Aşil plakasının detayı
Maşrapa seti
**Seuso Hazinesi** veya **Sevso Hazinesi** (Macarca: *Seuso-kincsek*; Hırvatça: *Seusovo blago*), geç Roma İmparatorluğu'ndan gümüş nesnelerden (14 öğe) oluşan bir hazinedir. İlk parçalar 1980'de Londra'da ortaya çıktı ve hazine, Northampton'ın 7. Markası Spencer Compton başkanlığındaki bir konsorsiyum tarafından satın alındı. Lübnan'ın Tire ve Sidon bölgelerinde bulunduğunun belirtildiği belgeler sağlandı. 1990 yılında Sotheby's tarafından New York'ta satışa çıkarıldı, ancak belgelerin yanlış olduğu anlaşıldığında durduruldu ve Macaristan, Yugoslavya (şimdiki Hırvatistan) ve Lübnan hükümetleri mülkiyet iddiasında bulundu. Bu ülkelerin mülkiyet iddiaları bir ABD mahkemesi tarafından reddedildi ve hazine, Northampton Markisi'nin mülkiyetinde kaldı. Scotland Yard'ın konuyla ilgili hala açık bir davası devam etmektedir.

Hazinenin kökeni ve kaynağı muhtemelen biliniyor, ancak kamuya açıklanmadı. Hazineyi Macaristan'da kurulmuş bir arkeolojik alanda kaçak kazı sırasında keşfeden bir Macar askerinin öldürülmesinden sonra, hazinenin ilk olarak 1970'lerde elde edildiğini gösteren çok sayıda bilimsel kanıt vardır. 26 Mart 2014 tarihinde Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, Seuso Hazinesinin yarısının (yedi eşya) Macaristan tarafından satın alındığını açıkladı. Başbakan bunu "Macaristan'ın aile gümüş eşyaları" olarak nitelendirdi. Haziran 2017'de kalan yedi eser de 28 milyon Euro'ya satın alınarak Macaristan'a geri döndü.

Hazine içeriği
--------------

Hazine on dört büyük süslü gümüş kap ve bunları içeren bakır kazandan oluşur ve MS dördüncü yüzyılın sonlarına veya beşinci yüzyılın başlarına tarihlenir. Bunlardan en önemlilerinden olan, 70 cm çapında ve yaklaşık 9 kg ağırlığındaki büyük bir tabakta şu yazmaktadır:

*Saecula multa başına Hec Seuso tibi süresi*
*Posteris ut prosint vascula digna tuis*
Bunlar, ey Seuso, yıllarca seninki
Küçük gemiler, yavrularınıza layık bir şekilde hizmet etmeye uygundur.

Keşfi
-----

Hazineyi Polgárdi yakınlarında 1975-76 yıllarında bulduğu iddia edilen József Sümegh
Hazine, ilk olarak 1980 yılında, Viyana'dan iki antika satıcısının elinde bulunan tek bir parçanın Londra'da satışa sunulmasıyla dikkat çekti. Daha fazla parça pazara ulaştı ve hazinenin tamamı olduğuna inanılan şey, Northampton'ın 7. Markası Spencer Compton'ın başkanlık ettiği bir konsorsiyum tarafından satın alındı. İsviçre'deki Lübnan büyükelçiliği tarafından sağlanan belgeler, hazinenin ilk olarak Lübnan'ın Sur ve Sayda bölgelerinde bulunduğunu ve bu temelde konsorsiyumun koleksiyonu Los Angeles'taki Getty Müzesi'ne 10 milyon dolara satmak için müzakere ettiğini belirtmekteydi. Bu anlaşma başarısız olduğunda, hazine 1990 yılında Sotheby's tarafından New York'ta satışa çıkarıldı ve bu satışta "bir zamanlar Doğu Roma İmparatorluğu’ndaki Finike ilinden" olarak tanımlandı.

