Çiftlerde yarışmış olan Maria Petrova ve Alexei Tikhonov
**Artistik buz pateni** bireysel, çift ya da grup olarak buz üstünde dönüş, atlayış, kaldırış, adım dizisi gibi hareketlerin yapıldığı bir buz pateni sporudur. Yarışmalarda müzik eşliğinde, yapılacak dansın ya da gösterinin konusuna uygun kostümlerle gerçekleştirilir. Sporun uluslararası yönetim organı Uluslararası Paten Birliği kısa adıyla ISU'dur. Artistik buz pateni 1908 Yaz Olimpiyatları ile olimpiyat programına alınmış, 1924 Kış Olimpiyatları ile de ilk kez Kış Olimpiyat Oyunları altında yapılmıştır. ISU, Avrupa Şampiyonası, Dünya Şampiyonası, Dört Kıta Şampiyonası ve İSU Grand Prix Yarışmaları gibi yarışmalarda düzenler.

Olimpiyatlar düzeyinde yarışmalar Buz Dansı, Çiftler, Tekler disiplinlerinde yapılır. Bunun dışında artistik patinaj başka pek çok değişik şekilde dörtlü ya da 10-12 kişilik gruplar halinde de icra edilebilir. Zorunlu figürler, kısa program, serbest program, zorunlu dans, orjinal dans, kısa dans, serbest dans gibi programlar bulunuyor.

Disiplinler
-----------

* **Tekler** yarışmaları sadece 1 erkek ya da sadece 1 kadın sporcunun (ISU kurallarında "womens" olarak geçer) atlayış, dönüş, adım dizisi (step sequences), spiral ve diğer başka teknik elemanları gösterdiği disiplindir.
* **Çiftler** bir kadın ve bir erkek sporcudan oluşan çiftin, çiftlere özel teknik elemanlar olan ölüm spirali, twist kaldırışı gibi elemanlarla birlikte fırlatmalı atlayış, (erkek sporcu kadın sporcuyu havaya atar ve kadın sporcu havada atlayışı yapar), yan yana ve birlikte dönüşler yaptığı disiplindir. Çiftlerde kaldırışlarda kadın sporcu erkek sporcunun baş seviyesinin üstünde tutulur.
* **Buz dansı** yine bir kadın ve bir erkek sporcu birlikte yaptığı bir disiplindir. Çiftlerden teknik elemanlar olarak çok daha farklıdır. Buz dansı kaldırışlarında kadın sporcu erkek sporcunun omuz seviyesini tamamen geçemez. Buz dansı genelde ayak oyunlarına, dans tutuşlarına ve müzikle uyuma yoğunlaşır.
* **Senkronize kayma** 12 ya da 20 patenci ile gösterilen bir disiplindir.

Temel teknik elemanlar
----------------------

### Atlayışlar

Ayrıca bakınız: artistik patinaj atlayışları
Buz Pateninde 6 önemli atlayış (jump) vardır. Bunlardan 3'ü ayağı buza vurup güç alarak, diğer 3'ü ise havaya sıçrayarak gerçekleştirilir. 
Bunlardan ayağı buza vurup güç alarak yapılanlar:

1. Toe loop atlayışı
2. Flip atlayışı
3. Lutz atlayışı

Havaya sıçrayarak yapılanlar:

1. Salchow
2. Loop atlayışı
3. Axel atlayışı

Tekli Axel
Bu atlayışlar tek başlarına yapılabildikleri gibi arka arkaya, kombine bir biçimde de yapılabilirler. Kombine atlamalar patenciye daha fazla puan kazandırır. Atlayışlar tekli, ikili, üçlü, dörtlü olarak gösterilebilir. Üçlü atlayış patencinin havada üç tur döndüğü anlamına gelir. 

