recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pemex Executive Tower** (İspanyolcası: *Torre Ejecutiva Pemex)* Mexico City'deki bir gökdelendir. 211 metre uzunluğundaki uluslararası üsluplu gökdelen, 1979 ile 1984 arasında inşa edilmiştir. Gökdelen, açılıdığından beri dünyadaki en büyük petrol şirketlerinden birisi olan ve devlete ait Pemex tarafından kullanılmaktadır.

Geçmiş
------

Pemex Executive Tower'ın, ilk başta 1967 ile 1970 arasında inşa edilmiş iki tane 14 katlı gökdelenin yerini alması planlanmıştır. Sonradan, bu binaların yerini Pemex'in yönetim ofisleri bulunan 26 katlı 2 tane gökdelen almıştır. Ancak 1980'lerdeki petrol patlaması, ofis alanlarının büyümesi yönünde talep oluşturmuş ve Pemex de şehir merkezindeki bir arsaya bir yer altı caddesinin üstünü kaplayan devasa bir plaza bulunan 51 katlı tek bir gökdelen inşa etmeye karar vermiştir. Daha sert zemine ulaşması için önceden doldurulmuş batak nehri geçen 35 metre derinliğindeki 164 tane beton ve çelik temel direği üzerinde duran bina, zemine bağlıdır. Ayrıca, binanın çift çapraz bağlamalı yapısında, depremlerden kaynaklanan titreşimleri en aza indirmek için 90 tane darbe emici bulunur. Gökdelen 1984'te tamamlanmıştır ancak gökdelenin etrafındaki plaza hiçbir zaman tamamlanmamıştır.

Pemex Executive Tower, Ağustos 2003'te 800 metre uzağındaki 55 katlı Torre Mayor'un inşaatı tamamlanana kadar neredeyse 20 yıl boyunca Meksika'daki en yüksek bina olarak kalmıştır. Ocak 2018 itibarıyla Torre Pemex, Meksika'da altıncı en uzun bina ve Mexico City'deki dördüncü en uzun binadır. Gökdelen, günümüzde yaklaşık olarak 7000 tane Pemex işçisi tarafından kullanılmaktadır.

Gökdelen, 19 Eylül 1985'te 8.1 şiddetindeki bir depreme ve Mexico City'i sıklıkla sallayan diğer güçlü depremlere karşı dayanmıştır. Bina, Richter ölçüsü olarak 8.5 şiddetindeki bir depreme dayanacak şekilde tasarlanmıştır.

Ocak 2013 patlaması
-------------------

31 Ocak 2013'te 37 kişinin hayatını kaybettiği ve yaklaşık olarak 126 kişinin yaralandığı güçlü bir patlama, kuleyi sallamıştır. Patlamanın, gökdelenin yanındaki bir binaya bağlantısının tabanında (patlama sonucunda en fazla hasar alan bölge) olduğu düşünülmektedir. Patlamanın sebebinin bir gaz sızıntısı ve bu sızıntıyı takiben biriken gazın kıvılcımlardan dolayı tutuşması olduğu düşünülmektedir. İşçiler, Torre Ejecutiva'nın birkaç saniyeliğine sallandığını ve titrediğini söylemişlerdir.

* Pemex Executive TowerPemex Executive Tower
* Pemex Tower'in geceki görüntüsüPemex Tower'in geceki görüntüsü

Ayrıca bakınız
--------------

* Mexico City'deki en uzun binaların listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Torre Ejecutiva Pemex - The Skyscraper Center". *www.skyscrapercenter.com*. 8 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2021.
2. ↑  "Mexico blast kills at least 35, flagging Pemex safety woes". *Reuters*. 1 Şubat 2013. 1 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2013.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Torre Pemex** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
**Wan Man**, Malezya'nın Terengganu eyaletinde bulunan küçük bir adadır (*pulau*). Eyalet topraklarının doğu kıyısında ve Kuala Terengganu şehrinin sınırları içinde bulunan ada, Terengganu Nehri'nin Güney Çin Denizi ile birleştiği yerde bulunur.

Wan Man adası, Şubat 2008'de açılan Malezya'nın İslam Mirası Parkı'nın evidir. Park içinde, adanın kuzeydoğu kıyısında bulunan Kristal Camii'nin yanı sıra Hindistan'ın Tac Mahal'i ve Kudüs'ün Kubbetü's-Sahre'si gibi dünya çapındaki çeşitli simgesel yapıların ölçekli kopyalarından oluşan 21 minyatür yer alıyor.

İslam Mirası Parkı'nın inşasından önce, adada kimse yaşamıyordu ancak palmiye ormanları ve sık çalılıkları sebebiyle çeşitli sürüngenlere ev sahipliği yapıyordu. Adanın büyüklüğü 33 hektardır (82 dönüm).

Ayrıca bakınız
--------------

• Malezya'daki adaların listesi

• Kristal Camii

Kaynakça
--------

1. ↑  "Crystal Mosque (Islamic Civilisation Park), Kuala Terengganu". *Backpacking Malaysia* (İngilizce). 7 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2021.
2. ↑  "Visit The Crystal Mosque On Wan Man Island, Malaysia". *Zafigo* (İngilizce). 7 Ocak 2020. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2021.
3. 1 2  "Knowledge park in the making at Pulau Wan Man". *The Star* (İngilizce). 30 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2021.
**Yağıbasan Medresesi** ya da **Çukur Medrese**, Dânişmendliler Beyliği döneminde Tokat'ta ve Niksar'da inşa edilen medreselerden birisidir. Türkler tarafından Anadolu'da inşa edilen ilk medreselerdendir.

Sulusokak’ta Takyeciler Camisi’nin güney tarafındadır. 1148 ve 1157 yıllarıında Danişmentli Sultanı Nizamettin Yağıbasan tarafından yapıldığı biliniyor. bilinen en önemli ve çekici özelliği Anadolu’nun ilk medreselerinden biri olmasıdır. Avlu kubbesi 14 mt çapındadır ve ortasında 10 metre açıklığı vardır. Moloz taştan yapılmış sade ve süsleme kullanılmadan inşa edilmiş yapı, iki yandan da eyvanlar ve tonozlu odalarla donatılmıştır.

Tarihçe
-------

Tokat'ta inşa edilmiş olanı 1151-1152 yıllarında yapılmış olup, şehir merkezinde bulunmaktadır. Çukur Medrese adıyla da bilinmektedir. Dânişmendliler Beyliği döneminde Danişment Ahmet Gazi’nin torunu Nizâmeddin Yağıbasan tarafından yaptırılmıştır. Günümüzde ilk inşa edildiği haliyle varlığını sürdürmeyen medrese, Selçuklu sultanı II. İzzeddin Keykâvus döneminde onarım görmüş, Osmanlı döneminde de göçmen barınağı olarak kullanılmıştır.

Dış Bağlantılar
---------------

* 26 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 26 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 26 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Deviskel Deresi** veya **Deviskel Çayı** (Gürcüce: დევისყელის წყალი veya დევსქელის ხევი; *okunuşu*: "devisq'elis ts'q'aro" veya "deviskelis h'evi"), Artvin ilinin Borçka ilçesinde, Çoruh Nehri'nin sağ kollarından biri olan bir akarsudur. Bu derenin oluşturduğu Deviskel Vadisi'ndeki Deviskeli (bugün Kaynarca) köyü, adını bu akarsudan almıştır.