### Hukuki ihtilaf

Satış, belgelerin sahte olduğu düşünülünce durduruldu ve Macaristan, Yugoslavya ve Lübnan hükümetleri mülkiyet iddiasında bulundu. Macar yetkililer, hazinenin, József Sümegh adlı genç bir asker tarafından 1975-76 yıllarında orta Macaristan'daki Polgárdi kasabası yakınlarında bulunduğunu iddia etti. Sümegh'in cesedi 1980 yılında yakındaki bir mahzende bulundu. O sırada yapılan resmi soruşturma onun intihar ettiğini belirledi, ancak daha sonra polis onun öldürüldüğü sonucuna vardı. 2012 yılı itibarıyla ölümüne ilişkin cezai soruşturma halen devam etmektedir.

Yugoslavya'nın davası, hazinenin başlangıçta 30 Haziran 1960'ta Istria'daki (bugünkü Hırvatistan) Barbariga köyünde bulunduğu iddialarına dayanıyordu. Köy, Roma döneminde önemli bir şehir olan Pula şehrinin yaklaşık 20 kilometre kuzeyindedir. Yerel tanıklara göre, hazine yakınlardaki bir Yugoslav Halk Ordusu (JNA) yerleşkesinde bulunan eski siperlerde keşfedilmişti. 1980'lerde JNA, Vesna Girardi-Jurkić liderliğindeki yerel arkeologlara bölgeyi daha fazla kazma izni verdi. Ordu kazılarının doğrulanmamış görgü tanığı raporlarına göre, bilinen 14 eser çok daha büyük bir hazinenin yalnızca küçük bir parçasıydı, çünkü bölgede bulunan tüm eşyaları listelemek için askerler ve polisin bölgeye getirilmesi altı gün sürdü. Ancak, iddia edilen yer tamamen sivillere kapalı bir askeri bölge içinde olduğu için projenin çok az detayı kamuoyuna açıklandı. Yugoslav arkeologların çabaları, hazinenin kökenine dair kesin bir kanıt sağlamada başarısız oldu, ancak eserler üzerinde bulunan toprak kalıntısının bölgedeki toprak örnekleriyle eşleştiği kanıtlandı. Yugoslavya'nın dağılmasından sonra yeni bağımsızlığını kazanan Hırvatistan davaya devam etti ve toprak analizinin sonuçlarını New York mahkemesindeki resmi mülkiyet talebine dahil etti.

Hippolytus seti
Kasım 1993'te, New York Temyiz Mahkemesi iddiaları reddetti ve bunu "1987 Marquess of Northampton Anlaşması" ile (Northampton Markisi tarafından kurulan bir tröst) hazineleri Markinden almak için kanıt bulunmadığı sonucuna vardı. Gümüşler bir banka kasasına kilitlendi ve daha sonraki yasal işlemler takip edildi. Marki, avukatları Allen & Overy'e, gümüşün satın alınması sırasında verilen tavsiyelerle ilgili olarak tazminat davası açtı ve bu dava, bildirilen 15 milyon sterlin karşılığında 1999 yılında mahkemece sonuçlandı. 25 Haziran 1999'da, Lordlar Kamarası'ndaki sorulara verilen yazılı cevaplarda, İngiliz hükümeti davayla daha fazla ilgilenmediğini ve kovuşturma yapılmaması kararını onayladı.

Macar mülkiyeti iddiası, muhtemelen ana plakalardan biri olan "Av Plakası" üzerinde bir yazıtın görülmesi gerçeğiyle haklı çıktı. Macaristan'daki Balaton Gölü'nün Romalı adı olan "Pelso"; göl, iddia edilen keşif yerinin hemen batısındadır. Yine gölün yakınında, 1873'te varsayılan bir Roma tripodu keşfedilmiştir. (daha sonra restore edilmiş ve bunun üzerine bir dört ayaklı olduğu ortaya çıkmıştır.) Bilim adamlarına göre, bu nesne Seuso hazineleri eşyalarına benzer bir dekorasyona sahipti ve büyük olasılıkla aynı ellerin bir ürünüydü. Bu nesne Budapeşte'deki Macaristan Ulusal Müzesi'nde yer almaktadır.

