**Nader Batmanghelidj** (1902-1998), çeşitli askeri ve hükûmet görevlerinde görev yapan İranlı bir subaydı. O da Pakistan ve Irak İmparatorluk İran büyükelçisi olarak görev yaptı.

Hayatın erken dönemi ve eğitim
------------------------------

Batmanghelidj 1902 yılında doğdu. Kardeşlerinden biri olan Hacı Mehdi Batmanghelidj bir toprak sahibiydi.

İran Askeri Akademisi'nden mezun oldu ve 1920'lerde İran Ordusu'na katıldı. Hem Almanya'da hem de Çekoslovakya'da askeri kurslara katıldı.

Kariyer
-------

İkinci Dünya Savaşı'nda İran'ın İngilizler tarafından işgali sırasında orduda albay olarak görev yapan Batmanghelidj, 1941'de İngilizler tarafından yakalanıp hapsedildi. Savaşın sonuna kadar hapisteydi. Batmanghelidj, serbest bırakılmasının ardından tuğgeneral oldu  ve Sovyet işgaline karşı Azerbaycan'ın kurtuluş güçlerine katıldı.

Batmanghelidj, Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin askeri ofisinin başına getirildi. Başbakan Mohammad Mosaddegh tarafından atletik programın şefi olarak seçildi. Musaddık hükûmetine karşı bir darbe planlayan üst düzey subaylardan biriydi. Ancak, 15 Ağustos 1953'te Batmanghelidj, Musaddık hükûmetine karşı yapılan darbe başarısız olunca tutuklandı ve hapsedildi.

Musaddık devrildikten sonra Batmanghelidj orduya döndü ve silahlı kuvvetlerin genelkurmay başkanlığına atandı. Görev süresi 1953 ile 1955 arasında sürmüştür. Hükûmet tarafından atanmasa da Batmanghelidj, genelkurmay başkanı olarak görev yaparken ve Tahran askeri valisi Teymur Bahtiyar, 22 Mayıs 1955'te Tahran'daki Ulusal Bahai Merkezi'nin yıkımına katıldı. Dini liderlerle birlikte binanın yıkımına katıldılar. Batmanghelidj, 1955'te 1957'ye kadar sürdürdüğü göreve atandığında  Pakistan'ın ilk İran büyükelçisi oldu. Ataması, Muhammed Musaddık'a karşı darbede önemli bir rol oynayan emekli subay Fazlullah Zahedi'ye yakınlığı sayesinde mümkün oldu.

Daha sonra Batmanghelidj, 1957-1958 döneminde İran'ın Irak büyükelçisi olarak görev yaptı. 1958'de Başbakan Manuçehr Eghbal liderliğindeki kabineye içişleri bakanı olarak atandı ve 1959'a kadar görevde kaldı. Görevdeyken başarılı bir kırsal kalkınma planı geliştirdi. Batmanghelidj'in yerine kırsal kalkınma projesini tamamlayan görevde Rahmat Allah Atabaki geçti. Batmanghelidj, 1960'larda Merkezi Antlaşma Teşkilatı'nın (CENTO) askeri grubunun başkanıydı. Son kamu görevi 1964-1967 döneminde üç yıl süreyle Horasan Eyaleti genel valiliği oldu ve 1967'de emekli oldu.

Kişisel yaşam ve ölüm
---------------------

Batmanghelidj, 1940'larda kurduğu Tehran International Hotel'in sahibiydi. 1979 İran devriminden sonra tutuklandı. Üç yıl hapis yattı ve hapishaneden çıktıktan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Orada önce Herndon, Virginia'ya, ardından Washington DC'ye yerleşti. İki kez evlendi. İlk eşi Mahin Banu Mirfendereski 1974'te öldü. Daha sonra Nayer Moluk Sadoughi ile evlendi. İlk evliliğinden üç çocuğu oldu.

Batmanghelidj 24 Nisan 1998'de Reston, Virginia'daki Cameron Glen Bakım Merkezinde böbrek yetmezliğinden öldü.

Başarılar
---------

Batmanghelidj, her ikisi de İmparatorluk İran'ından olan Sepah Nişanı ve Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi.

Kaynakça
--------



1. 1 2 3 4  "سرگذشت عجیب ۵ستاره اینترنشنال". *Hamshahri Online* (Farsça). 3 Nisan 2021. 1 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2022.
2. 1 2 3 4 5  Janet McMahon (May–June 1998). "Bulletin Board. Deaths". *Washington Report on Middle East Affairs*: 137. 17 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. 1 2 3  Ali Rahnema (2014). *Behind the 1953 Coup in Iran. Thugs, Turncoats, Soldiers, and Spooks*. Cambridge: Cambridge University Press. s. 300. doi:10.1017/CBO9781139875974. ISBN 9781139875974.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "Nader Batmanghelidj, Iranian General, Dies". *The Washington Post*. 28 Nisan 1998. 27 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2022.
5. ↑  Mark J. Gasiorowski (2004). "The 1953 Coup d'État Against Mosaddeq". Malcolm Byrne (Ed.). *Mohammad Mosaddeq and the 1953 Coup in Iran*. Syracuse, NY: Syracuse University Press. s. 238. ISBN 978-0-8156-3017-3.  r `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım); r eksik `|soyadı2=` (yardım)
6. ↑  "Information Report Prepared in the Central Intelligence Agency". Office of the Historian. 31 Mart 1953. 8 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2022.
7. ↑  Ervand Abrahamian (Yaz 2001). "The 1953 Coup in Iran". *Science and Society*. **65** (2): 198.207.
8. 1 2  *"In their place": Marking and unmarking Shi'ism in Pahlavi Iran* (PhD tez). University of Michigan. 2011. ss. 154-159. ISBN 978-1-124-92027-6. ProQuest 896366090. 26 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022.
9. 1 2 3 4 5 6 7  "Ex-Iranian General, Ambassador Dies". *Associated Press*. Washington DC. 28 Nisan 1998. 26 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2022.
10. ↑  Stephen Kinzer (2003). *All the Shah's Men. An American Coup and the Roots of Middle East Terror*. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc. s. 188. ISBN 9780470185490.
11. 1 2  *Agent or Client: Who Instigated the White Revolution of the Shah and the People in Iran, 1963* (PhD tez). University of Manchester. 2015. s. 122. 21 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022.