**Bitonto**, güney İtalya'da Puglia Bölgesi'nde, Bari iline bağı ve Bari sehrinin merkezinin 11 km batısında bulunan bir kent ve bir komün.

Tarihçe
-------

Bitonti şehri antik İtalya kavimlerinden olan "Peucetii" tarafından kurulmuştur. Sonradan bu bölgeye gelip yerleşen Grek göçmenler tarafından aslının nereden geldiği bilinmeyen *Butontinoi* ismi verilmiştir. Geleneksel söylentilere göre şehir bir İlliryalı kral tarafından "Botone" olarak isimlendirilmiştir. Şehrin ilk surlarının kalıntısı MÖ 5.-4. yüzyıldan kalmadır.

Bitonto'da ele geçirilen eski sikkeler Grek Sparta'nın kolonisi olan Tarentum şehri sikkeleri ile hemen hemen aynı olup sadece ek olarak BİTONTİNON yazısı taşımaktadır. Antik Romalıların yaptığı Samnit Savaşları (MÖ 340-290) sırasında Romalılara müttefik olan *civitas Butuntinenses* yarı-bağımsızlığını ve eski kanunlarını koruyan bir *municipium* olarak kabul edilmiştir. Geç Roma İmparatorluk döneminde bir Romalı şehri olarak Frontius tarafından hazırlanmış olduğu *Liber Colonis* kitabında, *Antonini Itinerarium (Antonin Yol Menzilleri)* ve diğer imparatorluk yol menzilleri kitaplarında ve *Tabula Peutingeriana* adlı kitaplarda ismi geçmiştir. Bitonto, Roma'dan Brundisium limanına giden Via Traina adlı ana antik Romalı yolu üzerinde yolcuların atlarını değiştirebilecekleri önemli bir menzil olarak görev yapmıştır.

Günümüzdeki Katedral'in bodrum ve temellerinde yapılan kazılardan aynı mevkide bir erken Hristiyan bazilikası bulunduğunu ortaya çıkartmıştır. Ancak Orta Çağ başlarında bu şehirde bir Katolik Hristiyan kilise merkezi olduğuna dair elde hiç belge bulunmamaktadır. Yine Lombardlar'ın bu şehirde idare merkezleri olduğuna dair belge bulunmaz; ama Lombard hukuku ve kanunlarının bu bölgede devamlı olarak geçip uygulandığı gayet açıktır.

9. yüzyılda Bitonto Arapların hücumuna uğramıştır. Geleneksel söylentilere göre hücum eden Arapların lideri şehir surları önünde şehit düşürülmüştür.

1009'da Barili Melus'un isyanına Bitonto da katılmıştır.

Orta Çağ ilerledikçe Bitonto birkaç baronun idaresi ve sahipliliği altında kalmıştır. En sonunda bu malikanelik hakları 13. yüzyıl "Acquaviva" sülalesi eline geçmiştir. Bu sulalale "Atri Dükleri" idi ve 1464'te Bitonto'daki malikane haklarını korumak için Napoli Krallığı kararı ile için "Bitonto Markizliği" kurdular. İlk markiz "Giovanni Antonio Acquaviva" dan sonra kardeşi olan "Andrea Matteo Acquaviva" adlı bir ünlü paralı ordu komutanı 1487'ye kadar Bitonto Markizliği yapmıştır. 1552'de şehri halkı para toplayıp Acquaviva'lar malikane hakları için 66.000 düka altını verip şehrin bağımsızlığını satın almışlardır.

1734'te Polonya Veraset Savaşı sırasında İspanyol Kralı Bourbon'lu III. Carlos ve "Montemar Dükü" komutasındaki İspanyol ve Napoli ordusu "Belmonte Prensi" komutasındaki Avusturya ordusunu şehir duvarları önünde yapılan "Bitonto Savaşı"'nda yenmişler. Böylece Napoli Krallığı Bourbon Hanedanı eline geçmiştir.

Coğrafi konumu
--------------

Bitonto Adriyatik Denizi'nin 2 km yakınlarında olmakla beraber Murgia platosundaki bir tepenin üzerinde kurulmuş olup ortalama rakımı 118 m'dir. Belediye sınırları içinde en düşük rakım kuzeyde denize en yakın noktada 39 metrede bulunur; ama belediye alanının kuzeyi çok dağlık olup rakım 491 m'ye ulaşır. 1928'e kadar bu şehrin Adriyatik Denizi sahilinde bulunan bir semti de bulunmakta idi.

