**Sovyetler Sarayı** (Rusça: Дворец Советов), tasarımı Sovyet mimar Boris İofan tarafından hazırlanan ve resmen kabul edilen yapı. 1937 yılında başlanan proje, Nazi Almanyası'nın 1941 yılında Sovyetler Birliği'ne saldırması (Barbarossa Harekâtı) sebebiyle sonlandırılamamıştır.

Tarihi
------

Binanın yapım aşaması, 1940
1922 Aralık tarihinde Sovyetler Birliği Komünist Partisi Kongresi'nde Sergei Kirov Ticaret Birliği Sarayı'nda toplanan delegelere partinin devrim için *"Proleter iktidarının amblemi"* olarak görkemli ve yepyeni bir saray inşa edeceğini duyurdu. Planlamalar Vladimir Lenin'in ölümünün ardından, 1924'te başladı fakat Merkez Komite Sovyetler Sarayı'nın tasarımı için bir yarışma açıldığını resmen ancak 1930'da ilan etti. Modernizmin ünlü temsilcisi Le Corbusier de dahil olmak üzere, 160 katılımcı vardı. Molotov'un başkanlığındaki bir yargıçlar komisyonu üç yıl sonra kimsenin kazanamadığına karar verdi; ancak Sovyet mimar Boris İofan'ın liderliğindeki bir ekibe, başvurularını bir kez daha gözden geçirmeleri için bir şans tanındı. Dev gibi bir düğün pastası şeklinde tasarladıkları bina modeli Stalin başkanlığında toplanan komite tarafından kabul edildi. Ayrıca Sovyetler Birliği Kahramanı ödülünü üç kere alan kişilerin heykellerinin birer sütün şeklinde Sovyet Sarayı projesi içinde yer alması düşünülmüştü.

Sovyetler Sarayı'nın proje yarışması o dönemde büyük yankılar yarattı. Okullu çocuklar, emekliler, işçilerle memurlar kendi ideleri ve taslaklarını gönderiyordu. Yabancı ülkeler de içinde, yerli mimar derneklerinin gönderdikleri proje sayısı 160 civarındaydı.

İnşaat iki yıl sonra, 1937'de Kremlin yakınlarında, Moskova'nın ortasında, yıkılan İsa Katedrali'nin arazisinde geniş ve hevesli temel atma çalışmalarıyla başladı.

Yapı hakkında
-------------

1937 yılı Sovyet Mimarlar Birinci Kongresi tanıtım bildirisinde Sovyet Sarayı
Sovyetler Sarayı, bitiş tarihi olarak planlanan 1942 yılında dünyanın en büyük binası olacaktı. 110.000 metrekarelik bir zemin alanı vardı. 420 metrelik yüksekliği, New York'taki inşası henüz tamamlanan Empire State Binası'ndan daha fazlaydı. Geniş giriş katında (kat öyle genişti ki, temel atmak için kullanılan beton SSCB'nin yıllık çimento üretiminin yüzde 16'sına mal olmuştu) birbiri üzerine yerleştirilmiş altı katmanlı kule bulunmaktaydı. Hepsinin üzerinde ise (New York'taki) Özgürlük Heykeli'nden üç kat daha büyük, yüksekliği 90 metreyi geçen anıtsal bir Lenin heykeli vardı. Devasa heykel 35 metrelik kolları ve 6 metrelik parmaklarıyla gökyüzüne uzanıyor, 60 kilometre öteden görülebiliyordu. Etkileyici sahte-klasik giriş holünden girilen saraysa bazı yerlerde genişliği 250 metreye varan, Moskova'nın merkezine dek uzanabilecek yepyeni bir yol gibiydi. İçeride, 100 metrelik bir kubbenin altında dünya sosyalizminin 25.000 delegesi için bir kongre salonu bulunuyordu. Yan bölümde ise 6.000 koltuklu bir salon daha bulunmaktaydı. Ayrıca binada 120 asansör, 60 yürüyen merdiven bulunacak, salonlar, kulüpler, galeriler, müzeler içerecek ve hükûmet arşivlerine ev sahipliği yapacaktı. Bütün bunlar modernleşme öncesi bir çağdan kalan ideal şehir imajıyla, antik dünyanın yedi harikasıyla yarışabilecek yeni bir ütopik medeniyeti birleştirmeyi amaçlıyordu. Methiye yazarlarından biri *"Binayı öyle inşa edeceğiz ki, eskimeden, sonsuza dek ayakta kalacak"* diye yazmıştı.

İptali
------

Saray alanı, 1958-1960 yıllarında Moskova Havuzu'na dönüştürüldükten sonra (1980)
Yapının çelik iskeleti 1941'de tamamlandı. Ancak Nazilerin Sovyetler Birliği'ne saldırması nedeniyle inşaat aniden kesildi. Binanın iskeleti ise sökülerek çeşitli güçlendirme çalışmalarında, demiryolu köprüleri yapımında ve savaşta kullanılmak üzere tanksavar istihkamlarının kurulmasında kullanıldı.

Günümüzde
---------

1958-1960 yılları arasında saray alanı, büyük bir açık hava yüzme havuzuna dönüştürülmüş ve 1994 yılına kadar Moskova Havuzu olarak kullanılmıştır.

