**Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresi**, 14 – 26 Şubat 1956 tarihinde yapılmıştır. Kongre özellikle parti genel sekreteri Nikita Kruşçev’in yaptığı ve Gizli söylev olarak bilinen, Josef Stalin ve döneminin şiddetle eleştirildiği konuşmayla hatırlanır. Sovyet dış politikasında Barış içinde bir arada yaşama (Мирное сосуществование) yaklaşımının ilan edildiği kongredir.

Genel bakış
-----------

Kongreye gelen parti delegeleri tarihi bir kongreye katıldıklarından haberdar değillerdi. Kongre bir önceki kongreden sonra hayatını kaybeden komünistler için saygı duruşuyla başladığında Stalin’in de ismi okunmuştur. Kongrede Stalin’in doğrudan eleştirisine kadar varacak olan eleştirel yaklaşım yavaş yavaş dozu artırılarak ortaya konur. Delegeler ve katılımcıların çoğu bu şekilde bir yaklaşım beklemediğinden şaşkınlıkla karşılayacaklardır. Kongreye katılan Polonya Halk Cumhuriyeti’nin komünist lideri Bolesław Bierut kongreye katıldıktan hemen sonra Moskova’da hayatını kaybedecektir.

Gizli söylev
------------

Ana madde: Gizli söylev
Kongrenin son günü olan 25 Şubat günü programda olmayan bir oturumun düzenlendiği delegelere bildirilir. Kruşçev, sabah oturumunda yaptığı konuşmada kişilik kültüne vurgu yaparak belirsiz vurgularla tek bir kişinin aşırı yüceltilmesinin zararlarından bahseder. Daha sonra bu tür bir hatanın Stalin tarafından yapıldığını ekler. Marksizm ve leninizmin özüne ters olan bu hatadan ötürü Stalin’in suçlu olduğunu belirtir.

Sonra Kruşçev, yazıldığı dönemde sadece o dönem delegelere dağıtılmış olan Lenin'in Vasiyeti metninin delegelere dağıtılmasını sağlar. Bu metinde Lenin, Stalin’in kabalığını eleştirerek genel sekreterlik görevinden alınmasını önermektedir.
Metnin değerlendirilmesinden sonra Stalin ve dönemi ile ilgili çok sayıda suçlama dile getirilir. Stalin ile ilgili suçlamalar dile getirilirken Kruşçev partinin üstünlüğüne vurgu yaparak her şeye rağmen partinin üstünlüğünü öne çıkarır. Eski dönem süresince partinin Stalin’in suçlarının bir aleti konumuna dönüştüğünü iddia ederek artık kişi kültüne son verilmesi ve partinin yeniden dönüştürülmesi çağrısı yapar.

Konuşma yıllarca Stalin’in üstün özelliklerini ve liderlik anlayışını duymaya alışmış olan Kongre delegelerini çok şaşırtacaktır. Parti içinde yeni değerlendirmelere katılanlar olduğu gibi katılmayanlar da bulunmaktadır. Özellikle Eski Bolşevik Vyaçeslav Molotov ve Georgi Malenkov önderliğindeki Kruşçev karşıtlarından oluşan Anti-parti grup (Rusça: Антипартийная группа) 1957 Mayıs ayında Kruşçev’i devirmek için örgütlenseler de kendileri tasfiye edileceklerdir.

Kruşçev’in açılımının uluslararası sol içinde yankıları yıkıcı olacaktır. Doğu Bloku ülkelerindeki iktidardaki komünist partiler Sovyetler Birliğinin yeni hattına uyum sağlamaya çalışacaktır. Çin Halk Cumhuriyeti Stalin eleştirisini kabul etmeyecek ve Kruşçev’i revizyonizmle suçlayacaktır. Benzer şekilde Arnavutluk lideri Enver Hoca da Kruşçev’i şiddetle eleştirecektir.

Ekonomi
-------

Kongrede Sovyetler Birliği ekonomisini geliştirmek için Altıncı Beş Yıllık Plan ilan edildi. Planda 1956-1962 ücret reformu yapılması kararlaştırıldı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Barış içinde bir arada yaşama
* Destalinizasyon

Dış bağlantılar
---------------

* Kongreye sunulan 14 Şubat 1956 tarihli SBKP Merkez Komitesi Raporu, 21 Mart 2010 tarihinde erişilmiştir

