yavrular doğumdan bir saat sonra ayağa kalkabilirler. Yaklaşık 20 gün sonra sütten kesilirler.

Kaynakça
--------

* Mamíferos de Centroamérica (İspanyolca)
* BBC13 Ocak 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi
**İzmir'deki Roma Tiyatrosu**, son dönemlerde Agora kazılarıyla bilinir hâle gelmiştir.

Kadifekale
Günümüzde İzmir'de araştırabileceğimiz birçok antik mekân bulunmaktadır. Varyant'ta bulunan Zeus Akraios Tapınağı, Hisarönü'nde yer alan Liman Kalesi ve Kadifekale eteklerinde bilinen antik tiyatro bunlara örnek gösterilebilir.

Antik tiyatro ile ilgili ilk yazılı bilgileri bize, 1648 yılında İzmir'i ziyaret eden Moncony aktarmaktadır. Moncony'nin ardından gelen diğer gezginler, tiyatroyla ilgili gözlemlerini ve duyduklarını aktarmışlardır. Ayrıca, 17. ve 18. yüzyıllarda yapılan gravürlerde de tiyatroya dair işaretler görülmektedir.

Tiyatro hakkında en somut bilgilere ise İtalyan Mühendis Luigi Storari'nin hazırladığı şehir planı ve yazdıkları ile 1850'lerin ortalarında tiyatro arazisini satın almak isteyen Ludwig Spiegelthal'ın başvurusuyla ulaşılmıştır. Spiegelthal, Prusya Krallığı'nın İzmir Başkonsolosu olarak görev yapmış ve antik dönemlere olan ilgisiyle tanınmıştır. Tiyatroyu kazı yaparak gün yüzüne çıkarmak için harekete geçmek istemiş, fakat başvurusu kabul edilmemiş ve kazı çalışmaları gerçekleştirilememiştir.

Tiyatro alanında ilk bilimsel verileri sunan kaynak ise 1917 yılında İki Avusturyalı arkeolog Otto Berg ve mimar Otto Walter tarafından yapılan yüzey incelemeleridir. Bu incelemeler sonucunda elde edilen bilgilerle tiyatro, detaylı bir kroki ve plan haline getirilmiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Pınar, Ilhan. "İzmir'in Roma Tiyatrosu ve Ludwig Spiegelthal". 29 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2023.
|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Türk mitolojisi** |
|  |
| İnanç sistemi
* Tengricilik
* Şamanizm
 |
| Tanrı ve tanrıçalar
* Tengri
* Kayra Han
* Ülgen
* Erlik
* Umay
* Ak Ana
* Bayanay
* Mergen
 |
| Destan ve kahramanlar
* Ergenekon
* Mete Han
* Oğuz Kağan
* Köroğlu
* Keloğlan
* Asena
* Attila
* Törüngey
* Eje
* Irkıl
* Alp Er Tunga
 |
| Başlıca kavramlar
* Yer-Su
* Gök-Kal
* Yeraltı
* Ulukayın
* Çike
* İye
* Göğün göbeği
* Bozkurt
* Alasığın
* Kut
* Denizler
* Uçmag
 |
| Diğer Karakterler
* Huban Arığ
* Basat
* Maaday-Kara
* Al Karısı
* Tuğrul
* Deli Dumrul
 |
| Kategori Kategori
Commons sayfası Dosya |
| * g
* t
* d
 |

**Göğün göbeği** Asya Şamanizm’indeki sembolik bir kavramın adıdır.

"Göğün kalbi", "göğün merkezi" gibi çeşitli adlar altında çeşitli mitolojilerde de rastlanan bu sembolik kavrama Asya’da özellikle Altay, Yakut, Uygur, Başkurt, Kırgız, Kalmuk, Çukçi, Moğol, Buryat, Samoyet, Koryak, Tibet; Avrupa’da Fin, Lapon, Estonya;Amerika’da Maya ve Afrika’da Dogon ile Bambara tradisyonlarında rastlanır.

Asya Şamanizm’ine; özellikle Altay, Yakut ve Uygur Türkleri’nin geleneksel kültürlerine göre; insanların yaşadığı Yer, ölülerin göçtüğü "yeraltı" (öte-âlem) ve spiritüel anlamdaki Kutsal Gök’ten (Semavi Alem) oluşan üç ortam ya da alem, merkezlerinden geçen bir eksenle birbirlerine bağlanırlar ki bu eksenin cismani alemdeki ucu Yer’in göbeği, Kutsal Gök denilen spiritüel alemdeki ucu ise Göğün göbeği olarak adlandırılır. Göğün göbeği spiritüel bir niteliğe sahip olmakla birlikte, bir yıldız olarak kabul edilir. Bu, Yakutlar’da Demir-Kazık yıldızı, Uygurlar’da ise Altın-Kazık (Altun-Kazuk) yıldızı olarak adlandırılır.

