RVSM hava sahası
**RVSM**, (İng. **Reduced Vertical Separation Minima**, **Azaltılmış Dikey Ayırma Minimumu**) hava taşıtlarının 290 uçuş seviyesi (FL) ile 410 uçuş seviyeleri arasında standart dikey ayırmanın 2.000 feetden, 1.000'e indirilmesini sağlayan prosedürleri tanımlayan havacılık terimidir. Metrik cinsten ifade edilirse yaklaşık olarak RVSM hava sahalarında 8.900 ile 12.500 metre arasında yine yaklaşık olarak 600 metre yerine 300 metrelik ayırma yapılmaktadır. Bu sayede RVSM hava sahalarında uçabilen hava taşıtı sayısı güvenli bir şekilde arttırılabilir.

Geçmişi
-------

RVSM öncesi, standart dikey ayırma 290 seviye altında 1.000; 290 ile 410 arasında 2.000 feet ve bunun üzerinde 4.000 şeklindedir. Bu uygulamanın sebebi uçaklarda bulunan altimetrelerin hassaslığının yükseklik ile azalmasıdır. Uçuş sistemlerinin gelişmesi ile birlikte, Hava veri bilgisayarı (Air Data Computer) ile birleştirilmiş altimetreler ve oto pilotların daha hassas uçma kapasiteleri ile modern hava taşıtlarında 2.000 feetlik ayırmanın gereğinden çok ihtiyatlı olduğu sonucuna varıldı. Bunların sonucunda ICAO bir teknik bir çalışma başlattı ve 1988 yılında yayınladığı sonuçlara göre bu seviyelerde dikey ayırmanın 1.000 feete düşürülmesinin teknik olarak olanaklı olduğunu duyurdu.

Uygulanması
-----------

1997 ile 2005 yılları arasında RVSM tüm Avrupa Hava Sahası, Kuzey Afrika, Güneydoğu Asya, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Kuzey Atlantik, Güney Atlantik ve Pasifik Okyanusu üzerine uygulamaya konuldu. İlk olarak uçan uçak modelleri ve uçuş saatlerinin karakteristiği de göz önünde bulundurularak Kuzey Atlantik Hava Sahası'nda Mart 1997'de 330 ile 370 uçuş seviyeleri arasında uygulamaya konuldu. Kuzey Yarımküre'nin büyük bölümünde RVSM usulleri FL 290 - FL 410 arasında 20 Ocak 2005'te uygulamaya başlandı. Afrika'da ise 25 Eylül 2008'de uygulandı.

Rusya RVSM ve uçuş seviyesi uygulamasında 17 Kasım 2011'de geçti. Ancak geçiş seviyesi (Transition Level, TL) altında halen metrik sistem kullanılmaktadır.

Gereksinimler
-------------

Sadece özel olarak RVSM sertifiyesi almış olan uçaklar bu hava sahasına girebilir. Eğer uçak RVSM şartlarını taşımıyorsa ve uçuş anında kaybetmiş ise, tırmanarak ve alçalararak RVSM hava sahasından çıkmalı veya hava trafik kontrolörüne durumu ileterek özel muafiyet talep etmelidir. Buna ek olarak, havayolu şirketleri ülkenin Sivil Havacılık Yetkili Kurumu'ndan RVSM havasından operasyon yapabilmesi için yetki belgesi alması gerekir.

Onaylanmış şirket ve ülke belgelerine göre gereksinimler bunlardan fazlasını isteyebilse de, RVSM için genel olarak minimum şartlar şu şekildedir:

* 2 bağımsız altimetre
* Önceden belirlenmiş ve ulaşılmış seviyeden ayrılma durumda uyarı verecek ekipman
* Oto pilot
* Altimetreye bağlı yükseklik iletimi ve bağlantısı olan bir transponder

Kaynakça
--------

1. ↑  "Reduced Vertical Separation Minimum (RVSM) - FAA". 17 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2012.
2. ↑  "African RVSM - pdf doc" (PDF). 19 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Nisan 2012.
3. ↑  Russia to implement RVSM - 17 Kasım 2011[*ölü/kırık bağlantı*]
4. ↑  "Flight Crew Training - EUR RVSM - EUROCONTROL". 5 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2012.

Dış bağlantılar
---------------

* ICAO tüm RVSM belgeleri[*ölü/kırık bağlantı*] (İngilizce)
* T.C. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü - Azaltılmış Dikey Mümimumlarda Operasyon Onayına İlişkin Talimat
* Havayolunda Dikey Ayırma Kriterleri ve Yeni Uygulalar -RVSM notları - Yar.Doç.Dr. Öznur Usanmaz, Hava Trafik Kontrolörü Raif Aktaş