Deviskel Deresi, Karçhal Dağlarının kuzeybatı uzantıları olan tepelerden doğan birkaç suyun birleşmesinden meydana gelir. En uzun kolu, İrsa, Bagini (Balcı) ve Klaskuri yaylalarının bulunduğu tepelerden kaynaklanır. Balcı köyünden geçen bu uzun kol Arpa Deresi olarak da adlandırılmıştır. Bir diğer önemli kolu ise, Kaynarca (Deviskeli) köyünün kuzeybatısındaki tepelerden doğar ve bu köyün içinden geçerek ana kola katılır. Deviskel Deresi, Balcı köyünden itibaren sağ tarafından Çoruh Nehri paralel akar ve Alaca köyünden gelen kısa bir suyu da aldıktan sonra, Borçka kasabasında bir dirsekle kuzey yönüne döne bu nehre katılır.

Artvin vilayeti üzerine araştırmasıyla tanınan Muvahhid Zeki'nin verdiği bilgiye göre, 1920'lerde Borçka'nın içme suyu demir borularla Deviskel Çayı'ndan sağlanıyordu. Üzerinde birkaç değirmenin bulunduğu dere, yatağı taşlık olduğu ulaşıma uygun değildi. İki köprünün varlığı biliniyordu. Biri Borçka yakınında Batum - Ardahan yolu üzerinde yer alıyordu. Diğer köprü ise bu tarihlerde artık mevcut değildi.

Deviskel Deresi'nin ana kolları ile yan kollarının oluşturduğu Deviskel Vadisi, geniş bir alana yayılır ve Çoruh Havzası'nı oluşturan önemi vadilerden biridir.

Kaynakça
--------

1. ↑  ""Artvin Fiziki İl Haritası" - Milli Savunma Bakanlığı Harita Genel Müdürlüğü". 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021.
2. ↑  Muvahhid Zeki, *Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye*, İstanbul, 2010, s. 32, ISBN 978-9944-197-52-6.
***Carpinus cordata*** (Türkçe: **Kalp yapraklı gürgen**, **Büyük yapraklı gürgen**), Betulaceae (huşgiller) familyasının *Carpinus* cinsinden bitki türü.

Dikkate değer özellikler
------------------------

Bazen yaygın olarak kalp yapraklı gürgen olarak adlandırılan *Carpinus cordata*, çekici yuvarlak bir forma sahip, yavaş büyüyen, yoğun dallı, yaprak döken bir ağaçtır. Genellikle 20–30 m boyunda ve 12–15 cm genişliğinde büyür, ancak doğal yaşam alanında 50 m uzunluğa ulaşabilir. Yetiştirmede, bazen büyük bir çalı veya elek olarak yetiştirilir. Zarif formu, büyük kalp şeklindeki yaprakları, pullu çatlaklı kabuğu, büyük meyveli kedicikleri ve büyük kış tomurcukları ile dikkat çeker. Çift testere dişli, kalp şeklinde, belirgin damarlı, koyu yeşil yapraklar 5.5 cm uzunluğa kadar büyüme mevsimi boyunca çekicidir. Yapraklar kayda değer bir sonbahar rengi üretmez. İlkbaharda ayrı erkek ve dişi kediciklerde önemsiz minik yeşilimsi çiçekler ortaya çıkar ve dişi kedicikler, 3–5 cm uzunluğa kadar biraz gösterişli puro şeklindeki tohum kabuklarına yol açar. Büyük yapraklı gürgen, bazen bu ağaç için kullanılan ek bir ortak isimdir.

Özel sıfat *cordata*, kalp şeklindeki yaprak tabanlarına atıfta bulunur.

IUCN Kırmızı listesi
--------------------

Bu tür geniş bir dağılıma sahiptir. Bu türe yönelik herhangi bir büyük tehdit bildirilmemiştir. Bu nedenle, küresel olarak tehdit altında olarak kabul edilmez ve En Az Endişe olarak değerlendirilir.

Coğrafi dağılım bilgileri
-------------------------

Bu tür Doğu Sibirya, Güneybatı Primorye, Japonya (Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu), Çin (Anhui, Gansu, Guizhou, Hebei, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Liaoning, Ningxia, Shaanxi, Shandong, Shanxi, Sichuan ve Zhejiang) ve Kore'de bulunur. Kuzey Kore'de Chonmasan 290 m, Kumgansan 160–560 m ve Myohyangsan 320–1130 m olmak üzere üç dağda bulunur.

Habitat ve Ekoloji bilgileri
----------------------------

Küçük bir ağaç veya çalı genellikle 5–10 m, ancak bazen 15 m'ye kadar, yoğun dallıdır. Bu tür, dağ yamaçlarında derin, zengin ve nemli topraklarda yetişen ormanlarda bulunur. Kısmi gölgeden tam gölgeye kadar ortalama, orta nemli toprakta kolayca yetiştirilir. Kısmi gölgede nemli, organik olarak zengin toprakları tercih eder. Tam güneşi tolere eder.

Kullanım ve Ticaret bilgileri
-----------------------------

Odun, tarım aletleri ve mobilya yapımında kullanılır. Gölgeli alanlar için çekici şekilli, az bakım gerektiren bir alt ağaçtır. Belki de en iyi ormanlık bahçelerde yetiştirilir. Ayrıca bir perde veya büyük bir çit olarak yetiştirilebilir.

Sorunlar
--------

Ciddi böcek veya hastalık sorunu yoktur. Yaprak lekeleri, kanserler ve dal yanıklığı ara sıra görülen hastalık sorunlarıdır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  "*Carpinus cordata*". *www.missouribotanicalgarden.org*. 28 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2021.
2. 1 2 3 4  Shaw, K.; Roy , S.; Wilson, B. "*Carpinus cordata*". *The IUCN Red List of Threatened Species 2014*. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T194444A2335787.en. 8 Ağustos 2018 tarihinde `|arşiv-url=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım) arşivlendi.  Eksik ya da boş `|url=` (yardım)
İakob Gogebaşvili'nin 1876 yılında yayımlanmış olan Deda Ena adlı kitabı.
***Deda Ena*** (Gürcüce: „დედა ენა"), Gürcü dilinde ilköğretimde başlangıç sınıflarında okutulan ders kitabıdır. Gürcü eğitimci ve yazar İakob Gogebaşvili tarafından ilk kez 1876 yılında hazırlanmıştır. "Deda ena", Gürcü dilinde "anadili" anlamına gelir.

*Deda Ena*, Gürcü ilköğretim okullarında ilk iki yıl okutulmaktadır. Gürcüce okuma yazma ve dilin telaffuzu bu kitapla öğretilir. Deda Ena, 1906 yılında iki kitap olarak yayımlandı. İlk kitapta Gürcüce okuma-yazma öğreten metinler yer alıyordu. İkinci kitapta da çocuk edebiyatı, halk edebiyatı, coğrafya, tarih ve etnografya örneklerine yer verilmişti. Deda Ena yazarın sağlığında, 1912 yılında 33. baskısını gerçekleştirmişti.

