**Sangaçal Terminali** Azerbaycan'ın başkenti Bakü'nün 45 kilometre (28 mi) güneyinde Hazar Denizi kıyısında bulunan bir doğal gaz işleme ve petrol üretim tesisinden oluşan bir sanayi kompleksidir.

Tarih
-----

Terminalin inşaatı 1996 yılında Supsa ve Novorossiysk boru hatlarının inşasını öngören Erken Petrol Projesi ile başladı. Petrol ilk olarak Ekim 1997’de ihraç edildi. Terminal o zamandan beri ACG Faz 1, Faz 2, Faz 3 Petrol Trenleri, BTC'nin ana pompa istasyonunu ve Şahdeniz Gaz Sahası'nı içerecek şekilde genişletildi. Petrol üretim sahasındaki tesisler arasında seperatörler, birleştiriciler, üç yeni ham petrol depolama tankı, Santrifüj pompaları, gaz türbini jeneratörleri ve merkezi bir kontrol odası vardır.

### Sangaçal Terminali Tevsi Programı

Sangaçal Terminali Tevsi Programı kasım 2001'de başlamıştır. İnşaat için 15,000 metre küp beton, 1,600 çelik ünitesi, 25.000 metre (82.000 ft) boru, 450.000 metre (1.480.000 ft) kablo kullanılmıştır. Teknolojik çalışmaların yanında, 550 kişi için yatacak yer, kafeterya, sinema salonu, futbol sahası gibi sosyal alanlar inşa edilmiştir, 1.2-2 Milyar USD alt projelerde harcanmıştır.

Sangaçal Terminali'nden dört ham petrol ve gaz boru hattı ile Karadeniz, Türkiye ve Akdeniz'e taşınmaktadır.
Terminali Tevsi Programı ihalesinin Tekfen-Azfen ortak teşebbüsü kazanmış ve proje için yaklaşık %75'i Azerbaycan vatandaşı olmak üzere 4,000 çalışanı istihdam etmiştir. Projenin ana parçasının bitmesi sebebiyle, bu sayı 1,720 çalışana düşmüştür.

Teknik özellikler
-----------------

Sangaçal Terminali'nin işleme kapasitesi 12 milyon varil/gün (1,9×10~~^~~6 m3/d) ve günde 125 milyar fitküp (3,5×10~~^~~9 m3) gazdır (bcfd). Terminali Tevsi Programı çerçevesinde her biri 880 bin varil (140×10~~^~~3 m3) kapasitesinde üç yeni ham petrol tankı eklenmiştir. Terminalin toplam kapasitesi 3 milyon varil (480×10~~^~~3 m3) olmuştur. Kasım 2009'den itibaren terminal 9.414 bin varil/gün (1.496,7×10~~^~~3 m3/d) ihraç etmiştir.

Terminal, BP önderliğinde bir konsorsiyum tarafından işletilmekte ve dünyanın en büyük petrol ve gaz işletmelerinden biridir. Diğer partnerler, Azerbaycan Uluslararası İşletme Şirketi, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı, Şahdeniz Gaz Sahası ve Güney Kafkasya Doğalgaz Boru Hattı projeleridir. Terminal, petrolü Azer-Çırak-Güneşli Petrol Sahası'ndan, doğal gazı ise Şahdeniz Gaz Sahası'ndan temin eder.

Petrol, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ile Türkiye'nin Akdeniz kıyısına ve Bakü-Supsa Petrol Boru Hattı ile Bakü-Novorossiysk Petrol Boru Hattı üzerinden Karadeniz kıyısına ihraç edilir.

Sangaçal Terminali, WikiLeaks'in Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısında ABD'nin "kritik yabancı bağımlılıklarından" biri olarak zikredilmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Azer-Çırak-Güneşli Petrol Sahası

Kaynakça
--------

1. ↑  "BP Begins Production at West Azeri Field in the Caspian Sea" (İngilizce). Rigzone. 5 Ocak 2006. 4 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
2. 1 2  Nurlana Guliyeva (23 Ocak 2008). "Энергоцентр Каспийского региона" [Energy hub of the Caspian region] (Rusça). İzvestiya. 4 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
3. ↑  Aleksandr Panich. "Диверсификация энергоисточников" [Diversification of Energy sources] (Rusça). Atlas Invest. 2 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
4. ↑  "BTC Company formed, first pipeline construction contracts awarded" (İngilizce). **7** (16). Alexander's Gas & Oil Connections. 23 Ağustos 2002. 28 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
5. ↑  "BP Caspian – Overview". 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2019.
6. ↑  "Terminal – present BP Caspian. Sangachal Terminal – present". 8 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2019.
7. ↑  "Sangachal Terminal exports more than 941 400 barrels of oil per day" (İngilizce). APA. 23 Kasım 2009. 25 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
8. ↑  Ivan Watson (18 Nisan 2006). "With New Pipeline, Azerbaijan on Verge of Oil Boom" (İngilizce). NPR. 12 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
9. ↑  "U.S. Energy Information Administration. Azerbaijan. Natural Gas". 9 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2019.
10. ↑  "Cable Viewer". 24 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2019.

Dış bağlantılar
---------------

* Sangachal Terminal, Caspian Energy Centre