Türk mitolojisinde, Orta Asya Şamanizm’inde Tanrı elçisi, "Göğün Direği ve Göbeği" sayılan bu yıldıza tünemiş bir kartalla simgelenir. "Göğün göbeği"ndeki direğe tünemiş kartal kimi zaman 'çift başlı' tasvir edilir. (Buradaki çift başlılığın anlamı 360 derecelik bir alanı görmesi, yani gözünden hiçbir şeyin kaçmaması ve aynı zamanda her iki alemi algılayabilmesi olarak açıklanır.) Asya şaman davullarındaki resimlerde, kimi zaman bu yıldız, karşılıklı olarak çizilmiş üç çift yayın ortasında tasvir edilir ki, yay ve özellikle iki yay Sirius çiftyıldızının en bilinen sembollerinden biridir. (Örneğin, Çin, Asur-Babil, Antik Mısır ve Antik İran tradisyonlarında Sirius "yay-ok yıldızı" olarak adlandırılmıştır.) Usta bir şamanın uçuş denilen transı sırasında "Göğün göbeği"ne ulaşabilmesi için tüm gök katları’nı aşması gerekmektedir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Yer'in ekseni
* Yaşam ağacı
* Gök katları
* Nommo'nun gemisi

Kaynakça
--------

* Türk Mitolojisi, Bahaeddin Ögel
* Şamanizm, Mircea Eliade
* Semboller Ansiklopedisi, Ruh ve Madde Yayınları
Marifetname'nin yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı anısına hazırlanmış bir pul
**Marifetname**, Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın ikinci ana eseridir.

Ansiklopedi türündedir; 1757'de yazılmıştır. 1836 ve 1864'te Mısır'da 1868, 1889 ve 1914'te İstanbul'da basılmıştır. Ortalama 600 büyük sayfadır. El yazmaları 2 cilt olup, halen Tillo'da torunlarından Sadettin TOPRAK ve Emirhan KIRTORUN tarafından muhafaza edilmektedir.

Eser bir önsöz, üç büyük bölüm ve bir sonsöz ihtiva eder. Her bölüm daha alt bölümlere ayrılmıştır. Önsöz tamamen dinidir.

Birinci bölüm Fenn-i Evvel'dir. Allah'ın varlığını, birliğini anlattıktan sonra yalın ve bileşik cisimleri, madenleri, bitkileri ve nihayet insanı anlatır. Sonra geometri, astronomi ve takvim konuları yer alır. Coğrafyaya ait bölümünde 100'den fazla ilin hangi enlem ve boylamda olduğunu göstermiştir. Ayrıca, "Hiçbir çağda yerin döndüğüne inananlar eksik olmamıştır." demiştir.

İkinci bölümde fenn-i Sani, anatomi, fizyoloji gibi bilimler yer alır. İnsan vücudunu estetik bakımdan da incelemiş, araya beyitler sıkıştırmıştır. Vücut yapısı ile huy arasındaki ilişkiye inanmış ve bunu şiirle anlatmıştır. Bu bölümün sonunda ruha, sağlığa ve ölüme ait geniş bilgi vardır.

Üçüncü bölüm olan fenn-i Salis, dini, ilahi ve felsefi içeriklidir.

Kırk sayfa tutan son bölüm törebilimdir denilebilir. Öğretimin yol ve yöntemini, öğrencinin üstadına takınacağı tutumu, ana ve babaya karşı saygı ve sevgi, evlenme ve evlenmede aranacak nitelikler, karı-kocanın birbiriyle ilişkileri töresi, çocuklara karşı görevleri, akraba, hizmetçi, komşu, dost, halk ve bilginlerle görüşüp konuşma yolu ve töreleri yer alır.

Marifetname, Arapça ve Farsça'ya da çevrilmiştir.

Dış bağlantılar
---------------

* Osmanlıca tam metin
***Carpinus fargesiana***, Betulaceae (huşgiller) familyasının *Carpinus* cinsinden bitki türü.

IUCN Kırmızı listesi
--------------------

*Carpinus fargesiana*, Çin'e özgü bir ağaçtır. Burada, türün çok büyük bir oranda meydana geldiği ve bildirilen herhangi bir tehdit olmadığı için En Az Endişe olarak değerlendirilmektedir. Türler birkaç ex situ koleksiyonda bulunur.

Coğrafi dağılım bilgileri
-------------------------

Bu tür Güney Orta Çin'de (Güney Gansu, batı Henan, batı Hubei, güney Shaanxi, Chongqing ve Sichuan) bulunur. 1000 ile 2600 m yükseklikler arasında oluşur. Tahmini oluşum alanı 832.000 km²'nin üzerindedir.

Nüfus bilgileri
---------------

Türler çok yaygın olarak kabul edilir.

Habitat ve ekoloji bilgileri
----------------------------

Dağ vadilerinde ve dere kıyılarında ılıman ormanlarda yetişen, 20 m boyunda bir ağaç olarak bulunur. Türler mayıs-haziran ayları arasında çiçek açar, temmuz-eylül ayları arasında meyve verir.

