**Habib Abdulmanapoviç Nurmagomedov** (Rusça: Хабиб Абдулманапович Нурмагомедов; d. 20 Eylül 1988), Avar asıllı Rus emekli karma dövüş sanatçısı. Eski UFC hafif sıklet şampiyonudur. 29 müsabakalık yenilgisiz kariyeriyle, karma dövüş sanatlarında güncel en uzun süre yenilgisiz seriye sahip dövüşçüdür. UFC'nin ilk Rus ve ilk Müslüman şampiyonudur.

Karma dövüş sanatları kariyeri
------------------------------

### İlk yılları

Habib Nurmagomedov, ilk profesyonel MMA müsabakasına Eylül 2008'de çıktı ve bir ayda dört galibiyet alarak kariyerine hızlı bir giriş yaptı. 11 Ekim 2008 tarihinde Moskova'da ilki yapılan Atrium Kupası turnuvasında üç rakibini de yenip şampiyon oldu. Sonraki üç yılda çıktığı 12 müsabakayı da kazanarak yenilgisizliğini sürdürdü. Bu 12 müsabakanın sadece 1 tanesi jüri oylamasına gitti. Rusya ve Ukrayna'da çıktığı müsabakalarda oluşan 16 müsabakalık yenilgisiz kariyeri ona UFC'nin kapılarını sonuna kadar açtı.

### Ultimate Fighting Championship

#### İlk müsabakaları ve şampiyonluk takibi

2011'in sonlarında Nurmagomedov UFC ile altı müsabakalık anlaşmaya vardı.

20 Ocak 2012 tarihinde UFC on FX 1 şovunda, UFC'deki ilk müsabakasına çıktı ve rakibi Kamal Shalorus'u üçüncü rauntta pes ettirdi.

Nurmagomedov bir sonraki galibiyetini 7 Temmuz 2012'deki UFC 148 şovunda Gleison Tibau karşısında jüri kararıyla aldı.

Nurmagomedov'un bir sonraki rakibi bu sefer Thiago Tavares oldu. 19 Ocak 2013'te UFC on FX 7 şovunda gerçekleşen müsabakada rakibini ilk rauntta nakavt etti.

Nurmagomedov 23 Mayıs 2013'te UFC 160 şovunda Abel Trujillo'yu jüri oylamasıyla yendi. Bu müsabakanın tartısında sıklet limitini 1.13 kg ile aşan Nurmagomedov alacağı ücretin belli bir kısmına rakibi Trujillo'ya vermek zorunda kaldı. Nurmagomedov ayrıca bu maçta 27 yere çekme denemesinin 21'inde başarılı olarak UFC tarihinde bir maçta rakibini en çok yere çeken isim olma rekorunu kırdı.

Beşinci UFC müsabakasında 21 Eylül 2013'te UFC 165 şovunda Pat Healy ile karşılaştı ve rakibini jüri kararıyla yendi. UFC başkanı Dana White maç sonu Nurmagomedov hakkında övgü dolu sözler söyledi. "Rakibini kaldırıp yere çakması Matt Hughes'u hatırlattı bana. Bu Matt Hughes tarzı bir hareketti. Bu çocuk heyecan verici. Bu çocukla büyük işler yapacağız gibi gözüküyor."

Aralık 2013'te Nurmagomedov, Gilbert Melendez'e sosyal medyadan meydan okudu. İkili için 22 Şubat 2014'teki UFC 170 şovunda müsabaka ayarlandı fakat açıklanmayan bir sebepten dolayı müsabaka iptal edildi. Melendez'in yerini takım arkadaşı Nate Diaz'ın alması bekleniyordu fakat Nate Diaz müsabaka teklifini geri çevirdi. Nurmagomedov hayal kırıklığını *The MMA Hour* programında şu sözlerle ifade etti, "Eğer en iyilerle dövüşmeye isteklilerse, en iyilerle dövüşmeliler. Eğer isterlerse kafeste ikisiyle birden başa çıkabilirim."

