Birleşik Devletler'in II. Dünya Savaşı sırasında bir propaganda posteri. Posterde beşinci kol, devletin değerlerini yok etmeye çalışan bir unsur olarak resmedilmiştir.
**Beşinci kol**, fiili müdahale ile ele geçirilemeyen bir kitleyi ya da devleti propaganda, casusluk, sabotaj ya da terör yoluyla psikolojik etkiye maruz bırakmak suretiyle müdahaleye uygun hale getirmek ya da fiili savaş esnasında savaşı daha kolay kazanmak için yapılan her türlü psikolojik yıkıcı çalışmadır.

Tarihçe
-------

Terim ilk kez General Franco tarafından İspanya İç Savaşı sırasında kullanılmıştır. Franco'nun orduları Madrid'e dört koldan saldırdıkları sırada beşinci kol görevindeki Madrid içerisinde bulunan istihbarat yetkilileri şehirde bir ayaklanma çıkarmış ve bu ayaklanma neticesinde şehir düşmüştür.

Her ne kadar terim ilk kez İspanya İç Savaşı sırasında resmi olarak kullanılsa da, tarih boyunca beşinci kol yöntemine benzer şekilde pek çok ayaklanma çıkarılmıştır. Spartalıların Truva atı ve Romalıların Kavimler Göçü sırasında Roma topraklarına giren kavimler arasında huzursuzluk çıkartmak için yaptığı casusluk ve propaganda çalışmaları beşinci kolun bazı örneklerdir. Kartacalı General Hannibal da Roma topraklarında zayıf düşen ordusuna insan bulmak ve Roma'yla çatışan kavimleri kendi safına çekmek adına beşinci kol çalışmasında bulunmuştur.

Beşinci kol çalışmalarının teşkilatlanmasının kökeni ise I. Dünya Savaşı'na dayanır. Her ülkede farklı adlarla anılan MI6 VE CIA yasal istihbarat örgütleri bu teşkilatlara örnektir. 

Beşinci kol çalışmalarını en etkili şekilde kullanan ilk devlet Nazi Almanyası'dır. Gestapo aracılığıyla birçok devletin içine sızılmış ve halkın Nazi Almanyası'na sempati beslemesi sağlanmıştır. Bu sebepten dolayı Nazi Almanyası, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya, Norveç, Hollanda, Danimarka gibi devletleri ve savaş öncesi Avusturya'yı işgal ederken bu çalışmayı temel prensip olarak görmüştür.

Danimarka'nın işgalinden bir gün önce, Danimarka'da bütün devlet mensupları ve diplomatlara Polonya'nın işgaline ait bir film gösterilmiştir. Film, Alman askerî gücü ve Alman ordusuna karşı konulduğunda devletlerin başına gelecek ürkütücü olaylar açıkça göstermiştir. Ertesi gün Alman işgalinin başladığı haberi verilince, devlet başkanı savaşın anlamsız olduğuna hükmetmiş, bu sebepten ötürü Almanların isteklerini kabul eden başkan, beşinci kolun yardımıyla ülkesini Almanların eline teslim edilmiştir.

Beşinci Kolda Çalışanlar.
-------------------------

**1- Özel olarak yetiştirilmişler:** Bunlar beşinci kol teşkilatının en değerli çalışanlarıdır. Ekibin beynini oluştururlar.

**2- Bilim zümresi, sanatçılar, film yıldızları:** Bu kişiler daimi görevli olmayan daha çok tek ya da birkaç görev için ülkeye sokulan şahıslardır.

**3- Yerli unsurlar:** Bunlar çoğunlukla ayrı bir ideolojiyi benimsemiş devlet otoritesine aykırı hareket edenler ya da devletin yaptıklarından hoşlanmayanlardır.

**4- Çıkarcı kesim:** Bu kişiler çıkarları için parayla satın alınır ve her türlü işte kullanılabilirler.

**5- Hiç bilmeyerek alet olanlar.**

Beşinci Kolun Çalışma Şekli
---------------------------

Beşinci kol, geniş kitlelere ulaşmak amacıyla medyayı ve dijital mecraları kullanır. Ülkenin ulusal çıkarlarıyla çatışan ve insanları manipüle eden film gibi propaganda malzemeleri yayınlar. Ulusal medyayı kullanarak yine aynı amaca yönelik programları televizyonlarda yayınlatır. Hatta izlenirliği artırmak için halk içinde itibarlı kişileri işe alet eder. Beşinci kol halk düzenine de saldırır. Mevcut rejimi yıkmak ya da korumak için farklı ideolojiler benimseyen bir toplum oluşturur. Halkı birbirine düşürmek için terörü ya da eylemsizliği destekler. Aynı zamanda insanları fuhuş ve kumar gibi alışkanlıklara da sevk eder.

Kaynakça
--------

1-II. Dünya Savaşında Yer Altında Savaş, Selahattin ERTÜRK

2-Ana Britannica Dizin Açıklaması, Beşinci Kol

3-Haber Alma, Propaganda ve Mukabil Mücadele Esasları, Kurmay Albay Eren

4-Fransa'da Mağlubiyetin sebepleri, General Giraud

5-Espionage,Genelkurmay IX. Şube

6-Hainler ve Casuslar, Kurt Zinger

7-Naziliğin İç Yüzü, Ahmet Emin Yalman

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4155591-0

 |