Başlığın diğer anlamları için Selimiye Camii (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Büyük Selimiye Camii**, Osmanlı Padişahı III. Selim tarafından Barok ve Osmanlı mimarisi tarzlarında yaptırılmış, İstanbul'un Üsküdar semtinde bulunan tarihi cami.

Yapımı
------

İstanbul'un Üsküdar semtinde bulunan cami Padişah III. Selim'in saltanatı döneminde inşa edilmiştir. Yapım tarihleri konusunda 1789-1807 veya 1801-1805 tarih aralıkları gibi farklı dönemler öne sürülmektedir. Selimiye Camii hakkında Hadika yazarı Hafız Hüseyin Efendi şu bilgiyi vermektedir: *Banisi, Sultan Selim Han-ı Salis'tir. Eyüp camiini tecdid ve ihya buyurduktan sonra Bina emini olan rical-i Devlet-i Aliyye’den Uzun Hüseyin Efendi bu camiye dahi Bina emini tayin olunup 1216 (1801) senesi yapımına başlanıp, 1220 Muharreminin 5. günü (5 Nisan 1805) tamamen bitmiş olup ibadete açılmıştır. Sultan III. Selim’in sırkâtibi Ahmet Efendi Ruznamesi’ne göre, 23 Zilhicce 1216 (26 Nisan 1802) pazartesi günü, yapılan bir merasimle Kavak Sarayı mahallinde ihya gerde-i şahane olan ta’limli asker kışlağı kurbınde bir camii şerif bina ve ihyası için temel atılarak inşasına başlanmıştır.*

Caminin mimarı bilinmemektedir. Cami konum olarak yapımı Nisan 1805'te tamamlanan Selimiye Kışlası yakınında bulunmaktadır. Cami inşa edilirken aynı zamanda sebil, çeşme ve vaktin doğru tespiti için kullanılan muvakkithane ile birlikte inşa edilmiştir. Selimi adıyla anılan tomar ipekli, diba, kadife ve kumaş imalathaneleri camiye akar sağlamak için yaptırılmıştır. Kumaş tezgâhlarının bulunduğu alan 1894 depremi ile yıkılmıştır ve bugün çocuk parkı olarak kullanılmaktadır. Caminin yakınına bir hamam yaptırılmıştır. Günümüzde çocuk kütüphanesi olarak kullanılan yapı ise döneminde sıbyan mektebi olarak inşa edilmiştir. Batı anlayışının geleneksel anlayışlara uyumlaştırıldığı Nizam-ı Cedid döneminin etkisiyle mahallesi ilk kez şehir planlaması gereklerine uygun tasarlanır. Caminin yapım gayeleri ise hem Selimiye Kışlasında kalacak askere hem de yeni oluşturulan mahalleye ibadethane ve çevresindeki eserlerle, binalarla gerekli sosyal imkânları sağlamaktır. 1950'li yıllarda ve 2004 yılında tadilat ve restorasyon geçirmiştir.

2020 başı itibarıyla 3 yıl sürecek yeni tadilata alınmıştır.

Mimari Özellikleri
------------------

Cami mimari planı kare formda olup barok stilindedir ve kare harim merkezi tek kubbe ile örtülmüştür. Caminin beş pencere dizisine sahip 14.60 m çapındaki kubbesi, dört küçük kubbeyle desteklenmiştir. Mihrabı ve minberi somaki adlı kızıl veya yeşil renkte olabilen, bu camide ise gri tonu kullaılan, damarlı ve çok sert bir porfir türü mermerden yapılmıştır. Cami bunun yanında mermer işçiliği ve ahşap işçiliği bakımından 19. yüzyılın ilk önemli örneklerinden birisidir. Bunun göstergesi sadece içte değil dış cephede de görülebilir. Dış cephesinde kuşevleri de bulunmaktadır.