Nurmagomedov'un bir sonraki rakibi Rafael dos Anjos oldu. 19 Nisan 2014'teki UFC on FOX 11 şovunda rakibini dominant performans göstererek jüri kararıyla mağlup etti.

Nurmagomedov, 27 Eylül 2014'te Donald Cerrone ile karşılaşmayı bekliyordu fakat geçirdiği diz sakatlığı nedeniyle müsabaka iptal oldu. Müsabaka bu sefer 23 Mayıs 2015'teki UFC 187 için ayarlandı fakat Nurmagomedov yine bir diz sakatlığı geçirdi ve müsabakadan çekildi. Yerini John Makdessi aldı.

11 Aralık 2015'teki The Ultimate Fighter 22 Finale şovunda rakibi bu sefer Tony Ferguson oldu. Ekim ayında geçirdiği bir diğer sakatlık yüzünden bu müsabakadan da çekilmek zorunda kaldı ve yerini Edson Barboza aldı.

Tony Ferguson müsabakası 16 Nisan 2016'daki UFC on Fox 19 şovunun ana olayı için yeniden ayarlandı. Nurmagomedov'un rakibi Ferguson 5 Nisan tarihinde akciğer rahatsızlığı nedeniyle maçtan çekilmek zorunda kaldı ve yerini Darrell Horcher aldı. Müsabakaya kısa bir süre kaldığı için, müsabaka 70.3 kilo yerine 72.6 kiloda yapıldı. Nurmagomedov müsabakayı ikinci rauntta teknik nakavt ile kazandı.

Eylül 2016'da Nurmagomedov, UFC hafif sıklet şampiyonu Eddie Alvarez ile UFC 205 veya UFC 206 şovlarında karşılaşmak için iki ayrı sözleşmeye imza attı. UFC başkanı Dana White da müsabakanın UFC 205 veya UFC 206 şovunda yapılacağını onayladı. Ancak 26 Eylül tarihinde UFC, Eddie Alvarez'in unvanını Nurmagomedov yerine tüy sıklet şampiyonu Conor McGregor'a karşı koruyacağını resmen duyurdu. Nurmagomedov memnuniyetsizliğini sosyal medyadan dile getirdi ve Eddie Alvarez'i "zırva şampiyon" UFC'yi de "ucube gösterisi" olarak nitelendirdi.

Nurmagomedov şampiyonluk müsabakası yerine UFC 205'te Michael Johnson ile karşılaşmak zorunda kaldı. Rakibini dominant performansla üçüncü rauntta pes ettirdi.

4 Mart 2017'deki UFC 209 şovu için Tony Ferguson ile üçüncü kez müsabakası ayarlandı ve bu sefer ortada UFC geçici hafif sıklet şampiyonluğu da vardı. Nurmagomedov maça bir gün kala tartı için kilo verirken rahatsızlandı ve müsabakadan çekilmek zorunda kaldı.

Nurmagomedov 30 Aralık 2017'deki UFC 219 şovunda Edson Barboza ile karşılaştı. Rakibini üç rauntta da domine eden Nurmagomedov müsabakayı jüri kararıyla kazandı. Müsabakanın ardından UFC kariyerindeki ilk gecenin performansı bonusunu kazandı.

#### UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğu

Tony Ferguson ile müsabakası dördüncü kez 7 Nisan 2018'deki UFC 223 ana olayı için ayarlandı. Müsabaka Conor McGregor'un elinden alınan UFC hafif sıklet şampiyonluğu içindi. Ancak 1 Nisan 2018'de Tony Ferguson'nun dizini sakatladığı duyuruldu ve yerini UFC tüy sıklet şampiyonu Max Holloway aldı. 6 Nisan tarihinde New York Eyaleti Atletik Komisyonu, müsabakaya çıkmak için aşırı kilo verdiği gerekçesiyle Max Holloway'i müsabakadan çekti. Holloway'in yerini Al Iaquinta aldı fakat kendi maçı için 70.8 kg tartılan Iaquinta, hafif sıklet şampiyonluk müsabakası ağırlık limiti olan 70.3 kg'ın üstünde tartıldığı için kazansa bile yeni şampiyon olamayacaktı. Nurmagomedov müsabakayı beş raunt boyunca domine etti ve rakibini jüri kararıyla yenip UFC hafif sıklet şampiyonu oldu.

