1944 yılında Avni Dilligil’in fuarda temsiller vermek için turneye geldiği İzmir’de, Belediye Başkanlığına öneride bulunmasıyla Şehir Tiyatrosu’nun ilk adımı atılmıştır. Dönemin İzmir Belediye Başkanı Reşat Leblebicioğlu’nun çabalarıyla 1945’de Belediye Meclisi’nden çıkan kararla resmi olarak kurulmuş ve 1946 yılında Avni Dilligil yönetmenliğinde August Strindberg’in *Suçlu mu?* oyunu ile 28 Şubat 1946’da Kültürpark Sergi Sarayı’nda perdelerini açmıştır.

İlk Dönem
---------

Kuruluş kadrosunda; Avni Dilligil yönetici ve rejisör, Nezahat Dilligil, Zihni Rona, Aliye Dilligil (Rona), Rana Dilligil, Turhan Dilligil, Ragıp Haykır (Başeli), Muazzez Arçay, Feridun Çölgeçen, Salih Tozan, Renan Fosforoğlu, Şevki Artun, Nermin Çakar, M. Ali Pekünlü, Kemal Dirim sanatçı, Burhan Sunay ve Hasan Muthaf aday sanatçı (namzet), Kadri Atamal dekoratör, Sabahat Gürkan suflör, Cahit Gürkan aksesuar memuru ve Hamdi Öznehir makinist olarak görev almıştır.

Zaman içinde bu kadroya katılan ve ayrılan pek çok oyuncu olmuştur. Muharrem Gürses, Mualla Fırat (Fosforoğlu, Kavur), Belkıs Fırat (Dilligil), Ziya Bakşan, Vâlâ Önengüt, Mücap Ofluoğlu, Cemal Engindeniz, Nevzat Engindeniz, Hayri Esen, Kenan Varlıklı, Nedret Güvenç, Sabahat Akkaya, Fikri Çöze, Oğuz Bora, Nevzat (Kaptan) Bilsel, Aliye Çoban, Mehmet Eruzman, Nail Gökbayrak, Selahattin İçsel, Mehmet Ali Özgen, Reşit Çıldam, Fikri Çöze, Osman Çelenk, Güneri Kocatepe, Muzaffer Demir, Mustafa Moralı, Adnan Altıneş, Rukiye Eryurt, Samiye Çalbay, Ali Babür, Nermin Çakar, Nevzat Erken, Dinçer Sümer, Reşat Çalıkuşu, Kemal Dinçer, Sevim Eğilmez, Hülya (soyadı yazılmamış), Turgut Boralı, Musa Onayberi, Şefik Doğualp, (Ferdi) Merter Fosforoğlu, Galip Göksel, Hamdi Öznehir, Kadri Erdinç 1946-1950 yılları arasında İzmir Şehir Tiyatrosu’nda sahneye çıkmış sanatçılardır.

İzmir Şehir Tiyatrosu, kapatılacağı 1950 yılına kadar birçok oyun sahnelemiş ve her sezon çocuk tiyatrosu oyunlarıyla seyircisi ile buluşmuştur. Yaz aylarında Fuar Temsilleri vermiş ayrıca pek çok şehre ve İzmir’in ilçelerine turneler düzenlemiştir. Sahnelenen oyunlardan bazıları, Musahipzade Celal’den *Aynaroz Kadısı* ve *Fermanlı Deli Hazretleri*, İbnürrefik Ahmet Nuri’den *Ceza Kanunu* ve *Hisse-i Şayia*, Reşat Nuri Güntekin’den *Ağlayan Kız*, Ahmet Kutsi Tecer’den *Köşebaşı*, Cevat Fehmi Başkut’dan *Küçük Şehir* ve *Paydos*, Necati Cumalı’dan *Boş Beşik*, Sophokles’ten *Elektra*, Euripides’ten *Alkestis* ve *Herakles*, Plautus’tan *İkizler*, Terentius’tan *Hadım* ve *Formio*, Shakespeare’den *Hamlet*, *Macbeth* ve *Hırçın Kız*, Moliere’den *Küskün Âşıklar, Kocalar Mektebi*, *Hastalık Hastası* ve *Amphitryon*, Marivaux’dan *Gönül ve Kısmet Oyunu*, Carlo Goldoni’den *Yalancı*, Eugene O'Neill’dan *Karaağaçlar Altında*’dır.

İzmir Şehir Tiyatrosu, otuz dört sayı çıkan Tiyatro isimli aylık kültür-sanat dergisini Ocak 1947 ile Nisan 1950 tarihleri arasında ve tek sayı çıkan Sahne dergisini Ağustos 1950 tarihinde yayımlamıştır. 28 Kasım 1947’de Tiyatro ve Kültür Sevenler Derneği kurulmuş, o dönem tiyatronun tatil günü olan Pazartesi günleri (daha sonra tatil günleri ve toplantılar Perşembe gününe alınmıştır) buluşmalarda, şehirdeki sanat üretimi ve sorunları üzerine fikir alışverişinde bulunulmuş, söyleşiler ve yardım geceleri gerçekleştirilmiştir.

