recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Awake and Sing!**, Clifford Odets tarafından yazılan dram türünde bir tiyatro oyunudur. Oyun New York'ta kurulan Group Theatre'nin eseridir.

Konu ve karakterler
-------------------

* Myron Berger - ailenin babası
* Bessie Berger - anne
* Hennie Berger - kızları, 26 yaşında
* Ralph Berger - oğulları, 22 yaşında
* Uncle Morty - Bessie'nin kardeşli, başarılı bir iş adamı
* Jacob - Bessie ve Morty'nin babası; Marksist; Bergerlerle yaşar
* Moe Axelrod - aile dostu

Gösterimler
-----------

Oyunun ilk gösterimi 19 Şubat 1935'te Broadway'de Belasco Tiyatrosu'nda gerçekleşti. 27 Temmuz 1935'e kadar 184 defa oynadı. İki ay sonra oyunun 9 Eylül'den 28 Eylül'e kadar 24 gösterimi oldu. Oyunun yönetmeni Harold Clurman'dır. Oyuncular; Luther Adler (Moe Axelrod), Stella Adler (Bessie Berger), Morris Carnovsky (Jacob), John Garfield, (Ralph Berger) ve Sanford Meisner'dir (Sam Feinschreiber).

1961 yılında Brezilya, Teatro Oficina'da tekrar oynandı.

Başrolde Walter Matthau'nun oynadığı, oyunun televizyon versiyonu 1972 yılında yayınlandı.

Amerika'daki başarının ardından Londra Almeida Tiyatrosu'ndaki gösterim 31 Ağustos 2007'den 20 Ekim'e kadar sürdü. Yönetmen Michael Attenborough'du. Bessie karakterini Stockard Channing canlandırmıştır.

Ödüller ve adaylıklar
---------------------

### Tony Ödülleri (2006)

* Tiyatro Dalında En İyi Yeniden Sahneleme (kazandı)

Kaynakça
--------

1. ↑  Internet Movie Database listing 3 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Internet Movie Database.
Hans van Manen, 1986
**Hans van Manen** (d. 11 Temmuz 1932; Nieuwer-Amstel, Hollanda), Hollandalı balet, koreograf ve fotoğrafçı.

Sonia Gaskell, Françoise Adret ve Nora Kiss ile çalıştı. Pek çok bale eseri yazdı. 1973'ten 1985'e kadar Hollanda Ulusal Bale'si için çalıştı.

Ödülleri
--------

* Commander of the Order of the Netherlands Lion (2007)
* Prix Benois de la Danse (2005) for lifetime achievement
* Erasmus Ödülü (2000)
* Deutscher Tanzpreis (1993)
* Officer of the Order of Orange-Nassau (1992)

Çok sayıda ulusal ve uluslararası ödüle sahip olan van Manen, birçok ödülü de politik nedenlerle reddetti. Sanatçı, Avusturya tarafından verilen "Devlet Büyük Ödülü"nü aşırı sağcı lider Jörg Haider'i protesto etmek için, 1968 yılında Yunanistan tarafından verilen ödülü askeri cuntaya tepki olarak, Portekiz Devlet Ödülü'nü diktatör Oliveira Salazar'a tepki olarak almayı reddetti. Van Manen 2016'da Devlet Opera ve Balesi tarafından verilecek olan 'Yüzyılın Koreografı' ödülünü, Türkiye'deki basın özgürlüğü ve insan hakları alanlarındaki olumsuz gelişmeleri gerekçe göstererek almayacağını söyledi.

Van Manen, "Türkiye'de gazeteler susturulup, gazeteciler hapse girdiği sürece bu ödülü kabul edemem" dedi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Ünlü Hollandalı sanatçı Türkiye'nin ödülünü reddetti". BBC. 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2016.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90388631
* BNF: cb133399262 (data)
* GND: 118834282
* ISNI: 0000 0000 8771 6570
* LCCN: n82014261
* NLI: 987007437232505171
* NTA: 068859899
* PIC: 386848
* RKD: 52294
* SNAC: w6kh53xh
* SUDOC: 050169637
* VIAF: 33333950
* WorldCat: lccn-n82014261

 |
**Phil Vassar** (d. 28 Mayıs 1964, Lynchburg, Virginia) Amerikalı country müzik sanatçısı. Country müzik kariyerine 1990'ların sonlarında Tim McGraw ("For a Little While", "My Next Thirty Years"), Jo Dee Messina ("Bye, Bye", "I'm Alright"), Collin Raye ("Little Red Rodeo") ve Alan Jackson ("Right on the Money") gibi sanatçılar için şarkılar besteleyerek başladı. 1999'da American Society of Composers, Authors and Publishers (ASCAP), sanatçıya Yılın Country Söz Yazarı unvanını verdi.

O yıl Arista Nashville ile anlaşan Vassar, kendi adını taşıyan ilk albümünü 2000 yılı başında yayınladı. Albümden beş hit single çıktı ve albüm altın plak ile ödüllendirildi. Vassar, 2002'de *American Child* ve 2004'te *Shaken Not Stirred* ve plak şirketinden ayrılmadan önce 2006'da *Greatest Hits, Vol. 1*'ı çıkardı. Universal South Records'a geçen Vassar, bu şirketten ilk albümü *Prayer of a Common Man*'i 2008 başında çıkardı. Vassar'ın çıkardığı on dokuz single *Billboard* Hot Country Songs listesine giriş yaptı ve ikisi listede bir numara oldu: 2000'de "Just Another Day in Paradise" ve 2004'te "In a Real Love".

Diskografi
----------

* 2000 *Phil Vassar*
* 2002 *American Child*
* 2004 *Shaken Not Stirred*
* 2006 *Greatest Hits, Vol. 1*
* 2008 *Prayer of a Common Man*
* 2009 *Traveling Circus*

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî web sitesi 28 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Myspace'te Phil Vassar

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 135292905
* ISNI: 0000 0000 5554 0961
* LCCN: no00058609
* MusicBrainz: 2b95a657-9729-4dc7-a02f-7d8624d2c970
* NKC: xx0159646
* VIAF: 70936448
* WorldCat: lccn-no00058609

 |
Thomas Robert Malthus
**Malthusçuluk**, 1766-1834 yılları arasında yaşayan İngiliz ekonomisti Thomas Malthus tarafından ortaya atılan ekonomik doktrin.

Hakkında
--------

Thomas Robert Malthus, nüfusun halkın kullandığı geçim araçlarından daha hızlı geliştiğini ve kapitalizm koşullarında işçi sınıfının yoksulluğunun, işçilerin kapitalist sömürüsü nedeniyle değil, nüfusun hızlı gelişmesi sebebiyle meydana geldiğini iddia etmiştir.

Eleştiriler
-----------

Kimi marksist yorumculara göre malthusçuluk, kapitalizmi suçsuz çıkarmak ve herhangi bir sosyal sistemde, işçi sınıfı için yoksulluğunun kaçınılmazlığını ispat etmek için burjuva ideologlarının yanında bir çabadır. Aynı zamanda bu kişilere göre bu doktrinin amacı, kötü koşuların nedenlerini gizlemek ve kitleleri kapitalist sisteme karşı mücadeleden saptırmaktı.

Marx, Malthus'un bu teorisini kıyasıya eleştirdi ve bu teoriye karşı yığınların yoksulluğunun kapitalizmin ürünü olduğunu ve buna işçilerin ödenmeyen emeklerine kapitalistler tarafından el koyulmasının sebep olduğunu söyledi. Aynı zamanda kapitalizmin yıkılmasının ve sosyalizme geçişin işçi sınıfının sefaletine bir son vereceğini belirtti. Ayrıca Marx, Thomas Malthus'un aksine, nüfusun gelişmesine dair kapsamlı hiçbir kanunun aslında var olmadığını ve her sosyo-ekonomik düzeninin kendine özgü nüfus gelişmesi kanununun olduğunu belirtmiştir.

