Mevlevî törenlerinden birini gösteren insan bibloları, Mevlana Müzesi
Mevlevî töreni
**Mevlevîlik** (Osmanlı Türkçesi: مولويه - Mevlevîyye), 13. yüzyılda yaşamış Mevlana Celaleddin Rumi'nin tasavvufî düşünceleri üzerine, kendisinin ölümü ardından gelişen tarikattır.

Tarihi
------

Mevlânâ, bir tarikat kurmamış olsa da bunun temellerini atmış sayılır. Dostlarıyla birlikte sohbet toplantıları düzenler, bu toplantılarda dini konuşmalar yapılır, müzik dinlenir, sema yapılır ve zikredilirdi. Mevlânâ'nın fikirleri yayıldıkça toplantılarına katılmak isteyenlerin sayısı arttı. Bu kişilerin bazıları İran ve Arabistan gibi yabancı ülkelerden geliyorlardı. Mevlana, toplantılara düzen vermek için bazı kurallar koydu. Bu düzen, Mevlevilik tarikatı ritüellerinin kökenini oluşturacaktı. Mevlana, Şems öldükten sonra Mesnevi'yi yazdırmaya başlar. Oğlu Sultan Veled, talebesi Hüsamettin Çelebi ve ardından gelenler bunu geliştirip önce Anadolu'ya, daha sonra da diğer yörelere yaymışlardır. Mevlana'nın torunlarından biri de Kütahya'da Dönenler Camii'nde yatmaktadır.

Mevlana'nın oğlu Sultan Veled postnişin (şeyh) olduktan sonra bir tarikat merkezi (tekke) inşa edildi. Bu tekkede Kur'an ve Mesnevi okunuyordu. Böylece Mevlevîlik, sufî tarikatlardan birisi haline geldi. Mevlânâ'nın, yakınları ve dostlarının defnedilmiş olduğu Konya'daki Yeşil Kubbe, tarikatın manevi merkezi halini aldı. Bugün de pek çok müslüman bu müzeyi, içindeki türbeyi ve tekkeyi ziyaret etmektedir.

Mevleviliğin başlangıcında sema ayini, dervişlerin vecde gelmesiyle başlıyordu. Ulu Arif Çelebi zamanında semadan önce Kur'an ve gazeller okunmaya başladı. Sema ayini Mukabele denilen günümüzdeki şeklini 15. yüzyılda Pir Adil Çelebi zamanında aldı.

Ayrıca bakınız: Necmüddin Kübra, Bahaeddin Veled, Celâleddîn Rûmî, Şems-i Tebrizi, Sultan Veled ve Mesnevi

Ritüeller
---------

Mevleviliğin gelişmiş bir adap ve kural sistemi vardır. Misal, ortak tabaktan yemek yeniyorsa kaşığın bir tarafı ile yemek alınır, diğer tarafı ile yemek yenir. Kaşığın ağza değen kısmının yemeğe değmemesine özen gösterilir. Ayrıca âlemdeki tüm varlıkların Allah'ın birer parçası olduğu varsayılarak onlara değer verilir. Örneğin; kaşık öpülerek yemeğe başlanır, sırtlarına giydikleri yelekler öpülerek giyilir. Mevlevilikte de diğer tarikatlarda olduğu gibi yün giyilir, bu da maddi ve özellikle manevi fakirliğin bir dışa vurulmuş şeklidir.

Felsefe
-------

Mevlânâ’nın tasavvufu, sırf mistik ve idealist bir tasavvuf olmayıp mahdut varlıktan, ferdiyetten ve ferdi ihtiraslardan tamamıyla sıyrılmak ve halka, topluluğa yayılmak suretiyle tecelli eden ve sosyal hayatta sınırsız bir sevgi, insanî bir görüş ve mutlak bir birlik halinde, moral sahadaysa herkesin kendisini, bir kâmile uymak suretiyle ıslahı ve umumî olarak hayra, güzele ve iyiye doğru bir gidiş, insanî bir terbiye halinde tezahür eden ve böylece de realitede amelî karaktere sahip olan bir tasavvuftur.

Tasavvufta, Mevlana ve Mevleviliğin önemi büyüktür. Mevlevilik insan odaklı olup hoşgörüye, güzele ve ihlasa yöneliktir, pes etmek yoktur, pişman olmak ve affetmek vardır.

1915 Ermeni Tehciri sırasında Mevlevi Tarikatı üyeleri, barınak sağlayarak ve Teşkîlât-ı Mahsûsa'dan saklayarak Konya'daki Ermeni sivillerini (zimmilerini) kurtardılar.

