recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Leonid (Nasibulla) Abibulaeviç Velilayev** (Rusça: Леонид (Насибулла) Абибулаевич Велиляев, Kırım Tatarcası: Nasibulla Abibulla oğlu Velilâyev/Насибулла Абибулла огълу Велиляев; 15 Mayıs 1916 - 27 Aralık 1997), İkinci Dünya Savaşı'ndaki cesareti için 1. sınıf Şeref Nişanı ile ödüllendirilen Kızıl Ordu'da görevli bir Kırım Tatar’ı askeriydi.

Erken dönemi
------------

Velilayev, 1916 yılında Akmonai'nin kırsal bir köyünde Kırım Tatarı bir köylü ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Yedi sınıflık okulu 1928'de bitirdikten sonra bir fabrikada çıraklık yaptı ve daha sonra 1937'de Kızıl Ordu'ya girene kadar Kerç'teki bir metalürji fabrikasında çalıştı; kısa süre sonra Sovyet-Fin savaşında savaşmak üzere görevlendirildi.

II. Dünya Savaşı
----------------

Velilayev, İkinci Dünya Savaşı sırasında 140. Muhafız Piyade Alayına atanmıştır. İlk Şeref Nişanı'nı 1944 yılında Ukrayna'nın Olshanka köyünde müfreze komutan yardımcısı olarak düşman savunma mevzilerine düzenlediği ve 13 düşman askerinin ve üç ateş mevziinin ölümüyle sonuçlanan saldırıyı yönetirken yaralanması nedeniyle almıştır. Daha sonra Vistula nehrinin batı yakasında 20 düşman askerini ortadan kaldıran başarılı bir saldırıya liderlik ettiği için Cesaret Madalyası ile ödüllendirildi.

8 Şubat 1945'te Varşova taarruzunda bir düşman siperine saldırdıktan sonra bir Alman generalini bizzat esir aldığı için 2. sınıf Şeref Nişanı ile ödüllendirildi. Velilayev, 1 Mayıs 1945'te Berlin Savaşı'ndaki ağır sokak çatışmaları sırasında müfrezesinin komutasını aldı ve dört makineli tüfek noktasını imha ettikleri ve 18 düşman askerini öldürdükleri bir ilerlemeye liderlik etti. Bunu yaptığı için 15 Mayıs 1946'da Kremlin'de 1. sınıf Zafer Nişanı ile ödüllendirildi. Ocak 1948'de ordudan terhis edildi.

Daha sonraki yaşamı
-------------------

Slavca Leonid adını alan Velilayev, Sürgün'de Orta Asya'ya sürülmeyen çok az sayıdaki Kırım Tatarından biriydi. Hayatının geri kalanını Ukrayna anakarasında, önce Donetsk'te ve daha sonra bir madende çalıştığı Antratsyt'te geçirdi. 27 Aralık 1997 tarihinde öldü.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Как воевали крымские татары". *Милли Фирка* (Rusça). 9 Mayıs 2014. 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2018.
2. 1 2  "Полные кавалеры ордена Славы – крымские татары Сеит-Неби Абдураманов и Насибулла Велиляев". *www.c-inform.info*. 24 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2018.
3. 1 2  "Велиляев Леонид Абибулаевич : Министерство обороны Российской Федерации". *encyclopedia.mil.ru*. 16 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2018.
4. 1 2  "Велиляев Леонид Абибулаевич". *www.warheroes.ru*. 18 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2018.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
5. ↑  *Охрана труда и социальное страхование* (Rusça). Профиздат. 1973. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
**Yusuf bin Ömer bin Şuayb** (Arapça: يوسف بن عمر بن شعيب) y. 910–915 yılları arasında hüküm süren beşinci Girit Emiri'dir .

Girit Emirliği'nin kendi tarihi ve hükümdarları hakkında hayatta kalan kayıtlar çok parçalıdır. Geçici olarak üçüncü emir Ebu Abdullah Ömer'in oğlu ve Girit fatihi ve emirliğin kurucusu Ebu Hafs Ömer'in torunu olarak tanımlanır. y. 910 ila y. 915 yılları arasında hüküm sürdüğüne ve amcası Muhammed'in halefi olduğuna inanılır.

909/10'da, Midilli Theoktiste'nin hagiografisinin isimsiz yazarı, yerel Arapların Suriye'den hareket eden Abbâsî filolarıyla ortak hareket edip etmeyeceğini araştırmak için Girit'e bir elçi olarak gönderilmiştir. 911'de Bizanslılar, adayı yeniden ele geçirmek için 100'den fazla gemi ve 43.000 adamla büyük çaplı bir sefer başlattı, ancak püskürtüldüler. Bizans filosu, dönüş yolculuğunda Suriye filosu tarafından Sakız Adası açıklarında bir pusuda yok edilmiştir. Yusuf muhtemelen, Patrik Nikolaos Mistikos'un 913/14'te yazdığı bir mektupta hitap edilen isimsiz Girit Emiri'dir.

Yerine oğlu Ali geçmiştir.

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2  Miles 1964, ss. 11–14.
2. 1 2  Canard 1971, s. 1085.
3. 1 2 3  PmbZ, Yūsuf b. ‘Umar II. (#28473).
4. 1 2  Canard 1971, s. 1084.
5. ↑  Treadgold 1997, ss. 469–470.

Genel
* Canard, M. (1971). "Iḳrīṭis̲h̲". Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch.; Schacht, J. (Ed.). *The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume III: H–Iram* (İngilizce). Leiden: E. J. Brill. ss. 1082–1086. OCLC 495469525.
* Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). *Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt* (Almanca). Berlin ve Boston: De Gruyter.
* Miles, George C. (1964). "Byzantium and the Arabs: Relations in Crete and the Aegean Area". *Dumbarton Oaks Papers* (İngilizce). **18**: 1-32. doi:10.2307/1291204. JSTOR 1291204.
* Treadgold, Warren (1997). *A History of the Byzantine State and Society* (İngilizce). Stanford, Kaliforniya: Stanford University Press. ISBN 0-8047-2630-2.
**Yusuf Ziyaeddin Efendi** (1830, Podgorica - 1901, İşkodra), Arnavut asıllı Osmanlı siyasetçi.

Hayatı
------

Günümüzde Karadağ'da Podgorica'da, dağlık Trieshi bölgesinden bir aileden 1830 civarında doğmuştur. Atalarından birinin Buna Nehri kıyısına yerleştiği söylenir. Daha sonra aile, Podgorica'ya göç etti ve burada 1879'da şehrin Karadağ egemenliğine girmesine kadar kaldılar. Meclis-i Mebûsan 1. ve 2. dönem İşkodra Vilayeti mebusu seçilmiştir. Yusuf Ziyaeddin Efendi meclisin en aktif katılımcılardan biriydi. Meclis tartışmalarında, herhangi bir Osmanlı-Arnavut toprağının Karadağ'a bırakılmasına karşı çıkan "Karadağ sorunu" üzerine konuşmalar yapmıştır. Meclis dışında da Osmanlı topraklarının Karadağ'a devredilmesine karşı çıkan aktivistlerden biriydi. Podgorica bölgesinin Şubat 1879'da Karadağ'a dahil edilmesinden iki ya da üç yıl sonra Müslüman çocukların Karadağ okullarında okutulmasına karşı çıktığı için İşkodra'ya gitti. Osmanlı makamları, ona mirasların yönetimini vererek İşkodra'ya yerleşmesine yardımcı oldu. 1901 yılında İşdokra'da öldü, aynı yere defnedildilmiştir. Dört oğlu ve bir kızı vardı. Oğullarından en az ikisi dini görevlerde bulunmuşlardır.

