**Münif er-Razzaz** (Arapça: منيف الرزاز; 19 Aralık 1919 - 16 Eylül 1984), Nisan 1965'te düzenlenen 8. Ulusal Kongre'de göreve seçilen Arap Sosyalist Baas Partisi Ulusal Komutanlığı'nın ikinci ve son Genel Sekreteri olan Ürdünlü-Suriyeli bir hekim ve politikacı.

Razzaz, 1977 yılında Irak'a taşındı ve Irak Baası'nın önde gelen üyesi oldu. Razzaz, 1979 Baas Partisi Tasfiyesi'nde dönemin yeni Irak Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin'e karşı komplo kurmakla suçlanan düzinelerce muhalif arasındaydı. Kral Hüseyin, Ürdün'e sağ salim dönebilmesi için Razzaz'ın serbest bırakılmasını savunmuştu, ancak Saddam Hüseyin bunu inatla reddetti. Razzaz, 1984 yılında Bağdat'ta ev hapsindeyken öldü. Ailesi, Irak Baası tarafından Bağdat'taki ev hapsi sırasında hipertansiyon ilacının zehirle değiştirilerek öldürüldüğünü iddia etmektedir. Razzaz, Tek vasiyetine üzerine Amman'a gömüldü.

Biyografi
---------

### İlk yıllar

Razzaz, 19 Aralık 1919'da Suriye'nin Şam kentinde doğdu, ancak Ürdün'de büyüdü. Ailesi, bir veteriner olan babasının Suriye'deki Fransız yetkililer tarafından Büyük Suriye İsyanı sırasında yaralı atlarını tedavi ederek isyancılarla işbirliği yapmakla suçlanmasından sonra 1925'te Ürdün'e taşındı. Razzaz, Kahire'de kısa bir süre okuduktan sonra 1937'de Beyrut'taki Amerikan Üniversitesi'nden burs aldı. 1950'de Arap Sosyalist Baas Partisinin Ürdün Bölgesel Şubesine üye oldu. Razzaz, Ürdün'deki Baas Bölgesel Şubesi'nin kurucularından biriydi ve ulusal gazetelerdeki yazılarıyla Baas ideolojisini destekledi. 1955'ten 1957'ye kadar Ürdünlü Baasçılar Kral Hüseyin'i yüksek sesle eleştirdiler. Razzaz, Kral Hüseyin'in Bağdat Paktı'na verdiği desteği ve Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır'a karşı olan tutumunu eleştirdi. Razzaz, monarşi karşıtı faaliyetleri nedeniyle 1956, 1958, 1959 ve 1960 yıllarında hapsedildi.

Irak Baas Şubesi'ni Irak'ta iktidara getiren Ramazan Devrimi'nin ardından, Razzaz ve diğer Baasçı Abdullah Abdüldaim'e, Irak halkına yayınlanması gereken bir siyasi program formüle etme görevi verildi.

### Ulusal Komutanlık

Razzaz, Nisan 1965'teki 8. Ulusal Kongre'de Ulusal Komutanlık Genel Sekreteri seçildi ve görevde Mişel Eflak'ın yerini aldı. Ancak Razzaz, Suriye'de yaşanan krize çözüm bulabilecek kadar Suriye işlerinde kök salmadı. Kasım 1965'te Ulusal Komutanlık, Suriye Bölge Komutanlığı'nın subay atamasını veya görevden alınmasını yasaklayan bir kararı kabul etti. Salah Cedid liderliğindeki Askeri Komite hemen isyan ederek karşılık verdi. Razzaz daha sonra, Suriye için yeni bir liderliğin kurulmasına karar verirken, Yusuf Zuayyin hükûmetinin ve Suriye Bölge Komutanlığının feshedilmesine karar veren Ulusal Komutanlığı acil bir toplantıya çağırdı; El-Bitar Başbakan oldu, Muhammed Ümran Savunma Bakanı oldu, Emin el-Hafız yeni bir Başkanlık Konseyi Başkanı oldu ve Mansur el-Atraş Ulusal Devrim Konseyi Başkanı oldu. Cedid ve destekçileri, buna, Ulusal Komutanlığın ve Baas Partisi içindeki ılımlı fraksiyonun düşüşüne yol açan 1966 Suriye Darbesi'ni gerçekleştirerek yanıt verdiler.