Mevlevî tarikât silsilesi
-------------------------

### Mevlevîlik Altın Zinciri *(I. silsilesi)*

* Muhammed
* **Ali bin Ebu Talib**
* Hasan bin Ali
* Hüseyin bin Ali
* Zeynelâbidîn
* Muhammed el-Bakır
* Cafer es-Sadık
* Musa el-Kâzım
* Ali er-Rıza
* Maruf-u Kerhî
* Serî-i Sekatî
* **Cüneyd-i Bağdadî**
* Ebû Osman Mağribî
* Ebû Ali Rubarî
* Ebû Ali Kâtib
* Şeyh Ebû'l Kâsım Gurgânî
* Ebû'l Necip Abdul Kahar Sühreverdî
* Bitlisli Ammar-ı Yâsir
* Necmeddin Kübra
* Bahaeddin Veled
* Seyyid Burhân-ed-Dîn Muhakkık-ı Tirmizî
* **Şems-î Tebrizî**
* **Celâleddîn Rûmî**
* **Sultan Veled**

### Mevlevîlik Altın Zinciri *(II. silsilesi)*

* Muhammed
* **Ali bin Ebu Talib**
* **Hasan-ı Basri**
* Habib-i Acemî
* Davud-u Taî
* Maruf-u Kerhî
* Serî-i Sekatî
* **Cüneyd-i Bağdadî**
* **Ebu Bekr-i Şiblî**
* Muhammed Zeccac
* Ebû Bekir Nessac
* Ahmed Gazalî
* Ahmed Hatibî
* Şems-ül Eimme Serahsî
* Bahaeddin Veled
* Seyyid Burhân-ed-Dîn Muhakkık-ı Tirmizî
* **Şems-î Tebrizî**
* **Celâleddîn Rûmî**
* **Sultan Veled**

Galeri
------

* Pera'daki dervişleri gösteren, Jean-Baptiste Vanmour'a ait bir tablo.Pera'daki dervişleri gösteren, Jean-Baptiste Vanmour'a ait bir tablo.
* Konya Mevlana Müzesinden tasvir.Konya Mevlana Müzesinden tasvir.
* 
* 
* Şeb-i Arus Törenleri (01.12.2006).Şeb-i Arus Törenleri (01.12.2006).
* Mevlânâ Celâleddîn Rûmî'nin Mevlana Müzesi'nde bulunan türbesi.Mevlânâ Celâleddîn Rûmî'nin Mevlana Müzesi'nde bulunan türbesi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Mevlevîhâne
* Nakşibendi
* Mesnevi

Kaynakça
--------

1. ↑  Köse, Osman (Ağustos 2012). "Samsun Mevlevihanesi". *Belleten*, *276*. s. 607. 7 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2013.
2. ↑  Burçin Gerçek, ‘Celal Bey ve diğerleri’,Radikal,26 February 2006.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2019.
4. ↑  "MESNEVÎ". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 29 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2023.

| * g
* t
* d
İslâmiyet, Tarikat ve Sûfilik |
| --- |
| Kavramlar | 
* Abdal
* Bekâ
* Çile
* Derviş
* Evliya
* Fakir
* Fena
* Fenafillah
* Hakikat
* Hakikat kapısı
* İhsan
* Keramet
* Keşf
* Letâif
* Marifet Kapısı
* Marifetullah
* Nefis
* Nûr
* Râbıta
* Ruh
* Seyru Süluk
* Silsile
* Silsile-i saâdât
* Tarikat Kapısı
* Sufi metafiziği
* Vecd

 |  |
| Uygulamalar | 
* Adak
* Berat Kandili
* Cem
* Dua
* Edep
* Erbain
* Allah'ın isimleri
* Halvet
* İlâhî
* Kadir Gecesi
* Kurban
* Kıraât
* Mevlid Kandili
* Miraç
* Murakabe
* Namaz
* Oruç
* Regaip Kandili
* Salavat
* Sema *(Sufizm)*
* Semah
* Sohbet
* Zikir

 |
| Tasavvuf tarikât listesi | 
* Alevilik
* Bâbâî
* Bayramî
* Bektaşi
* Celâlî
* Celvetî
* Cerrahî
* Ekberî
* Galibî
* Halvetî
* Hatmiyye
* Haydarî
* Hurûfî
* Kadirî
* Kalenderî
* Melâmetî
* Mevlevilik
* Nakşbendî
	+ Hâlidî
		- Erenköy Cemaati
		- Gümüşhânevî
		- Hakkânî
		- Işıkî
		- İskenderpaşa Cemaati
		- İsmailağa Cemaati
		- Menzilî
		- Süleymancılar
* Ni'metullahî
* Nursî
	+ Aczmendi
* Rahmanî
* Rüfâ'î
* Rûşenî
* Safevî
* Sühreverdî
* Şâzelî
* Üveysî
* Vefâî
* Yesevî
* Zahidî

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb13162668r (data)
* GND: 4387226-8
* LCCN: sh85084471
* MusicBrainz: 92a8146b-fe8c-492e-bbc2-602f65f68d11
* NLI: 987007529308405171
* SUDOC: 027224864
* TDVİA: mevleviyye

 |