Notlar
------

1. ↑  Yusuf Ziyaeddin Efendi çeşitli kaynaklarda farklı isimlerle anılmıştır: Yusuf Efendi [Efendiu], Podgoriçeli Yusuf Ziyaeddin Efendi, Yusuf Efendi, Yusuf Oruçi, Yusuf Uruçi, Yusuf Ziyaeddin Podgoroci, Yusuf Efendi Podgorica veya Myderiz Yusuf Podgorica.

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2  Bilmez & Clayer 2016, s. 177.
2. ↑  Bilmez & Clayer 2016, s. 178.

Genel
* Bilmez, Bülent; Clayer, Nathalie (2016). "A PROSOPOGRAPHIC STUDY ON SOME 'ALBANIAN' DEPUTIES". Herzog, Christoph; Sharif, Malek (Ed.). *The First Ottoman Experiment in Democracy* (PDF) (İngilizce). Würzburg: Orient-Institut Istanbul (Max Weber Stiftung). ISBN 978-3-95650-191-3. ISSN 1863-9461. 10 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Aralık 2021.
Matematikte eğer bir serinin terimlerinin mutlak değerlerinin toplamı yakınsak ise bu seri **mutlak yakınsak** olur. Daha iyi anlatmak gerekirse, gerçek veya karmaşık bir seri olan {\displaystyle \textstyle \sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}} serisinin terimlerinin mutlak değerlerinden oluşan {\displaystyle \textstyle \sum \_{n=0}^{\infty }\left|a\_{n}\right|} serisi yakınsak ise (diğer bir deyişle herhangi bir {\displaystyle \textstyle L} gerçel sayısı için{\displaystyle \textstyle \sum \_{n=0}^{\infty }\left|a\_{n}\right|=L} sağlanıyorsa.) bu seri **mutlak yakınsaktır**. Benzer şekilde eğer bir fonksiyonun has olmayan integrali,{\displaystyle \textstyle \int \_{0}^{\infty }f(x)\,dx}, yine bu fonksiyonun mutlak değerinin integrali olan (herhangi bir {\displaystyle \textstyle L} gerçel sayısı için){\displaystyle \textstyle \int \_{0}^{\infty }|f(x)|dx=L} sağlanır ise bu integral **mutlak yakınsaktır**.

Mutlak yakınsaklık, serileri anlamak için önemlidir çünkü her yakınsak seride bulunmayan sonlu toplamların özelliklerini sağlar. Mutlak yakınsak serilerin terimlerinin yerleri değişse bile toplamın değeri değişmez. Mutlak yakınsak olmayan yakınsak serilere ise **koşullu yakınsak seriler** denir. Koşullu yakınsak serilerde ise terimlerin yerleriyle birlikte toplamın değeri de değişir. Örneğin alterne harmonik seri {\textstyle {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {(-1)^{n+1}}{n}}=1-{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{3}}-{\frac {1}{4}}+{\frac {1}{5}}-\cdots }} serisi {\displaystyle \ln 2} 'ye yakınsar lakin terimlerin yerleri değiştirildiğinde {\textstyle 1+{\frac {1}{3}}-{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{5}}+{\frac {1}{7}}-{\frac {1}{4}}+\cdots } (ilk iki pozitif terim hemen ardından bir negatif terim) bu sefer toplam {\textstyle {\frac {3}{2}}\ln 2}'ye yakınsar.

Arka plan
---------

Sonlu toplamlarda terimlerin toplanma sırası önemli değildir. 1 + 2 + 3, 3 + 2 + 1 ile aynıdır. Bununla birlikte sonsuz sayıda sayı eklerken bu varsayım bazı bariz paradokslara yol açabilir. Örneğin:

{\displaystyle S=1-1+1-1+1-1...}

S kaçtır? S'yi bulmanın bir yolu öncelikle birinci ve ikinci olmak üzere ikişer ikişer gruplamaktır.

{\displaystyle S\_{1}=(1-1)+(1-1)+(1-1)....=0+0+0...=0}

Ancak S'yi bulmanın bir diğer yolu ise bu sefer iki ve üçüncüden başlayarak gruplamaktır.

{\displaystyle S\_{2}=1+(-1+1)+(-1+1)+(-1+1)....=1+0+0+0...=1}

Bu işlemler bariz bir paradoksa yol açıyor: {\displaystyle S} 0'a mı yoksa 1'e mi eşit?

Bu sorunun cevabı ise S mutlak yakınsak olmadığından dolayı terimlerinin yerlerini değiştirmek toplamın da değerini değiştirecektir. Toplamın değeri değişeceğinden {\displaystyle S\_{1}}ve {\displaystyle S\_{2}} birbirlerine eşit değildir. Ayrıca {\displaystyle 1-1+1-1+...} yakınsak bir seri değildir ve en baştan S'nin bir değeri yoktur. Mutlak yakınsak bir seride bu problem ortadan kalkar, terimlerin yerlerini değiştirmek toplamın değerini değiştirmez.
**Mutluluk Kaygıları** (Azerice: Xoşbəxtlik Qayğıları), 1976 yapımı bir Azeri filmi.

İçerik
------

Sinema insan saadetinin, aile mutluluğunun sadece maddi nimetlerin elde edilmesi ile ölçülmemesindən bahsediyor. Rüxsare (Şefiqe Memmedova) ile oğlu İbrahim'in (Firuz Babayev) kaygısı büyüktür. Onları, evde büyüyen beş kızın - Gülxar (Şükufe Yusifova), Halide (Halide Quliyeva), Sekine (Dilara Hüseynova), Zöhre (Cemile Ağayeva) ve Sevinç'in (Rena Cəfərova) çok düşündürüyor. Rüxsarə'nin arzusu kızların her birine çeyiz vermek, nasıl derler, "anne-baba" kuralı ile er evine doğru yola düşürmektir. İbrahim aile saadetinin çeyizle, pırıl parlayan altınla ölçülmediğini iyi bilir. Fakat annesinin hatırına kızlara çeyiz parası kazanmaya çalışıyor. Bacılar da anlamaktadır ki, mutluluğun temeli hiç de çeyizle konmaz. Sevdiğin kişiyle el ele verirsen, hayatın tüm zorluklarından alnı açık çıkabilirsin.

Festivaller ve ödüller
----------------------

1. 1977 yılında Riqa'da X Ümumittifaq Kino festivali

* "Günlük geçmişin kalıntılarına karşı mücadele ve yeni manevi normların onayı konusunun işlenmesine göre" yönetmen Hasan Seyidbəyliy'e jüri Özel Diploması verilmiştir.
**Koşullu olasılık** kavramı, bir olayın gerçekleşme olasılığının hesaplanmasında ek bilginin kullanılmasına olanak tanır. Örneğin bir kişinin iki çocuğu olduğunu düşünürsek, her ikisinin de kız olma olasılığı 1/4 olur. Ancak birinin kız olduğunu önceden bilirsek, bu olasılık 1/3 olarak değişir. Ama herhangi biri değil de birincisi (yaşça büyük olan) kız olduğu biliniyorsa olasılık 1/2 olur. Yani bu iki durumda, her iki çocuğun da kız olma olasılığı, birinin kız olması **koşullu** olarak hesaplanır .

Tanım
-----

Olasılık kuramında, *A* olayının, bir diğer *B* olayına koşullu olasılığı (veya *B* biliniyorken *A'*nın olasılığı), *P*(*A* | *B*) olarak tanımlanır;

{\displaystyle P(A\mid B)\ =\ {\frac {P(A\cap B)}{P(B)}}}
Aynı kavramı ifade etmek için PB(A) hali de kullanılabilir. Bu tanımda {\displaystyle P(A\cap B)} veya P(A,B), *A* ile *B* olaylarının ortak olasılıklarını, yani her ikisinin de gerçekleşme olasılığını ifade eder.

Bağımsız olaylar
----------------

*A* ve *B* olayları birbirlerinden bağımsız olduklarında, birinin gerçekleştiğini bilmek doğal olarak diğerinın olasılık hesabına etki etmez. Bu durumda ortak olasılıkları basit bir çarpım halini alır:

{\displaystyle P(A\cap B)\ =\ P(A)P(B)}
dolayısıyla:

{\displaystyle P(A\mid B)\ =\ P(A)}
ve

{\displaystyle P(B\mid A)\ =\ P(B)}

Birbirini dışlayan olaylar
--------------------------

Bu durumda, her iki olayın birlikte gerçekleşme olasılığı sıfırlanır. Yani

{\displaystyle P(A)\ \neq \ 0\wedge P(B)\ \neq \ 0\Rightarrow P(A\cap B)\ =\ 0}
Dolayısıyla:

{\displaystyle P(A\mid B)=0}
ve

{\displaystyle P(B\mid A)=0}

Ayrıca bakınız
--------------

* Olasılık kuramı
* Bayes teoremi
* Ortak olasılık
**LGV Est européenne** ya da kısaca **LGV Est**, Fransa'da Paris ve Strazburg şehirlerini birbirine bağlayan yüksek hızlı demiryolu TGV hattıdır. Bu hat, başta Paris ve Strazburg olmak üzere Doğu Fransa'nın önemli şehirleri, Lüksemburg, Almanya'nın bazı şehirleri (Frankfurt, Freiburg im Breisgau, Mannheim, Saarbrücken, Stuttgart) arasında hızlı ulaşım sağlar. Fransa'nın doğu şehirleri TGV ile güneydoğuya, güneybatıya, batıya ve kuzeybatıya bu hatla bağlanır. Hat, Paris'in doğusunda çatallanarak diğer LGV hatları aracığıyla Amsterdam'a, Brüksel'e, Londra'ya, Liège'e, Marsilya'a, Bordeaux'ya, Montpellier'e ve Rennes'e dek uzanır.

LGV Est hattı, Fransa'nın Alsace, Lorraine, Île-de-France ve Champagne-Ardenne illerinden geçer. 406 kilometre uzunluğundaki bu yeni hattın ilk 300 kilometresi 10 Haziran 2007 tarihinde, kalan kısımları da 2016'da hizmete girerek Strazburg'a ulaşmıştır. 350 kilometre/saatlik hızlara uygun olarak üretilmiş bu sistemde, en fazla 320 kilometrelik hızda seferler uygulanmaktadır.
{{#invokeLebanese Civil War|main}}


| * g
* t
* d
1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı |
| --- |
| 
* Kılburun
* Özi (deniz)
* Hotin
* Özi (kuşatma)
* Yılan Adası
* Fokşani
* Boze
* İzmail (I)
* Bender
* Kerç
* Tendra
* İzmail (II)
* Anapa
* Maçin
* Celigra

 |

**Özi Deniz Muharebesi**, 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda evre.

Cezayirli Gazi Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Tuğamiral Mordvinov komutasındaki Rus donanması arasında 14-15 Ekim 1787 tarihlerinde Özi önlerinde meydana gelen muharebede taraflar birbirlerine üstünlük sağlayamadılar.

Muharebe
--------

Osmanlı donanması başarısız Kılburun çıkarmasından (12 Ekim) sonra Özi nehri ağzında kalmaya devam etti. Buna mukabil, Tuğamiral Mordvinov komutasındaki 14 parçalık (5 kalyon, 5 kadırga, 2 batarya gemisi ve 2 gambot) Rus donanması 31 parçalık Osmanlı donanması'nı (3 kalyon, 5 firkete, 7 şebek, 4 kundak gemisi ve 12 gambot karadaki Rus topçusu ile Rus donanmasının ateşi arasında bırakmak amacıyla harekete geçti. Bununla birlikte, Osmanlı donanmasının Özi limanının koruması altında olduğunu gördü ve planının başarıya ulaşamayacağını anladı. Bunun üzerine, 14 Ekim'in ilk saatlerinde Osmanlı donanmasının en güneydeki gemilerinin üzerine 5 gemilik bir filo göndererek Osmanlı donanmasını limandan uzaklaştırmaya çalıştı. Rus filosu bu harekâtında başarılı olamadığı gibi, desteksiz kalan Verevkin komutasındaki bir yüzer batarya 7 Türk gemisinin takibine uğradı ve teslim olmak zorunda kaldı.

Özi önlerinde ise 15 Ekim günü saat 16.00 sularında Osmanlı gambotlarının Rus donanmasına ateş açmasıyla daha büyük çaplı bir çarpışma başladı. Yaklaşık iki saat süren çarpışmada taraflar gemi kaybetmedi.

Osmanlı donanması kış mevsiminin yaklaşmasını gözönünde bulundurarak 17 Ekim 1787 tarihinde Özi önlerinden ayrılarak İstanbul'a döndü (kış koşullarını dikkate almayan Rus donanmasının Sivastopol'daki 10 kalyonluk filosu ise Eylül ortasında Varna'ya yapmak istediği çıkarma öncesinde büyük bir fırtınaya yakalanarak felakete uğradı). Dolayısıyla, Özi Deniz Muharebesi iki donanmanın 1787 sefer mevsimindeki son angajmanı oldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  "1787-1792 Osmanlı-Rus Harplerinde Kılburun, Özi ve Hocabey Muharebeleri", Cengiz Fedakâr, Karadeniz Araştırmaları, Yaz 2015, sy.46, s.126-127
2. ↑  "Naval wars in the Levant, 1559-1853", R.C. Anderson, Princeton University Press (1952), s.320-321
**Sahip Şemseddin Mehmed Cüveyni**, İlhanlı hükümdarı Abaka Han zamanında yaşamış zamanının ünlü vezirlerinden birisidir. Bazı kaynaklara göre başvezirdir. Ayrıca İlhanlı Devleti'nin kurucusu Hülagû Han zamanında da maliye bakanlığı yapmıştır. Zamanının yazarlarından olan ve kendisi gibi vezirlik yapmış Alaaddin Ata Melik Cüveynî'nin kardeşidir.

Abaka Han, bazı kaynaklara göre Anadolu'da huzuru bozan Pervâne Muineddin Süleyman'ın öldürülmesiyle yeni bir düzen ortamı sağlamak üzere ünlü vezir Şemseddin Cüveyni'yi Selçuklu ülkesine gönderdi. Cüveyni, Anadolu'da ilk olarak bozulan siyasi istikrarı düzenledi ve geldiğinde hala devam etmekte olan olan isyanları bastırdı. İktisadi alanda yenilikler yapmaya çalıştı. Önce halka yük olan birçok vergiyi kaldırdı. Halktan gelişigüzel para ve mal istenmesini yasakladı. Ardından Şemseddin Tuğraf tarafından alınan ve bir türlü ödenemeyen ikrazla, Selçuklular'ın ödeyemediği yıllık haraçların borcunu silerek yerine İlhanlı hükümdarları divanına Erzincan yöresi ve başka yerlerin gelirlerini incu vergisi (özel gelir) olarak tahsis etti. Bu şekilde İlhanlılar, Anadolu'da özel mülkler edinip gelirlerini doğrudan kendilerine aktarmışlardır. Sahip Cüveyni'nin getirdiği bir başka değişiklik tıpkı incu gibi İlhanlı ülkesinin başka bölgelerinde uygulanıp da Anadolu'da bulunmayan tamga vergisidir.