Galeri
------

* 1938 tarihli Yeni Moskova filminden binanın hayali görüntüsü1938 tarihli *Yeni Moskova* filminden binanın hayali görüntüsü
* 1941 yılına ait bir posta kartı1941 yılına ait bir posta kartı
* 1937 yılına ait bir posta pulu1937 yılına ait bir posta pulu
* Binaya ait bir tasarım şablonuBinaya ait bir tasarım şablonu
* 1930'lu yıllara ait bir tasarım1930'lu yıllara ait bir tasarım
* Binanın yapılacağı yere ait kuş bakışı bir şablonBinanın yapılacağı yere ait kuş bakışı bir şablon

Ayrıca bakınız
--------------

* Sovyet mimarisi
* İşçi ve Çiftçi Kadın Heykeli
* Sovyet Savaş Anıtı (Treptower Parkı)
* Gigantomani

Kaynakça
--------

1. 1 2  Overy, Richard, *Hitler ve Almanya'sı - Stalin ve Rusya'sı*, ErKO Yayıncılık, İstanbul, 2004, s. 166-167
2. ↑  *En ünlü bitmemiş sanat eserleri* 26 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sabah gazetesi, Erişim tarihi: 25 Eylül 2015.
3. ↑  *Blast From The Past — September 1939 (Mechanix Illustrated)* 30 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Erişim tarihi 4 Ocak 2016.
4. ↑  Tumarkin, Maria M. (2005). *Traumascapes: The Power and Fate of Places Transformed by Tragedy* 21 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Melbourne Univ. Publishing, 2005, s. 16, Erişim tarihi: 20 Kasım 2015.

| * g
* t
* d
Dünyanın en yüksek yapıları |
| --- |
| *En az 300 metre uzunlukta olan binalar* |
| Tamamlanmış | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gökdelen | International Finance Centre • Aon Merkezi •  AT&T Şirket Merkezi • Baiyoke Kulesi II • Bank of America Plaza, Atlanta • Bank of America Kulesi (New York) • Burç Halife • Bank of China Kulesi • Burc el-Arab • Central Plaza • Chrysler Binası • CITIC Plaza • Emirates Kuleleri • Empire State Binası • First Canadian Place • International Finance Centre • JPMorgan Chase Kulesi • Jin Mao Kulesi • John Hancock Merkezi • Krallık Merkezi • Macau Kulesi • Menara Telekom • Nina Kulesi I • Petronas İkiz Kuleleri •  Q1 • Willis Kulesi • Shun Hing Square • Sky Central Plaza • Taipei 101 • The Center • Tuntex Sky Kulesi • Two Prudential Plaza • U.S. Bank Kulesi • Hearst Kulesi |
| TV, gözlem kuleleri ve asansörler | Milad Kulesi • CN Kulesi • Eyfel Kulesi • Berliner Fernsehturm • KCTV-Kulesi • Liberation Kulesi • Menara Kuala Lumpur • Oriental Pearl Kulesi • Ostankino Kulesi • Riga Radio ve TV Kulesi • Sky Kulesi • Stratosphere Las Vegas • Sydney Kulesi • Tallinn Televizyon Kulesi • Taşkent Kulesi • Tokyo Skytree • Tokyo Kulesi • Torrena (*önerildi*) • Vilnius TV Kulesi • Bailong Asansörü• Çamlıca Kulesi |
| Antenler | Almatı Televizyon Kulesi • Bakü Televizyon Kulesi • Emley Moor • Europaturm • Gerbrandy Kulesi • Kiev Televizyon Kulesi • Mumbai Televizyon Kulesi • Saint Petersburg TV Kulesi • Sumida Kulesi (*önerildi*) • Erivan Televizyon Kulesi • WITI TV Kulesi • Zendstation Smilde |
| Bacalar | GRES-2 Power Station • Endesa Termic • Homer City Generating Station • Inco Superstack • Kennecott Smokestack |
| Petrol Platformları | Petronius Platformu • Troll Platformu • Bullwinkle Platformu • Baldpate Platformu • Gullfaks C |

 |
| İnşa Halinde | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gökdelen | Ebrac el-Beyt • Al Hamra Kulesi • City Hall ve City Duma • Eureka Kulesi • Federation Kulesi • Özgürlük Kulesi • Lakhta Center |
| İnşaatı Durdurulmuş | Ryugyong Oteli |

 |
| Önerilen | 

|  |  |
| --- | --- |
| Önerilen | Al Burj • Burj al Alam • Fordham Spire • Mubarak al-Kabir Kulesi • Plaza Rakyat • Rusya Kulesi • Londra Köprü Kulesi • Trump Uluslararası Otel ve Kulesi (Toronto) |
| Düşüncede | Binyıl Kulesi • Piramit Şehir • Sky City 1000 • Illinois • X-Seed 4000 • Kostabi Dünya Ticaret Merkezi |
| İptal edilmiş | Sovyetler Sarayı • 7 Güney Dearborn • Chicago Dünya Ticaret Merkezi • Proje 2000 • Miglin-Beitler Gökiğnesi • Dubai Kuleleri İstanbul |

 |
| Yıkılmış | Dünya Ticaret Merkezi |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* SUDOC: 168712792
* VIAF: 299633749
* WorldCat: viaf-299633749

 |