**Ali Püsküllüoğlu** (1 Ocak 1935, Kadirli, Osmaniye - 24 Haziran 2008, Ankara), Türk yazar, şair ve sözbilimcidir.

Hayatı
------

1 Ocak 1935'te o dönemde Adana iline bağlı olan Kadirli’de doğdu. Ailesi çiftçiydi. İlk ve orta okulu Kadirli’de okudu. Mersin Lisesi’nde sürdürdüğü öğrenimini, sağlığı nedeniyle yarıda bırakarak Kadirli'de, Adana’da ve İstanbul'da çeşitli işlerde çalıştı. Bunlar arasında çiftçilik, gazete satıcılığı, sinema biletçiliği, avukat yazmanlığı, redaktörlük, gazetecilik ve yayımcılık sayılabilir.

İstanbul’da Çevre Yayınevi’ni kurdu (1959). Kadirli’de Karacaoğlan adlı haftalık bir gazete çıkardı (29 Temmuz 1960, 12 sayı). 1960-83 arasında Türk Dil Kurumu'nda Yayın ve Tanıtma Kolu uzmanı olarak çalıştı, Kurum’a 1983'te el konulması üzerine istifa ederek ayrıldı. O tarihten sonra dil ve yazın çalışmalarını Ankara’da sürdürdü.

Ankara Radyosu’nda "Kitap Saati"ni (1962-63) ve Türkiye Radyoları’nda Türk Dil Kurumu adına "Arı Dile Doğru","Ana Dilimiz", "Öz Dilimiz" programlarını hazırladı (1963-66). Türkiye Radyoları’nda her akşam olmak üzere bir yıl süreyle yayımlanan, Atatürk’ün Söylev’ini ilk kez günümüz diline aktararak sunanlar arasındaydı.

Ulus gazetesinin haftalık sanat-edebiyat sayfasını yönetti (Nisan 1970-Nisan 1971, 51 sayı); Halkçı gazetesinin sanat-edebiyat sayfasını yönetti (1973); şiir dergisi Yusufçuk‘u çıkardı (Ocak 1979-Aralık 1980, 24 sayı). Türk Dili dergisinin yazı kurullarında yer aldı. Çağdaş Türk Dili dergisinin kurulmasına önayak oldu ve dergiyi genel yayın yönetmeni olarak bir süre yönetti. Hürriyet topluluğunun yayımladığı Hürgün gazetesinde serbest yazar olarak çalıştı (1985).

Öz Türkçe Sözlük kitabı 12 Mart döneminde toplatıldı ve bir buçuk yıl süren yargılama sonunda aklandı. Çocuklar için bir Türk şiiri seçkisi olan ve Kültür Bakanlığı’nca yayımlanan Kırlangıcın Kanat Vuruşu da 12 Eylül döneminde savcılıkça soruşturuldu ve kitap hakkında takipsizlik kararı verildi.

Dil Derneği’nin ve Edebiyatçılar Derneği’nin kurucularındandır.

24 Haziran 2008 tarihinde, uzun süredir tedavi gördüğü evinde yaşamını kaybetti. Cenazesi, 25 Haziran 2008 Çarşamba günü öğle namazının ardından Ankara Küçükesat Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Gölbaşı Mezarlığında toprağa verildi.

Şiirleri
--------

Türk edebiyatının çalışkan şairleri arasındadır. Ülkü Tamer, Turgut Uyar ve Edip Cansever şiirlerine benzer özellikler taşıyan ilk şiirleriyle İkinci Yeni şiirinin ölçülü, dengeli bir şairi olarak göründü. 1970 sonrasında tümüyle yeni bir şiire yöneldi. 1970 sonrasının toplumsal olgu ve olaylarını ele alan bu şiir, bir halk türküsü yalınlığı kazandı. Şiirlerinde yer yer Behçet Necatigil'in "kırık dize" yapısını da uyguladı.

İlk şiiri Kadirli'de Oba gazetesinde yayımlanmıştı (1950), Dergilerde ilk şiiri Haziran 1951’de Kaynak dergisinde çıktı. Doğayı, sevgiyi ve toplumsal sorunları işlediği şiirlerini ve yazılarını Varlık, Hisar, Türk Düşüncesi, Türk Sanatı, İstanbul, Değişim, Türk Dili, Papirüs, Dost, Oluşum, Hürriyet Gösteri, Milliyet Sanat Dergisi, Yusufçuk, Yazko Edebiyat, Çağdaş Türk Dili, Adam Sanat vb. dergileriyle Akşam, Vatan, Cumhuriyet, Ulus, Yeni Halkçı, Hürgün ve Milliyet gazetelerinde yayımladı.

"Mağara/Dağ Başı" adlı radyo oyunu Türkiye Radyoları’nda, İngilizceden çevirdiği tek perdelik oyunlar Türk Dili dergisinde yayımlandı.

İlk şiirlerinde halk şiirinin düşünce ve duyarlığından yararlandı; 1960'tan itibaren şiirlerinde İkinci Yeni ve toplumcu şiir anlayışının olanaklarını kullanarak açık ve yalın bir anlatımla kendi şiirini kurdu. Bir söyleşisinde "Benim şiirim, benim kuşağımın şiiri, herkesi ilgilendirmeyen şiirdir. Benim şiirim sessizliğin, usun ve karanlığın tadının şiiridir" dedi. Şiirinin özelliği "yalın bir Türkçeyle yazılmış, çok yalın, iç uyaklı, tartımlı dizelerden oluşan, yapısı sağlam, şiirimizdeki yenilikleri dikkatle izleyerek kendi şiirinin potasında eriten, toplumsal tarihi de kapsayan, zamana dayanıklı, söyleşi edası taşıyan şiirler." olarak özetlenebilir. Şiiri için Cemal Süreyya şöyle der: "İlk şiirleriyle halk şiirine yakındır. Daha sonra İkinci Yeni’nin imge anlayışına katılmış, sonra da, toplumcu bir şiire uzanmak istemiştir. Ama her şiirinde Anadolu duyarlığının merkezde olduğu görülür."