Sporcu atlayışına hazırlanıyor. Havada dönüş sırasında İniş pozisyonu.
Patenci atlayış sırasında havada dönerken
### Dönüşler

Ayrıca bakınız: artistik patinaj dönüşleri
**Artistik patinaj dönüşleri** artistik buz pateninde patencinin buzdaki bir nokta üzerinde kendi etrafında dönüş yaptığı teknik elemandır. Dönüşler sırasında bir ya da birden fazla pozisyon gösterilir. ISU Puanlama Sistemi'nde 'spin' kelimesinden ortaya çıkan **Sp** kısaltması ile gösterilir.

Kolların, bacakların, ayakların ve karın bölgesinin farklı pozisyonlar aldığı birçok dönüş türü bulunmaktadır. Dönüşler, artistik buz pateni yarışmalarında yapılması gereken zorunlu elemanlardan biridir. Birden fazla pozisyon gösterilen ya da ayak değiştirerek yapılan dönüşler *kombine dönüş (combination spin)* olarak adlandırılır. Dönüşler iki ayakta kullanılarak yapılabilir. Patenciler iki yöne de dönerek yapılan dönüşleri nadiren tercih eder ve genelde sadece bir yöne dönüş yapar. Saat yönünde dönen patenciler için sol ayakla yapılan bir dönüş *forward* ya da *front spin* (ileriye/öne), sağ ayakla yapılan dönüşler ise *back spin* (geriye) olarak adlandırılır.

Dönüşler ayakta yapılan, oturularak yapılan ve camel pozisyonunda yapılan dönüşler olarak üçe ayrılabilir.

### Kaldırışlar

Ayrıca bakınız: artistik patinaj kaldırışları
Çiftlerden bir kaldırış örneği. Çiftlerde kaldırışlarda partner, erkek sporcunun omuz seviyesinin üstünde tutulur. (Maria Mukhortova & Maxim Trankov)
**Artistik Patinaj kaldırışları** (Figure skating lifts) çiftlerde ve buz dansında programda yer alması gereken zorunlu elemanlardır. Çiftlerde ve buz dansında kaldırışların özellikleri farklıdır. Buz dansında patenciler partnerlerini omuz seviyesinin üzerine tamamen çıkaramaz. Kaldırışlar senkronize kayma'da da yapılmaktadır.

Bu zorunlu elemanlar ISU Puanlama Sisteminda lift (kaldırış) kelimesinin kısaltması Li kodu ile gösterilir.

Buz dansında Uluslararası Paten Birliği (ISU) yarışmaları için geçerli olan yedi değişik kaldırış tipi vardır. Bu kaldırışlarda her takım değişik pozisyonlar kullanabilir. Buz dansı kaldırışlarında zorluk seviyesinin belirlenmesi için her pozisyon en az 3 saniye gösterilmelidir. Her pozisyon program boyunca yalnızca bir kere kullanılabilir. Bu kaldırışlar kısa (6 saniye) ya da uzun (10 saniye) sürelerde gösterilebilir.

Dans kaldırışlarından farklı olarak çiftlerde kaldırışlar tutuşlara göre gruplandırılır. ISU kuralları 5 değişik kaldırış türü içerir ve bu kaldırışlar zorluk düzeylerine göre derecelendirilir. ISU'nun büyükler düzeyindeki yarışmaları için erkek sporcu birden fazla, üç buçuktan az syıda dönüş yapmalıdır. Uzun tutulan kaldırışlar ceza puanına sebebp olabilir. Kaldırışların grubu kadın sporcu erkek sporcunun omzunun üzerine çıktığı andaki tutuş ile belirlenir.

Kaldırışlar çıkış pozisyonu, iniş kenarı, havadaki pozisyon ya da kadın sporcu kaldırılırken tutulan tutuşa göre isimlendirilebilir.

