Başlığın diğer anlamları için Jaguar (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Jaguar** (*Panthera onca*), kedigiller (*Felidae*) familyasından ve *Panthera* cinsinin dört büyük kedisinden biri olan bir Yeni Dünya memelisidir. Diğer üç büyük kedi, Eski Dünya’nın kaplan, aslan ve parstır. Kaplan ve aslandan sonra en büyük üçüncü kedi olan jaguar Batı Yarımküresinin en büyük ve en güçlü kedisidir. Jaguar günümüzde Meksika’dan (bazen ABD’nin güneybatısında da görülebilir) Orta Amerika’ya ve Paraguay’ın güneyi ile kuzey Arjantin’e kadar dağılan bir alanda bulunmaktadır.

Benekli kedi, fiziksel olarak daha çok parsa benzese de daha güçlü yapısı, davranışsal ve habitat özellikleri ile kaplana daha yakındır. Tercih ettiği habitat cengel olsa da, ormanlık araziden açık araziye kadar çeşitli alanlarda yaşar. Genel olarak su kenarlarında bulunur ve kaplan gibi yüzmekten hoşlanan kediler olarak dikkat çekerler.

Jaguar genel olarak yalnız dolaşan, avını izleyip pusuya düşüren bir avcıdır ve avını seçerken fırsatçı davranır. Aynı zamanda ekosistemi dengelemek ve av türlerinin nüfuslarını kontrol altında tutmak konusunda önemli rol oynayan hem süper hem de kilittaşı avcıdır. Jaguar, diğer kedilere göre bile oldukça kuvvetli bir çeneye sahiptir. Kuvvetli çenesi sayesinde zırhlı sürüngenlerin kabuklarını deler ve memeliler arasında sıra dışı olan bir öldürme yöntemi kullanır. Beyne ölümcül darbeyi indirmek için doğrudan avının kafatasını iki kulağının arasından ısırır.

Etimoloji
---------

*Jaguar* kelimesinin etimolojisi tam olarak belli değildir. Bazı kaynaklar Güney Amerika Tupi dilinden Portekizce’ye geçtiğini belirtir. Başka bazı kaynaklar bu sözcüğün Guarani diline ait olduğunu savunur. Tupi dilindeki özgün ve tam isim *jaguara*dır ve aynı zamanda tüm etçil hayvanları tanımlamak için de kullanılır. Birleşik hâli olan *jaguareté* sözcüğündeki -*eté* "gerçek" anlamına gelir. Guarani dilindeki *yaguareté* sözcüğü de "gerçek yırtıcı hayvan", "köpek gövdeli", ya da "yırtıcı köpek" diye farklı çevirilere sahiptir. İlk etimolojik raporlara göre *jaguara* sözcüğü "avını bir kerede öldüren hayvan" anlamına gelir ve bu bilgi birçok kaynakta bulunmaktadır. Ancak bu bilginin doğru olmadığı öne sürülmüştür. Birçok Orta ve Güney Amerika ülkesinde bu kediye *el tigre* ("kaplan") denir.

*Panthera onca* bilimsel adının ilk kısmının Yunanca *pan-* ("tüm") ve *ther* ("hayvan") sözcüklerinden türetildiği söylense de, bu da halk arasında yayılmış doğru olmayan bir etimolojik yorumdur. *Panthera* büyük olasılıkla Doğu Asya kaynaklıdır ve "sarımsı hayvan" ya da "beyazımsı sarı" anlamlarına gelir.

*Onca* sözcüğünün, hayvanın güçlü pençeleri nedeniyle "çengel" ya da "kanca" olduğu söylense de en doğru etimolojik yorum basitçe, hayvanın Portekizce ismi olan *onça*dan (on-sa) geldiğidir.

Taksonomi
---------

Jaguar *Panthera onca*, *Panthera* cinsinin Yeni Dünya’daki tek temsilcisidir. DNA araştırmalarıyla elde edilen kanıtlara göre aslan, kaplan, pars, jaguar, kar parsı ve bulutlu pars ortak bir ataya sahiptir ve bu da yaklaşık altı ile on milyon yıl önceye dayanır. Fosil kayıtları, *Panthera* cinsinin 2 ile 3,8 milyon yıl önce ortaya çıktığını göstermektedir. Bulutlu pars (*Neofelis nebulosa*) genel olarak bu grubun başına konur. Diğer türlerin evrim ağacındaki konumu değişik çalışmalarda farklılık gösterir ve henüz çözülememiştir. Çalışmaların çoğu kar parsını *Panthera* cinsine katar, kar parsının bilimsel adının *Uncia uncia* ya da *Panthera uncia* olması konusunda belirli bir ortak görüş yoktur.

Morfolojik kanıtlara dayanan Britanyalı zoolog Reginald Pocock, jaguarın daha çok pars ile bağlantılı olduğu sonucuna varmıştır. Ancak DNA kanıtları yetersizdir ve çalışmadan çalışmaya jaguarın konumu değişiklik gösterir. Avrupa jaguarı (*Panthera gombaszoegensis*) ve Amerika aslanı (*Panthera atrox*) gibi soyu tükenmiş *Panthera* türlerinin fosilleri incelendiğinde hem aslanların hem de jaguarların özelliklerini gösterdikleri görülür. Jaguar mitokondriyal DNA’sının analizi, türün ortaya çıkışını fosillerin belirttiğinden daha yeni bir tarih olan 280.000 ile 510.000 yıl öncesine dayandırmaktadır.

### Coğrafi Tanım

Jaguar alttürlerinin en son betimlemesi 1939 yılında Pocock tarafından yapılmıştır. Pocock, coğrafî orijin ve kafatası morfolojisine dayanarak sekiz alttürü belirlemiştir. Ancak tüm alttürleri dikkatle inceleyebilmek için yeterli sayıda örneğe sahip olmaması nedeniyle önerdiği alttürlerin bir kısmı için şüphelerini belirtmiştir. Daha sonraları çalışmalarının değerlendirilmesi sonucu yalnızca 3 alttür önerilmiştir: *P. o. onca*, *P. o. paraguensis* ya da *P. o. palustris*, *P. o. hernandesii*

Çok iyi tanımlanmış alttürler oluşturma konusunda son yıllarda yapılan çalışmalar da başarısız olmuştur ve artık kabul görmemektedir. Larson (1997) jaguarın morfolojik değişikliklerini incelemiş, güneyde ve kuzeyde yaşayanlar arasında farklılık olduğunu göstermiştir. Ancak varolduğu ileri sürülen alttürler arasında, alttür olacak kadar büyük farklılıklar bulamamıştır. Eizirik ve arkadaşlarının 2001 yılında yaptıkları genetik bir çalışma, belirgin bir coğrafi alttür dağılımının olmadığını göstermiş ancak Amazon Nehri gibi büyük coğrafi engellerin farklı popülasyonlar arasındaki gen alışverişini sınırladığını da ortaya koymuştur. Sonraki daha detaylı bir çalışma, Kolombiya’daki jaguarların tahminî popülasyon yapısını doğrulamıştır.

Pocock'un alttür sınıflandırması hâlâ kedinin genel tanımları arasında belirtilmektedir. Seymore bunları üç alttürde gruplandırmıştır:

1. *Panthera onca onca*: Venezuela’dan, Brezilya’nın Rio Grande do Sul nehrinin güney ve doğusuna kadar ve
	* *P. onca peruviana*: Peru sahili dahil olmak üzere.
2. *P. onca hernandesii*: Batı Meksika ve ayrıca
	* *P. onca centralis*: Orta Amerika — El Salvador’dan Kolombiya’ya
	* *P. onca arizonensis*: Doğu Arizona’dan Sonora, Meksika’ya
	* *P. onca veraecrucis*: Güneydoğu Meksika’dan orta Teksas’a
	* *P. onca goldmani*: Yukatan Yarımadası'ndan Guatemala ve Belize’ye
3. *P. onca palustris* ya da *P. onca paraguensis*: Paraguay ve kuzeydoğu Arjantin

Biyoloji ve davranış
--------------------

### Fiziksel nitelikler

Jaguar güçlü kaslara sahip bir hayvandır. Vücut ölçüleri önemli değişiklikler gösterir. Ağırlığı genellikle 56–96 kilogram arasında dolaşsa da 131–151 kilogram gelen daha iri jaguarlarla (dişi aslan ve kaplanların ortalama ağırlığına erişir) 36 kilogram gelen daha küçük jaguarlar da kaydedilmiştir. Dişiler genelde erkeklerden %10–20 daha küçüktür. Kedinin boyu 1,62–1,83 metre arasında değişir ve bu boya kuyruk 75 santimetre daha ekler. Omuz yükseklikleri 67–76 santimetre arasındadır.

Henry Doorly Hayvanat Bahçesi’nde bir jaguar
Bölgeler ve habitatlar arasında boyut farklılıkları da ortaya çıkarılmıştır. Kuzeyden güneye gidildikçe boyut büyür. Meksika’nın pasifik sahilinde Chamela-Cuixmala Biyosfer Rezervi’nde jaguarlar üzerine yapılan bir çalışma yaklaşık bir puma boyutlarında yalnızca 30–50 kilogramlık jaguarların varlığını göstermiştir. Buna karşın Brezilya’da Pantanal bölgesinde yapılan bir çalışmada da ortalama jaguar ağırlığı olarak 100 kilogram bulunmuştur. Orman jaguarları açık alanda bulunan jaguarlara göre daha koyu renklerde ve daha küçüktürler. Bunun nedeni büyük bir ihtimalle ormanlık alanlarda büyük otçul avların daha az olmasıdır.

Kısa ve kalın bacak yapısı jaguarın iyi tırmanmasını, sürünerek ilerlemesini ve yüzmesini sağlar. Kafa sağlamdır ve çene aşırı bir şekilde güçlüdür. Jaguarların tüm kedigiller içinde en güçlü ve memeliler içinde de ikinci en güçlü çeneye sahip olduğu önerilmiştir. Bu güçlülüğün nedeni jaguarların kaplumbağa kabuklarını bile delecek kadar güçlü olmak için adaptasyonudur. Vücut oranına göre ısırma gücünün karşılaştırması jaguarı aslan ve kaplanın önünde, bulutlu parsın yanında en üst sıraya oturtmuştur. National Geographic dergisinin özel bir sayısı da jaguarın dünyanın en kuvvetli kedisi olduğunu önermiştir. Bir jaguarın, 300 kg'lık bir boğayı bile çenesiyle 8 metre sürükleyebileceği ve en ağır kemikleri bile ezebileceği bildirilmiştir. Jaguar cengel içinde 300 kilograma kadar olan hayvanları avlar, kısa ve kalın fiziksel yapısı avına ve çevresine göre geçirdiği adaptasyonun bir sonucudur.

Yüksek melaninli bir jaguar, namıdiğer kara panter.
Jaguarın postu asıl sarımsı kahverengi renkteyse de kızıl-kahverengiden siyaha kadar çeşitlilik gösterir. Kedinin kürkü cengel habitatında kamufle olabilmek için gül tarzı beneklerle kaplıdır. Post üstündeki benekler bir jaguardan diğerine farklılık gösterir, gül şeklindeki benekler farklı tipte bir ya da birkeç benek içerebilir. Genellikle kafa ve boyundaki benekler dolu, boşluk olmayan beneklerdir. Kuyruk bölgesinde de aynı şeklde olan benekler birleşerek bir kuşak haline gelir. Göbek, boyunaltı ve ayakların dış yüzleri ile aşağı yanlar beyazdır.

Bu türde melanizm diye bilinen durum oluşur. Melanizme sahip tip benekli tipten daha az yaygındır. Güney Amerika bölgesinde yüzde altılık bir oran bildirilmiştir. Melanizm baskın allelin sonucudur. Melanizm olan jaguarlar tamamen siyah görünseler de yakından incelendiğinde benekler hâlâ görülebilirdir. Melanizmi olan jaguarlar halk arasında kara panter olarak bilinse de ayrı bir tür oluşturmazlar. Bazen beyaz panter diye adlandırılan nadir görülen albino bireyler, diğer kedilerde olduğu gibi jaguarlar arasında da görülür.

Jaguar parsa çok benzer ama daha kısa ve kalın yapısı vardır. İki hayvan, postlarının üzerindeki gül şeklindeki beneklerden ayırtedilebilirler. Jaguarın benekleri sayıca daha az ve büyüktür. Genelde koyu renklidir ve kalın çizgili beneklerin ortasındaki küçük benekler parsda bulunmaz. Jaguarın kafası daha yuvarlaktır, daha kısa ama kalın bacakları vardır.

### Üreme ve yaşam çevrimi

Dişi jaguarlar cinsel olgunluğa yaklaşık iki yılda gelirken erkek jaguarlar üç ya da dört yıl sonra ulaşırlar. Doğal ortamında kedinin yıl boyunca çiftleştiği sanılmaktadır ancak av arttığında doğumların sayısı da artış gösterir. Esaret altındaki erkek jaguarlarda yapılan çalışma yıl boyunca çiftleşme varsayımını destekler. Semen özellikleri ve boşalma kalitesinde mevsimsel değişikliklere rastlanmamış ancak esaret altında üreme başarısının düşük olduğu gözlemlenmiştir. Dişilerin âdeti 37 günlük çevrimin içinde 6–17 gün sürer ve dişiler idrar ile bıraktıkları koku ve daha yüksek ses tonu ile çiftleşmeye hazır olduğunu bildirir.

Eşler çiftleştikte sonra ayrılır ve yavruların bakımını dişi yapar. Hamilelik 93-105 gün arası sürer ve dişi sıklıkla iki bazen de dörde kadar varan sayıda yavrular. Yavrular doğduktan sonra anne erkeklerin etrafta dolaşmasına izin vermez. Kaplanlarda da görülen bu davranış yavru yamyamlığını önlemek içindir.

Gözü kapalı doğan yavrular iki hafta sonra gözlerini açar. Üç ayda sütten kesilen yavrular anneleriyle birlikte ava çıkmadan önce altı aylık olana kadar inlerinen ayrılmaz. Yavrular bir ile iki yıl arasında anneleriyle birlikte kaldıktan sonra kendilerine ait bir bölge oluşturmak için ayrılırlar. Genç erkekler önceleri göçmendir ve yaşlı erkeklerle kendilerine ait bir bölge oluşturana kadar itişip kakışırlar. Doğal yaşam alanlarında jaguarların yaşam süresi 12 yıl civarındadır. Esaret altında 23 yıl kadar yaşadıkları görülmüştür ki bu onları en uzun yaşayan kedilerin arasına sokar.

### Sosyal yapı

Kedilerin çoğunluğu gibi, anne-yavru gruplarının dışında jaguar tek başına dolaşır. Erişkinler genelde kur yapmak ve çiftleşmek için bir araya gelir ve kendilerine geniş bölgeler ayırırlar. Dişilerin 25 ila 40 km² lik bölgeleri birbirini kesebilir ama hayvanlar genellikle yüz yüze gelmekten kaçınır. Erkeklerin bölgeleri av ve yeterli alan durumuna göre yaklaşık iki katı yer kaplar ve birbirini kesmez. Pençe izleri, idrar ve dışkı bölgeyi belirlemek için kullanılır.

Diğer büyük kediler gibi jaguar da kükreyebilir. Genellikle, bölge ve eş için rakiplerini uyarmak amacıyla kükrerler. Doğal yaşam yerlerinde bireyler arasında karşılıklı kükremeler gözlemlenmiştir. Kükremeleri tekrar eden bir öksürüğe benzer ve bazen miyavlama ile homurdanma sesleri de çıkarırlar. 
Çok nadir de olsa erkekler arasında çiftleşme nedeniyle kavga çıkabilir ama genellikle saldırgan davranışlarda bulunmadıkları gözlemlenmiştir. Çıkan kavgalarda anlaşmazlık konusu genellikle bölge hakimiyetidir. Bir erkeğin bölgesi içinde iki ya da üç dişinin bölgesi yer alır ama başka bir erkeğin girmesine tahammül edemezler.

Jaguar genellikle gece hayvanı olarak tanımlansa da daha çok yarı karanlıkta (gün doğumundan önce ve gün batımından sonra) aktiftir. Erkekler de dişiler de avlanır ama erkekler daha büyük bölgede olduklarından her gün daha çok yol katederler. Av olduğu takdirde jaguar gündüzleri de avlanabilir. Zamanının %50-60’ını aktif olarak geçiren jaguar oldukça enerjik bir kedidir. Bulunması zor olan jaguarın doğal yaşam alanlarına kolay erişilemediğinden, gözlemlenmesi oldukça zor bir hayvandır.

### Avlanma ve beslenme

Tüm kediler gibi jaguar yalnızca et ile beslenen bir etçildir. Fırsatçı bir avcıdır ve 85’e yakın türü avlar. Jaguar büyük avları tercih eder ve geyik, tapir, pekari, köpek ve kaymanları bile avlar. Ancak kedi, kurbağa, fare, kuş, balık, ve evcil hayvan gibi yakalayabildiği her türlü hayvanı yiyebilir.

Jaguar *Panthera* cinsinde yaygın olan derin ısırık ve boğma tekniğini kullansa da kediler arasında istisna teşkil eden kendine has bir öldürme yöntemini tercih ederek, köpekdişleriyle avının kulakları arasından şakak kemiklerini ısırarak doğrudan beynini deler. Emmons (1987) bu tekniğin Pleistocene dönemin sonunda türlerin yokolması ve jaguarların temel avlarının kaplumbağa olması nedeniyle kaplumbağa kabuklarını kırarak açabilmek için bir uyum sağlama olduğunu önermiştir. Kafatası ısırığını memeliler için uygulayan jaguar, cayman gibi avlarda ise arkaya sıçrayarak omuriliğine zarar verdiği avını hareketsizleştirir. Kaplumbağa kabuğunu kırabilecek güçte olsa da, kabuğun içindeki etleri sıyırarak da yiyebilir. Köpek gibi avlarda ise kafatasını kırabilecek bir pençe darbesi yeterli olur.

Jaguar eğer sürek avındaysa, avını izleyip pusuya düşürür. Orman patikalarında yavaşça dolanarak pusuya düşürmeden ve saldırmadan önce avını dinler ve izler. Jaguar saklandığı yerden ve genelde hedefinin ölü noktasından çevik bir sıçrayışla saldırır. Türün pusu yetenekleri, hem yerliler hem de saha araştırmacıları tarafından hayvanlar dünyasında eşine pek rastlanmayan bir yetenek olarak görülür. Pusu yeteneği büyük bir ihtimalle çok farklı ortamlarda süper avcı olmanın geliştirdiği bir yetenektir. Pusuda avın arkasından suya sıçramak da yer alır. Yüzerlerken çok rahat bir şekilde avlarını öldürebilirler. Öyle kuvvetlidirler ki genç bir inek ölüsünü dahi bir ağacın üzerine çıkarabilirler.

Avını öldürdükten sonra cesedini çalılığa ya da gözden uzak başka bir noktaya taşır. Avını karnından değil de boyun ve göğsünden yemeye başlar. Kalp ve ciğerlerden sonra omuzlarını yer. Türün 34 kilogramlık en zayıf üyelerinin günlük besin gereksinimlerinin 1,4 kilogram olduğu tahmin edilmiştir. 50-60 kilogram arasında esaret altındaki hayvanlar için günlük besin miktarı olarak 2 kilogramdan fazla et önerilmektedir. Doğal ortamlarında bu değer değişkenlik gösterir çünkü avının yakalanması ve öldürülmesinde önemli ölçüde enerji harcayan yırtıcı kedi bir kerede 25 kilogram et yedikten sonra açlık dönemine girer.

Ekoloji
-------

### Dağılım ve habitat

Jaguar’ın dağılımı
Fosil incelemelerine göre jaguar iki milyon yıllık bir yaşa sahiptir ve Pleistosen döneminde Bering kara köprüsünden geçtiğinden beri bir Amerikan kedisidir. *Panthera onca augusta* adı verilen en yakın atası günümüzdeki kediden daha büyüktür. Günümüzdeki dağılımı Meksika’dan Orta Amerika’ya ve Breziya Amazonu’nun büyük bir kısmı dahil olmak üzere Güney Amerika’ya uzanır. Bu dağılım içinde kalan ülkeler ABD, Arjantin, Belize, Bolivya, Brezilya, Ekvador, Fransız Guyanası, Guatemala, Guyana, Honduras, Kolombiya,Kosta Rika, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Surinam, ve Venezuela yer alır. El Salvador ve Uruguay’daki jaguar soyu tükenmiştir.

Listeye ABD'nin eklenmesinin sebebi güneybatıda özellikle Arizona, New Mexico ve Teksas'ta görüldüğü bildirilen jaguarlardır. 1990'ların başında, jaguarların yaşam alanları Güney Kaliforniya ve batı Teksas'a kadar kuzeye uzanıyordu. Jaguarlar, "Tehdit altındaki türler yasası" ile ABD’de koruma altına alınmış ve postu için hayvanların avlanması yasaklanmıştır. 2004 yılında doğal yaşamı koruma memurları Arizona’nın güneyinde jaguarları görüntülediler. Arizona’da sürekli bir popülasyonun yaşaması için yeterli bir av miktarı, öldürülmekten korunmaları ve Meksika’daki popülasyon ile bağlantılarının sağlanması gereklidir.

Türün tarihsel dağılımına Amerika Birleşik Devletleri’nin güney kısmının tamamına yakını, güneyde de Güney Amerika kıtasının hemen hemen tamamı dahildir. Toplamda kuzey sınırı 1.000 km, güney sınırı da 2.000 km gerilemiştir. 40 milyon ile 11,5 milyon yıl öncesine ait Buz Çağı'ndan kalma jaguar fosilleri Missouri'ye kadar kuzeydeki bazı kazı alanları da dahil olmak üzere farklı yerlerde günyüzüne çıkarılmıştır. Fosiller, günümüzdeki ortalama ağırlıktan oldukça fazla olan 190 kilogramlık jaguarların varlığını ortaya çıkarmıştır.

Kedinin habitatına Güney ve Orta Amerika’nın yağmur ormanları, kısmen sel altında kalan açıklık sulak araziler, ve kuru otlaklar dahildir. Jaguar, bunların arasında en çok yağmur ormanlarını tercih eder. Kedi, Arjantin pampaları, Meksika’nın kurak düzlükleri ve güneybatı ABD gibi kuru habitattaki yerini çok hızlı kaybetmiştir. Kedi tropik, subtropik ve kuru yaprakları dökülen ormanlara yayılmıştır. Su ile bir arada düşünülen jaguar genellikle nehir kenarlarında, bataklıklarda ve avlarını izlemeye yarayan yoğun yağmur ormanlarında yaşarlar. Jaguarlar 3.800 metre kadar yüksek rakımlarda da bulunur ama genellikle dağ ormanlarını tercih etmezler ve orta Meksika'nın yüksek platoları ile And dağlarında bulunmazlar.

### Ekolojik rolleri

Arjantin’deki vahşi yaşamı koruma ve rehabilitasyon merkezinde bir jaguar
Jaguar bir süper avcıdır, yani besin zincirinin en üstünde yer alır ve onu avlayan başka bir tür yoktur. Jaguar ayrıca kilittaşı tür olarak otçul ve tanecil hayvanların popülasyonlarını kontrol ederek orman sisteminin yapısal bütünlüğünü sağlar. Ancak jaguar gibi türlerin ekosistemler üzerinde tam olarak ne gibi bir etkisi olduğunu belirlemek oldukça zordur çünkü türün olmadığı ve bulunduğu bölgelerden veri toplamak ve insan aktivitesinin etkisini dikkate almak gerekir. Genel olarak kilit türlerin eksikliğinde orta büyüklükteki avcı türlerinin popülasyonunun arttığı ve bunun da birbirini izleyen negatif etkileri olduğu düşünülür ancak saha çalışmaları bunun doğal bir değişiklik olacağını ve popülasyon artışlarının süreklilik arzetmeyeceğini göstermiştir. Dolayısıyla kilit tür varsayımı tüm bilimadamları tarafından desteklenmez.

Jaguarların diğer avcılar üzerinde de etkisi bulunur. Jaguar ve Amerika kıtasındaki ikinci büyük kedi puma, sıklıkla simpatriktir (aynı bölgeyi paylaşan birbiriyle bağlantılı türler) ve sıklıkla beraber incelenmişlerdir. Jaguar ile simpatrik olan pumalar genelde daha küçüktürler çünkü büyük avları jaguar, küçük avları da puma aldığından, bu pumalar normalden küçük kalırlar. Bu durum pumaların yararınadır. Küçük avlar dahil olmak üzere daha geniş av seçenekleri olan pumalar insanların değiştirdiği doğada jaguarlara karşı daha dayanıklıdırlar. Her iki tür de neredeyse tehdit altındaki tür olarak ilan edilmelerine rağmen puma önemli ölçüde daha büyük bir dağılıma sahiptir.