Şehir Tiyatrosu, 19 Aralık 1948 tarihinde çıkan yangınla Kültürpark’taki sahnesinin kullanılamaz hale gelmesi ile bugün Devlet Tiyatrosu Konak Sahnesi olarak kullanılan, o zamanki Halkevi Sahnesi’nde oyunlarını sürdürmüştür.

İzmir Şehir Tiyatrosu, uzun süre ekipteki iç çekişmelerle yıpranmış, söz verildiği halde kendisine ait bir sahneye kavuşamamış ve belediye yönetiminin Demokrat Parti’ye geçmesiyle 10 Ekim 1950 tarihinde alınan bir kararla kapatılmıştır.

Yeniden Kurulma Çabaları
------------------------

Serüven, 39 yıllık bir aradan sonra, Prof. Dr. Özdemir Nutku’nun kişisel ısrar ve çabaları ile 1989 yılında tekrar İzmir Şehir Tiyatroları ismi ile sürdürülmeye çalışılmıştır. Dönemin Belediye Başkanı Yüksel Çakmur, Prof. Dr. Özdemir Nutku ile beraber bir basın toplantısı gerçekleştirmiş ve bina sorunu çözülerek yerleşik bir tiyatronun kurulacağını açıklamıştır. Tiyatronun açılışı için Turgut Özakman’ın Resimli Osmanlı Tarihi oyunu seçilmiş fakat sahne sorunu çözülemediği için provalarına başlanmasına rağmen prömiyeri yapılamamıştır. Bina sorunu çözülene kadar Şehir Tiyatrosu, gezici tiyatro olarak düşünülen bir kamyonun dizayn edilmesi fikrinden yola çıkan "Kamyon Tiyatro" ilk gösterimini 23 Nisan 1991 tarihinde Ülkü Ayvaz’ın Yaşasın Gökkuşağı oyunu ile gerçekleştirmiştir.

Tiyatro kadrosunu; oyuncular; Hakan Yavaş, Tunç Denizer, Selçuk Uluergüven, Cengiz Küçükayvaz, Can Kahraman, Ozan Akhan, Sadık Yağcı, Engin Özsayın, Vahide Perçin, Yılmaz Tüzün, Esin Umulu, Somer Kavran, Ersin Umulu, Nazan Kırılmış (Kesal), Ayşın Tamer, Funda Şirinkal, Hülya Dilek Kural, tasarımcılar; Duygu Ebru Öngen (Corsini), Selda Kulluk (Yerdelen) oluşturmuştur.

Kültürpark’taki Mehtap Bahçesi’nin üstü kapatılıp Şehir Tiyatroları’nın gösterilerine elverişli hale getirileceği sözü yerine getirilemeden, 1991 yılında Prof. Dr. Özdemir Nutku’nun görevine son verilmiş ve İzmir’in bir şehir tiyatrosunun olması hedefi bir kez daha sekteye uğramıştır.

Yeniden Kuruluş
---------------

İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları İsmet İnönü Sahnesi02 Ekim 2022, İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer ve Yücel Erten 2022-2023 tiyatro sezonu ve İsmet İnönü Sahnesi Açılışıİzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in girişimiyle ve 2019 yılında Orhan Alkaya, Zeynep Altıok, Eren Aysan, Cezmi Baskın, Yücel Erten, Prof. Dr. Hülya Nutku, Bilgehan Oğuz ve Levent Üzümcü’den oluşan bir Danışma Kurulu’nun oluşturulmasıyla Şehir Tiyatroları yeniden yolculuğuna başlamıştır. Temmuz 2020’de Danışma Kurulu’nun hazırladığı "İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Yönetmeliği" Belediye Başkanlığı’na iletilmiş, 10 Ağustos 2020’de Belediye Meclisi tarafından onaylanmış ve yürürlüğe girmiştir. 27 Mart 2021 Dünya Tiyatro Günü’nde tanıtımı yapılmış ve kamuoyuna duyurulmuştur. İzmir Büyükşehir Belediye Şehir Tiyatroları Yücel Erten’in Kurucu Genel Sanat Yönetmenliği’nde 1 Ekim 2021 tarihinde bir kez daha perdelerini açmış ve kentin 70 yıllık hayali gerçek olmuştur.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları İsmet İnönü Sahnesi11 Eylül 2021 İzBBŞT Ekip Fotoğrafı (Fuar Açık hava Tiyatrosu) ilk oyunu *Azizname*’nin prömiyerini 1 Ekim 2021’de İzmir Devlet Opera ve Balesi Elhamra Sahnesi’nde yapmıştır.

