**Peç** (Macarca: *Pécs* [[ˈpeːʧ]], Osmanlı Türkçesi: پچوى **Peçuy**), Macaristan'ın güneyinde, Mecsek dağlarının güneybatı yamacında, Hırvatistan sınırına yakın bir şehirdir. Baranya ilinin merkezi ve Macaristan'ın beşinci büyük şehridir. Yaklaşık iki bin yıllık tarihi boyunca çeşitli yönetim ve kültürlerden zamanımıza kalan zengin eserleri ve çok renkli kültürüyle tanınmış, erken Hristiyan dönemi nekropol 2000 Aralığında UNESCO Dünya Mirası Listesine alınmış, 2010 yılında kültür başkenti olarak seçilen kentlerden birisi olmuştur.

İsim
----

Bölgeye Romalıların verdiği ad *Sopianæ* idi. Orta çağ'da ilk kez 871'de *Quinque Basilicae* ("beş katedral") adıyla anılmıştır. Daha sonraki belgelerde şehir *Quinque Ecclesiae* ("beş kilise", Almanca adı olan *Fünfkirchen* ile aynı) olarak geçer. *Pécs* adına ilk kez 1235 tarihli bir belgede *Pechyut* (modern yazımıyla *pécsi út*, "Pécs yolu" anlamında) olarak rastlanır. Osmanlı Türkleri de *Peçuy* olarak adlandırmışlardır. *Peçuy* adı, Balkan coğrafyasındaki ortak varyant olarak Türkçe, Boşnakça, Sırpça ve Hırvatçada tarihten beri kullanılmıştır. *Peçuy* Boşnakça (ikinci varyant da *Pečuh*) ve Sırpçada aynen (Печуј *Pečuj/Pečuh*), Hırvatçada *Peçuh* *(Pečuh)* olarak kullanımdadır.

Tarih
-----

3. yüzyılın sonlarında Roma'nın Pannonia Valeria eyaletinin yönetim merkezi olan, kaynaklarda Sopianae kenti şeklinde geçen yerleşme, daha sonraki yıllarda erken Hristiyan merkezi haline geldi. Kavimler Göçü'nden sonra Roma kalıntıları üzerine inşa edilen kent, Büyük Moravya prensleri tarafından kontrol edildi. 1238 yılında Macaristan'daki ilk Dominikan tarikatı manastırının kurulmasıyla kent Orta çağ boyunca gelişti. Kral Louis I of Hungary (I. Lajos) 1367 yılında Macaristan'ın ilk üniversitesi olan Peç Üniversitesi'ni kurarak kenti bilim ve öğretim odağı haline getirdi.
Osmanlı ordusunun Macar kralı II. Lajos komutasındaki Macar ordusunu yendiği Mohaç Muharebesi (1526) sonrasında Süleyman'ın ordusu Peçuy'u fethetti. Ardından kısa süren bir iç savaş sonrası ülke Kutsal Roma İmparatoru Ferdinand'ın yönetimine girdi. 1529'da Osmanlılar Peçuy'u tekrar ele geçirdi ve Viyana'ya doğru yollarına devam etti. Çeşitli direniş, iç çekişme ve karmaşaların ertesinde 1543 Haziranında bizzat piskopos şehrin anahtarını Osmanlılara teslim etti. Fetihten sonra Osmanlılar şehri tahkim ettiler ve zamanla bazıları kiliseden dönüştürülen ve kısmen de yeni yapılan camiler, hamamlar, okullar, pazar yerinin merkezine yapılan kapalı çarşı, çok sayıda türbe ve anıt ile tam bir Osmanlı şehrine dönüştürdüler. Şehir yüz yıldan uzun bir süre, önce Budin Eyaleti sonra da Kanije Eyaleti sancağının merkezi olarak, uzun bir barış ve huzur dönemi yaşadı.

1664'te Hırvat soylularından Nikola Zrinski şehre saldırarak yağmaladı ve çekilirken yaktı. Bu yangın Peçuy'daki Orta çağ izlerini büyük ölçüde sildi.

1686'da Buda kalesini Osmanlılardan alan ordular Peçuy'a saldırdı. Osmanlılar şehri boşaltarak kaleye çekildi. Badenli Louis komutasındaki ordu 14 Ekimde şehri işgal etti, kaleyi kuşattı ve suyunu kesti. Osmanlılar 22 Ekimde teslim oldu.