3 Ağustos 2018 tarihinde, Nurmagomedov'un ilk unvan savunmasını eski şampiyon Conor McGregor'a karşı UFC 229'da yapacağı duyuruldu. 6 Ekim'de gerçekleşen müsabakayı dominant bir görüntü çizen Nurmagomedov, 4. rauntta McGregor'u pes ettirerek kazandı ve unvanını başarıyla korudu. Maçtan sonra Nurmagomedov, kafesinin üstünden atlayıp kendisini hem maçtan önce hem de maçtan sonra ağır hakaretler ile provoke eden McGregor'un köşesindeki Dillon Danis'e saldırdı. Kafes içindeki kargaşada da Nurmagomedov'un köşesindeki Zubaira Tukhugov,Abubakar Nurmagomedov ve Asadulla Emirgaev Mcgregor’a saldırdı. Nurmagomedov maç sonrası atletik komisyondan özür diledi ve "İnancım ve ulusum hakkında konuşamazsın. Bu tür şeyler benim içim çok önemlidir." sözleriyle kendini savundu.

Haziran 2019'da, Nurmagomedov UFC ile kontrat yeniledi. Yeni kontratının ilk maçında, ikinci unvan savunmasını UFC 242 ana maçında geçici şampiyon Dustin Poirier'e karşı yaptı. Rakibini üçüncü rauntta pes ettirerek unvanını başarılı şekilde savunmuş oldu.

Nurmagomedov'un üçüncü unvan savunması uzun süreli rakibi Tony Ferguson'a karşı ayarlandı. Daha önce dört defa ayarlanan ve bir şekilde gerçekleşemeyen maç bu sefer de COVID-19 pandemisi nedeniyle gerçekleşemedi. Rusya sınırlarından çıkamayan şampiyon Nurmagomedov, maçtan çekilmek zorunda kaldı. Nurmagomedov'un çekilmesiyle, Tony Ferguson ile Justin Gaethje arasında geçici hafif sıklet unvan maçı ayarlandı.

### Emeklilik kararı

Nurmagomedov'un üçüncü unvan savunması geçici hafif sıklet unvan maçında Tony Ferguson'u bitiren Justin Gaethje'e karşı ayarlandı. 24 Ekim 2020 tarihinde gerçekleşen unvan birleştirme maçını Nurmagomedov ikinci rauntta teknik pes ettirme ile kazandı. Galibiyet sonrası göz yaşlarını tutamayan Nurmagomedov, babasının vefatı sonrası annesine verdiği söz nedeniyle karma dövüş sanatları sporundan emekli olduğunu açıkladı.

Özel yaşamı
-----------

Nurmagomedov Sünni Müslüman'dır. 2019 itibarıyla Plekhanov Russian University of Economics'te üçüncü sınıf öğrencisidir. Avarca, Rusça, İngilizce, Türkçe ve Arapça dahil olmak üzere birçok dil konuşabilmektedir. Nurmagomedov, dövüşlerden sonra ve tanıtım etkinlikleri sırasında Dağıstan Avar kültürünün bir parçası olan papak şapkasını sık sık takmaktadır. Hükümetinin insan hakları ihlalleri iddiaları nedeniyle bazı çevrelerden eleştiri alan Çeçen lider Ramzan Kadirov'un arkadaşıdır.

Nurmagomedov, Haziran 2013'te evlendi. Bir kız ve bir erkek evladı vardır. Anji Mahaçkala, Real Madrid, Liverpool, Galatasaray ve Rusya millî futbol takımının  taraftarıdır.

2016 yılında Ziyavudin Magomedov ile kendi ekibi olan "Eagles MMA Team" i kurdu.

