**William Lawrence Bragg** (d. 31 Mart 1890 - ö. 1 Temmuz 1971), Avustralya doğumlu Britanyalı fizikçi. Bragg’in X-ray yasalarının ve X-ray kristalograferi kâşifi. 1915 yılında babası William Henry Bragg ile kristallerin yapılarını x ışınları yardımıyla analiz etmesindeki çalışmalarından dolayı Nobel ödülünü kazanmışlardır.

1941 yılında Bragg şövalye nişanı aldı. 2014 yılına kadar, Nobel Fizik Ödülü'nü 25 yaşında kazanarak en genç kişiydi.(2014 yılında Malala Yousafzai 17 yaşında Nobel ödülünü kazandı.) 1953 yılı şubat ayında Lames D. Watson ve Francis Crick DNA’nın yapısını keşfettiklerini rapor ettiklerinde, Bragg Cambridge’deki Cavendish laboratuvarının yöneticisiydi.

Biyografisi
-----------

### Gençliği

Bragg Avustralya'nın doğusundaki North Adelaide de doğdu. Küçük yaşta bilime ve matematiğe ilgi göstermeye başladı. Babası, William Henry Bragg Adelaide Üniversitesinde kıdemli bir Matematik ve fizik profesörüydü. Okula başladıktan kısa bir süre sonra Lawrance üç tekerlekli bisikletinden düştü ve kolunu kırdı. Babası Röntgen’nin Avrupa'daki deneyleri hakkında yazı okumuştu ve kendi deneysel ekipmanları ile oğlunun kırık kolunu inceledi. Avustralya'da X ışınları ilk defa cerrahi amaç ile kullanılmıştı.

1905 yılında, Aziz Petrus College'da Adelaide eğitimine başladıktan sonra, 16 yaşında Bragg adelaide üniversitesine başladı. Matematik, fizik ve kimya hakkında ders almaya başladı 1908 yılında mezun oldu. Aynı sene babası Leeds Üniversitesinin fizik bölümünün başına geçirildi. Ailesini de yanında İngiltere'ye getirdi. Bragg Cambridge deki Trinity College te 1909 yılı sonbaharında matematik eğitimi almaya başladı. Pneumonia hastalığı tarafından yatağa düşmesine sınavlarını yatakta oldu. Matematikte mükemmelliğe ulaştıktan sonra, Bragg sonraki çalışmaları için fizik bölümüne aktarıldı. 1911 yılında sınıf birinciliği ile mezun oldu. 1914 yılında Bragg Trinity College üyesi oldu.

Bragg’in diğer ilgi alanı ise deniz kabuğu koleksiyonculuğuydu. Koleksiyonu beş yüz çeşit içermekteydi, hepsini kendisi güney Avustralya kıyılarından toplamıştır. Yeni bir mürekkep balığı türü keşfetmiştir ve adına Joseph Verco demiştir.

### Kariyer

#### X-ışını kristalografisi çalışmaları

Bragg kristallerin X-ışınları kırınımı ile ilgili kuralı ile ünlüdür. Bragg’in kuralı kristal yapı tarafından kırılan X-ışınıyla,kristal formdaki bir atomu pozisyonunu hesaplamayı mümkün kılmaktadır.  Bu çalışmayı Cambridge’deki ilk öğrencilik yılında yani 1912’de yapmıştır. Bu fikri Leeds Üniversitesinde X-ışını spektrometresi geliştiren babasıyla görüştü. Bu cihaz  birçok farklı tip kristali analiz etmeye yarıyordu.

#### Ses ile Uzaklık tespit etme

Bragg’in çalışmaları Birinci ve İkinci Dünya Savaşları yüzünden sekteye uğramıştır. İki savaş esnasında da ses ile düşman silahlarının mesafesini bulmak üzerine çalışmıştır. Bu çalışması esnasında William Sansome Tucker, Harold Roper Robinson ve Henry Harold Hemming tarafından yardım almıştır. Birinci Dünya Savaşı esnasında Britanya İmparatorluk Nişanı ve Military Cross ödülü ile onurlandırılmıştır.