### Sonraki yıllar

Eflak, Selahaddin el-Bitar ve genel olarak ılımlıların 1966 darbesinde düşüşünün ardından, Razzaz yeraltına girdi. Cedid'in neo-Baasçı hükûmetine karşı herhangi bir direniş sergileyen eski Ulusal Komutanlığın tek üyesi oldu. Göreve yükselişinde, Razzaz'ın Eflak ile ilişkisi, onu görevden almaya zorlayan Razzaz değil, Askeri Komite olsa bile kötüleşti.

1966 darbesinden kısa bir süre sonra Albay Selim Hatum, Cedid hükûmetini devirecek bir komplo planlamaya başladı. Hatum, eski Milli Komutanlık'tan gelen yoldaşların mesajlarından cesaret alarak Razzaz'la ittifak kurdu ve davasına asker toplamaya başladı. Dürzi subayı Tümgeneral Fahd eş-Şa'ir liderliğinde bir Askeri Komite kurmayı başardı. Darbe, yetkililer tarafından Ağustos 1966'da ortaya çıkarıldı ve Razzaz ve diğer komplocular ya saklanmaya ya da Lübnan'a girmeye zorlandı. Razzaz, 1966'da yayınlanan *Al Tajribah al Murrah The Bitter Experience* adlı bir teşhir kitabı yazarak Hafız Esad'ın Suriye rejimini oldukça eleştirdi. 1966'da Filistinli Irak bağlantılı Baasçı örgüt Arap Kurtuluş Cephesi'nin bir üyesi oldu ve onun aracılığıyla Irak'ın egemen olduğu Baasçı yapı aracılığıyla yükseldi.

### Suikast iddiası

1977 yılında Razzaz, Irak'a taşındı ve Irak Baası'nın önde gelen üyesi oldu. Razzaz, 1979 Baas Partisi Tasfiyesi'nde dönemin yeni Irak Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin'e karşı komplo kurmakla suçlanan düzinelerce muhalif arasındaydı. Kral Hüseyin, Ürdün'e sağ salim dönebilmesi için Razzaz'ın serbest bırakılmasını savunmuştu, ancak Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin bunu inatla reddetti. Razzaz, 1984 yılında öldü. Ailesi, Irak Baası tarafından Bağdat'taki ev hapsi sırasında hipertansiyon ilacının zehirle değiştirilerek öldürüldüğünü iddia etmektedir. Razzaz, karısının ve kızının önüne kan kusmuştu.

Düşüncesi
---------

Daha fazla bilgi: Baasçılık ve Mişel Eflak § İdeoloji
Irak gazetesi *Irak Today* Razzaz'ın "Baas Sosyalizmi" makalesinde, Baas sosyalizminin bilimsel sosyalizm olduğunu ve "Arap ulusu ile anavatanı arasındaki, sömürgecilik, emperyalizm ve geri kalmışlıkla, hem miras alınan hem de yeni olan çelişkilere doğal ve kaçınılmaz bir yanıttı. Sınıf mücadelesiyle harmanlanmış doğal mücadeleye doğal bir tepkidir." Razzaz, Baasçı sosyalizmin hem bilimsel hem de ahlaki olduğuna ve Baasçı sosyalizmin bir Üçüncü Dünya Sosyalizmi biçimi olduğuna vurgu yaptı. Birinci, İkinci, Üçüncü veya Dördüncü Enternasyonallerin sosyalizm biçimi olmadığını vurguladı. Ona göre bu sosyalizm biçimleri, karakterlerini emperyalist sanayileşmiş toplumlardaki saf sınıf çelişkilerinden türetmiştir. Temel özelliklerini bir yanda emperyalizm, diğer yanda geri kalmışlık ile Üçüncü Dünya'nın çelişkilerinden alan bir sosyalizmdir. Baasçı sosyalizm, ekonominin tam devlet mülkiyetine karşıydı, ancak ekonominin zirvesinde devlet mülkiyetini destekledi.  1957'deki etkili makalesi olan "Neden Sosyalizm Şimdi?"de Razzaz'ın belirttiği gibi; "Sosyalizm sadece bir ekonomik düzen değil, bir yaşam biçimidir. Ekonomi, siyaset, eğitim, öğrenim, sosyal yaşam, sağlık, ahlak, edebiyat, bilim, tarih ve hem büyük hem de küçük diğerleri ile hayatın tüm yönlerine uzanır. Sosyalizm, özgürlük ve birlik, farklı şeyler için farklı isimler değil, ancak kaynaklandıkları tek bir temel yasanın farklı yönleridir." Eflak ve Cemal el-Etâsî ile birlikte Razzaz, 1974'te *Sosyalizm Üzerine Makaleler*'i yazdı.