### Karma dövüş sanatları geçmişi

| Sonuç | Skor | Rakip | Yöntem | Etkinlik | Tarih | Raunt | Süre | Yer | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Galibiyet | 29-0 | Amerika Birleşik Devletleri Justin Gaethje | Teknik Pes Ettirme (üçgen boğma) | UFC 254 | 24 Ekim 2020 | 2 | 1.34 | Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri | \* UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğunu korudu.\* Gecenin performansı\* Maç sonrası emekliliğini açıkladı. |
| Galibiyet | 28-0 | Amerika Birleşik Devletleri Dustin Poirier | Pes Ettirme (arkadan boğma) | UFC 242 | 7 Eylül 2019 | 3 | 2.06 | Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri | \* UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğunu korudu.\* Gecenin performansı |
| Galibiyet | 27-0 | İrlanda Conor McGregor | Pes Ettirme (arkadan boğma) | UFC 229 | 6 Ekim 2018 | 4 | 3.03 | Las Vegas, Nevada, Amerika Birleşik Devletleri | UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğunu korudu. |
| Galibiyet | 26-0 | Amerika Birleşik Devletleri Al Iaquinta | Jüri Kararı (ortak) | UFC 223 | 7 Nisan 2018 | 5 | 5.00 | Brooklyn, New York, Amerika Birleşik Devletleri | Boştaki UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğunu kazandı. |
| Galibiyet | 25-0 | Brezilya Edson Barboza | Jüri Kararı (ortak) | UFC 219 | 30 Aralık 2017 | 3 | 5.00 | Las Vegas, Nevada, Amerika Birleşik Devletleri | Gecenin performansı |
| Galibiyet | 24-0 | Amerika Birleşik Devletleri Michael Johnson | Pes Ettirme (çift bilek kilidi) | UFC 205 | 12 Kasım 2016 | 3 | 2.31 | New York, New York, Amerika Birleşik Devletleri |  |
| Galibiyet | 23-0 | Amerika Birleşik Devletleri Darrell Horcher | Teknik Nakavt (yumrukla) | UFC on Fox 19 | 16 Nisan 2016 | 2 | 3.38 | Tampa, Florida, Amerika Birleşik Devletleri |  |
| Galibiyet | 22-0 | Brezilya Rafael dos Anjos | Jüri Kararı (ortak) | UFC on Fox 11 | 19 Nisan 2014 | 3 | 5.00 | Orlando, Florida, Amerika Birleşik Devletleri |  |
| Galibiyet | 21-0 | Amerika Birleşik Devletleri Pat Healy | Jüri Kararı (ortak) | UFC 165 | 21 Eylül 2013 | 3 | 5.00 | Toronto, Ontario, Kanada |  |
| Galibiyet | 20-0 | Amerika Birleşik Devletleri Abel Trujillo | Jüri Kararı (ortak) | UFC 160 | 25 Mayıs 2013 | 3 | 5.00 | Las Vegas, Nevada, Amerika Birleşik Devletleri |  Nurmagomedov tartıyı tutturamadı. |
| Galibiyet | 19-0 | Brezilya Thiago Tavares | Nakavt (yumruk ve dirsekle) | UFC on FX 7 | 19 Ocak 2013 | 1 | 1.55 | São Paulo, Brezilya |  |
| Galibiyet | 18-0 | Brezilya Gleison Tibau | Jüri Kararı (ortak) | UFC 148 | 7 Temmuz 2012 | 3 | 5.00 | Las Vegas, Nevada, Amerika Birleşik Devletleri |  |
| Galibiyet | 17-0 | İran Kamal Shalorus | Pes Ettirme (arkadan boğma) | UFC on FX 1 | 20 Ocak 2012 | 3 | 2.08 | Nashville, Tennessee, Amerika Birleşik Devletleri |  |
| Galibiyet | 16-0 | Brezilya Arymarcel Santos | Teknik Nakavt (yumrukla) | ProFC 36: Battle on the Caucas | 22 Ekim 2011 | 1 | 3.33 | Khasavyurt, Dağıstan, Rusya |  |
| Galibiyet | 15-0 | Moldova Vadim Sandulskiy | Pes Ettirme (üçgen boğma) | ProFC / GM Fight: Ukraine Cup 3 | 15 Eylül 2011 | 1 | 3.01 | Odessa, Ukrayna |  |
| Galibiyet | 14-0 | Azerbaycan Khamiz Mamedov | Pes Ettirme (üçgen boğma) | ProFC 30: Battle on Don | 5 Ağustos 2011 | 1 | 3.15 | Rostov-na-Donu, Rusya |  |
| Galibiyet | 13-0 | Ermenistan Kadzhik Abadzhyan | Pes Ettirme (üçgen boğma) | ProFC: Union Nation Cup Final | 2 Temmuz 2011 | 1 | 4.28 | Rostov-na-Donu, Rusya |  |
| Galibiyet | 12-0 | Ermenistan Ashot Shaginyan | Teknik Nakavt (yumrukla) | ProFC: Union Nation Cup 15 | 5 Mayıs 2011 | 1 | 2.18 | Rostov-na-Donu, Rusya |  |
