***Homo bodoensis***, önerilmiş bir arkaik insan türüdür. 2021 yılında, eskiden *H. heidelbergensis*/*H. rhodesiensis*'e veya *H. erectus*'a atanan Bodo Kafatası'nın yeniden analizi ile tanımlanmıştır. Tanımlayanlar *H. bodoensis*'in, *H. sapiens* için atasal olabilecek özelliklere sahip olması ve türün diğer olası örneklerinin coğrafik dağılımı nedeniyle *H. sapiens*'e yol açmış olabileceğini önerdiler.

Taksonomi ve sistematik
-----------------------

### Holotip

Ana madde: Bodo kafatası
#### Keşif

Yüzünü ve ön beyin kabuğunu koruyan yetişkin (muhtemelen erkek) bir bireyin kısmi kafatası olan Bodo 1, 1976 sonbaharında Alemayehu Asfaw, Paul Whitehead ve Etiyopya'daki Rift Vadisi Araştırma Misyonu'nun Jon Kalb başkanlığındaki diğer üyeleri tarafından bulundu.

#### Yaş ve konum

Afar Bölgesi, Orta Awash, Üst Bodo Kum Ünitesi. Lazer füzyon 40Ar/39Ar tekniği ile 600 bin yıl öncesine tarihlendirilmiştir (0.64 ± 0.03 Ma).

### Tanımlama ve diğer örnekler

 Kabwe 1'in yandan görünümü, *Homo rhodesiensis*'in tip örneği – yaklaşık 300 bin yıllıktır.
*Homo bodoensis*'in ilk tanımının yazarları, *Homo heidelbergensis* adından tamamen vazgeçilmesi gerektiğini ve önceden *Homo heidelbergensis* olarak tanımlanan ve zaten Neandertal özelliklerine sahip olan tüm fosillerin –*Homo heidelbergensis* türünün tip örneği olan Mauer 1 alt çenesi dahil olmak üzere– *Homo neanderthalensis*'e atanmasını önerdiler. Alternatif olarak, Orta Pleyistosen döneminden (yaklaşık 750.000 ila 130.000 yıl önce) arkaik *Homo sapiens* özelliklerine sahip tüm Afrika ve Güneydoğu Avrupa fosilleri, *Homo bodoensis* tür adı altında birleştirilebilir. Aynı zamanda, 1921'de tanıtılan *Homo rhodesiensis* tür adı bu ilişki için kullanımdan kaldırıldı.

Bodo kafatasına ek olarak, *Homo bodoensis*'in şu fosil kafatasları ilk tanımlamaya yerleştirildi: Kabwe 1 (*Homo rhodesiensis*'in tip örneği), Tanzanya'dan Ndutu 1, Saldanha 1 ve LH 18, Fas'tan Salé 1 ve İtalya'dan Ceprano 1. Yazarların bakış açısı gelecekteki uzman literatüründe kalıcı olacaksa, Afrika'daki anatomik olarak modern insanların soyu –ilk tanımda grafiksel olarak gösterildiği gibi– *Homo erectus*'tan *Homo bodoensis* yoluyla *Homo sapiens*'e yol açacaktır.

Tanımlandığı dergide yayımlanan grafik baz alınarak oluşturulmuş bir soy ağacı:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| †*Homo erectus* | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | † *Homo erectus* s.s. |
|   |
| 1.2 Ma | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | † *Homo antecessor* |
|   |
| 0.9/1 Ma | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0.5/0.6 Ma | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | † *Homo neanderthalensis* |
|   |
|   | † Denisova insanı |
|   |

 |
|   |
| † ***Homo bodoensis*** | *Homo sapiens* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Anatomi
-------

*H. bodoensis*'in beyin hacminin (kraniyal kapasite) ~1250 cm3 olduğu tahmin edildi. *H. erectus* ile karşılaştırıldığında, *H. bodoensis*, artan kraniyal kapasite (*H. erectus* ve *H. sapiens* arasında orta düzeyde) ve bir dizi ilişkili türetilmiş özellik ile farklılık gösterir: geçici skuamın eğriliği; daha geniş orta kasa; parietal kabartma belirtileri; ve maksimal kraniyal genişliğin arkadan bakıldığında kafatasının alt üçte birinin üzerinde olduğu, daha dikey paryetal duvarlarla birlikte nispeten geniş frontal kemik.

Tanımlayanlara göre *H. bodoensis*, *H. sapiens*'e özgü bazı özelliklerden yoksundur — bu da, ayrı bir tür olduğunu garantiler. Ayrıca morfolojisi, Orta Pleistosen'de otapomorfilerin erken ortaya çıktığı *H. neanderthalensis*'te gözlemlenenin tersidir. Bununla birlikte, daha sonraki *H. sapiens* örneklerine özgü özelliklerin tümü, masif ancak bölümlere ayrılmış (yan ve orta kısımlara bölünmüş) tarayıcılar dahil olmak üzere *H. bodoensis'te* bulunan özelliklerden türetilebilir – yani Roksandic *ve meslaktaşları*na göre ata olmak için uygun özelliklere sahiptir.

Stringer ise Bodo kafatasının doğrudan *H. sapiens*'e yol açtığı iddiasına şüpheyle yaklaşmıştı. 2019'da ekibi, Bodo kafatasının ait olduğu türün *H. sapiens*'ten farklı bir evrimsel yoldan gittiğini bulan insan yüzünün evrimi üzerine bir çalışma yayınladı.