Puanlama Sistemi
----------------

Ayrıca bakınız: ISU Puanlama Sistemi
2002 Kış Olimpiyatları'na kadar Buz Pateninde 6'lık sistem denen, sporcuların sergilediği programın 6 tam puan üzerinden değerlendirildiği bir sistem uygulanmıştır. Bu sistemde hakemler sporcunun performansına göre teknik ve artistik olarak 2 farklı puan verirler. Teknik puanlar sporcunun yaptığı atlayışlar, dönüşler, bunların hatasız yapılıp yapılmaması gibi serideki teknik elemanları, artistik puanlar ise sporcunun müzikle uyumu, kostümleri, buz pistinin kullanımı gibi öğeleri içerir. Hakemler sporcuyu 6.0 tam puan üzerinden değerlendirir. 6.0 tam puan serinin kusursuz bir biçimde sergilendiğini gösterir. Hakemler 5.4 ya da 4.2 gibi ondalık puanlar da verebilir.

2002 Kış Olimpiyatlarında Çiftler kategorisi yarışmasında patlak veren, sonunda 2 çiftin birden olimpiyat şampiyonu ilan edildiği olaylardan sonra  yeni bir puanlama sistemi getirildi.

Bu sistemde sporcuların yaptıkları her bir hareketin (atlayışlar,dönüşler,kaldırışlar) bir ham puanı vardır. Hakemler hareketin yapılışına göre sporcuya bu puandan 3 puan fazla ya da 3 puan düşük verebilir.

Ancak sistem Buz Pateni'ne zarar verdiği, sporcuların programlarının zorlaştığı ancak artistik yönden zayıfladığı, sporcuların kendilerini çok zorladıkları ve bunun sakatlanmalara sebebiyet verdiği yönünde eleştiriler aldı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Artistik buz pateninde Olimpiyat madalyası kazananlar listesi
* Yaşa göre artistik buz pateninde Olimpiyat madalyası kazananlar listesi
* Artistik buz pateni kaldırışları
* Artistik buz pateni dönüşleri
* Senkronize buz pateni

Kaynakça
--------

1. ↑  "Figure Skating". *Official website of the Olympic Movement*. Uluslararası Olimpiyat Komitesi. 6 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2009.
2. ↑  "Kay" K. J. N. (2001), *Figure Skating Journal Glossary, Spins*, 23 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 10 Mayıs 2007
3. ↑  Korte, Don (25 Şubat 2004), *Figure Skater's Website - Recognizing the Spins*, 8 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 10 Mayıs 2007
4. ↑  ISU: Special Regulations & Technical Rules: Single & Pair Skating and Ice Dancing 2006 25 Ocak 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (1.03 MiB)
5. ↑  International Skating Union Communication No. 1445 7 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (164 KiB)
6. ↑  Yamaguchi, Kristi (1997). *Figure Skating for Dummies*. Hungry Minds. ISBN 0764550845.
7. ↑  "2002 Olimpiyatları / Çiftler". 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2007.
8. ↑  "Bir ISU hakeminden ISU Başkanı Ottavio Cinquanta'ya açık mektup". 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2007.
9. ↑  "Marina Anissina: Buz Dansı daha az ilgi çekici hale geldi". 22 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2007.

Dış bağlantılar
---------------

* Uluslararası Buz Pateni Birligi10 Ocak 1998 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Artistik buz pateni*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
Artistik buz pateni |
| --- |
| Disiplinler | Tekler **·**  Çiftler **·**  Buz dansı **·**  Senkronize kayma |
| Yarışma programları | Zorunlu figürler **·**  Kısa program **·**  Serbest program **·**  Zorunlu dans **·**  Original dance **·**  Kısa dans **·**  Serbest dans |
| Teknik elemanlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Zorunlu elemanlar | Ölüm spirali **·**  Atlayışlar **·**  Kaldırışlar **·**  Moves in the field **·**  Dönüşler **·**  Spiraller **·**  Step sequence **·**  Twist kaldırışı |
| Atlayışlar | Toe loop atlayışı **·**  Salchow atlayışı **·**  Flip atlayışı **·**  Loop atlayışı **·**  Lutz atlayışı **·**  Axel atlayışı |
| Dönüşler | Upright spin (Layback dönüşü **·**  Biellmann dönüşü) **·**  Sit spin **·**  Camel dönüşü |
| Moves in the field | 3 turn **·**  Bracket turn **·**  Choctaw turn **·**  Counter turn **·**  Crossover **·**  Mohawk turn **·**  Rocker turn **·**  Twizzle |
| Geçiş elemanları | Besti squat **·**  Cantilever **·**  Hydroblading **·**  Ina Bauer **·**  Spread eagle **·**  Split jumps **·**  Walley jump |