| Galibiyet | 11-0 | Rusya Said Khalilov | Pes Ettirme (çift bilek kilidi) | ProFC: Union Nation Cup 14 | 9 Nisan 2011 | 1 | 3.16 | Rostov-na-Donu, Rusya |  |
| Galibiyet | 10-0 | Ukrayna Alexander Agafonov | Teknik Nakavt (köşesi maçtan çekildi) | M-1 Selection Ukraine 2010: 7 | 12 Şubat 2011 | 2 | 5.00 | Kiev, Ukrayna |  |
| Galibiyet | 9-0 | Belarus Vitaliy Ostroskiy | Teknik Nakavt (yumrukla) | M-1 Selection Ukraine 2010: 4 | 18 Eylül 2010 | 1 | 4.06 | Kiev, Ukrayna |  |
| Galibiyet | 8-0 | Rusya Ali Bagov | Jüri Kararı (ortak) | Golden Fist Russia | 10 Haziran 2010 | 2 | 5.00 | Moskova, Rusya |  |
| Galibiyet | 7-0 | Rusya Shahbulat Shamhalaev | Pes Ettirme (kol kilidi) | M-1 Selection Russian 2009: 9 | 3 Kasım 2009 | 1 | 4.36 | Sankt-Peterburg, Rusya | M-1 Selection Challenge'ı kazandı.. |
| Galibiyet | 6-0 | Rusya Eldar Eldarov | Teknik Nakavt (yumrukla) | Tsumada FC 3 | 8 Ağustos 2009 | 2 | 2.44 | Agvali, Dağıstan, Rusya |  |
| Galibiyet | 5-0 | Rusya Said Akhmed | Teknik Nakavt (yumrukla) | 1 | 2.05 | Agvali, Dağıstan, Rusya |  |
| Galibiyet | 4-0 | Rusya Shamil Abdulkerimov | Jüri Kararı (ortak) | Atrium Pankration Cup 2008 | 11 Ekim 2008 | 2 | 5.00 | Moskova, Rusya | Pankration Atrium Kupası finali. |
| Galibiyet | 3-0 | Rusya Ramazan Kurbanismailov | Jüri Kararı (ortak) | 2 | 5.00 | Moskova, Rusya | Pankration Atrium Kupası yarı finali. |
| Galibiyet | 2-0 | Rusya Magomed Magomedov | Jüri Kararı (ortak) | 2 | 5.00 | Moskova, Rusya | Pankration Atrium Kupası ilk turu. |
| Galibiyet | 1-0 | Azerbaycan Vusal Bayramov | Pes Ettirme (arkadan boğma) | CSFU: Champions League | 13 Eylül 2008 | 1 | 2.20 | Poltava, Ukrayna |  |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2020.
2. ↑  Grayson, Nathan (22 Mart 2016). "EA Apologizes To Muslim UFC Fighter For Giving Him Christian Victory Celebration". Kotaku. 23 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2016.
3. ↑  "РЭУ им. Г.В. Плеханова посетил чемпион UFC в легком весе Хабиб Нурмагомедов". Plekhanov Russian University of Economics. 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  *Conor McGregor vs Khabib Nurmagomedov press conference for UFC 229*. *YouTube*. ESPN. Etkinlik zamanı: 33.25. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2018.
5. ↑  "What is the hat Khabib Nurmagomedov wears and did he actually wrestle a bear?". *Metro*. 6 Ekim 2018. 20 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2020.
6. ↑  Zidan, Karim (13 Haziran 2019). "Feature: How Kadyrov uses his relationship with Khabib for geopolitical diplomacy". *Bloody Elbow* (İngilizce). 13 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020.
7. ↑  Newswire, MMA Fighting (25 Mayıs 2019). "Manager Ali Abdelaziz discusses Khabib Nurmagomedov's interactions with Chechen dictator Ramzan Kadyrov". *MMA Fighting* (İngilizce). 25 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020.
8. ↑  Harris, Scott. "Ramzan Kadyrov: The Most Dangerous Man in MMA Is Not a Fighter". *Bleacher Report* (İngilizce). 18 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020.
9. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2018.
10. ↑
11. ↑  "Khabib talking about how he likes watching Liverpool, Istanbul and the Premier League". *Twitter* (İngilizce). Anfield Standard. 13 Haziran 2019. 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
12. ↑  ""The English Premier League is the best in the world.""I like Liverpool, I remember the final vs Milan in 2005!"Khabib may be a true student of MMA, but he really knows his football too Watch the interview in full". *Twitter* (İngilizce). UFC on BT Sport. 13 Haziran 2019. 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.

