**Saparmurat Atayeviç Türkmenbaşı (Niyazov)** (Türkmence: Saparmyrat Ataýewiç Türkmenbaşy (Nyýazow); d. 19 Şubat 1940 - ö. 21 Aralık 2006), 1985-1991 yılları arasında Türkmenistan'ı fiilen yönetmiş, 1991-2006 yılları arasındaki 15 yıl boyunca Türkmenistan Cumhurbaşkanlığı görevinde bulunmuştur.

Hayatı
------

Saparmurat Niyazov 1940 yılında bir işçi ailesinin çocuğu olarak Aşkabat yakınlarındaki Kıpçak kasabasında dünyaya geldi. Babası II. Dünya Savaşı'nda öldürüldü. Ailesinin diğer fertleri, 6 Ekim 1948 yılında meydana gelen Aşkabat depreminde öldü. İlk önce yetimhanede, sonra uzak aile fertlerinin evinde büyüdü.

Leningrad Teknik Üniversitesi'nden Enerji mühendisi unvanı ile mezun oldu. Bundan sonra Aşkabat yakınlarındaki Bezmein enerji tesislerinde çalıştı. Daha sonra Komünist Parti üyesi oldu. 1985 yılında Türkmenistan Milletvekilleri Konseyi Başkanlığı'na atandı. Daha sonra Türkmenistan Komünist Partisi'nin Merkez Komite I. Sekreterliği'ne seçildi. Bu kararla birlikte Türkmenistan'ın fiili devlet başkanı olmuş oldu. 13 Ocak 1990 tarihinde cumhuriyetin yüksek yargı organı olan Yüksek Sovyet başkanlığına atandı.

### Cumhurbaşkanlığı dönemi

27 Ekim 1990 günü yapılan seçimlerde Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanlığına seçildi. 27 Ekim 1991'de Türkmenistan Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan ettikten sonra cumhurbaşkanlığı görevine devam etti. 21 Haziran 1992 yılında yeni bir anayasanın kabulü için yapılan yeni cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyları aldı. 22 Ekim 1993 tarihinde kendisini **Türkmenbaşı** ("Türkmenlerin Başı") ilan etti. Bu tanımı o tarihten sonraki soyadı olarak kullandı.

Türkmenistan dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerinden birine sahiptir. Türkmenbaşı; halka su, doğalgaz ve elektriğin ücretsiz olarak dağıtılmasını sağladı.

Kalp ilacı kullandığı bilinen Türkmenbaşı, yapılan resmî açıklamaya göre, 21 Aralık 2006'da yerel saatle 01:10'da (20:10 GMT) kalp krizinden öldü. Cumhurbaskanligi oldugu andan itibaren kendine karsi gelecek olan guclu ve akilli halk adamlarini ortada kanit olmaksizin toplumtan yok etti.

Dış bağlantılar
---------------

* Saparmurat Türkmenbaşı'nın resmî internet sitesi9 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑   7 Ocak 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..

| * g
* t
* d
Türkmenistan cumhurbaşkanları |
| --- |
| 
* Saparmurat Türkmenbaşı
* Kurbankulu Berdimuhammedov
* Serdar Berdimuhammedov

 |  |


| * g
* t
* d
Türkmenistan konuları |
| --- |
| Tarih | 
* Baktria-Margiyana
* Maveraünnehir
* İpek Yolu
* Mahtumkulu
* Sovyet dönemi
* Saparmurat Türkmenbaşı (Türkmenbaşı)
* Tarafsızlık Anıtı

 | Türkmenistan arması |
| Siyaset | 
* Orta Asya Birliği
* Anayasa
* Demokratik Parti
* Seçimler
* Dış ilişkiler
	+ tarafsızlık
* İnsan hakları
	+ LGBT
* Kolluk kuvvetleri
	+ ölüm cezası
* Askeriye
* Meclis
* Cumhurbaşkanı
* *Ruhname*

 |
| Coğrafya | 
* Orta Asya
* Şehirler
* İlçeler
* Çevre sorunları
* En yüksek yerler
* Dağlar
* Dağlar
* Korunan alanlar
* İller
* Nehirler
* Doğal Yaşam
* Dünya Mirası Alanları

 |
| Ekonomi | 
* Tarım
* Merkez bankası
	+ Manat (para birimi)
* posta tarihi ve posta pulları
* İletişim
* Ulaşım
	+ Havalimanları

 |
| Toplum | 
* Demografi
	+ millet
	+ etnik gruplar
* Eğitim
* Sağlık
* Türkmence
* Kamu tatilleri

|  |  |
| --- | --- |
| Kültür | 
* Sinema
* Mutfak
* Medya
* Müzik
* Spor
* Din
	+ Bahá'í
* Semboller
	+ millî marş
	+ arma
	+ bayrak

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb159864896 (data)
* CiNii: DA13915511
* GND: 121010732
* ISNI: 0000 0001 1000 2753
* LCCN: no94005238
* LNB: 000073426
* MusicBrainz: c7762128-9b4d-4330-8ba2-3bbc8543b924
* NKC: js20050905010
* NLI: 987007300486105171
* NLK: KAC200703715
* NSK: 000578078
* NTA: 12750950X
* SUDOC: 12744629X
* VIAF: 97156710
* WorldCat: lccn-no94005238

 |