Koruma işlemleri bilgileri
--------------------------

17 ex situ koleksiyonda tutulduğu rapor edilmiştir. Çin Kırmızı Listesinde En Az Endişe Duyan olarak listelenmiştir. Birkaç korunan alanda bulunur.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Beech, E.; Lu, Z. (2018). "*Carpinus fargesiana*". *he IUCN Red List of Threatened Species*. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T194455A2337250.en.  Eksik ya da boş `|url=` (yardım)Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. 1 2  BGCI. 2017. PlantSearch. Botanic Gardens Conservation International, London. Available at:  31 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
3. ↑  Ministry of Environmental Protection and the Chinese Academy of Sciences. 2014. Chinese Red List of biodiversity - the volume of higher plants.
**Rossana Podestà** (1954)
**Rossana Podestà** (20 Haziran 1934, Tripoli - 10 Aralık 2013) italyan oyuncu.

Hayatı
------

Bir italyan kolonisi olan Libya'da doğdu. Hayatının ilk yıllarını burada geçirdi. II. Dünya Savaşı sonrası ailesi Roma'ya taşındı. Rossana Podesta hala İtalya'da Dubino'da yaşamaktadır. Ünlü dağcı, kâşif ve gazeteci Walter Bonatti ile birlikte yaşamaktaydı. Bonatti 13 Eylül 2011'de vefat etti.

Oyunculuk Kariyeri
------------------

Podestà'nın en hatırlanan rolü *Helen of Troy* filmindeki Helen rolüdür. Film Robert Wise tarafından prodükte edilmiş ve 1956 yılında çekilmiştir. İngilizce bilmediği için filmdeki repliklerini bir ses koçuyla ezberlemiştir. Film Podestà'nın uluslararası bir üne kavuşmasını sağlamıştır buna ek olarak filmde genç Brigitte Bardot'yla beraber oynamıştır. Bardot'nun sayesinde Meksika yapımı *Rosanna* 'da bir rol almayı başarmıştır, bu film sonrasında Latin Amerika'da bayağı popüler olmuştur.

Podesta aynı zamanda Mario Camerini'nin yönettiği *Ulisse* 'de ve altmışlı yetmişli yaşlarında *Paolo il caldo* ve *Il prete sposato* gibi birkaç romantik filmde rol almıştır. Son performansını 1985 yılında Giuseppe Bertolucci'nin *Segreti segreti* filminde göstermiştir.

Film yapımcısı Marco Vicario ile evlenip boşanmıştır.
10 Aralık 2013'te ölmüştür.

Filmleri
--------

* 1951: *Domani è un altro giorno*
* 1952: *Il moschettiere fantasma*
* 1954: *Le ragazze di San Frediano*
* 1955: *Ulysses*
* 1956: *Helen of Troy*
* 1956: *La spada e la croce*
* 1960:*La furia dei barbari*
* 1961: *La schiava di Roma*
* 1962: *Solo contro Roma*
* 1962: *La freccia d'oro*
* 1963: *Sodom and Gomorrah*
* 1962: *La vergine di Norimberga*
* 1964: *Le ore nude*
* 1965: *F.B.I. operazione Baalbeck*
* 1965: *Sette uomini d'oro*
* 1971: *Homo Eroticus*
* 1971: *Il prete sposato*
* 1974: *The Sensual Man*
* 1980: *Sunday Lovers*
* 1983: *Hercules*
* 1985: *Segreti, segreti*

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 5015310
* BNE: XX1492239
* BNF: cb138985631 (data)
* GND: 1136962379
* ISNI: 0000 0000 7824 6087
* LCCN: n85199120
* NLI: 987007360667905171
* NTA: 29934052X
* SUDOC: 160359945
* VIAF: 30978257
* WorldCat: lccn-n85199120

 |
***Carpinus kweichowensis***, Betulaceae (huşgiller) familyasının *Carpinus* cinsinden bitki türü.

IUCN Kırmızı listesi
--------------------

Bu tür, güney Çin'de, Sichuan, Yunnan ve Ghizhou'da bulunan küçük bir ağaçtır. Tür, burada Tehdit Altında olarak değerlendirilmektedir, çünkü tür yaygın olmasına rağmen, yaşam alanının 2.000 km2'den az olması ve 15'ten az yerde bulunması muhtemeldir. Bildirilen herhangi bir tehdit yoktur, ancak daha önce nüfusa sahip olan bölgelerde hiçbir birey bulunamadı, bu da genel nüfus sayısında önemli bir düşüş olduğunu gösteriyor. Ex situ bir koleksiyonda bulunmaz.

Coğrafi dağılım bilgileri
-------------------------

Çin'e özgü olan bu tür, Sichuan (Butuo İlçesi), Guizhou (Zhenfeng İlçesi ve Jiangkou İlçesi) ve Yunnan'da (Xichou İlçesi, Jingdong İlçesi ve Wenshan Özerk İli) bulunur. Tahmini oluşum alanı 290.300 km2'nin üzerinde, yaşam alanının 2.000 km2'den az olduğu tahmin ediliyor. Tür, 1.100 ile 1.500 m arasında bulunur. 15'ten az yerde bulunur.

