**Bud Bagsak Muharebesi**, Filipin-Amerikan Savaşı'nın Moro İsyanı safhasında 11 Haziran ve 15 Haziran 1913 tarihleri arasında gerçekleşen bir muharebedir. Bölgeyi savunan Moro savaşçıları Sulu, Jolo adasındaki Bagsak Dağı'nın tepesinde tahkim kurmuşlardı. Saldıran Amerikalılar General John 'Black Jack' Pershing tarafından yönetiliyordu. Buradaki Morolar, liderleri Datu Amil de dahil olmak üzere tamamen ortadan kaldırıldı.:228–240

| * g
* t
* d
Moro İsyanı (1899-1913) |
| --- |
| 
* Bayang
* Lanao
* Hassan ayaklanması
* Taraca
* Malalag Nehri
* Birinci Bud Dajo
* İkinci Bud Dajo
* Bud Bagsak

 |

Arka plan
---------

 Datu Amil (solda oturan), Amerikan Moro Seferleri sırasında ABD 6. Süvari Alayı'ndan Yüzbaşı WO Reed ile tartışan Tausug'ların etkili lideri. Amil daha sonra Amerikalılar tarafından öldürüldü ve bu da Sulu Sultanlığı'nın egemenliğinin sonunun başlangıcı oldu; Amerikalılar bu muharebenin sonunda bölgeleri Amerikan egemenliği altına girdiğinden Sultanlığın gücünü ortadan kaldırdı. 1915'te "Carpenter Antlaşması" ile Sulu Sultanı egemenlik hakkı yanında tüm siyasi haklarını da kaybetti ve ABD'nin her yönden hakimiyetine girdi.1917'de ise Sultanlık tamamen dağıldı ve sona erdi.
Mart 1913'te Datu Amil ve 1.500 savaşçı, Sulu Sultanı ve Amerikalılarla müttefik olan diğer Morolar ile silahlarını teslim etme yönünde müzakere etti. :229İki ay sonra, Lati Ward bölgesindeki 6.000-10.000 kişilik tüm halkıyla Bud Bagsak'a çekildikten sonra Amerikalılara "gelip savaşmalarını" söyledi.:229

Moroların Bud Bagsak'a sadece hükümet birlikleri tarafından kışkırtıldıklarında kaçtıklarını fark eden General John J. Pershing, kadın ve çocukların dağdaki cottalardan (derin hendeklerle çevrili müstahkem toprak kaleler ve düşmanlarını kazığa oturtmak için bambu miller içeren kamufle edilmiş çukurlar) ineceklerini umarak birlikleri adadaki garnizonlarında tutma politikası geliştirdi:  Aynı zamanda Pershing kuvvetlerini Bud Bagsak'tan üç buçuk mil uzaklıktaki Bun Bun sahil kasabasına gizlice indirdi. Pershing'in kuvvetleri Basilan ve Siasi'den gelen 51. ve 52. Moro Milis Bölükleri ile Jolo'dan gelen Filipin Milisleri ve 8. Süvari Alayı'ndan gelen elli askerden oluşuyordu.

Kuzeybatıda Languasan adlı bir tepede açık olan at nalı şeklindeki volkanik krater, yüksekliği 1.440 ila 1.900 fit arasında değişen beş cotta (kale) olan: Bunga, Bagsak, Puhagan, Matunkup ve Puyacabao da toplanan Moro kuvvetleri tarafından korunuyordu.:231

Muharebe
--------

Pershing, Languasan'ı topçuları için bir yer olarak ve herhangi bir kaçışı engellemek için ilk hedefi yaptı ve Binbaşı George C. Shaw'u 8. Piyade M Bölüğü ve 40. Filipin İzci Bölüğü (Milisleri) ile birlikte gönderdi. :232Pershing ayrıca Yüzbaşı gönderdi. George Charlton ve 51. Morosu, Yüzbaşı iken Matunkup'a saldıracak. Taylor Nichols'un Filipin Milisleri Puyacabao'ya saldırdı. :23312: 20'de Matunkup Amerika'nın eline geçti ve buradan 2. Teğmen Louis Mosher Onur Madalyası kazanacaktır .:234Puyacabao 12:30'da ABD askerlerinin eline geçti. :235Böylece, muharebenin ilk günü olan 11 Haziran günü sona erdi.:235

12 Haziran sabahı erken saatlerde, Amerikan topçuları Puhagan'daki Moroları ateş altına aldı, ABD'li keskin nişancı birlikleri şehrin iç kısmına ateş ederek Datu Amil'i öldürdü. :235–236Pershing daha sonra Yüzbaşı Patrick Moylan'a, 24. ve 31. Milis birlikleri ile Bunga'ya saldırması yönünde emir verdi ve saat 13:30'da burası ele geçirildi.:236–237Pershing, ve Pershing'i 14 Haziran'da topçularını, birlikleri toparlamaya ve güneyden saldırmaya ikna eden James Lawton Collins ve on kişilik eşlikçi kuvvet Bağsak'ta keşif yaptı. :237

ABD saldırısı, 15 Haziran Pazar sabahı sisinde, dağ obüsleri ve Charlton'dan Moro milislerinin sabah 9'da ilerlemesiyle başladı. :238Saldırı durduğunda, Pershing cephenin ön saflarında diğer Amerikan subaylarına katılarak bir Moro karşı saldırısını durdurmaya yardım etti.:239Cotta'ya yapılan son saldırı saat 17.00'de oldu ve üç buçuk saat sonra Bagsak ele geçirildi.:239

Sonrası
-------

General Pershing karısına yazdığı bir mektupta şöyle diyordu: "*Çatışmalar şimdiye kadar gördüklerimin en şiddetlisiydi.* *Onlar (Morolar) kesinlikle korkusuzlar ve bir kez savaşa girdiklerinde ölümü sadece sıradan bir olay olarak görüyorlar.*" Bu muharebe sonrasında ABD Moro bölgelerine tamamen hakim oldu ve Sulu Sultanı'nı kendi hazırladığı Carpenter Antlaşmasını kabul etmeye zorladı. Netice olarak Sulu Sultanı sadece bölgedeki Suluların dini lideri olarak kalmış ve bütün siyasi gücü ABD'ye devretmiş, Sulu Sultanlığı ortadan kalkmış oldu.

Ayrıca bakınız
--------------

* Birinci Bud Dajo Muharebesi

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Arnold, J.R. 2011, The Moro War, New York: Bloomsbury Press, 9781608190249
2. ↑  Ward, Gary. "46 Bud Bagsak, 1913: 'No Fiercer Battle'". 10 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2023.
3. ↑  Vic Hurley; Christopher L. Harris (1 Ekim 2010). *Swish of the Kris, the Story of the Moros, Authorized and Enhanced Edition*. Cerberus Books. ss. 228-. ISBN 978-0-615-38242-5.
4. ↑  James R. Arnold (26 Temmuz 2011). *The Moro War: How America Battled a Muslim Insurgency in the Philippine Jungle, 1902-1913*. Bloomsbury Publishing. ss. 236-. ISBN 978-1-60819-365-3.
5. ↑  Sweeney, Patrick, Patrick (2010). *1911 The First 100 Years: The First 100 Years*. Krause Publications. s. 55. ISBN 978-1-4402-1799-9. [*ölü/kırık bağlantı*]
6. ↑  Beyer, Otley (22 Mart 1915). "Memorandum Agreement between the Governor-General of the Philippine Islands and the Sultan of Sulu". *Official Gazette*. The Government of the Philippines. 12 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* The New York Times (8 Mart 1914) "FİLİPİN ONUR ROLÜ. 24 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Subay ve Altı Askere Alınmış Adamın Liyakat Sertifikası Alması Muhtemeldir" 24 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *İspanyol-Amerikan ve Filipin-Amerikan Savaşlarında* "Bud Bagsak (Filipinler), Savaş", Jerry Keenan, ed. (ABC-CLIO, 2001) pp52–53