| * g
* t
* d
Kuzey Afrika Cephesi |
| --- |
| 
* Sirenayka
* *Brevity*
* *Battleaxe*
* *Crusader*
* Gazala
* Mersa Matruh
* I. El-Alameyn
* Alam Halfa
* II. El-Alameyn

 |

Valentine Mk.III
**Gazala Muharebesi** (Almanların verdiği kod adı: Unternehmen Theseus / Theseus Harekâtı), Erwin Rommel’in komutasındaki Alman – İtalyan kuvvetlerinin, 26 Mayıs - 21 Haziran 1942 tarihleri arasında, Birleşik Krallık 8. Ordu’sunun savunduğu Gazala Hattı’na, ardından Tobruk’taki garnizonlarına yönelik saldırısı sırasında gerçekleşen muharebedir. Birleşik Krallık 8. Ordu komutanı General Neil Ritchie, Harekât Saha Komutanı ise General Claude Auchinleck’tir.

Öncesi
------

Rommel’in 1942 yılının Ocak ayındaki Sirenayka taarruzu ardından Müttefik kuvvetler, Libya’nın büyük bir bölümünden çekilerek Akdeniz kıyısındaki Tobruk ile güneydeki Bir Hakem yerleşimi arasında oluşturdukları güçlü mevzilere yerleşmişlerdi.

Gazala Hattı, General Gott komutasındaki 13. Kolordu tarafından tutulmaktadır. Bu kolordu 1. Güney Afrika Tümeni ile 50. Tümen’den oluşmaktadır.

Mayıs 1942 ayı ortalarında birkaç Alman ve İtalyan birliği, cephenin sahil kesiminde doğu yönünde yürüyüşe geçmiştir. Bu birlikler bir hafta kadar gündüzleri doğu yönünde, geceleri ise ters yönde hareket ettirilmişlerdir. İngiliz hava keşif raporları, gündüzki yürüyüşleri saptamış ve önemli miktarda birliğin Gazala Hattı yönünde, sahil kesiminden kaydırıldığını rapor etmiştir. Bu istihbarat raporları doğal olarak Müttefikler, Rommel'in Gazala Hattı'na sahil kesiminden saldıracağı sonucuna varmışlardır.

Muharebe
--------

### İlk taarruz

Motorize olmayan dört İtalyan tümeni, 27 Mayıs 1942 günü, Gazala Hattı'na, buradaki İngiliz kuvvetlerini sabitlemek üzere cephe taarruzuna başlamıştır. Cephe gerisinde ise yine eski uçak motorlarını yüklenen kamyonlar tozu toprağa katmaktadır. İngiliz hava keşifleri, cephe taarruzunu sürdüren piyade birliklerini zırhlı ve motorize birliklerin izledikleri yönündedir ister istemez.

Cephe taarruzu tüm gün sürmüştür. Rommel, aynı gün, beş tümenlik bir kuvvete -Alman 15. ve 21. Panzer Tümenleri, 50. Hafif Tümeni ve İtalyan Ariete Zırhlı Tümeni, Trieste Motorize Tümeni- bizzat komuta ederek parlak ama riskli bir taarruza geçmiştir. Taarruz, Müttefik savunma hattının mayınlı arazi ile çevrili olan güney kanat açığından icra edilmiştir. İtalyan 101. Motorize Tümeni –Trieste Tümeni- Bir Hakem’deki tahkimli bölgeye batı yönünden taarruz etmiştir. Aynı sırada İtalyan 132. Zırhlı Tümeni –Ariete Zırhlı Tümeni- Rommel’in taarruz kuvvetlerinin sol kanadı boyunca ilerleyerek Bir Hakem mevzilerinin geri hattına yönelmiştir. (Kroki için )

27 Mayıs 1942 sabahı açıktan dolanan panzerler İngiliz 7. Zırhlı Tümen’inin mevzilerine saldırmıştır. Tümenin tek tank tugayı, savaş alanına kitle halinde intikal edemedi ve tümenin iki motorize piyade tugayı ise kısa sürede dağıldı. Almanlar, 7. Zırhlı Tümen’in karargahını ele geçirdiler ve tümen komutanını esir aldılar.