İlk sezonda Kültürpark’taki İzmir Sanat’ın sahnesini de kullanmıştır ve 2022-2023 sezonunda çocuk oyunlarını bu sahnede oynamaktadır.
İkinci sezonundan itibaren oyunlarını Kültürpark’taki İsmet İnönü Sahnesi’nde oynamaktadır.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları kadrosu
-----------------------------------------------------

### Kurucu Genel Sanat Yönetmeni

* Yücel Erten09 Eylül 2021 Yücel Erten, Azizname Provaları, El Hamra Sahnesi

### Sahne Direktörü

* Ufuk Aşar
* Ceren Demirel

### Sanat Teknik Direktörü

* Özlem Karabay

### Sanat İletişim Direktörü

* Hülya Nutku
* Eren Aysan
* Ege Kızık

### İzBBŞT Tiyatro Şube Müdürü

* Özkan Ataklı

### Oyuncular

Başak Akbay, Ferahi Aksavaş, Yiğit Aksütlü, Hatice Altan, Dine Altıok, Ayhan Anıl, Mehmet Onur Atbaş, Numan Aydın, Bahadır Buyruk, Melis Caba, Sonya Dicle Çetin, Efe Çetinel, Ozan Çolak, Ceren Demirel, Elçin Erdem, Ercan Erdil, Sonay Eren, Yasin Erol, Cengiz Eşiyok, Pınar Güntürkün, Deniz Gürzumar, Okan Kam, Devim Karakoyun, Müge Kızılbağlı, Dalya Kilimci, Özgür Molla, Buket Özkat, Nazlı Benan Özkaya, Işıl Keskin Peynirci, Murat Sönmez, Şirin Saraçoğlu, Selen Şeşen, Burak Talı, Efe Ünal, Candaş Yılancı, Mustafa Can Yılmaz, Ahmet Ayaz Yılmaz

### Sahne Amirleri

* Çetin Ok
* İ. Alp Okur

### Sahne Uzmanı

* Erçin Sıcakkan

### Sahne Tasarımcısı

* Anıl Işık

### Giysi Tasarımcısı

* Deniz Bilgili

### Başrealizatör

* Barış Direnç Altınay

### Teknik Sorumlu

* Hayri Kurt

### Başışık Uzmanı

* Kaan Burmaoğlu

### Sahne Makinistleri

* Hakan Dağlı
* Batuhan Ersökmen
* Serdar Güler
* Erdal Karakaş
* İsa Soyalp
* Osman Şen

### Sahne Aksesuarcıları

* Gündoğdu Gültemür
* İbrahim Olam
* Eylem Özdemir
* Evren Til

### Sahne Işıkçıları

* Tuğrul Kaya
* Semih Pamukçu
* Can Tangal
* Rasim Uğurcan Uslu

### Kondüvit / Efektörler

* Mahmut Can Görür
* Kıvanç Sarıkuş

### Sahne Terzileri

* Türkan Ezgi Ercan
* Saadet Gökdemir

### Makyajcı

* Olcay Kankotan

### Dramaturglar

* Ege Kızık
* Halil Ünsal

### Basın-Yayın ve Halkla İlişkiler Uzmanları

* Utkucan Akkaş
* Mert Ersel Şahin

### Görsel İletişim Tasarımcısı

* Mahir Akkoyun

### Fotoğraf - Video Uzmanları

* Serhan Çiner
* Aslıhan Güçlü

### Sosyal Medya Uzmanı

* Helin Kat

### Kitaplık ve Arşiv

* Suphi Öztaş

2021-2022 Sezonu Oyunları
-------------------------

* Azizname 01 Ekim 2021 Azizname prömiyer gecesi ve İZBBŞT’nin açılış gecesi

Yazan: Aziz Nesin
Uyarlayan ve Yöneten: Yücel Erten
Müzik: Turgay Erdener
Dans Düzeni: Salima Sökmen
Müzik Direktörü: Çiğdem Erken

* Bir Felaket Kutlaması, Tavşan Tavşanoğlu

Yazan: Coline Serreau
Çevirmen Çetin İpekkaya
Yöneten: Yücel Erten

* Mor Şalvar

Yazan: Ferhat Lüleci
Yönetmen: Ufuk Aşar

* Robinson Dans Öğreniyor

Yazan: Hansjörg Schneider
Çeviren: Namık Ünlü - Cemal Ünlü
Yöneten: Hatice Altan

2022-2023 Sezonu Oyunları
-------------------------

10 Kasım 2022 Benim Naçiz Vücudum Prömiyer Gecesi, İsmet İnönü Sahnesi
* Benim Naçiz Vücudum, Gazi Paşa’ya Suikast

Yazan ve Yöneten: Yücel Erten
Besteci - Müzik Direktörü: Cem İdiz

* Bahar Noktası

Yazan: William Shakespeare
Türkçe Söyleyen: Can Yücel
Dramaturgi - Reji: Yücel Erten

* 3 Nalla 1 At

Yazan: Stefan Tsanev
Türkçesi: Hüseyin Mevsim
Yöneten: Hatice Altan

Kaynakça
--------

1. ↑  "Azizname". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
2. ↑  "Bir Felaket Kutlaması, Tavşan Tavşanoğlu". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
3. ↑  "Mor Şalvar". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
4. ↑  "Robinson Dans Öğreniyor". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
5. ↑  "Benim Naçiz Vücudum, Gazi Paşa'ya Suikast". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
6. ↑  "Bahar Noktası". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
7. ↑  "3 Nalla 1 At". 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |