**Litvanya Hava Kuvvetleri** veya **LAF** (Litvanya: *Lietuvos karinės oro pajėgos "LK KOP"*) Litvanya'yı karadan, havadan, denizden, gelecek her türlü saldırından korumakla yükümlü dalındaki silahlı kuvvetlerdir.

Birimleri Radviliškis ve Kaunas'ta Šiauliai kenti yakınlarındaki Šiauliai Askeri Havaalanı'nda bulunmaktadır.

Tarih
-----

### 1919-1940

Litvanya'nın 16 Şubat 1918'de bağımsız bir devlet ilan edilmesinden sonra yeni hükûmetin en acil görevi, her taraftan gelen düşman ordularını itebilecek askerî bir kuvvet örgütlemekti. Litvanya ordusunun yaratılması için ilk emir 23 Kasım 1918'de geldi. Ocak 1919'da ordu içinde havacılık ekibi bulunan bir mühendislik şirketi kuruldu. 12 Mart 1919'da havacılık şirketi olarak yeniden düzenlendi ve bağımsız askerî birim haline geldi. Lideri deniz mühendisi memuru Petras Petronis olarak atandı. Bu tarih Litvanya Hava Kuvvetleri'nin doğum günü olarak kabul ediliyor.

Mart-Aralık 1919 ve 1932 ve 1940 arasında Kaunas Askeri Havacılık Okulu o şehirde faaliyet gösterdi. Okul birçok havacılık disiplininde subay yetiştirdi: pilot, gözlemci, topçu ve mekanik.

İlk uçak (Sopwith 1½ Strutter), Litvanya ordusu tarafından 5 Şubat 1919'da Jieznas şehrinde Kızıl Ordu'dan alındı. 27 Şubat 1919'da Almanya'dan sekiz yeni keşif uçağı LVG C.VI alındı. Haziran ayında beş uçak daha satın alındı. Sonraki yıllarda bazı uçaklar savaş ganimeti olarak alındı ve Litvanya Havacılık atölyelerinde onarıldı. Birçoğu çeşitli ülkelerden satın alındı ve yerli tasarımcılar Jurgis Dobkevičius ve Antanas Gustaitis tarafından yeniden dizayn edildi.

Litvanya Askeri Havacılığı; Kızıl Ordu ve Polonya askerî birlikleri ile savaşlarda aktifti. En askerî meselelerde yer alan pilot, daha sonra ilk Litvanya uçak tasarımcısı ve üreticisi olan Jurgis Dobkevičius'du. 12 Mayıs 1920'de Vytautas Rauba bir uçak kazasında hayatını kaybeden ilk Litvanyalı havacı oldu. Aynı yılın 4 Ekim'inde, Polonya ordusuyla yapılan bir savaşta, Litvanya ekibine sahip ilk uçak düşürüldü. Litvanya'nın İlk Hava Filosu lideri uçağın pilotu Juozas Kumpis ağır yaralandı ve Polonya ordusunun esiri olarak öldü.

1920'den başlayarak askerî havacılık dalı birkaç kez yeniden adlandırıldı ve 1928'den sonra bir süre Litvanya Hava Kuvvetleri'nin eşdeğeri olarak adlandırıldı.

Litvanya Hava Kuvvetleri, kayma sporu gibi havacılık ile ilgili çeşitli faaliyetleri destekledi ve teşvik etti. 1933'te Litvanya Aero Kulübü ile işbirliği içinde Nida'da bir Litvanya Kayma Okulu kurulmasına, tecrübeli planör pilotu Gregorius Radvenis'i okulun eğitmeni ve amiri olarak gönderilmesine yardımcı oldu.

1940 yılında; Litvanya Hava Kuvvetleri keşif, avcı, bombardıman uçağı ve eğitim birimleri de dahil olmak üzere sekiz hava filosundan oluşuyordu. Hava Kuvvetleri üsleri; Kaunas/Žagariškės, Šiauliai/Zokniai, Panevėžys/Pajuostis şehir ve kasabalarında kuruldu. Yaz aylarında Palanga ve Rukla şehirlerindeki havaalanları da kullanıldı. O sırada kitaplarda toplam 117 uçak ve 230 pilot ve gözlemci listelendi.

### 1992 sonrası

23 Ocak 1992'de savunma bakanı, havacılık hizmetinde havacılık üssü için personel alınması talimatını imzaladı. Ancak Šiauliai Havaalanı bölgesinde gerçek bir üs Litvanya Cumhuriyeti Hükûmeti'nin emrine göre tüm altyapı, bina, bölge ve 24 An-2 uçağı Litvanya Havayolları'ndan geçildiği Mart ayına kadar kurulmadı.

12 Haziran 1992'de Litvanya'nın bağımsızlığını kazandıktan sonra ilk kez Vytis'in çift haçı ile işaretlenmiş An-2 uçağı kanatlarında -Litvanya Hava Kuvvetlerinin ayırt edici işareti- Barysiai Havaalanı'ndan havalandı. Bu tarih havacılık üssü kuruluş tarihi olarak kabul edilir. Şubat 1993'te Kırgızistan'dan dört adet L-39C Albatros uçağı getirildi.