### Sonraki gelişmeler

Eylül 2006'da, Londralı müzayedeci Bonhams, hazineyi özel anlaşma yoluyla veya gelecekteki bir açık artırma yoluyla satışın başlangıcı olarak görülen bir hareketle özel olarak sergileyeceğini duyurdu. Hazinede hâlâ hak iddia eden Macaristan Eğitim ve Kültür Bakanlığı sözcüsü, İngiliz makamlarına satılmaması gerektiğini bildirdi. 12 Ekim 2006'da, Lordlar Kamarası'nda, Kaimsthorn'lu Baron Renfrew, özellikle Macaristan'ın 2004'te Avrupa Birliği'ne kabulünden bu yana hazineye ilişkin olası revize talebiyle ilgili sorulara daha fazla yazılı yanıt verdi. Bonhams, 17 Ekim 2006'da kendi özel sergisiyle devam etti.

Macaristan Parlamento Binası'ndaki "Av plakası"
Mart 2007'de The Art Newspaper, daha önce bilinmeyen, ancak orijinal hazinenin bir parçası olan başka bir "187 gümüş yaldızlı kaşık, 37 gümüş yaldızlı bardak ve 5 gümüş kase"nin var olduğunun bilindiğini bildirdi. Macar arkeolog Zsolt Visy tarafından Şubat 2008'de sunulan araştırma, hazinenin kökeninin Macaristan'ın Balaton Gölü bölgesi olabileceği görüşünü güçlendirdi.

Channel 4 arkeoloji programı "Time Team", Aralık 2008'de hazineye özel bir yayın yaptı. Program, Macaristan'ın Polgárdi kasabası yakınlarında bulunan hazinelerin muhtemel kökenine ilişkin kanıtlarını sundu. Northampton Markisi programa planlanan katılımdan çekildi ve Kanal 4'e Londra'daki Bonhams'ın kasasında tutulan hazineyi filme alma izni verilmedi.

Macaristan'a dönüş
------------------

26 Mart 2014'te, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, Seuso Hazinesinin yarısının (yedi kalem) 15 milyon € karşılığında Macaristan'a iade edildiğini duyurdu. Yedi eser 29 Mart 2014 tarihinde Macaristan Parlamento Binası'nda geçici olarak teşhir edildi. 12 Temmuz 2017'de Macar Başbakanı, diğer yedi parçanın Macaristan'a geri getirildiğini ve hazinenin birlikte sergileneceğini duyurdu. Öğeler daha sonra Budapeşte Güzel Sanatlar Müzesi'ne taşındı.

Galeri
------

* Geometrik plakaGeometrik plaka
* Av plakasıAv plakası
* Av plakası (detay)Av plakası (detay)
* DionysusDionysus
* DionysusDionysus
* Hayvan maşrapasıHayvan maşrapası
* Parfüm kutusuParfüm kutusu
* Aşil plakasıAşil plakası
* Meleager plakasıMeleager plakası
* Meleager plakası (detay)Meleager plakası (detay)