"Arap milliyetçiliği" başlıklı bir makalede Razzaz, Arap milliyetçi ideolojisinin "Arapların dünya milletleriyle tek başına ayakta kalabilen ilerici bir ulus yaratma mücadelesindeki itici güç" olduğunu iddia eder. Razzaz, Arapların İslam öncesi günlere kadar uzanan bir Arap kimliğine ait olma duygusuna sahip olduklarına inanıyordu. Arap dünyasının Batı sömürgeciliği ile ilk kez 16. yüzyılın başında Basra Körfezi ve Hint Okyanusu'nda karşı karşıya geldiğine inanıyordu. "Arapların bir avuç Yahudi tarafından küçük düşürücü yenilgisini getiren 1948 Arap-İsrail Savaşı, bir yanda egemen sınıflar ile diğer yanda kitleler arasındaki güven kalıntılarını yok eden bardağın son damlasıydı." İsrail'i yaratmak için Batılı güçlere duyulan kızgınlığın asla unutulmayacağına inanıyordu Razzaz ve İsrail'in yaratılması, Arap dünyasındaki tüm Batı vesayetine son verilmesi yönündeki popüler taleplere yol açtı. Razzaz, Arap milliyetçiliğinin iki güç arasındaki çatışma olduğunu iddia etti; gerici sınıflar ve kitleler. Gerici sınıflar, ulusa ihanet eden Batılı kapitalist emperyalizmin etkisiz vassallarıyken, kitleler "anti-emperyalist, anti-kapitalist ve anti-Siyonist ve birlik, özgürlük, sosyalizm ve tarafsızlıktan yanaydılar."

Kişisel hayat
-------------

Razzaz, 1923'te Suriye'nin Hama kentinde dünyaya gelen Lam'a Bseisso ile 1949'da evlendi ve iki oğlu ve bir kızı oldu. Oğlu Ömer Razzaz, 2018'den 2020'ye kadar Ürdün Başbakanı'ydı.

Kaynakça
--------

### Alıntılar

1. 1 2 3  "99 years since Munif Razzaz's birth: politician, intellectual, prisoner and father". *7iber* (Arapça). 19 Aralık 2018. 28 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2019.
2. 1 2 3  Moubayed 2006.
3. 1 2  Anderson 2005.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  Seale 1990.
5. ↑  Rabinovich 1972.
6. 1 2  Alam 1994.
7. ↑  Ginat 1997.
8. ↑  Makiya 1998.
9. 1 2 3  Rejwan 2008.
10. ↑  "رجل في الأخبار.. عمر الرزاز أصله سوري وصدام حسين سمم والده". *enabbaladi.net* (Arapça). 5 Haziran 2018. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.

### Bibliyografya

* Alam, Mahboob (1994). *Iraqi Foreign Policy Since Revolution*. Mittal Publications. ISBN 978-8170995548.
* Anderson, Bette Signe (2005). *Nationalist Voices in Jordan: The Street and the State*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-70625-5.
* Ginat, Rami (1998). *Egypt's Incomplete Revolution: Lutfi al-Khuli and Nasser's Socialism in the 1960s*. Routledge. ISBN 978-0714647388.
* Makiya, Kanan (1998). *Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq*. University of California Press. ISBN 978-0520214392.
* Moubayed, Sami M. (2006). *Steel & Silk: Men and Women who shaped Syria 1900–2000*. Cune Press. ISBN 978-1885942418.
* Rabinovich, Itamar (1972). *Syria Under the Baʻth, 1963–66: The Army Party Symbiosis*. Transaction Publishers.
* Rejwan, Nissom (2008). *Arabs in the Mirror: Images and Self-Images from Pre-Islamic to Modern Times* (1. bas.). University of Texas Press. ISBN 978-0292717282.
* Seale, Patrick (1990). *Asad of Syria: The Struggle for the Middle East*. University of California Press. ISBN 978-0520069763.