Marksist düşünür ve SSCB'nin kurucusu Vladimir Lenin de, 1913 yılında kaleme aldığı *İşçi Sınıfı ve Yeni-Maltusçuluk* adlı makalesinde Marx'a benzer olarak, bu akımın son derece gerici nitelikte olduğundan bahsederek, işçi sınıfının bu zararlı akımlardan arındırılması gerektiğini ve özellikle gebeliği önleme vb. konularda tıbbi yayınların dağıtılmasına karşı bütün yasaların kayıtsız şartsız kaldırılmasını talep edilmesini dile getirmiştir.

Neo-Malthusçuluk
----------------

1870'lerde bu görüş yeniden ortaya çıkmıştır. Neo-Malthusçuluk olarak isimlendirilen bu doktrine göre, toprağın azalan verimliliği gibi "mutlak fazla nüfus" teorileriyle emekçi halk yoksullaşmaktadır.

Neo-Malthusçuluk, doğum kontrolünü, savaşları ve salgın hastalıkları kapitalizmi destekleme ve yığınların sefaletini yatıştırma araçları olarak kabul eder. Temsilcilerinin çoğu, ırk ayrımını savunurlar.

Ayrıca bakınız
--------------

* Malthusçu Büyüme Örneği
* *İşçi Sınıfı ve Yeni-Maltusçuluk (Lenin)*

Kaynakça
--------

1. ↑  Lenin Collected Works, Progress Publishers, 1977, Moscow, Volume 19, s. 235-237
2. ↑  Krupskaya, N. V. İ. Lenin - *Kadınların Kurtuluşu*, Akademi Yayın, Üçüncü baskı

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX524598
* BNF: cb11941775r (data)
* LCCN: sh85080224
* NDL: 00567426
* NKC: ph237436
* NLI: 987007545945505171

 |
Jazovka'daki çukur
**Jazovka**, Hırvatistan'ın Žumberak bölgesinde yer alan, II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında, yüzlerce Hırvat asker ve sivillerinin cesetlerinin atıldığı çukur.

Anma töreni organizatörleri, çukurun 40 metre (131 ft) derinliğinde 470 iskeletin bulunduğunu belirtmektedir. Bu çukura atılan ilk kurbanlar, Ocak 1943'te Krasic yakınlarındaki muharebeden sonra Partizan birlikleri tarafından yakalanan Hırvatistan Bağımsız Devleti'ne bağlı askerlerdi. Çukur daha sonra 1945 yılında, savaş tutsakları'nin cansız bedenlerinden, yaralı askerlerden, sıhhiye personelinden ve rahibelerden kurtulmak amacıyla kullanıldı.

Bölgesel olarak bilinmesine karşın, Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti'nin çöküşünden sonra 1990 yılında yeniden keşfedildi. Çukura yapılan toplu ziyaret günü, Antifaşizm Mücadele Günü ile aynı gün olan 22 Haziran olarak ayarlanmıştır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Počast žrtvama partizanskog zločina kod jame Jazovke". *Vijesti* (Hırvatça). Croatian Radiotelevision. 22 Haziran 2013. 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2014.
2. ↑  "Klanjamo se žrtvama Jazovke i Jadovna jer su za nas jednake". *Večernji list* (Hırvatça). 23 Ağustos 2013. 20 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2014.
3. ↑  Vinko Čavlović (27 Haziran 2002). "Spomenar 27. lipnja - 3. srpnja - Domovinski rat". *Dom i svijet 391* (Hırvatça). Croatian Information Centre. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2010. 29. lipnja 1990. - Kod žumberačkog sela Sošice otkrivena jama Jazovka, u kojoj se nalaze tijela tisuća hrvatskih vojnika i civila pobijenih neposredno nakon Drugog svjetskog rata.
Jan-Erik Enestam, 2007
**Jan-Erik Enestam** (d. 12 Mart 1947, Västanfjärd), Finlandiyalı siyasetçi, eski bakan.

1978 yılında, doğduğu şehrin belediye başkanlığına seçilmiş, 1983 yılında ise İskandinav Kurulu'nda proje şefi olduğu için belediye başkanlığını bırakmıştır. 1990 yılında Savunma Bakanı Elisabeth Rehn'in özel danışmanı olmuş, 1991 yılında ise milletvekili seçilmiştir. 1995 yılında kısa bir süreliğine Savunma Bakanı olmuş, 1995 seçimlerinin ardından İçişleri Bakanı olmuş 4 yıl bu görevde kaldıktan sonra, 1999'da tekrar Savunma Bakanı olmuş, 2003 seçimlerinin ardından Çevre Bakanlığına getirilmiş, Aralık 2006'da hükûmetten ayrılmış, 2007 seçimlerinde de aday olmamış ve kısa bir süre sonra İskandinav Kurulu genel sekreteri olmuştur. 1970 yılından beri evli olup, üç çocuk babasıdır.

Görevleri
---------

* 22 Mart 1991 - 20 Mart 2007 : Milletvekili
* 2 Ocak 1995 - 13 Nisan 1995 : Savunma Bakanı
* 13 Nisan 1995 - 15 Nisan 1999 : İçişleri Bakanı
* 15 Nisan 1999 - 17 Nisan 2003 : Savunma Bakanı
* 17 Nisan 2003 - 31 Aralık 2006 : Çevre Bakanı
* 2007 - 2013 : İskandinav Kurulu Genel Sekreteri

Kaynakça
--------

1. ↑  "Meclis sitesindeki sayfası". 31 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2015.
Brian Mikkelsen, Eylül 2005
**Brian Mikkelsen** (31 Ocak 1966, Kopenhag) Danimarkalı siyasetçi, eski bakan.

Kopenhag Üniversitesi'ni bitirmiş, siyaset bilimi alanında master yapmıştır. Liseden itibaren Muhafazakâr siyasetin içinde yer almış ve ardından Muhafazakâr Halk Partisi'nde (KF) siyaset yapmaya başlamış, 1994 yılında milletvekili seçilmiş, KF meclis grup başkanvekiliği, Kültür Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve de Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı yapmıştır. 2016-2018 yılları arasında Ticaret ve Büyüme Bakanı olmuştur. 2018 yılı itibarıyla Danimarka Ticaret Odası Başkanıdır.

Görevleri
---------

* 27 Kasım 2001 - 10 Eylül 2008: Kültür Bakanı
* 10 Eylül 2008 - 23 Şubat 2010: Adalet Bakanı
* 23 Şubat 2010 - 3 Ekim 2011: Ekonomi ve Ticaret Bakanı
* 28 Kasım 2016 - 21 Haziran 2018: Ticaret ve Büyüme Bakanı

Kaynakça
--------

1. ↑  "Danimarka Meclisi'ndeki özgeçmişi". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0000 3937 8458
* LCCN: nb2007013380
* VIAF: 70917156
* WorldCat: lccn-nb2007013380

 |
*Bu madde "Mirza" unvanı ile ilgilidir. Diğer anlamları için Mirza maddesine gidiniz.*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisözlük'te ***mirza*** ile ilgili tanım bulabilirsiniz. |

**Mirza**, Arapça "emir" kelimesiyle Farsça "zade" ekinin birleşmesiyle oluşmuş soyluluk içeren bir ünvan.

Timur'dan beri Orta Asya'dan Balkanlar'a pek çok Türk devletinde "han oğlu" ya da "han sülalesinden gelen" anlamında kullanılmıştır. Tarkan Hanedanlığı, Babür İmparatorluğu, Timur İmparatorluğu, Özbek hanlıkları, Altın Orda'nın mirası üzerinde kurulmuş Kazan, Astrahan ve Kırım hanlıklarıyla, Safevi-Nadir Şah arası İran devletlerinde ve çeşitli Azerbaycan hanlıklarında kullanılmış, Osmanlı'daki şehzadeye benzer bir unvandır.