Nüfus bilgileri
---------------

Bu tür için popülasyon bilgisi mevcut değildir, ancak popülasyon sayısının yaygın olduğu için tehdit altındaki eşikleri aşması muhtemeldir.

Habitat ve Ekoloji bilgileri
----------------------------

28 m boyunda bir ağaç olan bu tür, subtropikal geniş yapraklı ormanlarda yetişir. Mayıs'tan Haziran'a kadar çiçek açar, Temmuz'dan Eylül'e kadar meyve verir.

Koruma işlemleri bilgileri
--------------------------

Bu türün tek bir ex situ koleksiyonunda tutulduğu rapor edilmiştir. Çin Kırmızı Listesinde bu tür, En Az Endişe Veren olarak değerlendirilmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Beech, E.; Lu, Z. (2018). "*Carpinus kweichowensis*". *The IUCN Red List of Threatened Species*. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T194566A2349781.en.  Eksik ya da boş `|url=` (yardım)Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  BGCI. 2017. PlantSearch. Botanic Gardens Conservation International, London. Available at:  31 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
3. ↑  Ministry of Environmental Protection and the Chinese Academy of Sciences. 2014. Chinese Red List of biodiversity - the volume of higher plants.
***Discours de la Méthode** ya da tam haliyle **Discours de la Méthode Pour bien conduire sa raison, et chercher la vérité dans les sciences***, (Türkçe: *Akıl Yürütme ve Bilimlerde Doğru Bilgi Arayışı İçin Yöntem Üzerine Söylem*) Fransız filozof René Descartes tarafından 1637 yılında yayınlanan bir kitaptır. Bu kitap, Descartes'ın felsefi düşüncelerinin yanı sıra matematik, bilim ve bilgi felsefesi konularını da içermektedir.

Kitap, Descartes'ın "Rasyonalizm" olarak adlandırılan düşünce sisteminin temel prensiplerini açıklamakta ve bu prensiplere dayalı bir bilgi yöntemi önermektedir. Descartes, kuşkucu bir yaklaşım benimseyerek, bilginin kaynağına, doğruluğuna ve güvenilirliğine dair farklı teorileri ele almıştır.

Kitapta, Descartes'ın "*Cogito, ergo sum*" ("Düşünüyorum, öyleyse varım") sözleri ile ifade ettiği gibi, kendisinin var olduğu ve aklının varlığını kesin olarak kabul ettiği görüşüne yer verilir. Ayrıca, bilgi edinmenin doğasını ve yöntemlerini incelerken, matematiksel yöntemleri örnek alarak, bilginin doğru olduğunu kesin bir şekilde kanıtlayacak bir metodoloji önerir. Bu metoda "analitik yöntem" adını verir ve ona göre, bir sorunu parçalara ayırarak ve her parçayı ayrı ayrı analiz ederek doğru sonuçlara ulaşmak mümkündür.

Descartes'ın bu eseri, felsefe tarihinde çok önemli bir yere sahiptir ve modern felsefe, matematik ve bilim üzerinde büyük bir etki bırakmıştır.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12009052v (data)
* GND: 4398058-2
* NDL: 00627706
* NLI: 987007585704205171
* VIAF: 314781491

 |
**Amerika Gey Zenci Derneği** (***Gay Nigger Association of America***), ya da kısaca **GNAA**, bir İnternet trol grubudur. *Slashdot*, Wikipedia, CNN ve Barack Obama'nın kampanya web sitesi, komplo teorisyeni Alex Jones ve Blogosfer'in önde gelen üyeleri dahil olmak üzere birçok web sitesini ve İnternet ünlüsünü trollediler. Ayrıca yayınladıkları yazılım ürünleriyle kullanıcıların ekran görüntülerini ve işletim sistemleri hakkında bilgileri sızdırdılar. Ek olarak, bir yazılım deposu ve İnternet yorumlarına ayrılmış viki tabanlı bir site tutuyorlardı. TRAC tarafından aşırı sağ siber terörist örgüt olarak tanımlanıyorlar.

GNAA üyeleri ayrıca gri şapka bilgi güvenliği grubu olarak tanımlanan Goatse Security'yi kurdu. Goatse Security üyeleri Haziran 2010'da, iPad kullanarak mobil veri hizmetine abone olan kişilerin AT&T web sitesinde barındırılan e-posta adreslerini yayınladı. Güvenlik açığı açıklandıktan sonra, GNAA'nın o zamanki başkanı weeb ve GNAA üyesi "JacksonBrown" tutuklandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Gay Nigger Association of America (GNAA)". Terrorism Research & Analysis Consortium. 21 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2017.
**Ender Akay**, Türk Müzisyendir. Ezel Akay'ın kardeşidir.