| * g
* t
* d
Arap Sosyalist Baas Partisi |
| --- |
| 
* **Irak ağırlıklı hizip**
* **Suriye ağırlıklı hizip**

 |
| 

| Tarihi |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Öncüller | 
* Arap Baası
* Arap Baas Hareketi
* Arap Sosyalist Hareketi
* Suriye Irak'a Yardım Komitesi

 |
| Kurucular | 
* Mişel Eflak
* Selahaddin el-Bitar

 |
| Ayrılık öncesi | 
* 1954 Suriye askerî darbesi
* 14 Temmuz Devrimi
* 1959 Musul Ayaklanması
* Ramazan Devrimi
* 1963 Suriye askerî darbesi
* Ulusal Devrim Komutanlığı Konseyi
* Er-Raşid Ayaklanması
* Kasım 1963 Irak askerî darbesi
* 1964 Hama isyanı
* 1966 Suriye askerî darbesi

 |
| Ayrılık sonrası | 
* 17 Temmuz Devrimi
* Baas döneminde Irak
* Devrimci Komuta Konseyi
	+ Üyeler
* Arap Kemeri
* Düzeltici Hareket
* Arap Cumhuriyetleri Birliği
* Kuzey Irak'ta Baasçı Araplaştırma seferleri
* 1979 Baas Partisi Tasfiyesi
* İman Hamlesi
* Irak Çatışması (2003-günümüz)
* Debaasifikasyon
* Suriye İç Savaşı

 |

 |

 |
| 

| Liderlik |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Genel Sekreterler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ayrılık öncesi | 
* Mişel Eflak
* Münif Razzaz

 |
| Irak ağırlıklı hizip | 
* Mişel Eflak
* Saddam Hüseyin
* İzzet İbrahim ed-Duri
* Salah el-Muhtar\*

 |
| Suriye ağırlıklı hizip | 
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Abdullah el-Ahmar *(de facto)*
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Bölgesel sekreterler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Fuad er-Rikabi
* Talib eş-Şibib
* Ali Salih es-Sadi
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin
* İzzet İbrahim ed-Duri
* Muhammed Yunus el-Ahmed\*

 |
| Ürdün | 
* Abdullah Rimavi
* Münif Razzaz
* Ekrem el-Humsi\*

 |
| Lübnan | 
* Asım Kanso

 |
| Filistin | 
* Rakad Salem\*

 |
| Suriye | 
* Hammud eş-Şufi
* Şibli el-Aysami
* Emin el-Hafız
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Baas Partisi Ulusal Komutanlığı Üyeleri | 
* Zeki el-Arsuzi
* Mansur el-Atraş
* Şibli el-Eysami
* Selahaddin el-Bitar
* Elias Farah
* Vahib el-Ganim
* Emin el-Hafız
* Ekrem el-Havrani
* Salah Cedid
* Züheyir Muhsin
* Talib eş-Şibib
* Halid Yaşruti

 |
| Bölge Komutanlıkları Üyeleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Muhammed Yunus el-Ahmed
* Salah Ömer el-Ali
* Huda Salih Mehdi Ammaş
* Salih Mehdi Ammaş
* Tarık Aziz
* Kusay Hüseyin
* Adnan Hayrullah
* Ali Hasan el-Mecid
* Aziz Salih el-Numan
* Taha Yasin Ramazan
* Fevzi Mutlak er-Ravi
* Abdulhalik es-Samarra'i
* Abdullah Sallum es-Samarra'i
* Hardan et-Tikriti

 |
| Suriye | 
* Abdullah el-Ahmar
* Rıfat Esad
* Muhammed Said Bekheytan
* Mervan Habaş
* Selim Hatum
* Hilal Hilal
* Muhammed el-Hüseyin
* Hişam İhtiyar
* Salah Cedid
* Abdülkerim el-Cundi
* Sami el-Cundi
* Muhammed Cihad el-Laham
* Züheyir Maşarka
* Abdülkadir Kaddura
* Faruk eş-Şara
* Hikmat eş-Şihabi
* Mustafa Talas
* Hasan Türkmani
* Muhammed Ümran
* Selim Yasin

 |
| Yemen | Ali Ahmed Nasır el-Dehab |

 |
| Devlet başkanları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin

 |
| Suriye | 
* Emin el-Hafız
* Nureddin el-Etâsî
* Ahmed el-Hatib *(geçici)*
* Hafız Esad
* Abdülhalim Haddam *(geçici)*
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Hükûmet başkanları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin
* Sa'dun Hammadi
* Muhammed Hamza Zübeydi
* Ahmed Hüseyin Hudayir as-Samarrayi