Ayrıca 18. yüzyıl sonrası Azerbaycan'daki Müstakil hanlıklar döneminde soyluluk içeren anlamından sıyrılarak "Hanın mal varlığı ve onun ekonomisi ile uğraşan şahıs" anlamında kullanılmaya başlamıştır. Bunun yanında, Balkan Müslümanlarında, özellikle Boşnaklar arasında yaygın kullanılan bir isimdir. "Şehzade" anlamında kullanıldığında isimden sonra gelir (Elkas Mirza gibi).

Kaynakça
--------

1. ↑  Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali, Çakmak (2002). "Azerbaycan'da Müstakil Hanlıklar Devri'ne Genel Bir Bakış". *Türkler Ansiklopedisi*. Cilt 7. Cilt. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları. s. s. 10.
***Macbeth*** William Shakespeare'in aynı adlı eserinden uyarlanmış, Justin Kurzel'in yönetmenliğini yaptığı ve Jacob Koskoff, Todd Louiso ve Michael Lesslie'nin görüntü yönetmenliğini yaptığı 2015'te vizyona giren İngiliz drama filmi. Başrolde Michael Fassbender ve onun eşini oynayan Marion Cotillard yer almaktadır. Film 2015 Cannes Film Festivali'nde Palme d'Or için yarışacak filmler arasında yer almıştır.

Konu
----

Macbeth ve Banquo, bir açıklıkta gezinirlerken, Üç Cadı onları bazı kehanetlerle karşılarlar. Her cadı Macbeth'i ayrı selâmlar: ilki, Glamis Baronu; ikincisi, Cawdor Baronu; sonuncusu da, Bir sonraki kral diye. Cadılar, aynı zamanda Banquo'nun bir kraliyet hanedanına baba olacağını bildirirler. İki adam bunlar hakkında düşünürken, Cadılar kaybolur. Kral'dan mesaj getiren ve başka bir baron olan Ross, o anda gelir ve Macbeth'in yeni rütbesinin Cawdor Baronluğu olduğunu bildirir. Böylece ilk kehanet yerine gelir. Diğer kehanetlerin de yerine geleceğine inanan Macbeth'te, kral olma hırsı oluşmaya başlar.

Macbeth, karısına yolladığı bir mektupta, Cadıların kehanetlerinden bahseder. Kral Duncan, Macbeth'in Inverness'deki şatosunda kalmak isteyince, Macbeth'in karısı Lady Macbeth, Duncan'ı öldürüp kocası için tahtı sağlamlaştırmak adına planlar yapar. Macbeth, kralı öldürmek konusundaki endişelerini dile getirse bile, Lady Macbeth onu ikna eder. Ve böylece Macbeth ve Lady Macbeth'in hayatları hırsları yüzünden değişmeye başlar.

Oyuncular
---------

Fassbender, Cotillard ve Kurzel filmin galasında, 2015 Cannes Film Festivali'nde.
* Michael Fassbender - Macbeth
* Marion Cotillard - Lady Macbeth
* Paddy Considine - Banquo
* Sean Harris - Macduff
* Jack Reynor - Malcolm
* Elizabeth Debicki - Lady Macduff
* David Thewlis - King Duncan
* Ross Anderson - Rosse
* David Hayman - Lennox
* Maurice Roëves - Menteith
* Hilton McRae - Macdonwald
* Seylan Baxter ve Lynn Kennedy - Cadılar
* Lochlann Harris - Fleance
* Barrie Martin - Thane
* Rebecca Benson - Maidservant
* James Harkness - Angus
* Scott Dymond - Seyton
* Gerard Miller - Macbeth's Messenger
* Shaun Lucas - Earl

Çekimler
--------

Filmin çekimleri İngiltere ve İskoçya'da 7 haftadan daha fazla sürdü. 21 Şubat'ta Hankley Common'da çekimler devam etti. 26 Şubat'ta oyuncular ve çalışanlar Bamburgh Kalesinde görüldü. Ayrıca Skye ve Ely gibi yerlerde de çekimler devam etti.

Gösterim
--------

Macbeth'in galası 23 Mayıs'ta 2015 Cannes Film Festival'inde gerçekleşti. Film İngiltere'de 2 Ekim 2015'te vizyona girdi.

İzlenimler
----------

Macbeth'in Cannes Film Festival'inde gösterilmesinin ardından film çok fazla iyi eleştiriler aldı ve Rotten Tomatoes'da 13 yorumla birlikte %92'lik bir skor elde etti. Ayrıca Variety tarafından 2015 Cannes Film Festivali'ndeki en iyi 21 film arasında gösterildi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "2015 Official Selection". *Cannes*. 12 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2015.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de *Macbeth*
* Resmi web sitesi1 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Şablon:Justin Kurzel
Şablon:Macbeth
Son konaklarına vektör adı verilen keneler, sinekler, pireler, salyangozlar gibi canlılar vasıtasıyla ulaşan hastalık etkenlerinin sebep olduğu hastalıklara vektörel hastalıklar denir.

Hastalıkların yayılımı
----------------------

Vektörel hastalıkların yayılmasını etkileyen çeşitli etmenler vardır.

### Canlı etmenler

* Etken
* Vektör
* Konak

### Cansız etmenler

* Çevre
* İklim

### Sosyo ekonomik faktörler

* Savaş
* Ekonomi
* Kültür

Canlı etmenlerin bir arada olduğu ve iklimi elverişli bölgelerde (genellikle tropikal iklime sahip bölgeler) oluşan hastalıklar, eğer ekonomik durum da bozuk ise mücadele edilecek kaynakların yetersizliği nedeniyle sıklıkla görülmektedir. Hastalıkların yayılmasındaki bir diğer önemli husus da insanların hijyen kurallarına uymaması ve yaşadıkları çevrede çöp ve tuvalet atıklarının kontrol altına alınamamasıdır.

Bu tür hastalıkların eradikasyonları için genelde aşılama ve vektörlerle mücadele yapılmaktadır.

Vektörel hastalıklar
--------------------

* Sıtma
* Layşmanyaz
* Kırım-kongo kanamalı ateşi
* Hantavirüs
* Tatarcık ateşi
* Batı nil ateşi
* Mavi dil
* Babesiosis
* Akabane
* Afrika at vebası

Ayrıca bakınız
--------------

* Tropikal tıp

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 28 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Haziran 2015.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Haziran 2015.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2015.

Dış bağlantılar
---------------

* 
* 
*
**Büyük Çekici,** Samanyolu Gökadası ile karşısındaki öteki gökadaları çeken çok büyük bir kütledir.

Büyük Çekici, yüz milyonlarca ışık yılı ötedeki gökadaların üstündeki etkisiyle tanınır. Kütlesi, Samanyolu'nun kütlesinin on binlerce katıdır.