*Deda Ena'*nın bir baskısı 1914 yılında, açılacak olan Gürcü okulu için *Patara Kartuli Anbani* ("Küçük Gürcü Alfabesi") adıyla İstanbul'da yapıldı. Kitabın kapağında Gürcüce "Osmanlı Gürcüleri için hazırlanmış ve basılmıştır" ibaresi yer alıyordu. Ancak I. Dünya Savaşı'nın çıkması üzerine Gürcü okulu açılamadı. *Deda Ena* ayrıca Fahrettin Çiloğlu tarafından Tükçeye uyarlandı ve *Deda Ena / დედა ენა* adıyla 2008 yılında Gürcüce-Türkçe yayımlandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "„დედა ენა" (Deda Ena), Tiflis, 1876". 1 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2021.
2. ↑  "„დედა ენა" (Deda Ena), Tiflis, 1912". 1 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2021.
3. ↑  "Parna-Beka Çilaşvili - "Türkiye'de Deda Ena'nın kısa tarihçesi"". 1 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2021.
Sayısal analizde, **Newton-Raphson yöntemi** olarak da bilinen ve adını Isaac Newton ve Joseph Raphson'dan alan **Newton metodu**, gerçel değerli bir fonksiyonun köklerine (veya sıfırlarına) art arda daha iyi yaklaşımlar üreten bir kök bulma algoritmasıdır. En temel versiyonu, tek bir gerçek değişkenli *x* için tanımlı olan *f* fonksiyonu, fonksiyonun türevi *f ′* ve *f* 'in bir kökü için bir *x*0 başlangıç tahmini ile başlar. Fonksiyon yeterli ön kabulleri karşılıyorsa ve ilk tahmin yakınsa, o zaman

{\displaystyle x\_{1}=x\_{0}-{\frac {f(x\_{0})}{f'(x\_{0})}}}
*x*0, kök için daha iyi bir yaklaşımıdır. Geometrik olarak, (*x*1, 0) noktası *f* 'in grafiğine (*x*0, *f* (*x*0)) noktasında çizilen teğet ile *x* ekseninin kesişimi : yani, geliştirilmiş tahmin, önceki noktadaki doğrusal yaklaşımın bir köküdür. Yeterince yakın bir değere ulaşılana kadar işlem şu şekilde tekrarlanır:

{\displaystyle x\_{n+1}=x\_{n}-{\frac {f(x\_{n})}{f'(x\_{n})}}}
bu algoritma Householder'ın yöntemleri sınıfında ilk olup, Halley'in yöntemiyle takip edilir. Yöntem ayrıca karmaşık fonksiyonlara ve denklem sistemlerine genişletilebilir.

Illustration of Newton's method f fonksiyonu mavi, teğet doğru ise kırmızı ile gösterilmiştir.*x**n* + 1'in *x**n*'den daha iyi bir kök yaklaşımı olduğunu görüyoruz.
Buradaki fikir, gerçek köke makul ölçüde yakın olan bir ilk tahminle başlamak, daha sonra kalkülüs kullanarak teğet doğrusuna göre fonksiyonu yakınsamak ve son olarak da bu teğet doğrunun x ekseniyle kesişimini temel cebir ile hesaplamaktır. x ekseniyle yapılan yeni kesişim, genel olarak ana fonksiyonun köküne ilk tahminden daha iyi bir yaklaşım olacaktır ve yöntem yinelenebilir .

Daha resmi olarak, varsayalım *f* : (*a*, *b*) → ℝ,türevlenebilir, (*a*, *b*) aralığında tanımlı gerçel sayı değerli bir fonksiyon olsun ve en güncel yaklaşımımız *x**n* olsun. Daha sonra sağdaki diyagrama bakarak daha iyi bir *x**n* + 1 yaklaşımı için bir formül çıkartabiliriz. *y* = *f* (*x*) eğrisine *x* = *x**n* değerindeki teğet doğrunun denklemi

{\displaystyle y=f'(x\_{n})\,(x-x\_{n})+f(x\_{n})}

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh92005466
* NLI: 987007536791105171

 |

| * g
* t
* d
Kök bulma algoritmaları |
| --- |
| Basamaklama metodları | 
* İkiye bölme metodu (Bisection method)
* Yanlış pozisyon metodu (Regula falsi)

 |
| İnterpolasyon | 
* İnterpolasyon

 |
| Yinelemeli metodlar | 
* Newton-Raphson metodu
* Kiriş metodu
* Muller yöntemi
* Steffensen metodu
* Ters interpolasyon
* Broyden metodu
* Halley metodu
* Ridder metodu

 |
| Hibrid metodlar | 
* Brent metodu

 |
| Polinom metodları | 
* Bairstow metodu
* Jenkins–Traub metodu
* Laguerre metodu
* Durand-Kerner metodu
* Aberth–Ehrlich metodu
* Daire bölme metodu
* Dandelin–Lobachesky–Graeffe metodu

 |
| Grafik metodlar | 
* Lill metodu

 |
**İoane Şavteli** (Gürcüce: იოანე შავთელი) 12 ve 13. yüzyıllarda yaşamış, yazdığı kasidelerle tanınan Gürcü şairdir. Arapçada "Mesih'in kölesi" (Arapça: عبد المسيح / Abdul Mesih) anlamına gelen *Abdulmesia* (აბდულმესია) adıyla bilinmektedir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Şavteli lakabının Şavşeti bölgesindeki Şavmta köyünden geldiğini ve İoane'nin bu köyden olduğunu yazmıştır.

Şavteli'nin eserlerine yapılan bir gönderme, Şota Rustaveli'nin *Kaplan Postlu Şövalye (ვეფხისტყაოსანი)* adlı eserindeki dipnotta geçmektedir. Şavteli, Orta Çağ Gürcü hükümdarları, IV. David (r. 1089-1125) ve Kraliçe Tamar'a (r. 1184-1213) yazdığı kasidelerle bilinmektedir .Günümüzde yazarın biyografisi hakkında çok az şey bilinmektedir. "Şavteli" adının "Şavşatlı" anlamına gelen bölgesel bir sıfat olduğu düşünülmektedir. Şavteli'nin üslubu kilise ile alakalı söylemler içerir ve kullandığı dil önemli ölçüde yapay ve arkaiktir. Muhtemelen bir din adamı olan Şavteli'nin Orta Çağ kroniklerinde, ünlü bir şair ve filozof olduğu ve Kraliçe Tamar'a birçok seferinde eşlik ettiği yazmaktadır.

Şavteli'nin kasideleri, David ve Tamar'ın Hristiyan oluşlarını övmeye odaklanır, ancak iki hükümdarın da isimlerini kullanmaz. Tamar'a yapılan göndermeler, güzelliğine olan övgüler ve Tamar'ın "gizlice iyilik yapma" sevgisine yapılan atıflardan anlaşılmaktadır. IV. David'e yapılan göndermeler, İncil'deki adaşına (Şavteli, peygamber Davut'un Gürcü Bagrationi hanedanının soyundan geldiğini iddia eder) yapılan imalarla ve kralın kendi dini şarkı sözlerindeki (გალობანი სინანულისანი) kelime ve cümlelerin kullanılmasından anlaşılabilir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Çiçinadze, *Müslüman Gürcüler ve Gürcistan'daki Köyleri* (Gürcüce), 1913, Tiflis, s. 259.[*ölü/kırık bağlantı*]
2. ↑  Kveselava, M. (2002), *Anthology of Georgian Poetry*, pp. 16-17. The Minerva Group, Inc. 0-89875-672-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 101178209X
* ISNI: 0000 0001 1932 5858
* LCCN: n2001052846
* NTA: 392073358
* VIAF: 251001947
* WorldCat: lccn-n2001052846

