**Yuri Alekseyeviç Gagarin** (Rusça: Юрий Алексеевич Гагарин; 9 Mart 1934 - 27 Mart 1968), Sovyetler Birliği pilotu ve kozmonotudur. Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de Vostok uzay aracıyla uzaya çıkarak Dünya yörüngesinde turunu tamamladı. Böylece uzaya çıkan ilk insan olmayı başarmış oldu ve bu başarısıyla birlikte uzay çağını başlattı.

Beton duvarda Gagarin'i resmeden bir grafiti
Gagarin, uluslararası bir ün kazandı ve ülkenin en büyük onuru olan Sovyetler Birliği Kahramanlığı dahil pek çok madalya ve unvan ödülüne layık görüldü. Vostok 1, Gagarin'in tek uzay yolculuğuydu ancak Soyuz 1 görevinde yedek mürettebat olarak (ölümcül bir kazayla sona erdi) görev yaptı. Gagarin, daha sonra Moskova dışında bulunan Kozmonot Eğitim Merkezi'nin antrenör yardımcısı oldu. Gagarin, pilotluk yaptığı MiG-15 eğitim jetinin düşüşüyle 1968'de öldü.

Hayatının Erken Dönemi ve Eğitimi
---------------------------------

Yuri Gagarin 9 Mart 1934'te Gzhatsk yakınlarındaki Klushino köyünde (ölümünden sonra 1968'de **Gagarin** olarak adlandırılmıştır) doğmuştur. Ebeveynleri kolektif bir çiftlikte çalışıyordu: Aleksey İvanoviç Gagarin, marangoz ve tuğla yapıcı, Anna Timofeyevna Gagarin ise bir sütçü olarak çalışıyordu. Yuri ailenin dört çocuğundan üçüncüsüydü: diğerleri büyük kardeş Valentin, ablası Zoya, ve küçük kardeşi Boris.

Gagarin ailesi Sovyetler Birliği'ndeki milyonlarca insan gibi 2. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali sırasında acı dolu zamanlar geçirdi. Klushino, Kasım 1941'de Moskova'da Alman ihtilali sırasında işgal edildi ve bir görevli Gagarin ikametgâhını devraldı. Ailenin evinin arkasındaki arazide yaklaşık 3 x 3 metre (10 x 10 ft) arasında bir çamur kulübesi inşa etmesine izin verildi, burada işgal bitene kadar bir yıl ve dokuz ay geçirdiler. İki büyük kardeşi 1943'te Almanlar tarafından köle alınarak Polonya'ya gönderildi ve 1945 savaşına kadar geri dönmedi. Aile 1946'da Gzhatsk'a taşındı ve Gagarin ortaokul eğitimine burada devam etti.

Sovyetler Uzay Programı
-----------------------

### Sovyet Hava Kuvvetleri

Gagarin 1955'te teknik okuldan mezun olduktan sonra, Sovyet Ordusuna girmeye hazırlanıyordu. Bir öneri üzerine, Gagarin, Orenburg'daki İlk Chkalov Hava Kuvvetleri Pilot Okulu'na gönderildi ve 1957'de MiG-15'i tek başına kullandı. Buradayken Orenburg Tıp Fakültesi'nden tıp teknisyeni mezunu Valentina Ivanovna Goryacheva ile tanıştı. Gagarin Orenburg'tan mezun olduğu aynı gün 7 Kasım 1957'de evlendi.

Mezuniyet sonrası, korkunç havanın uçmayı riskli hale getirdiği Norveç sınırına yakın Murmansk Oblast'taki Luostari hava üssüne atandı. 5 Kasım 1957'de Sovyet Hava Kuvvetleri'nde Teğmen oldu; 6 Kasım 1959'da Kıdemli Teğmen rütbesine yükseldi.

### Uzay Programı Seçimi ve Eğitimi

1960'ta, yoğun araştırma ve eleme sürecinden geçtikten sonra Yuri Gagarin, 19 pilotla **Sovyet uzay programı** için seçildi. Gagarin, Vostok programının ilk kozmonotlarının seçileceği **Soçi Altı** adlı seçkin bir eğitim grubu için seçildi. Gagarin ve diğer muhtemel adaylar, fiziksel ve psikolojik dayanıklılığı test etmek için tasarlanmış deneylere tabi tutuldu; yaklaşmakta olan uçuş için de eğitim gördü. Seçilen yirmi kişiden ilk fırlatma için nihai olarak seçilenler eğitim oturumları sırasındaki performansları ve fiziksel özellikleri nedeniyle Gagarin ve Gherman Titov idi - küçük Vostok kokpitinde alan sınırlıydı ve her iki adam da oldukça kısa idi. Gagarin 1.57 metre (5 ft 2 inç) boyunda idi.

Ağustos 1960'ta, Gagarin 20 olası aday arasından biriyken, bir Sovyet Hava Kuvvetleri doktoru kişiliğini şu şekilde değerlendirdi:

> Mütevazı, mizahı müstehcenleştiğinde utandırıyor; zekasının ileri derecede gelişmiş olduğu belli; hafızası harika. Çevresine karşı keskin ve çok yönlü dikkati onu meslektaşlarından ayırıyor; hayal gücü iyi gelişmiş; tepkileri hızlı; azimli, faaliyetleri ve eğitim egzersizleri için kendisini özenle hazırlıyor, gök mekaniği ve matematiğinin üstesinden kolaylıkla geliyor ve yüksek matematikle başarılı. Kendini haklı görürse bakış açısını savunmak zorunda kaldığında kısıtlı hissetmiyor, hayatın değerini birçok arkadaşından daha iyi anladığını gösteriyor.
> 
> 