Hayatı
------

Ender Akay, İstanbul ve Viyana'da kısa bir konservatuvar eğitiminin ardından eğitimini Avusturya'da The School of Audio Engineering'de (SAE Wien) tamamladı. Ödüllü bir besteci olmasının yanı sıra, 1993 yılından bu yana ses miksaj süreçlerinin teknik ve sanatsal yönlerindeki uzmanlığıyla farklı format ve içerik projelerinde dikkat çekici eserler ortaya koymuştur. Kariyerinin başlangıcında, özellikle 90'larda hızla gelişen Türk pop müziği ve Film Sektöründe önemli bir ses mühendisi ve ses tasarımcısı olarak dikkat çekti. Bunun sonucunda 2000 yılında İstanbul'da ilk prodüksiyon stüdyosunu kurdu. Daha sonra profesyonel besteci kimliğini geliştirerek film, reklam ve dizi müzikleri yapmaya başladı. Ayrıca Kadir Has Üniversitesi, SAE İstanbul ve Dijital Film Akademisi'nde eğitmen olarak çalıştı. 'Film İçin Ses Tasarımı', 'Film Yapımı için Profesyonel Araçlar' ve 'Radyo Spotu ve Ticari Prodüksiyon' derslerinin ana konularından bazılarıydı. Ayrıca stüdyo projelerine paralel olarak disiplinler arası canlı performanslarda ses mühendisi olarak uluslararası alanda çalışmaktadır.

Filmografi
----------

### Dizi

* Kulüp (2021-23)
* Canevim (2019)
* İçimdeki Fırtına (2017)
* Yeter (2015-16)
* Asla Vazgeçmem (2015-16)
* Avrupa Avrupa (2011)
* Ayrılık (2009)

### Film

* Zoraki Misafir (2021)
* 9 Kere Leyla (2020)
* Müslüm (2018)
* Ali Kundilli (2015)
* Saklı Hayatlar (2011)
* 7 Kocalı Hürmüz (2009)
* Kayıp Çocuklar Cenneti (2009)
* Bir İhtimal Daha Var (2007)
* Âdem'in Trenleri (2007)
* Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (2005)
* Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak (2004)
* Neredesin Firuze (2004)

Dış Bağlantılar
---------------

* Youtube'da Ender Akay
* Instagram'da Ender Akay
* Web Sitesi
* IMDb'de Ender Akay

Kaynakça
--------

1. ↑  "Ender Akay kimdir, kaç yaşında, nereli, boyu ve kilosu? - Biliyo.org". *www.biliyo.org*. 16 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
2. ↑  "About | Endlore Music & Sound | Music Production Company London". *Endlore Music* (İngilizce). 12 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
Vangunu Adası'nın uzaydan görünüşü. Adanın kuzeyinde Marovo lagünü görülebilmektedir.
**Marovo Lagünü,** Okyanusya ülkesi Solomon Adaları'na bağlı olan ve dünyanın en büyük tuzlu su lagünüdür. Lagün, ülkenin Batı Bölgesi'nde yer alıp, Yeni Georgia Adaları'na dâhil edilmektedir. Lagün, her ikisi de soyu tükenmiş volkanik adalar olan Vangunu Adası ve Nggatokae Adası ile çevrilidir.

"Marovo" kelimesi lagünün merkezinde bulunan "Marovo Adası"nın adından türetilmiştir.

Marovo Lagünü Dünya Mirası Alanı, Marovo Lagünü'nde yer almaktadır. Lagünde Hint-Pasifik şişe burunlu yunusunun ( *Tursiops aduncus* ) görüldüğü doğrulanmştır.

Lagünde bazılarında yerleşim olan çok sayıda ada vardır. Halk Marovo dilini konuşuyor ve çoğunlukla geçimlik tarımla geçiniyor ve balıkçılık konusunda da yetenekli. Marovo Lagünü'ndeki erkeklerin, abanoz, sert ağaç ve gazyağı ağacından yapılmış güzel ahşap oymalar yaratıp tasarlayan yetenekli oymacılar olduğu biliniyor.

Lagün, dalış için popüler bir destinasyondur ve Avustralya, Yeni Zelanda, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen gezginler için bir turizm merkezidir.

Solomon Adaları'nın başkenti Honiara'dan lagüne ikiz su samuru uçakla 1 saat, haftalık feribotla 10 saat yolculuk yapmak mümkün.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Marovo - Tetepare Complex". *UNESCO World Heritage Centre* (İngilizce). Erişim tarihi: 22 Mart 2023. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  "Tursiops aduncus, Ehrenberg, 1833: Solomon Islands, Delphinidae, Indian Ocean Bottlenose Dolphin, Indo-Pacific Bottlenose Dolphin". *Review of Significant Trade: Species selected by the CITES Animals Committee following CoP14 and retained in the review following AC25* (PDF). CITES Project No. S-380: Prepared for the CITES Secretariat by United Nations Environment Programme World Conservation Monitoring Centre. 2012. ss. 2-10. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2014.
3. ↑  Robert E. Johannes and Edvard Hviding (2000). *Traditional knowledge possessed by the fishers of Marovo Lagoon, Solomon Islands, concerning fish aggregating behaviour* (PDF). SPC Traditional Marine Resource Management and Knowledge Information Bulletin No. 12. ss. 22-29. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh00009299
* NLI: 987007293872405171
* VIAF: 315139830