 |
Türk Hava Yolları'nın TC-LOF tescilli Airbus A330-300 uçağı. TC, Türkiye'nin ön tesciliyken LOF uçağa özgüdür.
**Uçak tescili**, her uçağa özel verilen bir tescil kodudur. Tescil kodlarının ilk kullanımı 1913 yılında gerçekleştirildi. Kodlar Şubat 1949'de Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü tarafından standartlaştırıldı. Bu standarda göre sivil uçakların tescili iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, bir veya iki karakterden oluşan, uçağın kayıtlı olduğu ülkeye özgü bir ön tescildir. İkinci bölüm uçağağın kendisine özgü bir ila beş karakterden oluşmaktadır. Bu sistem sadece sivil uçakları kapsadığından çoğu ülkenin askeri tescillenme için kendi sistemi bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Complete Civil Registers: 1 Belgium". *Air-Britain Archive*, *1*. 1980. s. 11. ISSN 0262-4923.
2. ↑  ICAO. "Annex 7". Annexes 1 to 18 (PDF) (İngilizce). Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü. s. 11. 27 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Kasım 2023.
3. ↑  "Civil aircraft registration country code prefix". *CIA* (İngilizce). 6 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2023.
4. ↑  Blake, Duncan; Henderson, Ian (2011). "Military Use of Civil-Registered Aircraft". *Annals of Air and Space Law*. **36** (1). s. 133–168.
Mürekkep balığının W-shaped pupilinde ışık kapandığında dilatasyon izlenebilmektedir.
**Pupil ışık refleksi** **(PLR)** ya da **fotopupiller** refleks, retina’ya düşen ışık miktarı arttığında yani bir göze ışık tutulduğunda her iki gözün pupilla’sında miyozis olması ile karakterizedir. Işık tutulan gözün pupilla’sının küçülmesine direkt ışık refleksi, diğer göz pupilla’sının küçülmesine ise indirekt (konsensüel) ışık refleksi denir. Pupilla’da küçülme olursa, refleks "pozitif", küçülme olmazsa refleks "negatif" olarak değerlendirilir. Daha fazla ışık yoğunluğu pupilin daralmasına neden olurken, daha düşük ışık yoğunluğu pupilin genişlemesine (midriyazis, genişleme; dolayısıyla daha fazla ışığın girmesine izin verir) neden olur. Böylece, gözbebeği ışık refleksi göze giren ışığın yoğunluğunu düzenler. Bir göze gelen ışık, her iki pupillanın da daralmasına neden olur.

Muayene
-------

Işık reaksiyonunda çok aydınlık olmayan bir odada, hasta karşıda sabit bir noktaya bakarken göze lateralden ışık yaklaştırılarak pupillanın küçülmesi (miyozis) kontrol edilir. Bu yolun aferenti optik sinir (II), eferenti ise okulomotor sinir (III) olduğundan her iki yolun da sağlam olması gerekir. Direkt ışık refleksi ışık tutulan, indirekt ışık refleksi de karşı gözdeki pupil küçülmesini ifade eder. Hastanın bir gözünde optik sinir lezyonu olursa bu gözde direkt ışık refleksi alınamaz, ancak indirekt olanı saptanır (Marcus Gunn pupili veya aferent pupil defekti).

Dış bağlantılar
---------------

* Pupil ışık refleksinin animasyonu 2 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Medical Subject Headings *Reflex,+Pupillary*
* Çeşitli sinir lezyonları için öğrenci reaksiyonlarındaki değişiklikleri gösteren bir öğrenci muayene simülatörü.

Kaynakça
--------

1. ↑  "SAĞLIK HİZMETLERİ MYO OPTİSYENLİK". 27 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2022.
2. ↑  *Neuroscience. 4th ed*. Sinauer Associates. 2008. ss. 290-1. ISBN 978-0-87893-697-7.
3. ↑  "Optik sinir" (PDF). 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
**Bazaleti Gölü** (Gürcüce: ბაზალეთის ტბა, bazaletis t'ba) Doğu Gürcistan'da ülkenin başkenti Tiflis'in 60 km kuzeybatısı ve Duşeti İlçesi'nin 5 km güneyi civarında bulunan bir göldür. Gölün yüzölçümü 1.22 km² ve maksimum derinliği 30 m'dir. Bazaleti Gölü'nün bir çıkışı olduğu biliniyor ancak henüz tespit edilemedi. Göl, balık yetiştiriciliği, sulama ve rekreasyon amaçlı kullanılmaktadır.

Tarihi
------

Yakındaki köy ve gölün çevresindeki tarihi semt Bazaleti olarak da bilinir. 1626'da iki rakip Gürcü lider arasındaki Bazaleti Muharebesi burada gerçekleşti. Gölün etrafındaki alan gelişen bir Orta Çağ kasabasına ev sahipliği yapıyor ve birçok efsaneyle bilinmektedir. Yerel efsaneye göre, gölün dibinde altın bir beşikte altın dudaklı bir çocuk yatar. Göl, annesinin gözyaşlarından oluşmuştur. Hikâye bir Gürcü şiirinde yeniden işlenmiştir. Yerel halk, göldeki suyun devridaim yaptığını iddia ediyor. Gölde boğulan ve daha sonra yakındaki bir köyde bir kuyuda bulunan bir boğa hakkında bir hikâye anlatırlar.

Şu anda bölge, modern bir turizm kompleksi tarafından hizmet verilen popüler bir rekreasyon alanıdır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
* Türkiye'deki göller

Kaynakça
--------

1. ↑  "The Bazaleti complex". 21 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2021.

Dış bağlantılar
---------------
Kuzeydoğu Çin Platosu
**Kuzeydoğu Çin Platosu** (Çince: 东北平原; pinyin: *Dōngběi Píngyuán*) veya **Songhua Ovası** ve **Mançurya Ovası**, Çin'in kuzeydoğusunda bulunan bir ovadır. Ova, Büyük ve Küçük Hingan ile Changbai Dağları dağları arasında uzanmakta ve güneyde Liaodong Körfezi kıyısında bitmektedir. Toplamda 350.000 km²'lik bir alanı kapsamakta olup 200 metreden daha alçak ve güneybatıya doğru 100 metreden daha az rakımı ile Çin'in en büyük ovasıdır ve Mançurya'nın büyük bir kısmını kapsamaktadır.

Kuzeydoğu Ovası, kuzeyde Songnen Ovası, güneyde Liaohe Ovası ve kuzeydoğuda Sanjiang Ovası'nı içerir. Songnen Ovası, Songhua ve Nen'den gelen alüvyonlu topraklardan oluşmuştur. Çangçun yakınlarındaki tepelik bölgelerde bulunan Liaohe Ovası, Songhua ve Liaohe havzalarının ayrılmasıyla oluşmuştur. Sungari, Amur ve Ussuri nehirlerinin birleştiği yerde bulunan Sanjiang Ovası, başlangıçta "Büyük Kuzey Vahşi Doğası" olarak bilinen bir bataklıktı ve ıslahtan sonra bir tarım alanı haline geldi. Sanjiang Ovası'nın orijinal sulak alanı büyük ölçüde küçülmüştür.

Kaynakça
--------

1. ↑  *China: a Country Study* 4 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Library of Congress Country Studies, 1987. 4 Eylül 2021 tarihinde erişilmiştir.
2. ↑  Great Soviet Encyclopedia, *Northeastern Plain*.
3. ↑  Encyclopedia Britannica. *Northeast Plain* 4 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. 4 Eylül 2021 tarihinde erişilmiştir.

Dış bağlantılar
---------------

* ISEE Newsletter, Vol.9, No. 4 24 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Major land-type categories of China 27 Mayıs 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Çaydam Havzası
**Çaydam Havzası** (Çince: 柴達木盆地; pinyin: *Cháidámù Péndì*; Moğolca: Цайдам, romanize: *Tsaydam*), Çin'in Çinghay eyaletinde bulunan bir kurak havzadır. Havza, Haixi Moğol ve Tibet Özerk İli'nde yer almakta olup yaklaşık 120.000 km²'lik bir alanı kaplamaktadır ve dörtte biri tuzlu göller ve kapalı havzalarla kaplı iken üçte birlik kısmı ise çöldür. Orografik olarak, Tibet Platosu'nun kuzeydoğu kesiminde nispeten alçak bir alandır.