2 Eylül 1915 yılında kardeşi Gelibolu Çıkartması esnasında öldürülmüştür. Bundan kısa bir süre sonra, Willian Lawrence Bragg Nobel fizik ödülünü kazandığını öğrenmiştir. Bunu öğrendiğinde henüz 25 yaşındadır.

1919 ve 1937 yılları arasında Victoria University of Manchester ‘da fizik profesörü olarak çalışmıştır. 1937 yılında Teddington’da bulunan Ulusal Fizik Laboratuvarında yöneticilik yapmıştır.

İkinci Dünya Savaşından sonra Bragg Cambridge dönüp Cavendish Laboratuvarındaki araştırma gruplarını ikiye bölmüştür. Bragg ideal araştırma biriminin, altı ilâ on iki bilim adamı ve birkaç yardımcıdan oluştuğuna inanmaktadır.

#### Protein üzerine çalışması

1948 yılında proteinlerin yapılarıyla ilgilenmeye başladı ve biyoloji problemlerini fizik kullanarak çözmekle kısmen sorumlu bir grup kurdu. 1953 yılında DNA yapısını keşfinde rol oynadı. Cavendish’te koruması altın çalışan Francis Crick ve James D. Watson’a destek sağladı.

Bragg DNA’nın keşfini ilk olarak Belçika ‘da 8 Nisan 1953 tarihinde yaptı, fakat basın tarafından bildirilmedi. 14 Mayıs 1953 tarihinde Londra’ki Guys Hospital Medical School’da bir konuşma yaptı. Konuşma 15 Mayıs 1953 tarihinde The News Chronicle of London gazetesine "Sen niçin sensin.Yaşamın sırlarının yakınına"  şeklinde yer aldı.

Bragg kırk yıl önce geliştirdiği X-ışını yönteminin doğanın kendisinin derinliklerini anlamanın merkezi olduğunu görmekten minnettardı. Bu sırada Cavendishte Max Perutz kendisine Nobel Ödülü kazandıracak, hemoglobin yapısı üzerine olan çalışmasını yapmaktaydı. Bragg başarılı bir şekilde topladığı Crick, Watson ve Maurice Wilkins’ten oluşan grup Nobel Fizyoloji ve Tıp alanında aday oldular. Wilkins çalışmalarını King’s College London’da DNA yapısının belirlenmesi üzerine çalışan araştırmacılarla paylaşıyordu.  Bu araştırmacılar arasında bulunan Rosalind Franklin "photograph 51" sayesinde, Linus Pauling’in söylediğinin aksine DNA’nın üçlü sarmal yapıda değil ikili sarmal yapıda olduğunu göstermiştir. Franklin ödül verilmeden önce hayatını kaybetti ve ödül sadece yaşayan insanlara verilyordu.

Tavuk yumurtasının beyaz lisozim kristal yapısı 1965 yılında Lawrence Bragg Yönetimi altından bulunan Royal Institution’da D C Philips tarafından  çözülmüştür. Bu çalışma {\displaystyle 3\_{10}}  heliksinin keşfini sağlamıştır.  Tavuk yumurtasının lisozim yapısı asimetrik yapıya sahiptir ve a=b=79.1Å, c = 37.9 Å boyutları ile dörtgen alan P{\displaystyle 4\_{3}}{\displaystyle 2\_{1}}2 grubuna aittir. {\displaystyle 3\_{10}} Heliksinin varlığı W L Bragg, J C Kendrew ve M F Perutz tarafından 1950 yılında öngörülmüştür.  Bu heliks aynı zamanda Pauling ‘in alpha heliksine denk gelmektedir. Görüldüğü üzere çoğu araştırmacı {\displaystyle 3\_{10}}  heliksinin lisozim yapıda ne işe yaradığını kavrayamadı. Pauling yukarıda 1950 yılında bahsedilen bilgilerin bulunduğu raporu hiçbir zaman onaylamadı.

