recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tenochtitlan
**Tenochtitlan** antik Aztek İmparatorluğu’nun başkentidir. Texcoco Gölü'nde bulunan bir ada üzerine inşa edilmiştir. 1520'lerde Hernan Kortez yönetimindeki İspanyol "*Conquistador*" lar (fatih) tarafından çok büyük oranda tahrip edilen şehrin üzerine, o zaman kurulan Yeni İspanya’nın başkenti olarak Mexico şehri kuruldu. Şehri çevreleyen Texcoco Gölü’de belli bir süre sonra büyük bir oranda kurutuldu.

Bölgeden birçok kabile geçmesine rağmen Azteklere kadar hiçbiri kalıcı olarak yerleşmemiştir. Aztek efsanelerine göre, kuzeyin çöllerinden göç eden kabile, rahiplerin kehanet ettiği, bir kartalın kaktüs üzerinde bir yılan yediğini gördükleri ideal yerleşim yerine yeni şehirlerini kuracaktı. Kabile, kartalı küçük bataklık bir adanın üzerinde görmüş olmalı. Bu efsane, şu anda Meksika'nın sembolü olarak bayrağında ölümsüzleştirilmiştir. Tarihçilere göre, bu pek uygun olmayan yere yerleşmelerinin sebebi, diğer yerlerin daha güçlü kabileler tarafında ele geçirilmiş olması. Yine de bu durum Aztekleri yıldırmadı; *chinampa* denilen ve göle dikilen kazıklar üzerine konulmuş kamıştan yapılan dikdörtgen platformların üzerine toprak konularak yapılan bir tarım şeklini bularak ekilebilir alan miktarını arttırdılar. Tarihçilerin tahminlerine göre şehir 14.yüzyılda kurulmuştur. En çok öne sürülen tarih 1325 yılıdır.

Meksiko'daki Tenochtitlan harabeleri.
İspanyol Fatih (*Conquistador*) Hernan Kortez Tenochtitlan'a 8 Kasım 1519’da gelmiştir. O zamanlar dünya üzerindeki en büyük şehirlerden biri olduğuna inanılmaktadır; Avrupa'da sadece Paris, Venedik ve İstanbul daha büyüktü. Yaklaşık olarak 100 bin-200 bin insanın yaşadığı tahmin edilmektedir. İspanyollar ayrıca Avrupa'da yaşanan Çiçek hastalığı etkeni olan Poxvirus'u da taşımıştır. Böylece Meksika'da 500 yıl boyunca sürecek olan salgın da başlamıştır. Yaklaşık 3,5 milyon Aztekli ölmüştür. Şehir de böylece düşme noktasına gelmiştir.

Şehir *campan* adı verilen dört bölgeye ve her *campan* 'da *calpulli* adı verilen 20 mahalleye ayrılmıştı. Her *calpulli* 'den *tlaxilcalli* adı verilen caddeler geçmekteydi. Şehri baştan sona geçen ve anakaraya uzanan üç ana cadde vardı. Bernal Díaz del Castillo tarafından yazıldığına göre her biri on at genişliğindeydi.

Tenochtitlan Texcoco Gölü'nde bulunan bir ada üzerine inşa edilmiştir

Kaynakça
--------

1. 1 2  Nijman, Jan (2020). *Geography: Realms, Regions, and Concepts* (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410.

Ayrıca bakınız
--------------

* Tenochtitlan Kuşatması
* La Noche Triste

| * g
* t
* d
Aztekler |
| --- |
| Hernán Cortés  • Bernal Díaz del Castillo  • II. Montezuma  • La Malinche  • KuatemokKolomb öncesi Amerika  • Aztek İmparatorluğu  • Tenochtitlan  • Tarasca  • Tlaxcala  • Konkistador  • La Noche Triste  • Tapınak katliamıNahuatl dili  • Aztek el yazmaları  • Azteklerde kölelik  • Aztek dini |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4401405-3
* VIAF: 242273504
* WorldCat: viaf-242273504

 |
**Eflak ve Boğdan boyarları**, tarihî Eflak ve Boğdan prensliklerinde iktidarda bulunan asil sınıfı anlatır. 17. yüzyıla kadar ellerinde önemli siyasi güç bulunduran boyarlar bu dönemde Hospodar seçiminde belirleyici olurdu.

Kökeni
------

Orta Çağ boyunca Rumenler otonom kamusal mülkiyete sahip tarım arazilerine dayanan obşina sistemini kullanıyordu. 14 ve 15. yüzyıllarla beraber toprakta özel mülkiyet dönemine adım atılmış ve toplumsal hayatta sınıflar şekillenmeye başlamıştır. Bu anlamda *boyar* sözcüğü Rumen topraklarına o dönemde hâkim olan Rusya'dan gelmiştir. Feodal üretim biçiminde toprak sahibi olan boyarlar, kendilerine Hospodar tarafından askeri görevlendirmeyle beraber verilen topraklardan sorumluydu. Önceden kamu mülkiyetinde olan obşina boyarlar tarafından ele geçirilmiş, özgür köylüler de zorla toprağa bağlı feodal serfler haline getirilmiştir.

Feodal dönem
------------

Boyarlar toplumsal ve ekonomik alanda önemli bir alan işgal etseler de hospodara bağlıydılar. Diğer toprak sahiplerinin aksine vergi vermeyen boyarlar zamanla sarayda da çeşitli görevler almış, devlet yapısı kurumsallaştıkça bu görevlere dair maaşlar da almaya başlamıştır. Boyarların en önde gelenleri savaş zamanında hospodara askerî birlik sağlayanlardı. Yasal olarak Batı Avrupa'daki feodal örgütlenmenin aksine hospodarın boyarlar üzerinde sonsuz bir yaptırım gücü olsa da hospodar seçimleri büyük ve köklü boyar ailelerinin onayıyla yapıldığı için karşılıklı bir çıkar ilişkisi de mevcuttu.

Fenerli Rumlar dönemi
---------------------

Ana madde: Fenerli Rumlar
18.yüzyılın başlarında Eflak ve Boğdan'da boyarlar sınıfının ağırlıklı olarak Fenerli Rumlardan oluştuğu dönem başlar. Yeni Fenerli Rum asıllı hospodarların Rumen topraklarına gelişi ve önemli devlet görevlerinin para vererek satın alınma dönemi eş zamanlı olarak başlar. Yatırım amacıyla devletteki bir konumu alan boyar, böylelikle kâr edeceği bir yatırım yapar hale gelmiş, bu da kamuya hizmetin değil kişisel çıkar sisteminin yürürlükte olmasını sağlamıştır. Kimi zaman hospodarlar maddi katkılarını almak için zengin tacirleri boyar yapmış, bazılarını da zorla boyar yaparak devlet için kaynak yaratmıştır. Boyarların zenginlikleri genellikle tüccarlıktan ve sahip oldukları topraklardan gelmekteydi.

Modern dönem
------------

19. yüzyılla beraber boyarlar asalet değil büyük toprak sahiplerine doğru evrilmiştir. 1848 Devrimlerinin etkisiyle boyarların yasa koyucu etkisi iptal edilmiştir. En zengin kesimler hariç boyarların çoğu tüccar ve sanayi burjuvazisi olmaya yönelmiştir. Tarımsal faaliyetin modernizasyonuyla beraber kırda yaşanan ekonomik değişim sonrasında boyarların çoğu iflas etmiş, boyarların son kalıntıları da tasfiye olmuştur.

Kaynakça
--------

1. ↑  Brittanica Ansiklopedisi 12 Kasım 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) 2 Şubat 2023 tarihinde erişilmiştir

Ayrıca bakınız
--------------

* Osmanlı İmparatorluğu'nun bağımlı ve haraçgüzar devletleri listesi
**Mustafa Kemal Merkit** (7 Haziran 1960, İstanbul - 7 Eylül 2012, Konya), Türk motosiklet yarışçısı. *"Çöl Kaplanı"* lakabına sahip olan Kemal Merkit, motokros ve enduro motosiklet branşlarında mücadele etti. 7 Eylül 2012 günü Transanatolia Rally Raid parkurunda bir yarışçının arkadan çarpması sonucu öldü.

Kariyer
-------

İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Avusturya Lisesi‘ni bitirdi ve Viyana’da işletme alanında lisans eğitimi aldı. Babasının elektronik ve gemi inşa mühendisi olmasından dolayı, evlerinde bulunan atölye sayesinde mekaniğe ilgi duymaya başladı. Daha sonraki yıllarda başlayan motosiklet ilgisini ailesinin de desteği ile profesyonelliğe taşıdı. Dünyada düzenlenen birçok farklı branşta motosiklet yarışına katıldı. 2002 yılında Dakar Rallisi'nde motosiklet kategorisinde yarışan ilk Türk pilot oldu. Dokuz kez Dakar Rallisi’ne katıldı ve altı kez bitirme başarısını gösterdi. 2010 Dakar Rallisi'nde "servis desteği olmadan yarışanlar" kategorisinde birinci oldu, 2011 yılında aynı klasmanda ikinci oldu. 2012 yılında ise mekanik sorunlarla yarış dışı kaldı. Ayrıca Dakar Rallisi'ne en çok katılan Türk ve bitiren ilk Türk motorcu unvanlarına sahip oldu.

Ölümcül kaza
------------

Sabah saatlerinde Meke Gölü etabının startından kısa süre sonra Kemal Merkit ile İtalyan motosikletçi Nirco Niotto, yönlerini araştırmak için durdu. Bu sırada arkadan gelen 19 yaşındaki Hollandalı sporcu Wouter Vaar Kamp, Kemal Merkit'e çarptı. Merkit ve Hollandalı sporcu olay yerinde öldü. İtalyan motosikletçi ise kazadan hafif yaralı olarak kurtuldu.

Aynı isim altındaki üçüncü organizasyon olan 2012 Transanatolia Rallisi, 5 Eylül'de Antalya'da Konyaaltı Beach Park'taki yapılan törenin ardından start almıştı. 13 Hollandalı, 4 İtalyan, 3 Alman, 1 Avusturyalı, 3 İngiliz, 2 Güney Afrikalı ve 22 Türk olmak üzere toplam 48 takımın yarıştığı Transanatolia Rallisi 11 Eylül'de Alanya'da tamamlanacaktı. Antalya’da başlayan yarışın üçüncü günü olan 7 Eylül cuma sabahı gerçekleşen kazanın ardından, organizatörler ve tüm katılımcıların ortak kararıyla Trananatolia Rally Raid’in devam etmesi kararı alındı.

Dış bağlantılar
---------------

* Kemal Merkit Röportajı (10 Aralık 2011) 29 Ağustos 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Türkiye Motosiklet Federasyonu 9 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* CNN Türk Haberler 9 Eylül 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Dakar Resmi Sitesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Milli motosikletçi rallide hayatını kaybetti". CNN Türk. 9 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2012.
2. ↑  "'Çöl Kaplanı' kaza kurbanı". ntvmsnbc. 10 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2012.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2012.
4. ↑   [*yalın URL*]
5. ↑
**Tatar Höyük**, Şanlıurfa il merkezinin kuzeybatısında, Bozova İlçesi'nin 9 km. kuzeydoğusunda, Titriş Höyük'ün 10 km. güneybatısında yer alan bir höyüktür. "*Aşağı Alan*" olarak adlandırılan kesimi 500 x 200 metre ve 5,9 hektarlık bir alana yayılmaktadır. Höyük ise 150 x 11 x 24 metre boyutlarında olup 1,75 hektarlık bir alanı kaplar.

Kazılar
-------

Höyükte, Aşağı Fırat Yüzey Araştırmaları sırasında 1975 yılında Ümit Serdaroğlu, 1977 yılında Mehmet Özdoğan tarafından araştırmalar yapılmıştır. Kazılar ise kısa bir dönem için Ümit Serdaroğlu başkanlığında 1979 yılında yapılmıştır. Daha sonra 1982-84 yıllarında Kurban Höyük kazı ekibince de incelenmiştir.

Tabakalanma
-----------

Yürütülen çalışmalar sonucunda höyükteki tabakalanma Kalkolitik Çağ, Erken Tunç Çağı, Orta Tunç Çağı, muhtemelen MÖ 2. binyıl ve 1. binyıl başları, Helenistik Dönem, Geç Roma Dönemi, Erken Bizans Dönemi ve Orta Çağ olarak görülmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 25 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2012.
2. 1 2 3  "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2012.
Bu madde eski bir devlet hakkındadır.  halen var olan bir devlet için Tataristan sayfasına bakınız.

**Tataristan Cumhuriyeti**, Sovyetler Birliği'nde 30 Ağustos 1990'da bağımsızlığını ilan etmiş, 15 Şubat 1994'te yıkılan tarihte tanınmayan bir devlettir.

Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde Tataristan 30 Ağustos 1990'da bağımsızlığını tüm dünyaya ilan ettiğini duyurdu. Bu karara Rusya Parlamentosu ret cevabı verdi. Bu bağımsızlık hiçbir devlet tarafından tanınmamıştır. 1992 yılında ülkede referandum ile yeni anayasa oylanmış ve %62 kabul oyu ile kabul edilmiştir. 15 Şubat 1994 tarihinde Tataristan Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu arasında kurumların konu ve yetkilerinin sınırlandırılmasına dair antlaşma imzalanmıştır. O tarihten sonra Tataristan'ın bağımsızlığı ortadan kalkmış, Rusya Federasyonu'nun bir cumhuriyeti haline gelmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* İçkerya Çeçen Cumhuriyeti
* Gagavuzya Cumhuriyeti
* Taliş-Mugan Özerk Cumhuriyeti
* Tataristan

Kaynakça
--------

1. ↑  Yalquzaq 17 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Bağımsızlık ilanı: 30 Ağustos 1990
2. ↑  HaberAkademi[*ölü/kırık bağlantı*] Bağımsızlık tarihi bilgisi
3. ↑  Declaration on the State Sovereignty of the Tatar Soviet Socialist Republic 19 Ocak 2000 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Tataristan Cumhuriyeti Resmî Sitesi - Bağımsızlık Bildirgesi
4. ↑  Tatarstan Respublikası Konstitutsiyesi[*ölü/kırık bağlantı*] Anayasa {Tatarca}
5. ↑  Tataristan Cumhuriyeti Resmî Sitesi - Antlaşma 14 Mart 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. {İngilizce}
The Tree-dwellers
The early cavemen
**Katharine Elizabeth Dopp** (1 Mart 1863, Portage County, Wisconsin, ABD - 14 Mart 1944, Chicago, Illinois, ABD) ders kitapları, çocuk kitapları ve antropoloji üzerine yazdığı kitaplarla tanınmış Amerikalı eğitimci ve yazar. İşletmecilik ve iş dünyası ile ilgili diğer konuların eğitim programlarına dahil edilmesi için gösterdiği çabalarla akademik alanda tanınmıştır.