Çaydam Havzası, birçok maden ve metal yataklarına ev sahipliği yapmaktadır. Yaklaşık on gölü içeren bir tuz yatağı olan Çarhan Havzası, 50 milyar metrik tonun üzerinde tuz içermektedir. Havza, aynı zamanda Çin'in en büyük petrol ve doğalgaz yataklarından birini barındırmaktadır. Ayrıca havza, yine asbest, boraks, alçıtaşı ve çeşitli metal rezervlerine sahiptir ve Çin'in en büyük lityum, magnezyum, potasyum ve sodyum rezervlerinden birine sahiptir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Meng Qingren Fang, Xiang (2008), "Cenozoic Tectonic Development of the Qaidam Basin in the Northeastern Tibetan Plateau", Burchfiel, B.C.; Wang, Erchie (Ed.), *Investigations into the Tectonics of the Tibetan Plateau*, Special Paper No. 444, Geological Society of America, ISBN 978-0-8137-2444-7, 10 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 7 Eylül 2021
2. ↑  "20: Qaidam Basin" (PDF), *Brochures*, Pekin: China National Petroleum Corporation, 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 7 Eylül 2021

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Çaydam Havzası*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* "Qaidam" 8 Aralık 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi in the *Columbia Encyclopedia*
* Qaidam Basin Photos from NASA
**Charassognathus** ("çentikli çene" anlamına gelir), Geç Permiyen'de yaşamış bazal sinodont cinsi. 2007 yılında Fraserburg, Güney Afrika yakınlarındaki bir bölgeden tanımlanan Charassognathus, en eski ve en bazal sinodontlardan biridir. Sadece Geç Permiyen Dönemi'ne tarihlenen holotipten bilinmektedir. Türü ve tek türü C. gracilis'tir. Teekloof Formasyonunun Tropidostoma Birleşim Bölgesinde bulunan holotip (SAM-PK-K 10369), ezilmiş bir kafatası, kısmi alt çene ve bir bacaktan oluşur.

*Charassognathus* dört ayaklı bir yırtıcıydı. Adını, büyük olasılıkla bir çiğneme kası olan adductor mandibulae externus'un ekleme noktası olan koronoid sürecindeki bir çentikten almıştır. *Charassognathus* küçük bir hayvandı, kafatası sadece 5 santimetre (2,0 in) uzunluğundadır. *Charassognathus'un* cesedi keşfedilmediği için tam uzunluğu bilinmiyor, ancak 50 santimetre (20 in) olduğu düşünülüyor.

Açıklama
--------

*Charassognathus'un* kafatasının toplam uzunluğunun yarısından biraz daha azını oluşturan bir burnu ve septomasillasında uzun bir yüz süreci vardır. Bu iki özelliğin dışında kafatası tipik bir cynodont'unkidir. Bunu septomaxilla ait tek bir şekil daha tipik therocephalians diğerinden daha cynodontlar bu iki grup arasında ortak bir atadan yakın olabileceğini göstermektedir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Memelilerin evrimi
* Sinodont

Kaynakça
--------

* Botha, Abdala & Smith (2007). "The oldest cynodont: new clues on the origin and diversification of the Cynodontia". *Zoological Journal of the Linnean Society*. **149**: 477-492. doi:10.1111/j.1096-3642.2007.00268.x.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q1704006
* Fossilworks: 140430
* GBIF: 6142070
* IRMNG: 1471598

 |
Matematikte **Stolarsky ortalaması**, logaritmik ortalamanın bir genelleştirmesidir. 1975 yılında Kenneth B. Stolarsky tarafından ortaya atılmıştır.

Tanım
-----

Stolarsky ortalaması şu şekilde tanımlanır: {\displaystyle x,y} pozitif gerçek sayılar olmak üzere,

{\displaystyle {\begin{aligned}S\_{p}(x,y)&=\lim \_{(\xi ,\eta )\to (x,y)}\left({\frac {\xi ^{p}-\eta ^{p}}{p(\xi -\eta )}}\right)^{1/(p-1)}\\[10pt]&={\begin{cases}x&x=y{\text{ ise,}}\\\left({\frac {x^{p}-y^{p}}{p(x-y)}}\right)^{1/(p-1)}&x\neq y{\text{ ise.}}\end{cases}}\end{aligned}}}

Tanımın elde edilmesi
---------------------

Ortalama değer teoremine göre, herhangi bir *(x, y)* aralığında bir fonksiyonun türevinin kesen doğrunun eğimine eşit olmasını sağlayan bir {\displaystyle \xi } değeri bulunur:

{\displaystyle \exists \xi \in (x,y):\ f'(\xi )={\frac {f(x)-f(y)}{x-y}}.}
Stolarsky ortalaması, {\displaystyle f(x)=x^{p}} durumunda {\displaystyle \xi }'nin alacağı değer olarak tanımlanabilir:

{\displaystyle \xi =f'^{-1}\left({\frac {f(x)-f(y)}{x-y}}\right).}

Özel durumlar
-------------

* {\displaystyle \lim \_{p\to -\infty }S\_{p}(x,y)} minimumdur.
* {\displaystyle S\_{-1}(x,y)} geometrik ortalamadır.
* {\displaystyle \lim \_{p\to 0}S\_{p}(x,y)} logaritmik ortalamadır.
* {\displaystyle S\_{\frac {1}{2}}(x,y)} {\displaystyle 1/2}. dereceden genelleştirilmiş ortalamadır.
* {\displaystyle S\_{2}(x,y)} aritmetik ortalamadır.
* {\displaystyle S\_{3}(x,y)=QM(x,y,GM(x,y))} karesel ortalama ve geometrik ortalama ile ilişkili bir niceliktir.
* {\displaystyle \lim \_{p\to \infty }S\_{p}(x,y)} maksimumdur.

Tanımın genelleştirilmesi
-------------------------

Stolarsky ortalaması, bölünmüş farklar için ortalama değer teoremi göz önüne alınarak {\displaystyle n}. türev için {\displaystyle n+1} değişkenli duruma genelleştirilebilir: {\displaystyle f(x)=x^{p}} olmak üzere,

{\displaystyle S\_{p}(x\_{0},\dots ,x\_{n})={f^{(n)}}^{-1}(n!\cdot f[x\_{0},\dots ,x\_{n}]).}

Ayrıca bakınız
--------------

* Logaritmik ortalama
* Aritmetik ortalama
* Geometrik ortalama
* Harmonik ortalama
* Genelleştirilmiş ortalama
* Karesel ortalama

Kaynaklar
---------

1. ↑  Stolarsky (1975). "Generalizations of the logarithmic mean". *Mathematics Magazine*. **48**: 87-92. doi:10.2307/2689825. ISSN 0025-570X.
***Korku Sokağı Birinci Kısım: 1994*** (özgün ad: ***Fear Street Part One: 1994)***, Kyle Killen, Graziadei ve Janiak'ın orijinal hikayesinden Phil Graziadei ve Janiak tarafından ortaklaşa yazılan, Leigh Janiak tarafından yönetilen 2021 Amerikan genç slasher filmidir. RL Stine'nin aynı adlı kitap serisine dayanan, *Fear Street* üçlemesinin ilk filmidir ve başrollerde Kiana Madeira, Olivia Scott Welch, Benjamin Flores Jr. Julia Rehwald, Fred Hechinger, Ashley Zukerman, Darrell Britt-Gibson yer almaktadır. ve Maya Hawke oynamaktadır.