Myoglobinden farklı olarak, lisozim proteinlerin deki alpha helikslerde yüzde 40 oranda amino-asitler 4 ana gerginliğe sahiptir. Myoglobinde ise bu rakam yüzde seksenleri bulmaktadır. Bragg W L, Kendrew J C ve Perutz M F 1950 yılında ilk önerileri {\displaystyle 3\_{10}}  helikslerin polipeptid yapıda olduğu üzerinedir. Bu fikir helikslerin devir kristalografik. Bu yapıya göre, her üçüncü peptid bir hidrojen bağı ile birinciye bağlanmış olacaktır ve buda on atomdan oluşan bir halka olmasını sağlayacaktır.

#### Royal Instituion

Bragg’in Royal Institution ile uzun bir birlikteliği olmuştur.

1938-1953 yılları arası Doğa Felsefesi Profesörlüğü

1954-1966 yılları arası Kimya Profesörlüğü

1954-1966 yılları arası Superintendent of the House görevi

1954-1966 yılları arası Davy Faraday Araştırma Laboratuvar’ında yöneticilik

1965-1966 yılları arasında İdarecilik

1966-1971 yıllarında Emekli Profesör olarak bulunmuştur

1931,1934 ve 1961 yıllardaki Noel derslerinde The Universe of Light, Electricity and Electricity derslerini vermek üzere Royal Institue çağrılmıştır. Bragg Royal Institue’de bulunduğu zamanlarda okulun ders programlarını da başlatmıştır.

### Kişisel hayatı

Bragg 1921 yılında Alice Hopkinson ile evlenmiştir. Dört çocukları olmuştur. İsimleri Stephen Lawrence (1923–2014), David William (d. 1926), Margaret Alice, (d.1931)(Mark Heath ile evli) ve Patience Mary, (d.1935) dir. Alice, kocası 1937 yılında NPL’e atanana kadar Withington Girls' School personel olarak bulunmaktaydı.

Bragg ressamlık, edebiyat ve bahçe işleri hobilerine sahip olmuştur. Londra’ya taşındığında bahçe işlerini özlemiş ve bir yerde bahçıvan olarak çalışmaya başlamıştır. İş vereni onu bir ziyaretçisi onu bahçede görüp şaşırıncaya dek tanımamıştır. Waldringfield’deki evinin yanındaki hastane’de ölmüştür. Bragg Cambridge Üniversite’sine bağlı olan Trinity College’ye gömülmüştür.

Ödülleri
--------

Bragg 1921 yılında Fellow of the Royal Society "Diğerlerini gereksiz kılan nitelik"mottosuna sahip  gruba üye olarak seçildi. 1941 yılında Kral Dördüncü George tarafından şövalye unvanına yükseltildi. Copley ve Kraliyet madalyalarına layık görüldü. Hunter, Bragg ile ilgili kitabında, ondan "Bir fizikçiden daha çok bir kristalografer" diye bahsetmiştir, diğer taraftan Bragg’in yaşamı boyu icraatlar göstermiştir ki o herkesten daha fazla fizikçidir. Bu yüzdendir ki Bragg 1939 yılından 1943 yılına kadar Institute of Physics’te rektörlük yapmıştır. 1967 yılında Kraliçe İkinci Elizabeth’ten Companion of Honour ödülünü almıştır.

1992 yılından beri  Australian Institute of Physics fizik alanında yüksek başarı gösteren öğrencilerini ön tarafında (babası) William ve (kendisi) Lawrence Bragg’in bulunduğu altın Bragg ödülü ile onurlandırmaktadır.

* Nobel Fizik Ödülü (1915)
* Matteucci Madalyası (1915)
* Kraliyet Madalyası (1946)
* Guthrie Ödülü (1952)
* Copley Madalyası (1966)

Kaynakça
--------

"William Lawrence Bragg İngilizce Vikipedi". 28 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2016.