Korunma durumu
--------------

Jaguar, Doğa ve Doğal Kaynakların Korunması için Uluslararası Birlik tarafından neredeyse tehdit altındaki tür olarak değerlendirilmiş olup yakın gelecekte soyu tükenme tehdidi altına girebilir. Tarihsel kuzey yerleşim alanlarını hemen hemen kaybetmesi, şu anda bulunan yerlerde bölünmelerin artması bu durumun seçilmesinde etken olmuştur. Jaguar popülasyonu günümüzde azalmaktadır. Wildlife Conservation Society (Vahşi Yaşamın Korunması Topluluğu) tarafından yaptırılan detaylı çalışmalar sonucunda jaguarın tarihsel yaşam alanlarının %37’sini kaybettiği, %18’inde de durumunun ne olduğunun bilinmediği ortaya çıkarılmıştır. Ancak geriye kalan yaşam alanlarında, özellikle Amazon havzasında ve buraya komşu olan Gran Chaco ile Pantanal’da uzun dönem hayatta kalma olasılığı, umut verici bir şekilde, %70 olarak belirlenmiştir.

Jaguar için önemli riskler; habitatının olduğu ormanların yokedilmesi, insanlarla yiyecek için olan rekâbet ve besledikleri hayvanları avlayan kedileri öldüren çiftçilerdir. Bir kere alıştıktan sonra jaguarların beslenmesinin önemli bir kısmını büyükbaş hayvanlar oluşturur. Otlak yapmak için arazi açılması, tür için tehdit unsuru olsa da Güney Amerika’ya ilk kez büyükbaş hayvanlar getirildiğinde bu yeni avdan faydalanan jaguarların başlangıçta popülasyonu artmış olabilir. Beslenen hayvanları çok sık avlamaları nedeniyle çiftlik sahipleri sürekli çalışan jaguar avcıları kiralamıştır ve jaguarlar görüldükleri yerde öldürülürler.

 Pantanal, Brezilya’da sel. Önemli bir jaguar yaşam alanı.
Jaguar Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme’nin 1. maddesi ile korunmaktadır: Jaguar ya da herhangi bir parçasının uluslararası ticareti yasaklanmıştır. ABD, Arjantin, Fransız Guyanası, Honduras, Kolombiya, Nikaragua, Panama, Paraguay, Surinam, Uruguay ve Venezuela’da avlanmaları yasaklanmıştır. Brezilya, Guatemala, Kosta Rika, Meksika ve Peru’da avlanma yalnızca sorun çıkaran hayvanlarla sınırlandırılmış iken Bolivya’da jaguar avı hâlâ serbesttir. Ekvador ve Guyana’da tür herhangi bir koruma altında değildir.

Süregelen korunma çabalarının içinde çiftçilerin bilgilendirilmesi ve ekoturizmin gelişmesine yardımcı olunması yer alır. Jaguar genel olarak "şemsiye tür" olarak tanımlanır yani yaşadığı yer ve habitat gereksinimi öyle geniştir ki onun korunma altında olmasıyla birçok küçük tür de korunacaktır. Korunma örgütleri, jaguara birbirine bağlı habitat sağlamaya çalışarak diğer türlerin de bu korunmadan yararlanması için çalışır.

Türün yaşadığı alanların tamamına ulaşılamadığı için (orta Amazon bölgesi gibi) sayılarını tahmin etmek zordur. Araştırmacılar genel olarak özel biyobölgeler üzerine yoğunlaşır ve tür genelinde bir analize pek rastlanmaz. 1991 yılında Belize’de 600 ile 1.000 hayvanın yaşadığı tahmin edilmiştir. Bir yıl öncesinde Meksika’nın 4.000 km² lik Calakmul Biyosfer Rezervi’nde 125 ile 180, Chiapas eyaletinde de 350 hayvanın yaşadığı tahmin edilmiştir. Guatemala’daki 15.000 km² lik komşu Maya Biyosfer Rezervi’nde 465 ile 550 hayvan olabilir. GPS-telemetrisi kullanılan 2003 ve 2004 yıllarındaki çalışmalarda kritik Pantanal bölgesinde 100 km² de altı ile yedi jaguar bulunduğu görülmüştür (bu sayı, geleneksel yöntemlerle yapılan bir çalışmada 10 ile 11 olarak hesaplanmıştı). Buradan anlaşılan, çoğunlukla kullanılan örnekleme yöntemlerinin kedilerin gerçek sayısını abarttığıdır.

Mitolojide ve kültürde
----------------------

Aztek jaguar savaşçısı
### Mezoamerikan kültürü

Jaguar, uzun çağlar boyunca Orta ve Güney Amerika’da gücün ve kuvvetin sembolü olmuştur. Kolomb öncesi Mezoamerika kültürünün kaynaklandığı Olmek kültüründe belirgin bir "jaguaradam" kavramı gelişmiştir. Stilize jaguar ve jaguara benzeyen insan figürleri ve heykelleri bulunur. Daha sonraki Maya uygarlığında jaguarın ölüler ile yaşayanlar arasındaki iletişimi kolaylaştırdığına ve kraliyet ailesini koruduğuna inanılırdı. Mayalar bu güçlü kedileri ruhsal dünyadaki dostları olarak görmüş ve krallarına içinde jaguar sözcüğü geçen resmî adlar vermiştir. Aztek uygarlığı, yönetenlerin ve savaşçıların sembolü olarak jaguar imajını paylaştı ve jaguar güçlü tanrı Tezcatlipoca'nın totem hayvanı olarak görüldü.

### Çağdaş kültür

Jaguar çağdaş kültürde sıklıkla karşılaşılan bir semboldür. Guyana’nın resmî hayvanıdır ve ülke armasında yer alır. Çok sıklıkla ürün adı olarak kullanılan jaguar en çok lüks araba markası olarak tanınır. 1960’ların başında Fender Müzik Aletleri sörf müziği yapanlara yönelik Jaguar adını verdikleri bir elektrogitar modelini üretti.

Galeri
------

* Amerika Birleşik Devletleri'nin Milwaukee kentindeki bir hayvanat bahçesinde otururken fotoğraflanan bir jaguar (Panthera onca). Kedigiller familyasının dört büyük kedisinden biri olan jaguar, genel olarak yalnız dolaşır ve çok iyi bir avcıdır.Amerika Birleşik Devletleri'nin Milwaukee kentindeki bir hayvanat bahçesinde otururken fotoğraflanan bir **jaguar** (*Panthera onca*). Kedigiller familyasının dört büyük kedisinden biri olan jaguar, genel olarak yalnız dolaşır ve çok iyi bir avcıdır.

Kaynakça
--------

* Kedi Uzmanlık Grubu (2002). *Panthera onca*. *Tehlike altında olan türlerin 2006 IUCN Kırmızı Listesisi*. IUCN 2006. 4 Mart 2007 tarihinde alınmıştır.

