**Kvamçireti** (Gürcüce: ქვამჭირეთი; *okunuşu*: "kvamç'ireti"), tarihsel Klarceti bölgesinde, Murgul Vadisi'ndeki yerleşim yerlerinden biridir. Bugün Murgul ilçesine bağlı Küre köyünün bir mahallesidir.

Gürcüce bir yer adı olan Kvamçireti (ქვამჭირეთი) veya Kvamçereti (ქვამჭერეთი), "taş tutan yer" gibi bir anlam gelir. Nitekim 1925 yılında köyün adı buna uygun biçimde Geniştaş olarak değiştirilmiştir. Kvamçireti Türkçeye Kvamçeret (كوامچەرەت) biçiminde girmiştir. 93 Harbi’nin ardından Murgul Vadisi'ne hakim olan Ruslar iköyü Kvamçiret (Квамчирет) adıyla kaydetmiştir.

Tarihçe
-------

Kvamçireti'nin eski tarihine ilişkin bilgi yoktur. Bu yerleşmeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirdi. Çıldır Eyaleti sınırları içinde yer alıyordu. Kvamçireti, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusların egemenliğine girdi. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus sayımında Artvin sancağının (*okrug*) Artvin kazasına (*uçastok*) bağlıydı. Bu kazanın sınırları içindeki Çhaleti nahiyesinin bir köyüydü. Kvamçereti köyünde 9 hanede 60 kişi yaşıyordu ve nüfusu Gürcülerden oluşuyordu.

Kvamçireti, Rus idaresinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakılmasından bir yıl sonra, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Kvamçireti'de 5 hanede sadece 25 kişi yaşıyordu. Bu tarihte de köyün nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir. 1886 tarihinden sonra köyün nüfusunun azlamış olması, Kvamçireti sakinlerinin bir kısmının Osmanlı ülkesine göç ettiğini göstermektedir.

Kvamçireti veya Kvamçeret Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Geniştaş olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tespitinde köyde 5 hanede 31 kişi yaşıyordu. Orci, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Geniştaş" adıyla Murgul nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Ancak 1935 genel nüfus sayımında adının geçmemesi, Geniştaş'ın bu iki tarih arasından bir mahalle olarak Küre köyüne bağlandığını göstermektedir.

Kvamçireti'de iki terasa yayılan kale kalıntıları, köyün eskiden önemli bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Kvamçireti Kalesi, 890 metre yükseklikte, ulaşımı zor kayalık bir tepede inşa edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Eter Beridze, *Nigali* (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 261 24 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-409-02-8
2. ↑  Taner Artvinli, *Artvin Yer Adları Sözlüğü*, İstanbul, 2013, s. 176, ISBN 978-605-5708-85-6.
3. ↑  Muvahhid Zeki, *Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye*, 2010 (Birinci basımı 1927), s. 144, ISBN 978-9944-197-52-6.
4. ↑  "Muvahhid Zeki, *Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye*, 1927, s. 120". 29 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2021.
5. 1 2  ""Artvin kazası (1886 Yılı)" (Rusça)". 25 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2020.
6. ↑  "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", *Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi*, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Kasım 2021.
7. ↑  Muvahhid Zeki, *Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye*, 2010 (Birinci basımı 1927), s. 144, ISBN 978-9944-197-52-6.
8. ↑  *Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları* (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78.
9. ↑  "*1935 Genel Nüfus Sayımı*, İstanbul, 1937, s. 139" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Kasım 2021.
10. ↑  *2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları* (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 169 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9