***Condemned: Criminal Origins*** (Asya'da ***Condemned: Psycho Crime*** ve Avustralya'da ***Condemned*** olarak bilinir) dövüş elementleri içeren bir psikolojik kurtulma-korku video oyunudur. Monolith Productions tarafından geliştirilmiş ve Sega tarafından yayımlanmıştır. 2005 sonbaharında tüm Dünya'da Xbox 360 için yayımlanıp, daha sonra 2006 yılında Microsoft Windows sürümü de yayımlanmıştır. Windows sürümü, konsol sürümüne kıyasla bazı değişiklikler içermektedir.

Oyun birinci şahıs açısını kullanmaktadır. *Condemned: Criminal Origins* kavga dövüşüne ve aralarında parmak izi ipucu toplamanın yer aldığı bulmaca çözümlerine ağırlık vermektedir. Korku türüne dahil olan bu oyun daha çok kurtulma-korku türü altında listelenir. Oyun ayrıca psikolojik gerilim öğeleri de içermektedir.

Yayımlanmasının ardından *Condemned* eleştirmenlerden orta ila iyi arasında puanlar almıştır. Pek çok eleştirmen, oyunun kurgusunu ve hikâyenin gelişimini sorunlu bulmuşlardır. Buna rağmen oyunun kontrollerini ve korku türüne getirdiği yeni yaklaşımı beğenilmiştir. Bu durum, 11 Mart 2008'de Xbox 360 ve PlayStation 3 için yayımlanan Condemned 2: Bloodshot devam oyununun çıkmasını sağlamıştır. Diğer ortam biçimleri arasında İnternet ön bölümü ve *Condemned* serisini geliştirmesi planlanan bir film de yer almaktadır. Geliştiriciler Kuzuların Sessizliği ve Yedi filmlerini oyun için ilham kaynağı olarak kullandıklarını belirtmişlerdir.

Oynanış
-------

### Dövüş

Her ne kadar oyun tümüyle birinci şahısın gözünden oynansa da (sadece ara kesit sahnelerinde üçüncü şahısın gözünden görüntüler yer alır), alışılagelmiş birinci şahıs nişancı oyunlarından farklıdır. Silahlar her ne kadar mevcut olsa da oyun süresince çok az kullanılır. Diğer pek çok birinci şahıs nişancı oyunlarının aksine bu oyunda, ateşli silahlar oldukça güçlüdür ve düşmanları genellikle tek atışta öldrebilir. Silahlar oyun içerisinde bulunabilir ya da düşmanlardan alınabilir, ancak silahın içinde ne kadar mermi kaldıysa o kadar kullanılabilir. Mermiler tükendiğinde, silahın kabzası saldırı için kullanılabilir. İşleri daha da zorlaştırmak için düşmanların kullandıkları silahta ne kadar mermi kaldıysa, silah ele geçirildiğinde kalan mermi kadar silahın kullanılması mümkündür. Bu durum, oyuncuların elinde ateşli silah olan düşmanlara çabuk bir şekilde saldırmasını teşvik eder.

Oyun, genel olarak kavga etmeye odaklanmıştır ve bu durum, oyuncuların çevresindeki boru, dolap kapısı ve ahşap gibi elementleri silah olarak kullanabilmelerini sağlar. Oyunun geliştiricileri, oyundaki dövüş yöntemini ve oynanışını içorgansal olarak tanımlamaktadırlar. Silahın hem varlığı hem de yokluğu durumunda hızlıca tekme atılması mümkündür ve saldırılar sol, sağ ya da başınızın üstüne doğru olacak şekilde çeşitli yönlerde ve seçeneklerde gerçekleştirilebilir. Ancak saldırılar, The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay gibi benzeri oyunlarda görülen Combo sistemini kullanmamaktadırlar. Çoğu durumda başarılı bir vuruş gerçekleştirmeden önce ve gerçekleştirdikten sonra düşmanı engellemek gerekmektedir. Oyuncu aynı zamanda düşman dizleri üzerinde iken ya da ölmek üzere iken kafa koparma ya da boyun kırma gibi "bitirme hareketleri" gerçekleştirebilirler.

Düşmanlar tarafından gösterilen yapay zeka oyuncunun genellikle bir adım atmadan önce iki kez düşünmelerini gerektirir. Düşmanlar kaçarak ya da başarılı bir şekilde saklanarak, hiç beklenmeyen bir anda oyuncunun karşısına çıkabilmektedir. Düşmanlar ayrıca oyunculara saldıracakmış gibi yaparak onların düşmanı engellemesine yol açabilmekte ve bu durumdan istifade ederek oyunculara saldırabilme kapasitesine sahiptir.

