GÜNCEL BÜYÜK ORTA DOĞU PROJESİ BAŞASTOLOSTİ ŞIRNAK MERKEZ ESER GÜLDÜRMEZ Profesyonel LinkedIn Zaman Damgası 17 Ocak 2021 Hiçbir iş veren cep telefon numarama ulaşım sağlamasın. Bu bağlamda kralları aşağı çek ilahi adalet yaşayan bilir. Büyük Orta Doğu Projesi Kişilerin ve Ülkelerin İnisiyatifine Bırakılmamıştır. Dayandığı Tarihler Hz. Adem A.S.ve Günümüz. Bu Projenin BAŞASTOLOSTİ Şırnak Merkez Türkiye Doğumlu ESER GÜLDÜRMEZ

Arka plan
---------

BOP projesi ile ilgili olarak günümüze kadar herhangi bir resmî belge yayınlanmamıştır. Bush doğrudan proje ile ilgili olmasa da, yaptığı bazı konuşmalarda projenin kapsamı ile ilgili sözler sarf etmiştir. Bu sözlerden dikkat çekenler arasında Endonezya, Malezya, Bangladeş gibi müslüman halka sahip ülkelerin yanı sıra Gana ve Gambiya gibi ülkeler ile birlikte Arnavutluk ve Bosna Hersek gibi ülkelerin proje kapsamında yer almadıkları ancak isteklerine bağlı olarak projeye katılabilecekleri ifadeleri bulunmaktadır.

Proje kapsamında 23 ülkenin değerlendirmeye alındığı bilinmektedir. Bu ülkelerin pek çoğu ABD'nin etkisi altında bulundukları değerlendirilen ülkelerdir. Türkiye projeden bir süre sonra çıkarılmış ancak hemen ardından yine aynı projede "model ülke" konumuna getirilmiştir. "Ilımlı islam ülkesi" (model ülke) konumundan da memnun olmayan Türkiye, ABD'de yapılan bazı görüşmelerde özellikle büyük elçilik bazında bu sıkıntısını yinelemesinin ardından, projede bu defa Amerikalı yetkililer tarafından "demokratik ortak" olarak tanımlanmıştır.

ABD, BOP projesi kapsamında bir yandan bu nitelemeler ile uğraşırken, bir yandan da projenin mali yükünün fazlalığı konusunda araştırmalar yapmaya başlamış ve kendisine ortak arayışı çabalarına girişmiştir. Mali konuda ortaklığa ise yalnızca Türkiye, Afganistan, Irak, Yemen, Ürdün, Bahreyn ve Cezayir olumlu yanıt vermişlerdir. 8-10 Temmuz 2004 tarihinde ABD Başkanı George W.Bush'un başkanlığında Sea Island, Georgia'da düzenlenen G8 zirvesi sonrasında, BOP'un genel olarak benimsendiğine dair bildiri yayınlanmıştır.

"Gelecek Forumu" adı altında bir mekanizma ve bu mekanizma kapsamında Geniş Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri için oluşturulacak "Demokrasi Yardım Diyaloğu"'nun eşbaşkanlığını, Türkiye, İtalya ve Yemen'in yürüteceğine dair karar alınmıştır. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, toplantıya katıldığında bazı noktalara dikkat çekeceğine dair haberler medyada yayınlanmıştır. Projenin geleceği için bu dönemde çalışmalarını hızlandıran Amerika Birleşik Devletleri, BOP gündemini 28-29 Haziran 2004 tarihlerinde İstanbul'da yapılan NATO zirvesine taşımayı başarmıştır.

Bu zirvede terörle mücadele konusunda yalnızca şiddet kullanımının yeterli olmadığı, sosyal ve ekonomik yöntemlerin de terörle mücadelede kullanılması gerektiğine karar verilmiştir. Demokrasi Yardım Diyaloğu'nun ilk resmi etkinliği 25 Kasım 2004 tarihinde Türkiye, İtalya ve Fas'ın katılımı ile Roma'da yapılmıştır. 11 Aralık 2004 tarihinde ise bu defa Fas'ta "'Gelecek İçin Forum" adı altında bir toplantı daha yapılmıştır. Bu toplantıya katılım daha fazla oranda olmuştur.