Chernin Entertainment tarafından üretilen *Fear Street*'in bir film uyarlaması, 2015 yılında 20th Century Studios'ta geliştirilmeye başlandı ve Janiak, 2017'de Killen'in senaryosunu Graziadei ile yönetmesi ve yeniden yazması için işe alındı. Üçlemenin çekimleri Mart-Eylül 2019 arasında Gürcistan'da arka arkaya gerçekleştirildi ve film Haziran 2020'de vizyona girecekti, Ancak üçleme, COVID-19 salgını nedeniyle programdan çekildi. 21st Century Fox'un Disney tarafından satın alınmasının ardından Chernin Entertainment, 20th Century Studios ile dağıtım anlaşmasını sonlandırdı ve Ağustos 2020'de dağıtım haklarını Netflix'e verdi.

*Korku Sokağı Birinci Kısım: 1994*, 28 Haziran 2021'de Los Angeles State Historic Park'ta galası yapıldı ve 2 Temmuz 2021'de Netflix'te yayınlandı. Film, oyuncu kadrosunun performansını, korku unsurlarını ve kaynak malzemeye olan sadakatini öven eleştirmenlerden genel olarak olumlu eleştiriler aldı.

Devam Filmleri
--------------

Üçleme, sırasıyla 9 Temmuz 2021 ve 16 Temmuz 2021'de yayınlanan *İkinci Kısım: 1978* ve *Üçüncü Kısım: 1666* ile devam ediyor.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Will 2021 Be The Summer Of Fear? Netflix Eyes That Slot After Landing R.L. Stine 'Fear Street' Movie Trilogy From Disney & Chernin; Leigh Janiak Directed The Trio". *Deadline Hollywood*. 11 Ağustos 2020. 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020.
2. ↑  "First 'Fear Street' Trailer Reveals Netflix's Ambitious Horror Trilogy, Which Will Be Released This Summer". *Collider*. 19 Mayıs 2021. 19 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de *Korku Sokağı Birinci Kısım: 1994*
**Şenay Günay** (d. 1938, Hatay), Türkiye'nin ilk kadın jet pilotlarındandır.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde okurken, Hava Harp Okulu'na kız öğrenci alınmasına dair çıkan yasa sayesinde Hava Harp Okulu'na girdi. 1958 yılında Eskişehir Jet Eğitim Filosundaki eğitimlerini başarıyla tamamlayarak jet pilotu brövesini aldı. F-86 ve C-47'lerde uçan Şenay Günay Hava Kuvvetleri'nde 23 yıl görev yaptı ve Albay rütbesinde 1980 yılında emekli oldu. Leman Altınçekiç ile beraber Türkiye'nin "ilk kadın jet pilotları" ünvanına sahip oldu.

Resim tutkusu nedeniyle Ankara Kadın Ressamlar Derneği’nin yurt içi ve yurt dışında açtığı karma sergilere katıldı.

Ayrıca bakınız
--------------

Kadın havacılar listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Türk Havacılık Tarihine Yön Veren Kadınlar". 26 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "İlk Kadın Savaş Pilotu Emekli Albay Şenay Günay". 3 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "Şenay Günay". 3 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Tseğakronism'in bir sembolü olarak Taron Kartalı
**Tseğakronizm veya Tseghakronism** (Ermenice Ցեղակրոնություն Latin harfleri ile Tseğakronutyun  ) Ermeni halkının manevi, davranışsal ve kültürel kimliğinin yenilenmesine yönelik ulusal/etnik ve siyasi bir harekettir. Tsekharon ruhunu temsil eden (Ermeni) ırkı taşıma yani "ırk taşıyıcısı" anlamındadır. Tseghakronizm'in amacı, Ermeni halkını tarihi vatanlarının topraklarında tek bir Ermeni devleti içinde birleştirmektir. Ancak özellikle Türk ve Azeri bilim adamlarınca ırkçı bir ideolojik nitelik taşıdığından bahisle bu ideolojiye eleştiriler yöneltilmektedir. Bazı kaynaklar ırk dinini hakim kılmaya çalıştığından bahisle Nazizmin bir türü eleştirisi de yapmaktadır.

Taron kartalının vektör versiyonu
Hareket Garegin Njdeh tarafından kuruldu ve ortakları Hayk Asatryan ve Nerses Astvatsaturyan ile birlikte daha sonra Tseghakronizm'in bir devamı olan Taronizm ideolojisine rafine edildi (Տարօնականութիւն ) -

Kaynakça
--------

Notlar

1. ↑  Reformed spelling: Ցեղակրոնություն (Ts'eghakronut'yun)
2. ↑  Reformed spelling: Տարոնականություն

Daha Fazla Bilgi Için
---------------------

* Avo: Nzhdeh: hayatı ve faaliyeti (Նժդեհ. Կեանքն ու գործունէութիւնը). — Beyrut: Hamazgayin, 1968
* Mushegh Lalayan, "Garegin Nzhdeh'in Hayatı ve Eserleri", Erivan, 1997։
* Bir Barseghyan: Tseghakronism Hareketi (Ցեղակրոն շարժումը). -Boston, 1935.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Tseghakronism** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* 25 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Girdev Gölü**, Muğla’nın Leydikemer ilçesinde bulunan tek göl özelliğine sahip olan 4041 hektarlık bir alana sahiptir ve 30.12.2022 tarihinde koruma altına alınmıştır.

Dünya’daki en önemli kuş türleri bu gölde ve çevresinde bulunmaktadır. Bu yüzden Girdev Gölü biyoçeşitlilik açısından önemli bir göl olma özelliğine sahiptir. Tespit edilen bilgilere göre toplamda 128 çeşit kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. Bu türlerin haricinde yabancı kuşlara da kısa süreliğine ev sahipliği yapmaktadır. Aynı zamanda bu alanda kuşları seyredebilmek için çeşitli gözlem kuleleri bulunur.

Girdev Gölü’nün bulunduğu çevrede birçok astronomik gözlem yapılmaktadır çünkü buranın rakımı yüksektir. Bunlara ek olarak birçok bitki türü de bu bölge de bulunmaktadır. Çeşitli eğlence etkinleri de bu gölün çevresinde yapılabilmektedir. Olta balıkçılığı bu etkinlerden biridir ve en çok avlanan balık türü Sazan’dır. Piknik yapmak için çokça tercih edilen bir bölgedir. Aynı zamanda Girdev Gölü’nün çevresinde birçok antik taş bu bölgenin antik bir yer kategorisinde bulunmasına neden olmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  "Girdev Gölü & Kuş Gözlem Alanı". *mugla.ktb.gov.tr*. 6 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2023.
2. 1 2 3  Çağlar, Seyyah (31 Mart 2022). "Girdev Gölü ve Yaylası Nerede – Nasıl Gidilir - Kamp & Piknik - MUĞLA". *Seyyah Defteri*. 3 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2023.
3. ↑  Demir, İpek (26 Ekim 2022). "Girdev Yaylası Kamp Alanı - Ulaşım - İmkanlar - Özellikler". *Kamp Yerleri*. 6 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2023.
Dolors Vives Rodon
**Dolors Vives i Rodon**, diğer bir ismiyle **Lolita Vives**, (15 Ağustos 1909 - 12 Haziran 2007) öncü bir İspanyol havacıydı. Mayıs 1935'te Club Aereo de Barcelona'nın kurucu üyesi olarak, havacılık otoritelerinden 217 No'lu Lisansı alarak uçak kullanan ikinci Katalan kadın oldu. İspanya İç Savaşı sırasında Cumhuriyetçi silahlı kuvvetler için uçmuştur.