Oyunda her ne kadar keskin silahlar olsa da, düşmanları parçalamak mümkün değildir. Hatta, oyuncu neredeyse bir bıçak ya da kılıç gibi bir silaha hiç ulaşamaz. Bu duruma tek istisna, oyunun Okul bölümünde oyuncunun et kesicisini kullanabildiği bölüm gösterilebilir. Bazı kavga silahları "giriş aracı" kategorisine girmektedir (çürümüş kapılar için yangın baltası ya da kilitli kapılar için levye) ve oyuncuların yeni bölümlere ya da kilitli kutulara ulaşabilmesi için oyun dünyasında kullanabildikleri birer anahtar görevini üstlenmektedirler.

Oyuncu aynı zamanda bir şok tabancasına da sahiptir. Kullanıldığında düşman kısa bir süreliğine şoka girerek zarar görür ve bu esnada oyuncunun saldırması için de gereken boşluk sağlanmış olur. Oyunun ilerleyen bölümlerinde Teğmen Rosa oyuncuya daha gelişmiş bir şok tabancası verir ve bu tabanca düşmanın ayaklarının yerden kesilmesine neden olur. Şok tabancasının tek bir kullanımı ya da onun hemen ardından yapılacak küçük bir saldırı düşmanın ölmesine yol açar. Şok tabancası en sık ateşli silahlara sahip düşmanlara saldırmak (bu durum oyuncunun düşmanı uzaktan etkisiz hale getirerek düşman şok halindeyken elindeki ateşli silahı almasını sağlar), bir saldırıya anında karşılık vermek (şok tabancasının kullanımı düşmanı engellemek için gereken doğru zamanlamayı gerektirmemektedir) ve rahatça saldırı yapmak (oyuncunun düşmandan herhangi bir zarar almdan düşmana yönelik ilk vuruşu yapabilmesi) için kullanılır. Ancak, şok tabancasının her kullanımının ardından tabancanın yeniden şarj olması gerekmektedir. Bu sebeple oyunda düşmanlarla dikkatlice savaşma gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır.

Oyunun tamamı terkedilmiş şehir çevrelerinde çok az ışığa sahip yerlerde geçmektedir. Oyuncu sürekli karanlık olan oyun dünyasında el fenerini kullanarak yönünü bulmak zorundadır.

Oyunun sonlarına doğru oyuncu hem el fenerini hem de şok tabancasını kaybeder. Bunun anlamı şok tabancasının kullanıldığı tüm stratejiler artık kullanılamamaktadır ve tek ışık kaynağı yanan ahşap parçalarıdır. Bu ahşap parçaları kullanılarak düşmanlara saldırılabilmesine rağmen, herhangi bir diğer silah alındığında, ışık kaynağı kullanılamamaktadır. Bu durum oyuncuların özellikle düşmanları engellemesini, onlardan gizlenmesini ve savunmasını zorlamaktadır.

### Suç Mahalleri

*Condemned* oyuncuyu doğrudan suç mahalli tahkiklerine dahil ederek, oyuncunun bağlam-duyarlı bir düğmeye basarak adli tıp araçlarının yardımıyla delilleri bulabilmesini ve kaydedebilmesini sağlar. Oyuncu karakter cep telefonu yardımıyla FBI laboratuvarına bağlanarak oradaki yardımcı elemanı Rosa aracılığı ile delillerin (neredeyse anında) araştırmasını ve analizini yapabilmektedir. Suç mahalli delilleri bulmacaları çözmek, geçmesi mümkün olmayan engelleri geçmek ve hikâyenin genel sırlarına yönelik ipuçları vermek için kullanılmaktadır.

Bulunan deliller arasında parmak izleri, ayak izleri, kablolar, sıvılar (kan ya da kimyasal maddeler), partiküller, tortular, işaretler/çizimler, materyaller, damgalar, yaralar, küçük nesneler, belgeler ve vücut parçaları yer almaktadır.

Oyuncu karakter, adli bir delilin yakınlarında olduğunda onu hissedebilmesini sağlayan içgüdüsel bir yeteneğe sahiptir ve bu sayede oyuncunun tespit ve toplama araçlarını gerektiği zamanlarda çıkarabilmesini sağlar. Ancak karakterin "hisleri" delilin bulunduğu alanı genel bir şekilde algıladığından, oyuncu suç mahalleri üzerinde arama yapmalı ve bulgularını toplamalıdır.