Gagarin de akranları tarafından tercih edilen bir adaydı. 20 adaydan, uçuşta ilk hangi adayı görmek istedikleri ile isimsiz olarak oy vermeleri istendiğinde, üç kişi dışında herkes Gagarin'i seçti. Bu adaylardan biri olan Yevgeny Khrunov, Gagarin'in çok odaklı olduğuna ve kendisinin ve başkalarının gerektiğinde yardımına ihtiyaç duyduğuna inandı. Gagarin, yaşamı boyunca fiziksel olarak uygun bir halde kaldı ve keskin bir sporcuydu. Kozmonot Valery Bykovsky şunu yazdı:

> Hava Kuvvetleri'ndeki hizmet bizi fiziksel ve ahlaki açıdan güçlü yaptı. Hava Kuvvetlerinde görev yaparken biz kozmonotlar spor ve fiziksel eğitimi ciddiye aldık. Yuri Gagarin'in buz hokeyi düşkünlüğünü biliyorum. Kaleci olarak oynamaktan hoşlandı... Sporun kozmonotların hayatında bir demirbaş haline geldiğini söylerken yanıldığımı sanmıyorum.
> 
> 

Keskin bir buz hokeyi oyuncusu olmanın yanı sıra, Gagarin basketbol sever oldu ve Saratov Endüstriyel Teknik Okul ekibinde koçluk yaparken hakem oldu.

### Vostok 1

Gagarin ve Korolyov başlamadan önce.
12 Nisan 1961'de, Gagarin'in gemisi Vostok 3KA-3 (Vostok 1) uzay aracı, Baikonur Cosmodrome'dan fırlatıldı. Böylece Gagarin hem dünya yörüngesinde gezen, hem de uzaya çıkan ilk insan oldu. Çağrı işareti Kedr'dü (Rusça: Kafta, Sibirya çamı veya Sedir).

Lansman kontrol odası ile Gagarin arasındaki radyo iletişimi, roket fırlatıldığında şu diyaloğu içeriyordu:

> Korolev: "Ön aşama ..... orta ..... ana ..... kalkış! İyi bir uçuş dileriz, her şey yolunda"
> 
> 

> Gagarin: "Поехали!" (Poyekhali! -Hadi gidelim!).
> 
> 

Poyekhali! İnsanlık tarihinde Uzay Çağı'nın başlangıcına atıfta bulunan, Doğu Bloku'nda tarihi bir ifade haline geldi. Uçuş sonrası raporunda Gagarin, uzaydaki ilk insan olma konusundaki uzay uçuş deneyimini şöyle ifade etti:

> Ağırlıksız olma duygusu, Dünya koşullarına kıyasla biraz yabancıydı. Burada, sanki kayışlarda yatay bir konumda asılıyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz. Sanki askıya alınmış gibi hissediyorsunuz.
> 
> 

Uçuştan sonra Gagarin, Sovyet lideri Nikita Kruşçev'e yaptığı açıklamada, "Yenidoğan döneminde Anavatan Görüşmeleri, Anavatan Bilir" ("Rusya," Родина слышит, Родина знает ") tınısını ıslık çaldığını söyledi. Şarkının ilk iki satırı: "Anavatan duyar, Anavatan bilir / Oğlunun gökyüzünde uçtuğunu" Bu yurtsever şarkı Dmitri Shostakovich tarafından 1951'de (Opus 86), Yevgeniy Dolmatovsky sözleriyle yazdı.

Bazı kaynaklar Gagarin'in uçuş sırasında "**herhangi bir Tanrı'yı burada görmüyorum**" şeklinde yorumladığını iddia etti. Bununla birlikte, uzay uçuşu sırasında Dünya bazlı istasyonlar ile yaptığı konuşmaların verbatim kayıtlarında böyle bir kelime görülmemektedir. 2006 yılındaki bir röportajda Gagarin'in arkadaşı Albay Valentin Petrov, kozmonotun böyle sözleri hiç söylemediğini ve bu sözlerin Nikita Kruşçev'in CPSU Merkez Komitesinin plenumunda devletin din karşıtı kampanyasından duyduğu konuşmadan kaynaklandığını söyleyerek Gagarin'in **"boşluk var ama herhangi bir Tanrı görmedim**" dediğini söyledi. Petrov, Gagarin'in bir çocukken Ortodoks Kilisesi'nde vaftiz edildiğini söyledi ve 2011 Foma dergisinde Star City'deki Ortodoks kilisesinin papazının aktardığına göre "Gagarin, büyük kızı Yelena'yu uzay uçuşundan kısa süre önce vaftiz ettirmişti ve ailesi Noel ve Paskalya'yı kutlamış, evinde ikonalar bulunduruyordu." dedi.

Kişisel Yaşamı
--------------

### Aile Hayatı

1957'de Orenburg'daki İlk Chkalov Hava Kuvvetleri Pilot Okulu'ndayken, Gagarin, Orenburg Tıp Fakültesi'nden tıp teknisyenliği mezunu Valentina Ivanovna Goryacheva (1935 - 2020) ile tanıştı. Gagarin Orenburg'tan mezun olduğu gün, 7 Kasım 1957'de evlendi ve iki kızları oldu.

Yelena Yurievna Gagarina, 2001 yılından beri Moskova Kremlin Müzeleri Genel Müdürü olarak çalışan Sanat Tarihçisidir. 16 Mart 2005'ten beri UNESCO Rusya Federasyonu Komisyonu üyesidir. 2014 yılında, Rusya Federasyonu'nun kültürel şahsiyetlerinin, Ukrayna ve Kırım'da Devlet Başkanı Vladimir Putin'in politikasını desteklemek için toplu bir çağrıda bulundu.