Hubble Yasası'na göre Büyük Çekici'deki gökadalar kırmızıya kaymış durumda bulunur. Bunlar bize göre ve ötekilerine göre çekilirler. Ancak bunların kırmızıya kaymasındaki değişimler çekicinin varlığını gösterir. Onların kırmızıya kayma menzillerindeki değişimler Büyük Çekici'nin konumuna göre +700 km/s ile -700 km/sn arasında değişir.

Tüm yakın kızılötesi uzayın panoramik görüntüsü. Büyük Çekici sağ altta uzun mavi okla gösteriliyor.

Kaynakça
--------

1. ↑  Rees, Martin 1999. *Just six numbers: the deep forces that shape the Universe*. Weidenfeld & Nicolson, London. syf 60

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12481819n (data)
* LCCN: sh94000379
* NLI: 987007558774705171

 |
François Georges-Picot, 1918
**François Marie Denis Georges-Picot** (d. 21 Aralık 1870, Paris - ö. 20 Haziran 1951, Paris), bir diplomat ve avukat. 16 Mayıs 1916 tarihinde imzalanmasından önce, Kasım 1915 ve Mart 1916 tarihleri arasında, İngiliz diplomat Sir Mark Sykes ile Sykes-Picot Anlaşmasını yazmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarını bölme amacıyla Üçlü İtilaf ülkeleri olan İngiltere ve Fransa, daha sonra Rusya ve İtalya'nın elde ettiği teorik zaferlerden sonra, önerdiği gizli bir anlaşma ile bu ülkeler aralarında Arap topraklarını bölmek istemişlerdir.

Hayatı
------

Hukuk diploması aldı ve 1895 yılında bir diplomat olarak göreve başladı ve 1896 yılında Politika Müdürlüğü'ne bağlı olduğu 1893 yılında Paris İstinaf Mahkemesinde avukatlık yaptı. Daha sonra, Kopenhag Büyükelçisi Sekreteri oldu. Kısa bir süre sonra, I. Dünya Savaşı öncesi Beyrut'ta Fransa Başkonsolosu olarak atanmadan önce Pekin'e gitti. I. Dünya Savaşı patlak verince Kahire'ye gitti ve Lübnan Marunileri ile iyi ilişkilerini sürdürdü. 1915 yılı baharında, Dışişleri ve Uluslararası Kalkınma Bakanlığı tarafından Paris'e çağrıldı. Fransız Sömürge Partisi'nin bir üyesi olarak, Sykes-Picot Anlaşması kapsamında Fransız Mandası Suriye ve Lübnan destekleyenlerden ve savunucularındandı.

1917 ve 1919 arasında Filistin ve Suriye'de Yüksek Komiser'in atandı, 1919 yılında Elçi oldu. 1920 yılında Bulgaristan'da, Cumhuriyet Yüksek Komiserliği görevi ve Arjantin büyükelçisi oldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  "The Climate of French Imperial Expansion 1914-1924". 14 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2016.
2. ↑  Britain and France conclude Sykes-Picot agreement 21 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Published by History.com

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb10591519x (data)
* GND: 1124471995
* ISNI: 0000 0003 5624 4170
* LCCN: n2011067382
* Léonore: 19800035/71/8818
* NKC: xx0225979
* NLI: 987007592081705171
* NTA: 337873429
* SUDOC: 131929216
* VIAF: 183662614
* WorldCat: lccn-n2011067382

 |
**Stéphane Romatet** (d. 28 Eylül 1960) Fransız büyükelçi.

Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü ve Ulusal İdare Okulu'nu bitirmiş, 1986-1993 yılları arasında Savunma Bakanlığı'nda görev yapmış, 1993'te Dışişleri Bakanlığı'nda görev almaya başlamıştır. 1997-1999 yılları arasında Dışişleri Bakanı Hubert Védrine'in teknik danışmanı olmuş, 2007-2008 yılları arasında Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner'in önce danışmanı ardından kabine direktörü yardımcısı olarak görev almıştır. 2008-2009 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı genel sekreter yardımcısı ve idare genel müdürü, 2009-2011 yılları arasında modernleştirme ve idare genel müdürü olmuş, 2011-2014 yılları arasında Kanberra Büyükelçisi, 2014-2016 yıllarında Başbakan Manuel Valls'in diplomatik danışmanı olarak görev ifa etmiş, 2017-2021 yıllarında Kahire Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. 6 Eylül 2021 tarihi itibarıyla Dışişleri Bakanlığı destek ve kriz merkezi müdürü olarak görev yapmaktadır. Müdürlük görevi esnasında 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve 2023 Kahramanmaraş depremlerinde görevler almıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Gilles Fontaine (8 Mart 2022). "Ukraine : "Chaque Français que nous évacuons est une victoire"". 17 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.
2. ↑  Camille Neveux (18 Şubat 2023). "Séisme en Turquie : « La France sera présente pour tout reconstruire »". 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.
**Aşk Yazı** ya da **Hippi Yazı** 1967 yılı yazında ABD'de oluşan hippi hareketi tanımlamak için kullanılan terim.

1960'lı yıllarda Beat kuşağı yerini Hippilere bıraktı. Hippi kuşağının temsilcileri alışılmışın dışında giyiniyor, o günlerde alışılmamış bir müzik sayılan rock dinliyor, uyuşturucu içiyorlardı. Bu yeni kuşak ABD'nin birbirinden tamamen uzak iki bölgesinde odaklandı: birisi doğuda New York'ta Beat hareketinin doğduğu Greenwich Village, diğeri ise ABD'nin en batısında San Fransisco'nun Haight-Ashbury bölgesi.

1967 yazında Monterey'de yapılan Monterey Pop Festivaline ABD, Kanada ve Avrupa'dan 100.000'i aşkın kişi katıldı. 3 gün süren festivale en fazla 20-30 bin kişinin katılması beklenirken, 100.000'den fazla kişi katıldı ve başlangıçta ücretli olan girişler tamamen ücretsiz hale çevrildi. Festivalin bir felaket yaratabileceğinden korkan New York Times "Catskills’de kâbus" başlığıyla çıkarken, 3 gün 3 gece süren festivale Jimi Hendrix, Joe Cocker, Santana, Grateful Dead, Joan Baez, Arlo Guthrie, Janis Joplin, Jefferson Airplane ve daha onlarca grup katıldı. Festival, hippilerin yarattığı kültürün yaygın şekilde duyulmasını sağladı. Cins eşitliği, komünal yaşam, özgür aşk, savaşa karşı olma gibi özellikleri ile tanındılar.

Hareket, Birleşik Krallık'ta 1988 yazında ortaya çıkan; elektronik müzik ve MDMA gibi uyuşturucularla özdeşleştirilen İkinci Aşk Yazı hareketinin esin kaynağıdır.

Kaynakça
--------

1. ↑  E. Vulliamy, "Love and Haight" 14 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Observer Music Monthly*, 20 Mayıs 2007.
2. ↑  Hippi yazından geriye ne kaldı 18 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Cemal Tunçdemir
**Voxx International** 1965 yılında Audiovox Corporation olarak kurulan ve 2012'de Voxx olarak yeniden adlandırılan bir Amerikan tüketici elektroniği şirketidir. Merkezi, Hauppauge, New York'tadır. Şirket, dört alanda uzmanlaşmıştır: OEM ve pazar sonrası otomotiv elektroniği, tüketici elektroniği aksesuarları, tüketici ve ticari ses ekipmanları.