 |
Tolmaçov'un tasarladığı Antonov An-124 model yolcu uçağı
**Viktor Tolmaçov** (Rusça: Виктор Ильич Толмачёв; 11 Ağustos 1934 – 7 Haziran 2018), Rus mühendis ve tasarımcıdır. Rus Doğa Bilimler Akademisi üyesi olup Antonov An-124 Ruslan ve An-225 Mriya nakliye uçağının baş tasarımcısıydı.

Yaşamı
------

Tolmaçov 1934 yılında Kursk'ta doğdu. 1959 yılında Ulusal Havacılık ve Uzay Üniversitesi- Harkiv Havacılık Enstitüsü'nden mezun olduktan sonra Kiev, Ukrayna'daki Antonov Tasarım Bürosuna katıldı. Orada olduğu süre boyunca, An-2, An-8, An-10, An-12, An-14, An-24, An-22, dahil olmak üzere, hemen hemen her Antonov uçağının tasarımına, mühendisliğine ve güncellenmesine katılmıştır. An-26, An-32, An-28 ve dev An-225 Mriya vb. sayılabilir.

Tolmaçov daha sonra An-124 operatörlerinden biri olan Volga-Dnepr Havayolları Teknik Direktörü idi. Orada Volga-Dnepr'ın ağır kaldırma filosunun uçuşa elverişliliğini başardı ve An-124'ün halefi için planlamaya katıldı. Rus mühendis ve tasarımcı Viktor Tolmaçov 7 Haziran 2018'de 83 yaşında ölmüştür.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Биография Виктора Толмачева 11 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. ria.ru (7 June 2018)
2. ↑  "Volga-Dnepr Group Celebrates 80th Birthday of Legendary Chief Designer of the An-124 and An-225 Transport Aircraft". Volga-dnepr.com. 24 Aralık 1982. 14 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2018.
3. ↑  "Volga-Dnepr wants to beef up An-124 by 40%". ch-aviation. 14 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2018.
**Uğur Alacakaptan** (1934, Nazilli, Aydın - 22 Ocak 2022, İstanbul), Türk siyasetçi ve hukuk profesörüdür.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunlarındandır. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Asistanlığı, Doçentlik, Profesörlük, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi dekanlığı ile İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi kurucu dekanlığı görevlerini üstlenmiştir. Ankara Polis Enstitüsü Yüksek Kısmı Öğretim Üyeliği, Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyeliği, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu  Yönetim Kurulu Üyeliği, Serbest Avukatlık, Cumhuriyet Senatosu Ankara Üyeliği (12 Ekim 1975 – 12 Eylül 1980), Kuzey Atlantik Asamblesi Türk Grubu Başkanlığı ve Avrupa Konseyi Parlamento Asamblesi Türk Grubu Üyeliği yapmıştır. Ayrıca CHP Parti Meclisi üyeliği ve Genel Sekreter yardımcılığı görevinde bulunmuştur. Alanıyla ilgili kitapları da olan Prof. Dr. Uğur Alacakaptan, evli ve 2 çocuk babasıdır. İngilizce ve İtalyanca bilmektedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Uğur Alacakaptan". *www.biyografya.com* (İngilizce). 22 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2020.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2020.
3. ↑  "TBMM Albümü". tbmm.gov.tr. 31 Ekim 2012. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
McClure Boğazı, Kuzeybatı Bölgeleri, Kanada.
**McClure Boğazı** (bazen **M'Clure Boğazı** olarak da anılır), Kanada'nın Kuzeybatı Toprakları'nın kenarında bir boğazdır. Doğuda Baffin Körfezi'ne kadar uzanan Parry Kanalı'nın kuzeybatı ucunu oluşturur ve dolayısıyla Kuzeybatı Geçidi için olası bir rotadır. Boğaz, adını Kraliyet Donanması'nda görev yapan İrlandalı Arktik kâşif Robert McClure'dan almıştır. McClure, Kuzey-Batı Geçidi'ni (tekne ve kızakla) geçen ilk kişi olmuştur.

Boğaz, batıda Beaufort Denizi'ni doğuda Viscount Melville Sound'a bağlar. Kuzeyde Prens Patrick Adası, Eglinton Adası ve Melville Adası, güneyde ise Banks Adası ile sınırlanmıştır. Boğaz kronik olarak kalın buzla tıkandığından gemiler için genellikle geçilmezdir; 1969'da Amerika Birleşik Devletleri'ne kayıtlı tanker SS <i id="mwJQ">Manhattan,</i> Kanadalı bir buz kırıcı tarafından buzdan kurtarıldı ve batıya doğru geçişini tamamlamak için Kanada karasularından geçmeye zorlandı. Buz, *Manhattan'ın* McClure Boğazı'ndan geçmesini engelledi ve bu nedenle gemi, Galler Prensi Boğazı'ndan geçti. Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri arasında Arktik Adaları kıyılarının 12 mi (19 km) sınırları dışındaki suları konusunda bir anlaşmazlık bulunmaktadır.

