**Türkiye Vagon Sanayisi A.Ş.** ya da kısaltmasıyla **TÜVASAŞ**, Adapazarı merkezli, TCDD'nin bağlı ortaklığında KİT vagon üreticisi eski anonim şirket. TCDD'nin raylı araçların ve parçalarının imalâtı, onarımı ve bakımından sorumluydu.

Tarihçe
-------

Osmanlı İmparatorluğu'nda 19. Yüzyılda başlayan demiryolu taşımacılığı faaliyetleri Cumhuriyet'in kurulmasından sonra da uzun yıllar dışa bağımlı bir şekilde sürdürüldü. Mâliyetlerin artmasından dolayı 25 Ekim 1951'de "Vagon Tamir Atölyesi" adıyla TÜVASAŞ'ın ilk temeli atıldı. 1962 yılında Adapazarı Demiryolu Fabrikası adını aldı ve ertesi yıl ilk vagon üretildi. 1971'de ise ilk defa yurt dışına vagon ihracatı başladı. 1975 yılında ise "Adapazarı Vagon Sanayi Müessesesi" adını almış ve uluslararası standartlarda RIC tipi yolcu vagonlarının üretimine geçilmiştir.

TÜVASAŞ 1986 yılında TCDD'ye ‘*bağlı ortaklık*’ yapısı ile bağlanmış ve yarı-özel bir anonim şirket statüsüne kavuşturmuştur.

TÜVASAŞ'ın tesisleri 1999 Gölcük depremi'nde çok büyük hasara uğramıştır. Kuruluşun atölyeleri, altyapısı ve tesiste bulunan tren ve vagonlar kullanılamaz hâle gelmiş, onarım ve üretim tamamen durmuştur. 2000 yılı Nisan ayından itibaren enkazlar kaldırılmış ve yeniden imalât ile onarım faaliyetlerine başlanmıştır.

4 Mart 2020'den itibaren TÜLOMSAŞ ve TÜDEMSAŞ'la birlikte TÜRASAŞ çatısı altında birleşip faaliyetlerine bu şirketin bünyesinde bir süre devam etmiştir.

TÜRASAŞ'ın ana statüsü 3/6/2020 tarihli resmi gazetede 2603 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulmuş ve Ticaret siciline kaydı tamamlanarak 30/07/2020 tarihi itibarıyla tescil edildiği 5/8/2020 tarihli ve 10131 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanmıştır. 30/07/2020 tarihi itibarıyla TÜLOMSAŞ, TÜVASAŞ ve TÜDEMSAŞ'ın varlığı sona ermiş olup söz konusu tarih itibarıyla TÜRASAŞ olarak tescillenmiştir.

Ürünler ve Hizmetler
--------------------

TÜVASAŞ'ın mevcutta 5 fabrikası bulunmaktadır.

İmâlat Fabrikasıİmâlat Fabrikası çeşitli tip yolcu vagonlarının yanında, ray otobüsleri, elektrikli diziler, hafif raylı taşıtlar ve dizel tren setlerinin imalatının yapıldığı ana üretim birimidir. Yıllık 65 vagon üretim kapasitesine sahiptir.
Onarım FabrikasıOnarım Fabrikası raylı taşıtların onarımı ve modernizasyonunun gerçekleştirildiği birimidir. Yıllık 500 vagon ve yolcu aracı onarım kapasitesine sahiptir. Araçların motor, fren, klima tamirleri, ahşap döşeme, su-sofaj işlemleri yapılmaktadır.
Kimyasal İşler Fabrikasıİmâlatı ve onarımı yapılan raylı taşıtların boyandığı, astarlandığı, kumlama ve yüzey temizliklerinin yapıldığı ve ses izolasyonu döşemelerinin yapıldığı üretim birimidir.
Elektrik-Elektronik FabrikasıDiğer süreçlerden geçen raylı taşıtların, elektrik ve elektronik sistemlerinin montaj, kablolama ve bakım işlemleri ile testleri, bu fabrikada yapılmaktadır.
Boji FabrikasıBu fabrika raylı yolcu taşımacılığında kullanılan araçların boji, aks ve hidrodinamik şanzıman ve dişli kutuların imalat ve onarım işlerini gerçekleştiren üretim birimidir.
### Vagonlar

* MT5600 Serisi: 1990 yılında üretilen dizel vagonlardır.
* TVS2000 Serisi: 1992 yılında çoklu seri üretimine geçilen bu yolcu vagonunun kompartımanlı, kuşetli, yataklı, yemekli, pulman, lüks pulman, konferans tipi ve salon tipi olmak üzere 8 farklı versiyonu bulunmaktadır. Ayrıca bedensel engelli bireylere yönelik modernize edilmiş pulman vagonlar da vardır.

### Lokomotifler

* DH3600 Serisi: 1968 yılında Maschinenbau Kiel lisansı altında üretimine başlanan bir lokomotif serisidir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "2018 Kâr / Zarar Tablosu" (PDF). 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2020.
2. ↑  "2018 Aylar İtibarıyla Personel Mevcutları" (PDF). *tuvasas.gov.tr*. 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2020.
3. ↑  "Türkiye Vagon Sanayii Esas Sözleşmesi" (PDF). *tuvasas.gov.tr/mevzuat*. 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2020.
4. ↑  "233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" (PDF). *www.mevzuat.gov.tr*. 18 Haziran 1984. 24 Ekim 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
5. ↑  Özmen, Bülent. "17 Ağustos 1999 İzmit Körfezi Depreminin Hasar Durumu (Rakamsal Verilerle)". Türkiye Deprem Vakfı. 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2020.
6. 1 2  "TÜRASAŞ" (PDF). 8 Kasım 2023 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2023.
7. ↑  "Yolcu Vagonları". *tuvasas.gov.tr*. 6 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2020.