Voxx International şirketi, Acoustic Research, Advent, Kod Alarmı, Invision, Jensen, Klipsch, Prestige, RCA, 808 Audio ve Terk gibi bağımsız özel mağazalar olarak kullanılmaz hale geldiğinde, yıllar içinde birçok tanınabilir marka satın aldı. Uluslararası markalarına Audiovox, Hirschmann, Heco, Incaar, Oehlbach, Mac Audio, Magnat, Schwaiger ve diğerleri aittir. Buna ek olarak şirket, Energizer markasını da lisanslıyor.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 9 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 9 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.

Dış bağlantılar
---------------

* voxxintl.com28 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Maddede ad soyadı sırasıyla yazılmaktadır. Macar geleneğine göre Vona Gábor olarak yazılır.

**Gábor Vona** (d. **Gábor Zázrivecz**, 20 Ağustos 1978, Gyöngyös), Macar tarih öğretmeni ve siyasetçi. 2006-2018 yılları arasında milliyetçi parti Jobbik'in genel başkanlığını yürütmüştür.

Yaşamı
------

### İlk yılları

1978 yılında Gyöngyös şehrinde dünyaya geldi. Eötvös Loránd Üniversitesi'nde psikoloji ve tarih eğitimi alan Vona, üniversitedeyken resmî belgelerde Zázrivecz olarak geçen soyadını, Vona ile değiştirdi. Çünkü II. Dünya Savaşı'nda dedesi Turda Savaşı'nda Kızıl Ordu'ya karşı savaşırken ölünce, büyükkannesi Ilona Csabai, Joseph Zázrivecz adlı biriyle evlenmiş ve Gábor Vona'nın babası, üvey babasının soyadını almıştı. Üniversiteden mezun olunca bir süre tarih öğretmenliği yaptı.

### Siyasi yaşamı

Kurucu üyeleri arasında olduğu Jobbik partisinin 2006 yılında genel başkanı seçildi. 2010 yılında ülkede yapılan genel seçimde yaklaşık %17'lik oy oranıyla parti, tarihindeki en yüksek oy oranını alarak Macaristan Ulusal Meclisi'nde 47 koltuğu elde etti ve ülkenin en büyük üçüncü partisi oldu. 6 Nisan 2014 tarihindeki parlamento seçimlerinde ise; partisinin oy oranını %20,54'e yükseltti.

### Özel yaşamı

2008 yılında Krisztina Szabó ile evlenen Vona'nın Benedeket adını verdikleri bir oğlu dünyaya gelmiştir. Vona, ailesi ile birlikte Óbuda şehrinde yaşamaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "'Biz de Atilla'nın torunlarıyız'". Milliyet. 5 Ocak 2011. 12 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2013.
2. ↑  ""Atilla'nın torunlarıyız"". Habertürk. 25 Mart 2013. 29 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2013.
3. ↑  Mehmet Başaran (27 Ekim 2013). "Türkiye'nin AB üyeliği hiçbir zaman gerçekleşmeyecek". İHA. 10 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2013.
4. ↑  "Rendhagyó interjú Vona Gáborral a Jobbikot ért vádakról, titkokról, hazugságokról" (Macarca). vonagabor.hu. 7 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2013.
5. ↑  "Hungary's new Parliament holds inaugural session" (İngilizce). Politics.hu. 17 Mayıs 2010. 4 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2013.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site

 Wikimedia Commons'ta **Gábor Vona** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1196789096
* ISNI: 0000 0004 5607 3241
* LCCN: nb2019006401
* VIAF: 307144783023445602284
* WorldCat: lccn-nb2019006401

 |
Sirem bölgesini gösteren harita
**Sirem** veya **Siremiyye** (Hırvatça: *Srijem*, Sırpça: Срем - *Srem*), Tuna ve Sava nehirleri arasında, Büyük Macaristan Ovası'nın güney bölümünün bir kısmını oluşturan bölgedir. Günümüzde doğusu Sırbistan'da, batısı Hırvatistan'da kalacak şekilde bölünmüştür.

Tarih
-----

Bölge, ilk olarak 1521 yılında Bosna Sancak Beyi Yahyapaşazede Bali Bey tarafından Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı. Budin Eyaleti'nin kurulmasından sonra sancak haline getirildi. Sancak merkezi Dimitrofça (günümüzde Sremska Mitrovica) olmuştur. Sancağa bağlı nahiyeler; İlok-Oyluk (Uyluk), Morovit (Morović), Girgurofça (Grgurevci), Çerevit (Čerević), Islankamen (Stari Slankamen), İrek (Irig), Kupinik (Kupinovo), Zemun (Zemun), Nemçi (Nijemci), Podgoriçe-Podgoriye (Tovarnik), İvankova (Ivankovo), Posaviya-Posovye, Raça (Sremska Rača), Varadin (Petrovaradin) ve Vılkovar (Vukovar)'dı.
1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması antlaşmasıyla Dimitrofça, İrek, Islankamen, Kupinik ve Zemun nahiyeleri haricindeki nahiyeleri Habsburgların eline geçti. 1707 tarihinden sonra Temeşvar Eyaleti'ne bağlandı ve 1717 yılında Habsburglar tarafından işgaline kadar bu eyaletin sancağı oldu.

* 11. yüzyıl da Sirem11. yüzyıl da Sirem
* 14. yüzyılda Sirem14. yüzyılda Sirem
* Sirem 1527-1530Sirem 1527-1530
* Osmanlı döneminde Sirem 1568-1571Osmanlı döneminde Sirem 1568-1571
* 1699 yılı Habsburg-Osmanlı sınırı1699 yılı Habsburg-Osmanlı sınırı

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Macaristan'da Osmanlı Hakimiyetinin ve İdari Teşkilatının Kuruluşu ve Gelişmesi, Sadık Müfit Bilge" (PDF). 8 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2013.
2. ↑  Sirem Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Türk Tarih Kurumu Yayınları-1983, Bruce W. McGowan, Ph. D.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4055149-0
* LCCN: sh85127127
* NKC: ge130922
* NLI: 987007531753105171

 |
**Sendo Z100**  Sendo tarafından 2002'de tasarlanan, ama satışa sunulmayan 3 bantlı bir Windows Mobile cep telefonu modelidir.

Microsoft, Sendo hisselerini satın aldıktan sonra, birlikte "Stinger" adlı yeni işletim sistemi işletim sistemini geliştirmeye başladılar.

Microsoft ve Sendo, Şubat 2001'de Cannes'daki 3GSM Dünya Kongresi'nde ilk prototipi gösterdiler. Sendo Z100, CeBIT 2002'de sunulan "Smartphone 2002" adındaki yeniden adlandırılan işletim sisteminin ilk prototip uygulamasıydı.

Telefon birden fazla kez duyuruldu ve yeni çıkış tarihlerine çekildi. Ancak Sendo Kasım 2002'de telefonunu iptal etti. Sendo, Z100'ün piyasaya sürülmesinin iptal edilmesine resmi bir sebep vermese de, Microsoft'a özel bir söz verdi. Microsoft, Kasım 2002'de İngiltere'de Orange SPV adında Orange tarafından başlatılan rakip bir cihaz üretmek için HTC Corporation ile işbirliği yaptı. Bu daha sonra Sendo ve Microsoft arasında dava açılmasına neden oldu. Sendo, Seri 60 platformunun gelecekteki telefonlar için kullanılacağını açıkladı.

Diğer teknik özellikler
-----------------------

* Hoparlör
* BELLEK Rehber
* Çağrı kayıtları
* VERİ GPRS'İ
* Bluetooth yok
* SMS mesajlaşma
* Tarayıcı
* Akıcı video
* Saat
* Alarm
* Oyunlar
* Java
* Pocket Internet Explorer ile mobil İnternet
* Düzenleyici
* Sesli arama
* Sesli not

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.

