Endülüs ("İberya Arapları") liderleri Apochaps'a hitap ediyor, *Madrid Skilicis* el yazmasından minyatür
**Ömer bin Hafs ibn Şuayb bin İsa el-Balluti** (ö. 855), soyadı **el-Ghaliz** ("Şişman") ve daha sonra **el-İkritişi** ("Giritli"), ve genellikle **Abu Hafs**, İskenderiye'nin kontrolünü ele geçiren ve Abbâsîler tarafından şehirden kovulduktan sonra Bizans'ın Girit adasını fethederek ilk Girit Emiri olan bir grup Endülüs mültecisinin lideridir.

Kökeni
------

Bizans ve Arap kaynakları, Ebu Hafs'ın Endülüs'ten Girit adasına çıkan ve onu fetheden bir grup mültecinin lideri olduğu konusunda hemfikirdir. Geleneksel olarak bu Endülüsler, 818'de Kurtuba Emiri I. Hakam'a karşı başarısız bir isyanın hayatta kalanları olarak tanımlanmıştır. Bastırılmasının ardından, Rabad'ın Kurtuba banliyösünün vatandaşları *toplu halde* sürgüne gönderildi. Bazıları Fas'ta Fez'e yerleşti, ancak sayıları 10.000'in üzerinde olan diğerleri, muhtemelen diğer Endülüslerin de katıldığı korsanlığa başladı, İskenderiye'ye çıktı ve Abbâsî generali Horasani tarafından kuşatılıp kovuldukları 827 yılına kadar şehrin kontrolünü ele geçirdiler. Bununla birlikte, W. Kubiak'ın belirttiği gibi, Kurtuba'dan olduğu varsayılan köken, Endülüs korsanlarının İskenderiye'deki varlığını 798/9 gibi erken bir tarihte kaydeden diğer kaynaklarla çelişmektedir ve bunların ele geçirilmeleri tarihlenmektedir. 814'e; dahası, liderleri olarak kaydedilen Ebu Hafs, Kurtuba'dan uzak bir bölgeden (Fahs al-Ballut) geliyordu. Ayrıca İbn Hayyan, mültecilerin ilk liderinin Ebu Hafs değil, Muhacir ibn el-Katil olduğunu bildirir. Rabad sürgünlerine katılan Kurtuba *fakihlerinin* lideri Yahya'nın başka bir lider olduğunu da ekleyen İbn Saîd onu tekrarlar. Bu nedenle, Ebu Hafs'ın İskenderiye'de Endülüs'ün lideri olmuş olabileceği anlaşılıyor, çünkü İbn Haldun ve el-Maqqari tarafından "Rabad'ın isyancıları" olan *Rabaḍiyyūn'un* lideri olarak ancak burada açıkça adlandırılıyor.

Girit'in Fethi
--------------

 Endülüs filosu, *Madrid Skilicis'ten* bir minyatür olan Girit'e doğru yelken açıyor
 Abu Hafs, *Madrid Skilicis'ten* bir minyatür olan Girit'e ulaştıktan sonra gemilerinin yakılmasını emreder.
Bizans İmparatoru II. Mihail'in (h. 820-829) saltanatının ikinci yarısında bir noktada, Endülüsler Girit'e çıktı ve fethine başladı. Endülüs'ün Girit'e çıkışının kesin kronolojisi belirsizdir. Müslüman kaynaklara göre, genellikle Endülüs'ün İskenderiye'den çıkarılmasından sonra 827 veya 828'e tarihlenir. Bununla birlikte, Bizans kaynakları, Bizans deniz savunmasını zayıflatan Slav Thomas'ın 821 ile 823 arası gerçekleşen büyük isyanının bastırılmasından kısa bir süre sonra karaya çıktıklarını söylemesi ile çelişiyor gibi görünüyor. İşgalcilere karşı başlatılan Bizans seferlerinin sayısı ve kronolojisi ile bunlara öncülük eden Bizans generallerinin prosopografik soruları ile ilgili daha fazla değerlendirme, Vassilios Christides ve Christos Makrypoulias gibi diğer bilim adamlarını y. 824 gibi daha erken bir tarih önermeye yöneltti, Christides ayrıca, Ebu Hafs'ın 824/25'te İskenderiye yolunda adaya çıkmış olabileceğini ve ancak 825/26'da adayı fethetmek için dönmüş olabileceğini öne sürerek kaynakların tutarsızlığını açıklıyor.