1 Mart 1863'te Wisconsin eyaleti kırsalında, o dönemde "Kızılderililer Bölgesi (*Indian Territories*)" olarak adlandırılan, tarıma ve yerleşime yeni açılmış engin toprakların sunduğu yeni imkânlardan faydalanmak için doğumundan birkaç yıl önce Vermont eyaletinden göçmüş bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Tek sınıflı bir okulda okudu ve doğa ile iç içe bir ortamda yetişti.

Kariyerine doğduğu kasabada öğretmen olarak başladı. Bir yandan da kendi eğitimini ilerletti ve antropolojiye olan ilgisini geliştirdi. Wisconsin ve Illinois'deki birkaç üniversiteden mezuniyet ve diploma aldı. Bunlar arasında felsefe ve eğitim doktoraları bulunmaktaydı. Köy öğretmenliğinden üniversite fakültesi dekanlığına yükseldi. Wisconsin, Utah ve Illinois'deki üniversitelerde dersler verdi. Dönemin prestijli eğitim kurumu, sonradan Illinois Üniversitesi'nin bir bölümü haline dönüşecek olan Chicago Normal School'un dekanı oldu ve kariyerini oradan tamamladı.

Çocuk romanlarının yanı sıra antropoloji ve eğitim konulu çalışmalar da yayınladı. Bunlardan "The Place of Industries in Elementary Education" (İlkokul Eğitiminde Sanayinin -Ekonominin- Yeri) akademik dünyada özellikle ilgi gördü ve John Dewey'in bir eleştirel makalesine konu oldu.

Dipnotlar
---------

1. ↑  Robert Throop, Lloyd Gordon Ward. "A partial Dewey bibliography" (İngilizce). Brock University. 7 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Katharine Elizabeth Dopp*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0000 8006 8363
* LCCN: no2010101067
* NLI: 987007509812805171
* SNAC: w6w698jv
* SUDOC: 19577647X
* VIAF: 94152034
* WorldCat: lccn-no2010101067

 |
Rio Karnavalı Guinness Dünya Rekorları 'na göre dünyanın en büyüğüdür.

**Karnaval**, Lent'in litürji mevsiminden önce gerçekleşen Batı Hristiyanlığı bayram mevsimidir. Ana olaylar tipik olarak Şubat veya Mart ayının başında, tarihsel olarak Shrovetide (veya Pre-Lent) olarak bilinen dönemde gerçekleşir. Karnaval, tipik olarak, sirkteki bazı unsurları birleştiren geçit töreni, halk sokak partisi ve diğer eğlenceler gibi olayları içeren halk kutlamalarını içerir. Ayrıntılı kostümler ve maskeler, insanların günlük bireyselliklerini bir kenara koymalarını ve yüksek bir sosyal birlik duygusu yaşamalarını sağlar. Katılımcılar genellikle yaklaşmakta olan Oruç sırasında affedilecek aşırı alkol, et ve diğer yiyecek tüketimine katılırlar. Geleneksel olarak, tereyağı, süt ve diğer hayvansal ürünler "aşırı" tüketilmemekteydi, stokları israfı azaltmak için tamamen tüketildi. Krep, donut ve diğer tatlılar hazırlandı ve son bir kez yenildi. Lent sırasında, hayvansal ürünler artık tüketilmemektedir ve bireyler belirli bir nesneyi veya arzu faaliyetini bırakma yeteneğine sahiptir.

Karnavalın diğer yaygın özellikleri arasında yiyecek savaşları gibi alay savaşları; sosyal hiciv ifadeleri; yetkililerin alay; Büyük burunları, göbekleri, ağızları, phalli veya hayvan bedenlerinin elementleri gibi abartılı özellikler sergileyen grotesk beden kostümleri; kötü niyetli dil ve aşağılayıcı davranışlar; hastalık tasvirleri ve neşeli ölüm; ve günlük kural ve normların genel bir tersine çevrilmesi gibi unsurlar bulunmaktadır.

Karnaval terimi, geleneksel olarak, aynı zamanda Yunanistan'da olduğu gibi geniş bir Katolik varlığı bulunan alanlarda da kullanılmaktadır. Tarihsel olarak Evanjelizm Lütercilik ülkelerinde, kutlama Fastelavn olarak bilinir ve yüksek konsantrasyonda Anglikanizm (İngiltere Kilisesi / Episkopal Kilise (ABD)), Metodizm ve diğer Protestanlık olan bölgelerde Büyük Perhiz, Tövbe Salısı ve Mardi Gras ile beraber bilinir. Almanca konuşulan Avrupa ve Hollanda'da Karnaval mevsimi geleneksel olarak 11 / 11'de (genellikle sabah 11: 11'de) başlar. Bu, Advent sezonundan önceki kutlamalara veya St. Martin Günü'nün hasat kutlamalarına dayanmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2019.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2019.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11936675g (data)
* GND: 4276473-7
* HDS: 011515
* LCCN: sh85020377
* LNB: 000055181
* NDL: 00576154
* NKC: ph292463
* NLI: 987007284886305171

 |
Bassiani ile karıştırılmamalıdır.
**Basiani**, Türkiye'nin doğu kesiminde, Aras Irmağı’nın kaynaklandığı yörede bölgeye verilen ad.

Basiani adının, eski Yunan tarihçi Ksenofon'un (MÖ 5-4. yüzyıl) yapıtında söz ettiği Kolha boylarından Pasinlerle ilişkili olduğunu sanılır. Ermeni krallığının kurulması ve sınırlarının genişlemesinin (MÖ 2. yüzyıl) ardından Baisani bu krallığın sınırları içinde kaldı. Daha sonraki tarihlerde Ararat krallığının eyaletlerindin biriydi.

387 yılında Roma ve Persler arasındaki siyasal mücadelenin ardından İran sınırları içinde yer aldı. 7-8. yüzyıllarda ise Arap halifeliğinin yönetimi altında bulundu. Arapların zayıflaması ve Kartveli krallıkları ile prensliklerinin güçlenmesin ardından, Bizans ile Kartveli (Gürcü)krallığı arasında el değiştirdi. Kısa süre sonra Basiani Kartveli krallığını denetimi altına girdi.

10. yüzyılın ilk yarısında Aras Irmağı Bizans ile Kartveli krallığı arasında sınır olunca, Basiani’nin kuzey kesimi Kartveli Bagratlıların yönetiminde kaldı. 1001 yılında Davit Kurapalati’nin haleflerinin Bizans’a karşı verdikleri mücadelenin ardından Tao'nun güney kesimi ve Basiani’nin tamamı Bizans’ın eline geçti. Kartveliler önce Bizans’tan, sonra Selçuklulardan geri almak için uzun süre mücadele ettiler.

