**1984 Tahran saldırıları**, 1984 yılında Türk diplomatlara karşı İran'ın başkenti Tahran'da düzenlenen üç ayrı saldırıdır.

Öncesi
------

Tahran'da bulunan Türk Hava Yolları bürosunun 10 Nisan 1980 tarihinde ASALA tarafından bombalandı. Daha sonra 23 Nisan 1981 tarihinde Türk Büyükelçiliği, 5 bin civarında gösterici tarafından kuşatıldı ve binaya giren göstericiler, Türk bayrağını yaktılar.

Mart saldırıları
----------------

### Birinci saldırı

27 Mart 1984 günü, saat 23.30 civarında Ticaret Müşavir Yardımcısı Işık Ünel'in arabasına bomba yerleştirmeye çalışan bir ASALA üyesi, bombanın elinde patlaması sonucu öldü. Evinde bulunan Ünel yara almadı. Saldırganın Ermeni asıllı Türk vatandaşı Sultan Gregorian Semaperdan olduğu anlaşıldı.

### İkinci saldırı

İlk saldırıdan dokuz saat sonra, 28 Mart sabah 08.30'da, Tahran Büyükelçiliği Askeri Ataşe Yardımcısı Başçavuş İsmail Pamukçu, evinden çıkıp arabasında bomba olup olmadığını kontrol ettiği sırada, yakında bekleyen motosikletli iki kişi tarafından otomatik silahla vuruldu. Biri başından, diğeri göğsünün sağ tarafından olmak üzere iki kurşun yarası alan Pamukçu, aynı binada oturan Askeri Ataşe Osman Aras tarafından, ağır yaralı biçimde Pars Hastanesi'ne kaldırıldı ve ameliyata alındı. Aynı gün AFP'nin Tahran Bürosunu arayan bir kişi, Pamukçu'nun kimlik ve pasaport numaralarını zikrederek, saldırıyı ASALA adına üstlendiğini belirtti.

Pamukçu, tedavisine devam edilmek üzere 19 Nisan günü Türkiye'ye getirildi.

### Üçüncü saldırı

İkinci saldırıyla aynı saatlerde, bu kez Tahran Büyükelçiliği Başkatibi Hasan Servet Öktem (d.1953) evinden arabasıyla ayrıldıktan kısa süre sonra silahlı saldırıya uğradı. Kurşunlardan üçü Öktem'in omzunu, göğsünü ve çenesini sıyırdı. Direksiyon hakimiyetini kaybeden Öktem, 20 metre mesafedeki bir evin duvarına çarparak durdu. Tabancasına davranarak aracından çıktı ve saldırganlara ateş etmek üzere tetiğe bastı, fakat silahın emniyet pimi kapalı olduğu için silah ateş almadı. Bu durumu gören saldırganlar olay yerinden uzaklaştı.

İranlı bir komşusu tarafından Şüheda Hastanesi'ne götürüldü. Tedavi edilen Öktem, 30 Mart'ta taburcu oldu ve aynı gün Türkiye'ye gitti. Bir aydan kısa süre sonra Tahran'daki görevine döndü.

### Dördüncü saldırı girişimi

28 Mart günü Tahran Büyükelçiliği İdari Ataşesi İbrahim Özdemir, sokakta bulunan ve evini gözetleyen iki kişi gördü ve saat 10.00 civarında polise haber verdi. İran polisince gözaltına alınan ve sorgulanan iki kişinin Ermeni oldukları, silah taşıdıkları ve ceplerinde Türk diplomatların ev adreslerinin yer aldığı bir liste bulunduğu anlaşıldı. Şüpheliler tutuklandı, ancak isimleri ve akıbetleri açıklanmadı.

Aynı gün öğleden sonra Ermeni asıllı silahlı üç kişi, İran polisi tarafından, Türkiye'nin Tahran Büyükelçiliği önünde yakalandılar.

### Sonrası

Yaşananlardan sonra Tahran Büyükelçisi İsmet Birsel, 28 Mart günü 14.30'da İran Dışişleri Bakanı Velayeti ile görüşerek, Tahran Büyükelçiliği'nin yanı sıra Tebriz ve Urumiye'deki başkonsoloslukların güvenlik önlemlerinin artırılmasını istedi.

Nisan saldırıları
-----------------

### 11 Nisan saldırısı

Tahran Büyükelçiliği İdari Ataşesi İhsan Yiğit'in evine meçhul kişilerce üç el kurşun sıkıldı. Yiğit yara almadı. Saldırganların sayısı veya kimliği belirlenemedi.

### 28 Nisan saldırısı

Dönemin Başbakanı Turgut Özal ve beraberindeki heyet, önceden planlandığı şekilde 28 Nisan 1984 tarihinde Tahran'ı ziyaret etti. Aynı günün sabahında Tahran Büyükelçiliği Sözleşmeli Sekreteri Şadiye Yönder ve eşi Işık Yönder, arabalarıyla Büyükelçiliğe giderken yolda motosikletli iki kişinin saldırısına uğradı. Şadiye Yönder yara almazken, başından yaralanan Işık Yönder hastaneye kaldırıldı. Katiller olay yerinden kaçarak uzaklaştı. AFP'nin Tahran Bürosunu arayan bir kişi, saldırıyı ASALA adına üstlendiğini belirtti.