Sahip Şemseddin'in Anadolu'da kurmuş olduğu iktisadi düzen 1278'den Selçuklu veziri Fahreddin Ali'nin yerine İran'dan Fahreddin Kazvin'nin gönderildiği 1288 yılına kadar sürdü.

Ayrıca bakınız
--------------

* Alâeddin Atâ Melik Cüveynî

Dış bağlantılar
---------------

* makaleler1 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Türkçe)

Bibliyografya
-------------

* V.Barthold, "Ilhanlılar Devrinde Mali Vaziyet", Türk Hukuk ve Iktisat Tarihi lvhl.:muası, 1(1931), s.ıSO vd.
* Alaaddin Ata Melik Cüveynî, *Tarih-i Cihan Güşa*, Çeviren, Mürsel Öztürk, Ankara 1999
* Selçuklu-İlhanlı İktisadi, Ticari İlişkileri ve Sonuçları - Doç. Dr. İlhan ERDEM
1902 yılında Theodor Wiegand tarafından çizilmiş Almanca Misya haritası
**Konstantin Köprüsü**, günümüzde Türkiye'de yer alan Misya'daki bir geç antik dönem köprüsüydü.

Milattan sonra 258 yılından bir süre sonra inşa edilen yapı, Lopadium'daki (bugünkü Uluabat) Rhyndacus nehri (Mustafakemalpaşa Çayı) üzerinde yer alıyordu. Bizans döneminde, İmparatoriçe Helena tarafından imparator I. Konstantin'e (MS 324–337) adanan bir şapel tarafından taçlandırılmıştır. Köprünün günümüze çok az kalıntısı kaldı: 20. yüzyılın başında, İngiliz arkeolog Frederick William Hasluck, köprünün hiçbir kemerinin bütün halde olmadığını ve nehrin kuzey kıyısında geriye sadece birkaç harap iskelenin kaldığını bildirmiştir.

Misya'da Konstantin Köprüsü dışında, adlarını altlarından akan nehirlerden alan Makestos (Sultançayır) Köprüsü, Aesepus (Güvercin) Köprüsü ve Biga Çayı üzerindeki Akköprü olarak bilinen diğer Roma köprüleri oldukça iyi korunarak günümüze ulaşmıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Roma köprülerinin listesi
* Roma mimarisi

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Hasluck & 1905–1906

Kaynaklar
---------

* Hasluck, Frederick William (1905–1906), *A Roman Bridge on the Aesepus*, **12**, ss. 184-189  Bilinmeyen parametre `|periyodik=` görmezden gelindi (yardım)
**MSAN** (Multi Service Access Node) çoklu servis erişim noktası anlamına gelmektedir. Msan cihazları, yüksek hız ve ses, bilgi, video, multi-media servisleri gibi yüksek kalitede servis imkanları sağlar. Bu cihazlar dslam ve msan ünitelerini içermektedir. Msan ünitesine takılan kartlar(xDSL kartları), pstn çevir sesini üretmektedir. Dslam ünitesinde ise xdsl kartlar bulunmaktadır. Msan cihazları hem ATM ve İP/MPLS şebekeye hem de santrallere fiber ile bağlanarak internet erişim ve telefon hizmetlerini vermektedir. Msan cihazlarının outdoor kabinleri, şebeke kısmına fiber, aboneye ise bakır ya da fiber kablo ile bağlantı yapmaktadır. Bu cihazlar sayesinde prensibal kablo(telefon santralinden gelen pstn hattı) ile çevir sesinin saha dolabına iletilmesi ortadan kalkmaktadır. Msan cihazları sadece mevcut bakır şebekenin lokal güzergahını kullanmakta ve saha dolabı vazifesini de gördükleri için kuruldukları yerdeki saha dolabı kaldırılmaktadır. [*kaynak belirtilmeli*]
**İdmanyurdu**, Trabzon şehrinde kurulan ilk futbol kulübüdür. İstanbul'da kurulan futbol kulüpleri ile mücadele edebilmek için 1913 yılında eş zamanlı olarak kurulmuştur.

Tarihçe
-------

Trabzon’da 1913 yılında İstanbul kulüpleri ile eş zamanlı olarak olarak kurulan ilk futbol kulübüdür. İdmanyurdu, Trabzon'da 1900'lü yılların başında başlayan futbol çalışmalarını desteklemek amacıyla dönemin Trabzon lise müdürü İsmail Sarıbaşoğlu ve Trabzon'un ileri gelenleri tarafından kurulmuştur.

İdmanyurdu, kırmızı beyaz renklerle kurulmuş ve 1921 yılına kadar bu kırmızı beyaz renkleri kullanmıştır. 1921 yılında kulübün tekrar faaliyetlerine başlamasıyla birlikte renkleri bordo mavi olarak değiştirilmiştir.

Feshediliş
----------

Osmanlı İmparatorluğu'nun içine düştüğü sıkıntılar ve 1914 yılında seferberlik ilan edilmesi sebebiyle İdmanyurdu kulübünün tüm sporcuları cepheye gitmiş ve ölmüştür. Kulüp resmi olarak fes edilmemiş ancak 1914 yılında tüm spor faaliyetleri durdurulmuştur. İdmanyurdu, 1921 yılına kadar tüm spor faaliyetlerine ara vermiş olmakla birlikte resmi olarak kulüp varlığı devam etmiş ve 1921 yılında İdmanocağı spor kulübünün kurulması ile birlikte kardeş kulüp olarak tekrar çalışmalarına başlamıştır.

1921 yılında İdmanocağın'dan aldığı destek ve futbolcularla çalışmalarını devam ettirmiştir. 20 Temmuz 1966'da Trabzonspor'un kurucu kulüpleri arasında yer almış ve futbolcularıyla birlikte kulübe ait tüm mal varlığını Trabzonspor'a bırakmıştır.

Günümüz
-------

İdmanyurdu, Trabzonspor'un kurulmasıyla birlikte aktif futbol çalışmalarını sonlandırmıştır. Kulüp, resmi olarak kapatılmamış ve hala kâğıt üstünde yaşatılmaya devam etmektedir. İdmanyurdu, 1966 yılından itibaren hiçbir futbol liginde bulunmamış ve resmi müsabaka yapmamıştır. 1987 yılına kadar amatör takımlarla çeşitli hazırlık maçları yapmış ve 25 Mart 1987'de Yakupluspor ile oynadığı son hazırlık maçı ile birlikte amatör düzeyde dahil olmak üzere tüm çalışmalarını sonlandırmıştır.

İdmanyurdu, günümüzde kâğıt üstünde yaşamaya devam etmektedir. Kulüp, Türkiye Futbol Fedrasyonuna bağlı olmadan varlığını sürdürmektedir. Kulübün tüm hakları Trabzonspor'a ait olup bölge halkı tarafından tekrar faaliyete geçmesi beklenmektedir.

Dış bağlantılar
---------------

* Trabzonspor Resmi Web Sitesi25 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ün kulübü ziyareti

Ayrıca bakınız
--------------

* Trabzon Futbol Ligi
Kırmızı ödül logosu
**Kırmızı Ödülleri**, Hürriyet gazetesi yayın grubundan olan *Kırmızı* dergisi tarafından düzenlenen ve reklam alanında yılda bir kez tekrarlanan bir ödüldür.

Kırmızı Ödülleri'nin amacı, basın reklamlarında yaratıcılığın artırılmasını özendirmek, reklam ajanslarının, çalışanlarının ve reklam verenlerin başarılarını belgeleyip, ödüllendirmektir. Ödül töreninin ardından, yılda bir kez yayımlanan *Kırmızı Kitap'*ın içeriğini Kırmızı'ya katılan reklamlar oluşturmakta, bir anlamda Türk reklamcılığının almanağı tutulmaktadır. Kitap sınırlı sayıda basılmakta ve dağıtılmaktadır.

