**Antoine Bourdelle** (tüm adı **Émile Antoine Bourdelle**)(d. 30 Ekim 1861 Montauban, Tarn-et-Garonne, Fransa – ö. 1 Ekim 1929 Vésinet, Fransa), bir Fransız heykeltıraş ve sanat öğretmeni.

Sanat eğitimini heykeltıraş "Aleksandr Falguire"'in öğrencisi olarak, "Jules Dalou"nun atölyesine devam ederek yapmıştır. 15 yıl heykeltıraş Auguste Rodin'in pratik atölye asistanı olarak çalışmıştır. Rodin atölyesinde ve 1909 - 1929 döneminde *Académie de la Grande Chaumière* okulunda birçok tanınmış heykeltıraş ve ressamın eğitimini ve yetişmesini sağlamıştır; bunlar arasında nesillerinin büyük sanatçılarından olan Matisse, Aristide Maillol, Alberto Giacometti, René Iché ve Germaine Richier sayılabilir. Uluslararası tanınması hazırladığı anıtsal heykeller dolayısıyladır; örneğin *Héraklès archer (Okçu Heraklios)*.

Yaşam ve sanatı
---------------

Emile Antoine Bourdelles Fransa'nın güney-batısındaki Tarn-et-Garonne ilinde "Montauban" şehrinde dünyaya geldi. 13 yaşında okuldan ayrılarak "möble-dolap" yapma atölyesi olan babasının yanında çalışmaya başladı ve bu türlü özel marangozluk becerilerinde ustalaşmaya başladı.

Merakını heykelciliğe yöneltip 1876'da Toulouse "Güzel Sanatlar Akademisi"nde okumak için bir burs kazandı. Bundan kısa zaman sonra da Paris'e gidip "École nationale supérieure des beaux-arts" yüksek okuluna yazıldı. Burada çok etkilendiği hocası 
Aleksandr Falguire bulunmaktaydı ve Bourdelle ile birlikte birkaç Fransa içinde sonradan tanınmış heykeltıraşlar da aynı dönemlerde bu okulda bulunmaktaydılar. Aynı zamanda "Jules Dalou"nun atölyesine devam etti.

1893'te bu okulu bıraktı ve hayatını kazanmak için çizimler, desenler ve desen eskizleri yapıp bunları Paris sanat satıcısı "Groupil ve Cie" vasıtasıyla satmaya başladı. Eserlerini satın alanlar arasında Vincent Van Gogh'un sanat eseri komisyoncusu kardeşi Theo 'da bulunmaktaydı.

1893'te Auguste Rodin'in heykelcilik atölyesine atölye yardımcısı olarak katıldı. Bu arada doğum şehri olan Montauban'da 1870 Prusya-Fransiz Harbi ölüleri anısına yapılacak anıt müsabakasına katıldı. Bu anıt için 1896'da ilk maketini müsabaka kuruluna sundu. Bu anıt maketi bu kurul üyeleri tarafından hiç de iyi karşılanmadı ise de Rodin'in araya girmesi ile bu anıtı yapma siparisini 1897'de Bourdelle aldı. Bu anıt 1902'de bitirilip törenle açıldı.

1908'de de Bourdelle Rodin atölyesinden ayrıldı. Polonya'ya seyahate çıktı. Orada "Mickiewicz Anıtı" için heykeller siparişi aldı ve bunu gerçekleştirebilmek için hayatının sonuna kadar uğraştı. Ayrıca bir sıra yeni eser gerçekleştirdi: İngres büstü, "Rüzgar Altında Beethoven", "İki Eliyle Beethoven" ve "Yatan Koç".

Buordelle sanat öğretmeni olarak da isim yapmıştır. 1900'da Rodin'in atölyesinde kurulan Rodin Enstitüsü'nde Rodin'le birlikte heykelcilik öğrenimine büyük katkısı olmuştur. Heykelcilik konusunda bu enstitü önce şöhret yapmış ama sonra idareciliğinin eksikliği ve Rodin'in öğretime önem vermeden beklenmedik şekilde derslerine gelmemesi bu okulun başarısına gölge düşürmüştür. Fakat bu deneyim Bourdelle için sanat öğretimine yeni yaklaşım tarzı getirmesine neden sağlamıştır. 1909'da Rodin stüdyosundan ayrıldıktan sonra 1902'de özel sektör okulu olarak kurulmuş olan "Academie de la Grande Chaumiere" de Bourdelle heykelcilik ve sanat dersleri vermeye başlamıştır. Bu okul çok başarılı olmuş ve Bourdelle'in öğrencileri arasında nesillerinin önemli sanatçıları olan Alberto Giacometti, Henri Matisse Aristide Maillol, René Iché ve Germaine Richier bulunmuştur.