Büyük Selimiye Camisi kuşevi
Cami, dört girişi olan ve içerisinde çınar ağaçları bulunan geniş bir avlu ile çevrelenmiştir. Tak halinde ve harpuştalı olan bu girişlerin sadece birinin dışına, diğer üçünün ise hem iç hem de dış cephelerine Kur'an'dan ayetler yazılmıştır. Selimiye Camii Sokağı’na açılan cümle kapısının iki yüzüne celi tarzda bir hat sanatı ile ayetler yazılmıştır ve caminin haziresi buradadır. Tak halindeki bu büyük ve yüksek kapının üzeri kurşun kaplı olup, tepesine küçük bir alem yerleştirilmiştir. İnşa edildiği ilk yıllarda cami minaresi çok kalın görüldüğü için minare taşları yontulup inceltilmeye çalışılmış; 1823 yılında şiddetli bir lodos fırtınasında minarelerden biri tamamen, diğeri kısmen çökmüş ve daha sonra bu minareler tekrar bina olunmuştur.

Önemi
-----

1805 Nisanı'nda yapımı tamamlanan Selimiye Kışlasının yanındaki Selimiye Camiinde yapılacak ilk selâmlık töreninde [yeniçeri]lerin yerini Bostani Tüfekçi askerlerinin alacağı söylentisi, yeniçeriler tarafından uzun zamandır şüphelendikleri ocaklarının kaldırılması yolunda atılmış açık bir adım olarak yorumlanmış, Üsküdar'a geçen bazı yeniçeriler sağa sola ateş açmaya başlamış ve Üsküdar Kışlası’ndaki Bostani Tüfekçi Ocağı askerlerini ortadan kaldıracakları tehdidinde bulunmuşlardı. Bunun üzerine III. Selim geri adım atarak Selimiye Camii'ndeki selâmlığın başka bir tarihe ertelendiğini ilân etmiş, yeniçerilere de selâmlık törenindeki geleneksel yerlerinin korunacağı teminatını vermişti.

Ayda Arel ise caminin mimari özellikleri açısından önemini belirtirken şunları kaydetmiştir: "1804 tarihli Selimiye Camii, asıl yapısı bakımından Nuruosmaniye Camii'nde başlayan akıma bağlanır. Belirgin askı kemerleri, kasnak pilastralarının kıvrımlı profili, dolgu duvarlarını bölen ve belli bir yapısal gerekçenin oluşturmadığı korniş ve plastrlar, daha eski örneklere dayanan uygulamalardır. Buna karşılık, son cemaat yerinin köşk şeklinde bir hünkar mahfiliyle bütünleşmesi ve yapıya dıştan bitişen bir kanat şeklini alması, yenidir. Bu buluş, daha sonraki 19. yüzyıl camilerinin ortak ve ayırıcı özelliği haline gelmiştir."

Cami ayrıca Thomas Allom tarafından 1839 tarihli gravüründe resmedilmiştir. Caminin hünkar kasrı günümüzde İbrahim Hakkı Konyalı kütüphanesi olarak hizmet vermektedir.

Fotoğraflar
-----------

* BüyükSelimiyeMosque02BüyükSelimiyeMosque02
* BüyükSelimiyeMosque05BüyükSelimiyeMosque05
* Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6589Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6589
* Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6591Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6591
* Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6584Istanbul Selimiye Mosque Exterior 6584
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6550Istanbul Selimiye Mosque Interior 6550
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6549Istanbul Selimiye Mosque Interior 6549
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6551Istanbul Selimiye Mosque Interior 6551
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6548Istanbul Selimiye Mosque Interior 6548
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6525Istanbul Selimiye Mosque Interior 6525
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6545Istanbul Selimiye Mosque Interior 6545
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6516Istanbul Selimiye Mosque Interior 6516
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6541Istanbul Selimiye Mosque Interior 6541
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6544Istanbul Selimiye Mosque Interior 6544
* Istanbul Selimiye Mosque Interior 6562Istanbul Selimiye Mosque Interior 6562

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Büyük Selimiye Mosque*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. 1 2  "İstanbul Büyükşehir Belediyesi - İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti". 23 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
2. ↑  "Üsküdar Büyük Selimiye Camii". 23 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
3. 1 2  "İstanbul Selimiye Camii". 27 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
4. ↑  "İstanbul'daki camiler". 10 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
5. ↑  "Üsküdar'ın en önemli tarihi camisi Selimiye Cami". 18 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
6. ↑  "Thomas Allom (Gravür Sanatı)". 12 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.
7. ↑  "İbrahim Hakkı Konyalı Kütüphanesi (İSTANBUL)". 14 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2016.