Özet
----

### Ortam

*Condemned: Criminal Origins* oyununda, oyuncular bir CSB (adli araçlar kullanan Ciddi Suçlar Birimi dedektifi) ajanı Ethan Thomas karakterini oynamaktadırlar. Ethan, "Metro City" adında hayali bir Amerikan şehrinde bir seri katili avlarken aynı zamanda iki polisin cinayetinden sorumlu tutulduğu öne sürülerek komploya uğramıştır. Thomas'ın araştırması şehirdeki ölümlüleri cani birer psikoza dönüştüren gizli bir gücün varlığının kanıtlanması ile daha da karmaşık bir hal alır. Thomas olarak oyuncu adli araçları ve yöntemleri kullanarak suç mahalleri üzerinde araştırma yaparken aynı zamanda "mahkûmlar" tarafından sürekli saldırıya uğramaktadır ve onlarla savaşarak sürekli kaçan seri katili yakalamaya ve polise masumiyetini kanıtlamaya çalışmaktadır.

### Karakterler

Oyunun baş karakteri, CSB dedektifi Ethan Thomas (Greg Grunberg tarafından seslendirilmiştir), alışılmışın dışında doğru araştırıcı hislere sahiptir. Thomas'ın ayrıca elektrik akımlarından, yüksek yerlerden düşmekten, travmalardan ve diğer bazı olaylardan hızlıca kurtulabilmesini ve iyileşmesini sağlayan insanüstü güçlere sahip olduğu da belirtilmiştir. Thomas'ın çalışmaları bürodaki adli dedektif Rosa'nın yardımları ile desteklenmektedir.

Oyundaki baş düşman Seri Katil X'tir. Seri Katil X, Ethan'ın aradığı seri avladığı diğer seri katilleri, onların kurbanlarını öldürmek için kullandıkları yöntemleri kullanarak öldürmektedir. Oyunun sonlarına doğru onun Ethan'ın arkadaşı Malcolm'un kuzeni Leland Vanhorn olduğu ortaya çıkar. Malcolm, Leland'ın şehirdeki çılgınlığa yol açan gizli insansı yaratıklardan esinlendiğine inanmaktadır. Bu yaratıkların, devam oyununda, Oro olarak bilinen kült ile alakalı oldukları belirtilmiştir. [*kaynak belirtilmeli*]

### Olay örgüsü

Oyun, baş karakter, CSB ajanı Ethan Thomas'ın bir cinayet mahalline gelmesi ile başlar. Thomas ve onun iş arkadaşları psikopatlar ve suçlularla dolu terkedilmiş bir binaya giderler. İnceledikleri suç mahalli genç bir kadına aittir. Kadın yerdedir ve üzerinde boğulduğuna dair izler mevcuttur ve masanın diğer tarafında erkek bir vitrin mankeni oturmaktadır. Ethan, iş arkadaşları ile birlikte, bu cinayetin, Ethan'ın halihazırda üzerinde çalıştığı seri katil Çöp Çatan'a ait olduğu konusunda fikir birliğine varır. Olay yerindeki delilleri topladıktan sonra görevlilerden birisi sigara dumanı kokusu alır. Kokunun şüpheliden geldiğine inanırlar ve onu yakalamak için ayrılırlar. Şüpheliyi ararken Ethan elektrik kutusunu kullanarak kesik olan elektrikleri geri getirmeyi dener. Elektrik akımından etkilenen Ethan yere düşer ve silahı elinden fırlar. Gölgelerin ardında gizlenen bir adam silahı alır ve gözden kaybolur. Ethan, adamı küçük ve kapalı bir odada sıkıştırmayı başarır ancak adam, Ethan'ı, ikisinin de aynı tarafta olduğu konusunda ikna etmeye çalışır. Ethan'ın iş arkadaşları odaya girer ve adamdan silahı bırakmasını isterler. Bu sırada adam, Ethan'ın silahı ile onları vurur ve Ethan'ı pencereden sokağa fırlatır.

Ethan, babasının arkadaşı Malcolm Vanhorn'un da içinde bulunduğu kendi dairesine uyanır. Malcolm, Ethan'ın tarafındadır ve Ethan'ı, kendi silahı ile vurulan iki polis memurunun ölümünden sorumlu olarak arandığını söyler. Ethan, masumiyetini polislere kanıtlamak istemektedir ancak kendi akıl sağlığından da endişe etmektedir zira oyun boyunca bir dizi korkunç halüsinasyon görmektedir.