Kaynakça
--------

1. ↑  Yanlış yazılan *Sevso* gazetecilikle yayıldı ve ünivertsitelerde bile bu ismin en yaygın yazılışı haline geldi. Ancak, Latin yazımın hiçbir varyantı başka bir ünsüzün önünde küçük harf ⟨v⟩ kullanmaz: tüm Latin yazım biçimlerinde küçük harfle, yalnızca ⟨u⟩ harfi başka bir ünsüzün önünde durabilir ve böyle bir harf her zaman Latince çift sesli /eu/ için Seuso durumunda /u/ sesini temsil eder. Bununla birlikte, sadece büyük harflerin kullanıldığı Latin alfabesi varyantında SEVSO'nun yazımı normal olacaktır.
2. ↑  "Time Team Specials – The Mystery of the Roman Treasure – Channel 4". channel4.com. 21 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
3. 1 2  "Orbán: Magyarország visszaszerezte a Seuso-kincset". hvg.hu. 26 Mart 2014. 26 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2014.
4. 1 2  "Hungary buys back 7 Roman-era silver trays, jugs". idahostatesman.com. 26 Mart 2014. Erişim tarihi: 26 Mart 2014. [*ölü/kırık bağlantı*]
5. ↑  "Sevso Treasure, "Hungary's family silverware," returned". Budapest Business Journal. 26 Mart 2014. 29 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2014.
6. ↑  "Baán: Hetek óta itthon van a Seuso-kincs, a TEK hozta haza". HVG. 12 Temmuz 2017. 15 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2017.
7. 1 2  Antiques Trade Gazette 29 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 30 Eylül 2006.
8. ↑  "Helyi divattal igazolják a Seuso-kincsek eredetét – Hírek – Múlt-kor történelmi magazin". mult-kor.hu. 14 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
9. ↑  "Bűnügy: Bors: újra nyomoz az NNI a Seuso-kincseket megtaláló Sümegh meggyilkolása ügyében – HVG.hu". hvg.hu. 4 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
10. 1 2 3 4 5  Peritz, Romina (28 Mart 2014). "Borba za neprocjenjivo Seusovo blago". *Jutarnji list* (Hırvatça). 9 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2016.
11. ↑  *Republic of Croatia, et al. v. Trustee of the Marquess of Northampton 1987 Settlement*, 203 A.D.2d 167, 610 N.Y.S.2d 263 (1994); *Republic of Croatia, et al. v. Trustee of the Marquess of Northampton 1987 Settlement*, 232 A.D.2d 616, 648 N.Y.S.2d 25 (1st Dep't 1996).)
12. ↑  *The Times*, 8 Mayıs 1999.
13. ↑  "Sevso Case: Decision not to Prosecute". 25 Haziran 1999. 12 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2018.
14. ↑  Gibbon, K.F.; American Council for Cultural Policy (2005). *Who Owns the Past?: Cultural Policy, Cultural Property, and the Law*. Rutgers University Press. s. 94. ISBN 9780813536873. 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
15. ↑  "The Curse of the Sevso Silver – The Atlantic". theatlantic.com. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
16. ↑  "Sevso Treasure Up For Sale" at culture.hu – Hungarian Ministry of Education and Culture.[*ölü/kırık bağlantı*][*ölü/kırık bağlantı*]
17. ↑  *Hansard* 24 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 12 Ekim 2006
18. ↑  Art Newspaper 5 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Times ve Guardian 6 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
19. ↑  "The silver missing from the Sevso hoard?". theartnewspaper.com. 10 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
20. ↑  "Archaeology of the Sevso Treasure | Current Archaeology". archaeology.co.uk. 4 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
21. ↑  "Time Team Specials – Episode Guide – Channel 4". channel4.com. 11 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2015.
22. ↑  "Orbán: Hazakerült a Seuso-kincsek további hét darabja". hvg.hu. 12 Temmuz 2017. 15 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2017.

Kaynakça
--------

* *Antiques Trade Gazette*, 30 Eylül 2006
* Ruth E. Leader-Newby — *Silver and Society in Late Antiquity: Functions and Meanings of Silver Plate in the Fourth to Seventh Centuries*
* Marlia Mundell Mango and Anna Bennett — "The Sevso Treasure" in *Journal of Roman Archaeology* Suppl. 12:1, 1994.

Okumalar
--------

* Leo V. Gagion, Harvey Kurzweil and Ludovic de Walden — "The Trial of the Sevso Treasure: What a Nation Will Do in the Name of Its Heritage" in Kate FitzGibbon, ed. — *Who Owns the Past? Cultural Policy, Cultural Property and the Law*. (Rutgers University Press, 2005) 0-8135-3687-1

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Seuso Treasure*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* "Seuso Araştırma Projesi Resmi Sitesi" 9 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* "Sevso Hazinesi hakkında" Merryman, J.H. (12 Mart 2008). Stanford Kamu Hukuku Çalışma Belgesi No. 1105584
* "Seuso-treasure Repatriated" 9 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (26 Mart 2014; Budapeşte Güzel Sanatlar Müzesi)
* "Utanç hala Sevso hazinesinin üzerinde duruyor" (29 Nisan 2014; *The Art Newspaper*)
* "The Curse of the Sevso Silver" 29 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Landesman, P. (Kasım 2001) theatlantic.com