1 Mart 1993'ten sonra havacılık servisi Litvanya Hava Kuvvetleri'ne dönüştürüldü ve havacılık üssü, Litvanya Hava Kuvvetleri'nin ilk havacılık üssü olarak yeniden adlandırıldı. Ocak 1994'te Litvanya NATO üyeliği için resmen başvuruda bulundu. 1995-1999 yılları arasında, Litvanya Hükûmeti'nin bir kararnamesine göre birinci havacılık üssü; Sovyet işgali sırasında avcı kanadı, radyo-elektronik mücadele ve keşif filolarının çıkması için kullanılan Šiauliai yakınlarındaki Zokniai Havaalanı'na taşındı.

Litvanya Cumhuriyeti savunma bakanı Linas Linkevičius'un kararnamesine göre ilk havacılık üssü ve ikinci havacılık üssü, 1 Ekim 2004 itibarıyla Litvanya Hava Kuvvetleri'nin havacılık üssünde yeniden düzenlendi. 2004 yılına kadar sadece hafif bir saldırı oldu hava üssünde bulunan jet uçağı ve nakliye uçağı, birinci ve ikinci hava üssünün yeniden inşasından sonra helikopterler hava üssünde de bulundu.

Yapı
----

### Hava üssü

Ana hava üssü Šiauliai şehrinde bulunmaktadır. Profesyonel; askerî ve askerî olmayan personel görevlendirildi. Bir karargah, hava operasyon grubu ve operasyonel destek grubundan oluşur. Taban, çeşitli sabit kanatlı ve döner bıçaklı uçakları çalıştırır. Hava üssü personeli; uçak ve ekipmanlarıyla ilgili yurt dışında birçok uluslararası eğitim misyonuna katılmıştır. Hava üssünün ana görevleri şunlardır:

* Ev sahibi ülke NATO Baltık Hava Polis güçlerine destek
* Arama Kurtarma
* Yolcu, kargo ve VIP taşımacılık
* Hava tıbbi tahliyesi
* Personel dağıtımı
* Ordu ve Donanma hava desteği
* Hava üssü personeli hazırlık eğitimi

### Hava savunma taburu

Hava savunma taburunun başlıca görevleri şunlardır:

* Düşük ve orta irtifalarda havadan askerî havacılık saldırılarına karşı hayati öneme sahip devlet tesislerini savunmak
* Kara kuvvetlerinin kara zırhlı teknik ekipmanlarla ve diğer olaylarla mücadelede desteklemek
* Askeri personeli savaş görevlerini yerine getirirken eğitmek

Altyapının geliştirilmesi hava savunma taburunun önemli görevlerinden biridir.

### Hava sahası gözetim ve kontrol komutanlığı

Hava sahası gözetim ve kontrol komutanlığı, Baltık Devletleri Hava Gözetleme Sistemi ile yakından çalışır. Baltık Devletleri Hava Gözetleme Sistemi projesinin uygun yasal belgeleri geliştirildi; Litvanya, Estonya, Letonya ve Danimarka savunma bakanlıkları arasında askerî personel eğitimi ile ilgili karşılıklı mutabakat zaptı imzalandı. Baltık Devletleri Hava Gözetleme Sistemi projesinin merkezi olan Bölgesel Hava Alanları Gözetim Koordinasyon Merkezi, LTAF Hava Sahası Kontrol Merkezi'nde kurulmuş ve 2000 başından beri tam olarak faaliyet göstermektedir. Üç baltık devletinden askerî personel merkezde hava gözetleme operatörleri olarak görev yapar ve ulusal tarifelere göre döner. Merkezin komutanı iki yıllığına atanır ve baltık devletlerinden birini temsil eder.

Modernizasyon
-------------

Belirlenen öncelikler doğrultusunda Litvanya Hava Kuvvetleri modernizasyon planlarını uyguluyor. 1991'deki bağımsızlıktan bu yana Litvanya Hava Kuvvetleri 3 yeni C-27J Spartan askerî nakliye uçağı satın aldı. Bunlar eski Sovyet-era An-26'nın yerini aldı.

2007'de, iki L-39ZA uçağı Romanya'da teknik kaynakların genişletilmesine uğradı. Bakım çalışmaları uçak birimlerinin kapsamlı muayenesini ve büyük motor onarımlarını içeriyordu. Yeni navigasyon ekipmanı GNS 530 kuruldu ve pilot kabinlerinde radyo iletişim setleri değişti. Bu uçaklar, hava polisliği görevindeki avcı kontrol görevlilerini ve avcı komutanlarını eğitmek için kullanılır. Ayrıca Hava Kuvvetleri helikopterleri Mi-8 ve çift motorlu kısa menzilli nakliye uçağı L-410'un kapsamlı bir revizyon, yükseltme ve modernizasyon programı gerçekleştirildi. 2013 yılında üç Eurocopter AS365 Dauphin arama kurtarma helikopteri Fransa'dan yaklaşık 52 milyon avro karşılığında sipariş edildi. Anlaşma Avrupa Birliği tarafından finanse edildi ve teslimatlar 2015 yılında başladı. Ekim ayında Litvanya Silahlı Kuvvetleri, Litvanya Hava Kuvvetleri'nin ABD'den 6 Sikorsky UH-60 Kara Şahin helikopteri almaya karar verdiğini açıkladı.

