Başlığın diğer anlamları için Akan sayfasına bakınız.

**Mehmet Akan**, (5 Aralık 1939, Şanlıurfa - 9 Temmuz 2006, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema dizi oyuncusu, yönetmen, koreograf, folklorcu ve yazar.

Yaşamı
------

Profesyonel oyunculuğa Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda adım atmıştır. "Bizimkiler" dizisindeki apartman yöneticisi *Sabri Bey* rolü, ona ulusal çapta ün getirmiştir.

Ortaokulu Birecik'te, liseyi Haydarpaşa Lisesinde, üniversiteyi İstanbul Teknik Üniversitesinde Makine Mühendisliği Bölümünde son sınıfa kadar okumuştur. Burada, çalışmalarını takdirle yakından takip ettiği Genç Oyuncular topluluğuna (1959) katılmıştır. *Kiraz Çiçek Açıyor Aykırı Dal Üstüne* (1961) ve *Akçagüller ile Karagülmez* (1962) adlı 2 oyunu bu toplulukta sahneledi. İlk yazarlık denemelerini burada gerçekleştirmiştir. Türk Devrim Ocakları'nda halk dansları çalıştı. Madam Helenar'dan bale dersi aldı.

Profesyonel oyunculuğa (1962) Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu'nda başlayan Akan, ilk yönetmenliğini de bu toplulukta yapmıştır. Yönettiği ilk oyun Haldun Taner'in *Zilli Zarife*'sidir. Bu tiyatro topluluğunda profesyonel olarak 4 yıl boyunca *Aklın Oyunu, Othello, Midasın Kulakları, Ferhat ile Şirin, Keşanlı Ali Destanı* gibi oyunlarda rol almıştır.

Akan daha sonra Ulvi Uraz Tiyatrosu'na geçmiş, burada rol aldığı oyunların yanı sıra kendi yazdığı *Ham Hum Şaralop* (1968) oyununu sahnelemiştir. Daha sonra 1969'dan başlayarak Dostlar Tiyatrosu'nun kuruluş aşamasında yer almış, daha sonra bu tiyatronun çeşitli oyunlarında oyunculuk, yönetmenlik ve koreograflık yapmıştır. Burada oynadığı *Abdülcanbaz, Düşmanlar, Gün Dönerken, Rosenbergler Ölmemeli, Şili'de Av, Yaz* isimli oyunlarda başarılı kompozisyonlar çizdi.

Bu tiyatroya bağlı olarak *HASAD*'ı kurmuş, bu topluluk ile birlikte halk danslarımızdan yola çıkarak çağdaş bir dans yaratma yolunda önemli adımlar atmıştır. Bu toplulukta tanıştığı dansçı Alev Akçin ile evlenmiştir. Çiftin 1981 yılında Saliha Şirvan adında bir kızı olmuştur. 1974'te Çekoslovakya'da Keşanlı Ali Destanı'nın koreografisini gerçekleştirdi.

Yazdığı en önemli oyunlardan olan *Hikâye-i Mahmud Bedreddin* (1982), önce Ankara Sanat Tiyatrosu'nda, daha sonra İstanbul Devlet Tiyatroları'nda sahnelenmiştir. Bu oyunla Ulvi Uraz ve Ankara Sanatsevenler Derneği'nin en iyi yönetmen, İsmet Küntay en iyi yazar ödüllerini almıştır. Geleneksel Türk tiyatrosu özelliklerinin günümüz tiyatrosunda kullanılması için önemli çabalarda bulunmuştur.

Dostlar Tiyatrosu'nda *Oyun Sonu* adlı oyunun provalarındayken, midesindeki bir kitlenin alınması amacıyla ameliyat olmak üzere hastaneye yatmıştır. Ameliyattan sonra kanama geçirerek 66 yaşında ölmüştür. Mezarı, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.

Sanatçının adı, doğum yeri olan Birecik'te bir caddeye ve kültür merkezine verilmiştir. Mehmet Akan Kültür Merkezi, Birecik'te her yıl çeşitli kültürel organizasyonlara ev sahipliği yapmaktadır.

Tiyatro oyunları
----------------

* Histeri
* Buruk Ezgi
* Yaz
* Galileo Galilei
* Kafkas Tebeşir Dairesi
* Bitmeyen Kavga
* Ezenler Ezilenler Başkaldıranlar
* Düşmanlar
* Alpagut Olayı
* Azizname
* Keşanlı Ali Destanı
* Soruşturma
* Havana Duruşması
* Rosenbergler Ölmemeli

Filmografisi
------------

### Sinema

* Gönderilmemiş Mektuplar - 2003 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)
* Duruşma - 1999 (yönetmen: Yalçın Yelence)
* Kurt Kanunu - 1992 (yönetmen: Ersin Pertan)
* Melodram - 1988 (yönetmen: İrfan Tözüm)
* Yansıma - 1988
* Bez Bebek - 1987
* Gramofon Avrat - 1987 (yönetmen: Yusuf Kurçenli)
* Kadının Adı Yok - 1987 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
* Aaahhh Belinda - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
* Asiye Nasıl Kurtulur - 1986 (yönetmen: Atıf Yılmaz)
* Teyzem - 1986 (yönetmen: Halit Refiğ)

### Diziler

* Aşk Oyunu - 2005
* Kurşun Yarası - 2004
* Büyük Umutlar - 2004
* Bir İstanbul Masalı - 2003
* Tatlı Hayat - Gazete bayi sahibi İsmail bey rolünde - Konuk oyuncu
* Yıldızların Altında - 2002
* Yeter Anne - 2002
* Oğlum Adam Olacak - 1996
* Yazlıkçılar - 1993
* Bizimkiler - 1989
* Keşanlı Ali Destanı - 1988
* Elif Ana-Ayşe Kız - 1987

Ödülleri
--------

* 1981: Sanat Kurumu - En İyi Yönetmen, *"Hikâye-i Mahmut Bedrettin" adlı çalışmasıyla*

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2  *AST 45. Yıl Kitabı*, Haz: R. Onur Duru, Şenol Önder. s.128
2. ↑  "Konuk Oyuncu Tatlı Hayat". 30 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020.

Genel
* *Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi*. **1** (3. bas.). İstanbul: YKY. Mart 2010. s. 47-48. ISBN 9789750805684.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de Mehmet Akan
* Sinema Türk'te Mehmet Akan[*ölü/kırık bağlantı*]
* Mehmet Akan 20 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı