Romandan uyarlanan film için Son Patron sayfasına bakınız.

***Son Düş*** Amerikalı yazar F. Scott Fitzgerald'ın yazdığı bitmemiş romanıdır. Özgün adı ***The Last Tycoon*** (*Türkçesi: Son Kodaman*) olan roman yazarın ölümünden bir yıl sonra 1941'de yayımcısı tarafından dağınık notları bir araya getirilerek yayımlanmıştır. Romanın özgün adlarından biri de ***The Love of The Last Tycoon'***dur.

Roman Türkiye'de Ocak 1994 tarihinde Tomris Uyar'ın Türkçe çevirisiyle 'Son Düş' adıyla İletişim Yayınları 'ndan çıkmıştır. (ISBN 975-470-393-0, EAN 9789754703931)

Roman 1930'ların Hollywood'unu anlatmaktadır. F. Scott Fitzgerald'ın çok yakından tanıdığı sinema dünyasının acımasız iç yüzünün ortaya serildiği romanın baş karakteri Monroe Stahr, gerçek hayatta MGM Film Stüdyosunun ünlü genç yapımcısı olan Irving Thalberg'den alınmıştır. Filmde bu karakteri Robert De Niro canlandırıyordu.

Roman 1976 yılında Elia Kazan tarafından aynı adla (The Last Tycoon) sinemaya aktarıldı. Türkiye'de Son Patron adıyla gösterilen film çok kalabalık ünlü oyuncu kadrosuna rağmen başarılı olamadı. Bu başarısızlıkta uyarlandığı romanın tamamlanmamış oluşunun da katkısı vardır.

Kitabın arka kapağından alıntı:

> *Fitzgerald’ın ‘son noktasını koyamadan’ ardında bıraktığı eseri. Ortam, yazarın bizzat tanıdığı, acımasız stüdyo patronları, yitik senaryo yazarları, yıldızcıkları ile ’30’lar Hollywood’u. Romanın kahramanı, güçlü yapımcı Monroe Stahr. Fitzgerald, en ünlü romanı Muhteşem Gatsby’-de olduğu gibi burada da iktidar ve hayal kurma, yanılsama ve aşk, para ve masumiyet karşıtlıklarının bir insan hayatında yan yana durup duramayacaklarını soruyor. Stahr, tipik Fitzgerald kahramanlarından biri, çağımızın bir kahramanı...*
> 
>

Olay Özeti
----------

1930'larda geçen The Last Tycoon, Fitzgerald'ın birkaç kez karşılaştığı Irving Thalberg'e (MGM'de üretimden sorumlu) açıkça dayanan Hollywood stüdyo yöneticisi Monroe Stahr'ın hayatının izini sürüyor.

Roman, etkili Hollywood yapımcısı Pat Brady'nin kızı olan genç Bennington College öğrencisi Cecilia Brady'nin (birinci şahıs anlatıcı) doğu kıyısından Los Angeles'a uçmaya hazırlanmasıyla başlar. Havaalanında babasının eski bir arkadaşı olan yazar Wylie White ile karşılaşınca şaşırır. White'a Bay Schwartz olarak tanıtılan başarısız bir yapımcı eşlik etmektedir. Uçuş sırasındaki komplikasyonlar nedeniyle Nashville, Tennessee'ye zorunlu iniş yaparlar. Üçlü, eski Başkan Andrew Jackson'ın tarihi malikanesine spontane bir gezi yapmaya karar verir, ancak varışta cazibe merkezi kapalıdır. Wylie daha sonra Bay Schwartz uyurken Cecilia ile utanmadan flört etmeye devam eder. Schwartz uyandığında, fikrini değiştirdiğini ve onlarla birlikte Los Angeles'a gitmeyeceğini bildirir. Wylie'den bir arkadaşına bir mesaj iletmesini ister ve o da bunu memnuniyetle kabul eder. Ertesi gün Wylie ve Cecilia, Schwartz'ın Nashville'den ayrıldıktan hemen sonra intihar ettiğini öğrenirler.

Cecilia, Schwartz'ın Wylie'ye verdiği mesajın aslında babasının iş ortağı Monroe Stahr için olduğunu fark eder. Uzun yıllardır Monroe'ya aşıktır. Cecilia, babasının doğum günü partisi için onu almak üzere film stüdyosuna gelir. Küçük bir deprem nedeniyle Cecilia, babası ve arkadaşları kendilerini Stahr'ın ofisinde bulurlar. Bir su borusu patlar ve seti su basar. Stahr çaresizce bir heykelin başına tutunmaya çalışan iki kadın görür ve kadınlardan birinin ölen karısının tıpatıp aynısı olduğunu fark eder. Ertesi gün, Stahr sekreterinden kızları kendisi için teşhis etmesini ister. Sekreter ona bir telefon numarası verir, o da hemen kızlardan biriyle bir buluşma ayarlar. Ne yazık ki görmek istediği kız bu değildir; kız karısına hiç benzememektedir. Stahr onu eve bırakır ve kız da içeri girip arkadaşıyla (İrlanda doğumlu genç Kathleen Moore) tanışması için ısrar eder. Moore ön kapıyı açar açmaz, Stahr onun önceki gece gördüğü kadın olduğunu anlar.

Kathleen, Stahr'ın kendisine yönelik yaklaşımlarına karşı koyar ve adını bile söylemeyi reddeder. Ancak Stahr onunla bir partide tekrar karşılaştığında, onu dışarı çıkıp kendisiyle bir fincan kahve içmeye ikna edebilir. Onu Santa Monica'daki yeni evinin inşaat alanına götürür. Kathleen, Stahr ile birlikte olmak konusunda isteksiz görünmektedir, ancak yine de onunla birlikte olur. Kısa bir süre sonra Stahr, Kathleen'in bir süredir başka bir adamla nişanlı olduğunu itiraf ettiği bir mektup alır. Stahr'a aşık olmasına rağmen şimdi onunla evlenmeye karar vermiştir.

Stahr, Cecilia'dan film stüdyosunda bir işçi sendikası örgütlemek isteyen şüpheli bir komünistle bir toplantı ayarlamasını ister. Stahr ve Cecilia adamla akşam yemeğinde buluşurlar, Stahr sarhoş olur ve şiddetli bir çatışmaya girer. Cecilia onunla ilgilenir ve yakınlaşırlar. Ancak Cecilia'nın babası Stahr'ın iş ortağı olmasından giderek daha fazla mutsuz olmaya başlar ve uzun süredir ondan kurtulmak istemektedir. Kızının ondan hoşlanmasını daha az onaylayamazdı. Brady, Stahr'ın artık evli olan Kathleen ile devam eden ilişkisinden haberdardır ve şirketten ayrılması için ona şantaj yapmaya çalışır. Şantaj yoluyla amacına ulaşamayınca, profesyonel bir katil tutmaktan bile çekinmez. Stahr hayatta kalır ve misilleme olarak Brady'yi öldürmesi için bir tetikçi görevlendirir. Brady'nin aksine, Stahr'ın vicdanı onu rahatsız etmeye başlar. Ancak, tam infazı iptal etmeyi düşünürken, uçağı New York'a dönerken düşer. Kiralık katil işini hiçbir engelle karşılaşmadan bitirir ve Cecilia'yı hem babasız hem de sevgilisiz bırakır - onun için dünyalara bedel olan iki adam.

Karakter Listesi
----------------

* **Monroe Stahr** – Hollywood film yapımcısı
* **Pat Brady** – Stahr'ın ortağı, aynı zamanda film yapımcısı
* **Cecilia Brady (Celia)** – Brady'nin kızı
* **Kathleen Moore** – Stahr'ın aşık olduğu kadın (romanın yazıldığı dönemde Fitzgerald gazeteci Sheilah Graham ile birlikte yaşıyordu ve Fitzgerald bitmemiş romanının peşinde koşarken onların ilişkisini anlatan Beloved Infidel filminin senaryosunu yazmıştı. Fitzgerald bu filmde Kathleen'in Sheilah'ya dayandığını belirtmektedir).
* **Minna Davis** – Monroe Stahr'ın son eşi
* **Edna** – Kathleen Moore'un arkadaşı
* **Wylie White, Manny Schwartz, Jane Maloney, George Boxley, Martha Dodd, the Tarletons** - Yazarlar
* **Marcus** – Film yapımcısı
* **Broaca, Red Ridingwood** – Film yönetmenleri
* **Joe Reinmund** – Film süpervizörü ve Stahr'ın çok yönlü adamı
* **Pete Zavras** – Kameraman
* **Jaques La Borwitz** – Yardımcı yapımcı
* **Robinson** – Stahr'ın sorun gidericisi
* **Mike Van Dyke** – Espri yazarı
* **Rodriguez, Johnny Swanson, Carole Lombard, Gary Cooper** – Oyuncular
* **Lee Kapper** – Sanat yönetmeni
* **Mort Fleishacker** – Şirket avukatı
* **Joe Popolos** – Tiyatro sahibi
* **Agge** – Danimarka Prensi
* **Brimmer** – Komünist parti üyesi
* **Catherine Doolan and Katy** – Stahr'ın sekreterleri
* **Birdy Peters, Maud, Rosemary Schmiel** – Pat Brady'nin sekreterleri
* **Bernie** – Fotoğrafçı
* **Doctor Baer (Doktor Baer)** – Hekim, doktor
* **Malone** – Polis
* **Ned Sollinger** – Stahr'ın ofis arkadaşı
* **Filipino (Filipinli)** – Stahr'ın hizmetçisi
* **Mr Smith (Bay Smith)** – Stahr'ın birinci bölümdeki takma adı
* **Unnamed (İsimsiz)** – Birinci bölüm: uçak pilotları, hostesler ve bir taksi şoförü. Dördüncü bölüm: Ridingwood'un aktrisi

Yayın Tarihçesi
---------------

Fitzgerald 44 yaşında öldüğünde roman bitmemiş ve kaba bir haldeydi. Fitzgerald'ın yakın arkadaşı olan edebiyat eleştirmeni ve yazar Edmund Wilson, romanın notlarını topladı ve yayınlanmak üzere düzenledi. Bitmemiş roman 1941 yılında, en çok bilinen adıyla *The Last Tycoon* olarak yayımlandı.

1993 yılında, romanın bir başka versiyonu, Fitzgerald uzmanı Matthew J. Bruccoli'nin editörlüğünde, F. Scott Fitzgerald'ın Eserlerinin Cambridge baskısının bir parçası olarak The Love of the Last Tycoon adıyla yayımlandı. Bruccoli, yazarın notlarından yaptığı yoruma göre planlanan otuz bir bölümün mevcut on yedi bölümünü yeniden düzenlemiştir. En azından bir eleştirmen Bruccoli'nin çalışmasını "dikkate değer bir akademik başarı" olarak değerlendirmiş ve "Fitzgerald'ın orijinal versiyonunu restore ettiğini ve aynı zamanda Hollywood'un göçmenlerin ve onların soylarının kendilerini yeniden yarattığı son Amerikan sınırı olduğunu ima eden anlatının görünürdeki çalışma başlığını da restore ettiğini" belirtmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2009.
3. ↑  "F. Scott Fitzgerald: The Love of the Last Tycoon: A Western". *Publishers Weekly*. Aralık 20, 1993. Erişim tarihi Mart 2, 2021.