Galina Yurievna Gagarina, Ekonomi Profesörü ve Plehanov Moskova Rusya Ekonomi Üniversitesi'nde Bölüm Başkanıdır.

### Sovyetler Uzay Programı Sonrası

Brezilya Cumhurbaşkanı Jânio Quadros Gagarin ile birlikte, 1961
Gagarin'in uçuşu Sovyet uzay programı için bir zaferdi. Sovyet radyosundaki duyuru, Büyük Yurtseverlik Savaşı'ndaki tüm önemli olayları duyuran Yuri Levitan tarafından yapıldı. Gagarin, Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku'nun ulusal bir kahramanı ve dünya çapında ün sahibi bir kişi oldu. Dünyadaki gazeteler biyografisini ve uçuşunun ayrıntılarını yayınladılar. Moskova ve SSCB'deki diğer şehirler, Dünya Savaşı Zaferi Geçitleri'ne yalnızca ikinci sırada olan kitlesel gösteriler düzenledi. Gagarin, Moskova sokaklarında yüksek rütbeli yetkililerin uzunca bir motoskosunda Kremlin'e eşlik edilerek zengin bir törende Nikita Kruşçev tarafından Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı aldı.

Daha sonra Gagarin yurtdışında çok gezdi. Sovyetler Birliği'nin ilk insanı uzaya göndermeyi başarması ile İtalya, Almanya, Kanada, Brezilya, Japonya, Mısır ve Finlandiya'yı ziyaret etti. Vostok 1 görevinden üç ay sonra Londra ve Manchester'a giderken Birleşik Krallık'ı ziyaret etti.

Şöhretin ani yükselişi Gagarin'i zorladı. Onu tanıyanlar Gagarin'in "**mantıklı bir içici**" olduğunu söylese de, gezi programı onu her zaman içmesi beklenen sosyal ortamlara bıraktı. Bayan Gagarin'in eşini, Eylül 1961'de bir Karadeniz kıyısında, günün erken saatlerinde düzenlenen bir tekne olayı sonrasında kendisine yardım eden hemşire olan Anna adlı başka bir kadınla bir odada yakaladığı bildirildi. Bir pencere bulup ikinci kat balkonundan atlayarak yüzünü bir çavdun üzerinde vurarak ve sol kaşının üzerinde kalıcı bir yara izi bırakarak kaçmaya çalıştı.

1962'de Sovyetler Birliğine yardım görevine başladı ve Genç Komünist Ligi'nin Merkez Komitesine seçildi. Daha sonra, kozmonot tesisi olan Star City'e geri döndü ve birkaç yıl boyunca yeniden kullanılabilir uzay aracı tasarımları üzerine çalıştı. 12 Haziran 1962'de Sovyet Hava Kuvvetleri'nde görevli albay oldu ve 6 Kasım 1963'te albay rütbesindeydi. Sovyet yetkilileri, bir kazada kahramanlarını kaybetmekten endişe ederek onu herhangi bir uçuştan uzak tutmaya çalıştı. Gagarin, ek güvenlik önlemlerinin gerekli olduğunu protestolarına rağmen Soyuz 1 uçuşunda arkadaşı Vladimir Komarov için yedek pilot oldu. Komarov'un uçuşu ölümcül bir kazada sona erdiğinde, Gagarin daha da uzay uçuşu eğitimi alması ve bu uzay uçuşlarına katılması daimi olarak yasaklandı.

20 Aralık 1963'te Gagarin, Star City kozmonot eğitim üssünün Eğitim Müdür Yardımcılığına getirildi. İki yıl sonra, SSSU'ya milletvekili olarak tekrar seçildi ancak bu sefer Milliyetler Sovyeti'ne geldi. Gelecek yıl bir savaş pilotu olarak yeniden nitelik kazanmaya başladı. 17 Şubat 1968'de uçan renklerle geçen uzay-düzlemi aerodinamik konsepti üzerine uzay mühendisliği tezini başarıyla savundu.

### Ölümü

1962'de kozmonot yetiştirme merkezinde çalışmaya başladı. Kurumun antrenör vekili olma sürecinde, Gagarin'in savaş uçağı pilotu olmaya yeniden hak kazanması gerekiyordu. 27 Mart 1968'de MiG-15 model uçağıyla rutin bir deneme sürüşü sırasında eğitmeniyle birlikte öldü. Kazaya neyin sebep olduğu bilinemedi. 1968 yılında bir soruşturmada Su-11 model bir uçağın yol açtığı türbülansın kazaya yol açtığı söylendi. Aynı zamanda hava koşulları da kötüydü. Başka bir söylenti de Gagarin'in sarhoş olduğudur. Ama uçuştan önce iki testten geçti ve yapılan araştırmalarda alkol veya uyuşturucu izine rastlanmadı. Kaza olmadan biraz önce, Gagarin'in roketin mühendislerine küfrettiği söylenir. Yeni bir teori de pilot kabininin yanlışlıkla açıldığı ve bir anda güçlenen hava dolaşımı yüzünden Gagarin'in uçağın kontrolünü kaybettiğidir. Aslında 2 saniye kadar daha zamanı olsaydı uçağı kontrol edebileceği söyleniyor. Bir diğer iddiaya göre ise, Gagarin'in dönemin Sovyetler lideri olan ve onun popüleritesinden korkan Leonid Brejnev'in isteği doğrultusunda öldürüldüğü söylenmektedir. Gagarin son derece popülerdi ve dönemin yazarlarına göre politikaya atılması halinde de başarılı olması muhtemeldi. Kendisi de politikaya sıcak bakıyordu.