Dış bağlantılar
---------------

* D.N.A.'nın Ölümü7 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
* D.N.A. hakkında basında çıkan ilk hikâyeler
* Nobelprize.org - 1915 Nobel Fizik Ödülü19 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Nobel Fizik Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* Wilhelm Röntgen (1901)
* Hendrik Lorentz / Pieter Zeeman (1902)
* Henri Becquerel / Pierre Curie / Marie Curie (1903)
* John William Strutt (1904)
* Philipp Lenard (1905)
* J. J. Thomson (1906)
* Albert Michelson (1907)
* Gabriel Lippmann (1908)
* Guglielmo Marconi / Ferdinand Braun (1909)
* Johannes Diderik van der Waals (1910)
* Wilhelm Wien (1911)
* Gustaf Dalén (1912)
* Heike Kamerlingh Onnes (1913)
* Max von Laue (1914)
* Lawrence Bragg / William Bragg (1915)
* Charles Barkla (1917)
* Max Planck (1918)
* Johannes Stark (1919)
* Charles Édouard Guillaume (1920)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1922)
* Robert A. Millikan (1923)
* Manne Siegbahn (1924)
* James Franck / Gustav Hertz (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Jean Perrin (1926)
* Arthur Compton / Charles Wilson (1927)
* Owen Richardson (1928)
* Louis de Broglie (1929)
* C. V. Raman (1930)
* Werner Heisenberg (1932)
* Erwin Schrödinger / Paul Dirac (1933)
* James Chadwick (1935)
* Victor Hess / Carl Anderson (1936)
* Clinton Davisson / George Thomson (1937)
* Enrico Fermi (1938)
* Ernest Lawrence (1939)
* Otto Stern (1943)
* Isidor Isaac Rabi (1944)
* Wolfgang Pauli (1945)
* Percy Bridgman (1946)
* Edward Appleton (1947)
* Patrick Blackett (1948)
* Hideki Yukava (1949)
* C. F. Powell (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* John Cockcroft / Ernest Walton (1951)
* Felix Bloch / Edward Purcell (1952)
* Frits Zernike (1953)
* Max Born / Walther Bothe (1954)
* Willis Lamb / Polykarp Kusch (1955)
* William Shockley / John Bardeen / Walter Brattain (1956)
* Chen Ning Yang / Tsung-Dao Lee (1957)
* Pavel Çerenkov / İlya Frank / İgor Tamm (1958)
* Emilio Segrè / Owen Chamberlain (1959)
* Donald A. Glaser (1960)
* Robert Hofstadter / Rudolf Mössbauer (1961)
* Lev Landau (1962)
* Eugene Wigner / Maria Goeppert-Mayer / Hans Jensen (1963)
* Charles Townes / Nikolay Basov / Aleksandr Prohorov (1964)
* Shin'ichirō Tomonaga / Julian Schwinger / Richard Feynman (1965)
* Alfred Kastler (1966)
* Hans Bethe (1967)
* Luis Alvarez (1968)
* Murray Gell-Mann (1969)
* Hannes Alfvén / Louis Néel (1970)
* Dennis Gabor (1971)
* John Bardeen / Leon Cooper / Robert Schrieffer (1972)
* Leo Esaki / Ivar Giaever / Brian Josephson (1973)
* Martin Ryle / Antony Hewish (1974)
* Aage Niels Bohr / Ben R. Mottelson / James Rainwater (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* Burton Richter / Samuel C. C. Ting (1976)
* Philip Anderson / Nevill Mott / John Van Vleck (1977)
* Pyotr Kapitsa / Arno Penzias / Robert Wilson (1978)
* Sheldon Glashow / Muhammed Abdüsselam / Steven Weinberg (1979)
* James Cronin / Val Fitch (1980)
* Nicolaas Bloembergen / Arthur Schawlow / Kai Siegbahn (1981)
* Kenneth Wilson (1982)
* Subrahmanyan Chandrasekhar / William Fowler (1983)
* Carlo Rubbia / Simon van der Meer (1984)
* Klaus von Klitzing (1985)
* Ernst Ruska / Gerd Binnig / Heinrich Rohrer (1986)
* Georg Bednorz / Alex Müller (1987)
* Leon Lederman / Melvin Schwartz / Jack Steinberger (1988)
* Norman Ramsey / Hans Dehmelt / Wolfgang Paul (1989)
* Jerome Friedman / Henry Kendall / Richard Taylor (1990)
* Pierre-Gilles de Gennes (1991)
* Georges Charpak (1992)
* Russell Hulse / Joseph Taylor (1993)
* Bertram Brockhouse / Clifford Shull (1994)
* Martin Perl / Frederick Reines (1995)
* David Lee / Douglas Osheroff / Robert Richardson (1996)
* Steven Chu / Claude Cohen-Tannoudji / William Phillips (1997)
* Robert Laughlin / Horst Störmer / Daniel Tsui (1998)
* Gerard 't Hooft / Martinus Veltman (1999)
* Jores Alfyorov / Herbert Kroemer / Jack Kilby (2000)