Bu çevirme hareketi kuzeye dönüp sahile doğru ilerlerken Rommel’in umutları suya düştü. İngiliz 1. Zırhlı Tümen’inin direnişi ilerlemeyi durdurmuştur. Amerikan yapımı, 75 mm.lik toplarıyla Grant tankları, Alman tankları karşısında çok etkilidir. 88. mm.lik üç tanksavar bataryasının tanklarla eşgüdümlü kullanılmasıyla ancak, panzerler sahile 30 km. kadar yaklaşabilmişlerdir ve Rommel tanklarının üçte birini kaybetmiştir. Rommel’in muharebenin ikinci günü ve o günün gecesindeki girişimleri de sahile ulaşarak İngiliz 8. Ordusu’nun geri bağlantısını kesmekte başarılı olamamıştır. Dahası 16 adet 88 lik tanksavar topuyla alelacele oluşturulan bir tanksavar cephesi, Grant tanklarının akınını güçlükle de olsa durdurabilmiştir. Bu başarılamamış olsaydı Rommel’in ileri harekâttaki tümenleri çok daha ağır kayıplara uğrayabileceklerdi.

### Rommel'in savunma pozisyonuna çekilmesi

Müttefik kuvvetlerin sol kanadında, mayınla çevrili alanda görevli 1. Özgür Fransa Tugayı, Rommel’in beklediğinden daha sert bir direniş göstermiştir. Sonuçta Rommel’in ileri harekât birlikleri, Bir Hakem’in güneyi ile Tobruk’un kuzeyi arasında, tuzağa düşmüşlerdir. Batıdan Müttefiklerin geniş mayınlı arazisi ile doğudan da İngiliz zırhlılarının taarruzları arasında kuşatılmış durumdadırlar.

Rommel, içinde bulunduğu bu koşulların yol açtığı sorunları sistematik çözümlerle aşmıştır. Öncelikle batı yönünde taarruz ederek ikmal hatlarını yeniden düzenlemeye girişti. Batı yönündeki bu taarruzu, 30 Haziran 1942 günü başlamış, Bir Hakem’in kuzeyindeki Sidi Muftah’daki İngiliz mevzilerine yönelmiştir. 2 Haziran da bu bölgeyi ele geçirmiştir. Taarruz bölgeyi savunan İngiliz 150. Piyade Tugayı’nı imha etmiştir. Hemen ardından iyi koordine edilmemiş ve gecikmiş taarruzları karşılamayı başarmış, art arda giriştiği karşı taarruzlarla da 5. Hint Tümeni'ni bozguna uğratmıştır.

### Bir Hakem Muharebesi

Rommel’in bir sonraki adımı, güney yanındaki Bir Hakem mevzilerindeki Özgür Fransa birlikleri tarafından tutulan, etrafı mayınlarla çevrili alandaki direnmeyi bertaraf etmesidir.

Bir Hakem mevzileri, Gazala Hattı’nın en güney ucu, etrafı mayınlı araziyle çevrelenmiş, çok iyi tahkim edilmiş bir alandır. Bu bölge, bir kısmı Fransız Yabancılar Lejyonu askerlerinden oluşan Hür Fransız Tugayı ile bir Musevi taburu tarafından tutulmaktadır. Savunmada asker mevcudu, üçbin Fransız ve bin kadar yahudi savaşçıdır. Makineli tüfek ve toplar, yoğun topçu ve hava bombardımanından fazlaca etkilenmeyecek tarzda inşa edilmiş olan 1.200 kadar dar yuvalara yerleştirilmiştir. Tüm tahkimatıyla bir kale haline getirilmiştir. On altı gün boyunca havadan yapılan ikmalle direnen bu birlikler 10 Haziran 1942 gecesi mevzilerini terk ederek, gece boyu süren göğüs göğüse çarpışmalarla çekilmişlerdir.