Dış bağlantılar
---------------

* Sendo Z100 8 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Sendo M550
* Sendo X
* Sendo X2
**Goma**, Afrika kıtasında bulunan Kongo Demokratik Cumhuriyeti devletinde bir şehirdir.

Şehir ülkenin doğu kesiminde Kuzey Kivu Bölgesi içerisinde yer alan ve aynı zamanda bu bölgenin de başkenti konumunda olan bir yerleşim yeridir. Şehirde 2012 tahmini nüfus verilerine göre 431.342 kişi yaşamaktadır. 1984 tarihinde gerçekleştirilen son resmi nüfus sayım sonuçlarına göre 77.908 kişi yaşamaktaydı.

Coğrafya
--------

Şehir ülkenin doğu bölümünde Kivu Gölü'nün kuzey kıyısında Ruanda sınırına çok yakın bir konumda yer almaktadır. Ruanda'ya bağlı şehir olan Gisenyi diğer yakada bulunmaktadır.

Tarih
-----

1994 yılında Ruanda gerçekleştirilen soykırım esnasında Ruandalı mültecilerin yoğun olarak kaçtığı yerlerden biri konumunda olan Goma'ya, bir milyonun üzerinde mültecinin sığınması ile kolera salgını baş göstermiş ve binlerce hayata mal olmuştur.
1997 ve 1998 yıllarında ise diktatör Mobutu hükumdarlığının sona ermesi ile baş gösteren Kongo iç savaşının yaşandığı bir dönemde, kendi ülkelerinden kaçan Hutuları takip bahanesi ile Goma, Ruanda askeri güçleri tarafından işgal edilmiş, kaçan Hutuların yanı sıra sivil halkta bu çatışmalarda ölmüştür. 2002 yılında volkanik bir dağ olan Nyiragongo'da gerçekleşen patlamalar ile akan lavlar, şehrin büyük bir bölümünde hasar oluşturmuş, Goma Uluslararası Havaalanı pistinin bir bölümü den lavların oluşturduğu tabakanın altında kalmıştır.

Şehir 21 Kasım 2012 tarihinde devlet başkanı Joseph Kabila ve merkezi hükûmet karşıtı ayrılıkçı örgüt M23 tarafından işgal edilmiş, bu işgale bölgede konuşlandırılmış BM askeri güçleri müdahalede bulunmamıştır. 1 Aralık 2012 itibarıyla örgüte verilen sürenin dolması ile birlikte örgüt şehirden çekilmiştir.

Galeri
------

* Goma'dan bir görünümGoma'dan bir görünüm
* Kivu Gölü, GomaKivu Gölü, Goma
* Goma'da oluşan lav akıntılarıGoma'da oluşan lav akıntıları
* Goma'da oluşan lav akıntılarıGoma'da oluşan lav akıntıları

Ayrıca bakınız
--------------

* Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki şehirler listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Goma, Republic of Congo Metro Area Population 1950-2021". 2021. 26 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2021.
2. ↑  "Goma nüfus bilgileri". 9 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 7653276-8
* MusicBrainz: 22c2ab2d-5392-41a4-825e-4cae36367b04
* VIAF: 125648804

 |
Karagümrük'teki Canfeda Hatun Camii (Kasım 2011)
**Canfeda Hatun** (Osmanlı Türkçesi: جان فدا خاتون, ö. 1600[?]), III. Murad döneminin harem kethüdası.

Hayatı
------

Doğum tarihi bilinmemektedir. İyi huylu ve kabiliyetli olması ön plana çıkmasına sebep olmuş, Nurbanu Sultan'ın sağ kolu olmuştur. Harem kethüdası olunca haseki ve cariyelerden sorumlu idareci oldu. Oğlu III. Murad'a her konuda Canfeda Hatun'a güvenmesi gerektiğini söyleyen Nurbanu Sultan'ın ölümünden sonra Safiye Sultan'ın da güvenini kazandı. Bu valide sultanların hediye ve rüşvet aracısı olduğu bazı eserlerde iddia edilir.

Kardeşi Deli İbrahim Paşa'nın Diyarbakır beylerbeyi görevinden alınması üzerine nüfuzunu kullanarak ve kardeşinin padişaha hediyeler sunarak görevine iade edilmesi sağlanmıştır. Canfeda Hatun'un adı başka olaylara da karışmıştır. 1593'te yeniçerilere eksik ödeme yapılması üzerine çıkan isyanda asiler tarafından Canfeda Hatun'un kendilerine teslim edilmesi istenmiştir ancak bu talep kabul edilmemiştir. III. Murad'ın 1595'te ölümünden sonra Eski Saray'a gönderilmiştir.

Hayır eserleri
--------------

İstanbul Karagümrük'te harap bir mescidi onartarak Canfeda Hatun Camii adıyla anılan camiyi yaptırmıştır. 2 milyon akçe harcayarak Saraçhane'de bir sebil yaptırmış ve bir mescidi de tamir ettirmiştir. Beykoz vesair yerlerde de hayrat yaptırmıştır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 7, sayfa: 150

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* TDVİA: canfeda-hatun

 |
**Halid Kabbani** (d. 1945, Beyrut) Lübnanlı siyasetçi.

22 Ekim 1989'da Lübnan İç Savaşı'nı bitiren Taif Anlaşması'nın müzakere sürecinde meclis başkanı Hüseyin Hüseyni nezdinde görev almıştır.

Ünlü bir hakim olan Halid Kabbani, 1975-1994 ve 2000-2001 yıllarında Danıştay üyeliği, 1994-2000 yılları arasında ise Anayasa Konseyi üyeliği görevlerini yürütmüştür. 2005 yılında Adalet Bakanı olarak atanmış ve bu görevdeyken Birleşmiş Milletler ile Refik el-Hariri suikastine dair uluslararası soruşturma komisyonu kurulmasına dair anlaşmayı imzalamıştır.

Gelecek Hareketi'ne yakın olup, Fuad Sinyora hükûmetinde Eğitim ve Yükseköğretim Bakanı olarak görev almıştır. Bu görevde iken Türkiye Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik ile beraber "Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Lübnan Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Eğitim İşbirliği Programı"nı imzalamıştır. Temmuz 2008'de Devlet Bakanı olarak görev almış, 2009 yılı sonunda Saad Hariri hükûmeti tarafından Kamu Hizmeti Merkezi Teftiş Kurulu Başkanlığına atanmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "13 Aralık 2006 tarihli Resmi Gazete". 30 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2016.
**Sâmiye Cahid Morkaya** (1897 Silivrikapı, İstanbul - 2 Haziran 1972) Türkiye'nin ilk kadın otomobil yarışçısı ve şampiyonu, kemençe öğretmeni.

Sâmiye Cahid Morkaya, Emirler Dergâhı'nın son şeyhi İbrahim Şuaddedin Efendi'nin en küçük kızıdır. İlköğrenimi Yedikule Alman Mektebi'nde tamamlamıştır. İlk olarak müziğe ilgi gösteren Morkaya, Tamburi Cemil Bey'den sekiz yıl kemençe dersleri almıştır. 1922 yılında o yılların konservatuvarı sayılan Darülelhan'daki bir sınavı kazanmış ve ardından da kemençe öğretmeni olmuştur. İlerleyen dönemlerde ise Pangaltı Amerikan Garajından ehliyet almış ve ilk ehliyetli kadın sürücü unvanını almıştır. Sâmiye Morkaya'nın ilk otomobilini dönem romancılarından ve de aynı zamanda eşi olan Burhan Cahit Morkaya almıştır.