Biyografi
---------

15 Ağustos 1909'da Valls'te doğdu, 12 yaşındayken ailesiyle birlikte Barselona'ya taşındı. Eczacı olan bir babasıyla ileri görüşlü bir ailede büyümüş, kızların bağımsız hareket etmeyi öğrettiği Institut de Cultura i Biblioteca Popular de la Dona'ya (Kadınların Popüler Kütüphanesi Kültür Enstitüsü) katıldı.

Babası tarafından cesaretlendirilen Dolor Vives 1932'de Aero Club Popular de Barcelona'nın kurucu üyesi oldu. Kısa süre sonra uçmayı öğrendi ve 1935'te resmi lisansını aldı. 1936'da Aero Club'ın başkanı oldu. Aynı yıl kendisine motorsuz uçak kullanma lisansı verildi.

1936'da İspanya İç Savaşı'nın patlak vermesinden sonra Cumhuriyet Ordusuna katıldı ve burada genç gönüllüleri pilot olarak eğiterek Cumhuriyet Hava Kuvvetleri'nin temelini oluşturdu. Ayrıca Akdeniz kıyılarında bir dizi keşif görevi üstlendi. Savaşın sonunda birçok Cumhuriyetçi İspanya'yı terk ederken, Dolors Vives, piyano öğretmeni olduğu ve 12 çocuklu bir aileye baktığı Barselona'da kaldı.

Dolors Vives Rodon, 12 Haziran 2007'de 97 yaşında Barselona'da öldü.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Las alas de la República" (İspanyolca). Diagonal. 15 Eylül 2015. 6 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2017.
2. 1 2  "Dolors Vives Rodón" (Katalanca). Enciclopèdia.cat. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2017. [*ölü/kırık bağlantı*]
3. 1 2  "Aviadora de la República" (Katalanca). El País. 8 Haziran 2002. 2 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2017.
4. ↑  "Perfils d'or" (PDF) (Katalanca). Fundació Parc Aeron+autic de Catalunya. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2017.
**Nakalakevi yazıtı**, **Ortakent yazıtı** ve **Puçhuleti yazıtı** olarak da bilinir, tarihsel Eruşeti bölgesinde, eskiden bir kent olan Nakalakevi’deki Urartu yazıtıdır. Urartu kralı I. Argişti dönemine ait bu çiviyazısı yazıtta, kralın Torium (Tariun) ülkesine sefer yaptığı, yol üzerindeki Diaohi ülkesini yerle bir ettiği belirtilmiştir.

Nakalakevi (ნაქალაქევი), Gürcüce bir yer adıdır ve "eski şehir yeri" anlamına gelir. Bu yerleşmenin sonradan küçük bir yerleşmeye dönüştüğü Gürcü coğarafyacı Vahuşti’nin *Gürcistan Krallığı'nın Tasviri* („აღწერა სამეფოსა საქართველოსა" / *Ağtsera Sameposa Sakartvelosa*) eserinde Nakalakevi'den "Eskiden bir kent, şimdi bir kasaba olan Nakalakevi, Samğereti'nin batısındadır" diye söz etmiş olmasından da anlaşılmaktadır. Nakalakevi’nin (Büyük Nakala) adı 1959 yılında Ortakent olarak değiştirildi. Bundan dolayı Nakalakevi yazıtına "Ortakent yazıtı" da denmiştir. Öte yandan bugün ortadan kalkmış olan Puçhuleti köyünde bulunduğu için Puçhuleti yazıtı olarak da bilinen yazıt, bu eski yerleşmenin 550 metre uzağında, Kasreti Deresi'nin sağ kıyısında dik bir kayada yer alır. Yer seviyesinden 6-7 metre yükseklikteki yazıt, 159 x 60 cm civarında bir alanı kaplamaktadır.

Karlı Menua’dan sonra Urartu tahtına çıkan oğlu I. Argişti (MÖ 785 - 763), babasının politikasını takip edip kuzeye seferler düzenlediği Nakalakevi yazıtından da anlaşılmaktadır. Kuzeye yaptığı bir sefer sırasında Tariu ülkesini ele geçirdiği, erken dönem Proto-Kartveli krallığı kabul edilen Diaohi (Diauehi) haraca bağladığı bu yazıttan anlaşılmaktadır.

Nakalakevi yazıtı metni:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Tanrı Haldi kendi silahlarıyla sefere çıktı. Düşman ülkesi olan Tariu ülkesini ele geçirdi -ve-... ele geçirdi. Argişti önünde yere çaldı. Tanrı Haldi güçlü - dür-. ...Minuaoğlu Argişti sefere çıktı. Tanrı Haldi önden gitti. Argişti der ki: Tariu ülkesini ele geçirdim. ... Huşa ülkesine kadar -ve- Bia ülkesine kadar ilerledim. Aşqalaşi ülkesine gittim. Tanrı Haldi’nin buyruğuyla Argişti der ki: Diauehi ülkesinin kralı önümde göründü ve -haraç- verdi (?). Ahuria şehrini... dışarıya attım. ... Qu[ ]uni şehrini ... Orada 72.080 besili büyük baş hayvan, 7.000 ... 11... Kimilerini öldürdüm, kimilerini -de- canlı götürdüm. 6 kale yerle bir ettim. 50 şehir yaktım. Minuaoğlu Argişti, güçlü kral, Bianili ülkesinin kralı, Tuşpa şehrinin hükümdarıdır. Her kim bu yazıtı tahrip ederse tanrı Haldi -ve- tanrı Quera -onu- güneş ışığından yoksun etsinler.... | „ |
|  |

Kaynakça
--------

1. 1 2  *2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 21 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
2. ↑  "ნაქალაქარი, ნაქალაქევი" - *A Comprehensive Georgian-English Dictionary*, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5
3. ↑  "ნაქალაქევი" - *Kartlis Tshovreba Arkeoloji ve Yer Adları Sözlüğü*
4. ↑  "*Köylerimiz*, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 626". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2021.
5. 1 2  "Veli Ünsal, "Urartu Krallığı'nın Kuzeybatı Seferleri"". 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2019.
Kara Kalesi
**Kara Kalesi** Mersin ili Erdemli ilçesi Kızkalesi (antik Korikos) beldesinde yer alan bir kaledir. Bu beldede ada üzerinde yer alan bir kale de olduğu için (Kızkalesi) iki kalenin adlarının karışmaması için karada yer alan kaleye Kara Kalesi denmektedir. 36°27′46″K 34°09′03″D﻿ / ﻿36.46278°K 34.15083°D﻿ / 36.46278; 34.15083 koordinatlarında yer alan kale Mersin’i batıya bağlayan D 400  karayolu üzerinde, Erdemli’ye 22 ve Mersin’e 59 km. uzaklıktadır.

Tarihi
------

Kale İlk çağda yapılmışsa da Birinci Haçlı seferi sonrasında 1099 yılında Bizans İmparatoru I. Aleksios tarafından yeniden yaptırılmıştır. Daha sonra Klikya Ermeni Krallığı döneminde yeniden revizyona tabi tutulmuştır. Kale 1191 yılında Üçüncü Haçlı seferinden dönen Fransa kralı Filip Ougust tarafından ziyaret edilmiştir. Kale ayrıca Osmanlı tarihinde de II. Bayezid ile savaşan ve ülkeden kaçmak zorunda kalan Cem Sultan’ın ülkeyi terk etmeden önce kendisini almaya gelecek olan filoyu beklerken sığındığı son yer olarak da bilinir.

