**İskender Bey Camii** (Yunanca: Τζαμί του Ισκεντέρ Μπέη) veya **Evrenosoğlu İskender Bey Camii**, Orta Makedonya'nın (Kuzey Yunanistan ) Yenice-i Vardar kasabasında bulunan tarihi bir Osmanlı camisidir. Yenice-i Vardar'ın kurucusu Gazi Evrenos'un torunu Evrenosoğlu İskender Bey tarafından 16. yüzyılın başlarında yaptırılmıştır. Cami günümüzde oldukça kötü durumdadır ve onarıma ihtiyaç duymaktadır. Halkın kullanımına açık değildir. Bugün Yenice-i Vardar'da ayakta kalan üç Osmanlı camisinden biridir.

Tarih
-----

Cami muhtemelen 1481-1512 yılları arasında, büyük olasılıkla 16. yüzyıl başlarındaki tarihte Gazi Evrenos'un torunu Evrenosoğlu İskender Bey tarafından yaptırılmıştır. Aynı zamanda **Büyük Cami** olarak da isimlendirilirdi. İskender Bey'in dedesi tarafından yaptırılan bu camiyi onardığı da öne sürülmektedir. 

Türk seyyah Evliya Çelebi, on yedinci yüzyılda Yenice-i Vardar'ı ziyaret ettiğinde burayı pek çok kişi tarafından ziyaret edilen, kasabanın "en gelişmiş, düzenli, mobilyalı, güzel" binası olarak tanımlamıştır. 

1911-12'deki Birinci Balkan Savaşı sırasındaki bombardımanda ağır hasar görmüştür. 1912 yılında Yenice-i Vardar ve Makedonya bölgesinin Yunanistan Krallığı tarafından ilhak edilmesinin ardından Merkez Bankası tarafından şahıslara satılmış ve 1950 yılına kadar depo, ardından pamuk fabrikası olarak kullanılmıştır. 1974 ve 2000 yıllarında cami kültür anıtı ilan edilmiştir. Kültür Bakanlığı tarafından 2021 yılı sonundan bu yana kamulaştırma süreci devam etmektedir.

Mimari
------

Çarşının ortasına inşa edilmiş camiyi Evliya Çelebi kurşun kaplı kubbeli bir mescid olarak tanımlamaktadır. Bizans mimarisinin tipik tuğla çatı kiremitleri, aralarında İskender Bey Camii'nin de bulunduğu Yunanistan'daki pek çok Osmanlı eserinde kullanılmıştır. Cami, merkez ibadet yeri ve ibadethane *eyvanı* ile şekillenen *eyvanlı* bir biçimde inşa edilmiştir. İskender Bey Camii, Yunanistan'da bu tarzdaki iki camiden biridir, diğeri de Selanik'teki Alaca İmaret Camii'dir. Caminin, merkezi kubbeye aynı eksen boyunca bağlanan iki büyük yarım kubbeyle örtülü, dikdörtgen bir mekan oluşturan yan odaları vardır. Bu özelliğiyle cami Osmanlı mimarisinde başka yerde bulunmayan eşsiz bir özelliğe sahiptir.

Camide Yunanistan'daki Osmanlı camileri arasında en yaygın tip olan (üç bölmeli olanla birlikte) beş bölmeli bir revak bulunmaktadır. Kubbenin çapı hâlâ ayaktayken on dört metreydi. Son yıllarda caminin çeşitli kullanımları sonucunda hem iç hem de dış cephesi birçok değişikliğe uğramış, ana kubbesi ise yıkılmıştır. Eski belgelerden anlaşılacağı üzere, en azından 1930'lara kadar ayakta olan minaresinin günümüzde yalnızca kaidesi ayaktadır. Eski çeşme ve mezarlıktan günümüze hiçbir şey kalmamıştır. 

İskender Bey Camii, profesör Machiel Kiel tarafından "Osmanlı mimarisinin geniş hakimiyetinde başka hiçbir yerde bulamadığımız türden son derece özgün bir bina" olarak tanımlanmıştır.

Galeri
------

* İskender Bey Camii
* 1916-1918 postcard of the mosque.İskender Bey Camii'ni gösteren 1916 tarihli kartpostal
* Iskender Bey Mosque around 1941-1944İskender Bey Camii, 1941-1944 civarında

Ayrıca bakınız
--------------

* Yunanistan'da İslam
* Yunanistan'daki eski camilerin listesi
* Yunanistan'daki Osmanlı camileri listesi
* Osmanlı Yunanistanı

Kaynakça
--------

1. ↑  Ameen 2017, s. 22.
2. ↑  Cangül, Caner (25 Temmuz 2023). "Evrenosoğlu İskender Bey Camii" [Mosque of Iskender Bey Evrenosoglu]. *kulturenvanteri.com* (Turkish). Erişim tarihi: 19 Kasım 2023. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link) KB1 bakım: Tanımlanamayan dil (link)
3. 1 2  Skiadaresis 2012, ss. 1–2.
4. 1 2  Çelebi, Evliya (1972). *Travelogue* (Bulgarian). Sofia, Bulgaria: OF Publishing House. s. 207. KB1 bakım: Tanımlanamayan dil (link)
5. 1 2 3  Stavridopoulos 2015, ss. 195–196.
6. ↑  Greek Ministry of Culture 28-7-2000
7. ↑  Athens Voice Team (16 Mart 2022). "Τρία σημαντικά μνημεία της Πέλλας ξαναβρίσκουν τη λάμψη τους" [Three important monuments of Pella are regaining their shine]. *athensvoice.gr* (Greek). 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023. KB1 bakım: Tanımlanamayan dil (link)
8. ↑  Ameen 2017, ss. 209-210.
9. 1 2 3  Ameen 2017, s. 234.
10. ↑  Ameen 2017, s. 238.
11. ↑  Ameen 2017, s. 243.
12. ↑  Ameen 2017, s. 227.

Bibliyografya
-------------

* Ameen, Ahmed (2017). *Islamic architecture in Greece: Mosques*. Alexandria, Egypt: Center for Islamic Civilization studies, Bibliotheca Alexandrina.
* Skiadaresis, Georgios (2012). *The Ottoman monuments of Giannitsa*. Ephorate of Antiquities of Pella.
* Stavridopoulos, Ioannis (2015). *Μνημεία του άλλου: η διαχείριση της οθωμανικής πολιτιστική κληρονομιάς της Μακεδονίας από το 1912 έως σήμερα* [*Other People's Monuments: the Management of the Ottoman Cultural Heritage of Macedonia from 1912 to the present*] (Tez) (Greek). Ioannina: University of Ioannina. KB1 bakım: Tanımlanamayan dil (link)