### Notlar

1. ↑  Quigley, H.; Foster, R.; Petracca, L.; Payan, E.; Salom, R.; Harmsen, B. (2017). "*Panthera onca*". s. e.T15953A123791436. 8 Ağustos 2018 tarihinde `|arşiv-url=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım) arşivlendi.  Eksik ya da boş `|url=` (yardım)
2. 1 2  Stephen Wroe, Colin McHenry, and Jeffrey Thomason (2006). "Bite club: comparative bite force in big biting mammals and the prediction of predatory behaviour in fossil taxa" (PDF). *Proceedings of the Royal Society B*. Cilt Online. 3 Temmuz 2005 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
3. 1 2  Hamdig, Paul. "Sympatric Jaguar and Puma". Ecology Online Sweden. 13 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2006.
4. 1 2  ""Jaguar"". *Online Etymology Dictionary*. Douglas Harper. 8 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2006.
5. 1 2 3  ""Word to the Wise"". *Take our word for it, basım 198, s. 2*. The Institute for Etymological Research and Education. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006.
6. ↑  ""Yaguareté - La Verdadera Fiera"". *RED Yaguareté* (İspanyolca). 20 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2006.
7. ↑  "Breve Vocabulario" (İspanyolca). Faculty of Law, University of Buenos Aires. 5 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2006.
8. ↑  Eduardo Acevedo Díaz (1890). "Notas". *Nativas* (İspanyolca). 13 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2006.
9. ↑  Hemen hemen burada sözedilen tüm sanal bilgi kaynakları büyük olasılıkla yanlış olan bu etimolojik bilgiyi kullanır.
10. ↑  ""Panther"". *Online Etymology Dictionary*. Douglas Harper. 6 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2006.
11. 1 2 3 4 5 6  Johnson, W.E. Eizirik, E. Pecon-Slattery, J. Murphy, W.J. Antunes, A. Teeling, E. & O'Brien, S.J. 2006. The Late Mielidae: A genetic assessment. 2 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Science* 311: 73-77
12. ↑  Turner A (1987) New fossil carnivore remains from the Sterkfontein hominid site (Mammalia: Carnivora). Ann Transvall Mus 34.319–347
13. 1 2 3 4  Yu L & Zhang YP (2005). Phylogenetic studies of pantherine cats (Felidae) based on multiple genes, with novel application of nuclear beta-fibrinogen intron 7 to carnivores. Molecular Phylogenetics and Evolution 35(2): 483-495.
14. 1 2 3  Johnson WE & Obrien SJ (1997). Phylogenetic reconstruction of the Felidae using 16S rRNA and NADH-5 mitochondrial genes. dergi of Molecular Evolution 44: S98-S116.
15. 1 2 3 4 5 6  Dianne N. Janczewski, William S. Modi, J. Claiborne Stephens, and Stephen J. O'Brien (1996). "Molecular Evolution of Mitochondrial 12S RNA and Cytochrome b Sequences in the Pantherine Lineage of Felidae". *Molecular Biology and Evolution*. Cilt 12 (4 bas.). s. 690. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link) [*ölü/kırık bağlantı*]
16. 1 2 3 4 5  Nowell, K. Breitenmoser, U. Breitenmoser, C. & Jackson (2002). *Panthera onca*. *Tehlike altında olan türlerin 2006 IUCN Kırmızı Listesisi*. IUCN 2006. 11 Ağustos 2006 tarihinde alınmıştır.
17. ↑  Felid Taxon Advisory Group: Alan H. Shoemaker (1996) Taxonomic and Legal Status of the Felidae[*ölü/kırık bağlantı*]
18. 1 2  Eizirik E, Kim JH, Menotti-Raymond M, Crawshaw PG Jr, O'Brien SJ, Johnson WE. (2001). "Phylogeography, population history and conservation genetics of jaguars (Panthera onca, Mammalia, Felidae)". *Molecular Ecology*. Cilt 10 (1 bas.). s. 65. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
19. 1 2 3  Seymore, K.L. 1989. Panthera onca. Mammalian Species 340: 1-9
20. ↑  Ronald M. Nowak (1999) Walker's Mammals of the World, 6th edition. The Johns Hopkins University Press, Baltimore, Maryland ISBN 0-8018-5789-9
21. ↑  Larson, Shawn E. (1997). "Taxonomic re-evaluation of the jaguar". *Zoo Biology*. Cilt 16 (2 bas.). s. 107. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2006. [*ölü/kırık bağlantı*]
22. 1 2  Ruiz-Garcia M, Payan E, Murillo A & Alvarez D (2006). DNA microsatellite characterization of the jaguar (*Panthera onca*) in Colombia. Genes & Genetic Systems 81(2): 115-127.
23. 1 2 3  "Guidelines for Captive Management of Jaguars 21 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." Taxonomy, s. 5-7, Jaguar Species Survival Plan
24. ↑  İlkinin tanımı fosil temel alınarak, diğerlerinin ise yaşayan bireyler temel alınarak yapılmıştır.
25. 1 2 3  ""All about Jaguars: ECOLOGY"". Wildlife Conservation Society. 29 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006.
26. 1 2 3  Rodrigo Nuanaez, Brian Miller, and Fred Lindzey (2000). "Food habits of jaguars and pumas in Jalisco, Mexico". *dergi of Zoology*. Cilt 252 (3 bas.). s. 373. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link) [*ölü/kırık bağlantı*]
27. 1 2 3 4  ""Jaguar Fact Sheet"". Jaguar Species Survival Plan. 18 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2006.
28. 1 2 3 4 5 6 7  Nowell, K. and Jackson, P. (compilers and editors) 1996. *Wild Cats. Status Survey and Conservation Action Plan.* IUCN/SSC Cat Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland. (PDF dosyası 7 Ağustos 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; bakınız *Panthera Onca,* s 118–122)
29. ↑  ""Search for the Jaguar"". *National Geographic Specials*. Alabama Public Television. 4 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006.
30. ↑  McGrath, Susan (Ağustos 2004). ""Top Cat"". National Audubon Society. 5 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006.
31. ↑  Dinets, Vladmir. "ilk documentation of melanism in the jaguar (Panthera onca) from northern Mexico". 24 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2006.
32. ↑  Meyer, John R. "Black jaguars in Belize?: A survey of melanism in the jaguar, Panthera onca 23 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.", biological-diversity.info, Belize Explorer Group, 1994.
33. ↑  ""Jaguar (panthera onca)"". *Our animals*. Akron Zoo. 7 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006.
34. 1 2  "Guidelines," Reproduction, pp. 28-38
35. ↑  Ronaldo Gonçalves Morato, Marcelo Alcindo Barros de Vaz Guimaraes, Fernando Ferriera, Ieda Terezinha do Nascimento Verreschi, Renato Campanarut Barnabe (1999). "Reproductive characteristics of captive male jaguars". *Brazilian dergi of Veterinary Research and Animal Science*. Cilt 36 (5 bas.). 15 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
36. 1 2 3 4 5 6 7  "Guidelines," Natural History & Behavior, s. 8–16
37. ↑  ""Jaguars: Magnificence in the Southwest"" (PDF). *Newsletter, Spring 2006*. Southwest Wildlife Rehabilitation & Educational Foundation. 27 Eylül 2006 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2006.
38. ↑  George B. Schaller, Peter Gransden Crawshaw, Jr. (1980). "Movement Patterns of Jaguar". *Biotropica*. Cilt 12 (3 bas.). s. 161. 4 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
39. 1 2  Rabinowitz, AR. Nottingham, BG Jr (1986). "Ecology and behaviour of the Jaguar (Panthera onca ) in Belize, Central America". *dergi of Zoology*. Cilt 210 (1 bas.). s. 149. 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)  *Overlapping male ranges are observed in this study in Belize. Note the overall size of ranges is about half of normal.*
40. 1 2  Emmons, Louise H. (1987). "Comparative feeding ecology of felids in a neotropical rainforest". *Behavioral Ecology and Sociobiology*. Cilt 20 (4 bas.). s. 271. 4 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006.
41. ↑  Defenders of Wildlife. "Jaguar -- Kids' Planet -- Defenders of Wildlife". 29 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
42. 1 2  "Determination That Designation of Critical Habitat Is Not Prudent for the Jaguar". *Federal Register Environmental Documents*. 12 Temmuz 2006. 12 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
43. ↑  "Guidelines," Hand-rearing, pp. 62-75 (see table 5)
44. ↑  "Guidelines," Nutrition, s. 55-61
45. 1 2  Eric W. Sanderson, Kent H. Redford, Cheryl-Lesley B. Chetkiewicz, Rodrigo A. Medellin, Alan R. Rabinowitz, John G. Robinson, and Andrew B. Taber (2002). "Planning to Save a Species: the Jaguar as a Model". *Conservation Biology*. Cilt 16 (1 bas.). s. 58. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link) [*ölü/kırık bağlantı*] *Detailed analysis of present range and terrain types provided here.*
46. ↑  "Jaguar Management". Arizona Game & Fish,. 28 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006.
47. ↑  ""Jaguars"". *The Midwestern United States 16 000 yıl önce*. Illinois State Museum. 24 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2006.
48. ↑  "Jaguar (Panthera Onca)". Pheonix Zoo. 30 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2006.
49. ↑  "Structure and Character: Keystone Species". *mongabay.com*. Rhett Butler. 27 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2006.
50. ↑  Wright, SJ; Gompper, ME; DeLeon, B (1994). "Are large predators keystone species in Neotropical forests? The evidence from Barro Colorado Island". *Oikos*. Cilt 71 (2 bas.). s. 279. 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
51. ↑  J. Agustin Iriarte, William L. Franklin, Warren E. Johnson, and Kent H. Redford (1990). "Biogeographic variation of food habits and body size of the America puma". *Oecologia*. Cilt 85 (2 bas.). s. 185. 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2006. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
52. 1 2  "Jaguar Refuge in the Llanos Ecoregion". World Wildlife Fund. Erişim tarihi: 1 Eylül 2006.
53. ↑  "Glossary". *Sonoran Desert Conservation Plan: Kids*. Pima County Government. 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2006.
54. ↑  "Guidelines," Protection and Population Status, pg. 4.
55. ↑  Marianne K. Soisalo, Sandra M.C. Cavalcanti. (2006). "Estimating the density of a jaguar population in the Brazilian Pantanal using camera-traps and capture–recapture sampling in combination with GPS radio-telemetry" (PDF). *Biological Conservation*. Cilt 129. s. 487. 21 Eylül 2006 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2006.
56. ↑  "Guyana 6 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." RBC Radio

