Trabzon Kolot peyniri
Kolot, sepet ve dil peynirleri
**Kolot peyniri**, Türkiye kökenli, muhlama yapımında kullanılan ve yağsız sütten üretilen bir peynir çeşidi. Peynir, genellikle Trabzon, Rize ve Bayburt illerinde üretilir.

Etimoloji ve isimlendirme
-------------------------

Kolot ve türevleri, Anadolu ağızlarında "kısa" anlamında kullanılmaktadır. Sevan Nişanyan, Ağır Kitap adlı eserinde sözcüğün "kısa boylu, bodur, cüce" anlamındaki *golod* olarak 17. yüzyıl Ermenice kullanımına atıfta bulunmuştur, ancak türemiş olduğu iddia edilen Arapça *qlt* köküne ait yeterli kanıt olmadığını belirtmiştir. Nişanyan, ismin Süryanice'de yer alan ve "kısmak, daraltmak" anlamındaki *qlt* kökünden türemiş olabileceğini, ancak bu durumun da kesin olmadığını öne sürmüştür.

Karadeniz Bölgesi'nde yer alan çeşitli yerlerde peynir Kolete, Koleti ve Golot gibi isimlerle de bilinmektedir.

Üretim
------

Kolot üretimi, inek veya koyun sütünün sağıldıktan sonra filtre edilmesi ile başlar. Daha sonra süt krema ayırma makinesine alınır ve içerisindeki yağ uzaklaştırılır. Elde edilen yağı alınmış süt bir gün boyunca metal kaplarda bekletilir. Sonraki gün bekletilmiş süt, aynı işlemlerden geçmiş ancak bekletilmemiş yeni süt ile karıştırılır ve peynir mayası eklenerek 30 C'de 1-1.5 saat pıhtılaşmaya bırakılır. Oluşan süt pıhtısı daha sonra bir içinde toplanarak 10-12 saat boyunca peynir altı suyunu bırakarak süzülür.

Bu işlemle 14 kg kreması alınmış sütten 1 kg çiğ peynir üretilebilir. Oluşan bu çiğ peynir kolotun ana maddesini oluşturur. Bu peynirler kolot üreticileri tarafından köylülerden satın alınır ve işlenirler. İşleme işlemi çiğ peynirlerin küçük par.alara bölünmesi ve 3 gün boyunca hava sıcaklığında fermente edilmesi ile başlar. Daha sonra bu parçalar Kaşar üretimine benzer şekilde 80-90 C'lik bir tuzlu su çözeltisi içerisinde 2-4 dakika kadar kaynatılırlar. Kaynamış peynir istenilen kıvama gelinceye kadar yoğrulur ve 1-1.5 kilogramlık parçalara bölünür.

Daha sonra düz bir yüzeye konan kolot, kendiliğinden yüzeye yayılarak dairesel şeklini alır. 1-2 gün süren olgunlaştırma sürecinden sonra ürün satışa hazır hale gelir. Eğer peynir saklanacak ise "kurun" adı verilen tahta fıçılar içerisinde, üzerine tuz eklenerek bekletilir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Oluk, Celile Aylin; Karaca, Oya Berkay (30 Ocak 2020). *Traditional Cheeses from Selected Regions in Asia, Europe, and South America* (İngilizce). Bentham Science Publishers. ISBN 978-981-14-3235-4.
2. ↑  Nişanyan, Sevan (17 Mart 2014). *Ağır Kitap* (İngilizce). Propaganda Yayınları. ISBN 978-1-927893-34-0.

| * g
* t
* d
Türk mutfağı peynirleri |
| --- |
| Yöresel doğal peynirler | Abhaz peyniri **·**  Adıyaman Sincik peyniri **·**  Aho peyniri **·**  Antep peyniri **·**  Armola peyniri **·** Bacu peyniri **·** Balkabağı küp peyniri **·** Beyaz peynir **·** Çaycuma mozzarella peyniri **·**  Çeçil **·** Çerkes peyniri **·** Çirek peyniri **·** Çoban peyniri **·** Çökelek **·** Deleme peyniri **·**  Dil peyniri **·**  Divle obruk peyniri **·** Dövme peyniri **·** Ezine peyniri **·** Gorcola peyniri **·**  Hellim **·** Herki peyniri **·** Kadina peyniri **·**  Kandirif peyniri **·**  Kars gravyer peyniri **·**  Kaşar **·** Kelle peyniri **·** Kirli hanım peyniri **·**  Kolot peyniri **·**  Kopanisti peyniri **·**  Krem peynir **·** Kuşbaşı peyniri **·** Külek peyniri **·**  Künefe peyniri **·**  Küp peyniri **·**  Lavaş peyniri **·** Malakan peyniri **·**  Malatya peyniri **·**  Manyas lor peyniri **·**  Maraş peyniri **·** Mengen peyniri **·** Mihaliç peyniri **·** Motal peyniri **·** Pestigen **·**  Saganaki peyniri **·**  Sürke **·**  Teleme peyniri  **·**  Telli peynir **·** Tire çamur peyniri **·**  Tomas peyniri **·**  Tulum peyniri **·** Türkmen saçak peyniri **·**  Urfa peyniri **·**  Van otlu peyniri **·**  Varto keçi peyniri **·**  Wiyana wanda peyniri |
| İşlenmiş peynirler | Eritme peyniri **·**  Eritme krem peynir **·** Eritme örgülü peynir **·** Eritme telli peynir **·**  Eritme dilli peynir **·**  Eritme beyaz peynir  **·**  Eritme top peynir  **·**  Eritme çubuk peynir  **·** Kahvaltılık peynir (Kahvaltı keyfi) **·** Üçgen peynir **·** Tost peyniri |
| Peynir üretme teknikleri | Pasta filata |
| Peynir yapma malzemeleri | Peynir mayası **·** Şirden mayası **·** Peynir tuluğu **·** Külek **·** Peynir küpü **·** Kadel |