 |
| Diğer | ISU Puanlama Sistemi **·**  Olimpiyat madalyası kazananların listesi |
| Kategori **·**  |

| * g
* t
* d
Kış Olimpiyat Oyunları sporları |
| --- |
| Türler | 
* Körling
* Buz pateni sporu
* Buz hokeyi
* Kısa kulvar sürat pateni
* Uzun kulvar sürat pateni
* Artistik buz pateni
* Kayak (kış sporu)
* Alp disiplini
* Biatlon
* Kayaklı koşu (spor)
* Serbest stil kayak
* Kuzey kombine
* Kayakla atlama
* Bobsled
* Kızak (spor)
* Skeleton
* Snowboard

 |
| İlgili | 
* Yaz Olimpiyat Oyunları
* Paralimpik sporlar
* Olimpiyatlarda sporlar

 |

| * g
* t
* d
Buz |
| --- |
| kristal türleri | 
* I
* Ic
* II
* III
* IV
* V
* VI
* VII
* VIII
* IX
* X
* XI
* XII
* XIII
* XIV
* XV
* XVI
* XVII
* XVIII
* XIX

 |
| Oluşumlar veolaylar | 
* Amorf katı
* Çapa
* Siyah
* Klatrat hidrat
* Kapak
* Mağara
* Daire veya disk
* Temiz
* Kristaller
* Baraj (çatı)
* Derinlik sesi
* Elmas tozu
* Sürüklenen
* Kumul
* Alan
* Buzulkar
* Sis
* Frazil
* Kırağı
* Don kabarması
* Don çiçeği (deniz buzu)
* Buzul
* Sır
* Dolu
* Saç buzu
* Buzdağı (buzağılama)
* Buz saçağı
* Kriko
* Reçel
* Çekirdek
* Çerçeve
* Kaldırma
* Başak
* Sarkıtlar
* Makroskopik kuantum olayları
* Buzkar
* İğne
* Kırağı
* Deniz
* Şuga
* Bulamaç
* Sulu su
* Kar
* Fırtına
* Süperiyonik
* Volkan

 |
| buzla ilgiliaktiviteler | 
* Banyoing
* Patlatma
* Engelleme
* Tırmanma
* Balık tutma
* Rafting
* Heykel
* Paten

 |
| Sporlar | 
* Bandy
* Buz kayığı
* Kriket
* Körling
* Bisiklet
* Artistik buz pateni
* Buz hokeyi
* Buz yarışı
* Sürat pateni
* Kısa kulvar sürat pateni
* Paten turu

 |
| Yapılar | 
* Bar
* Köprü
* Otel
* İglo
* Saray
* İskele
* Pikret
* Pist
* Yol

 |
| İş | 
* Kesme
* Buz kutusu
* Buz evi
* Buz Adam (meslek)
* Seç
* Ticaret
* Yakhchal

 |
| Diğer kullanımlar | 
* Cips
* Çekirdek
* Krem
* Küp
* Paketi

 |
| Buzul çağı | 
* Buzul bilimi
* Küçük Buz Çağı
* Pleistosen

 |
| İlgili | 
* Buzul çağları
* Antarktika'daki buzullar
* Buzul çevresi ortamı
* Buzul

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4129740-4
* NDL: 00935663
* NKC: ph121933

 |