Dış bağlantılar
---------------

* Jaguar hakkında kısa ve yorumlu video (İngilizce)
* ARKive - *(Panthera onca)* jaguar resim ve videoları
* NHNZ5 Şubat 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bir cayman yiyen jaguarın videosu *Pantanal: Land of water* adlı belgeselin altında bulunabilir.
* Arjantin’de jaguar Red Yaguareté Argentina

| * g
* t
* d
Kedigiller (Felidae) familyası |
| --- |
| Bu şablon nesli tükenmiş türleri içermemektedir. |
| 

| Küçük kediler alt familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Felinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Acinonyx* | 
* Çita (*A. jubatus*)

 |
| *Karakulak* | 
* Karakulak (*C. caracal*)
* Karakulak (*C. caracal*)
* Afrika altın kedisi (*C. aurata*)

 |
| *Altın kedi* | 
* Borneo altın kedisi (*C. badia*)
* Asya altın kedisi (*C. temminckii*)

 |
| *Felis* | 
* Yaban kedisi (*F. silvestris*)
* Afrika yaban kedisi (*F. lybica*)
* Sazlık kedisi (*F. chaus*)
* Kara ayaklı kedi (*F. nigripes*)
* Benekli kedi (*F. margarita*)
* Gri kedi (*F. bieti*)
* Ev kedisi (*F. catus*)

 |
| *Leopardus* | 
* Oselo (*L. pardalis*)
* Margay (*L. wiedii*)
* Pampa kedisi (*L. colocola*)
* Geoffroy kedisi (*L. geoffroyi*)
* Şili orman kedisi (*L. guigna*)
* And kedisi (*L. jacobita*)
* Kaplan kedisi (*L. tigrinus*)
* Güney tigrina (*L. guttulus*)

 |
| *Leptailurus* | 
* Serval (*L. serval*)

 |
| *Vaşak* | 
* Kanada vaşağı (*L. canadensis*)
* Bayağı vaşak (*L. lynx*)
* İber vaşağı (*L. pardinus*)
* Doru vaşak(*L. rufus*)

 |
| *Otocolobus* | 
* Pallas kedisi (*O. manul*)

 |
| *Pardofelis* | 
* Mermer kedisi (*P. marmorata*)

 |
| *Prionailurus* | 
* Balıkçı kedi (*P. viverrinus*)
* Pars kedisi (*P. bengalensis*)
* Borneo pars kedisi (*P. javanensis*)
* Yassıbaş kedi (*P. planiceps*)
* Paslı kedi (*P. rubiginosus*)

 |
| *Puma* | 
* Puma (*P. concolor*)

 |
| *Yaguarundi* | 
* Yaguarundi (*H. yagouaroundi*)

 |

 |

 |

 |
| 

| Büyük kediler alt familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pantherinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Panthera* | 
* Aslan (*P. leo*)
* Jaguar (*P. onca*)
* Pars/leopar (*P. pardus*)
* Kaplan (*P. tigris*)
* Kar leoparı (*P. uncia*)

 |
| *Neofelis* | 
* Dumanlı pars (*N. nebulosa*)
* Borneo dumanlı parsı (*N. diardi*)

 |

 |

 |

 |

| * g
* t
* d
Mevcut Etçil türleri |
| --- |
| 
* Alem: Hayvanlar
* Şube: Kordalılar
* Sınıf: Memeliler
* İnfrasınıf: Eutheria
* Üsttakım: Laurasiatheria

 |
| 

| Kedimsiler alttakımı |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Nandiniidae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Nandinia* | 
* *Nandinia binotata*

 |

 |
| Herpestidae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Atilax* | 
* *Atilax paludinosus*

 |
| *Bdeogale* | 
* *Bdeogale crassicauda*
* *Bdeogale jacksoni*
* *Bdeogale nigripes*

 |
| *Crossarchus* | 
* *Crossarchus alexandri*
* *Crossarchus ansorgei*
* *Crossarchus obscurus*
* *Crossarchus platycephalus*

 |
| *Cynictis* | 
* *Cynictis penicillata*

 |
| *Dologale* | 
* Dologale dybowskii

 |
| *Galerella* | 
* *Galerella flavescens*
* *Galerella nigrata*
* *Galerella ochracea*
* *Galerella pulverulenta*
* *Galerella sanguinea*

 |
| *Helogale* | 
* *Helogale hirtula*
* *Helogale parvula*

 |
| *Herpestes* | 
* *Herpestes brachyurus*
* *Herpestes edwardsii*
* *Herpestes fuscus*
* *Herpestes ichneumon*
* *Herpestes javanicus*
* *Herpestes naso*
* *Herpestes semitorquatus*
* *Herpestes smithii*
* *Herpestes urva*
* *Herpestes vitticollis*

 |
| *Ichneumia* | 
* *Ichneumia albicauda*

 |
| *Liberiictus* | 
* *Liberiictus kuhni*

 |
| *Mungos* | 
* *Mungos gambianus*
* *Mungos mungo*

 |
| *Paracynictis* | 
* *Paracynictis selousi*

 |
| *Rhynchogale* | 
* *Rhynchogale melleri*

 |
| *Suricata* | 
* *Suricata suricatta*

 |

 |
| Hyaenidae(Sırtlanlar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Crocuta* | 
* *Crocuta crocuta*

 |
| *Hyaena* | 
* *Hyaena brunnea*
* *Hyaena hyaena*

 |
| *Parahyaena* | 
* *Parahyaena brunnea*

 |
| *Proteles* | 
* *Proteles cristatus*

 |

 |
| Kedigiller | Geniş familya aşağıda listelenmiştir |
| Misk kedisigiller | Geniş familya aşağıda listelenmiştir |
| Madagaskar etçilleri | Küçük familya aşağıda listelenmiştir |

 |

 |
| 

| Kedigiller familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Küçük kediler | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Acinonyx* | 
* Çita (*A. jubatus*)

 |
| *Karakulak* | 
* Karakulak (*C. caracal*)
* Afrika altın kedisi (*C. aurata*)

 |
| *Altın kedi* | 
* Borneo altın kedisi (*C. badia*)
* Asya altın kedisi (*C. temminckii*)

 |
| *Felis* | 
* Yaban kedisi (*F. silvestris*)
* Afrika yaban kedisi (*F. lybica*)
* Sazlık kedisi (*F. chaus*)
* Kara ayaklı kedi (*F. nigripes*)
* Benekli kedi (*F. margarita*)
* Gri kedi (*F. bieti*)
* Ev kedisi (*F. catus*)

 |
| *Leopardus* | 
* Oselo (*L. pardalis*)
* Margay (*L. wiedii*)
* Pampa kedisi (*L. colocola*)
* Geoffroy kedisi (*L. geoffroyi*)
* Şili orman kedisi (*L. guigna*)
* And kedisi (*L. jacobita*)
* Kaplan kedisi (*L. tigrinus*)
* Güney tigrina (*L. guttulus*)

 |
| *Leptailurus* | 
* Serval (*L. serval*)

 |
| *Vaşak* | 
* Kanada vaşağı (*L. canadensis*)
* Bayağı vaşak (*L. lynx*)
* İber vaşağı (*L. pardinus*)
* Doru vaşak(*L. rufus*)

 |
| *Otocolobus* | 
* Pallas kedisi (*O. manul*)

 |
| *Pardofelis* | 
* Mermer kedisi (*P. marmorata*)

 |
| *Prionailurus* | 
* Balıkçı kedi (*P. viverrinus*)
* Pars kedisi (*P. bengalensis*)
* Borneo pars kedisi (*P. javanensis*)
* Yassıbaş kedi (*P. planiceps*)
* Paslı kedi (*P. rubiginosus*)