Kırmızı ödülleri, 2005 yılından beri düzenleniyor. Ayrıca her yıl, *Kırmızı Basında En İyiler Reklam Ödülleri'*nde ödül kazanan işler, Türkiye'nin değişik yerlerindeki üniversitelerde Güzel Sanatlar ve İletişim Fakültesi öğrencilerine tanıtılmak amacıyla sergiler açılmaktadır.

Kırmızı ödül grubu tarafından, basın reklamcılığı konusunda mesleki eğitimler vermek amacıyla Reklamcılık Vakfı ile işbirliği içinde gerçekleştirilen Kırmızı Kalem Eğitimleri, ustalar ve öğrencileri bir araya getirmekte, katılımcılara, "işinin en iyileri" ile çalışma fırsatı sunulmaktadır.

Her yıl, Kırmızı Ödülleri'nde dereceye giren reklamların yaratıcı ekipleriyle yurtdışına dört günlük gezi düzenlenmekte, gidilen şehirlerin önde gelen müzelerini ve sanat galerilerini gezip yaratıcılığın beslenmesi amaçlanmakta, dünyanın en önemli reklam yaratıcılığı yarışmalarının başkanları ile atölye çalışmaları düzenlenmektedir.

### Kırmızı Ödülleri

* Basında En İyi Sayfa Kullanımı
* Basında En İyi Proje Uygulaması
* Basında En İyi Yan Yayın Kullanımı
* Basında En İyi Gündem Bağlantılı Reklam
* Basında En İyi Özel Hedef Kitle Uygulaması
* Basında En İyi Gazete Reklam Kampanyası
* Basında En İyi Dergi Reklam Kampanyası
* Basında En İyi Bölgesel Reklam
* Basında En İyi Insert Uygulaması
* Basında En İyi Profesyonel (Business-To-Business) Ürün / Hizmet Reklamı
* Basında En İyiler Diğer Kategorisi
* Basında En İyi Reklam Fotoğrafı
* Basında En İyi Banka & Bankacılık Hizmeti Reklamı
* Basında En İyi Sigorta & Diğer Finans Hizmetleri Reklamı
* Basında En İyi Gıda Reklamı
* Basında En İyi İçecek Reklamı
* Basında En İyi Perakende Reklamı
* Basında En İyi Bilgi Teknolojisi Reklamı
* Basında En İyi İletişim Ürünü Ve Hizmetleri Reklamı
* Basında En İyi Mobilya & Dekorasyon Reklamı
* Basında En İyi Konut & Emlak Reklamı
* Basında En İyi Otomobil Reklamı
* Basında En İyi Diğer Otomotiv, Yan Sanayi & Aksesuar Reklamı
* Basında En İyi Kozmetik, Kişisel Bakım & Güzellik Ürünü Reklamı
* Basında En İyi Dayanıklı Tüketim Ürünü Reklamı
* Basında En İyi Moda, Tekstil & Kişisel Aksesuar Reklamı
* Basında En İyi İnsan Kaynakları Reklamı
* Basında En İyi Turizm & Seyahat Reklamı
* Basında En İyi Kültür, Sanat & Eğlence Reklamı
* Basında En İyi Sosyal İçerikli Reklam
* Basında En İyi Eğitim Reklamı
* Jüri Özel Ödülü
* Hürriyet Özel Ödülü
* Kırmızı Kalem Eğitimleri Ödülü
* Kıpkırmızı

### Dış bağlantılar

* Kırmızı Ödülleri web sitesi 2 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Şansölye**, bir akademik yönetim türüdür. Şansölye kolej veya üniversitenin lideridir, genellikle üniversitenin yöneticisi veya tören başkanı veya bir üniversite sistemi içindeki bir yerleşke yöneticisidir. Birçok ülkelerde eşdeğeri rektör yöneticisidir.

Pek çok İngiliz Milletler Topluluğu ve eski İngiliz Milletler Topluluğu ülkesinde, şansölye genellikle törenin yerleşik olmayan bir başkanıdır. Bu tür kurumlarda, bir üniversitenin genel müdürü başkan yardımcısı gibi ek bir unvan taşıyabilir (örneğin, "başkan ve başkan yardımcısı"). görev genellikle, şansölye yanlısı olarak bilinen bir başkan tarafından yapılır.

Birçok ülkede, üniversitenin idari ve eğitim müdürü başkan, müdür veya rektör olarak bilinir. Amerika Birleşik Devletleri'nde bir üniversitenin başı en çok bir üniversite başkanıdır. Birden fazla bağlı üniversitesi veya kampüsü olan ABD'deki üniversite sistemlerinde, belirli bir kampüsün yürütme başkanı, şansölye unvanına sahip olabilir, genel sistemin başkanına rapor verebilir veya tam tersi olabilir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85028315
* NLI: 987007284029905171

 |
**Şeyh Muhyiddin Karamanî** Osmanlı Devleti'nde yaşamış din adamıdır. Okuma yazma bilmezdi. Gururlu tavrı ile tanınmıştır. Halvetiye tarikatının Gülşenî kolunun kurucusu Diyarbakırlı Şeyh İbrahim Gülşeni'nin mürididir. 1550'de idam edilmiştir.

Farklı şehirlerde dersler vermiş, Ebussuud Efendi ile çekişmeler yaşamıştır. Karamanî, İstanbul'a gitmiş, İstanbul halkı kendisini ilgiyle karşılamıştı. Ebussuut Efendi 1545 yılında şeyhülislam olunca 1550 yılında bir fetva ile Karamani'yi dinsiz ilan eder. Fetva ile şeriat hükümlerini inkâr eden, peygamber hakkında küçük düşürücü sözler sarfeden bir zındık olmakla suçlanarak öldürülmüştür. 
Ölümü Osmanlı'nın içinde bulunduğu siyasi koşullarla ilgilidir.

Hakkında bilgi
--------------

Dönemin ünlü matematik ve tarih bilgini Matrakçı Nasuh, Tarih-i Sultan Süleyman adlı eserinde onun, Şeyh İbrahim müridlerinden olup, şeytanî bir takım vesveselere kapılarak ve nefsanî bir takım kuruntulara düşerek dinden çıktığını ve sapıtarak ağzına geleni söylediğini, bunun üzerine Sultan Beyazid cumasında teftiş edilerek öldürüldüğünü yazar. Kanuni döneminde görüşlerinden dolayı idam edilen dört ünlü şeyhten biridir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Molla Kâbız
* İsmail Maşuki
* Bosnalı Hamza Bâlî

Kaynakça
--------

* Türkiye Tarihi 2, Sina Akşin, s.172
**Kırklar Meclisi** (Farsça: گروه چهارده, Urduca: گروہِ چالیس); **Meclis-i Çihilgânî**, **Bendegân-ı Türk Çihilgânî ( بند گان ترک چهلگاني ), Çihilgân, Çehelganî, Ümerâ-yı Çihilgâni** olarak da bilinir. Sultanın isteklerine göre Delhi Sultanlığı'nı yöneten, 40 Türk Memlûk’lu emir (bey) ve melik (vali) den oluşan bir konseydi. Ancak sayıları her zaman 40 değildi. Berenî *Târîh-i Fîrûzşâhî* adlı eserinde, 25 kişiden bahsediyor. Hindistan yarımadasının Müslüman tarihinde düzenli bir yasama organıydı. Devletin başı olarak; hükümet, askeri ve yargı sisteminde tüm yetki Sultana verilmişti. Ancak etkin bir yönetim için Sultanın yardıma ihtiyacı vardı.