Nüfus gelişimi
--------------

Bitonto'nun belediye sınırları içinde nüfusu (31.8.2010 itibarıyla) 56.474 kişidir. 19. yy ve 20.yy da Bitonto'nun nüfusunun gelişmesi şu gösterimde görülebilir:

*Kişi*

Ekonomi
-------

Bitonto civarında tarım üretimi önemlidir; özellikle zeytin, şaraplık üzüm, badem, buğday ve arpa gibi zahire üretimi ziraatı başta gelmektedir. Şehrin etrafında çok geniş alanlarda bulunan zeytinlikler dolayısıyla İtalya'da Bitonto "zeytin ağaçları şehri (città degli ulivi)" olarak tanınmaktadır ve şehrin civarında çok geniş alanlara dikilmiş bulunan "cima di Bitonto" adlı zeytin ağacı tipi de ünlüdür.

Şehirde (şarapçılık, bira üretimi, tekstil gibi) tarıma bağlı sanayiler bulunmaktadır. Zeytinyağcılık şehirde 12. yüzyılda çok geliştirilmiş ve 13. yüzyıldan itibaren Akdeniz havzası ve Avrupa'ya ihraç edilmeye başlanmıştır. Şehirde üretilen "ekstra virgin" tipi zeytinyağı tüm Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerine ihraç edilmektedir. Son zamanlarda Bitonto popüler bir turist merkezi de olmuştur.

Görülebilecek turistik yerler
-----------------------------

Bitonto'da görülebilecek turistik yerler şunlardır:

Bitonto şehrinde ortacağlardan kalma tarihsel merkez ve modern çağlarda yapılmış cevre semtler bulunur.

* *Kale*,
* *Şehir surları*: *Porta Pendile*, *Porta Nova*, *Porta Robustina*, *Porta la Maja* ve *Porta Baresana* adlı şehir kapıları
* *Torrione Angioino Kulesi*
* Saraylar ve konaklar
	+ *Palazzo Sylos-Labini Sarayı*
	+ *Palazzo Bove Sarayı*.
	+ *Palazzo Sylos Vulpano Sarayı*: Geç Rönesans mimari stilde.
	+ *Palazzo Lerm Konağı*
* *San Valetino Katedrali*: yapımı 11-12. yüzyıl Romanesk mimari stilinde. Bari'de bulunan San Nicola Katedrali'inden etkilenerek yapılmıştır
* *San Cosma e Damiano Bazilikası*.
* *San Francesco Kilisesi*: Yapımı 12. yüzyıl 1283'te antik Romalı duvarları kalıntıları üzerine Assisili San Francesko'nun şehri 1222'de ziyaretini anmak için yapılmıştır. Geç-Romenesk stilinde cephesi bulunur. Girişte bulunan heykeller arasında "sığır" hayvan figürleri şehir idaresi altında tutan "Bove Sulalasi"'ne atıfla yapılmıştır. Can kulesi 16. yüzyılda yapılmıştır. İçinde fresko tablolar ve 16. yüzyılda yapılmış kilise mimberleri bulunur.
* Diğer kiliseler:
	+ *San Gaetano Kilisesi*.
	+ *San Domenico Kilisesi*.
	+ *Santa Caterina Kilisesi*.

Komşu komünler
--------------

Bitonto komünü şu komünlerle sınır komşusudur: Altamura, Bari, Binetto, Bitetto, Giovinazzo, Modugno, Palo del Colle, Ruvo di Puglia, Terlizzi, Toritto

Resimler
--------

**Bitonto**

* Bitonto - "Torrione Angioino"Bitonto - "Torrione Angioino"
* Bitonto - KatedralBitonto - Katedral
* Bitonto - "Palazzo Sylos-Vulpano Sarayi" avlusuBitonto - "Palazzo Sylos-Vulpano Sarayi" avlusu
* Bitonto - "Palazo Sylos-Calo Sarayi" avlu balkonuBitonto - "Palazo Sylos-Calo Sarayi" avlu balkonu
* Bitonto - Palazzo Delerma KonagiBitonto - Palazzo Delerma Konagi
* Bitonto - Şehir duvarları ve San Francesco KilisesiBitonto - Şehir duvarları ve San Francesco Kilisesi
* Bitonto - San Gaetano KilisesiBitonto - San Gaetano Kilisesi
* Bitonto - Ttraetta TiyatrosuBitonto - Ttraetta Tiyatrosu

Ayrıca bakınız
--------------

* Bari (il)
* Puglia

Kaynakça
--------

1. ↑  Bitonto.net[*ölü/kırık bağlantı*]
2. ↑  Kaynak: İtalyanca Wikipedia "Bitonto" maddesi 4 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. ↑  "Portale Ufficiale del Turismo della Regione Puglia" (İtalyanca). 6 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2010.