Basiani 12. yüzyılda yeniden Gürcistan sınırlarına katıldı. Kartveli ordusu 1203 yılında Basian Muharebesi'nde Anadolu Selçuklularını yenilgiye uğrattı. Basiani, 1545 yılında Osmanlıların eline geçti ve Erzurum eyaletine bağlı bir sancak oldu.

Erzurum ilinin Pasinler ilçesinin adı bu addan gelmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Nijman, Jan (2020). *Geography: Realms, Regions, and Concepts* (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* SUDOC: 160222486
* WorldCat: lccn-no2013083912

 |
**Basil Scarsella** (3 Eylül 1955; İtalya), Avustralyalı iş insanı. İngiltere'deki Northern Gas Networks adlı şirketin CEO'su konumundadır. 2000 ile 2003 yılları arasında Okyanusya Futbol Konfederasyonu başkanlığını yapmıştır.

İlk yılları
-----------

2 Eylül 1955'te, İtalya'nın başkendi Roma yakınlarında dünyaya geldi. 1960'ların ortalarında Avustralya'ya yerleşti.

Çalışma hayatı
--------------

Scarsellai Güney Avustralya'nın Adelaide şehri merkezli ETSA Utilities'in CEO'luğunu yaptı. 2005 yılından itibaren ise Northern Gasworks'ün CEO'sudur.

Futbol
------

### Futbolculuk kariyeri

Ülkesinin Campbelltown City ekibinde, kaleci pozisyonunda görev almıştır.

### Yöneticilik

Futbolculuğu sonlandırdığında Avustralya Futbol Federasyonu başkanı oldu. 2000 yılının sonlarında ise Yeni Zelandalı Charlie Demsey'in yerine Okyanusya Futbol Konfederasyonu başkanlığına getirildi. 2003'te, federasyon üyeleri tarafından güvenoyu alamayınca görevinden istifa etti.

2006 yılında, National Soccer League'de mücadele eden Adelaide United'ın başkanı oldu.

### Başarıları

* Campbelltown City'nin hayat boyu üyeliği
* Avustralya Futbol Federasyonu - Football Hall of Fame

Kişisel yaşamı
--------------

Eşi Rita'dan Tania adında bir kızı ve David adında bir oğlu olan Scarsella'nın oğlu David, eski profesyonel futbolcudur.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ginns, Bernard (10 Kasım 2009). "Profile - Basil Scarsella: The boss who stayed on the ball for a fresh challenge in Britain". *The Yorkshire Post* (İngilizce). Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
2. ↑  "Organisation Structure - Basil Scarsella". Northern Gas Networks. 16 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
3. ↑  "Basil Scarsella". Avustralya Futbol Federasyonu. 2 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
4. ↑  Michael Cockerill (22 Temmuz 2003). "Oceania executive backs Scarsella". *Sydney Morning Herald*. 17 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
5. ↑  Terry Maddaford (8 Eylül 2003). "Soccer: Scarsella resigns after island rejection". *NZ Herald*. 24 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
6. ↑  "Adelaide United to replace Force". *The Age*. 12 Eylül 2006. 6 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
Simple harmonic motion shown both in real space and phase space. The orbit is periodic. (Here the velocity and position axes have been reversed from the standard convention in order to align the two diagrams)
**Basit harmonik hareket**, geri çağırıcı kuvvet ile doğru orantılı olarak yer değiştiren periyodik bir hareket türüdür.

Düzgün dairesel hareket yapan cismin kendi çapı üzerindeki izdüşümünün yaptığı hareket, **basit harmonik hareket**tir. Yandaki şekilde yay sarkacının ucundaki kırmızı kutunun ortasındaki yeşil nokta, sarkacın sağ tarafında dairesel hareket yapmakta olan yeşil noktanın "Position" eksenine düşen izdüşümüdür.

Uzanım
------

Cisimler yan taraftaki şekilde yer alan **-K** ile **+K** noktaları arasında gidip gelerek basit harmonik hareket yaparlar. basit harmonik hareket yapan cismin, herhangi bir anda denge konumu olan **O** noktasına olan vektörel uzaklığa uzanım denir. Birimi metredir.

Genlik
------

Uzanımın alacağı en büyük değere genlik denir. Yukarıdaki eksen üzerinde basit harmonik hareket yapan cismin şekildeki gibi genliği **K** dır.

Basit harmonik hareket'i düzgün dairesel hareket yasalarıyla ilişkisi
---------------------------------------------------------------------

| Düzgün dairesel hareket'in izdüşümü > = | Basit harmonik hareket |
| --- | --- |
| Merkezcil ivmenin izdüşümü > = | Geri çağırıcı ivme |
| Merkezcil kuvvetin izdüşümü > = | Geri çağırıcı kuvvet |
| Sabit hız'ın izdüşümü > = | Değişen hız |

Geri çağırıcı kuvvet
--------------------

Formülü:

{\displaystyle {\overrightarrow {F}}=-m\cdot \omega ^{2}\cdot {\overrightarrow {x}}\!}

Geri çağırıcı ivme
------------------

Formülü:

{\displaystyle {\overrightarrow {a}}=-\omega ^{2}\cdot {\overrightarrow {x}}\!}

Hız
---

**x**:uzanım, **v**:hız, **a**:ivme
Formülü:

{\displaystyle {\overrightarrow {V}}=\omega \cdot {\sqrt {K^{2}-x^{2}}}\!}
{\displaystyle {\overrightarrow {V}}=-\omega \cdot r\cdot \sin(\omega \cdot t)}

Burada;

"{\displaystyle {\overrightarrow {F}}}": Geri çağırıcı kuvvet, Newton {\displaystyle N\,} biriminde.

"{\displaystyle \omega \,}": Açısal hız, {\displaystyle {\frac {radyan}{saniye}}} biriminde.

"m\,": Kütle, Kilogram {\displaystyle kg\,} biriminde.

"{\displaystyle {\overrightarrow {x}}}": Uzanım, Metre m\, biriminde.

"{\displaystyle {\overrightarrow {a}}}": Geri çağırıcı İvme, {\displaystyle {\frac {m}{s^{2}}}} biriminde.

"{\displaystyle {\overrightarrow {V}}}": Hız, {\displaystyle {\frac {metre}{saniye}}} biriminde.

"{\displaystyle t}": Zaman, {\displaystyle saniye} türünden.

"{\displaystyle K\,}": Genlik, Metre m\, biriminde.

Basit harmonik hareket uygulamaları
-----------------------------------

* Yay sarkacı
* Basit sarkaç

Kaynakça
--------
Springfield yakınlarında bulunan müzenin girişi
**Naismith Memorial Basketball Hall of Fame**, Springfield, Massachusetts'te bulunan ve kariyeri boyunca olağanüstü performans ve başarı gösteren basketbolcuları, tüm zamanların en başarılı koçlarını, basketbol hakemlerini ve sporun diğer önemli kişilerini müzedir. Yine aynı isimle Almonte, Ontario'da bulunan "Naismith Museum & Basketball Hall of Fame"den farklı bir oluşumdur. Kişilerin yanı sıra altı takım Hall of Fame'e girmiştir. Bunlar; Naismith'im ilk basketbol takımı, Buffalo Germans, New York Renaissance, Original Celtics, Harlem Globetrotters ve son olarak 1966 NCAA Erkekler Basketbol Turnuvası Batı Teksas Takımı'dır.

