**Kutsal Cumartesi** dünya genelindeki Hristiyanların İsa'nın Golgotha'daki Kutsal Kabir Kilisesi'ne defnedilişini andıkları dini gündür. Kutsal Cuma'dan bir gün sonraya, Paskalya'dan bir gün önceye denk gelen Kutsal Cumartesi, Hristiyanların Paskalya'ya hazırlandıkları Kutsal Hafta'nın son günüdür. Paskalya Arifesi, Kara Cumartesi veya Paskalya Cumartesisi olarak da bilinir; ancak Paskalya Cumartesisi aslında Paskalya Haftası'ndaki cumartesidir.

Erken Kilise döneminde, Kutsal Cumartesi İsa’nın mezarda yattığı gündü ve bu nedenle kendine özgü bir ayini yoktu. Mezarında yatan Mesih’in ölümü üzerinde çok kesin bir iman düşüncesine odaklanan, kederden ilham alan katı bir oruç günüydü.

Batı Hristiyanlığında Kutsal Cumartesi
--------------------------------------

### Tarihçe

4. yüzyılda Paskalya Arifesi ayini bütün gece boyunca kutlanırdı böylece Paskalya günü başka bir ayin kutlanmazdı. 6. yy’a doğru Paskalya Arifesi ayininin gece yarısından önce sona erdiği ve Paskalya Pazar ayini ortaya çıkmaya başladı. 9. yy da ayin kaynakları Paskalya Arifesi’nin öğleden sonra saat 3’de kutlandığını göster. 1951 yılında Papa XII. Pius Paskalya Arife’sinin Paskalya’dan önceki gece kutlanmasını gerektiren bir kararname yazdı.

### Kutsal Cumartesi Ayini

Ayin ‘Işığın hizmeti" ile başlar. Beyaz cüppesini giyen rahip, paskalya mumu ile kilisenin önünde yanan ateşin önüne gelir. Orada cemaatte aynı şekilde toplanır. Rahip Paskalya mumunu yakar, mumun üzerine bir haç çizer ve haçın üzerine bulunduğu yılın dört rakamını çizer ve şöyle der ‘*Şanla dirilmiş Mesih İsa’nın ışığı kalplerimizdeki ve düşüncelerimizdeki karanlıkları dağıtsın*’. Mumu yakmak, ölüm gecesinden dirilmiş olan Mesih’i sembolize eder. Cemaat rahibi takip ederek. mumlarıyla kiliseye girer. Rahip elindeki mumu sunağın önündeki şamdana yerleştirilir. Kilise karanlıktır. Rahip Exsultat (Paskalya Övgüsü-İsa’nın Dirilişi için Hristiyan halkının sevincini ifade eden uzun bir ilahi) okur. Exsultat’dan sonra herkes oturur ve Eski Ahit ve Mezmurlar’dan oluşan yedi okuma dinlenir. Bu okumalar kurtuluş hikayesi ve Yaradılış ile başlar. Gloria ilahisi ile birlikte Kilisenin ışıkları açılır. Paskalya Mumu, vaftiz sırrının kutlamasında kullanılmak üzere vaftiz suyunu takdis etmek için kullanılır. İncil okunmadan önce "Büyük Alleluya ilahisi" okunur. Karem döneminden bu yana söylenen ilk Alleluya’dır. Rahibin vaazından sonra katekümenlerin vaftiz edilmesi ile ayine devam edilir.

### Vaftiz Kutlaması

Vaftiz olacak adaylar çağrılır ve cemaate tanıtılır. Azizlere yönelen yakarmalara başlanır. Kilisenin koruyucu azizlerinin, o bölgenin koruyucu azizlerinin ve vaftiz olmaya çağırılan kişilerin isimleriyle dua edilir. Vaftiz suyunun takdis edilmesi sırasında Rahip Paskalya mumunu üç kere suya batırarak şöyle der: Tanrım, Oğlun ile birlikte Kutsal Ruh’u suyun üzerine göndermen için sana yalvarıyoruz. Şeytan’dan vazgeçildikten sonra, Peder, Oğul ve Kutsal Ruh’un adına vaftiz gerçekleştirilir.

Paskalya Arifesi ayini, Efkaristiya’nın bitiminden sonra özel bir takdis ile devam eder ve Alleluya ile ayin son bulur.