* İtalyanca Wikipedia "Bitonto" maddesi 4 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İtalyanca)

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Bitonto*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Bitonto Belediyesi resmi websitesi 23 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İtalyanca)
* Curlie'de Bitonto (DMOZ tabanlı) (İtalyanca)
* Bitonto sehrinde bir sanal tur - Bitonto sehri resmi turizm websitesi (İtalyanca)
* Bitonto.net (İtalyanca)

| * g
* t
* d
İtalya'daki şehirler |
| --- |
| 1 000 000 + şehirler | Milano · Roma (başkent) |
| 500 000 + şehirler | Cenova · Napoli · Palermo · Torino |
| 200 000 + şehirler | Bari · Bologna · Katanya · Floransa · Messina · Padova · Trieste · Venedik · Verona |
| 100 000 + şehirler | Ancona · Bergamo · Bolzano · Brescia · Cagliari · Ferrara · Foggia · Forli · *Giugliano in Campania* · Latina · Livorno · Modena · Monza · Novara · Parma · Perugia · Pescara · Piacenza · Prato · Ravenna · Reggio Calabria · Reggio Emilia · Rimini · Salerno · Sassari · Siraküza · Taranto · Terni · Trento · Vicenza |
| 75 000 + şehirler | Alessandria · *Andria* · Arezzo · Asti · Barletta · Brindisi · *Busto Arsizio* · Caserta · *Casoria* · Catanzaro · *Cesena* · Como · *Gela* · Grosseto · *Guidonia Montecelio* · La Spezia · Lecce · Lucca · *Marsala* · Pesaro · Pisa · Pistoia · *Pozzuoli* · *Sesto San Giovanni* · *Torre del Greco* · Treviso · Udine · Varese |
| 50 000 + şehirler | *Acerra* · *Acireale* · *Afragola* · Agrigento · *Altamura* · *Anzio* · *Aprilia* · Ascoli Piceno · Avellino · *Aversa* · *Bagheria* · *Battipaglia* · Benevento · *Bisceglie* · *Bitonto* · Caltanissetta · Campobasso · *Carpi* · *Carrara* · *Casalnuovo di Napoli* · *Castellammare di Stabia* · *Cava de' Tirreni* · *Cerignola* · Chieti · *Chioggia* · *Cinisello Balsamo* · *Civitavecchia* · *Collegno* · Cosenza · Cremona · Crotone · Cuneo · *Ercolano* · *Faenza* · *Fano* · *Fiumicino* · *Foligno* · *Gallarate* · *Imola* · *Lamezia Terme* · L'Aquila · *Legnano* · *Manfredonia* · *Marano di Napoli* · Massa · Matera · *Mazara del Vallo* · *Modica* · *Molfetta* · *Moncalieri* · *Montesilvano* · Olbia · Pavia · *Pomezia* · Pordenone · *Portici* · Potenza · *Quartu Sant'Elena* · Ragusa · *Rho* · Rovigo · *Sanremo* · *San Severo* · Savona · *Scafati* · *Scandicci* · Siena · Teramo · *Tivoli* · Trani · Trapani · *Velletri* · *Viareggio* · *Vigevano* · Viterbo · *Vittoria* |
| Not: İtalik *olarak adı verilmiş şehirler il merkezi değildirler.* |

| * g
* t
* d
Bari Metropoliten Şehri'nin belediyeleri |
| --- |
| 
* Acquaviva delle Fonti
* Adelfia
* Alberobello
* Altamura
* Bari
* Binetto
* Bitetto
* Bitonto
* Bitritto
* Capurso
* Casamassima
* Castellana Grotte
* Cellamare
* Conversano
* Corato
* Gioia del Colle
* Giovinazzo
* Gravina in Puglia
* Grumo Appula
* Locorotondo
* Modugno
* Mola di Bari
* Molfetta
* Monopoli
* Noci
* Noicattaro
* Palo del Colle
* Poggiorsini
* Polignano a Mare
* Putignano
* Rutigliano
* Ruvo di Puglia
* Santeramo in Colle
* Sannicandro di Bari
* Terlizzi
* Toritto
* Triggiano
* Turi
* Valenzano

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12360180z (data)
* GND: 4080422-7
* MusicBrainz: 99aac936-c341-49bd-8f72-754dcb5119ee
* VIAF: 124773829
* WorldCat: lccn-n86058841

 |