Viyana, sarayı önce şehri tamamen yıkmayı düşündüyse de daha sonra hala Osmanlıların elinde duran Zigetvar'ın gücünü dengeleyecek bir üs olarak tahkim etmeyi yeğledi. 1688'de Alman göçmenler geldi. Bu dönemde şehir nüfusunun sadece dörtte biri Macar, kalanı Alman ve Güney Slavlarıydı. Habsburg yönetimine karşı ayaklanan II. Francis Rákóczi'nin orduları, kendilerini desteklemeyen şehri 1704'te ele geçirip yağmaladı. 1710'dan sonra nispeten barışçıl bir döneme girildi.

1787'de Kutsal Roma İmparatoru II. Joseph'in yaptırdığı nüfus sayımına göre Peçuy'da 1474 hane ve 1834 aile olarak toplam 8853 kişi yaşamaktaydı; bunların 133'ü din adamı, 117'si soyluydu.

19. yüzyılın ikinci yarısında endüstri canlandı. 1848'de kentte 1739 endüstri işçisi vardı.

Başlıca eserler
---------------

### Osmanlı-Türk eserleri

Yaklaşık 150 yıllık Osmanlı egemenliği kente pek çok eser kazandırmıştır. Kentteki 17 camiden en meşhuru Széchenyi Meydanı'ndaki Gazi Kasım Paşa Camii'dir. 1585'te inşa edilmiş, Osmanlı yönetimi sonrasında minareleri yıkılmış ve St. Maria adıyla kiliseye dönüştürülmüştür.

Yakovalı Hasan Paşa Camii, bugün Türk-Osmanlı elsanatları müzesidir.

İdris Baba Türbesi: 16. yüzyıla tarihlenen türbe Rókus tepesinde bulunmaktadır. 
Ayrıca Memi Paşa hamamının kalıntıları günümüze ulaşmış Osmanlı eserlerindendir.

İklim
-----

|  **Pécs iklimi**  |
| --- |
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 1,6 | 4,8 | 10,3 | 16,0 | 20,9 | 24,0 | 26,3 | 25,9 | 22,3 | 16,6 | 8,8 | 3,4 |
| Ortalama sıcaklık (°C) | −1,4 | 1,3 | 5,6 | 10,7 | 15,5 | 18,6 | 20,5 | 20,1 | 16,6 | 11,3 | 5,1 | 0,6 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | −4 | −1,7 | 1,6 | 6,0 | 10,5 | 13,6 | 15,0 | 14,7 | 11,7 | 7,0 | 2,2 | −1,7 |
| Ortalama yağış (mm) | 39 | 32 | 38 | 55 | 63 | 84 | 61 | 63 | 47 | 37 | 56 | 44 |
| *Kaynak: Hong Kong Gözlemevi* |

Resimler
--------

* Yakovalı Hasan CamiiYakovalı Hasan Camii
* İdris Baba Türbesiİdris Baba Türbesi
* Gazi Kasım Paşa CamiiGazi Kasım Paşa Camii
* Valilik BinasıValilik Binası
* Peç ÜniversitesiPeç Üniversitesi
* Mecsek dağından şehrin görünümüMecsek dağından şehrin görünümü
* Peç panoramasıPeç panoraması

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site
* Peç 2010 Avrupa Kültür Başkentliği
* Pecs10 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2013.
2. ↑  "MAGYARORSZÁG HELYSÉGNÉVTÁRA, 2012". 15 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2013.
3. 1 2  *Kaynaklarıyla Osmanlı Coğrafyası Yer Adları Sözlüğü*. İstanbul: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. 2020. s. 367. ISBN 978-605-68926-4-6.
4. ↑  "A világörökség része". 24 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2010.
5. ↑  Osmanlı Macaristan'ında Kentler, Kaleler; Burcu ÖZGÜVEN
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2013.
7. ↑  "Pécs için İklim Bilgileri". *Hong Kong Gözlemevi*. Erişim tarihi: 6 Nisan 2012. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