Yuri Gagarin'in ölümü sonrası vücudu yakıldı ve külleri Moskova'daki Kızıl Meydan'da Kremlin Duvarı Mezarlığına gömüldü.

#### Kaza

Gagarin'i öldüren çarpışmanın nedeni tamamen kesin değildir ve gelecek on yılda komplo teorileri hakkında spekülasyona tabi tutulmuştur.

Mart 2003'te sınıflandırılmamış olan Sovyet belgeleri, KGB'nin bir hükûmet ve iki askeri soruşturmanın yanı sıra kaza hakkındaki kendi soruşturmasını yürüttüğünü gösteriyor. KGB raporunda, çeşitli komplo teorilerini reddetti; havaalanı personeli olaylarının kazaya katkıda bulunduğunu belirtti. Raporda, hava trafik kontrolörünün Gagarin'e güncel hava durumu bilgisi sağladığı ve uçuş zamanına göre koşulların belirgin biçimde bozulduğu belirtiliyor. Uçak mürettebatı ayrıca uçaklara bağlı harici yakıt tanklarından ayrıldı. Gagarin'in planladığı uçuş faaliyetleri, açık hava koşullarına ve dış tanklara ihtiyaç duymadı. Soruşturma, Gagarin'in uçağının ya bir kuş vuruşu nedeniyle ya da başka bir uçaktan kaçınmak için ani bir hareketi nedeniyle bir dönüşe girdiği sonucuna vardı. Mürettebat, güncel hava raporundan dolayı irtifalarının gerçekte olduğundan daha yüksek olduğuna inanıyor ve MiG-15'i devrinden çıkarmak için doğru tepki veremedi.

2005 yılında orijinal çarpışma araştırmacısı tarafından geliştirilen bir başka teori, kabin hava deliğinin kazara ekip veya bir önceki pilot tarafından açık bırakıldığını varsayarak oksijen yoksunluğuna ve mürettebatın uçakları kontrol edemediğine işaret ediyor. Air & Space dergisinde yayınlanan benzer bir teori mürettebatın açık havayı tespit ettiğini ve daha düşük bir rakıma hızlı bir dalış yaparak prosedürü izlediği yönündedir. Bu dalış bilinçlerini kaybetmelerine ve çarpmalarına neden oldu.

12 Nisan 2007'de Kremlin, Gagarin'in ölümüyle ilgili yeni bir soruşturmayı veto etti. Hükûmet yetkilileri, yeni bir soruşturma başlatmak için hiçbir neden görmediklerini söyledi.

Nisan 2011'de, Komünist Parti Merkez Komitesi tarafından kazanın araştırılması için kurulan 1968 tarihli bir komisyonun belgeleri gizlilik dışına çıktı.

O belgeler komisyonun orijinal sonucunun **Gagarin** veya **Sergoyin**'in hava balonundan ya da "bulut örtüsünün ilk katmanının üst sınırına girmekten" kaçınmak için yaptığı keskin manevra -ki bu jetin "süper kritik bir uçuş rejimine girmesine ve karmaşık hava şartlarında durmasına" yol açar- olduğunu ortaya çıkardı.

1968'deki ölümün araştırılması için kurulan bir Devlet Komisyonu üyesi olan Aleksey Leonov, 2004'te yayınlanan **Ayın İki Yüzü** kitabında, "**Uzakta iki yüksek sesli patlama**" duyduğunda aynı alanda helikopterle uçtuğunu anlatıyor. Diğer teorileri destekler nitelikte vardığı sonuç bir Suhoy jetinin -ki kendisi Su-15 Flagon olarak tanımlıyor- izin verilen minimum irtifanın altında uçması ve "korkunç hava koşullarından dolayı farkında olmadan, ses bariyerini kırarken Yuri ve Seregin'in uçağının 10 ya da 20 metre yakınından geçtiğiydi." Ortaya çıkan türbülans, MiG'yi kontrol dışı bir dönüşe yönlendirdi. Leonov, duyduğu ilk patlamanın ses bariyerini kıran jet olduğuna, ikincisinin ise Gagarin'in uçak çarpışması olduğuna inanmaktadır. Haziran 2013'te Rus televizyonu RT ile yapılan röportajda Leonov, olayla ilgili gizli olmayan bir raporda bölgede uçan ikinci bir "yetkisiz" Su-15'in varlığının ortaya çıktığını belirtti.

Leonov bu uçakların afterburners'ları kullanırken 450 metreye indiğini ve, "uçağın Gagarin'e yaklaşarak, bulutların içinde saatte 750 kilometre hızla kuyruğunu çevirerek -derin bir spiral, kesin olmak gerekirse-, 10-15 metre mesafeden kademesini azalttığını açıkladı. Ancak Leonov -raporun görüşülmesine izin verilmesi şartıyla- 2013 yılı itibarıyla 80 yaşında ve sağlıksız olduğu rapor edilen diğer pilotun adını açıklamadı.

Miras ve Takdirler
------------------

### Miraslar

Gagarin'in en dikkat çekici özelliklerinden biri 1.57 metre (5 ft 2 inç) olan kısa boy ölçüsü dışında, onun gülüşüydü. Birçoğu, Gagarin'in gülümsemesinin, Vostok 1 görev başarısından sonraki aylarda yaptığı sık sık yapılan turlarda kalabalığın dikkatini nasıl kazandığına değindi.