Şiirleri İngilizce, Arapça, Fransızca, Rusça, İsveççe, Sırpça gibi dillere çevrildi. Şiirleri, anlatıları ders kitaplarında yer aldı. Bilim ve Ütopya dergisi "İz Bırakanlar" bölümünden birini ona ayırdı (Nisan 2004). Çağdaş Türk Dili dergisi, ayrıntılı özgeçmişini ve kendisiyle ilgili geniş bir kaynakçayı okurlarına sundu (Mayıs 2004). Dil Derneği, Çağdaş Türk Dili dergisinin Ekim 2008 sayısını Ali Püsküllüoğlu Özel Sayısı olarak yayımladı. Söz konusu özel sayıda Ali Püsküllüoğlu'nun özgeçmişi ve yapıtları üzerine çeşitli yazılar yer almaktadır. Bir şiir dergisi olan Dize de Haziran 2004 sayısını "Ali Püsküllüoğlu Özel Sayısı" olarak yayımladı.

Şiir kitapları
--------------

* Pembe Beyaz (1955)
* Aydınlık içinde (1956)
* Karanfilli Saksı (1958)
* Uzun Atlar Denizi (1962)
* Sırtımızda Kızgın Güneş (1965)
* Unutma Onları (1976)
* Yaz ve Yağmur (1978)
* Gül Sevgili Yurdum (1983)
* Babadat (Toplu Şiirler, 1950-1997)

Sözlük çalışmaları
------------------

Ozanlığının yanı sıra dil ve sözlük alanındaki çalışmalarıyla da kendini kabul ettirmiştir. Sözlük çalışmalarına 1963’te başladı ve ilk sözlüğü olan Öz Türkçe Sözlük 1966’da yayımlandı. O zamandan bu yana, kırk yılı aşan bir süre içinde, yirmiyi aşan sayıda ve çeşitli boyutta sözlükleri yayımlandı. Bunların ve şiir kitaplarının birçok baskısı yapıldı.

Ödülleri
--------

* 1981 **-** TDK Çocuk Yazını Ödülü (*Nasrettin Hoca* ile)
* 1983 **-** Toprak Şiir Ödülü (*Gül Sevgili Yurdum* ile)
* 2005 **-** Yunus Nadi Şiir Ödülü (Zamansız dosyasıyla)
* 2005 - İzmir Türkçeye Emek Ödülü (*Dil* dalında)

Kaynakça
--------

1. ↑  "Ali Püsküllüoğlu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 24 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "Dil Derneği Kurucuları". *www.dildernegi.org.tr*. 11 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2023.
3. ↑  "Ali Püsküllüoğlu son yolculuğuna uğurlandı". *Hürriyet*. 25 Haziran 2008. 7 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2023.
4. ↑  "Yunus Nadi Roman Ödülü Günel'e". *Hürriyet*. 23 Haziran 2005. 8 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2023.
5. ↑  "İzmir Türkçeye Emek Ödülleri". *www.dildernegi.org.tr*. 28 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2023.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisöz'de ***Ali Püsküllüoğlu*** ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |

* TDK'nin eleştirilerine karşı verdiği cevap [*ölü/kırık bağlantı*]

| * g
* t
* d
Yunus Nadi Abalıoğlu Şiir Ödülleri |
| --- |
| 1989-1990 | 
* Yunus Koray (1989)
* Güven Turan (1990)

 |
| 1991-2000 | 
* Kemal Özer - Güven Turan (1991)
* Ahmet Erhan ve Ahmet Ada (1992)
* Hüseyin Yurttaş - Ahmet Özer - Nurullah Can (1993)
* Hüseyin Ferhad (1994)
* Kağan Kök (1995)
* Sina Akyol - Aydın Afacan (1996)
* Enver Ercan - Derya Çolpan (1997)
* Nazmi Ağıl - Mehmet Kâzım Kumpasoğlu (1998)
* Ahmet Uysal (1999)
* Sennur Sezer (2000)

 |
| 2001-2010 | 
* Raif Özben (2001)
* Roni Margulies - Ahmet Necdet Sözer (2002)
* Yılmaz Gruda (2003)
* Ahmet Erhan - Tuğrul Keskin (2004)
* Ali Püsküllüoğlu - İsmail Uyaroğlu (2005)
* Ruşen Hakkı (2006)
* Yüksel Pazarkaya (2007)
* Abdülkadir Budak - Veysel Çolak (2008)
* Metin Demirtaş (2009)
* Melisa Gürpınar - Ünal Ersözlü (2010)

 |
| 2011 ve sonrası | 
* Hüseyin Haydar (2012)
* Hulki Aktunç - Gültekin Emre - Arzu K. Ayçiçek (2013)
* Güngör Tekçe - Yusuf Alper (2014)
* Refik Durbaş (2015)
* Erdal Alova (2016)
* A. Kadir Paksoy - İhsan Tevfik (2017)
* Küçük İskender - Yücel Kayıran (2018)
* Âba Müslim Çelik - Hakan Savlı (2019)
* Gonca Özmen (2020)
* Cevat Çapan (2021)

 |