Eleştiri
--------

İngiliz paleoantropolog Chris Stringer, adın, *H. rhodesiensis*'in (1921'de Arthur Smith Woodward tarafından tanımlanmıştır) resmî olarak kabul edilmesinden bu yana Bodo Kafatası'nın atandığı *H. rhodesiensis*'in yerini alamayacağını (genç sinonim olmasından dolayı) savundu. *Homo heidelbergensis*'in çok fazla ve çok farklı fosillerinin olduğu itirazına katılıyor; kendine göre *Homo heidelbergensis*'e yalnızca Mauer 1 alt çenesine veya Mala Balanica'nın alt çenesine açık bir benzerlik gösteren, ancak Afrika'dan fosilleri olmayan Avrupa buluntularını atamak uygundur. Uluslararası Zoolojik Adlandırma Komisyonu'nun gerekliliklerine göre, daha önce tanıtılmış bir tür adı her zaman sonraki bir türe göre önceliğe sahiptir. Bu nedenle, *Homo rhodesiensis* adı *Homo bodoensis*'e göre önceliklidir. Bu bağlamda Stringer, tür adının *H. rhodesiensis*'in Cecil Rhodes'u onurlandırdığı iddiasını reddetmiştir. Aslında isim, o zamanlar Kuzey Rodezya olan siteye bir atıftır. Ancak Rodezyaya atıfta bulunulmaktan kaçınılmak istense bile, 1955'te Saldanha 1'in kafatası çatısı için seçilen *Homo saldanensis* adı, *Homo bodoensis*'e göre önceliğe sahip olacaktı.

Ayrıca bakınız
--------------

* *Homo neanderthalensis*
* *Homo floresiensis*
* İnsanın evrimi
* İnsan evriminin fosil listesi

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Homo bodoensis** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Vikitür'de ***Homo bodoensis*** ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
* "Homo bodoensis: Bodo Kafatası, İnsanın En Meşhur Atalarından Olan Homo heidelbergensis Türünü Ortadan Kaldırabilir mi?". *Evrim Ağacı*. 7 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2021.

Notlar
------

1. ↑  *Bodoensis* adı, Bodo 1 fosil örneğinin keşfedildiği Bodo D'ar bölgesinden gelir – Latince olan *homo*, "insan" anlamına gelmektedir.
2. ↑  *Homo rhodesiensis* (Rodezya insanı), genelde *H. heidelbergensis*'in Afrikalı alt türü veya sinonimi olarak kabul edilir.

Kaynakça
--------

### Özel

1. 1 2 3 4  Roksandic et al. 2021 sf. 5
2. 1 2 3  Roksandic et al. 2021 sf.6
3. ↑  Roksandic et al. 2021 sf. 3-4
4. ↑  Lacruz, Rodrigo S.; Stringer, Chris B.; Kimbel, William H.; Wood, Bernard; Harvati, Katerina; O’Higgins, Paul; Bromage, Timothy G.; Arsuaga, Juan-Luis (Mayıs 2019). "The evolutionary history of the human face". *Nature Ecology & Evolution* (İngilizce). **3** (5): 726-736. doi:10.1038/s41559-019-0865-7. ISSN 2397-334X. 30 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2021.
5. ↑  Marshall, Michael (2021). "New human species has been named Homo bodoensis - but it may not stick". *New Scientist* (İngilizce). 28 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2021.
6. ↑  Drennan, M. R. (1955). "The special features and status of the Saldanha skull". *American Journal of Physical Anthropology* (İngilizce). **13** (4): 625-634. doi:10.1002/ajpa.1330130406. ISSN 1096-8644. 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.

### Genel

* Roksandic, Mirjana; Radović, Predrag; Wu, Xiu‐Jie; Bae, Christopher J. (28 Ekim 2021). "Resolving the "muddle in the middle": The case for Homo bodoensis sp. nov". *Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews*. doi:10.1002/evan.21929. ISSN 1060-1538.


| * g
* t
* d
İnsanın evrimi konuları |
| --- |
| **İnsan evrimi zaman çizelgesi** |
| Hominini | Sahelanthropus tchadensis **·**  Orrorin tugenensis **·**  Ardipithecus **·**  Kenyanthropus platyops |
| Australopitesinler | **Australopithecus:** Australopithecus anamensis **·**  Australopithecus afarensis **·**  Australopithecus bahrelghazali **·**  Australopithecus africanus **·**  Australopithecus garhi **·**  Australopithecus sediba**Paranthropus:** Paranthropus aethiopicus **·**  Paranthropus boisei **·**  Paranthropus robustus |
| İnsanlar ve erken insanlar | **Homo:** Homo gautengensis **·**  Homo habilis **·**  Homo rudolfensis **·** Homo georgicus **·**  Homo ergaster **·**  Homo erectus (Cava Adamı **·**  Lantiyen Adamı **·**  Meganthropus **·**  Pekin Adamı **·**  Nankin insanı **·**  Wuşan Adamı **·**  Yuanmou Adamı **·**  Solo Adamı) **·**  Homo naledi **·**  Homo cepranensis **·**  Homo antecessor **·**  Homo heidelbergensis **·**  Denisova insanı **·**  Neandertal insanı **·**  Homo rhodesiensis **·**  Homo floresiensis **·**  Arkaik Homo sapiens **·**  Anatomik modern insan (Homo sapiens idaltu **·**  Homo sapiens sapiens) |
| **Başlıklar:** İnsan evrimi zaman çizelgesi **·**  İnsan evriminin fosil listesi **·**  İnsanın evrimsel genetiği
**Modeller**: Afrika'dan Çıkış modeli **·**  Çoklu Bölge modeli |

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q109302884
* GBIF: 11376083

 |