Gagarin de usta bir halk figürü olarak ün kazandı. Birleşik Krallık'taki Manchester'ı ziyaretinde yağmur yağıyordu. Bununla birlikte, Gagarin, kabineye dönen kalabalığın bir görüntü yakalayabilmesi için kabin üstünde kalmasının ısrar etti. Gagarin, "**Eğer bütün bu insanlar bana hoş geldiniz demek için geldiyseler ve yağmur altında durabilirlerse, ben de yapabilirim**" dedi. Gagarin şemsiyeyi reddetti ve üstü açık Bentley'de ayakta durarak, tezahürat yapan kalabalığa onu görebilecekleri şekilde selam verdi.

Sovyet uzay programının ilk yıllarının arkasındaki beyinlerden biri olan Sergei Korolev daha sonra Gagarin'in "Soğuk Savaş'ı aydınlatan" bir gülüşe sahip olduğunu söyledi.

### Takdirler

12 Nisan'da Gagarin'in uzay uçuşunun tarihi özel bir tarih olarak anıldı. 1962'den beri, **SSCB**'de, daha sonra **Rusya**'da ve diğer Sovyet sonrası devletlerde **Kozmonot Günü** olarak kutlanmaktadır. 2011 yılında Birleşmiş Milletler tarafından Uluslararası Uzay Uçuşu Günü ilan edildi.

Uluslararası bir kutlama olan Yuri Gecesi, 2001 yılından bu yana her 12 Nisan'da düzenlenmekte olup uzay araştırmalarındaki kilometre taşlarını anmak için düzenlenmektedir.

Dünyadaki birkaç bina ve başka siteler onun adıyla isimlendirildi. Star City'deki Kozmonot Eğitim Merkezi, 1969'da adlandırıldı. Sputnik 1 ve Vostok 1'in piyasaya sürüldüğü Baikonur Cosmodrome'daki fırlatma rampası artık Gagarin'in Fırlatma üssü olarak biliniyor. Sivastopol kentinde Gagarin Raion (Ukrayna) Sovyetler Birliği döneminde ondan sonra seçildi. Hava Harp Okulu 1968 yılında Gagarin Hava Harp Akademisi'ne değiştirildi.

Gagarin, hem astronotlar hem de gök bilimciler tarafından Ay'da onurlandırıldı. 1969'da Apollo 11 sırasında, astronotlar Neil Armstrong ve Buzz Aldrin'in, Gagarin'i ve diğer kozmonot Vladimir Komarov'u anmak için madalyalar içeren bir anma çantasının bırakılmasıyla Amerikan uzay programı tarafından onurlandırıldı. 1971'de Apollo 15 astronotları David Scott ve James Irwin, Düşen Astronot'u kendi açılış yerinde Uzay Yarışında ölen Amerikalı astronotlar ve Sovyet kozmonotlarının tümüne bir anı olarak bıraktılar; Yuri Gagarin ve 14 diğer astronot listede yer aldı. Ay'ın karanlık yüzündeki 265 km'lik bir krater resmi olarak onun adıyla anıldı.

Onuruna birkaç heykel inşa edildi. 2011 yılında heyecanla buluşan Yuri Gagarin, James Cook'un kalıcı heykelinin karşısındaki **The Mall**'ın Londra'daki The Admiralty Arch ucunda açıldı. Gagarin'in Lyubertsy'deki eski okulunun dışındaki heykelin bir kopyasıdır. 2013'te heykel, Greenwich'teki Kraliyet Gözlemevi'nin dışındaki kalıcı bir yere taşınmıştır.

2012'de NASA'nın Houston'daki South Wayside Drive'daki orijinal uzay uçuşu merkezindeki bir heykel açılışı yapıldı. 2011 yılında sanatçı/kozmonot Aleksey Leonov tarafından tamamlanan heykel, çeşitli Rus organizasyonları tarafından Houston'a hediye edildi. Bağış için Houston Belediye Başkanı Annise Parker, NASA Yöneticisi Charles Bolden ve Rusya Büyükelçisi Sergey Ivanovich Kislyak vardı.

Gagarin, Sovyet vatansever şarkılarına da konu oldu. Constellation Gagarin (İskandinavya Sozvezdie Gagarina), Aleksandra Pahmutova ve Nikolai Dobronravov tarafından 1970-1971 yıllarında yazılmıştır. Bu şarkılardan en ünlüleri Gagarin'in poekhali'sine atıfta bulundu !: "Hadi gidelim" dedi. Elini salladı. Gagarin, Jean Michel Jarre (Metamorfozlar) tarafından yazılan "Hey Gagarin" için, Kamusal Hizmet Yayıncılığı "Gagarin" için ve Undervud'un "**Gagarin, seni seviyorum**" başlıklı eserleri için ilham kaynağı oldu.

Gemilere Gagarin'in adı verildi. Sovyet gemisi **Kosmonavt** Yuri Gagarin 1971'de inşa edildi. Ermeni havayolu şirketi Armavia, 2011 yılında Gagarin'in şerefine ilk **Suhoy Süper Jet 100**'ü verdi.

Sovyetler Birliği'nde, uçuşunun 20. ve 30. yıldönümlerini kutlamak için iki adet hatıra para basıldı: 1 ruble para (1981, bakır-nikel) ve 3 ruble para (1991, gümüş). 2001 yılında, Gagarin'in uçuşunun 40. yıldönümünü anmak için Rusya'da benzeri taşıyan dört bozuk para serisi daha çıktı: 2 ruble para (bakır-nikel), 3 ruble para (gümüş), 10 ruble madeni para (pirinç-bakır, nikel) Ve 100 ruble para (gümüş). 2011 yılında Rusya, uçuşunun 50. yıldönümünü kutlamak için 1.000 ruble madeni para (altın) ve 3 ruble para (gümüş) hediye etti.