### Rommel'in ileri harekatı

11 Haziran 1942 de Rommel, panzer tümenlerini Sidi Muftah’dan doğu yönünde ilerletmiştir. Bu ileri harekâtla panzerler, ikisi 7. Zırhlı Tümen’in olmak üzere üç İngiliz zırhlı tugayı kıstırmayı başarmıştır. 7. Zırhlı Tümen’in komutanı General Messervy’nin çölde kaybolması bu birlikleri komutansız bırakmıştır. 12 Haziran 1942 günü bölgeden çekilebilen İngiliz tankları, uygun yerde konuşlanmış 88 mm.lik topların ağır ateşini yemiştir. 13 Haziran da panzerler kuzey doğu yönünde ilerleyerek "Şövalye Köprüsü"nde, Tobruk yönünde çekilmekte olan İngiliz tanklarına yeniden saldırmıştır. Böylece hem gafil avlayıp ağır kayıplar verdirmiş, hem de Tobruk yönünü kapatmıştır. İki gün içinde İngiliz tank tugayları 200 den fazla tank kaybetmişlerdir. Kuzey Afrika Cephesi’nde ilk kez Rommel’in emrindeki tankların sayısı, 8. Ordu’nun tank sayısından fazladır.

Böylece ihtiyatlarının önemli bir kısmını kaybeden İngiliz 8. ordusu, Rommel’in asıl planı olan 8. Ordu’yu Tobruk’un doğusunda kuşatma manevrasını karşılayabilecek durumda değildir. 13 Haziran 1942 gecesi İngiliz 8. Ordusu komutanı Ritchie, tüm birliklerini Gazala Hattı’ndan geri çekme kararı almış ve hemen ertesi gün bu karar uygulamaya koymuştur. Gazala Hattı’ndaki 1. Güney Afrika Tümeni, ağır silahlarını geride bırakarak Tobruk’a çekilmiştir. İngiliz 50. Tümeni ise geniş bir yay çizerek geri çekilmiş ve Tobruk savunmasına katılamamıştır.

Tobruk
------

General Auschinleck, 14 Haziran 1942 günü, doğudaki El Alameyn’deki güçlü savunma mevzilerine geri çekilmiştir. 2. Güney Afrika Tümeni, sarılmış Tobruk mevzilerinde burayı savunmak üzere kalmıştır. Bu mevziler Nisan 1941 ayında General Wavell tarafından düzenlenmişti. Tobruk, 1941 yılının Aralık ayında icra edilen Crusader Harekatı’yla kurtarılana kadar dokuz ay direnmeyi başarmıştı. Müttefikler, Tobruk’un yine başarıyla savunulacağını ummaktadırlar.

Bununla birlikte 21 Haziran 1942 günü sabahının 5:30 unda topçu ve hava bombardımanının ardından piyade birlikleri, hemen ardından da panzerler saldırıya geçmiş, saat 8:30 da savunmada bir gedik oluşmuştur. Savunma oldukça sert direnç göstermiş ancak, direnç noktalarına yönelen Stuka dalışları, olabildiğince öne çıkarak atış yapan topçu ve piyade tank işbirliği savunmayı giderek çözmüştür. Akşam olmadan Tobruk 35 bin askeriyle düşmüştür.

Gazala ve Tobruk’un teslim olması, General Auschinleck ve Ritchie’nin görevden alınarak yerlerine Montgomery ve Alexander’in atanmasına yol açmıştır.

Tobruk’u ele geçiren Rommel, 1 Temmuz 1942 tarihinde Mısır yönünde ilerlemiş ve burada 1. El Alameyn Muharebesi gerçekleşmiştir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Carver, p.167
2. ↑  "Kroki için". 9 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2007.

