***Spatharii*** ya da ***Spatharioi*** (tekil: Latince: spatharius; Yunanca: σπαθάριος, kelime anlamıyla "spatha-taşıyan") 5.ve 6. yüzyılda İmparatorluğu'nda Konstantinopolis'te sarayda Geç Roma imparatorlarının yakın korumaları. Daha sonra Bizans İmparatorluğu'nda sadece onursal bir unvan haline gelmiştir.

Tarihçe
-------

İoannis'in altın mühür yüzüğü, imparatorluk *spatharios*, 10. yüzyıl
Aslen terim hem özel hem de imparatorluk yakın korumaları için kullanılmaktaydı. *Sacrum cubiculum* (imparatorluk "saklı odası") üyeleri arasında hadım *cubicularii* (Yunanca: *koubikoularioi*) olmayan askeri görevi yüklenmiş olanlar asıl imparatorluk *spatharioi*'siydi. II. Theodosius (h. 408-450) hükümdarlığında Krisafius bu göreve geldiği kaydedilmiştir. 532 yılında hadımlar için özel *spatharokoubikoularios* unvanının varlığı muhtemelen hadım olmayan *spatharioi*'nin imparatorluk hizmetinde olduğunu gösterir. Birçok general ve vilayet valisi de *spatharioi* ismi verilen askeri görevliler kullanmıştır tek fark imparator için çalışanlar *basilikoi* ("Emperyal olanlar") ön eki ile adlandırılırlardı. İmparatorluk *spatharioi* grubuna liderlik eden subay *prōtospatharios* ("ilk *spatharios*") unvanı kullanırdı ve muhtemelen geç 7. yüzyıl ayrı bir rütbe oldu.

Erken 8. yüzyıl, bu unvanlar asıl askeri çağrışımlarını kaybederek onursal unvanlar oldular. *Spatharios* unvanı başlangıçta oldukça yüksek bir dereceydi. Örneğin İmparator II. Justinianos (h. 685-695) arkadaşı ve geleceğin imparatoru III. Leon'yı (h. 717-741) bu unvanla ödüllendirmişti. Bu değer zaman içerisinde azaldı ve *hypatos* üstünde ve *spatharokandidatos* altında bir yere geldi.

*Klētorologion*'a göre, bu unvanın alameti kılıcın kabzasının altın kaplama olmasıydı. Aynı zamanda, *basilikoi spatharioi* unvanını onursal taşıyanlardan belirgin bir farkla *oikeiakos spatharios* terimi hala imparatorun *oikos* ("hane") yakın korumalığını işaret ediyordu. Yaklaşık 1075 yılından sonra terim metinlerden kaybolmuştur ve 12. yüzyılın başlarında Anna Komnini, *Aleksiad*'ı yazmış, *spatharios* unvanı tutmanın tamamen önemsizdi.

Diğer kullanımları
------------------

* *Lex Alemannorum* (79.7), *spatharius*, nalbanttır.
* Orta Çağ Moldova, *Spătar* kraliyet kılıç ve sopasının koruyucusu, süvarilerin komutanı ve Voyvodadan sonra ikinci komutandı.
* Ælfric of Eynsham *spatharius*'u kılıç taşıyan olarak anlatır: "*swyrd-bora. Id est, Ensifer.*"
* 12. yüzyılday *Milites Ordinis Militaris S. Jacobi de la Spatha*, Portekiz chivalric nişanı, *Spatharii* olarak bilinirdi.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  ODB, "Spatharios", pp=1935-1936.
2. ↑  Bury 1911, s. 112.
3. ↑  Bury 1911, s. 27.
4. ↑  Bury 1911, ss. 22, 26.
5. ↑  Bury 1911, s. 22.
6. ↑  "spătar". Dicţionarul explicativ al limbii române (Rumence). Academia Română, Institutul de Lingvistică "Iorgu Iordan", Editura Univers Enciclopedic. 1988.

Kaynakça
--------

* Bury, J. B. (1911). *The Imperial Administrative System of the Ninth Century – With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos* [*Dokuzuncu Yüzyılın İmparatorluk İdari Sistemi - Filotheos'un Kletorologion'unun Gözden Geçirilmiş Metni ile*] (İngilizce). Londra: Oxford University Press. OCLC 1046639111 – Archive.org vasıtasıyla.
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* du Fresne, Carolo (1883-1887). "Spatharius (t. 7, col. 545a)". *Glossarium Mediae et Infimae Latinitatis* (Fransızca). Niort: L. Favre. 4 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2015.