Doğu Hristiyanlığında Kutsal Cumartesi
--------------------------------------

Kaynakça
--------

1. ↑  *The Liturgical Year – its history and its meaning after the reform of the liturgy*. *Adolf Adam* (İngilizce). Pueblo Publishing Company. 1981. ss. 77-83 ISBN 0-916134-47-4.

| * g
* t
* d
Paskalya |
| --- |
| Ana konular |  Tartışmalar  **·**  Tarih  **·**  Kökenbilim  **·**  İbadetler  **·**  Gelenekler  |
| Hristiyanlık |  Havarilerin Yortusu  |
| Gelenekler |  Paskalya yumurtası  **·**  Paskalya tavşanı  **·**  Ayak Yıkama Töreni  |
| İlgili günler |  Paskalya Mevsimi  **·**  Kutsal Hafta  **·**  Dallar Pazarı  **·**  Kutsal Salı  **·**  Kutsal Çarşamba  **·**  Paskalya Üçgünü  **·**  Kutsal Perşembe  **·**  Kutsal Cuma  **·**  Kutsal Cumartesi  **·**  Paskalya Pazarı  **·**  Paskalya Haftası  **·**  Paskalya Pazartesisi  **·**  Paskalya Salısı  **·**  Paskalya Cuması  **·**  Paskalya Cumartesisi  **·**  Hamsin Yortusu  **·**  Teslis Yortusu  |

| * g
* t
* d
Katolik Dinî Bayramlar |
| --- |
| 
* Latin Katolik Kilisesi - Ermeni Katolik Kilisesi - Süryani Katolik Kilisesi - Keldani Katolik Kilisesi- Maronit Kilisesi - Kopt Katolik Kilisesi - Melkit Katolik kilisesi - Rum Katolik Kilisesi

 |
| Paskalya Dönemindeki Bayramlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Oruç Devresi - Kutsal Hafta - Triduum - Paskalya Devresi | 
* Kül Çarşambası
* Kutsal Perşembe
* Kutsal Cuma
* Kutsal Cumartesi
* Mesih İsa'nın Yeruşalim'e Girişi
* Paskalya
* Pentekost
* İsa'nın göğe yükselişi

 |

 |
| Noel Dönemindeki Bayramlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Noel'e Hazırlık Devresi | 
* Noel
* Epifanya
* Mesih İsa'nın Vaftizi
* Kutsal Ailenin Bayramı
* Beytlehem'de katledilen masum çocuklar hatıra günü

 |

 |
| Mesih İsa'ya Ait Özel Bayramlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Üçlü-Birlik - Efkaristiya - Kutsal Kalp | 
* İsa'nın Mabede Takdimi Bayramı
* Üçlü-Birlik Bayramı
* Efkaristiya Bayramı
* Kutsal Kalp Bayramı
* İsa'nın başkalaşımı
* Kutsal Haç Bayramı
* Mesih İsa'nın Krallığının Bayramı
* Müjde Bayramı

 |

 |
| Büyük Azizlerin, İncilcilerin ve Havarilerin Bayramları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aziz - Havari - İncilci | 
* Azizler Günü
* Başmelekler Mihail, Rafail ve Cebrail Bayramı
* Aziz İstefanos Bayramı
* Havari Yakup'un Yılı
* Vaftizci Aziz Yahya'nın Doğuşu bayramı
* Aziz Pavlus'un Hristiyan Olması Bayramı
* Roma'daki Aziz Petrus'un Kürsüsü Bayramı
* Aziz Yusuf Bayramı
* Havari Yakup'un Yılı
* İncilci Markos Bayramı
* İncilci Matta Bayramı
* İncilci Luka Bayramı
* İncilci Yuhanna Bayramı
* Aziz Matias Bayramı
* Havariler Filipus ve Yakup
* Aziz Petrus ve Pavlus Bayramı
* Havari Yakup Bayramı
* Havari Tomas Bayramı
* Havari Andreas Bayramı
* Havari Bartalmay Bayramı
* Havariler Yurtsever diye Tanınan Simun ve Taday Yehuda Bayramı

 |

 |
| Meryem Ana ile ilgili Bayramlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Meryem Ana - Theotokos - Meryem'in günahsız gebeliği - Meryem'in ebedi bekâreti | 
* Mesih'in Annesi Olan Meryem'in Bayramı
* Meryem Ana'nın Günahsızlığı Bayramı
* Meryem Ana'nın Göğe Alınması Bayramı
* Meryem Ana'nın Doğum Günü Bayramı

 |

 |
| Diğer | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kilise | 
* Roma'daki Aziz Petrus'un Kürsüsü Bayramı
* Roma'daki Ana Kilise'nin Takdis Edilişinin Anma Günü

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4275834-8
* LCCN: sh85061626
* NKC: ph903287
* NLI: 987007563079105171

 |