Ethan kısa bir süre sonra katilin kendisinin CSB kariyeri ile ilgilendiğini öğrenir. Daha sonra Ethan, Çöp Çatan'ın cesedini, kendi yöntemleri ile öldürülmüş bir halde, bir alışveriş merkezinin içerisinde bulur. Ethan, oyunda "Seri Katil X" olarak adlandırılan katilin suçlu olduğuna ve Ethan'ın aradığı seri katilleri öldürdüğüne inanır. Ethan daha sonra sıradaki öldürülecek seri katil olduğuna inandığı 'İşkenceci'yi aramaya koyulur.

Ethan İşkenceci ve Seri Katil X'i Brier kasabasındaki bir elmalığa kadar takip eder. İşkenceci'yi çiftlik evinde bulmadan hemen önce Ethan, insansı bir yaratık tarafından saldırıya uğrar. Ethan yaratığı öldürür ve aramasına devam eder. Ethan çiftlik evini aramaya devam eder ve kısa bir süre sonra İşkenceci'yi yine kendi yöntemleri ile öldürülmüş bir şekilde bulur. Kısa bir süre sonra Ethan, gizemli katili bulur. Katil, Malcolm Vanhorn'un yeğeni Leland Vanhorn'dur. Malcolm gelir ve Leland'ı öldürmesini engellemek için Ethan'ın kafasına vurarak onu bayıltır. Leland ardından Malcolm'u bayıltır.

Ethan ayıldığında, Leland tarafından kendisini bağlanmış olarak bulur. Leland, Ethan'a, onun aradığı seri katilleri öldürdüğünü ve Ethan'ı da öldürmeyi planladığını anlatır. Leland, Ethan'ı nasıl öldürebileceğini düşünürken o esnada Ethan'ın parmağını keser. Bu sırada Ethan, kirişlerin arasında saklanan bir başka insansı yaratığın varlığını fark eder. Bu yaratık 'Nefret' olarak bilinmektedir ve Metro City'deki çılgınlığın kaynağı olarak tanımlanmıştır. Malcolm Leland'ın arkasından atlar ve onu yere kıstırır. Ethan kendisini kurtarmayı başarır ve Malcolm Ethan'a Nefret'i öldürmesini zira Leland'ın çılgınlığının sebebinin o olduğunu söyler. Ethan Nefret'i takip eder ve bu sırada yolu üzerinde pek çok yaratıkla savaşır ve en sonunda Nefret'i sıkıştırır ve öldürür.

Malcolm Ethan'ı evine götürürken, Ethan Leland'ın hala canlı olduğunu ve arabanın bagajında olduğunu anlar. Ethan bagajın kapağını açtığında, ona Leland'ı öldürme seçeneği verilir. Eğer Leland'ı öldürmezse, Leland silahını çıkarır ve kendisini öldürmeden önce silahını Ethan'a doğru sallar. Daha sonra Ethan ve Rosa bir yerde akşam yemeği yerken Rosa bir peçeteye kendisinin dinlendiğini yazan bir notu Ethan'a göstererek halen ona güvendiğini gizli bir şekilde ifade eder. Rosa ardından yemeği terkeder ve Ethan banyoya gider. Banyodayken, oyuncu, Ethan'ın ağzının, Nefret'in ağzının şekline büründüğünü görür ve oyun burada sona erer.

Açılabilir içerik
-----------------

*Condemned: Criminal Origins* oyununun Xbox 360 konsol sürümünde Microsoft tarafından kullanılan başarı (*achievement*) sistemi kullanılmaktadır. Başarıları elde etmek için gereksinimler karşılandığında, oyun üzerindeki özel bir menüz üzerinden erişilebilen ekstra içerikler açılır. Bu içerikler, tasarım taslaklarını ve konsept ürünlerini, çizimleri, resimleri, animasyonları, videoları ve oyunun erken sürümlerinde yer alan bir seviyenin baştan sona videosunu gösterir. Bu özellikler daha sonra oyunun PC sürümüne de aktarılmıştır.

Açılabilir içeriğin bazı parçalarında, metro istasyonlarındaki sokak isimleri net bir şekilde görülmektedir. Bu isimlerden yola çıkarak oyunun önceleri New York Şehri'nde geçmesinin planlandığı görülmektedir. Dahası, eğer oyundaki tüm kuşlar ve metal parçaları toplanırsa, bir dizi "propaganda raporları"na ulaşılabilmektedir. Bu raporlar, oyunun hikayesi hakkında "gizli belge" formatında fazladan bilgiler vermektedir.