Kırklar Meclisi, Memlûk Hanedanı'nın üçüncü hükümdarı olan Şemseddin İltutmuş tarafından kurulmuştur. İltutmuş'un ölümünden sonra güç emirlerin eline geçti ve Sultanlar bu emirlerin kuklası oldu. Kırklar, İltutmuş'un çocukları ve torunları arasından istediğini tahta çıkarıyordu. Genellikle sorun çıkaranları tahtan indirip öldürüyorlardı. Bu durum, İltutmuş'un kölelerinden ve eski Kırklar üyesi damadı Gıyâseddin Balaban tahta geçene kadar devam etti. Balaban acımasız biriydi ve emirlerin gücünü kırdı. Çihilgân dağıldı ve Katehr bölgesinde farklı köylere kaçıp oraya yerleştiler. Kırkların bu şekilde yok edilmesinin sonuçları ağır olacaktı. Yönetimde Türk varlığını sürdürecek olan Çihilgân'ın olmaması, onları Halaciler'e karşı savunmasız bıraktı. Bir dizi suikastle Sultanlığı ele geçirdiler.

Kaynakça
--------

1. ↑  Yılmaz, N. "Gulâm Sistemi İçerisinde Kırklar ve İhtiyâreddîn Yüzbeg Tuğrul Hân". *DergiPark*. 24 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  Koç, B. "DEVLETİN NESEPTEN SEBEBE GEÇİŞİNE DİRENEN BİR UNSUR OLARAK ÇİHİLGAN/KIRKLAR MECLİSİ". *DergiPark*. 14 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  Raj, Ravish. "Crown vs Nobility: Delhi Sultanate (1236-66) BACKGROUND" (İngilizce). 23 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  *History Guide: General Knowledge for All competitive Exams* (İngilizce). by DIGITAL PRESS.
5. ↑  "The Role of Nobility in the Politics of Delhi Sultanate". *History Discussion - Discuss Anything About History* (İngilizce). 29 Kasım 2014. 7 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2019.
6. ↑  PRIYANGI AGARWAL (7 Ekim 2015). "Istanbul opens its eyes to Rohilkhand's 11 lakh Turks". *The Times of India*. 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
7. ↑  Mohammad Aziz Ahmad (1939). "The Foundation of Muslim Rule in India. (1206-1290 A.d.)". *Proceedings of the Indian History Congress*. Indian History Congress. **3**: 841. JSTOR 44252438.
**Yılansı kapan kaplumbağa** (***Chelydra serpentina***), Chelydridae familyasından büyük bir tatlı su kaplumbağası türüdür. Doğal yayılım alanı güneydoğu Kanada'dan, güneybatıya Rocky Dağları'nın kenarına, doğuda Nova Scotia ve Florida'ya kadar uzanır. *Chelydra'nın* üç türü ve daha büyük timsah kapan kaplumbağaları (*Macrochelys* cinsi) şu anda Amerika'yla sınırlı bir aile olan mevcut tek chelydrids'dir.

Yılansı kapan kaplumbağa, güçlü gaga benzeri çeneleri ve son derece hareketli başı ve boynuyla sudan çıktığında kavgacı tavrıyla tanınır (bu nedenle "yılan benzeri" anlamına gelen *serpentina* özel sıfatı kullanılır). Suda, su altında tortuda kaçması ve saklanması muhtemeldir. Kaplumbağa, embriyoların ve yavruların yüksek ve değişken ölüm oranı, gecikmiş cinsel olgunluk, uzun yetişkin yaşam süresi ve üreme olayı başına düşük üreme başarısı ile tekrarlayan (tekrarlanan üreme olayları) ile karakterize edilen bir yaşam öyküsü stratejisine sahiptir.

Daha kuzey popülasyonlarında dişiler ve muhtemelen erkekler de daha geç olgunlaşır (15-20 yaşlarında) ve daha güneydeki popülasyonlardan (yaklaşık 12 yaş) daha büyük boyuttadır. Vahşi doğada yaşam süresi tam olarak bilinmemektedir ancak Kanada, Ontario'daki Algonquin Park'tan alınan uzun vadeli işaretleme-tekrar yakalama verileri, maksimum yaşın 100 yıl olduğunu göstermektedir.

 Taum Sauk Dağı Eyalet Parkı, Missouri'de yakın çekim
 Kaplumbağanın kafa detayı
 Kafatası

Kaynakça
--------

1. ↑  Ernst, C.H. (2008). "Systematics, Taxonomy, and Geographic Distribution of the Snapping Turtles, Family Chelydridae". M.S. Finkler (Ed.). *Biology of the Snapping Turtle (Chelydra serpentina)*. Johns Hopkins University Press. ss. 5-13.  Birden fazla `|editör-ad=` ve `|editör-ilk=` kullanıldı (yardım); r `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım); r eksik `|soyadı2=` (yardım)
2. 1 2  "COSEWIC Assessment and Status Report on the Snapping Turtle *Chelydra serpentina*" (PDF). 2 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Mart 2023.

Dış bağlantılar
---------------

* Snapping Kaplumbağa Sayfası - www.chelydra.org 2 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Video: Kaplumbağanın Yolun Karşısına Geçirilmesine Nasıl Yardım Edilir 8 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Toronto Hayvanat Bahçesi
* Snapping Kaplumbağa 8 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sürüngenler ve Iowa Amfibileri

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85022882
* NLI: 987007284925905171

 |
**Lassa** **hemorajik ateşi** (**LHA)** olarak da bilinen **Lassa ateşi**, Lassa virüsünün neden olduğu bir tür viral hemorajik ateştir. Virüs bulaşmış olanların çoğunda semptom gelişmez. Semptomlar ortaya çıktığında tipik olarak ateş, halsizlik, baş ağrısı, kusma ve kas ağrısı yapar. Daha az sıklıkla ağızdan veya gastrointestinal sistemden kanama olabilir. Enfekte olanlarda ölüm riski yaklaşık yüzde birdir ve sıklıkla semptomların başlamasından sonraki iki hafta içinde gerçekleşir.

Hastalık genellikle enfekte bir multimamat farenin(Afrika sıçanı veya Afrika yumuşak tüylü faresi olarak da bilinir) idrarı veya dışkısı ile temas yoluyla insanlara yayılır. Daha sonra yayılma insanlar arasında doğrudan temas yoluyla meydana gelebilir. Semptomlara dayalı tanı zordur. Genellikle laboratuvar testlerine ihtiyaç duyulur. Benzer şekilde ortaya çıkabilen diğer hastalıklar arasında Ebola, sıtma, tifo ateşi ve sarı humma bulunur. Lassa virüsü *Arenaviridae* virüs ailesinin bir üyesidir.

Hastalığın henüz bir aşısı yok. Lassa Ateşi'nin yayılmasını engellemek için enfekte olanların izole edilmesi ve insanların fareler ile temasını azaltmak gerekir. Hastalığın yayılmasını kontrol etmek için yapılabilecek diğer yöntemler ise, fareleri avlamak veya uzak tutmak için bir kedi bulundurmak ve yiyecekleri kapalı kaplarda saklamak da önerilir. Tedaviler genellikle semptomları iyileştirmeye/azaltmaya yöneliktir. Antiviral ilaç ribavirin bu hastalık için önerilmekte olup, kullanımını destekleyen kanıtlar ise zayıftır.