 |
| 2001-günümüz | 
* Eric Cornell / Wolfgang Ketterle / Carl Wieman (2001)
* Raymond Davis / Masatoshi Koshiba / Riccardo Giacconi (2002)
* Aleksey Abrikosov / Vitali Ginzburg / Anthony Leggett (2003)
* David Gross / David Politzer / Frank Wilczek (2004)
* Roy Glauber / John Hall / Theodor W. Hänsch (2005)
* John Mather / George Smoot (2006)
* Albert Fert / Peter Grünberg (2007)
* Yoichiro Nambu / Makoto Kobayashi / Toshihide Maskawa (2008)
* Charles Kao / Willard Boyle / George Smith (2009)
* Andre Geim / Konstantin Novoselov (2010)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2011)
* David Wineland / Serge Haroche (2012)
* François Englert / Peter Higgs (2013)
* Isamu Akasaki / Hiroshi Amano / Shuji Nakamura (2014)
* Takaaki Kajita / Arthur B. McDonald (2015)
* David Thouless / Duncan Haldane / Michael Kosterlitz (2016)
* Rainer Weiss / Barry Barish / Kip Thorne (2017)
* Arthur Ashkin / Gérard Mourou / Donna Strickland (2018)
* Jim Peebles / Michel Mayor / Didier Queloz (2019)
* Roger Penrose / Reinhard Genzel / Andrea Ghez (2020)
* Giorgio Parisi / Klaus Hasselmann / Syukuro Manabe (2021)
* Alain Aspect / John Clauser / Anton Zeilinger (2022)
* Pierre Agostini / Ferenc Krausz / Anne L'Huillier (2023)

 |

| * g
* t
* d
Copley Madalyası sahipleri (1951–2000) |
| --- |
| 
* David Keilin (1951)
* Paul Dirac (1952)
* Albert Kluyver (1953)
* E. T. Whittaker (1954)
* Ronald Fisher (1955)
* Patrick Blackett (1956)
* Howard Walter Florey (1957)
* John Edensor Littlewood (1958)
* Frank Macfarlane Burnet (1959)
* Harold Jeffreys (1960)
* Hans Adolf Krebs (1961)
* Cyril Hinshelwood (1962)
* Paul Fildes (1963)
* Sydney Chapman (1964)
* Alan Lloyd Hodgkin (1965)
* William Lawrence Bragg (1966)
* Bernard Katz (1967)
* Tadeus Reichstein (1968)
* Peter Medawar (1969)
* Alexander Todd (1970)
* Norman Pirie (1971)
* Nevill Mott (1972)
* Andrew Huxley (1973)
* W. V. D. Hodge (1974)
* Francis Crick (1975)
* Dorothy Hodgkin (1976)
* Frederick Sanger (1977)
* Robert Woodward (1978)
* Max Perutz (1979)
* Derek Barton (1980)
* Peter Mitchell (1981)
* John Cornforth (1982)
* Rodney Robert Porter (1983)
* Subrahmanyan Chandrasekhar (1984)
* Aaron Klug (1985)
* Rudolf Peierls (1986)
* Robin Hill (1987)
* Michael Atiyah (1988)
* César Milstein (1989)
* Muhammed Abdüsselam (1990)
* Sydney Brenner (1991)
* George Porter (1992)
* James D. Watson (1993)
* Frederick Charles Frank (1994)
* Frank Fenner (1995)
* Alan Cottrell (1996)
* Hugh Huxley (1997)
* James Lighthill (1998)
* John Maynard Smith (1999)
* Alan Battersby (2000)