"The Naismith Memorial Basketball Hall of Fame"'in misyonu tüm seviyelerde basketbolu korumak, teşvik etmek ve oyunun tarihi hakkında ana bir kütüphane oluşturmaktır.

1959 yılında kurulmuştur. İlk bina 17 Şubat 1968'de ABD'de Springfield'de "Springfield Koleji'nde açıldı. 1985 yılında Connecticut Nehri kıyısısında yeni kampüsü açıldı. 28 Ekim 2002 tarihinde, Hall of Fame önceki binanın hemen güneyinde 45 milyon ABD Doları değerinde, 7,400 m² genişliğinde üçüncü binasını açtı.

İlgili bağlantılar
------------------

* Basketball Hall of Fame üyeleri
* NBA

Dış bağlantılar
---------------

* Resmi site\*21 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Naismith Museum & Basketball Hall of Fame - Almonte, ON
* Basketball HOF - HallOfFameMagazine.com

Kaynakça
--------

1. ↑  hoophall.com, Naismith Memorial Basketball Hall of Fame announces seven members of the class of 2007 24 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 26 Aralık 2008'de erişildi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0004 0370 170X
* LCCN: n93010622
* VIAF: 147894778
* WorldCat: lccn-n93010622

 |
**Tiren Denizi**, İtalya açıklarında bulunan, Akdeniz'in bir koludur. Batıda Korsika ve Sardinya adalarıyla, Kuzeyde Ligurya, Doğuda Toskana, Latium, Campania ve Calabria, Güneyde de Sicilya Adası ile çevrilidir. En derin noktası 3785 metredir.

Tiren Denizi Afrika-Avrupa Fayının ortasında yer alır; yani denizin dibinde sıradağlar ve aktif volkanlar bulunur. Rhône vadisinden çıkan Mistral akıntısı, Güney Batıdan çıkan Libeccio ve Güneyden çıkan Scirocco ve Ostro akıntıları vardır.

Tiren Denizi'nin 4 çıkışı vardır:

* Messina Boğazı; Sicilya ve İtalya Yarımadası'nın *burun* kısmındaki Messina arasında, 3 km genişliğinde.
* Korsika Kanalı; İtalya ve Korsika arasında, 80 km genişliğinde.
* Bonifacio Boğazı; Korsika ve Sardunya arasında, 11 km genişliğinde.
* Sardunya ve Tunus arasındaki isimsiz boğaz, 200 km genişliğinde.

Denizin ismi, Etrüskler anlamına gelen Antik Yunanca kelimesi "Tyrrhenoi" den gelmektedir. Yunanlar, Etrüsklerin Anadolu'daki Lidya'dan Prens *Tiranus* önderliğinde gelerek bu bölgeyi ele geçirdiğini düşünüyorlardı.[*kaynak belirtilmeli*]

Ayrıca bakınız
--------------

* Türkiye'deki körfezler listesi

Kaynakça
--------

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4061334-3
* LCCN: sh86006225
* NLI: 987007565952305171
* NSK: 000679966
* VIAF: 237248818

 |
**El-Geniza Sinagogu** (İbranice: בית כנסת אל גניזה, *Beyt Kneset El Geniza*) olarak da bilinen **Ben Ezra Sinagogu** (İbranice: בית כנסת בן עזרא *Beyt Kneset Ben Ezra*, Arapça: معبد بن عزرا) Koptik Kahire, Mısır'da bulunur. Geleneğe göre bebek Musa'nın bulunduğu yerdir. Sinagogun bulunduğu topraklar 882'de Kudüslü Abraham ibn Ezra tarafından 20,000 dinar karşılığında alınmıştır. Sinagog son şeklini 1892'de almıştır.

19. yüzyılda bu sinagogun genizasında hazine değerinde terkedilmiş dini ve laik İbrani metinler bulundu. Bu koleksyon bugün Kahire Genizası olarak bilinir ve Solomon Schechter'in önerisiyle Cambridge, İngiltere'ye gönderildi.

Tarihçe
-------

Çalkantılı bir geçmişe sahip olan sinagog tarihinin efsanesine göre Firavun'un kızı Musa'yı burada bulup yetiştirdi.

Babil Kralı Nebukadnezar hakimiyeti altında Yahudiler Yeremya önderliğinde ülkelerine geri döndüler. Yeremya, gayri ihtiyadi de olsa Musa'nın Mısır'dan çıkarken aldığı yolu kullandığına inanılır. Sinagog'un genizasında Tora tomarları Ezra Yazıtları gibi tarihi metinler bulunmuştur. Sinagogun doğusunda bulunan Abu Sergius Kilisesindeki tarihi bir metine göre Kudüs valisi Hirodes ilk doğan erkek çocuklarının öldürülmesini istemiştir. İsa'nın ailesi ise Gize'ye dindaşlarının yanına sığınmıştır. Bu da Eski Kahire'de yaklaşık iki bin yıldır Yahudilerin yaşadığının kanıtıdır.

Tudela'lı Benjamin 1170'teki, İtalyan Yahudi Vittelina Jacob'un, 14. yüzyılda tarihçi al-Makrizi'nin ve 1630'da Rabi Youssef'in eserlerinde bu sinagogun varlığından bahsedilir.

Önce Musa'nın sonra Yeremya'nın ayak bastığı sinagogun toprakları M.Ö. 30'da Romalıların 641'de Amr Bin El-as önderliğinde Arapların eline geçti. 1115'te Kudüs'ten Mısır'a sinagogu görmeye gelen Abraham ibn Ezra, sinagogu 20,000 Dinar karşılığında satın aldı. Bugün dahi sinagog için onun adı kullanılmaktadır.

Geniza'dan çıkan belgeler
-------------------------

* Ben Ezra el yazması.
* Rambam'ın oğlu Avraham Maymonides'in evlilik belgesi.
* Mişna Tora ve Talmud yazıları.
* Mucizevi Kaya'nın ve Yeremya Mezarının haritası.
* M.Ö. 457'de gazel derisine yazılmış Tora.
* Amr Bin El-as'ın ziyaretini simgeleyen ahşap üzerine kabartma.
* Şam belgelerinin iki kopyası. Bundan 50 yıl sonra Ölü Deniz'de devamı bulundu.

Ayrıca bakınız
--------------

* Kahire Genizası
* Mısır'daki Yahudilerin tarihi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Finally, there is the Ben Ezra Synagogue, with its cool marble floors. Lore has it that the Nile once flowed up behind the synagogue, and there, in the reeds, baby Moses was hidden." Slackman, Michael. "36 Hours in Cairo" 20 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *The New York Times*, February 3, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Ben Ezra Sinagogu*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4225631-8
* LCCN: nr96002874
* NLI: 987007258461705171
* VIAF: 125948575
* WorldCat: lccn-nr96002874

 |
Philomela ve Procne, Itys'in kafasını Tereus'a gösteriyor. Ovid'in Metamorfozlar Kitabı VI'nın 16. yüzyıl baskısı için Antonio Tempesta tarafından yapılan gravür.
Yunan mitolojisinde **Tereus** (Τηρεύς) Trakya kralıdır. Ares'in oğlu Tereus, Procne ile evlidir ve Itys adında bir oğlu vardır.

