***Driv3r*** (**DRIV3R** olarak stilize edilmiş, **Driver 3** olarak da bilinir)***,*** Driver serisinin Reflections Interactive tarafından geliştirilen ve Atari tarafından 2004 yılında piyasaya çıkarılan üçüncü oyunudur. Oyun; Nice, Miami ve İstanbul'da geçmektedir.

Hikâye
------

### Giriş

İstanbul, Türkiye. Açılış sahnesinde FBI ajanı John Tanner (Michael Madsen) ve Tobias Jones'un (Ving Rhames), kaçakçı Charles Jericho (Mickey Rourke) ve ekibini yakalamak için hazırlık yaptığı görülür. Jericho ekibi ile gelmiştir ve sawn-off tüfeğini doldurmaktadır. Tanner ve Jones liderliğindeki Türk Polisi, yola barikat kurup çatışmak için hazırlanır. Jones polislerle beraberken Jericho'yu takip eden Tanner, Jericho'nun peşinden sokağa girerken arabanın kapısını tekme ile kapatır ve sahne aniden kesilir.

Videonun devamında doktorların komaya giren Jericho ve Tanner'i sedyeyle taşıdıkları belirir. Doktorlar Tanner'i hayata döndürmeye çalışır ama Tanner'in bağlı olduğu cihazın ekranında kalp atışı olmadığı görülür.

### Miami, Florida

6 ay önce Tanner ve Jones; Miami, Florida eyaletinin güney sahilinde bulunan suç halkasının içine gizlice sızarak çalıntı araç konusunda uzmanlaşmıştır. Calita (Michelle Rodriguez) adında acımasız bir kadın bu suç halkasının içindedir ve ekipte silah uzmanı Lomaz ve Bad Hand bulunmaktadır.

Tanner, ilk olarak bu çeteye gizlice sızmak için Calita'nın adamlarından biri olan Baccus'un güney sahilindeki evine polis ekipleriyle baskın yapar. Sonra eve girmek için yan girişteki iki adamı öldürür. O sırada Baccus aracına binince kazayla biten bir kovalamaca başlar. Baccus kaza yapınca koşarak kaçmaya çalışır ancak Tanner ateş ederek Baccus'u yaralar. Daha kaçamayan Baccus, Tanner'a güney sahilindeki bir otelde istenen bir araba olduğunu söyler. Tanner, Baccus'a doğru yürümeye başladığında Baccus'un cebinden bir şey çıkardığını görünce silah çıkardığını düşünüp onu vurur. Ancak Baccus, o sırada Tanner'a oteldeki aracın anahtarını vermeye çalışmıştır. Sonraki akşam Tanner, Jones'a aracın olduğu yere gidip aracı alacağını söyler. Jones, Tanner'a Calita'nın çok tehlikeli olduğunu ve dikkatli olmasını söyler. Calita'nın bir süre önce patlayıcılarla kendi ekibini öldürdüğünü söyler.

Tanner temkinlice ekibe dahil olur ve Calita için iş yapmaya başlar. Yerel suç lordu The Gator, Calita'yı bir anlaşmada kızdırır ve aralarındaki gerginlik yavaş yavaş yükselir. Calita, Tanner'a görev vererek The Gator'ın yatına C4 yerleştirmesini ister. Calita, bu olaydan bir süre sonra Tanner'ı Gator'dan arabaları teslim alması için gönderir. Tanner Gator'e parayı verir, ama Gator'un ofisinden ayrılırken pusuya düşürülür ve Dodge Island'dan kaçmak zorunda kalır.

Tanner kaçar ve sonra Calita, Gator'u arar ve Gator'a ölü bir adam olduğunu söyler. Tanner ve Lomaz Gator'un peşine düşer, Gator kaçmaya çalışır ama Tanner Gator'u bulur ve vurur. Gator'un cesedi deniz düşer. Tanner daha sonra Calita'nın gerçekten ekibine dahil olur.

### Nice, Fransa

Tanner, burada da çete için işler yapmaya devam eder. Çete, Fransa'da birkaç araç daha çalarak nakledecekleri araçları tamamlar. Tanner'in polis olduğundan şüphelenen çete, Tanner'a bir tane polisi (Dubois) öldürmesi için silah verir. Tanner silahı ateşler ancak şarjör boştur. Çete, Tanner'a o adamı ertesi gün öldürmesini söyleyip yeni bir şarjör verirler. Ancak şarjörde verici vardır. Bu yüzden Tanner'ın polis olduğunu anlarlar. Sonra Vauban, Tanner'dan Dubois'le beraber bir yerden bir laptopu almasını ister. Laptopa bakınca arabaların İstanbul'a nakledileceği anlaşılır. Ancak, çete Tanner'a tuzak kurmuştur. Tanner'in silahı ile Dubois'i öldürürler. Tanner o sırada karmaşadan yararlanıp kendini başka bir odaya kapatır. Bir şekilde kaçan Tanner, Vauban ile buluşur.

### İstanbul

Tanner ve Miami'deki ekip İstanbul'daki araçların nereye nakledileceğini öğrenmeye ve Calita ile Jericho'yu yakalamaya çalışır. Tanner Calita'yı yakalayınca Calita ekibe arabaların nakledildiğini ama Jericho'nun parayı almadan İstanbul'dan gitmeyeceğini söyler. Oyunun son görevinde Tanner, Jericho'nun işini bitirir. Tutuklanması için Jericho'yu öldürmeyen Tanner, Jericho'nun yanından uzaklaşırken Jericho tarafından vurulur. Fakat ikisi de hayatta kalır.