2008'de Kontinental Hokey Ligi, şampiyonluk kupasını Gagarin Kupası olarak ilan etti. 2010 Uzay Vakfı araştırmasında Gagarin, Star Trek'in kurgusal Yüzbaşı James T. Kirk'le bağlantılı olarak en popüler 6 kıtanın kahramanı olarak gösterildi. Rus belgeseli **Gagarin: First in Space**, 2013'te yayınlandı.

### 50. Yıldönümü

Gagarin'in uzaya yolculuğunun 50. yıldönümü, 2011'de dünya genelinde kutlandı. İlk Yörünge adlı bir film, orijinal uçuş sesini Gagarin'in aldığı rotanın görüntüleriyle birleştirerek Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan çekildi. Expedition 27 gemisinden Rus, Amerikan ve İtalyan mürettebat dünya halkının "Mutlu Yuri Gecesini'' kutlamak için Gagarin'in fotoğrafının üzerinde bulunduğu tshirtlerini giyerek özel bir video mesajı gönderdi.

İsviçre merkezli Alman saatçi Bernhard Lederer, Yuri Gagarin'in uçuşunun 50. yıldönümünü kutlamak için sınırlı sayıda 50 Gagarin Tourbillonu oluşturdu.

Soyuz TMA-21'in 4 Nisan 2011'de piyasaya sürülmesi, ilk insanlı uzay görevinin 50. yıldönümü için yapıldı.

### Şeref ve Ödüller

* Jubilee Madalyası "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 40 Yılı" (SSCB, 1958)
* Sovyetler Birliği Kahramanı (14 Nisan 1961)
* Lenin Düzeni (SSCB, 14 Nisan 1961)
* Sosyalist İşçi Kahramanı (Çekoslovak Sosyalist Cumhuriyeti, 29 Nisan 1961)
* Sosyalist İşçi Kahramanı, (Bulgaristan Halk Cumhuriyeti, 24 Mayıs 1961)
* Georgi Dimitrov'un emri (Bulgaristan, 24 Mayıs 1961)
* Yıldız Siparişi, 2. Sınıf (Endonezya, 10 Haziran 1961)
* Grunwald Haçı, 1. sınıf (Polonya, 20 Haziran 1961)
* SSCB Pilot Kozmonotu (27 Haziran 1961)
* Playa Girón Düzeni'nin ilk komutanı (Küba, 18 Temmuz 1961)
* "Havacılıkta başarılar için" (Brezilya, 2 Ağustos 1961)
* Güney Haçının Siparişi (Brezilya, 3 Ağustos 1961)
* Macaristan Bayrağı Düzeni, 1. sınıf elmaslı (Macaristan, 21 Ağustos 1961)
* SSCB Sporunun Onur Ustası (1961, unvan, bir uzay uçuşu için ödül olarak elde edildi)
* 1. Sınıf Askeri Pilot (1961, uzay uçuşu niteliğini kazandı)
* İngiliz İnterpolerators Cemiyeti Altın Madalyası, 1961
* Fahri suvorovets (Moskova Suvorov Askeri Okulu, 1962)
* Nil Düzeni (Mısır, 31 Ocak 1962)
* Afrika Yıldızı Emri (Liberya, 6 Şubat 1962)
* İş Kahramanı, (Vietnam Demokratik Cumhuriyeti, 28 Nisan 1962)
* Avusturya Hükûmetinin Altın Madalyası, 1962
* Sovyet-Küba dostluk toplumunun onursal başkanı
* Topluluğun Onursal Üyesi, "Finlandiya-Sovyetler Birliği"
* Karl Marx'ın Siparişi (Doğu Almanya, 22 Ekim 1963)
* Jubilee Madalyası "Büyük Yurtsever Savaşta Yirmi Yıl Zafer 1941-1945" (SSCB, 9 Mayıs 1965)
* "Kusursuz Hizmet için" madalyası, 3. sınıf (Sovyetler Birliği, Mart 1966)
* Uluslararası Astronotik Akademisi Onursal Üyesi (1966)
* Klement Gottwald (Çekoslovak Sosyalist Cumhuriyeti) Emri
* Jubilee Madalyası "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 50 Yılı" (SSCB, Ocak 1968)
* Konstantin Tsiolkovsky Altın Madalyası "gezegenlerarası iletişim alanında olağanüstü çalışma" (USSR)
* De Lavaux madalyası (FAI)
* Altın Madalya ve Diploma "Uzaydaki Adam", İtalyan Uzay Birliği
* Altın Madalya "Üstün farklar için" ve Royal Aero Club Diploma, İsveç
* Madalyon Columbus (İtalya)
* Saint-Denis Altın Madalyası (Fransa)
* Fund Matstsotti'nin (İtalya) "cesareti" altın madalya ödülü, 2007

ve diğerleri.

Yuri Gagarin aşağıdaki illerin fahri vatandaşı seçildi:

* SSCB: Kaluga, Novozybkov, Klintsy, Novocherkassk, Lyubertsy, Sumqayit (bugünkü Azerbaycan'da), Smolensk, Vinnytsia (günümüzde Ukrayna'da), Sivastopol (Kırım'da), Saratov, Komsomolsk-on-Amur, Tyumen
* Rusya: Orenburg
* Bulgaristan: Sofya, Pernik, Plovdiv
* Yunanistan: Atina
* Kıbrıs: Mağusa, Limasol
* Fransa: Saint-Denis
* Çekoslovakya: Trenčianske Teplice

Ayrıca Mısır şehirleri Kahire ve İskenderiye'nin kapılarının altın anahtarlarıyla ödüllendirildi.