Hastalığın günümüzdeki tanı ve teşhis bilgileri 1950'lerden kalmadır. Virüs ilk olarak 1969'da Nijerya'nın Borno Eyaleti'ndeki Lassa kasabasında görülmüştür. Lassa ateşi, Nijerya, Liberya, Sierra Leone, Gine ve Gana ülkeleri de dahil olmak üzere Batı Afrika'da nispeten yaygındır. Yılda yaklaşık 300 bin ile 500 bin arasında vaka tespit edilmekte ve bunlardan 5 bine yakını hayatını kaybetmektedir.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  "Lassa fever". *WHO*. Mart 2016. 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2016.
2. ↑  Yun (2012). "Pathogenesis of Lassa Fever". *Viruses*. **4** (12). ss. 2031-2048.
3. ↑  Eberhardt (Ekim 2019). "Ribavirin for the treatment of Lassa fever: A systematic review and meta-analysis". *International Journal of Infectious Diseases*. Cilt 87. ss. 15-20.
4. ↑  "Lassa fever, a new virus disease of man from West Africa. I. Clinical description and pathological findings". *Am. J. Trop. Med. Hyg*. **19** (4). 1 Temmuz 1970. ss. 670-6.
5. ↑  "Lassa fever in West African sub-region: an overview". *Journal of Vector Borne Diseases*. **44** (1). 2007. ss. 1-11. Lassa fever is endemic in West Africa.
6. ↑  Houlihan (12 Temmuz 2017). "Lassa fever". *BMJ*. Cilt 358. ss. j2986.
Yarıçapı R1 ve R2 olan küresel kondanstör
**Küresel kondansatörler** iki metal kürenin iç içe konulup, aralarına bir yalıtkanın yerleştirilmesiyle oluşturulur. Gündelik hayatta fazla kullanım alanı yoktur, ancak özellikle yüksek gerilim tekniğinde benzetim yapmak için kullanılır ve kolaylık sağlar. Farklı çeşitleri mevcuttur. Kürelerin merkezleri birbirinden ayrık ve küreler birbiriyle ilişkisiz olabilir. Ancak hesaplamada kolaylık olması açısından **eş merkezli küresel kondansatörler** kullanılacaktır.

İç küre yarıçapının {\displaystyle \ r\_{1}}, dış küre yarıçapının {\displaystyle \ r\_{2}} olduğu kabul edilir. Kondansatör {\displaystyle \ z} ekseninde ise yine {\displaystyle \ r\_{1}} ve {\displaystyle \ r\_{2}} uzaklıkları arasında yer alır. İç küreye gerilim uygulanıp, dış küreye gerilim uygulanmadığında, sistem belli bir değerde yük depolama özelliğine sahip olur. Eş merkezli küresel kondansatörlerde kapasite değerinin ifadesi aşağıdaki gibi yazılabilir.


|  |
| --- |
| {\displaystyle \ C\_{kuresel}={\frac {Q}{U}}=4\pi \varepsilon {\frac {r\_{1}\cdot r\_{2}}{r\_{2}-r\_{1}}}=4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon \_{r}{\frac {r\_{1}\cdot r\_{2}}{r\_{2}-r\_{1}}}} |

Bu ifadede kesin olan tek şey, aradaki malzemenin dielektrik katsayısının kapasite değerini doğru orantılı etkilediğidir. {\displaystyle \ r\_{1}} ve {\displaystyle \ r\_{2}} yarıçapları ise alacakları değerlere göre kapasite değerini etkilerler, bu oran tasarım açısından çeşitlilik olanağı sunar.


|  |
| --- |
| ***Örnek***
Eşmerkezli bir küresel kondansatörün iç küre yarıçapı {\displaystyle \ r\_{1}=3cm}, dış küre yarıçapı {\displaystyle \ r\_{2}=8cm}'dir.Bu metal küreler arasına {\displaystyle \ \varepsilon \_{r}=3.6} olan yalıtkan bir malzeme yerleştirilmiştir.Bu kondansatörün depolayabileceği yükün değerini hesaplayınız.
{\displaystyle \ C=4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon \_{r}{\frac {r\_{1}\cdot r\_{2}}{r\_{2}-r\_{1}}}=4\cdot \pi \cdot 8.854\cdot 10^{-12}\cdot 3.6{\frac {0.03\cdot 0.08}{0.08-0.03}}}
{\displaystyle \ C=400.3424\cdot 0.048\cdot 10^{-12}=19.22pF} |
**Kum saati yunusu** (*Lagenorhynchus cruciger*), yunusgiller (Delphinidae) familyasından *Lagenorhynchus* cinsindeki altı yunus türünden biridir. Bu küçük yunus türü Antarktika ve çevresindeki sularda yaşar.

Tarihsel olarak bu yunus türü çok az görülmüştür. Yeni bir tür olarak ilk defa 1820 yılında Güney Pasifik'te yapılan bir çizimden 1824 yılında Quoy ve Galmard tarafından tanımlanmıştır. Balinalar takımından yalnızca göz ile yapılan gözlemler sonucu ayrı bir tür olarak kabul edilen ilk türdür. Gerçekten de Güney okyanus sularında yıllarca yapılan avlanmaya rağmen 1960'lara gelindiğinde yalnızca üç örnek biliminsanlarının eline geçebilmiştir. Şu anda bile yalnızca altı tam ve 14 tam olmayan örnek incelenebilmiştir. Daha da fazla 4 kıyıya vurma olayından ve normalde gemilerin gitmediği sularda yapılan araştırmalardan elde edilebilmiştir.

Geleneksel olarak *Lagenorhynchus* cinsinde sınıflandırılan bu yunus türünün, son yapılan genetik araştırmalar sonucu aslında *Cephalorhynchus* cinsi ile daha yakın akraba olduğunu göstermiştir.

Özellikleri
-----------

Kum saati yunusu siyah ve beyaz renklidir ve bu nedenle balinacılar arasında "deniz ineği" diye adlandırılır. Yunusun her iki yanında öne doğru, çenenin üzerinde, gözlerde ve ön yüzgeçlerde, arka kısmında beyaz lekeler bulunur. Ön ve arkadaki beyaz lekeler ince bir beyaz çizgiyle birleşir ve bu beyazlık kaba bir kum saati şekli oluşturur. Yunusun bilimsel adı olan Latince *cruciger* "haç taşıyan" anlamına gelir. Bu ad yunusa yukarıdan bakıldığında koyu renkli bölgelerin kabaca bir Malta haçına benzemesinden kaynaklanmıştır.

Yaşama alanında bu yunus kolayca tanımlanabilir. Güney denizlerinde yalnızca Güney gerçek balina yunusu benzer boyutlardadır. Gerçek balina yunuslarının sırt yüzgeci yoktur dolayısıyla da bu iki yunus türü birbirinden kolaylıkla ayırtedilebilir. Sırt yüzgeci yunustan yunusa farklılık gösterir ama genel olarak uzun ve eğiktir. Daha yaşlı bireylerde bu eğiklik belirginleşir.

Tam büyümüş erişkinler yaklaşık 1,8 m boyunda ve 90 – 120 kg. ağırlığındadır. Erkek bireyler dişi bireylerden biraz daha küçük ve daha açık renklidir.

Nüfus ve dağılımı
-----------------

Yaşam alanı Antarktika buz çizgisi ile 45° Güney enlemi arasında kutup çevresindedir. Güney Atlantik Okyanusu'nda 36° Güney ve Pasifik'te Şili, Valparaíso yakınlarında 33° Güney enlemleri görüldükleri en kuzey yerlerdir. En sık görüldükleri yerler, Yeni Zelanda'nın güneyinde Güney Shetland Adaları ile Arjantin'de Ateş Toprakları'nın açığıdır. Bir araştırma sonucunda günümüzde en az 140.000 kum saati yunusunun yaşadığı tahmin edilmiştir.