| * g
* t
* d
İstanbul'daki camiler |
| --- |
| Adalar | 
* Heybeliada Camii
* Büyükada Hamidiye Camii
* Nizam Camii

 |
| Avrupa Yakası | 
* Abbas Ağa Camii
* Ahmediye (Orta) Camii
* Ali Kethüda Camii
* Arap Camii
* Atik Ali Paşa Camii
* Ayasofya Camii (Müze)
* Barbaros Hayrettin Paşa Camii
* Bebek Camii
* Bayezid Camii
* Cerrah Mehmed Paşa Camii
* Cihangir Camii
* Davutpaşa Camii
* Defterdar İbrahim Paşa Camii
* Dolmabahçe Camii
* Emirgan Hamid-i Evvel Camii
* Ertuğrul Tekke Camii
* Eyüp Sultan Camii
* Fatih Camii
* Fenari İsa Camii
* Ferhad Paşa Camii
* Fethiye Camii
* Firuz Ağa Camii
* Gazi Ahmet Paşa Camii
* Gül Camii
* Haseki Sultan Camii
* Hekimoğlu Ali Paşa Camii
* Hırka-i Şerif Camii
* Hoca Ali Camii
* Hürrem Çavuş Camii
* Hüseyin Ağa Camii
* İskenderpaşa Camii
* İstanbul Murat Paşa Camii
* Kâğıthane Camii
* Kalenderhane Camii
* Kaptan İbrahim Ağa Camii
* Kariye Camii
* Kazancı Camii
* Kılıç Ali Paşa Camii
* Koca Mustafa Paşa Camii
* Feridun Paşa Camii
* Küçük Ayasofya Camii
* Küçük Mecidiye Camii
* Laleli Camii
* Mahmutpaşa Camii
* Manastır Mescidi
* Merkez Efendi Camii
* Mesih Mehmed Paşa Camii
* Mihrimah Sultan Camii
* Mihrişah Valide Sultan Camii
* Fındıklı Camii
* Nusretiye Camii
* Nurbanu Sultan Valide-i Atik Camii
* Nuruosmaniye Camii
* Orhaniye Kışlası Camii
* Ortaköy Camii
* Pertevniyal Valide Sultan Camii
* Piyale Paşa Camii
* Ramazan Efendi Camii
* Rüstem Paşa Camii
* Sinan Paşa Camii
* Sokollu Mehmed Paşa Camii
* Sokollu Mehmed Paşa Camii
* Sultanahmet Camii
* Süleymaniye Camii
* Şehzade Camii
* Şişli Camii
* Taksim Camii
* Teşvikiye Camii
* Tevfikiye Camii
* Üçmihraplı Camii
* Vefa Kilise Camii
* Yavuz Selim Camii
* Yeni Cami
* Yıldız Hamidiye Camii
* Zal Mahmud Paşa Camii
* Zeynep Sultan Camii
* Zeyrek Camii

 |
| Anadolu Yakası | 
* Abdülbaki Efendi Camii
* Ahmediye Camii
* Altunizade Camii
* Aşçıbaşı Camii
* Ayazma Camii
* Aziz Mahmud Hudai Camii
* Beylerbeyi Camii
* Bostancı İstasyon Camii
* Büyük Selimiye Camii
* Çamlıca Camii
* Çinili Camii
* Erenköy İstasyon Camii
* Galip Paşa Camii
* Göztepe Camii
* İbrahim Ağa Camii
* İçerenköy Camii
* İskender Paşa Camii
* Kaptan Hasan Paşa Camii
* Kethuda Camii
* Kozyatağı Camii
* Kuleli Kaymak Mustafapaşa Camii
* Kuzguncuk Camii
* Mihrimah Sultan Camii
* Mimar Sinan Camii
* Nasuhi Mehmet Efendi Camii
* Osman Ağa Camii
* Rum Mehmet Paşa Camii
* Serbostani Mustafa Ağa Camii
* Suadiye Camii
* Sultan Mustafa Camii
* Şemsi Paşa Camii
* Şeyh Devati Camii
* Şeyh Nevruz Camii
* Tuğlacı Camii
* Valide-i Atik Camii
* Valide-i Cedid Camii
* Vaniköy Camii
* Zühtüpaşa Camii

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* envanter.gov.tr: 51180
* kulturenvanteri.com: 7656

 |