Bir motosikletin disk freni
**Fren**, bir cismin hareketini durdurmak veya hızını azaltmak için kullanılan aygıt. Frenlerin çoğu döner mekanik parçalar üzerinde etki yaparak mekanik, hidrodinamik ya da elektriksel yolla kinetik enerji soğururlar.

En yaygın fren türü olan mekanik frenlerde kinetik enerji ısıya dönüştürülerek yok edilir. Bu düzeneklerde sabit bir sürtünme elemanı, hidrolik ya da pnömatik yolla döner bir kampana ya da diske bastırılarak sürtünme oluşturulur. Kampanalı (tamburlu) frenlerin sürtünme elemanları, bir yüzü içbükey papuçlardır; disk frenlerinde ise yastıklardan ya da halka biçiminde kelepçelerden yararlanılır. Bu elemanlar organik maddelerden, metalden ya da seramikten yapılabilir; çoğunlukla da asbest kullanılır. ***E* = ½*m*·*v*2** bağıntısı sebebiyle cisimlerin kinetik enerjisinin hızının karesiyle orantılı olarak artması yüzünden yüksek hızlarda daha güçlü frenlere gereksinim duyulur.

Tekli frenler, sert bir bağlantı elemanı yoluyla mekanik olarak çalıştırılabilir, ama örneğin bir otomobilde olduğu gibi tek bir merkezden birkaç fren birden harekete geçirilecekse, bütün tekerleklerde eşit frenleme etkisi elde etmek zordur; bu nedenle bütün frenlere aynı yağ basıncıyla etki eden hidrolik kumanda sistemi kullanılır. Demiryolu vagonlarının frenlerinde, doğrudan tekerleklerin çevresine çembersel olarak basan ve sıkıştırılmış havayla çalışan dökme demir papuçlar kullanılır.

Hidrodinamik (akışkanlı) frenin bir rotoru (dönen elemanı), bir de stratoru (duran elemanı) vardır, bunlar hidrolik kavramadaki kanatlı çark ile türbine benzetilebilir. Bu frenlerde harekete karşı direnç, sıvının (çoğunlukla su) rotordaki bir dizi cepten stratordaki ceplere doğru dolanımı ve akışkan sürtünmesiyle oluşturulur. Dönmeye karşı direnç, yani frenleme gücü, rotorun hızına bağlı olduğundan hidrodinamik frenler dönen bir elemanı tamamen durduramazlar; ama sıvı yeterince soğutulabilirse büyük miktarda kinetik enerji yok edilebilir. Hidrolik frenler özellikle dağlık bölgelerde çalışan ağır kamyonlarda oldukça kullanıklıdır.

Tipler
------

Bir kampanalı frenin yapısı
Tek eksenli yandan-çekmeli bisiklet freni
Frenler genellikle sürtünmeli veya elektromanyetik olarak sınıflandırılır.

### Sürtünmeli frenler

Arabaların tipik fren sistemi:  

FAD: Ön fren diski   

FPD: Arka fren diski   

FPT: Arka fren kampanası  

CF: Fren pedalı  

SF: servo fren   

PF: Fren pompası   

SLF: Fren yağ kabı   

RF: Bölücü frenleme   

FS: Park freni
Sürtünmeli frenler en yaygın kullanılandır ve bunlar aşınma yüzeyi olarak "pabuç" veya "balata"'sı olan ve akışkanın sürtünmesini kullanan paraşüt örneğinde olduğu gibi hidrodinamik frenler olarak ikiye ayrılır.

"Sürtünmeli fren" balata/pabuç frenleri ifade etmek için kullanılır. Hidrodinamik frenlerde sürtünme kullanılmasına rağmen pratikte sürtünmeden bahsedilmez. Sürtünmeli frenler sabit balatalı ve dönen aşınma yüzeyli cihazlardır.

Dönen kampananın dışına band kayışla sürtünme ile fren kuvveti uygulayan "band fren"'ler, kampananın içinden sürtünme kuvveti uygulayan ve içten genişleyen pabuçlu ve dönen kampanalı "kampana fren" ve dönen bir diski sıkıştıran fren pabuçlu "disk fren" en çok görülen fren tasarımlarıdır.

Daha az kullanılan başka frenler de vardır. Örneğin, PCC troley frenlerinde, elektromıknatıs ile raya kenetlenen düz bir pabuç vardır; Murphy freni dönen tamburu sıkıştırır ve Ausco Lambert disk frenindeyse disk yüzeyleri arasına oturan ve yanal olarak genişleyen pabuçları olan içi boş disk vardır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Fren sistemi
* Havalı fren sistemi
* Hız kesici

| * g
* t
* d
Şasi kontrol sistemleri |
| --- |
| *Otomobil serisinin parçaları* |
| Süspansiyon | 
* Aks
* Aks izi
* Amortisör
* Bağımsız süspansiyon
* Burulma çubuğu
* Çift salıncak
* Çok bağlantılı süspansiyon
* De Dion tüpü
* Dingil mesafesi
* Helisel yay
* Hidroelastik (Hidrogaz)
* Hidropnömatik
* Kamber açısı
* MacPherson Süspansiyon Sistemi
* Panhard çubuğu
* Paralel bağlantı
* Salıncaklı aks
* Süspansiyon geometrisi
* Viraj demiri
* Yaprak yay

 |
| Direksiyon | 
* Ackermann direksiyon geometrisi
* Hidrolik direksiyon
* King pimi
* Kremayer ve pinyon
* Tekerlek açısı
* Tork yönlendirmesi

 |
| Frenler | 
* ABS fren sistemi
* Aktif devrilme koruması
* Otomatik frenleme
* Disk fren
* Elektrikli park freni
* Elektronik denge programı
* Elektronik fren kuvveti dağıtımı
* Fren balatası
* Fren havasının alınması
* Fren hidrolik yağı
* Fren zayıflaması
* Hidrolik fren
* Hidrolik sıvı
* Kampanalı fren
* Motor freni
* Park freni
* Rejeneratif fren
* Vakum servo

 |
| LastiklerTekerlekler | 
* Alaşım jant
* Jant kapağı
* Özel tekerlek
* Spinner
* Tel tekerlek
* Tahrik tekerleği
* Whitewall lastik

 |
| 
* Portal Portal
* Kategori Kategori

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11936387n (data)
* GND: 4008148-5
* LCCN: sh85016379
* LNB: 000190104
* NDL: 00561068
* NKC: ph166215
* NLI: 987007283697705171

 |