Endülüsler ve aileleri İbn Tahir ile yaptıkları anlaşma gereği 40 gemiyle İskenderiye'den ayrıldı. Tarihçi Warren Treadgold, bunların yaklaşık 3.000'i savaşçı olacak şekilde yaklaşık 12.000 kişi olduğunu tahmin eder. Bizans tarihçilerine göre, Endülüsler Girit'i zaten biliyorlardı, geçmişte oraya baskın düzenlemişlerdi. Aynı kaynaklar, Müslüman çıkarmanın başlangıçta bir baskın olarak tasarlandığını ve Ebu Hafs'ın bizzat gemilerini ateşe vermesiyle bir fetih seferine dönüştüğünü iddia ediyor. Ancak Endülüs sürgünleri ailelerini yanlarında getirdikleri için bu muhtemelen daha sonra icat edilmiştir. Endülüs'ün karaya çıktığı yer de bilinmemektedir; bazı akademisyenler bunun kuzey kıyısında, Suda Körfezi'nde veya ana şehirleri ve kaleleri olan daha sonra inşa edilen Chandax'ın yakınında olduğunu düşünüyor (Arapça: ربض الخندق, modern Kandiye ). Ancak diğerleri büyük olasılıkla adanın güney kıyısına indiklerini ve ardından daha yoğun nüfuslu iç kısımlara ve kuzey kıyılarına taşındıklarını düşünmektedir.

Emirliğin kuruluşu ve Bizans'a karşı seferler
---------------------------------------------

 Bir keşiş, *Madrid Skilicis'ten* bir minyatür olan Chandax'ın nerede inşa edileceğini Endülüs'e gösteriyor
 Ooryphas komutasındaki Bizanslılar, *Madrid Skilicis'ten* bir minyatür olan Endülüs'ü pusuya düşürür ve yener.
Abu Hafs, Endülüs'ün başkenti Gortyn'in iç bölgesinden aktardığı Chandax'ın inşasından sorumluydu, ada üzerindeki Müslüman hakimiyetini sağlamlaştırdı ve generaller Photeinos ve Krateros altında adayı kurtarmak için alelacele toplanan ilk Bizans girişimlerini püskürttüler. Abbâsî Halifeliğinin hükümdarlığını tanıdı, ancak *fiilen* bağımsız bir emir olarak hüküm sürdü.

Endülüs, bu ilk yıllarda Kikladların birçoğunu da işgal etti. II. Mihail'in amirali Ooryphas, Arapları Ege adalarından çıkarmayı başardı, ancak Girit'i geri almayı başaramadı. Theofilos'un (h. 829-842) Kurtuba Emiri II. Abdurrahman'a Endülüs sürgünlerine karşı ortak bir eylem öneren teklifi bir sonuç getirmedi ve Ekim 829'da Endülüs, Taşoz açıklarında bir imparatorluk filosunu yok ederek Ooryphas'ın ele geçirdiklerinin çoğunu geri aldılar ve böylece Ege ve kıyıları talana açık hale geldi. Daha sonra Endülüsler, Eğriboz'a (y. 835–840), Midilli (837) ve Latros Dağı'nın manastır merkezini yok ettikleri Thrakesion Theması kıyılarına saldırdılar. Ancak yerel *Stratigos* Konstantinos Kontomites tarafından ağır bir şekilde mağlup edildiler.