18 Haziran 1932 tarihli Vakit gazetesi otomobil yarışları haberi fotoğrafında Samiye Cahid Morkaya.
O yıllarda ilk olarak arabaların dayanıklık seviyesini ölçen yarışlar yerine Turing Kulüp tarafından daha farklı formatlara sahip yarışlar düzenlenmiştir. Sâmiye Cahid Morkaya 'da Turing Kulüp'ün düzenlediği yeni formatlı yarışlara katılmıştır. 1930'lu yıllarda bu yarışlara katılan tek kadın sürücü olmuştur. 1930 ve 1931 yıllarındaki yarışlarda dereceye giren Morkaya, ilk şampiyonluğunu ise 1932’de; İstinye - Zincirlikuyu arasındaki 9,5 kilometrelik parkurda düzenlenmiş olan ralliyi kazanarak elde etmiştir. Bu birincilikle ilk kadın şampiyon otomobil yarışçısı unvanına da sahip olmuştur. Morkaya'nın ilk şampiyonluğuna, yarışmaya katılan erkekler "yarışma kurallarında kadınların da yarışa katılabilmesini öngören bir madde olmamasını" gerekçe göstererek itiraz etmişlerdir. İtirazlar sonucunda görülen mahkemede Sultanahmet Sulh Mahkemesi, yarış şampiyonunun Morkaya olduğunu belirterek itirazları reddetmiştir. 1933 yılında düzenlenen ralliyi de kazanan Morkaya, 1934 yılındaki rallide Ford marka otomobili ile kaza yapmış ve yaralanmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Nisvan "Tarihe Adını Yazdıran Kadınlar"**, TRT Belgesel, Erişim tarihi: 12 Haziran 2016*
2. ↑  *Türkiye’nin ilk kadın ralli pilotu* 16 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*, Hürriyet, Erişim tarihi: 12 Haziran 2016*
**Bialystok Gettosu Direnişi**, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından işgal edilen Polonya'nın Bialystok kentinde kurulan gettodaki ayaklanmadır. Bu ayaklanma Varşova Gettosu Ayaklanması'ndan sonraki en büyük ikinci getto ayaklanmasıdır. Direniş Anti-Faşist Askeri Örgüt tarafından düzenlendi.

Ayaklanma
---------

Nazi yetkilileri diğer gettolarda olduğu gibi bu gettodan da Nihai çözüm adı verdikleri planı uygulamak için burada bulunan Yahudileri imha kamplarına yollama kararı aldı. 1943 yılının Şubat ayında buradan yaklaşık 15.000 Yahudi'yi imha kamplarına yollamayı planlıyordu. Ancak bu gerçekleştirilemedi. Buna rağmen daha sonraları toplama kamplarından, imha kamplarına göndermeler başladı.

Tasfiyeler Ağustos ayında da devam etti. Yahudiler bu durumu engellemek için harekete geçmeye karar verdi. Anti-Faşist Askeri Örgüt bu direnişi örgütledi. 15 Ağustos gecesinde Alman birlikleri rutin olarak burada bulunan bir kısım Yahudi'yi almak için geldiklerinde direnişçiler Mordehay Tanenbaum ve Daniel Moszkowicz önderliğinde ayaklanmayı başlattı. Ancak direnişçilerin elinde az silah vardı. Ellerindeki silahlar Makinalı tüfek, birkaç düzine silah ve molotofkokteyli ile sınırlıydı. İsyancılar ancak 5 gün direnebildi.

Ayaklanma sırasında 300'den fazla direnişçi öldürüldü. Çatışmalar bittikten ve ayaklanma Almanlar tarafından bastırıldıktan sonra 1.200'ü çocuk 35 bin Yahudi diğer kamplara yollandı. Bu kamplar Treblinka, Majdanek ve Auschwitz'tir.

Kaynakça
--------

1. ↑  О Мордехае и его товарищах написано в «Чёрной книге», вышедшей под редакцией В. Гроссмана и И. Эренбурга.
2. ↑  "Białostockie getto walczy". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2015.
3. ↑  Беркнер, Сергей Самуилович. Восстание в Белостокском гетто.  
*Научная работа по еврейской истории из фонда (רשימת מאמרים במדעי היהדות (רמב"י*
4. ↑  "Polskie Radio для раздела История Израиля". 26 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2014100252
* NLI: 987007407566505171

 |
**Sultan Ali** (d. (?) - ö. 1494, Erdebil), Safevi Tarikatı şeyhidir. Şah İsmail'in abisidir.

Hayatı
------

Babası Safevi Tarikatı şeyhi Şeyh Haydar, annesi Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın kızı Alemşah Halime Begüm'dür. Babası Şeyh Haydar'ın 1488 yılında Akkoyunlu ordusu ile yaptığı savaşta öldürülmesi sonucu Safevi Tarikatı şeyhi olmuştur. Kızılbaşların Sultan Ali'nin etrafından toplanmasından korkan Akkoyunlu hükümdarı Sultan Yakub, Erdebil'de Sultan Ali ve kardeşleri İbrahim ile İsmail'i tutuklatarak anneleriyle beraber Fars Eyaleti'ne gönderdi ve İstahr kalesine hapsedildiler.

Sultan Yakub'un ölümünden sonra Akkoyunlu Devleti'nde taht kavgası başladı. Baysungur tahta çıkarıldı, bu duruma karşı çıkan Rüstem Bey ordusunu güçlendirmek amacıyla Kızılbaşları safına çekmek için Sultan Ali ve kardeşlerini serbest bırakarak Erdebil'e dönmelerine izin verdi. Bu durum Kızılbaşlar arasında büyük coşkuya sebep oldu ve Erdebil'e gelmeye başladılar. Rüstem Bey, Sultan Ali'yi Tebriz'e davet ederek Kızılbaşları ile beraber Baysungur ile yapılacak savaşa katılmasını istedi. Sultan Ali Kızılbaş müritleri ile savaşa katılarak Baysungur'un öldürülmesi sağlandı.

Sultan Ali bu başarıdan sonra kalabalık bir taraftar kitlesinin karşıladığı Erdebil'e muzaffer kumandan edasıyla döndü. Bu güç gösterisi Rüstem Bey'i korkuttu ve tekrar Sultan Ali ile kardeşlerini Tebriz'e getirterek göz hapsinde tuttu. Yasaklamasına rağmen Kızılbaşlar ile Sultan Ali'nin görüşmesi devam edince Rüstem Bey Sultan Ali'yi öldürtmeye karar verdi. Sultan Ali durumdan haberdar edilince tarikat şeyhliğinin simgesi olan tacını İsmail'in başına koyarak İsmail ile İbrahim'i gizlice Erdebil'e gönderdi ve ardından 1494 yılında Erdebil civarında yapılan savaşta Sultan Ali öldürüldü. Naaşı Erdebil'e getirilerek atalarının mezarlığına defnedildi.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Tufan Gündüz, Son Kızılbaş Şah İsmail, 5. baskı, s. 35-38
2. ↑  Namiq Musalı, Şah İsmail Hatai'nin Annesi Alemşah Begüm: Efsaneler ve Gerçekler, Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi, 2016/13, s. 41
**Altun Tamgan Tarkan**, (?-724) İkinci Göktürk Kağanlığı döneminde yaşamış bir Göktürk beyidir. Altun Tamgan Tarkan'ın yaşamı ile ilgili bilgiler yok denecek kadar azdır. Kendisi ile ilgili bilgilere ölümünün ardından kendi adına dikilen Altun Tamgan Tarkan Yazıtı'ndan ulaşılabilmektedir.
Altun Tamgan Tarkan, bir Göktürk beyidir. Altun Tamgan Tarkan'ın Torgul ve Yelgek adlı iki oğlu bulunmaktadır. Nüfuzlu ve itibarlı bir bey olarak yaşayan Altun Tamgan Tarkan 724 yılında öldü. Ardından kendi adına Altun Tamgan Tarkan Yazıtı dikildi. Bu yazıtı Apa Yeğen İrkin yazdı. Az kavminden bir kişi de Altun Tamgan Tarkan'ın mezarını resimlerle süsledi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Altun Tamgan Tarkan Yazıtı
* Bilge İşbara Tamgan Tarkan
* İşbara Bilge Köl İç Çor