Tereus karısının kız kardeşi Atina prensesi Philomela'yı arzulamaktadır. Tereus bir gün Philomela’yı onunla birlikte olmaya zorlar ve bunu kimseye anlatmaması için onun dilini keser. Tereus karısına kız kardeşinin öldüğünü söyler. Ancak Philomela Tereus’un suçunu anlatan bir dokuma dokuyarak bunu gizlice Procne'ye gönderir. Kocasının suçunu öğrenen Procne intikam için oğulları Itys’i öldürür ve yemek olarak kocasına sunar. Tereus oğlunun başını tabakta görünce kız kardeşleri öldürmek için kılıcına sarılır ancak Tanrılar Tereus’u ibibik kuşuna, Procne’yi bülbüle ve Philomela’yı kırlangıça çevirir. Bülbül olan Procne sürekli cıvıldıyarak oğlunu kaybedişini anlatır. Kırlangıç olan Philomela ise dili olmadığı için cıvıldıyamaz.

Bu efsane Ovidius *Metamorfoz* adlı kitabının altıncı cildinde anlatılmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Eidinow, Esther (2017). *The Oxford handbook of ancient Greek religion*. Oxford, Birleşik Krallık: Oxford University Press. ISBN 978-0198810179.
2. ↑  Gagarin, Michael (2010). *The Oxford encyclopedia of ancient Greece and Rome*. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0195170726.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 124692664
* VIAF: 28011282
* WorldCat: viaf-28011282

 |
**Baba Salim Öğütçen** (15 Mart 1887, Trabzon - 29 Aralık 1956, İstanbul) Türk halk şairi.

15 Mart 1887'de Trabzon'da doğmuştur. Asıl adı "Mehmet Salim"dir. Soyadı kanunundan dolayı "Öğütçen" soyadını almış, halk arasında "Baba" ve "Âşık" mahlasıyla bilinmiştir.

Önce mahalle okulunda "elifba" ve Kuran öğrenmiş, daha sonra bir hocadan yazı, tecvit ve ilmihal dersleri almıştır. 
Çocuk yaşlarından itibaren çeşitli işlerde çalışmış, hayatı boyunca seyyar satıcılık, fırıncılık, dükkancılık gibi farklı işlerle uğraşmıştır.

Hayatının önemli bir bölümünü Trabzon'da geçiren Baba Salim 1950'de Eskişehir'e göç etmiş ve son yıllarını burada yaşamıştır.

Baba Salim 29 Aralık 1956'da İstanbul'da ölmüş ve Kulaksız Mezarlığı'nda defnedilmiştir.

Baba Salim'in şiirleri çeşitli kaynaklardan derlenerek 2008 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde savunulan bir yüksek lisans tezine konu edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Goloğlu, Mahmut. *Trabzon Tarihi: Fetihten Kurtuluşa Kadar*, Ankara, 1975, s. 211.
2. ↑  Duman, Mustafa. "Trabzonlu Halk Şairi Baba Salim", *Hamsi Magazin*, nu. 2, Nisan 1990, s. 16.
3. ↑  Yüksel, Murat. *Türk Edebiyatında Hamsi*, Trabzon, 1946, s. 83.
4. ↑  Hamamizade, İhsan. *Baba Salim*, İstanbul, 1930, s. 3-4.
5. ↑  Duman, Mustafa. "Baba Salim'in Ölüm Tarihi ve Eserleri Üzerine", *Kıyı*, Trabzon, nr. 47, Şubat 1990, s. 8.
6. 1 2  Kobya, Elif Şebnem. *Baba Salim Divanı* (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Trabzon, 2008, s. 16.
**Babamın Vücudunu Geri Verin: Minik Bir Eskimonun Anıları**; *(İngilizce: Give Me My Father's Body: The Life of Minik, the New York Eskimo)* Kenn Harper'ın kitabı.

Robert Peary adlı araştırmacının bu Eskimo grubuna yaptıkları, okura, medeniyetin gülen yüzünün bir de karanlık yanının olabileceğin gösterir. Bilimsel etikin ve insanlık sınırlarının zorlandığı öykünün kahramanları, okura, gördüğünü sandığı gerçeklerin aslında "gerçek" acıyla dolu öyküler olduğunu anlatır.

Konusu
------

Minik Wallace, araştırmacı Robert Peary tarafından, 1897 yılında, babası Qisuk ve dört diğer Kuzey Grönland İnuitlerinden (*Inughuit*) Eskimo ile birlikte, kuzey Grönland'tan Amerika'ya getirilmiştir. Gelme kararını tamamen hür iradeleri ile vermemiş ve istedikleri zaman geri götürülme sözü ile Amerika'ya getirilen bu Eskimo grubu, getirildikleri New York'ta kendilerini bir hayvanat bahçesinde gibi hissetmiş ve mutsuz olmuşlardır.

Kısa bir süre sonra babası Qisuk'i verem hastalığından kaybeden Minik, onu törelerine uygun olarak gömmek ister. American Museum of Natural History görevlileri babasının bedeni üzerinde incelemeler yapmak istediğinden, ona sahte bir cenaze töreni hazırlarlar.

Babasının bedenini geri almak için mücadele eden Minik başarılı olamaz ve Grönland'a geri döner. Orada rehberliğini yaptığı Amerikalı ziyaretçilerin telkini ile, 1916'da Amerika'ya dönen Minik, 1918 yılında yaşanan küresel grip salgının etkisi ile hayatını yitirir.

Kaynakça
--------



|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Babamın Vücudunu Geri Verin: Minik Bir Eskimonun Anıları*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12570513g (data)
* GND: 121269361
* ISNI: 0000 0001 1659 9677
* LCCN: nr89002969
* SUDOC: 035016795
* VIAF: 64858995
* WorldCat: lccn-nr89002969

 |
*Emberiza cirlus* 
*Cuculus canorus canorus* + *Emberiza cirlus*
**Bahçe kiraz kuşu** (*Emberiza cirlus*), kiraz kuşugiller (Emberizidae) familyasına ait bir ötücü kuş türü. Günümüzde bazı araştırmacılar tarafından ispinozgiller familyasında sınıflandırılmışdır. Ayrıca **boğmaklı çinte**, **bahçe çintesi** ve **çit kiraz kuşu** olarak da adlandırılır.

Fiziksel özellikleri
--------------------

Bahçe kiraz kuşu, sarı kiraz kuşuna benzer. 15-16,5 cm boyunda bir vücuda sahiptir. Kalın, tohum kırıcı bir gagası vardır. Erkekler, açık sarı renkli bir başa ve siyah çizgili gözlere, boğaza ve yeşilimsi göğüs ve sarı alt kısma sahiptirler. Sırt çizgili ve kahverengidir. Dişiler sarı kiraz kuşuna daha çok benzerler, fakat kıç, göğüs ve omuzlar gri-kahvedir.

