|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Tarafsız Bakış Açısı | **Bu maddede belli bir etnik grubun bakış açısının ağırlıkta olduğu bir tür sistemik yanlılık sorununun bulunduğu düşünülmektedir.**Maddenin evrenselleştirilmesi ve uygun hâle getirilmesi için lütfen tartışmaya katılınız.Şablonu maddeden çıkarmadan önce şablonun yardım sayfasını lütfen inceleyiniz. | Evrenselleştirme |

**Trabzon Olayları**, Trabzon Vilayeti'nde 2 Ekim 1895 günü Van eski valisi Ferik Bahri Paşa ve Trabzon Kumandanı Hamdi Paşa'ya yapılan suikast denemesi ile başlayan ve bir hafta kadar süren etnik karışıklıktır. Müslüman ve Ermeni nüfustan karşılıklı kayıplar ve yağmalanmalar olmuştur.

Sebepleri
---------

Trabzon'un en işlek liman kenti oluşu, bu kenti Ermenilerin yaptığı ve Osmanlı yetkililerince çok kez tespit edilen silah sevkiyatları için kullanışlı bir bölge haline getirmişti. Buradan, Anadolu içindeki Taşnak ve Hınçak isyancılarına silah sevkiyatı yapılıyor ve bunun için Trabzon'da bir huzursuzluk havası oluşturmak ve olaylar çıkarmak Ermeni komitecilerinin rahatlıkla silah sevkiyatı yapmalarına yardımcı oluyordu

2 Ekim 1895
-----------

2 Ekim Çarşamba günü, sabah saat 10 civarında, Van eski valisi Ferik Bahri Paşa ve Trabzon Komutanı Hamdi Paşa şehri dolaşırken iki Ermeni tarafından silahlı saldırı sonucu yaralanmaları üzerine başladı. Bu olay üzerine kaçan zanlıların aranılmasına başlanmış ve herhangi bir taşkınlık çıkmaması için de önlemler alınmıştı. Fakat aramalar sonucunda Ermeniler bu zanlıları himaye ettiler. Bu olaydan iki gün sonra bir akşam vakti zanlılardan biri olduğu tespit edilen Haçik isimli Ermeni onu teşhis eden Rahmi Efendi isimli bir Müslüman'ı sokak ortasında silahıyla ateş ederek öldürünce mahalle sakinleri galeyana gelmiş olsalar da ciddi bir olay yaşanmamıştı.

8 Ekim 1895
-----------

Fakat asıl olaylar 8 Ekim günü açılmayan Ermeni dükkân sahiplerinin uyarılması esnasında, hanlardan birinin penceresinden Svarş isminde bir Ermeninin meydana ateş açması sonucu meydana gelmiştir. Bu olay sonrası Müslüman ahali ile Ermeni komiteciler çatışmaya girmişler, bunun üzerine görevli memurlar da olayları yatıştırmaya çalışmışlardır.

Sonuç
-----

Olaylar sonucunda Ermenilerden şehir içinde 182, civar kaza ve köylerde 21 ölü ve 18 yaralı; Müslümanlardan 21 ölü, 25 yaralı, Rumlardan ise bir ölü vardır. Ölüm ve yaralama olaylarının yanı sıra yağmalama olayları da görülmüştür. Hadiseden sonra kurulan bir komisyon vasıtasıyla yağmalanan malla sahiplerine iade edilmiş ve olayın suçluları tutuklanarak Divan-ı Harb-i Örfi'ye sevk olunmuştur.

Kaynakça
--------

1. ↑  Erdoğan Cengiz, *Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-ı İhtilâliyyesi*, Ankara, Başbakanlık Basımevi, 1983, sy. 252
2. ↑  *Hazine-i Evrak*. Karton 314, Dosya 76, 4.11.1895 tarih ve 16214/183 sayılı rapor
3. ↑  *Başbakanlık Arşivi – Yıldız Evrakı*. Kısım: 36, Katalog No: 76, Sıra No: 25
4. ↑  Kamuran Gürün, *Ermeni Dosyası*, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 1985, sy.156
5. ↑  Öznur Şolt, *Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerine Göre Trabzon'da Yaşanan Ermeni Olayları*, Sakarya, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2004, sy.4

| * g
* t
* d
Ermeni İsyanları |
| --- |
| 
* Taşnak
* Armenakan
* Hınçak

 |
| 

| 1780-1905 |
| --- |
| 
* Zeytun (1780)
* Başkale Çatışması
* Kumkapı Gösterisi
* Sason (1894)
* Gugunyan Seferi
* Zeytun (1895)
* Trabzon (1895)
* Osmanlı Bankası Baskını
* Van (1896)
* Hanasor Seferi
* Sason (1904)
* Yıldız Suikastı
* Sulukh Muharebesi

 |

 |
| 

| 1914-1918 |
| --- |
| 
* Urfa
* Zeytun (1914)
* İzmit ve Adapazarı
* Zeytun (1915)
* Bitlis
* Van (1915)
* Şebinkarahisar
* Fındıcak
* Musa Dağ

 |

 |
| 

| Ermeni çeteleri |
| --- |
| 
* Ağbyur Serob
* Andranik Ozanyan
* Aram Manukyan
* Armenak Yekaryan
* Drastamat Kanayan
* Garegin Njdeh
* Girayr
* Boyacıyan Hamparsum Murat Efendi
* Hrayr Tjohk
* Hristofor Mikaelyan
* Pastırmacıyan Karekin Efendi
* Kevork Çavuş
* Mahluto
* Nikol Duman
* Sargis Mehrabyan
* Simon Zavaryan
* Sebastatsi Murad
* Stepan Zoryan
* Yeprem Han

 |

 |

| * g
* t
* d
Trabzon |
| --- |
| Kentin simgeleri | 
* Ayasofya
* Boztepe
* Frontistirio Trapezuntas
* Gülbahar Hatun Camii
* Kaledibi Kilisesi
* Küçük Ayvasıl Kilisesi
* Ortahisar Fatih Camii
* Trabzon Dünya Ticaret Merkezi
* Trabzon Kalesi
* Trabzon Müzesi
* Yeni Cuma Camii

 |
| Taşımacılık | 
* Havalimanı
* Liman

 |
| Tarih | 
* Trabzon İmparatorluğu
* Trabzon Kuşatması (1205-1206)
* Trabzon Kuşatması (1222-1223)
* Trabzon Kuşatması (1282)
* Trabzon'un Fethi
* Trabzon Vilayeti
* Trabzon Olayları (1895)
* Trabzon Harekâtı
* Trabzon Konferansı

 |
| Kişiler | 
* Trabzon hükümdarları
* Milletvekilleri

|  |  |
| --- | --- |
| Belediye başkanları | {{Trabzon belediye başkanları}} |
| Valiler | {{Trabzon Vilayeti valileri}}
{{Trabzon valileri}} |

 |