 |
| *Puma* | 
* Puma (*P. concolor*)

 |
| *Yaguarundi* | 
* Yaguarundi (*H. yagouaroundi*)

 |

 |
| Büyük kediler | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Panthera* | 
* Aslan (*P. leo*)
* Jaguar (*P. onca*)
* Pars/leopar (*P. pardus*)
* Kaplan (*P. tigris*)
* Kar leoparı (*P. uncia*)

 |
| *Neofelis* | 
* Dumanlı pars (*N. nebulosa*)
* Borneo dumanlı parsı (*N. diardi*)

 |

 |

 |

 |
| 

| Misk kedisigiller familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Paradoxurinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Arctictis* | 
* Binturong (*A. binturong*)

 |
| *Arctogalidia* | 
* Küçük dişli palmiye misk kedisi (*A. trivirgata*)

 |
| *Macrogalidia* | 
* Dev misk kedisi (*M. musschenbroekii*)

 |
| *Paguma* | 
* Maskeli palmiye misk kedisi (*P. larvata*)

 |
| *Paradoxurus* | 
* Bayağı palmiye misk kedisi (*P. hermaphroditus*)
* Jerdon palmiye misk kedisi (*P. jerdoni*)
* Altın palmiye misk kedisi (*P. zeylonensis*)

 |

 |
| Hemigalinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Chrotogale* | 
* Owston palmiye misk kedisi (*C. owstoni*)

 |
| *Cynogale* | 
* Samur misk kedisi (*C. bennettii*)

 |
| *Diplogale* | 
* Hose palmiye misk kedisi (*D. hosei*)

 |
| *Hemigalus* | 
* Çizgli palmiye misk kedisi (*H. derbyanus*)

 |

 |
| Prionodontinae(Asya linsangları) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Prionodon* | 
* Şeritli linsang (*P. linsang*)
* Benekli linsang (*P. pardicolor*)

 |

 |
| Viverrinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Civettictis* | 
* Afrika misk kedisi (*C. civetta*)

 |
| *Genetta*(Genets) | 
* Habeş geneti (*G. abyssinica*)
* Angola geneti (*G. angolensis*)
* Bourlon geneti (*G. bourloni*)
* Sorguçlu genet (*G. cristata*)
* Bayağı genet (*G. genetta*)
* Johnston geneti (*G. johnstoni*)
* Paslı benekli genet (*G. maculata*)
* Pardine geneti (*G. pardina*)
* Sucul genet (*G. piscivora*)
* Kral genet (*G. poensis*)
* Servalin geneti (*G. servalina*)
* Haussa genet (*G. thierryi*)
* Güney Afrika büyük benekli geneti (*G. tigrina*)
* Dev genet (*G. victoriae*)

 |
| *Poiana* | 
* Orta Afrika oyanı (*P. richardsonii*)
* Batı Afrika oyanı (*P. leightoni*)

 |
| *Misk kedisi* | 
* Malabar misk kedisi (*V. civettina*)
* Büyük çizgili misk kedisi (*V. megaspila*)
* Doğu misk kedisi (*V. tangalunga*)
* Büyük Hindistan misk kedisi (*V. zibetha*)

 |
| *Viverricula* | 
* Küçük Hindistan misk kedisi (*V. indica*)

 |

 |

 |

 |
| 

| Madagaskar etçilleri familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Euplerinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Cryptoprocta* | 
* Fossa (*C. ferox*)

 |
| *Eupleres* | 
* Falanuk (*E. goudotii*)
* Batı Falanuğu (*E. major*)

 |
| *Fossa* | 
* Fanaloka (*F. fossana*)

 |

 |
| Galidiinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Galidia* | 
* Kıvrık kuyruklu mungo (*G. elegans*)

 |
| *Galidictis* | 
* Geniş şeritli Madagaskar mungosu (*G. fasciata*)
* Grandidier mungosu (*G. grandidieri*)

 |
| *Mungotictis* | 
* İnce kuyruklu mungo (*M. decemlineata*)

 |
| *Salanoia* | 
* Basit mungo (*S. concolor*)
* Durrell vontsira (*S. durrelli*)

 |

 |

 |

 |
| 

| Köpeğimsiler alttakımı (devamı aşağıda) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ayıgiller(Ayılar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ailuropoda* | 
* Dev panda (*A. melanoleuca*)

 |
| *Helarctos* | 
* Malaya ayısı (*H. malayanus*)

 |
| *Melursus* | 
* Tembel ayı (*M. ursinus*)

 |
| *Tremarctos* | 
* Gözlüklü ayı (*T. ornatus*)

 |
| *Ursus* | 
* Amerikan kara ayısı (*U. americanus*)
* Boz ayı (*U. arctos*)
* Kutup ayısı (*U. maritimus*)
* Asya kara ayısı (*U. thibetanus*)

 |

 |
| Kokarcagiller(Kokarcalar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Conepatus*(Domuz burunlukokarcalar) | 
* And Dağları kokarcası (*C. chinga*)
* Patagonya kokarcası (*C. humboldtii*)
* Doğu domuz burunlu kokarcası (*C. leuconotus*)
* Benekli domuz burunlu kokarca (*C. semistriatus*)

 |
| *Şeritli kokarca* | 
* Başlıklı kokarca (*M. macroura*)
* Bayağı şeritli kokarca (*M. mephitis*)

 |
| *Mydaus* | 
* Cava kokan porsuğu (*M. javanensis*)
* Palawan kokan porsuğu (*M. marchei*)

 |
| *Spilogale*(Benekli kokarcalar) | 
* Güney benekli kokarcası (*S. angustifrons*)
* Batı benekli kokarcası (*S. gracilis*)
* Doğu benekli kokarcası (*S. putorius*)
* Pigme benekli kokarca (*S. pygmaea*)

 |

 |
| Rakungiller(Rakunlar, koatiler, olingolar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Olingo*(Olingolar) | 
* Allen olingosu (*B. alleni*)
* Çalı kuyruklu olingo (*B. gabbii*)
* Batı çalı kuyruklu olingo (*B. medius*)
* Olinguito (*B. neblina*)

 |
| *Bassariscus* | 
* Halkalı kuyruklu kedi (*B. astutus*)
* Kakomistle (*B. sumichrasti*)

 |
| *Nasua*(Koatiler dahil) | 
* Ak burunlu koati (*N. narica*)
* Koatimundi (*N. nasua*)

 |
| *Nasuella*(Koatiler dahil) | 
* Dağ koatisi (*N. olivacea*)
* Doğu dağ koatisi (*N. meridensis*)

 |
| *Potos* | 
* Kinkaju (*P. flavus*)

 |
| *Rakun* | 
* Yengeç yiyen rakun (*P. cancrivorus*)
* Bayağı rakun(*P. lotor*)
* Cozumel rakunu (*P. pygmaeus*)

 |

 |
| Ailuridae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ailurus* | 
* Küçük panda (*A. fulgens*)

 |

 |

 |

 |
| 

| Köpeğimsiler alttakımı (yukarının devamı) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Denizaslanıgiller(Fokgiller)(kürklü foklarve Deniz aslanları dahil)(Yüzgeçayaklılar dahil) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Arctocephalus* | 
* Güney Amerika deniz ayısı (*A. australis*)
* Yeni Zelanda deniz ayısı (*A. forsteri*)
* Galápagos deniz ayısı (*A. galapagoensis*)
* Güneykutpu deniz ayısı (*A. gazella*)
* Juan-Fernandez deniz ayısı (*A. philippii*)
* Güney Afrika deniz ayısı (*A. pusillus*)
* Guadalupe deniz ayısı (*A. townsendi*)
* Subantarktik deniz ayısı (*A. tropicalis*)

 |
| *Callorhinus* | 
* Kuzey deniz ayısı (*C. ursinus*)

 |
| *Eumetopias* | 
* Steller denizaslanı (*E. jubatus*)

 |
| *Neophoca* | 
* Avustralya denizaslanı (*N. cinerea*)

 |
| *Otaria* | 
* Yeleli denizaslanı (*O. flavescens*)

 |
| *Phocarctos* | 
* Yeni Zelanda denizaslanı (*P. hookeri*)

 |
| *Zalophus* | 
* Kaliforniya denizaslanı (*Z. californianus*)
* Galápagos denizaslanı (*Z. wollebaeki*)

 |

 |
| Odobenidae(Yüzgeçayaklılar dahil) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Odobenus* | 
* Mors (*O. rosmarus*)