Uçak
----

| Uçaklar | Menşei | Tip | Varyant | Serviste | notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Savaş uçağı |
| Aero L-39 | Çek Cumhuriyeti | hafif saldırı |  | 1 |  |
| Ulaşım |
| Cessna 172 | Amerika Birleşik Devletleri | Yarar | RG Cutlass | 1 | Özel kuvvetler için kullanılır |
| Alenia C-27J | İtalya | Ulaşım |  | 3 |  |
| L-410 Turbolet | Çek Cumhuriyeti | Ulaşım |  | 2 |  |
| Helikopterler |
| Mil Mi-17 | Rusya | Ulaşım |  | 2 |  |
| Eurocopter AS365 | Fransa | SAR / yardımcı program | AS365 N3 | 3 |  |
| Eğitim |
| Aero L-39 | Çek Cumhuriyeti | hafif saldırı | L-39C | 3 | Letonya'dan kira kontratı |

An-2 Colt, An-26 Curl, PZL-104 Wilga ve Mil Mi-2'ler kullanımdan kaldırılmıştır.

Rütbeler ve nişanlar
--------------------

### Memur

| NATO kodu | N-10 | -9 | -8 | -7 | -6 | -5 | -4 | -N 3 | -2 | -N 1 | (D) | Öğrenci memuru |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Genel görevliler | Kıdemli memurlar | Genç subaylar |
| Litvanya | ***Eşdeğeri yok*** | Generolas leitenantas | Generolas majoras | Brigados generolas | Pulkininkas | Pulkininkas leitenantas | Majoras | Kapitonas | Vyresnysis leitenantas | Leitenantas | ***Eşdeğeri yok*** | Kariūnas |
| Sınırlama
*(2012 itibarıyla)* |  | <9 | <30 | <127 | <375 |  |
| NATO kodu | N-10 | -9 | -8 | -7 | -6 | -5 | -4 | -N 3 | -2 | -N 1 | (D) | Öğrenci memuru |

### Kayıtlı

| **NATO Kanunu** | YA-9 | YA-8 | YA-7 | YA-6 | YA-5 | YA-4 | YA-3 | YA-2 | YA-1 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Litvanya** | Seržantas majoras | Viršila | Štabo seržantas | Vyresnysis seržantas | Seržantas | Grandinis | Vyresnysis eilinis | Eilinis | Jaunesnysis eilinis |
| **NATO Kanunu** | YA-9 | YA-8 | YA-7 | YA-6 | YA-5 | YA-4 | YA-3 | YA-2 | YA-1 |

Baltık Hava Polisliği
---------------------

2020'de başlayan bu proje içine Türkiye, Fransa ve İngiltere'ninde bulunduğu 10 kadar ülke Baltık Hava Polisliği projesinde içinde Litvanya'nında bulunduğu müttefik baltık ülkelerin hava sahalarını dış tehditlerden korumak için yardımda bulunmaktadır.

Şu ana kadar bu proje kapsamında

•İspanya 4 adet F-18 ile

•Belçika ve Polonya'dan bir miktar F-16

•Alman Eurofighter

•İsveçli JAS-39 Gripen

•NATO'dan ortak olarak 1 Boeing E-3 Awacs uçakları ile katkı sunuldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Güney Amerika Ülkeleri Askeri Güç Sıralaması". *askeriguc.com*. 28 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
2. ↑  "Lithuania Armed Forces - Lituanian Defence Information - Lithuanian Army - Lituanian Navy - Lithuanian Air Force - Euroepan Defence Information". *www.armedforces.co.uk*. 7 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
3. ↑  "Lithuania Acknowledges Italian Air Force in NATO Baltic Air Policing Mission". *ac.nato.int*. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
4. ↑  "İspanya, İngiltere ve Fransa "Baltık Hava Polisliği" görevini devraldı". *DefenceTurk*. 28 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
5. ↑  Kökçü, Ata Ahmet (3 Mayıs 2020). "İspanya, İngiltere ve Fransa "Baltık Hava Polisliği" görevini devraldı". *DefenceTurk*. 18 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
6. ↑  "Italy, Germany to continue NATO's Baltic air-policing mission for another 3 months". *www.baltictimes.com*. 30 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
7. ↑  ERR, ERR News | (22 Şubat 2021). "NATO jets on Baltic Air policing duties scrambled four times last week". *ERR* (İngilizce). 22 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
8. ↑  "Italian Air Force leads NATO Baltic Air Policing into 2021". *ac.nato.int*. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
9. ↑  "Baltic Air Policing". *ac.nato.int*. 5 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.