Kaynakça
--------

1. ↑  Altun Tamgan Tarkan Yazıtı, arka yüzü, 2. satır.
2. ↑  Altun Tamgan Tarkan Yazıtı, ön yüzü, 2. satır.
3. ↑  Altun Tamgan Tarkan Yazıtı, ön yüzü, 3. satır.
**Bilge İşbara Tamgan Tarkan** ya da **Taçam Bey**, (?-22 Temmuz ya da 19 Ağustos 719) İkinci Göktürk Kağanlığı döneminde yaşamış olan bir Göktürk devlet adamıdır. Bilge İşbara Tamgan Tarkan'ın yaşamı ile ilgili bilgiler son derece kısıtlı olsa da, ölümünün ardından oğlu tarafından kendi adına dikilmiş olan Ongin Yazıtı'nda kendi ile ilgili bazı bilgilere ulaşılmaktadır.
Bilge İşbara Tamgan Tarkan Aşina Hanedanlığı'na mensuptur. Babasının adı İl Etmiş Yabgu'dur. İl Etmiş Yabgu'nun İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşunda büyük emekleri vardır. İl Etmiş Yabgu, Kutluk Kağan ile Kapgan Kağan'ın küçük kardeşidir. 682 yılında İlteriş Kağan, Çin hakimiyetinden kurtulup İkinci Göktürk Kağanlığı'nı kurunca, İl Etmiş Yabgu'yu sol şad olarak atamıştır. Bilge İşbara Tamgan Tarkan'ın kardeşinin adı İşbara Tamgan Çor'dur. Bilge İşbara Tamgan Tarkan, Göktürkler'in Çinliler ve Dokuz Oğuzlar ile yaptığı savaşlara katılmıştır. Büyük olasılıkla 22 Temmuz ya da 19 Ağustos 719 tarihinde ölen Bilge İşbara Tamgan Tarkan'ın yuğ töreni bir yıl sonra 720'de oğlu tarafından yapılmıştır. Ardından kendi için Ongin Yazıtı dikilmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Ongin Yazıtı
* Altun Tamgan Tarkan
* İşbara Bilge Köl İç Çor

Kaynakça
--------

1. ↑  Ongin Yazıtı, doğu yüzü, 5. satır.
2. ↑  Ongin Yazıtı, doğu yüzü, 4. satır.
***Xylena (Xylena) exsoleta***, Noctuidae familyasından Avrasya ve Kuzey Afrika'da yaşayan ve tırtıl hali çok değişik bitkilerle beslenen güve türü.

Morfoloji
---------

Kanat açıklığı 58–68 mm dir. Ön kanat uzunluğu 24–29 mm dir. Erginlerin uçuşu eylülden temmuza kadar görülebilir.

Besin bitkisi
-------------

Tırtılı su sinirotu (*Alisma plantago-aquatica*), soğan (*Allium cepa*), yabani frenk maydanozu (*Anthriscus sylvestris*), pancar (*Beta vulgaris*), ıspanak (*Spinacia oleracea*), şalgam (*Brassica rapa*), *Hesperis matronalis*, *Caltha palustris*, *Carduus*, *Leucanthemum vulgare*, karahindiba (*Taraxacum officinale*), *Epilobium angustifolium*, *Galium verum*, şerbetçi otu (*Humulus lupulus*), süsen (*Iris pseudacorus*), mürdümük (*Lathyrus pratensis*), bezelye (*Pisum sativum*), keten (*Linum usitatissimum*), elma (*Malus pumila*), ahududu (*Rubus idaeus*), *Papaver*, *Phlox*, söğüt (*Salix*), *Sempervivum*, yaban mersini (*Vaccinium myrtillus*), asma (*Vitis*), kayışkıran (*Ononis*), labada (*Rumex longifolius*), ışgın (*Rheum ribes*) gibi oldukça geniş yemek listesiyle beslenir.

Yayılımı
--------

Avrupa, Kanarya Adaları, Kuzeybatı Afrika ve Asya'da yaşar. Türkiye'de Adana, Amasya, Ankara, Aydın, Burdur, Eskişehir, Mersin, Kars, Manisa, Kahramanmaraş, Yozgat ve Van illerinden kaydedilmiştir.

Dış bağlantılar
---------------

* Fauna Europaea 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Muhabbet Kemal, Halil Özkol & Lokman Kayci (2008), *Xylena Ochsenheimer in East Turkey with new provincial records and larval food-plants (*Noctuidae, Lepidoptera*)*, in Miscellaneous Papers, Centre for Entomological Studies Ankara, no: 139-140, 20.03.2008

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q1303776
* ARKive: xylena-exsoleta
* BioLib: 53998
* BOLD: 347262
* EoL: 479602
* EPPO: XYLIEX
* Fauna Europaea: 447671
* Fauna Europaea (new): d3d282b0-3ce8-4d1e-ac8f-7d72d585a82c
* GBIF: 1790364
* iNaturalist: 483469
* IRMNG: 10305696
* LepIndex: 261156
* LoB: 5046
* NBN: NBNSYS0000006335
* NCBI: 320099

 |
***Salmo coruhensis*** veya bilinen adıyla **Çoruh alabalığı**, tatlı suda yaşayan alabalıkgillerden bir kırmızı benekli alabalık türüdür. Karadeniz'e akan Türkiye'deki ve muhtemelen Gürcistan'daki akarsularda yaşamaktadır. 2010 yılında tanımlanmıştır. İsmini Çoruh Nehri'nden almıştır.

Gümüş renkli olan bu balıklar kuyruk haricinde 80 santimetreye kadar büyüyebilir. 2 santimetreden uzun olan örneklerde 4 ila 17 arasında siyah benek bulunmaktadır. Balığın vücudunun yanları ve sırtında bulunan beneklerin sayısı, balığın boyuyla beraber artmaktadır. Balığın vücudun orta bölgesinde ise kırmızı benekler bulunmaktadır. Özellikle nehirlerin ve temiz akarsuların ana dallarının orta kısımlarında yaşarlar. Öte yandan, kıyıya yakın kısa akarsularda da yaşarlar. Yumurtladıktan sonra denize hareket ederler ancak nehir ağızlarının yanında veya nehirlerin alt kısımlarında kalırlar. Ekim ve kasım aylarında üremek için yukarı yönde göç ederler.

Rize'deki İyidere Deresi, Güneysu Deresi, Sabuncular Deresi, Melyat Deresi, Fırtına Deresi, Arılı Deresi ve Çağlayan Deresi'nde yaşadığı tespit edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Turan, D. M. Kottelat and S. Engin, 2009. Two new species of trouts, resident and migratory, sympatric in streams of northern Anatolia (Salmoniformes: Salmonidae). Ichthyol. Explor. Freshwat. 20(4):333-364.
2. ↑  "2 yeni alabalık türü keşfedildi". pazar53.com. 26 Şubat 2010. 17 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2018.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 12 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2021.