| * g
* t
* d
Macaristan'ın şehirleri |
| --- |
| Şehirler | Bács-Kiskun **·**  Baranya **·**  Békés **·**  Borsod-Abaúj-Zemplén **·**  Csongrád-Csanád **·**  Fejér **·**  Győr-Moson-Sopron **·**  Hajdú-Bihar **·**  Heves **·**  Jász-Nagykun-Szolnok **·**  Komárom-Esztergom **·**  Nógrád **·**  Pest **·**  Somogy **·**  Szabolcs-Szatmár-Bereg **·**  Tolna **·**  Vas **·**  Vesprim **·**  Zala | Macar Bayrağı |
| Urban şehirler | Bekeş-Çaba **·**  **Budapeşte** (başkent) **·**  Debrecen **·**  Dunaújváros **·**  Eğre **·**  Érd **·**  Győr **·**  Hódmezővásárhely **·**  Kapoşvar **·**  Keçkemet **·**  Mişkofça **·**  Kanije **·**  Nyíregyháza **·**  Peç **·**  Salgótarján **·**  Sopron **·**  Segedin **·**  Székesfehérvár **·**  Szekszárd **·**  Solnok **·**  Szombathely **·**  Tatabánya **·**  Vesprim **·**  Egersek |


| * g
* t
* d
Macaristan'ın illeri |
| --- |
| 
* Baranya
* Bács-Kiskun
* Békés
* Borsod-Abaúj-Zemplén
* Budapeşte\*
* Csongrád-Csanád
* Fejér
* Győr-Moson-Sopron
* Hajdú-Bihar
* Heves
* Jász-Nagykun-Szolnok
* Komárom-Esztergom
* Nógrád
* Pest
* Somogy
* Szabolcs-Szatmár-Bereg
* Tolna
* Vas
* Veszprém
* Zala

 |  |
| \* Başkent. |

| * g
* t
* d
Avrupa Kültür Başkenti |
| --- |
| 1980'ler |  1985 Atina **·**  1986 Floransa **·**  1987 Amsterdam **·**  1988 Batı Berlin **·**  1989 Paris  |
| 1990'lar |  1990 Glasgow **·**  1991 Dublin **·**  1992 Madrid **·**  1993 Anvers **·**  1994 Lizbon **·**  1995 Lüksemburg **·**  1996 Kopenhag **·**  1997 Selânik **·**  1998 Stockholm **·**  1999 Weimar  |
| 2000'ler |  2000 Reykjavík, Bergen, Helsinki, Brüksel, Prag, Kraków, Santiago de Compostela, Avignon ve Bologna **·**  2001 Rotterdam ve Porto **·**  2002 Brugge ve Salamanca **·**  2003 Graz **·**  2004 Cenova ve Lille **·**  2005 Cork **·**  2006 Patra **·**  2007 Lüksemburg ve Sibiu **·**  2008 Liverpool ve Stavanger **·**  2009 Linz ve Vilnius |
| 2010'lar |  2010 İstanbul, Essen, Peç **·**  2011 Turku, Tallinn **·**  2012 Guimarães ve Maribor **·**  2013 Košice, Marsilya **·**  2014 Umeå, Riga **·**  2015 Mons, Plzeň **·**  2016 San Sebastián, Wrocław **·**  2017 Aarhus, Baf **·**  2018 Valletta, Leeuwarden **·**  2019 Filibe  |
| 2020'ler | 
2020-Nisan 2021
Rijeka
Galway
2022
**Kaunas**
**Esch-sur-Alzette**
**Novi Sad**
2023
Veszprém
Timișoara
Eleusis
2024
Tartu
Bad Ischl
Bodø
2025
Nova Gorica / Gorizia
Chemnitz
2026
Oulu
 |

| * g
* t
* d
Macaristan'daki UNESCO Dünya Mirasları |
| --- |
| Kültürel | 
* Budapeşte, Tuna Kıyıları, Budin Kalesi ve Andrássy Bulvarı
* Peç Erken Hıristiyan Nekropolü
* Tarihi Hollókő Köyü ve çevresi
* Hortobágy Ulusal Parkı - *Puszta*
* Fertő / Neusiedlersee1
* Pannonhalma Benediktaş Manastırı ve doğal çevresi
* Tokaj Şarap Bölgesi Tarihi Kültür Peyzajı

 | Macaristan bayrağıMacaristan bayrağı |
| Doğal | 
* Aggtelek Karst ve Slovak Karst Mağaraları2

 |
| 
* 1 Avusturya ile birlikte
* 2 Slovakya ile birlikte

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb119378967 (data)
* GND: 4071499-8
* LCCN: n80010340
* MusicBrainz: 54d02e9c-25c3-460b-a90c-9411a1af68ac
* NKC: ge202116
* NLI: 987007559504905171
* VIAF: 134062313
* WorldCat: lccn-n80010340

 |