McClure Boğazı, Ağustos 2007'nin başlarında ve yine Ağustos 2008'de tamamen açıldı (buzsuz). Avrupa Uzay Ajansı, Kuzey Kutbu'ndaki Kuzeybatı Geçidi'nin tamamen deniz buzlarından arınmış bir şekilde açıldığını ve Avrupa ile Asya arasındaki tarihsel olarak geçilmesi mümkün olmayan rotanın kuzey kesiminde bir yol açtığını bildirdi.

29 Ağustos 2012 saat 15.33'te, David Scott Cowper komutasındaki ve Jane Maufe'nin mürettebatıyla özel olarak inşa edilen *Polar Bound*, boğazdan geçen ilk özel yat oldu. Kısa bir süre sonra, Hallberg-Rassy yelkenlisi *Belzebub II*, üç denizciyle birlikte bu rotayı geçen ilk yelkenli oldu.

McClure Boğazı, Parry Denizaltı Yarığı Vadisi'nin batı ucunu oluşturan McClure Yarığı içinde yer alır. Üzerinde çok az genişlemeli tektonizma meydana geldiğinden ve boğazın ortasında okyanusal kabuk oluşmadığından, yeni başlayan bir yarık bölgesi olarak kabul edilir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Who Controls the Northwest Passage?" (PDF). 8 Kasım 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
2. ↑  "Satellites Witness Lowest Arctic Ice Coverage in History". *esa.int*. 14 Eylül 2007. Erişim tarihi: 9 Nisan 2019. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  Maufe, Jane (September 2019). "The Frozen Frontier". *Power & Motoryacht*. **35** (9): 64.
4. ↑  Hamamdjian, Danielle (30 Ağustos 2012). "Sailors take northernmost trek through Arctic to highlight record thaw". *CTV News*. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2012. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
5. ↑  Kerr, J. W. (1982). *Nares Strait and the Drift of Greenland: A Conflict in Plate Tectonics*. Museum Tusculanum Press. s. 227. ISBN 978-87-635-1150-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NARA: 10038219
* VIAF: 5995151595781505470006

 |
**Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği**, Türk ordusu mensubu olup savaşta veya görev başında sakatlanan gazileri ve şehit ailelerini temsil eden, merkezi Ankara'da bulunan dernektir. Kamu yararına çalışan dernekler statüsünde bulunan derneğin genel başkanı Mustafa Işık'tır.

Derneğin tarihi
---------------

Kökleri 1915 yılında kurulan Malulini Guzata Muavenet Heyeti'ne dayanan oluşum, daha sonra çıkarılan bir tüzükle Malulini Askeriyeye Muavenet Heyeti adını almıştır. Bu dönemde, heyet gelir oluşturmak için bazı ticari etkinliklerde bulunmuştur. Bir süre Malul Gaziler Heyeti adını da kullanan topluluğun hesapları 1929 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan 1485 sayılı yasayla tasfiye edilmiş ve mal varlığı paraya çevrilerek, gazilere dağıtılmıştır.

Heyet olarak kurulan dernek 1931'de Ordu Malulleri Cemiyeti, 1940'ta Ordu Malulleri Birliği, 1945'te Malul Gaziler Birliği, 1959'da Harp Malulü Gaziler Cemiyeti, 1961'de ise Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği adıyla etkinlik göstermiştir. Daha sonra benzer amaçlara ve hedeflere sahip birçok derneğin kurulmuştur. Bu dernekler 1983 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan 2847 sayılı yasayla Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği adı altında birleştirilmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türkiye Emekli Subaylar Derneği
* Türkiye Emekli Astsubaylar Derneği
* Türkiye Muharip Gaziler Derneği

Kaynakça
--------

* Samsun şubesinin resmî sitesi9 Ekim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Genelkurmay Başkanlığı resmî sitesi
* İstanbul şubesinin resmî sitesi
* Kütahya şubesinin resmî sitesi
* Bursa şubesinin resmî sitesi27 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kadirli şubesinin resmî sitesi2 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

1. ↑  "Genel Başkan Mustafa IŞIK'ın Öz Geçmişi". *Türkiye Harp Malulü Gaziler Şehit Dul ve Yetimleri Derneği Genel Merkezi*. 30 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2021.
Kuzey Amerika'dan satın alındığı şekliyle McDonald's'tan bir Yumurtalı McMuffin kahvaltı sandviçi.Kuzey Amerika'dan satın alındığı şekliyle McDonald's'tan bir Yumurtalı McMuffin kahvaltı sandviçi.
**McMuffin**, uluslararası fast food restoran zinciri McDonald's tarafından satılan bir kahvaltı sandviçidir. **Yumurtalı McMuffin**, 1972 yılında Herb Peterson tarafından İngiliz muffinleri, jambon, yumurta ve hollandaise soslu geleneksel bir Amerikan kahvaltı yemeği olan Benedict yumurtasına benzemesi için icat edilen imzalı sandviçtir.