Davranış özellikleri
--------------------

Kum saati yunusları 5 - 10 bireylik gruplar hâlinde hareket ederler. Uluslararası Balinacılık Kurulu'nun bir çalışması 60 bireylik bir grup ile karşılaşıldığını belirtir. Genellikle oluklu balinalar ile görülürler.

İncelenen birkaç örneğin midesinde çeşitli kalamar ve küçük balık bulunmuştur.

Kaynakça
--------

*
**İzotop seyreltmenin temel prensibi**  
Numuneye izotopik olarak değiştirilmiş bir standardın eklenmesi, analitin doğal izotopik bileşimini değiştirir. Ortaya çıkan izotopik bileşimi ölçerek, numunede bulunan analit miktarını hesaplamak mümkündür.
**İzotop seyreltme analizi**, kimyasal maddelerin miktarını belirleme yöntemidir. En basit anlayışıyla, izotop seyreltme yöntemi, analiz edilen numuneye izotopik olarak zenginleştirilmiş bilinen madde miktarlarının eklenmesini içerir. İzotopik standardın numune ile karıştırılması, standardın izotopik zenginleşmesini etkin bir şekilde "seyreltir" ve bu, izotop seyreltme yönteminin temelini oluşturur. Standart (izotopik olarak zenginleştirilmiş analit formu) doğrudan numuneye eklendiğinden, izotop seyreltme bir dahili standardizasyon yöntemi olarak sınıflandırılır. Ek olarak, sinyal yoğunluğuna dayanan geleneksel analitik yöntemlerin aksine, izotop seyreltme sinyal oranlarını kullanır. Bu iki avantajdan dolayı, izotop seyreltme yöntemi, en güçlü metrolojik duruşa sahip kimya ölçüm yöntemleri arasında kabul edilmektedir.

**İzotoplar**, nötron sayısı bakımından farklılık gösteren belirli bir kimyasal elementin varyantlarıdır. Belirli bir elementin tüm izotopları, her atomda aynı sayıda protona sahiptir.

Kaynakça
--------

1. ↑  M.J.T. Milton (2000). "Uncertainty in SI-traceable measurements of amount of substance by isotope dilution mass spectrometry". *Metrologia*. **37** (3): 199-206. doi:10.1088/0026-1394/37/3/3.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* Sargent (ed.), Mike; Harte (ed.), Rita; Harrington (ed.), Chris (2002). *Guidelines for Achieving High Accuracy in Isotope Dilution Mass Spectrometry (IDMS)*. Royal Society of Chemistry. s. 58. ISBN 978-0-85404-418-4. 2 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020. KB1 bakım: Fazladan yazı: yazar listesi (link)
* Garcia-Alonso, J. Ignacio; Rodriguez-Gonzalez, Pablo (2013). *Isotope Dilution Mass Spectrometry*. Royal Society of Chemistry. s. 453. ISBN 978-1-84973-333-5. 2 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4162583-3
* LCCN: sh85068677
* NLI: 987007565406205171

 |
| **Kuzeydoğu Bölgesi** |
| --- |
| KuzeydoğuKuzeydoğu |
|  |
| Genel bilgiler |
| Başkent: | Masunga |
| Yüzölçümü: | 5.120 km² |
| Nüfus: | 132.422 *(2001)* |
| Nüfus yoğunluğu: | 25,9 kişi/km² *(2001)* |

**Kuzeydoğu Bölgesi**, Afrika ülkesi Botsvana'nın toplamda var olan dokuz bölgesinden bir tanesidir.

Coğrafya
--------

Kuzeydoğu bölgesi yüzölçümü açısından ülkenin en küçük bölgelerinden biri olmasına rağmen, nüfus yoğunluğu çok olan bir bölge konumundadır. Bölge doğuda ve kuzeyde Zimbabve, batı ve güneyinde ise Merkez Bölgesi ile komşu konumudadır.

İdarî yapılanma
---------------

Masunga şehri bölgenin idarî başkenti konumunda olup, bölge kendi içerisinde diğer birçok Botsvana bölgesinde gerçekleştirildiği gibi ilçelere ayrılmamıştır.

Dış bağlantılar
---------------

* Kuzeydoğu bölgesi ve başkenti hakkında bilgiler 1 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

| * g
* t
* d
Botsvana'nın bölgeleri |
| --- |
| Botsvana | Merkez • Ghanzi Bölgesi • Kgalagadi Bölgesi • Kgatleng Bölgesi • Kweneng Bölgesi • Kuzeydoğu • Kuzeybatı • Güneydoğu • Güney | Botsvana |
| **Kuzeybatı Bölgesi** |
| --- |
| KuzeybatıKuzeybatı |
|  |
| Genel bilgiler |
| Başkent: | Maun |
| Yüzölçümü: | 129.930 km² |
| Nüfus: | 142.970 *(2001)* |
| Nüfus yoğunluğu: | 1.1 kişi/km² *(2001)* |

**Kuzeybatı Bölgesi**, Afrika ülkesi Botsvana'nın toplamda var olan dokuz bölgesinden bir tanesidir.

Coğrafya
--------

2001 yılında gerçekleştirilen yerel yönetim değişikliği ile Chobe ve Ngamiland bölgelerinin birleşmesi ile oluşturulan Kuzeybatı bölgesi, ülkenin en büyük ikinci bölgesi konumundadır. Bölge batı ve kuzeyde Namibya, doğuda Zimbabve, güneyde Ghanzi Bölgesi ve güneydoğuda ise Merkez Bölgesi ile komşu konumudadır.

İdarî yapılanma
---------------

Maun şehri bölgenin başkenti konumunda olup, bölge kendi içerisinde üç ilçeye ayrılmış durumdadır. Bu ilçeler Ngamiland-Doğu, Ngamiland-Batı ve Delta'dır.

Dış bağlantılar
---------------

* Bölgesel nüfus sonuçları (İngilizce)

| * g
* t
* d
Botsvana'nın bölgeleri |
| --- |
| Botsvana | Merkez • Ghanzi Bölgesi • Kgalagadi Bölgesi • Kgatleng Bölgesi • Kweneng Bölgesi • Kuzeydoğu • Kuzeybatı • Güneydoğu • Güney | Botsvana |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* MusicBrainz: cbf4686c-cbd2-4624-93c0-7f41cb122756

 |
**Üç Nokta'**nın1998 Yılında aynı zamanda editörlüğünü yapan Cenk Gündoğdu tarafından kurulan derginin Yayın Yönetmenliğini Özcan Erdoğan yapıyor. Yasal bazı problemler nedeniyle dergi 2008'den itibaren *Edebiyatta Üç Nokta* ismiyle çıkmaya başladı. Derginin çoğu sayısında dosya konuları mevcut. 80'ler, 90'lar, Nasıl Yazıyorlar, Yaratıcı Yazarlık, 2000'lerde Edebiyat Dergileri, Gezi Direnişi sayısı, Sanatçının İmzası gibi özel sayıları çıktı. Sürekli yazarları arasında Tahir Abacı, Müslim Çelik,Küçük İskender, Veysel Çolak, Selahattin Yolgiden, Mesut Aşkın, Ayşe Nalan, Derya Önder, Özcan Erdoğan, Halim Şafak, Baki Ayhan T. Nigar Okyay, Onur Caymaz, Şükrü Erbaş, Mustafa Köz, Gonca Özmen gibi isimler var.

Dış bağlantılar
---------------

* Gezi Sayısı
* Nasıl Yazıyorlar sayısı13 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 2000’lerde Edebiyat Dergileri sayısı7 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 90’lar sayısı24 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.