Oynanış
-------

Driv3r oynayış olarak Grand Theft Auto serisine benzese de bu iki oyun arasında bazı farklılıklar vardır. Öncelikle, Driv3r'daki silah mekaniği doğrudan nişan almaya izin vermez. Karakter silahını çıkarınca ekranın ortasına beyaz bir işaret çıkar. Mermilerin düşmanlara isabet etmesi için farenin düşmanlara doğru çevrilmesi ve ekranın ortasındaki beyaz işaretin renginin kırmızı olması gerekir. Karakter bıçak veya sopa kullanamaz, düşmanlarla dövüşemez. Bu oyunda; el bombası, molotof ve roket atar gibi silahlar yoktur. GTA'dan farklı olarak görevleri almak için görev yerlerine gidilmesi gerekmez, görevler otomatik olarak devam eder. Bu nedenle kariyerde serbest gezinti söz konusu değildir. Serbest gezinti yapabilmek için ana menüden "Take a Ride" modunun açılması gerekir. Oyunda para yoktur, hiçbir şey satın alınamaz. Oyunda, Take a Ride modunda yapılması gereken birkaç görev vardır. Her şehirde öldürülmesi gereken onar tane Timmy Vermicelli (GTA Vice City'deki Tommy Vercetti'ye gönderme) vardır. Her şehirde 10 Timmy Vermicelli öldürüldüğünde yeni hilelerin kilidi açılır. Ayrıca, her şehirde bulunması gereken gizli araçlar vardır.

Oyunun geliştirilme aşamasına 2001 yılında 125 kişilik bir ekip ile başlandı.Oyunun çevre modellemeleri için 50.000 den fazla resim üzerinde çalışıldı. Oyunun 17 milyon dolarlık bir geliştirme bütçesi ve 17 milyon dolarlık bir pazarlama bütçesi vardı. Oyun yaklaşık üç buçuk yıldır geliştirme aşamasındaydı. Miami , Nice ve İstanbul şehirlerinin görselleştirilmesine özel bir özen gösterildi. Oyun içi müzik Marc Canham, Rich Aitken ve Narco tarafından bestelendi. Ara demolar Ridley Scott tarafından hazırlandı.

Oyun ilk olarak 17 Temmuz 2002'de Infogrames tarafından 2003 sürümü için duyurulmuştu.

Atari ayrıca Driver 3 hakkında Run the Gauntlet adlı kısa bir tanıtım videosu çekti.

Eleştiriler
-----------

Driver 3, oyun inceleme sitesi Metacritic’e ve çeşitli inceleme sitelerine göre genel olarak olumsuz eleştiriler aldı. Oyun özellikle mekaniksel sıkıntılar, Tanner’in yakın dövüş yeteneklerinin olmaması ve kötü yapay zeka nedeniyle çok tepki çekti ve oyunun öncüllerinden daha iyi olmadığı belirtildi. Fakat oyuna yapılan eleştirilerin fazla olduğuna ve oyunun ortalama üstü olduğuna dair görüşler de vardır.

Driver 3 skandalı (Driv3rgate)
------------------------------

Oyunun yayıncısı Atari, Xbox World ve PSM2 adlı iki tane dergiye oyuna 10 üzeriinden 9 puan vermeleri karşılığında özel inceleme kopyası göndermiştir. Ancak oyunun piyasaya çıkmasıyla birlikte diğer dergiler oyuna 10 üzerinden 5 (GameSpot) ve 10 üzerinden 3 (Eurogamer) gibi çok daha düşük puanlar verince ve oyunda çok ciddi anlamda yazılım hataları olduğu ortaya çıkınca bu iki derginin sahibi olan Future Publishing'in Gamesradar forumlarında Driv3r'a neden bu kadar yüksek puan verildiğini soran gönderiler paylaşılmaya başlanmıştır. Future, bu denli tepki alınca Driv3r'la ligili tüm başlıkları forumdan silmeye başlamıştır. Ancak bu durum, forumdaki Driv3r tartışmalarını daha da alevlendirmiştir. Sonradan GamesRadar'da bir moderatör tarafından Driv3r başlıklarında yorumlar paylaşan iki tane sahte hesap tespit edilmiştir; bu iki hesabın sahibi (veya sahipleri) dolaylı olarak Babel adında bir şirket için çalıştıklarını kabul etmiş ancak oyunu savunmak için Atari'den para aldıklarına dair iddiaları reddetmiştir. Future, tüm bu olaylardan sonra forumdan Driv3rgate'le ilgili her gönderiyi silmiştir.

Ödüller
-------

* Altın Joystick Ödülü

Satış karnesi
-------------

Driv3r çok sayıda olumsuz tepki almasına rağmen ilk sıralarda iyi satmıştır. Ancak Driv3rgate skandalı ortaya çıktıktan sonra oyun hiç satılmamaya başlamıştır. Oyuna yapılan masrafların karşılanabilmesi için 4 milyondan fazla kopya satması gerekirken sadece 760.000 tane kopya satılabilmiştir.

* Tanner: Michael Madsen
* Jones: Ving Rhames
* Calita: Michelle Rodrugiez
* Jericho: Mickey Rourke

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Driv3r | Driver Wiki | Fandom". driver.fandom.com. 31 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  Prince, Marcelo (21 Aralık 2004). "Go big or go broke". *The Wall Street Journal*. s. 43. 9 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2021 – Ottawa Citizen vasıtasıyla.
3. ↑  "Infogrames - Corporate Information". *www.gamenation.com*. 4 Ağustos 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2022.
4. ↑  "Driv3rgate". crappygames.miraheze.org. 31 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022.
5. 1 2  "The Driv3rGate Scandal: The Full Story (DriverGate) | Fact Hunt Special | Larry Bundy Jr". 31 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Driv3r*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* IMDb'de *Driv3r*