Bu okulda öğrenim değişik dönemlerde yapılan iki devreye ayrılmıştı: konferans şeklinde verilen derslerin hazırlanmış notlarının okunup çalışılması ve şahsi çalışmaların hazırlanıp kritik edilmesi. Bourdelle genellikle derslerin konferanslarını verirken bir yardımcısı bunların notlarını tutup bu notları çoğaltıp öğrencilere dağıtmakta idi. Ayrıca Bourdelle öğrencilerine sanat eserleri ile yakınlaşmaları için devamlı müze ziyaretleri ve zaman zaman daha uzak sanat merkezlerine (örneğin 1910 Rheims katedrali) ziyaretleri de içermekte ve bu pedagojik yaklaşım zamanının sadece stüdyoda geçen sanat öğrenimi ile tezat teşkil etmekteydi.

Bourdelle bu dönemde uluslararası ün kazanmış ve Roma, Stockholm, Bükreş, Brüksel'deki müzeler eserlerini almışlar ve sergiler tertip etmişlerdir. Gününün önemli kültürel ve edebi şahsiyetleri, örneğin Anatol France, Andre Gide vb onun sanatını övmüşlerdir. Öğrencilerinin modernist ve her sanat kuralını kırmaya uğraşan avangart grupların başına geçmelerine karşıt olarak Bourdelle eski antik kurallara bağlı heykelcilik yapmaya uğraş vermiş ve klasik sanat estetiğini savunan sanatçıların bayraktarlığını üzerine almıştır.

Heykel için desen eskizleri Bourdelle için gayet önemliydi ve sanatını gerçekleştirmek için desen hazırlanmasını zorunlu görmekteydi. Paris şehrine ait olan ve o şehirde bulunan "Musee Antoine Buourdelle"'de onun 6.000 kadar desen ve eskizi bulunmaktadır. Bunlar arasında Champs-Elysees Tiyatrosu cephesi, Amerikali dansöz Isadora Duncan resmi ve Rheims Notre Dame Katedrali alevler içinde eskizleri de bulunmaktadır. Ona göre "Güzelliğin temeli desen çiziminin bilinmesidir. Sonunda heykelcilik her manada çizimden başka bir şey değildir.".

"Tuileries Salonu"'nu kurmuş; bu kurumun başkan yardımcılığı görevini yüklenmiştir. 1924'te Fransa hükümeti tarafından "Kumandan" sınıfında Legion d'Honneur nişanı ile şereflendirilmiştir.

Bourdelle 7 Mayıs 1929'da Paris'in batısında bir sayfiye olan Vesinet'te yaşayan arkadaşı sanat eseri metal dökümcüsü Rudier'in evini ziyarete gitti ve orada çok hasta olarak yatağa düşdü. Temmuzda biraz iyileşir gibi olduysa da Eylül sonunda tekrar hastalanıp 1 Ekim 1929'da bu şehirde hayata gözlerini yumdu. Antoine Bourdelle Paris'te "Montparnesse Mezarlığı" na gömüldü.

Eserlerini sergileyen seçilmiş müze ve heykel parkları
------------------------------------------------------

* Musée Bourdelle, Paris, Fransa.
* Musée Ingres, Montauban , Tarn-et-Garonne, Fransa
* Musée jardin Antoine Bourdelle, Égreville, Seine-et-Marne, Fransa.
* Aichi Valilik Sanat Muzesi, Japonya
* Courtauld Gallery Courtauld Institute of Art, Londra, İngiltere
* California Palace of the Legion of Honor, San Francisco, ABD
* Galleria nazionale d'arte moderna e contemporanea, Roma, İtalya
* Hermitage Müzesi Sankt-Peterburg, Rusya
* Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington, ABD
* Kimbell Art Museum Fort Worth, Teksas, ABD
* Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brüksel, Belçika
* Kröller-Müller Museum Heykel Parki, Otterlo, Hollanda
* Minneapolis Sculpture Garden, Minneapolis Minnesota, ABD
* Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires, Arjantin
* National Gallery of Scotland, Edinburgh, İskoçya
* National Gallery of Australia, Canberra, Avustralya