Ürün açıklaması
---------------

ABD ve Kanada'da standart McMuffin, bir dilim Kanada pastırması, tava yumurtası, kızarmış ve tereyağlı İngiliz muffini üzerinde bir dilim Amerikan peynirinden oluşur. Yumurtanın yuvarlak şekli, dış metal bir yapısı olan çevrili beyaz plastik bir halkada pişirilerek yapılır.

Tarih
-----

Sandviç, 1972'de icat edildi. Eski McDonald's Başkanı Ray Kroc, Herb Peterson ve asistanı, Kaliforniya, Santa Barbara bayisinin işletmecisi Donald Gredel'in, Kroc'tan ayrıntı vermeden bir şeye bakmasını istediğini, çünkü o şeyin şu olduğunu yazdı:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| ... çılgın bir fikir — bir kahvaltı sandviçi. Bir teflon daire içinde oluşturulmuş, bir dilim peynir ve bir dilim ızgara jambonla süslenmiş sarısı kırılmış bir yumurtadan oluşuyordu. Kızarmış ve tereyağlı bir İngiliz muffini üzerinde yüzü açık olarak servis edildi. Yumurtalı McMuffin'in ortaya çıkışı, kahvaltı ticareti olan McDonald's için yepyeni bir potansiyel iş alanı açtı. | "|

Sandviçin yüzü açık servis edilmesinin bir nedeni, bir bıçakla birlikte küçük bir kutu çilek reçeli sağlanmasıydı. Tatlı ve tuzlu yaklaşım, talep üzerine bir paket çilek konservesi sağlanmış olsa da (en azından ABD'de) tutmadı.

İlk McDonald's şirketine ait Yumurtalı McMuffin, 1972'de Belleville, New Jersey McDonald's'ta servis edildi. [*kaynak belirtilmeli*]

Ayrıca bakınız
--------------

* Kruvasan
* Sandviç listesi

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  "Egg McMuffin inventor Herb Peterson dies at 89". *Los Angeles Times*. Associated Press. 26 Mart 2008. 2 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2008.
2. ↑  "McMuffin Ingredients". 26 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. 1 2  *Grinding It Out: The Making of McDonald's*. St. Martin's Press. 1992. ISBN 0-312-92987-0. , p. 174
4. ↑  "Egg McMuffin Inventor Dies At 89". Los Angeles: KCBS-TV. Associated Press. 27 Mart 2008. 29 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2008. Tilghman came up with idea for the signature McDonald's breakfast item in 1972
**Büyük benekli alabalık** ya da **Dağ alabalığı**, **Dağalısı** (*Salmo trutta macrostigma*, syn. *Salmo cettii*), Salmonidae familyasından Türkiye'nin en yaygın ve en büyük alabalık türüdür. Adını üzerindeki benek ve şekillerden alır. Türkiye'nin güneyinde, doğusunda, kuzey doğusunda ve diğer bölgelerden kopuk bir şekilde ege bölgesinin kuzeyinde bulunur. İçme suyu kalitesindeki sularda yaşar. Özellikle orman içi sularda yaygındır.

Siyahımsı gri renkli vücudu mekik şeklindedir ve yan tarafları yassıdır. Yüzgeçleri dikensiz ve çok küçüktür. Sırt yüzgeci siyah lekeli ve kuyruk yüzgeci çatallıdır. Yan çizgisinin üzerinde küçük noktaların kümeleşmesinden meydana gelen bir sıra 10 ila 12 adet iri kırmızı benekleri bulunur.

Büyük benekli alabalıklar ortalama 30 cm uzunlukta ve 0,5-1 kilo ağırlıkta, en büyükleri 1 metre ve 25 kilo olurlar.

Üreme zamanları Eylül ayından mart ayına kadar uzanır. Yumurtlaması soğuk (5-7 C°), berrak ve bol oksijenli orman içi akarsularının kaynak kısımlarında sonbaharda olur. 3,5-4,0 mm çapındaki yumurtalardan larvalar 400 gün derece civarında çıkar. Karnivor olup, sulardaki sinek larvaları, kabuklular ve diğer balıkların larva ve yavrularıyla beslenirler.

Türkiye'de avlanması yasaktır. Ancak son yıllardaki aşırı ve bilinçsiz avlanma, suların kirlenmesi, barajlar, sulardaki rejim değişikliği, seller, heyelanlar ve erozyondan dolayı nesilleri hızla azalmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 12 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2014.
2. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 3 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2014.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2014.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2014.

Dış bağlantılar
---------------

* DSI internet sitesinde **Büyük benekli alabalık**
* Maurice Kottelat and J Freyhof: *Handbook of European Freshwater Fishes*, 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4