 |
| 
Tam liste
1731–1750 **·** 
1751–1800 **·** 
1801–1850 **·** 
1851–1900 **·** 
1901–1950 **·** 
1951–2000 **·** 
2001–günümüz
 |



| * g
* t
* d
Matteucci Madalyası |
| --- |
| 1851 - 1900 | 
* Hermann Helmholtz (1868)
* Henri Victor Regnault (1875)
* William Thomson, 1st Baron Kelvin (1876)
* Gustav Kirchhoff (1877)
* Gustav Wiedemann (1878)
* Wilhelm Weber (1879)
* Antonio Pacinotti (1880)
* Emilio Villari (1881)
* Augusto Righi (1882)
* Thomas Edison (1887)
* Heinrich Rudolph Hertz (1888)
* John Strutt, 3rd Baron Rayleigh (1894)
* Henry Augustus Rowland (1895)
* Wilhelm Conrad Röntgen / Philipp Lenard (1896)

 |
| 1901 - 1950 | 
* Guglielmo Marconi (1901)
* Albert A. Michelson (1903)
* Marie Curie / Pierre Curie (1904)
* Henri Poincaré (1905)
* James Dewar (1906)
* William Ramsay (1907)
* Antonio Garbasso (1908)
* Orso Mario Corbino (1909)
* Heike Kamerlingh Onnes (1910)
* Jean Perrin (1911)
* Pieter Zeeman (1912)
* Ernest Rutherford (1913)
* Max von Laue (1914)
* Johannes Stark (1915)
* William Henry Bragg / Lawrence Bragg (1915)
* Antonino Lo Surdo (1917)
* Robert W. Wood (1918)
* Henry Gwyn-Jeffreys Moseley (1919)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1923)
* Arnold Sommerfeld (1924)
* Robert Andrews Millikan (1925)
* Enrico Fermi (1926)
* Erwin Schrödinger (1927)
* Venkata Raman Chandrasekhara (1928)
* Werner Heisenberg (1929)
* Arthur Compton (1930)
* Franco Rasetti (1931)
* Frédéric Joliot / Irène Joliot-Curie (1932)

 |
| 1951 - 2000 | 
* Wolfgang Pauli (1956)
* Bruno Touschek (1975)
* Abdus Salam (1978)
* Luciano Maiani (1979)
* Giancarlo Wick (1980)
* Rudolf Peierls (1982)
* Hendrik Casimir (1985)
* Pierre-Gilles De Gennes (1987)
* Lev Okun (1988)
* Freeman Dyson (1989)
* Jack Steinberger (1990)
* Bruno Rossi (1991)
* Anatole Abragam (1992)
* John Archibald Wheeler (1993)
* Claude Cohen-Tannoudji (1994)
* Tsung-Dao Lee (1995)
* Wolfgang K.H. Panofsky (1996)
* Oreste Piccioni (1998)

 |
| 2001 - | 
* Theodor W. Hänsch (2001)
* Nicola Cabibbo (2002)
* Manuel Cardona (2003)
* David Ruelle (2004)
* John Iliopoulos (2005)
* Giorgio Bellettini (2006)
* Adalberto Giazotto (2016)
* Marco Tavani (2017)
* Gianluigi Fogli (2018)
* Federico Capasso (2019)
* Massimo Inguscio (2020)
* Amos Maritan (2021)
* Jocelyn Bell Burnell (2022)

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ADB tanımlayıcısı bragg-sir-william-lawrence-31340 geçerli değil.
* BIBSYS: 3041300
* BNF: cb12386798j (data)
* CANTIC: a10783416
* CiNii: DA00739438
* GND: 119560275
* ISNI: 0000 0001 0898 9077
* LCCN: n79109781
* LNB: 000284157
* MGP: 122657
* NDL: 00434150
* NKC: ola2002153757
* NLA: 35021240
* NLI: 987007259078005171
* NTA: 074757768
* RERO: 02-A013819370
* SELIBR: 42584
* SNAC: w6jq130n
* SUDOC: 032937431
* Trove: 458785
* VIAF: 49306596
* WorldCat: lccn-n79109781

 |