Kale
----

Kale son önemli revizyonu Klikya Ermeni döneminde geçirdiği halde, kullanılan malzeme Ermeni yapımı binalarda görülenden farklıdır. Çünkü kullanılan inşaat malzemesi genellikle Bizans döneminden kalan devşirme malzemedir. Kale çevresinde iki sıra sur vardır. Dış sur içerdekinden daha sonra yapılmıştır. Kale içinde üç kilise bir mezarlık ve sarnıçlar vardır. Savaş sırasında veya korsan saldırılarında denizdeki kale ile Kara kalesi arasında zincir çekilmekte ve bu suretle düşman gemilerinin limana girmesinin önüne geçilmekteydi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Turkey from the inside sayfası". 20 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2021.
2. ↑  "Lonely planet sayfası". 20 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2021.
3. ↑  "UNESCO Dünya mirası sayfası". 31 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2021.
Nicola Scaife, 2014
**Nicola Scaife** (d. 1984 veya 1985), Avustralyalı sıcak hava baloncusu. 2014 ve 2016'da FAI Dünya Sıcak Hava Balonu Yarışması'nı kazanmıştır.

Scaife, Yeni Güney Galler'in Albury kentinde doğup büyümüştür. Gençken Avustralya'yı maraton kanosunda temsil etmişir. Ancak sakatlığı onu bu spordan emekli olmaya zorlamıştır. Annesiyle birlikte sıcak hava balonuna bindiğinde bu spora ilgi duymaya başladı. Bir sıcak hava balonu şirketinde yöneticilik ve destek görevlerinde bulunduktan sonra 2006'da uçmaya başladı. 2007'de ise pilotluk sertifikasını aldı ve ticari pilotluğa başladı.

İlk balon yarışına 2013'te Yeni Güney Galler'in Canonwindra kentinde katıldı. 2014'te Leszno'da ilk kez düzenlenen Dünya şampiyonasını kazandı. Bu, onun henüz dördüncü yarışıydı. 2016'da ikincisi düzenlenen şampiyonada bu unvanını korudu. 2018'de ise üçüncü gelmeyi başardı.

Scaife ve kocası Yeni Güney Galler'in Hunter Valley bölgesinde bir sıcak hava balonu şirketi işletmektedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "NSW mother wins ballooning world championship". *ABC News* (İngilizce). 18 Eylül 2014. 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2016. The 29-year-old
2. ↑  "Hot Air Balloonist Nicola Scaife defends FAI World Title - ASAC Website". *ASAC Website* (İngilizce). 11 Temmuz 2016. 26 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2016.
3. ↑  "On top of the world: Australian Nicola Scaife wins World Women's Hot Air Balloon title". *TheAustralian.com.au*. 19 Eylül 2014. Erişim tarihi: 26 Aralık 2016.
**Keirin** (Japonca: 競輪; "yarış döngüsü"), pist bisikletçilerinin motorlu veya motorsuz bir pacer arkasında hız kontrollü bir startın ardından zafer için koştukları bir motor tempolu bisiklet yarışı şeklidir. İlk olarak 1948 civarında Japonya'da kumar amacıyla geliştirildi ve 2000 Yaz Olimpiyatları'nda resmi bir etkinlik haline geldi.

Biniciler, frensiz sabit vitesli bisikletler kullanır. Yarışlar, 250 m'lik bir parkurda 6 tur, 333 m'lik bir parkurda 4 tur veya 400 m'lik bir parkurda 4 tur olmak üzere genellikle 1,5 km uzunluğundadır. Genellikle bir motosiklet olan ancak bir derni, elektrikli bisiklet veya tandem bisiklet de olabilen hızlandırıcı arkasındaki sprint binicileri için başlangıç pozisyonlarını belirlemek için kura çekilir. Biniciler 250 m'lik bir parkurda 3 tur boyunca hızlandırıcının arkasında kalmalıdır. Hızlandırıcı 30 km/s'de başlar ve son devresiyle kademeli olarak 50 km/s'ye yükselir. Hızlandırıcı yarış bitiminden 750 m önce pistten ayrılır (250 m'lik bir parkurda 3 tur). Kazananın bitiş hızı 70 km/s'yi geçebilir.

Müsabaka keirin yarışları, bir final ile birkaç turda gerçekleştirilir. Bazı elenen bisikletçiler repesajlarda tekrar deneyebilir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Cycling Track Equipment and History". 26 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2021.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Keirin*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Resmî site (Japonca)
* The Keirin 15 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Keirin News 6 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NDL: 00565371

 |
**Nilofar Bayat,** Afganistan Tekerlekli Sandalye Basketbol Milli Takımı'nın kaptanı ve engelli kadınların haklarının savunucusudur.Taliban'ın iktidara gelmesiyle eşiyle birlikte İspanya'ya sığınmıştır. 2021 yılında BBC'nin yayınladığı 100 Kadın'dan biri olmuştur.

Yaşamı
------

Bayat henüz 2 yaşındayken Taliban rejiminden bir roketin Kabil'deki evine isabet etmesi üzerine şarapnel parçaları omuriliğine zarar verdi ve erkek kardeşi öldürüldü. Bu durum ailesini ve yaşam biçimini tamamen değiştirdi. Nilofar Bayat, tekerlekli sandalye basketbolundaki ilk maçını Kabil'in ortasındaki açık bir sahada, etrafa hakaretler yağdıran ve ona isim takan erkeklerin çoğunlukta olduğu bir ortamda oynadı. Ama o vazgeçmedi ve yine de oynamaya devam etti. Afganistan'ın kadın milli tekerlekli sandalye basketbol takımı uluslararası yarışmalara **Bali Kupası'yla** başladı. Bu onların altın madalyayı evlerine götürmelerine engel olmadı.12 kişilik ekip **Asya Para Oyunları'na** katıldı. Son yıllarda Bayat, Afganistan'da bir şeylerin değişmekte olduğundan umutluydu. Kadınlar için eğitim ve çalışma özgürlüğüne sahip olan bir neslin parçasıydı. O ve bir mayın tarafından yaralanan kocası, başkent Kabil'de kalmak ve ülkeyi geliştirmeye devam etmek istemişti ama hayalleri kısa sürdü. 20 Ağustos 2021'de İspanyol hükümeti ve İspanya Basketbol Federasyonu sayesinde, İspanyol silahlı kuvvetlerine ait bir uçakla yüz kişiyle birlikte İspanya'ya uçtular.İspanya'nın kuzeyindeki Bilbao şehrinde bir tekerlekli sandalye basketbol takımında oynaması teklif almıştır. Kendisi gibi tekerlekli sandalye oyuncusu olan eşi Ramish de Uluslararası Kızılhaç Komitesi için çalışmaktadır. Afganistan'dan kaçan mültecilerin sesini duyurmuştur ve Afgan kadınlar için bir dernek kurmuştur.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "BBC'nin 2021 yılı 100 Kadın listesi yayımlandı: Bu yılki listede Sevda Altunoluk ve Elif Şafak da var". *BBC News Türkçe*. 18 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2023.
2. ↑  Glinski, Stefanie (12 Mart 2019). "Fighting a 'double curse': Afghan hopefuls for Paralympic gold". *The Guardian* (İngilizce). ISSN 0261-3077. 30 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2023.
3. ↑  "Afghan basketball star Nilofar Bayat tells her story of escape". *The Globe and Mail* (İngilizce). 23 Ağustos 2021. 6 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2023.
4. ↑  West, Vincent (15 Şubat 2022). "Afghan basketball star finds hope in Spain after fleeing Taliban". *Reuters* (İngilizce). 1 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2023.