Filateli ve Nümismatik
----------------------

* 19641964
* 19761976
* 20012001
* 20012001
* 20012001
* 20112011
* 20112011
* 20112011

Ayrıca bakınız
--------------

|  |
| --- |
| Vikipedi'nin kardeş projelerinden'***hakkında daha fazla bilgi edinin***  |
|
| Commons'ta ara | Commons'ta dosyalar |
|
| Vikisöz'de ara | Vikisöz'de alıntılar |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

* Sergey Korolyov
* Uzay Yarışı
* Valentina Tereşkova
* Aleksey Leonov
* Neil Armstrong

Kaynakça
--------

1. ↑  Hanbury-Tenison, Robin, ed. (2010). The Great Explorers. London: Thames & Hudson. p. 270. ISBN 978-0-500-25169-0
2. 1 2  Tito, Dennis (13 November 2006). "Yuri Gagarin". Time Europe via Time.com. Archived from the original on 26 March 2008.
3. 1 2 3  Rosenberg, Jennifer. "Yuri Gagarin: The First Man in Space 28 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". About.com. Retrieved 26 March 2013.
4. 1 2 3 4  Rodgers, Paul (3 April 2011). "Yuri Gagarin: The man who fell to Earth 4 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". The Independent. from the original on 4 April 2011.
5. 1 2  Moskvitch, Katia (3 April 2011). "Yuri Gagarin's Klushino: Forgotten home of space legend 8 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". BBC News. Retrieved 4 April 2011.
6. 1 2 3 4 5 6  Bizony, Piers (14 March 2011). "[ 26 Mart 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi First man of Space – the flight and plight of Yuri Gagari2011/03/yuri-gagarin.cfm |tarih=26 Mart 2013 }}". Engineering & Technology. 6 (3). the original on 26 March 2013.
7. 1 2  "Yuri Gagarin: Biography 23 Mayıs 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi". RIA Novosti. 30 March 2011. the original on 23 May 2012.
8. 1 2 3  Rincon, Paul; Moskvitch, Katia (4 April 2011). "Profile: Yuri Gagarin 26 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". BBC News. from the original on 22 January 2013.
9. 1 2  Юрий Алексеевич Гагарин 26 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Astronaut.ru (in Russian). 11 July 2007. Retrieved 30 March 2008.
10. ↑  Quoted in Siddiqi 2000, p. 262.
11. ↑  Siddiqi 2000, p. 262.
12. ↑  Siddiqi 2000, p. 261.
13. ↑  Bykovsky quoted in Gavrilin 1973, p. 26-27.
14. ↑  Louis, Victor E; Louis, Jennifer M (1980). Sport in the Soviet Union. Oxford: Pergamon. p. 43. ISBN 0-08-024506-4.
15. ↑  Siddiqi 2000, p. 275.
16. ↑  Hall and Shayler, p. 150
17. 1 2  Душенко, Константин (2014). Большой словарь цитат и крылатых выражений 21 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (in Russian). Litres. ISBN 978-5-699-40115-4.
18. ↑  Quoted in Siddiqi 2000, p. 278.
19. ↑  Гагарин, Юрий (3 December 2004). Дорога в космос 15 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Pravda via TestPilot.ru (in Russian). Retrieved 30 March 2008.
20. ↑  "Motherland Hears (download) 19 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". SovMusic.ru. Retrieved 30 March 2008.
21. ↑  "Motherland Hears (lyrics) 11 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". SovMusic.ru. Retrieved 30 March 2008.
22. ↑  Полная стенограмма переговоров Юрия Гагарина с Землей с момента его посадки в корабль (за два часа до старта) до выхода корабля "Востока-1" из зоны радиоприема 12 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Cosmoworld.ru (in Russian). Retrieved 30 March 2008.
23. ↑  "I am proud to be accused of having introduced Yury Gagarin to Orthodoxy 21 Mayıs 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi". Interfax-religion.com. 12 April 2006. from the original on 21 May 2013. Retrieved 30 March 2008.
24. ↑  "Gagarin's family celebrated Easter and Christmas, Korolev used to pray and confess 21 Mayıs 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi". Interfax-religion.com. 11 April 2011. from the original on 21 May 2013.
25. 1 2  Abel, Allen (May 2011). "The Family He Left Behind 12 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Air & Space. Retrieved 26 March 2013.
26. ↑  "Gagarin in his daughter's words 15 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Euronews.net. 12 April 2011. Retrieved 27 April 2012.
27. ↑  Распоряжение Правительства Российской Федерации от 16 марта 2005 года[*ölü/kırık bağlantı*]
28. ↑  Распоряжение Правительства Российской Федерации от 28 августа 2009 года[*ölü/kırık bağlantı*]
29. ↑  "Деятели культуры России — в поддержку позиции Президента по Украине и Крыму". 11 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2022.
30. ↑  Праздничные мероприятия, посвященные 50-летию полета Ю.А. Гагарина в космос 17 Nisan 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi (in Russian). Rea.ru. 11 April 2011. Retrieved 27 April 2012.
31. ↑  Первушин, Антон (October 2013). "7.1 Гражданин мира 31 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". 108 минут, изменившие мир (in Russian). Litres. ISBN 9785457022300.
32. ↑  На орбите дружбы 27 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. МК в Египте (in Russian). 24 April 2011.
33. ↑  Callow, John (17 January 2009). "Yuri Gagarin in Manchester 2 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". WCML.org.uk. Retrieved 12 April 2010.
34. 1 2 3  French, Francis (July 1998). "Yuri Gagarin's Visit to Manchester 14 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Spaceflight. British Interplanetary Society. 40 (7). Retrieved 7 March 2011.