Dış bağlantılar
---------------

* 
* 
* 
* 

| * g
* t
* d
II. Dünya Savaşı |
| --- |
| 
* Batı Avrupa
* Doğu Avrupa
* Kuzey Afrika
* Balkan Cephesi
* Pasifik Cephesi
* İtalya Cephesi
* Atlantik

 |
| Katılımcılar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Müttefik Devletler | 
* Etiyopya
* Çin Cumhuriyeti
* Çekoslovakya
* Polonya
* Birleşik Krallık
* Hindistan
* Fransa
* Avustralya
* Yeni Zelanda
* Güney Afrika Birliği
* Kanada
* Norveç
* Belçika
* Hollanda
* Yunanistan
* Yugoslavya
* Sovyetler Birliği
* Amerika Birleşik Devletleri
* Meksika
* Brezilya

 |
| Mihver Devletleri | 
* Almanya
* Bulgaristan
* Burmanya
* Büyük Arnavutluk
* Etiyopya
* Bağımsız Hırvatistan Devleti
* Hindistan
* Filipinler
* Finlandiya
* Macaristan
* Irak
* İtalya Krallığı
* İtalyan Sosyal Cumhuriyeti
* Japonya
* Mançukuo
* Romanya
* Slovak Cumhuriyeti
* Tayland
* Vichy Fransası

 |
| Direnişçiler | 
* Avusturya
* Baltık devletleri
* Belçika
* Çekoslovakya
* Danimarka
* Estonya
* Etiyopya
* Fransa
* Almanya
* Yunan Direnişi
* Hong Kong
* Hindistan
* İtalya
* Yahudiler
* Kore
* Letonya
* Lüksemburg
* Hollanda
* Norveç
* Filipinler
* Polonya
* Romanya
* Tayland
* Sovyet partizanları
* Slovakya
* Ukrayna
* Vietnam
* Yugoslav partizanlar

 |

 |
| Kronoloji | 

|  |  |
| --- | --- |
|  Başlangıç | 
* Ruhr'un İşgali
* İspanya İç Savaşı
* II. İtalya-Habeşistan Savaşı
* Yatıştırma politikası
* Avusturya'nın ilhakı
* Münih Antlaşması (1938)
* Çekoslovakya'nın İşgali

 |
| 1939 | 
* Polonya
* Tuhaf Savaş
* Kış Savaşı
* Atlantik
* Changsha
* Çin
* Britanya Sefer Kuvveti

 |
| 1940 | 
* Danimarka ve Norveç
* Hollanda
* Belçika
* Fransa
* Dunkerque Tahliyesi
* 22 Haziran 1940 Ateşkesi
* Britanya
* Kuzey Afrika
* İngiliz Somalilandı
* Baltık devletleri
* Besarabya ve Kuzey Bukovina
* Çinhindi
* Yunanistan
* *Pusula*

 |
| 1941 | 
* Doğu Afrika
* Yugoslavya
* Yugoslavya Cephesi
* Yunanistan
* Girit
* Irak
* Sovyetler Birliği (*Barbarossa*)
* Finlandiya
* Haziran Ayaklanması
* Suriye ve Lübnan
* Luga
* Kiev
* İran
* Leningrad
* Moskova
* Moskova Taarruzu
* Sivastopol
* Pearl Harbor
* Hong Kong
* Filipinler
* Changsha
* Malaya
* Borneo

 |
| 1942 | 
* Burma
* Changsha
* Coral Denizi
* Gazala
* Midway
* *Mavi*
* Stalingrad
* Dieppe
* El-Alameyn
* *Torch*
* Guadalcanal
* Anton
* Fransız donanmasının Toulon'da batırılması

 |
| 1943 | 
* Tunus
* Kursk
* Smolensk
* Solomon Adaları
* Sicilya
* Alt Dinyeper Taarruzu
* Gilbert ve Marshall Adaları
* Changde
* Varşova Gettosu Ayaklanması