BOP projesi kapsamında çalışmalarına devam eden ABD, 2004 yılı Ekim ayında projeye destek verdiğini açıklayan Pakistan'a uyguladığı askeri ambargoyu kaldırdı. 2004 yılı Eylül ayında ise Ürdün ve Tunus'ta birer "Orta Doğu Ortaklık Girişimi Ofisi" adlı ofis açtı. Ayrıca İran'a stratejik baskılar arttırılırken, Libya NATO tarafından başlatılan "Akdeniz Diyaloğu"'na katılmaya zorlandı. Suriye'ye karşı bazı ambargolar uygulanmaya başlandı ve Sudan üzerinde ABD baskıları yoğunlaştı.

İsimlendirme
------------

İsmi konusunda; "Genişletilmiş Ortadoğu İnisiyatifi" ya da tam adıyla "Genişletilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesi ile Müşterek bir Gelecek ve İlerleme için Ortaklık" (İngilizce: *Partnership for Progress and a Common Future with the Region of the Broader Middle East and North Africa*) şeklinde adlandırmalar da mevcuttur. Büyük Orta Doğu için bazen "Yeni Orta Doğu", ya da "Büyük Orta Doğu Projesi" (BOP) gibi isimler kullanılabilir. Terim genişletilmiş şekilde, 2004 yılında G8 zirvesi için Orta Doğu ve Batı arasındaki fırsatların değiştirilmesi amacıyla Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin hazırlık çalışmalarında yer almıştır.

G8'e göre Orta Doğu'daki ülkeler ve bölgeler
--------------------------------------------

* Afganistan Afganistan
* Cezayir Cezayir
* Bahreyn Bahreyn
* Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs
* Cibuti Cibuti
* Mısır Mısır
* İran İran
* Irak Irak
* İsrail İsrail
* Ürdün Ürdün
* Kuveyt Kuveyt
* Lübnan Lübnan
* Libya Libya
* Moritanya Moritanya
* Fas Fas
* Umman Umman
* Pakistan Pakistan
* Filistin Devleti Filistin
* Katar Katar
* Suudi Arabistan Suudi Arabistan
* Somali Somali
* Somaliland Somaliland
* Sudan Sudan
* Suriye Suriye
* Tunus Tunus
* Türkiye Türkiye
* Batı Sahra (Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti)
* Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri
* Yemen Yemen

Bazen Büyük Orta Doğu ile ilişkilendirilen ülkeler
--------------------------------------------------

* Azerbaycan Azerbaycan
* Ermenistan Ermenistan
* Gürcistan Gürcistan
* Kazakistan Kazakistan
* Kırgızistan Kırgızistan
* Tacikistan Tacikistan
* Türkmenistan Türkmenistan
* Özbekistan Özbekistan

Ayrıca bakınız
--------------

* Amerikan emperyalizmi
* Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi
* Sykes-Picot Anlaşması

Kaynakça
--------

Özel;

1. 1 2
2. ↑  Kissenger, 2000: 244
3. ↑  Demokrasi Yardım Diyalogu Mekanizması 1 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. hurriyet.com.tr, Tarih: 10 Haziran 2004
4. ↑  Erdoğan'ın BOP pazarlığı 15 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. sabah.com.tr, Tarih: 8 Haziran 2004
5. ↑  Khaleej Times, 13 Eylül 2004
6. ↑  Partnership for Progress and a Common Future with the Region of the Broader Middle East and North Africa 7 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Beyaz Saray Ofisi Basın sekreterliği, Tarih: 9 Haziran 2004
7. ↑  Plans for Redrawing the Middle East: The Project for a "New Middle East", Tarih: 18 Kasım 2006, Yazar: Nazemroaya, Mahdi Darius, Yayıncı: Global Research
8. ↑  ""Great Middle East Project" Conference by Prof. Dr. Mahir Kaynak and Ast.Prof. Dr. Emin Gürses in SAU". 22 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2016.
9. ↑  "Turkish Emek Political Parties". 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2016.
10. ↑  Perthes, V. 2004, America's "Greater Middle East" and Europe: Key Issues for Dialogue 15 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Middle East Policy*, Volume XI, No.3, Sayfa 85-97.

Genel;
* Wikipedia'daki Greater Middle East makalesinin 19 Şubat 2016 tarihli sürümü.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Büyük Orta Doğu*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Achcar, Gilbert (4 Nisan 2004) Büyük Ortadoğu: ABD planı 14 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Büyük Ortadoğu Ortaklığı[*ölü/kırık bağlantı*] 11 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ciddi jeopolitik değişimler karşısında Büyük Orta Doğu 3 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.