Kaynakça
--------

1. ↑  Bir önceki kongre 1952 yılında yapılan ve Stalin’in katıldığı son kongre olan 19. Kongredir
2. ↑  Merkez Komite kararı uyarınca 1924 yılında yapılan 13. Kongre delegelerine okutulmuştur
3. ↑  Bunlardan en önemlisi 1934 yılında bir suikast sonucu öldürülen Bolşevik lider Sergey Kirov’un Stalin tarafından öldürüldüğü iddiasıdır.
4. ↑  16 Kasım 1960 tarihli konuşması, marxist.org 26 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 21 Mart 2010 tarihinde erişilmiştir

| * g
* t
* d
Sovyetler Birliği Komünist Partisi |
| --- |
| Örgüt | 
* Anayasa
* Kongreler
* Konferans
* Genel Sekreter
* Politbüro
* Sekreterya
* Orgburo
* Merkez Komite
* Revizyon Komitesi
* Kontrol Komitesi
* Denetleme Kurulu
* Komsomol
* *Pravda*

 |
| Kongre ve konferanslar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi | 
* 1. Kongre (1898)
* 2. Kongre (1903)
* 1. Konferans (1905)
* 3. Kongre (1905)
* 2. Konferans (1906)
* 4. Kongre (1906)
* 3. Konferans (Ağustos 1907)
* 4. Konferans (Kasım 1907)
* 5. Kongre (1907)
* 5. Konferans (1908)
* 6. Konferans (1912)
* 7. Konferans (1917)
* 6. Kongre (1917)

 |
| Rusya Komünist Partisi (Bolşevik) | 
* 7. Kongre (1918)
* 8. Konferans (1919)
* 8. Kongre (1919)
* 9. Konferans (1920)
* 9. Kongre (1920)
* 10. Konferans (Mayıs 1921)
* 11. Konferans (Aralık 1921)
* 10. Kongre (1921)
* 12. Konferans (1922)
* 11. Kongre (1922)
* 12. Kongre (1923)
* 13. Konferans (1924)
* 13. Kongre (1924)

 |
| Tüm Birlik Komünist Partisi (Bolşevik) | 
* 14. Konferans (1925)
* 14. Kongre (1925)
* 15. Konferans (1926)
* 15. Kongre (1927)
* 16. Konferans (1929)
* 16. Kongre (1930)
* 17. Konferans (1932)
* 17. Kongre (1934)
* 18. Kongre (1939)
* 18. Konferans (1941)

 |
| Sovyetler Birliği Komünist Partisi | 
* 19. Kongre (1952)
* 20. Kongre (1956)
* 21. Kongre (1959)
* 22. Kongre (1961)
* 23. Kongre (1966)
* 24. Kongre (1971)
* 25. Kongre (1976)
* 26. Kongre (1981)
* 27. Kongre (1986)
* 19. Konferans (1988)
* 28. Kongre (1990)

 |

 |
| Parti liderliği | 

|  |  |
| --- | --- |
| Parti liderleri: | 
* Vladimir Lenin
* Josef Stalin
* Georgi Malenkov
* Nikita Kruşçev
* Leonid Brejnev
	+ etkileri
* Yuri Andropov
* Konstantin Çernenko
* Mihail Gorbaçov

 |
| Politbüro üyeleri: | 
* 1910'lar
* 1920'ler
* 1930'lar
* 1940'lar
* 1950'ler
* 1960'lar
* 1970'ler
* 1980'ler
* 1990'lar

 |
| Sekreterya üyeleri: | 
* 1910'lar
* 1920'ler
* 1930'lar
* 1940'lar
* 1950'ler
* 1960'lar
* 1970'ler
* 1980'ler
* 1990'lar

 |

 |
| Merkez KomiteBirimleri | 
* Yönetim Organları
* Tarım
* Kimya Sanayi
* İnşaat
* Kültür
* Savunma Sanayi
* Dış Kadrolar
* Genel
* Ağır Sanayi
* Bilgilendirme
* Uluslararası
* Hafif ve Gıda Sanayi
* Makina Sanayi
* Parti İş Organizasyonları
* Planlama ve Mali Organlar
* Savunma Bakanlığı Siyasi Birimi
* Propaganda
* Bilim ve Eğitim
* Ticaret ve Tüketici Hizmetleri
* Ulaştırma-İletişim

 |
| Cumhuriyetlerdeki dalları | 
* Azerbaycan
* Beyaz Rusya
* Buhara
* Ermenistan
* Estonya
* Gürcistan
* Karelo-Fin
* Kazakistan
* Harezm
* Kırgızya
* Letonya
* Litvanya
* Moldova
* Özbekistan
* Rusya
* Tacikistan
* Transkafkasya
* Türkistan
* Türkmenistan
* Ukrayna

 |
| Sovyetler Birliği SSCB |