Beslenme ve üreme
-----------------

Kuşların doğal besini tohumlar, yavruları beslerken ise, tohumlarla birlikte böceklerdir. Yuvalarını yere yaparlar. 2-5 arası yumurta, kiraz kuşunun kılımsı yuva özelliklerini taşıyan yuvalarında bulunur.

Dağılımı
--------

Avrupa'nın güneyinden, Akdeniz adaları ve Kuzey Afrika'ya kadar olan bölgelerde bulunur. Bu ılıman alanların yerleşik kuşudur ve kışları göç etmez. Açık alanlar ve çalılık ve ağaçlar bulundukları yerlerdir, bununla beraber güneşli bayırlarda bulunmayı tercih ederler.

Notlar
------

1. ↑  Bülent Gözcelioğlu (2002). "Türkiye Tür Listeleri Sınıf:Aves (Kuşlar)". TÜBİTAK. 29 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2012.
2. 1 2  Çakmak, Merete (2005). *Anadolu Kuş Adları Sözlüğü:İngilizce-Türkçe-Latince*. İstanbul: Kitap Yayınevi. s. 74. ISBN 975-6051-03-5.
3. ↑  "çinte". *AnaBritannica*. **6**. İstanbul: Ana Yayıncılık. 1986. ss. 481-482.
4. ↑  Guy M. Kirwan (2008). *The Birds of Turkey*. Londra: Christopher Helm. ISBN 978-1-4081-0475-0.

Dış bağlantılar
---------------

* Emberiza cirlus -İngilizce 30 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NLI: 987007583860705171

 |
Dua eden Kartacalı heykelciği, y. MÖ 3. yüzyıl
Aynı zamanda **Kartacalılar** olarak da bilinen **Pönler** (Latince: tek. *punikus*, çoğ. *Punici*) kökenleri Fenikelilere dayanan Antik Kartaca (Kuzeydoğu Cezayir ve modern Tunus) halkıydı. Halkın konuştuğu dil olan Pönce, Fenikece dilinin bir lehçesidir.

Fenikeli atalarının aksine Kartacalılar, Kuzeybatı Afrika hinterlandını ve Trans Sahra ticareti yollarını kapsamış bir toprak aristokrasisine sahipti. Daha sonraki zamanlarda, klanlardan biri İberya’da Helenistik sisteme sahip bir imparatorluk kurdular.

Diğer Fenike halkları gibi Pönlerin de kentleşmiş kültürleri ve ekonomileri denizle güçlü bir şekilde bağlantılıydı. Yurtdışında, Berberi Kuzeybatı Afrika'nın bazı kıyı bölgeleri ile Tunus ve Libya'nın yanı sıra Sardunya, Korsika, Sicilya, Balear Adaları, Malta ve batı Akdeniz'in diğer küçük adaları üzerinde kontrol sağladılar. Balear Adaları, Sardunya, Korsika ve Sicilya'da hinterlandındaki bağımsız yerlilerle güçlü ekonomik ve politik bağları da vardı. Pönlerin denizdeki varlığı ve ticareti Akdeniz'e ve ötesinde yer alan Atlantik İberya, Britanya Adaları, Kanarya Adaları ve Batı Afrika'ya kadar uzanıyordu.

Pön halkının teknik başarıları arasında renksiz cam üretimine geçiş ve erimiş demirin saflığını arttırmak için lakustrin kireçtaşı kullanımı sayılabilir.

Pön kültürünün çoğu, MÖ 264'ten 146'ya kadar Roma ve Kartaca arasında gerçekleşen Pön Savaşlarının bir sonucu olarak yok edildi. Pön Savaşlarından sonra Romalılar *Pön* terimini *hain* anlamına gelen sıfat olarak kullandılar.

İber'den Kıbrıs'a kadar uzanan yerleşim yerlerinde Pön kalıntıları hala bulunabilir.

Önemli Kartacalılar
-------------------

* Septimius Severus (Fenikeliler tarafından kurulan Libya, Leptis Magna doğumlu Pön kökenli Roma İmparatoru)
* Caracalla
* Vibia Perpetua (erken Hristiyan şehit, aynı zamanda Kartaca doğumlu)
* Hannibal, Kartacalı general
* Hamilcar Barca, Kartacalı general, Hannibal'in babası
* Hasdrubal Barca, Kartacalı amiral, Hannibal'in erkek kardeşi
* Dido, Kartaca'nın kurucusu ve ilk kraliçesi

Ayrıca bakınız
--------------

* Fenike dili
* Antik Kartaca
* Tunus tarihi
* Plautus'un *Poenulus* adlı komedisi, Romalıların Kartacalılara karşı bakış açısını göstermektedir. Pön dilinde çok sayıda bölüm içerir.
* Nar cinsi olan *Punica*, Romalılar tarafından *mala punica* ("Pön elması") olarak bilinir.

Kaynakça
--------

1. ↑  The Phoenicians 7 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. retrieved 12 October 2009
2. ↑  Chris Scarre, "The Wars with Carthage", *The Manawy Historical Atlas of Ancient Rome* (London: Penguin Books, 1995), 24–25.
**Kandilli / Bahçehisar Höyüğü**, Bilecik il merkezinin güney-güneydoğusunda, Kandilli Köyü'nün 4,3 km. kuzeydoğusunda yer alan bir höyüktür. Eskişehir Ovası'nın batı kesimindeki tepe, ova seviyesinden 7,5 km. yükseklikte 400 metre uzunlukta oval biçimlidir. Bu ölçüyle bölgenin en büyük höyüklerinden biridir. Kuzey kesimi daha yüksek olup yukarı kent izlenimi vermektedir. Arkeoloji yayınlarında yakınındaki köyün adıyla Kandilli olarak geçmektedir. Turan Efe ise yerleşmeyi, yerel adlandırma olan Bahçehisar adıyla vermektedir.

Araştırmalar
------------

Höyük David French tarafından saptanmıştır. Ayrıntılı yüzey araştırması ise 1990 yılında Bilecik Üniversitesi'nden Prof. Dr. Turan Efe tarafından yapılmıştır.

Tabakalanma
-----------

Yüzey toplamalarından ele geçen buluntulara dayanılarak höyüğün Erken Tunç Çağı II. ve III. evrelerde, MÖ 2. binyılın başlarında (Erken Tunç Çağı III. evre sonları), Klasik Dönem'de ve Bizans Dönemi'nde iskan gördüğü belirtilmektedir.

Buluntular
----------

Yüzey toplamalarında Eskişehir bölgesinin Erken Tunç Çağı III. evresine tarihlenen ve Demircihöyük'te de ele geçen kırmızı astarlı mal ve ince kırmızı astarlı mal örnekleri toplanmıştır. Kırmızı astarlı mal, çoğu el yapımı, minik taşçık katkılı ince hamurlu, kırmızımsı kahverengi astarlı ve açkılı maldır. İnce kırmızı astarlı mal ise çoğunlukla yavaş dönen çarkta yapılmış, çok iyi arıtılmış ince kum ve mika katkılı hamurlu ve iyi açkılanmış maldır. Yüzey rengi ilk grup gibi olmakla birlikte daha ince astarlıdır. Genel olarak biçimler kase ve tabaklar, taşkın halka tutamaklı çömlekler gibidir.