35. 1 2  Gafutulin, Nail (12 April 2011). "4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Космонавт и Депутат" [Astronaut and Deputy]. Red Star (in Russian). Retrieved 10 January 2015.
36. ↑  Aris, Ben (28 March 2008). "KGB held ground staff to blame for Gagarin's death 20 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". The Daily Telegraph. Retrieved 1 August 2008.
37. ↑  Holt, Ed (3 April 2005). "Inquiry promises to solve Gagarin death riddle 15 Nisan 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Scotland on Sunday. Retrieved 30 March 2008.
38. ↑  Osborn, Andrew (September 2010). "What Made Yuri Fall? 19 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Air & Space. Retrieved 24 September 2010.
39. ↑  Osborn, Andrew (12 April 2007). "Kremlin vetoes new inquiry into mystery death of Yuri Gagarin". The Belfast Telegraph. Archived from the original 14 Ocak 2013 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi on 14 January 2013. Retrieved 30 March 2008.
40. ↑  Malpas, Anna (8 April 2011). "Russia sheds light on Gagarin death mystery". AFP. Archived from the original on 26 March 2013. Retrieved 8 April 2011.
41. ↑  Leonov, Alexei; Scott, David (2004). Two Sides of the Moon. New York: Thomas Dunne Books. p. 218. ISBN 0-312-30865-5. OCLC 56587777 2 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
42. ↑  "Death of Yuri Gagarin demystified 40 years on". RT.com. 14 June 2013. Archived from the original on 15 June 2013.
43. ↑  Williams, Huw (7 March 2011). "Memories sought of Yuri Gagarin's way into space 28 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". BBC News. Retrieved 11 April 2011.
44. ↑  McKie, Robin (13 March 2011). "Sergei Korolev: the rocket genius behind Yuri Gagarin 21 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". The Guardian. Retrieved 11 April 2011.
45. ↑  "UN Resolution A/RES/65/271, The International Day of Human Space Flight (12 April) 1 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". 7 April 2011. Retrieved 19 January 2015.
46. ↑  Minard, Anne (21 July 2009). "Apollo 11: 5 Little-Known Facts About the Moon Landing 3 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". National Geographic. Retrieved 3 April 2014.
47. ↑  Aldrin, Buzz; McConnell, Malcolm (1989). **Men From Earth**. New York: Bantam. ISBN 0553053744.
48. ↑  Pocock, Philip (2012). Geppert, Alexander C. T. ed. *Imagining Outer Space: European Astroculture in the Twentieth Century*. New York: Palgrave Macmillan. pp. 335–336. ISBN 0230231721.
49. ↑  Parfitt, Tom (6 April 2011). "How Yuri Gagarin's historic flight was nearly grounded 30 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". The Guardian. Retrieved 7 April 2011.
50. ↑  "Gagarin Monument Moved from London's Mall to Greenwich 14 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". RIA Novosti. 7 March 2013. Retrieved 13 April 2014.
51. 1 2  Созвездье Гагарина 22 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Alexandra Pakhmutova's website
52. ↑  Kaminski-Morrow, David (15 January 2011). "Picture: First Armavia Superjet awaits delivery 19 Ocak 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". FlightGlobal.com. Retrieved 17 January 2011.
53. ↑  "Yuri Gagarin Featured on Russian Gold and Silver Coins 31 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Coin Update. 14 April 2011.
54. ↑  Fraser, Adam (19 May 2010). "UFA Sports to market Kontinental Hockey League 15 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". *SportsPro Media*. Retrieved 19 August 2010.
55. ↑  "Space Foundation Survey Reveals Broad Range of Space Heroes 23 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". *Space Foundation*. 27 October 2010. Retrieved 17 January 2011.
56. ↑  Riley, Christopher (11 April 2011). "What Yuri Gagarin saw: First Orbit film to reveal the view from Vostok 1 15 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". *The Guardian*. Retrieved 12 April 2011.
57. ↑  "The Gagarin Tourbillon 24 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". The Gagarin Tourbillon. Retrieved 27 April 2012.
58. ↑  Anikeev, Alexander (29 April 2011). "Spacecraft "Soyuz-TMA21 13 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Manned Aeronautics. Retrieved 1 May 2011.

Dış bağlantılar
---------------

* Yuri Gagarin: Fotoğraflarla hayatı 10 Ocak 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Дорога в космос *Doroga v Kosmos* - Kendi yazdığı kitap (Rusça)
* Gagarin heykellerinin fotoğraflı listesi 26 Aralık 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 30 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Video: Gagarin'in doğum yeri hakkında, süre: 04.29 dk

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90781966
* BNC: 000474789
* BNE: XX1050308
* BNF: cb127780570 (data)
* CiNii: DA0492204X
* GND: 118537105
* ISNI: 0000 0000 8387 5419
* LCCN: n50015443
* LNB: 000144548
* MusicBrainz: 53801e4c-caf4-4f52-87b8-f6893c75e000
* NARA: 10580707
* NDL: 00440377
* NKC: jn20000700578
* NLA: 35108995
* NLG: 236817
* NLI: 987007303814205171
* NLK: KAC199633931
* NTA: 070450382
* RERO: 02-A021809101
* RSL: 000014164
* SELIBR: 187847
* SNAC: w6fz0p4k
* SUDOC: 050132008
* Trove: 829259
* ULAN: 500342574
* VIAF: 61673822
* WorldCat: lccn-n50015443

 |