| * g
* t
* d
BBC Yılın Denizaşırı Sporcusu Ödülü sahipleri |
| --- |
| 
* 1960: Herb Elliott
* 1961: Valeri Brumel
* 1962: Donald Jackson
* 1963: Jacques Anquetil
* 1964: Abebe Bikila
* 1965: Ron Clarke & Gary Player
* 1966: Eusébio & Garfield Sobers
* 1967: George Moore
* 1968: Lüdmila Belousova & Oleg Protopopov
* 1969: Rod Laver
* 1970: Pelé
* 1971: Lee Trevino
* 1972: Olga Korbut
* 1973: Muhammed Ali
* 1974: Muhammed Ali
* 1975: Arthur Ashe
* 1976: Nadia Comăneci
* 1977: Niki Lauda
* 1978: Muhammed Ali
* 1979: Björn Borg
* 1980: Jack Nicklaus
* 1981: Chris Evert
* 1982: Jimmy Connors
* 1983: Carl Lewis
* 1984: Seve Ballesteros
* 1985: Boris Becker
* 1986: Greg Norman
* 1987: Martina Navrátilová
* 1988: Steffi Graf
* 1989: Mike Tyson
* 1990: Mal Meninga
* 1991: Mike Powell
* 1992: Andre Agassi
* 1993: Greg Norman
* 1994: Brian Lara
* 1995: Jonah Lomu
* 1996: Evander Holyfield & Michael Johnson
* 1997: Martina Hingis
* 1998: Mark O'Meara
* 1999: Maurice Greene
* 2000: Tiger Woods
* 2001: Goran Ivanišević
* 2002: Ronaldo
* 2003: ~~Lance Armstrong~~
* 2004: Roger Federer
* 2005: Shane Warne
* 2006: Roger Federer
* 2007: Roger Federer
* 2008: Usain Bolt
* 2009: Usain Bolt
* 2010: Rafael Nadal
* 2011: Novak Đoković
* 2012: Usain Bolt
* 2013: Sebastian Vettel
* 2014: Cristiano Ronaldo
* 2015: Dan Carter
* 2016: Simone Biles
* 2017: Roger Federer
* 2018: Francesco Molinari
* 2019: Eliud Kipchoge
* 2020: Habib Nurmagomedov
* 2021: Rachael Blackmore
* 2022: Lionel Messi

 |