|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| İlişkiler(Ana hat) |
|  |
| Türler

| Genetik veya evlatlık |
| --- |
| * Akrabalık
* Aile
* Ebeveyn
	+ baba
	+ anne
* Büyükbaba
* Büyükanne
* Kardeş
* Kuzen
 |
| Evlilik |
| 
* Eş
	+ Koca
	+ Karı
* Açık evlilik
* Çok eşlilik
	+ Poliandri
	+ Polijini
	+ Grup evliliği
* Karışık yönelimli evlilik
 |
| 
Partnerler |
| * Hayat arkadaşı
* Erkek arkadaş
* Kız arkadaşı
* Birlikte yaşama
* Eşcinsellik
* Arkadaşlık (romantik / karşı cinsler arası / bölge)
 |
| Cinsel partner |
| * Gündelik
* Tek eşlilik
* Tek eşli olmayan
* Karşılıklı tek eşlilik
* Poliamori
* Çok sadakat
* Cicisbeo
* Nikahsız beraberlik
* Cariye
* Metres
 |

 |
| Faaliyetler
* Bağlanma
* Kur yapma
* Tanışma
* Flört
* Nişan
	+ Bekarlar günü
* Çiftleşme
* Tanışma merkezi
* Romantik
* Bekarlar etkinliği
* Düğün
 |
| Sonlar
* İlişki ayrılığı
* Yasal/medeni ayrılık
* Evlilik iptali
* Boşanma
* Dulbaşlık
 |
| Duygular ve hisler
* Yakınlık
* Ek
* Yakınlık
* Kıskançlık
* Sınırlama
* Sevmek
	+ Platonik
	+ Koşulsuz
* Tutku
* Cinsellik
 |
| Uygulamalar
* Başlık parası
	+ çeyiz
	+ hizmet
* Hipergami
* Aldatma
* Cinsel aktivite
* İhlal
* Baskı
 |
| İstismar
* Çocuk
* Arkadaşlık
* Aile içi
* Yaşlı
* Narsist ebeveyn
* Güç ve kontrol
* Israrlı takip
 |
| * g
* t
* d
 |

Franz Schrotzberg'in 1849 yılında yaptığı *Geschwister-Porträt* (Kardeşler) adlı tablosu
*"Abla" sayfası bu sayfaya yönlendirilmiştir. Diğer anlamları için lütfen Abla (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.*
**Kardeş** (< **kardaş** < **karındaş**), anne veya babadan en az birinin ortak olduğu kişilerin birbirlerine göre durumuna verilen addır. Kardeşler erkek ya da kız olabilirler. Birçok toplumda kardeşler anne babalarıyla birlikte aynı ortamda oynayarak ve eğlenerek çocukluklarını birlikte geçirerek büyürler. Bu kalıtsal ve fiziksel yakınlık birbirlerine karşı sevgi ya da düşmanlık gibi duygusal hisler beslemelerine neden olur.

Doğum sırasına göre büyük kardeş erkek olduğu zaman ağabey, kız olduğu zaman ise abla olarak adlandırılırlar.

Adlandırma
----------

Türkçe **kardeş** (< Anadolu ağızlarında **kardaş** > **gardaş**) kelimesi etimolojik olarak karın kelimesine *-daş* isimden isim yapım eki getirilerek oluşturulan **karındaş** kelimesinden gelen bir kaynaşma örneğidir ve işlek olan bu ekin türevleri arasında *ayaktaş, arkadaş, boydaş, yoldaş, yurttaş, dildaş, dindaş, gönüldaş, denktaş* gibi örnekler de bulunmaktadır. Orta Türkçe dönemine ait Divânu Lügati't-Türk'te «karındaş» (**قَرِنْدَشْ**) biçiminde geçer ve Kâşgarlı Mahmud *-daş* ekini belirterek kelimeyi "bir karında beraber bulunmuş" olarak açıklar. Eski Kıpçakçada da *karındaş* biçiminde geçer. Çağdaş Türk dillerinde de yaygın biçimde kullanılır; Azerice *qardaş* (гардаш), Türkmence *gardaş* (гардаш), Özbekçe *qarindoş* (қариндош), Tatarca *kardeş* (кардәш), Kırgızca *karındaş* (карындаш), Nogayca *karındas* (къарындас), Kazakça *karındas* (қарындас), Karakalpakça *karındas* (қарындас), Hakasça *harındas* (харындас), Hakasçanın Sagay, Koy, Kaç ve Belt ağızlarında *karındas* (карындас) biçiminde yer alır.

Halk arasında kullanımı
-----------------------

Yazı dilinde *-daş* ekinin ince sıralı biçimi olan *kardeş* yaygın iken, Anadolu'da halk arasında daha çok kalın sıralı *gardaş ~ kardaş* biçimi geçer ve yaşça denk ya da yaklaşık olanlar arasında hitap sözü olarak da kullanılır.

Birçok Anadolu şiirinde Gardaş kelimesi etki bırakmış Âşık Veysel Şatıroğlu, Ozan Arif, Abdürrahim Karakoç gibi Anadolu şairlerince kullanılmıştır. Popüler şarkılar, Türk halk ve sanat müziği ve türkülerde de sıkça kullanılır. Cem Karaca'nın *"Namus Belasına Gardaş"* şarkısı buna örnektir.

Kardeş tipleri
--------------

Aynı anababadan olanlara **öz kardeş** denir. Kısmen aynı kısmen farklı anababadan olanlar, **ana bir kardeş** (anaları aynı, babaları farklı) ya da **baba bir kardeş** (babaları aynı, anaları farklı) olarak adlandırılır. Farklı anababadan olanlara ise **üvey kardeş** denir. Biyolojik olarak kardeş olmasalar da aynı anadan süt emişen kişilere **süt kardeş** (emikdaş) denir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Hasan Eren, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara 1999; sayfa: 212
2. ↑  Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları: 521, Ankara 1941, cilt: 1, sayfa: 407
3. ↑  "Cem Karaca Şarkıları". 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012.

| * g
* t
* d
Aile |
| --- |
| Çekirdek aile | 
* Eş (Koca
* Karı)
* Ebeveyn (Baba
* Anne)
* Çocuk (Evlat
* Oğul
* Kız)
* Kardeş

 |
| Geniş aile | 
* Büyükbaba
* Büyükanne
* Torun
* Amca
* Hala
* Dayı
* Teyze
* Kuzen
* Yeğen

 |
| Evlilik yoluyla | 
* Kayınpeder
* Kayınvalide
* Dünür
* Kayınbirader
* Görümce
* Baldız
* Kuma
* Bacanak
* Elti
* Enişte
* Yenge

 |
| Akrabalık | 
* Kan bağı
* Sıhri hısımlık
* Evlilik
* Medeni birliktelik
* Evlat edinme
* Boşanma
* Üveylik
* Ortak ata

 |
| Diğer | Aileye saygı |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85017225
* NKC: ph125877
* NLI: 987012431033905171

 |