Alıcılar ve vericileri gösteren bir şema.
**Kan grubu**, kandaki antikorlara bakılarak, kanın özelliğini belirtmek için oluşturulmuş sınıflandırma sistemidir. İnsanlarda A, B, AB ve 0 türleri vardır. Bundan bağımsız olarak, Rh değeri + ya da - değerinde olabilir. Bu üç sistemin birleşiminden 8'li kan grubu tablosu oluşmuştur. Türkiye'de iki sistem yan yana yazılarak belirtilir. Örneğin; A türü kanda Rh değeri negatif ise, o kan için A Rh (-) grubu denir. Türkiye'de Kızılay'ın verilerine göre en çok bulunan ve en çok gereksinilen grup A Rh (+)'dir. RH etkeni, Hint şebeğinin (İngilizce: *rhesus macaque*) kanındaki antikorların var olup olmaması anlamına gelir.

Kan grubu uyumu
---------------

Her ne kadar aşağıdaki tablo genel olarak doğruysa da uzun dönem kan aktarımı gerektiren kişilere kendi kan gruplarının aynısının verilmesi zorunludur. Çok ama çok acil durumlarda RH (-), RH (+)'ye kan verebilir.

Alyuvar uyumluluk tablosu| Alıcı | Verici |
| --- | --- |
| 0− | 0+ | A− | A+ | B− | B+ | AB− | AB+ |
| 0− | Evet | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok |
| 0+ | Evet | Evet | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok |
| A− | Evet | Yok | Evet | Yok | Yok | Yok | Yok | Yok |
| A+ | Evet | Evet | Evet | Evet | Yok | Yok | Yok | Yok |
| B− | Evet | Yok | Yok | Yok | Evet | Yok | Yok | Yok |
| B+ | Evet | Evet | Yok | Yok | Evet | Evet | Yok | Yok |
| AB− | Evet | Yok | Evet | Yok | Evet | Yok | Evet | Yok |
| AB+ | Evet | Evet | Evet | Evet | Evet | Evet | Evet | Evet |

Kan Gruplarının görevi
----------------------

Kan grubunu belirleyen A ve B genleri, kanda bulunan alyuvarların zarlarında A ve B türü proteinlerden hangisinin yer alacağını belirlerler. Birinin kan grubu A ise, alyuvarlarının zarında yalnızca A türü protein; B ise, yalnızca B türü protein, AB ise her ikisinden de vardır demektir. 0 ise alyuvarların zarında her ikisi de yoktur demektir. Alyuvar çeperinde bulunan ve kan grubunu belirleyen bu proteinlere aglütinojen denir. Ancak kanda, kendinizinkinden ayrı bir kan grubuna ait alyuvar hücrelerinin vücudunuza girmemesini sağlayarak sizi koruyan aglütinin adlı antikorlar bulunur. Protein yapısında olan aglütininler de tıpkı aglütinojenler gibi A ve B türümde olurlar.

Tarihi
------

Kan aktarımlarının, kan grupları konusunda hiçbir bilginin olmadığı halde önceleri başarıyla sürdürülebilmesi dikkat çekicidir. Landois 1875'te köpek kanının başka bir cinsin kanı ile karıştırıldığında 2 dakika içerisinde sürekli lizise (hücre parçalanması) neden olduğunu bildirmiştir. Bu çalışmayı bilen Karl Landsteiner, 22 kişide yaptığı çalışmada alyuvar ve serum arasındaki tepkimeleri tanımlayarak 1901’de sonuçlarını yayınlamıştır. Landsteiner önceleri A, B, C olmak üzere üç kan grubu tanımladı. Sonraki yıl öğrencileri olan DeCastello ve Sturli 155 kişiyi kapsayan daha geniş bir çalışma ile kan grup sistemini A, B, O, AB olarak tanımladılar (1902). 1922’de Amerika Birleşik Devletleri’ne göç eden Landsteiner 1930 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüştür.
Diğer kan grup sistemleri tanımlanmadan neredeyse yarım yüzyıllık bir zaman geçmiş ve 1939’da Philip Levine tarafından sunulan bir olgu ile Rhesus (Rh etkeninin bulunduğu maymunun adı) etkeninin varlığına dikkat çekilmiştir. Sonraki birkaç yıl içerisinde yapılan benzer çalışmalarla yeni antijen sistemleri tanımlanmıştır.