 |
| 1944 | 
* Cassino/Shingle
* Narva
* Korsun-Şevçenkovski
* *Tempest*
* *Ichi-Go*
* *Overlord*
* Macaristan Ulusal Ayaklanması
* *Neptune*
* Normandiya
* Mariana ve Palau Adaları
* *Bagration*
* Batı Ukrayna
* Tannenberg Hattı
* Varşova Ayaklanması
* Doğu Romanya
* Belgrad
* Paris
* Gotik Hattı
* *Market Garden*
* Estonya
* *Crossbow*
* *Pointblank*
* Lapland
* Macaristan
* Leyte
* Ardenler
* Filipinler
* Burma

 |
| 1945 | 
* *Bodenplatte*
* Vistül-Oder
* Iwo Jima
* Okinawa
* İtalya (Bahar 1945)
* Berlin
* Çekoslovakya
* Budapeşte
* Batı Hunan
* Almanya'nın teslim oluşu
* Hula Projesi
* Mançurya
* Manila
* Borneo
* Nagasaki'ye atom bombası saldırısı
* Hiroşima'ya atom bombası saldırısı
* Kuril Adaları
* Şumşu
* Japonya'nın teslim oluşu

 |

 |
| Yönleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Savaş | 
* II. Dünya Savaşı konferansları
* II. Dünya Savaşı'nın Hava savaşları
* Kuzey Amerika taarruzları
* Blitzkrieg
* Karşılaştırmalı askeri rütbeleri
* Kriptografi
* Vatan cepheleri
* Askeri ödüller
* Askeri teçhizat
* Askeri üretim
* Nazi yağması
* Teknoloji
* Topyekûn savaş
* Stratejik bombardımanlar
* 1943 Bengal kıtlığı

 |
| Sonrası | 
* Etkileri
* Nazilerden arındırma
* Épuration légale
* Nazi kaçış yolları
* Almanların sınır dışı edilmeleri
* *Paperclip*
* *Keelhaul*
* Almanya'nın işgali
* Morgenthau Planı
* Bölgesel değişiklikler
* Sovyet işgalleri (Romanya, Polonya, Macaristan, Baltık devletleri)
* Japonya'nın işgali
* Birinci Çinhindi Savaşı
* Endonezya Ulusal Devrimi
* Soğuk Savaş
* Sömürge kolonilerden çekilme

 |
|   Savaş Suçları | 
* Alman ve *Wehrmacht* savaş suçları
* Holokost
* Porajmos
* OST-Arbeiter
* Sırplara yönelik zulüm
* İtalyan savaş suçları
* Japon savaş suçları
* Müttefik savaş suçları
* Sovyet savaş suçları
* Amerika Birleşik Devletleri savaş suçları
* Alman asıllı Amerikalıların enterne edilmesi
* ABD vatandaşı Japonların enterne edilmesi
* ABD vatandaşı İtalyanların enterne edilmesi

 |
| Savaş tecavüzleri | 
* Rahatlatıcı kadınlar
* Nankin Tecavüzleri
* Manila Tecavüzleri
* Nemmersdorf Tecavüzü
* Almanya'nın işgali sırasında tecavüz
* Sovyetler Birliği'nin Polonya'yı işgali sırasında tecavüz
* Japonya'nın işgali sırasında tecavüz
* Overlord Harekâtı sırasında tecavüz

 |
| Savaş esirleri | 
* Sovyetler Birliği'nde İtalyan savaş esirleri
* Sovyetler Birliği'nde Japon savaş esirleri
* II. Dünya Savaşı'nda Japon savaş esirleri
* Sovyetler Birliği'nde Alman savaş esirleri
* Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar
	+ Açlık Planı
	+ Barbarossa Kararnamesi
	+ Komiser Emri
* Sovyetlerin Alman savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar

 |
| Sonuçları | 
* Birleşmiş Milletler
* Batı ve Doğu Almanya
* Soğuk Savaş

 |

 |
| 
* Kategori

* definition
* textbooks
* quotes
* source texts
* media
* news stories

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2009001038
* NLI: 987007552115905171

 |