Hastanede ameliyata alınan Yönder kurtarılamadı ve Başbakan Özal'ın Tahran'a varışından iki saat kadar sonra bitkisel hayata girdi. 31 Mart günü Türkiye saatiyle 12.30'da öldüğü İran makamlarınca resmen açıklandı.

Saldırı sonrasında Türk heyetinin kaldığı otelin çevresi özel güvenlik bölgesi ilan edildi, Tahran'daki bütün gösteriler yasaklandı ve geniş çaplı bir arama başlatıldı. Katiller bulunamadı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Türkler ve Ermeniler: Bir Uluslararası İlişkiler Çalışması". *Google Books*. 31 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2020.

* Hürriyet gazetesi arşiv 28.03.1984,29.03.1984,20.11.1984
* Şimşir, Bilal (2000). *Şehit Diplomatlarımız (1973-1994)* (2015 bas.). Ankara: Bilgi Yayınevi. ISBN 975-494-924-7.
* "Şehit Edilen Diplomatlarımız/Görevlilerimiz ve Aile Bireyleri". T.C. Dışişleri Bakanlığı. 24 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2020.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türk diplomatlara düzenlenen suikastlar listesi
* Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

| * g
* t
* d
Ermeni örgütlerin saldırıları |
| --- |
| Örgütler | 
* ASALA
* ESAK
* Yeni Ermeni Direnişi
* Ermeni Devrimci Ordusu
* Ermeni Devrimci Federasyonu

 |
| Kişiler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Failler | 
* Agop Agopyan
* Gürgen Yanıkyan
* Hampig Sasunyan
* Krikor Saliba
* Levon Ekmekçiyan
* Monte Melkonyan
* Murad Topalyan
* Soğomon Tehliryan
* Varujan Karabetyan

 |
| Öldürülenler | 
* Atilla Altıkat
* Bahadır Demir
* Beşir Balcıoğlu
* Daniş Tunalıgil
* Galip Balkar
* İsmail Erez
* Kemal Arıkan
* Mehmet Baydar
* Oktar Cirit
* Ömer Haluk Sipahioğlu
* Şarık Arıyak
* Taha Carım

 |

 |
| Saldırılar | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1894 | 
* Osmanlı Bankası Baskını

 |
| 1905 | 
* Yıldız Suikastı

 |
| 1920-1922 | 
* Nemesis Operasyonu
	+ Talat Paşa suikastı

 |
| 1973 | 
* 1973 Baltimore Oteli saldırısı

 |
| 1975 | 
* 1975 Türkiye'nin Viyana Büyükelçiliği saldırısı
* 1975 Beyrut THY bürosu saldırısı
* 1975 Paris Bir-Hakeim Köprüsü saldırısı

 |
| 1976 | 
* 1976 Beyrut saldırısı
* 1976 Zürih Çalışma Ataşeliği saldırısı

 |
| 1977 | 
* 1977 Paris seyahat acentası saldırısı
* 1977 İstanbul saldırıları
* 1977 Türkiye'nin Vatikan Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1978 | 
* 1978 Brüksel Büyükelçiliği saldırısı
* 1978 Londra saldırısı
* 1978 Madrid saldırısı
* 1978 Paris Çalışma Ataşeliği saldırısı
* 1978 Cenevre saldırıları

 |
| 1979 | 
* 1979 Cenevre Başkonsolosluğu saldırısı
* 1979 THY Frankfurt bürosu saldırısı
* 1979 THY Kopenhag bürosu saldırısı
* 1979 Lahey saldırısı
* 1979 Paris saldırısı

 |
| 1980 | 
* 1980 THY Tahran bürosu saldırısı
* 1980 Bern Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 THY Roma bürosu saldırısı
* 1980 Vatikan Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 Marsilya Başkonsolosluğu saldırısı
* 1980 Atina saldırısı
* 1980 Lyon Başkonsolosluğu saldırısı
* 1980 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 Sidney saldırısı

 |
| 1981 | 
* 1981 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Kopenhag Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Tahran Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Cenevre saldırısı
* 1981 Türkiye'nin Paris Başkonsolosluğu saldırısı
* 1981 Roma Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1982 | 
* Kemal Arıkan suikastı
* 1982 Ottawa Ticaret Müşavirliği saldırısı
* Orhan Gündüz suikastı
* 1982 Lizbon saldırısı
* 1982 Ottawa saldırısı
* Esenboğa Havalimanı saldırısı
* 1982 Türkiye'nin Burgaz Başkonsolosluğu saldırısı

 |
| 1983 | 
* 1983 Belgrad saldırısı
* 1983 Brüksel saldırısı
* 1983 Türkiye'nin Lizbon Büyükelçiliği saldırısı
* 1983 THY Paris bürosu saldırısı
* Orly Havalimanı saldırısı

 |
| 1984 | 
* 1984 Tahran saldırıları
* 1984 Viyana saldırısı
* Enver Ergun suikastı

 |
| 1985 | 
* 1985 Türkiye'nin Ottawa Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1986 | 
* Türkiye'nin Melbourne Başkonsolosluğunun bombalanması

 |
| 1994 | 
* 1994 Bakü Metrosu saldırıları

 |

 |