Genetik
-------

İnsanlardaki ABO kan grubu sistemlerinin kalıtımsal açıklaması şu şekildedir:

|  |
| --- |
| **Kan grubu kalıtımı** |
| Kan grubu |  | **O** | **A** | **B** | **AB** |
|  | Genotip | ***ii* (OO)** | ***IAi* (AO)** | ***IAIA* (AA)** | ***IBi* (BO)** | ***IBIB* (BB)** | ***IAIB* (AB)** |
| **O** | ***ii* (OO)** | OOO OO OO OO | O ya da AAO OO AO OO | AAO AO AO AO | O ya da BBO OO BO OO | BBO BO BO BO | A ya da BAO BO AO BO |
| **A** | ***IAi* (AO)** | O ya da AAO AO OO OO | O ya da AAA AO AO OO | AAA AA AO AO | O, A, B ya da ABAB AO BO OO | B ya da ABAB AB BO BO | A, B ya da ABAA AB AO BO  |
| ***IAIA* (AA)** | AAO AO AO AO | AAA AO AA AO | AAA AA AA AA | A ya da ABAB AO AB AO | ABAB AB AB AB | A ya da ABAA AB AA AB |
| **B** | ***IBi* (BO)** | O ya da BBO BO OO OO | O, A, B ya da ABAB BO AO OO | A ya da ABAB AB AO AO | O ya da BBB BO BO OO | BBB BB BO BO | A, B ya da ABAB BB AO BO |
| ***IBIB* (BB)** | BBO BO BO BO | B ya da ABAB BO AB BO | ABAB AB AB AB | BBB BO BB BO | BBB BB BB BB | B ya da ABAB BB AB BB |
| **AB** | ***IAIB* (AB)** | A ya da BAO AO BO BO | A, B ya da ABAA AO AB BO | A ya da ABAA AA AB AB | A, B ya da ABAB AO BB BO | B ya da ABAB AB BB BB | A, B, ya da ABAA AB AB BB |


|  |
| --- |
| **Yalnızca fenotipe bağlı olarak kan grubu kalıtımı** |
| Kan grubu | **O** | **A** | **B** | **AB** |
| **O** | O | O ya da A | O ya da B | A ya da B |
| **A** | O ya da A | O ya da A | O, A, B ya da AB | A, B ya da AB |
| **B** | O ya da B | O, A, B ya da AB | O ya da B | A, B ya da AB |
| **AB** | A ya da B | A, B ya da AB | A, B ya da AB | A, B ya da AB |

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Cooper, Chris E. (2016). *Blood : a very short introduction* (1. bas.). Oxford. ISBN 978-0199581450.
2. ↑  Türk Kızılay Kan Hizmetleri [@KanverOrg] (7 Ocak 2016). "En çok bulunduğunu düşündüğün kan grubu, aynı zamanda en çok ihtiyaç duyulan kan grubu oluyor. #kanverhayatkurtar t.co/DaDBoZzisQ" (Tweet). Erişim tarihi: 22 Temmuz 2020 – Twitter vasıtasıyla.
3. ↑  
	* tard.org.tr. "Eritrosit içeren komponentler" (PDF). 4 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2012.  (Türkçe) (14 Mart 2012).
4. ↑  "RBC compatibility table". American National Red Cross. Aralık 2006. 4 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2008.
5. ↑  Blood types and compatibility 19 Nisan 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bloodbook.com

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11961101z (data)
* GND: 4007277-0
* LCCN: sh85014985
* LNB: 000077491
* NDL: 00565674
* NKC: ph121949
* NLI: 987007282678705171

 |