**Şeki Hanlığı** ya da **Nuha Hanlığı** adları da verilen Azerbaycan hanlıklarından biri 1747 tarihinde kurulmuş ve 1819'de kadar yaşamıştır.

Hanlığın arazisi kuzeybatıda Dağistan ve İlisu Sultanlığı, kuzeydoğuda Kuba Hanlığı, batıda Gürcü Kartli-Kaheti Çarlığı ve Güneyde Karabağ Hanlığı ile sınırdı.

Tarihçe
-------

### Kuruluşu

8. yüzyılında Araplar, Azerbaycan'ı ele geçirdikten sonra Şeki bölgesi hilafete dahil edilmişti. Arap hilafeti zayıflayıp parçalanınca 10. Yüzyılda Şeki'de bağımsız bir Hanlık kuruldu ve ilk başlarda komşu Şirvanşahlar Devleti'ne bağlı olan Şeki Hanlığı, 14. yüzyılın ilk yarısında bağımsızlığını kazandı.

1551 yılında Safevi Şahı I. Tahmasp, Şeki'nin bağımsızlığına son verip, onu Safeviler Devleti'nin idaresi altına aldı. Safevilerin yıkılmasından sonra yönetime geçen Nadir Şah Afşar, aktif bir fetih politikası yürüttüğünden onun büyük ordusunun masraflarının karşılanması için vergiler arttırıldı. Şah'ın atadığı yöneticilerin halktan aşırı vergi toplamasına karşı çıkan Şeki ayanları bu yöneticilerden biri olan Melik Necef'i Nadir Şah'a şikâyet ettiler. Şah Şekililerin şikâyetine cevaben halkın saygı duyduğu Hacı Çelebi adlı şahsı Melik Necef'in işlerini takip etmesi için görevlendirdi. Normalden fazla miktarda vergi toplayan Melik Necef'le Hacı Çelebi arasındaki gerginlik sürekli artmaktaydı. Melik Necef'i şikâyet etse de bir sonuca ulaşamayan üstüne üstlük idam cezasından zor kurtulan Hacı Çelebi, onu 1743 yılında öldürtür.

O dönemde Şirvan ve Doğu Gürcistan'da İran aleyhine isyanlar çoğaldığından İran Şahı Nadir Şah, Hacı Çelebi'yi cezalandırmak için 1744 yılının sonbaharında 15.000 kişilik orduyla Şeki seferine çıktı. Hacı Çelebi arkadaşlarıyla birlikte Şeki şehrinden 8 km uzakta Kış köyünün yakınlarındaki "Gelesen Göresen Kalesi"ne sığındı. Yol dar derelerden geçtiği için Nadir Şah, ordusunun esas kuvvetlerini cephanesiyle birlikte Kotan bölgesinde sakladı. Birkaç gün durmadan devam eden savaş sonucu, Nadir Şah 500 asker kaybederek Berde'ye geri çekilmek zorunda kaldı. Berde'de bir müddet kalan Nadir Şah, daha sonra Derbent'e ilerledi. 1745 yılının başlarında Nadir Şah, yeniden Gelesen Göresen Kalesi'ne saldırı düzenledi. Fakat, yine amacına ulaşamayınca kale önüne 3.000 asker bırakarak bölgeyi terk etti. Yalnız 1746 yılının Mart ayında çıkan kıtlık ve kalede meydana gelen durum sebebiyle Hacı Çelebi, Nadir Şah'ın hakimiyetini tanıdığını bildirdi. Nadir Şah da Hacı Çelebi'yi affederek onu yeniden Şeki'ye hakim tayin etti. 1747'de Nadır Şah'ın öldürülmesiyle zaten çökmekte olan İran Devleti tamamen çöktü ve 1743'te temelleri atılan Şeki Hanlığı, kesin olarak bağımsızlığını kazandı ve Hacı Çelebi, kendini bağımsız bir han ilan etti.

Şeki hanları listesi
--------------------

* Hacı Çelebi (1747-1755)
* Ağakişi (1755-1759)
* Mehmed Hüseyin (1759-1780)
* Abdülkadir (1780-1783)
* Mehmed Hasan (1783-1795; 1797-1802)
* Selim (1795-1797; 1802-1806)
* Feteli (1802)
* Caferkulu (1806-1814)
* İsmail (1814-1819)

İran hanlığın Rusya'ya ilhakını 1828 tarihli Türkmençay Antlaşması ile kabul etmiştir.

Kaynakça
--------

* Ağa Fateh, Kərim (1993). *Şəki Xanlarının Müxtəsər Tarixi*, Bakı.
* İsmayılov, Mahmud & Bağırova, Maya (1997). *Şəki xanlığı*, Bakı.

### Dipnotlar

1. ↑  *İsmayılov & Bağırova*, sf. 5-8
2. ↑  *Ağa Fateh*, sf. 15-16
3. ↑  *İsmayılov & Bağırova*, sf. 19

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Şeki Hanlığı*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
  Azerbaycan Hanlıkları listesi |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|     | 
1610 - 1925 Marağa Hanlığı
1726 - 1806 Kuba Hanlığı
1735 - 1806 Bakü Hanlığı
1743 - 1826 Şeki Hanlığı
1747 - 1802 Tebriz Hanlığı
1747 - 1804 Gence Hanlığı
1747 - 1805 Cavad Hanlığı
1747 - 1806 Derbent Hanlığı
 | 
1747 - 1808 Erdebil Hanlığı
1747 - 1809 Halhal Hanlığı
1747 - 1810 Zencan Hanlığı
1747 - 1819 Hoy Hanlığı
1747 - 1820 Şirvan Hanlığı
1747 - 1822 Karabağ Hanlığı
1747 - 1822 Serab Hanlığı
 | 
1747 - 1826 Talış Hanlığı
1747 - 1828 Revan Hanlığı
1747 - 1828 Karadağ Hanlığı
1747 - 1828 Nahçıvan Hanlığı
1747 - 1828 Merend Hanlığı
1747 - 1865 Urmiye Hanlığı
1747 - 1922 Maku Hanlığı
 |

 |

 | Azerbaycan arması |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n2015065800
* NLI: 987007376845305171
* VIAF: 241144782713744926067
* WorldCat (LCCN): n2015-065800

 |