Resim galerisi
--------------

* Centaure Mourant (Ölen Centaur)",  sakalsız versiyonu  1914 (bronz yeşil patinalı), Musée Ingres, Montauban, Fransa.*Centaure Mourant (Ölen Centaur)", sakalsız versiyonu 1914 (bronz yeşil patinalı), Musée Ingres, Montauban, Fransa.*
* Héraklès archer (Okçu Heraklios) heykeli, Metropolitan Museum of Art*Héraklès archer (Okçu Heraklios)* heykeli, Metropolitan Museum of Art
* La Grande Penelope (Büyük Penelop), bronz heykel, 1912, Montauban*La Grande Penelope (Büyük Penelop)*, bronz heykel, 1912, Montauban
* La Liberte (Huürriyet) heykeli,  "Daido Life Insurance Company" merkezi önünde, Osaka, Japonya*La Liberte (Huürriyet)* heykeli, "Daido Life Insurance Company" merkezi önünde, Osaka, Japonya
* Polonyalı Mickiewicz AnıtıPolonyalı *Mickiewicz Anıtı*
* Capoulet-et-Junac Savaş Ölüleri Anıtı (1900), Capoulet-et-Junac, Fransa*Capoulet-et-Junac Savaş Ölüleri Anıtı* (1900), Capoulet-et-Junac, Fransa
* 1870 Savaşı Ölüleri Anısına Anıt (1902)  Montauban, Fransa.*1870 Savaşı Ölüleri Anısına Anıt* (1902) Montauban, Fransa.
* 1914-1918 Savaşı Ölüleri Anısına Anıt (1925)  Montauban, Fransa.*1914-1918 Savaşı Ölüleri Anısına Anıt* (1925) Montauban, Fransa.
* Dominique İngres büstüDominique İngres büstü
* Le Jour et la Nuit (Gündüz ve Gece), mermer heykel, 1903*Le Jour et la Nuit (Gündüz ve Gece)*, mermer heykel, 1903
* Gustave Eiffel yaldızlanmış bronz büstü Eiffel KulesiGustave Eiffel yaldızlanmış bronz büstü Eiffel Kulesi
* General Carlos M. de Alvear Anıtı , Plaza Francia, Recoleta, Buenos Aires, Arjantin*General Carlos M. de Alvear Anıtı* , Plaza Francia, Recoleta, Buenos Aires, Arjantin
* Sanat kritiği Mécislas Goldberg  bronz büstü.Sanat kritiği *Mécislas Goldberg*  bronz büstü.

Dipnotlar
---------

1. ↑  Laure Ash, (2007) "Courses and Lessons at the Academy of the Grande Chaumiere*, Dalon Edition*
2. ↑  Müzenin hazırladığı "Dossier De L'art N° 10 de Janvier 1993", sayfa 52

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Antoine Bourdelle*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Paris Şehri Kültür portalı websitesinde "Musee Bourdelle" hakkinda bilgi 11 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Fransızca) (Erişim:8.1.2010]
* Musee-Antoine-Bourdelle Heykel Parkı web sitesi (Fransızca) (Erişim:8.1.2010]
* İngilizce Wikipedia "Antoine Bourdelle" maddesi 26 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) (Erişim:5.1.2010]
* Fransizca Wikipedia "Antoine Bourdelle" maddesi 5 Ekim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Fransızca) (Erişim:5.1.2010]
* Hollandaca Wikipedia "Antoine Bourdelle" maddesi[*ölü/kırık bağlantı*] (Hollandaca) (Erişim:5.1.2010]

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* AAG: 25
* AGSA: 3000
* BIBSYS: 90782777
* BNF: cb11893395m (data)
* CiNii: DA01092015
* GND: 118659537
* ISNI: 0000 0001 0908 4739
* KulturNav: e43347cc-c8b0-4e30-ba57-81d22fa682fd
* LCCN: n50042128
* LNB: 000306223
* Léonore tanımlayıcısı LH//294/36 geçerli değil.
* NDL: 00433999
* NGV: 641
* NKC: jn20000700214
* NLA: 35020701
* NLG: 222186
* NLI: 987007274126005171
* NSK: 000096338
* NTA: 070379572
* RERO: 02-A000022153
* RKD: 11484
* SNAC: w6qr5hts
* SUDOC: 026745151
* Trove: 794930
* ULAN: 500028923
* VIAF: 64002371
* WorldCat: lccn-n50042128

 |