Theophilos'un 842'de ölümünden sonra, güçlü *Logothetis* ve naip Theoktistos'un kişisel liderliği altında Girit'i kurtarmak için başka bir sefer başlatıldı. Theoktistos adanın büyük bir bölümünü ele geçirmeyi başarsa da Konstantinopolis'teki siyasi entrikalar nedeniyle orduyu terk etmek zorunda kaldı ve geride kalan birlikler Araplar tarafından katledildi.

Nümizmatik kanıtlardan, Abu Hafs'ın y. 855 yılında öldüğü yerine oğlu Şuayb geçtiği anlaşılmaktadır.

Kaynakça
--------

Özel

1. ↑  Hitti 1916, s. 376.
2. 1 2 3  Christides 2015.
3. ↑  Canard 1971, ss. 1082–1083.
4. ↑  Miles 1964, ss. 10–11.
5. ↑  Christides 1981, ss. 89–90.
6. ↑  Kubiak 1970, ss. 51–52, özellikle not 3.
7. ↑  Makrypoulias 2000, ss. 347–348.
8. 1 2 3 4 5 6  Canard 1971, s. 1083.
9. ↑  Makrypoulias 2000, ss. 348–351.
10. ↑  Treadgold 1988, ss. 251, 253.
11. ↑  Treadgold 1988, s. 253.
12. ↑  Makrypoulias 2000, s. 349.
13. ↑  Miles 1964, s. 11.
14. ↑  Makrypoulias 2000, ss. 347–350, 351.
15. ↑  Christides 1981, s. 89.
16. ↑  Treadgold 1988, ss. 253–254.
17. ↑  Makrypoulias 2000, ss. 348–349, 357.
18. ↑  Treadgold 1988, ss. 255, 257.
19. ↑  Miles 1964, s. 9.
20. ↑  Christides 1981, s. 92.
21. ↑  Treadgold 1988, s. 268.
22. ↑  Christides 1981, ss. 92, 93.
23. ↑  Treadgold 1988, ss. 324–325.
24. ↑  Makrypoulias 2000, s. 351.
25. ↑  Miles 1964, ss. 11–15.
26. ↑  Canard 1971, s. 1085.

Genel
* Canard, M. (1971). "Iḳrīṭis̲h̲". Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch.; Schacht, J. (Ed.). *The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume III: H–Iram* (İngilizce). Leiden: E. J. Brill. ss. 1082–1086. OCLC 495469525.
* Christides, Vassilios (1981). "The Raids of the Moslems of Crete in the Aegean Sea: Piracy and Conquest". *Byzantion*. **51**: 76-111.
* Christides, Vassilios (2015). "Abū Ḥafṣ ʿUmar b. Shuʿayb al-Ballūṭī". Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Stewart, Devin J. (Ed.). *Encyclopaedia of Islam, THREE* (İngilizce). Brill Online. ISSN 1873-9830.  Geçersiz `|url-erişimi=subscription` (yardım)
* Hitti, Philip Khûri, (Ed.) (1916). *The Origins of the Islamic State, Being a Translation from the Arabic, Accompanied with Annotations, Geographic and Historic Notes of the Kitâb Fitûh Al-buldân of Al-Imâm Abu-l Abbâs Ahmad Ibn-Jâbir Al-Balâdhuri. Vol. I*. New York: Columbia University.
* Kubiak, Władyslaw B. (1970). "The Byzantine Attack on Damietta in 853 and the Egyptian Navy in the 9th Century". *Byzantion*. **40**: 45-66. ISSN 0378-2506.
* Makrypoulias, Christos G. (2000). "Byzantine Expeditions against the Emirate of Crete c. 825–949". *Graeco-Arabica*. **7–8**: 347-362.
* Miles, George C. (1964). "Byzantium and the Arabs: Relations in Crete and the Aegean Area". *Dumbarton Oaks Papers*. **18**: 1-32. doi:10.2307/1291204. JSTOR 1291204.
* Treadgold, Warren (1988). *The Byzantine Revival, 780-842* (İngilizce). Stanford, Kaliforniya: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1462-4.