Çanak çömlek dışındaki buluntular arasında iki pişmiş toprak idol belirtilmektedir. Ayrıca hayvan figürü parçaları da toplanmıştır.

Değerlendirme
-------------

Yüzey toplamalarında ele geçen ve Erken Tunç Çağı IIIb evre mallarının Troya IV, Beycesultan VI – VII, Polatlı Höyük II (XII – XI yapı katları) ve Boğazköy 8d-9 tabakaları ile ilişkili olduğu belirtilmektedir. Çanak çömlek buluntuları kalite, mal grupları, bezeme ve biçimleri dikkate alındığında Orta Anadolu "geçiş dönemi" (Erken Tunç Çağı – Orta Tunç Çağı) çanak çömleğine büyük benzerlik göstermektedir. Bu bağlamda Demircihöyük Orta Tunç Çağı tabakasından daha eskiye tarihlendirilmektedir.

Dış bağlantılar
---------------

* Yakın plan kroki ve buluntu profilleri 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Fotoğraflar

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "TAY –- Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2012.
2. 1 2 3  IX. Araştırma Sonuçları Toplantısı (1991) 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sh.: 563
Susitna Nehri
Susitna Nehri üzrinde Denali köprüsü
Mount Susitna (4396 fit); Susitna Nehri Deltası (ortada); Knik Arm (önde)
**Susitna Nehri** (İngilizce *Susitna River*, Denağinaca *Susitnu*), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Güneymerkezî Alaska bölgesinde Matanuska-Susitna Borough ilçesinde Denağinaların coğrafyasında bulunan ve Cook Inlet'e dökülen bir nehir. Uzunluğu 504 km dir. ABD'nin 15. en büyük nehridir.

Adlandırma
----------

Nehrin adı Denağinaca «kumlu nehir» anlamına gelen *Susitnu* adına dayanır. Rus Alaskası döneminde Rus haritacılar tarafından 1847 yılında Suşitna nehri (река Сушитна) adıyla kaydedilmiştir.

Tarih
-----

Batılılar tarafından keşfi ilk kez 1834 yılında Malahov (Малахов) adlı bir kreol tarafından yapılmıştır. 1890 sayımında Susitna köyünde 146 Kenai Denağinası ve 27 ev kaydedilmiştir.

Yerli halk
----------

Nehrin geçtiği topraklarda Alaska Atabasklarından Denağinaların Yukarı Denağinaca lehçesini konuşan *Susitnuht’ana* («Susitna ahalisi») kabilesi yaşar.

Kolları
-------

* East Fork Susitna Nehri
* West Fork Susitna Nehri
* Yentna Nehri
* Deshka Nehri
* Talkeetna Nehri
* Chulitna Nehri
* Oshetna Nehri
* Tyone Nehri
* Maclaren Nehri

Kaynakça
--------

1. ↑  "Largest Rivers in the United States" (PDF). USGS. 18 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2012.
2. ↑  Kari, James. 2007. Dena'ina Topical Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center.
3. ↑  Dall, 1870, p.12,273

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85130896
* NARA: 10038826
* NLI: 987007551013805171
* VIAF: 315527020

 |
"Tarançi Camii Gulca'da" (şimdi *Yining*), Henri Lansdell'lin 1885 yılında yazdığı kitabından, 1882 yılında buraları gezmiştir.
**Tarançiler** Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde İli Kazak Özerk İli'nde yaşarlar. Adları "tarımcı" anlamındaki "tarancı"'dan gelmektedir. Tarançi boyunu Radloff da araştırmıştır. Araştırma sonuçlarını meşhur "Пробен" (*Proben*) adlı eserinde toplamıştır.Tarnçileri İli yöresine Çinliler yerleştirmiştir.

Tarançi, müslüman olan bugünkü Sincan veya, doğu Türkistan'da, Tarım Havzasında civarındaki vahalarda yaşayan anadili Türkçe olan, Karluk dalı (bakınız Türk dilleri), ve İran ve Tocharian kökenli daha sonra Karluk, Uygur, Yağma ve Moğol kabileleri ile karışmış Orta Çağa özgü göçebelere verilen bir isimdir. Aynı isim - basit Çağatayca'da "bir çiftçi" demektir - Fergana Vadisinde ve tüm Ana asya'daki Türkistan'da tarımla uğraşan halka verilen isimdir.

Aynı isimde günümüz Afganistan, Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan ve Çin'de Sincan eyaletinde konuşulan Uygur lehçesidir.

Tarım Havzası'na rağmen (Kaşgar, Kumul, Hotan ve Turfan gibi vahalar) Tarım-Tarançi'lerin "geleneksel Yurdu"'dur, onlar Ming ve Qing Hanedanlığı zamanında Çin'de, her yerde şimdiki Urumçi ve İli gibi bölgelere yerleştiler.

Notlar
------

1. ↑  Çin'deki Uygur dilleri 24 Nisan 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
**Josef Thorak'**ın 1928 yılında yapmış olduğu bir çalışma olan *Heim* heykeli günümüzde Almanya’nın Berlin-Charlottenburg bölgesinde yer almaktadır
**Josef Thorak** (7 Şubat 1889, Salzburg, Avusturya – 26 Şubat 1952, Hartmannsberg, Bavyera, Almanya) Avusturyalı ve Alman heykeltıraş.

Josef Thorak 7 Şubat 1889 tarihinde Avusturya’nın Salzburg kentinde dünyaya geldi. Babası çömlekçi olduğundan kendisi de çömlekçilık eğitimi aldı. 1910 yılında Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’nde başladı, 1915 yılında ise Berlin’de yer alan Prusya Sanatlar Akademisi’ne geçti.

1920 yılından itibaren heykeller yapmaya başladı ve zamanla alanından ün kazandı. Josef Thorak’ın ünü Stolpmünde’de dikilen ve I. Dünya Savaşı’nda ölenlere adanan Der sterbende Krieger heykeli ile daha da arttı. 1933 yılından itibaren Josef Thorak, Arno Breke ile birlikle, Nazi Almanyası’nın resmi iki heykeltıraşından birisi oldu. Yaptığı çalışmalar arasında 1936 Yaz Olimpiyatları için inşa edilen Berlin Olimpiyat Stadyumu’ndaki heykeller de yer almaktadır.

Türkiye’de 1934 yılında Anton Hanak’ın ölümü nedeniyle Güvenpark Anıtı’nın arka yüzünü tamamlamıştır. Ayrıca 1936 ile 1937 yılları arasında yaptığı ve günümüzde Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’de yer alan bir Atatürk büstünü de tasarlamıştır.

II. Dünya Savaşı’nın ardından Nazi geçmişinden dolayı Nazilerden arındırma sürecinde beraat etti ancak çalışması ve heykellerini satması yasaklandı. 26 Şubat 1952’de Almanya’nın Bavyera eyaletinde yer alan Hartmannsberg kentinde öldü.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Josef Thorak". Goethe Institut. 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2011.
2. ↑  Almancası: Entnazifizierung

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb169170562 (data)
* GND: 119150204
* ISNI: 0000 0000 8239 6408
* LCCN: n2004075306
* NLI: 987007576535705171
* RKD: 311275
* SUDOC: 147932807
* ULAN: 500196168
* VIAF: 57418689
* WorldCat: lccn-n2004075306

 |