 |

 |
| Fokgiller(Fokgiller)(Yüzgeçayaklılar dahil) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Cystophora* | 
* Balonlu fok (*C. cristata*)

 |
| *Erignathus* | 
* Sakallı fok (*E. barbatus*)

 |
| *Halichoerus* | 
* Boz fok (*H. grypus*)

 |
| *Histriophoca* | 
* Çizgili fok (*H. fasciata*)

 |
| *Hydrurga* | 
* Pars foku (*H. leptonyx*)

 |
| *Leptonychotes* | 
* Weddell foku (*L. weddellii*)

 |
| *Lobodon* | 
* Crabeater foku (*L. carcinophagus*)

 |
| *Mirounga*(Deniz filleri) | 
* Kuzey deniz fili (*M. angustirostris*)
* Güney deniz fili (*M. leonina*)

 |
| *Monachus* | 
* Akdeniz foku (*M. monachus*)

 |
| *Neomonachus* | 
* Hawaii keşiş foku (*N. schauinslandi*)

 |
| *Ommatophoca* | 
* At foku (*O. rossi*)

 |
| *Pagophilus* | 
* Grönland foku (*P. groenlandicus*)

 |
| *Phoca* | 
* Larga foku (*P. largha*)
* Bayağı fok (*P. vitulina*)

 |
| *Pusa* | 
* Hazar foku (*P. caspica*)
* Halkalı fok (*P. hispida*)
* Baykal foku (*P. sibirica*)

 |

 |
| Köpekgiller | Geniş familya aşağıda listelenmiştir |
| Sansargiller | Geniş familya aşağıda listelenmiştir |

 |

 |
| 

| Köpekgiller familyası (köpekleri içerir) |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| *Atelocynus* | 
* Kısa kulaklı tilki (*A. microtis*)

 |
| *Canis* | 
* Altın çakal (*C. aureus*)
* Kır kurdu (*C. latrans*)
* Afrika altın kurdu (*C. lupaster*)
* Kurt (*C. lupus*)
* Habeş kurdu (*C. simensis*)

 |
| *Cerdocyon* | 
* Yengeç yiyen tilki (*C. thous*)

 |
| *Chrysocyon* | 
* Yeleli kurt (*C. brachyurus*)

 |
| *Cuon* | 
* Asya yaban köpeği (*C. alpinus*)

 |
| *Lupulella* | 
* Çizgili çakal (*L. adustus*)
* Kara sırtlı çakal (*L. mesomelas*)

 |
| *Lycalopex* | 
* And tilkisi (*L. culpaeus*)
* Darwin tilkisi (*L. fulvipes*)
* Arjantin gri tilkisi (*L. griseus*)
* Pampa tilkisi (*L. gymnocercus*)
* Peru çöl tilkisi (*L. sechurae*)
* Brezilya dövüş tilkisi (*L. vetulus*)

 |
| *Lycaon* | 
* Afrika yaban köpeği (*L. pictus*)

 |
| *Nyctereutes* | 
* Rakun köpeği (*N. procyonoides*)

 |
| *Otocyon* | 
* İri kulaklı tilki (*O. megalotis*)

 |
| *Speothos* | 
* Çalı köpeği (*S. venaticus*)

 |
| *Urocyon* | 
* Boz tilki (*U. cinereoargenteus*)
* Ada boz tilkisi (*U. littoralis*)

 |
| *Vulpes* (Tilkiler) | 
* Bengal tilkisi (*V. bengalensis*)
* Afgan tilkisi (*V. cana*)
* Güney Afrika tilkisi (*V. chama*)
* Karsak (*V. corsac*)
* Tibet tilkisi (*V. ferrilata*)
* Kutup tilkisi (*V. lagopus*)
* Cüce tilki (*V. macrotis*)
* Soluk tilki (*V. pallida*)
* Kum tilkisi (*V. rueppelli*)
* Ova tilkisi (*V. velox*)
* Kızıl tilki (*V. vulpes*)
* Çöl tilkisi (*V. zerda*)

 |

 |

 |
| 

| Sansargiller familyası |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Helictidinae(Gelincik porsukları) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Melogale* | 
* Bornean porsuğu (*M. everetti*)
* Çin porsuğu (*M. moschata*)
* Cava porsuğu (*M. orientalis*)
* Birmanya porsuğu (*M. personata*)
* Vietnam porsuğu (*M. cucphuongensis*)

 |

 |
| Guloninae(Sansarlar ve Porsuklar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Eira* | 
* Tayra (*E. barbara*)

 |
| *Gulo* | 
* Kutup porsuğu (*G. gulo*)

 |
| *Sansarlar*(Sansarlar) | 
* Amerika sansarı (*M. americana*)
* Sarı boyunlu sansar (*M. flavigula*)
* Kır sansarı (*M. foina*)
* Nilgiri sansarı (*M. gwatkinsii*)
* Ağaç sansarı (*M. martes*)
* Japon sansarı (*M. melampus*)
* Samur (*M. zibellina*)

 |
| *Pekania* | 
* Balıkçı sansar (*P. pennanti*)

 |

 |
| Ictonychinae(Afrika sansarları ve grisonlar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Galictis* | 
* Lesser grison (*G. cuja*)
* Güney Amerika sansarı (*G. vittata*)

 |
| *Ictonyx* | 
* Çizgili sansar (*I. libyca*)
* Zoril (*I. striatus*)

 |
| *Lyncodon* | 
* Patagonya gelinciği (*L. patagonicus*)

 |
| *Poecilogale* | 
* Afrika gelinciği (*P. albinucha*)

 |
| *Vormela* | 
* Alaca sansar (*V. peregusna*)

 |

 |
| Lutrinae(Su samurları) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Aonyx* | 
* Tırnaksız su samuru (*A. capensis*)
* Asya küçük tırnaklı su samuru (*A. cinerea*)
* Kongo tırnaksız su samuru (*A. congicus*)

 |
| *Enhydra* | 
* Deniz samuru (*E. lutris*)

 |
| *Hydrictis* | 
* Saksı boyunlu su samuru (*H. maculicollis*)

 |
| *Lontra* | 
* Kuzey Amerika su samuru (*L. canadensis*)
* Marine su samuru (*L. felina*)
* Neotropik su samuru (*L. longicaudis*)
* Güney nehir su samuru (*L. provocax*)

 |
| *Lutra* | 
* Bayağı su samuru (*L. lutra*)
* Tüylü burunlu su samuru (*L. sumatrana*)

 |
| *Lutrogale* | 
* *Lutrogale perspicillata*

 |
| *Pteronura* | 
* Dev su samuru (*P. brasiliensis*)

 |

 |
| Melinae(Avrasya porsukları) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Arctonyx* | 
* Domuz porsuğu (*A. collaris*)

 |
| *Meles* | 
* Meles anakuma (*M. anakuma*)
* Meles leucurus (*M. leucurus*)
* Avrupa porsuğu (*M. meles*)

 |

 |
| Mellivorinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Mellivora* | 
* Bal porsuğu (*M. capensis*)

 |

 |
| Mustelinae(Gelincikler ve vizonlar) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Mustela*(Gelincikler ve feretler) | 
* Amazon gelinciği (*M. africana*)
* Dağ gelinciği (*M. altaica*)
* Kakım/kısa kuyruklu gelincik (*M. erminea*)
* *Mustela eversmanii*
* Kolombiya gelinciği (*M. felipei*)
* Uzun kuyruklu gelincik (*M. frenata*)
* Japon gelinciği (*M. itatsi*)
* Sarı göbekli gelincik (*M. kathiah*)
* Avrupa vizonu (*M. lutreola*)
* Endonezya dağ gelinciği (*M. lutreolina*)
* Kara ayaklı gelincik (*M. nigripes*)
* Bayağı gelincik (*M. nivalis*)
* Malayan gelinciği (*M. nudipes*)
* Bayağı kokarca (*M. putorius*)
* Sibirya gelinciği (*M. sibirica*)
* Çizgili gelincik (*M. strigidorsa*)
* Mısır gelinciği (*M. subpalmata*)

 |
| *Neovison* | 
* Amerika vizonu (*N. vison*)

 |

 |
| Taxidiinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Taxidea* | 
* Amerika porsuğu (*T. taxus*)

 |

 |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4162672-2
* LCCN: sh85069247
* NDL: 00576704
* NLI: 987007529252705171

 |