 |
| Suriye | 
* Selahaddin el-Bitar
* Emin el-Hafız
* Yusuf Zuayyin
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Abdurrahman Huleyfâvî
* Mahmud el-Eyyubi
* Muhammed Ali el-Halebi
* Abdurrauf el-Kasım
* Mahmud ez-Zubi
* Muhammed Mustafa Miru
* Muhammed Naci el-Utri
* Adil Sefer
* Riyad Ferid Hicab
* Ömer İbrahim Ğalavanci
* Vail Nadir el-Halki
* İmad Hamis
* Hüseyin Arnus\*

 |

 |
| \* = görevde |

 |

 |
| 

| Organizasyon |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bölgesel şubeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak ağırlıklı hizip | 
* Cezayir
* Bahreyn
* Mısır
* Irak
	+ Bölgesel Komutanlık
* Ürdün
* Lübnan
* Libya
* Moritanya
* Filistin
* Sudan
* Tunus
* Yemen

 |
| Suriye ağırlıklı hizip | 
* Ürdün
* Lübnan
* Filistin
* Güney Yemen
* Sudan
* Suriye
	+ Tarihi
	+ Ulusal Güvenlik Bürosu
	+ Merkezi Komutanlık
* Yemen

 |

 |
| Gazeteler | 
* El-Baas
* Savt el-Camahir
* Et-Tevra

 |
| Kollar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Silahlı | 
* Nakşibendi Ordusu
* Baas Tugayları
* Saddam Fedayileri
* Irak Devrimcileri Genel Askeri Konseyi
* Halk Ordusu

 |
| Gençlik | 
* Devrimci Gençlik Birliği

 |

 |

 |

 |
| 

| Bağlantılı örgütler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Silahlı gruplar | 
* El-Ebud Ağı
* Özgür Irak Ordusu
* Ceyş-ul Muhammed
* Retçiler
* Cihat ve Kurtuluş Yüksek Komutanlığı

 |
| Ayrılan gruplar | 
* El-Evda
* Arap Devrimci İşçi Partisi
* Arap Sosyalist Hareketi
	+ Şam hizbi
* Arap Sosyalist Devrimci Baas Partisi
* Arap Emekçiler Hareketi
* Arap Demokratik Sosyalist Baas Partisi
* Filistin Arap Cephesi
* Yılan Partisi
* Sosyalist Lübnan
* Sudan Baas Partisi

 |
| Siyasi ittifaklar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Günümüz | 
* Filistin Güçleri İttifakı
* 8 Mart İttifakı
* Ulusal Mutabakat Kuvvetleri
* Ulusal Demokratik İttifak
* Ulusal İlerici Cephe (Suriye)
* Filistin Kurtuluş Örgütü
* Filistin Ulusal ve İslami Güçleri

 |
| Eski | 
* Ahd Bloku
* Yurtsever ve Ulusal Partiler Cephesi
* Lübnan Ulusal Hareketi
* Lübnan Ulusal Direniş Cephesi
* Suriye'nin Kurtuluşu için Ulusal İttifak
* Ulusal İlerici Cephe (Irak)
* Ulusal Birlik Cephesi
* Filistin Ulusal Birliği
* Filistin Ulusal Kurtuluş Cephesi
* Retçi Cephe

 |

 |
| Siyasi partiler | 
* Arap Sosyalist Birlik Partisi
* Demokratik Sosyalist İttihatçı Parti
* Arap Demokratik Birlik Partisi
* Libya Ulusal Hareketi
* Ulusal Yemin Partisi
* Sevap
* Sosyal Demokrat İttihatçılar
* Sosyalist Demokratik Birlik Partisi
* Sosyalist İttihatçı Parti
* Suriye Komünist Partisi
	+ Bekdaş
	+ Birleşik
* Suriye Sosyal Milliyetçi Partisi
	+ Lübnan

 |
| Diğer örgütler | 
* Sendikalar Genel Federasyonu
* Köylüler Genel Birliği

 |

 |

 |
| 

| İlgili maddeler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| İdeoloji | 
* Arap milliyetçiliği
* Arap sosyalizmi
* Baasçılık
* Pan Arabizm

 |
| Edebiyat | 
* *Tek Kader için Savaş*
* *Diriliş Yolunda*

 |
| Sembolizm | 
* *Ardulfurateyni Vatan*
* Bayrak
* Pan-Arap renkleri

 |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 123853028
* ISNI: 0000 0000 8394 8219
* LCCN: n87874057
* NLI: 987007275362405171
* NTA: 134457188
* SUDOC: 165136669
* VIAF: 74770229
* WorldCat: lccn-n87874057

 |