USS Abraham Lincoln, bir Birleşik Devletler Donanması uçak gemisi, küresel deniz gücü projeksiyonu aracı.

| Savaş |
| --- |
| dizisinin bir parçası |
| Tarih
* Tarih öncesi
* Antik
* Klasik öncesi
* Erken modern
* Geç modern
	+ endüstriyel
	+ dördüncü nesil
 |
| Ortamlar
* **Bilgi**
* **Deniz**
	+ amfibi
	+ kahverengi su
	+ mavi su
	+ yeşil su
	+ sualtı
	+ yüzey
* **Hava**
* **Kara**
	+ cengel
	+ çöl
	+ dağ
	+ soğuk hava
	+ şehir
* **Siber**
* **Uzay**
* **Yeraltı**
	+ lağım
 |
| Silahlar
* Ağır
* Baraj
* Biyolojik
* Dezenformasyon
* Elektronik
* Engelleme
* Gayrinizami
* Gezici
* Hukuk
* İHA
* Kamuflaj
* Karma
* Kimyasal
* Konvansiyonel
* Mülteciler
* Müzik
* Nükleer
* Piyade
* Psikolojik
* Siber
* Sınıfsal
* Süvari
* Zırhlı
 |
| TaktiklerAskerî taktikler listesi
* Ani hâkimiyet
* Birlik duygusu
* Böl ve fethet
* Çekilme
* Çevreleme
* Gerilla
* Hava
* Hücum
* Karşı direniş
* Karşı saldırı
* Kuşatma
* Mevzi
* Muharebe
* Oğullaşma
* Siper
* Süvari
* Taktik hedef
* Yoğun saldırı
 |
| Operasyonel
* Bandenbekämpfung
* Blitzkrieg
* Derin harekât
* Manevra
* Operasyonel manevra grubu
* Seferi
 |
| StratejiAskerî stratejiler listesi
* Aldatma
* Deniz
* Derinlemesine savunma
* Derinlik
* Doruk
* Fabius
* Hedef
* Karşı saldırı
* Mozaik
* Savunma
* Taarruz
* Yakıp yıkma
* Yıpratma
 |
| Büyük strateji
* Çevreleme
* Dinî
* Ekonomik
* Felsefe
* Saha
* Sınırlı
* Siyasi
* Stratejik
* Teknoloji
* Topyekûn
 |
| Yönetim
* Branş
* Eğitim
* Hizmet
* Kurmay
* Politika
* Sosyoloji
 |
| Örgüt
* Doktrin
* İstihbarat
* İstihkâm
* Komuta ve kontrol
* Komuta zinciri
* Rütbe
 |
| Personel
* Askerî işe alma
* Askerî meslek
* Askeriyede cinsel taciz
* Çocukların askerî kullanımı
* Kadınlar ve askerlik
* Karşı temel eğitim
* Temel eğitim
* Transgenderler ve askerlik
* Vicdani ret
* Zorunlu askerlik
 |
| Ulaştırma
* Askerî-endüstriyel kompleks
	+ hırdavat
	+ savunma sanayisi
* Tedarik zinciri yönetimi
 |
| Bilim
* Güç projeksiyonu
* Mukavemet kaybı gradyanı
 |
| Hukuk
* Emniyeti suistimal
* Mahkeme
* Savaş suçu
* Sıkıyönetim
* Yargı
 |
| Teori
* Adil savaş
* Hava üstünlüğü
* Her alanda mutlak hâkimiyet
 |
| İlgili
* Ağ merkezli savaş
* Asimetrik savaş
* Askerî harekât
* Askerî sefer
* Askersizleştirme
* Dünya savaşı
* Düzensiz savaş
* Endemik savaş
* Güvenlik ikilemi
	+ Tetikleyici kuvvet
* Kambur savaş teorisi
* Lanchester Kanunları
* Nükleer caydırıcılık
* Paralı asker
* Savaş atı
* Savaş direnci
* Savaş filmi
* Savaş ilkeleri
* Savaş karşıtı hareket
* Savaş romanı
* Savaş zamanında cinsel şiddet
* Savaşta kadınlar
* Soğuk savaş
* Sömürge savaşı
* Tatbikat
* Vekâlet savaşı
* Yöneylem araştırması
 |
| * g
* t
* d
 |

**Deniz hakimiyeti** (**denizin kontrolü** veya **deniz kontrolü** olarak da adlandırılır), belirli bir donanmanın kontrol ettiği belirli bir deniz alanına olan gücüyle ilgili bir deniz askeri kavramıdır. Bir donanma, rakiplerinin kendisine doğrudan saldıramayacağı kadar güçlü olduğunda deniz hâkimiyetine sahip olur. Bu hakimiyet çevre suları (yani kıyı) için geçerli olabilir veya okyanuslara kadar uzanabilir, bu da ülkenin bir mavi su donanması olduğu anlamına gelir. Bu hava üstünlüğü'nün denizcilikteki karşılığıdır.

Denize hakim olan bir ülke (veya ittifak) kendi askeri ve ticari gemilerinin istediği gibi hareket etmesini sağlayabilirken, rakipleri ya limanda kalmaya ya da ondan kaçmaya çalışmak zorunda kalır. Ayrıca karaya dayalı stratejik seçenekleri genişletebilen amfibi operasyonlar'ın serbestçe kullanılmasını sağlar. İngiliz Kraliyet Donanması 18. yüzyıl ile 20. yüzyılın başları arasındaki dönem'in büyük bir kısmında denizlerin kontrolünü elinde tutarak İngiltere ve müttefiklerinin ticaret yapmasına ve savaş zamanında asker ve malzemeleri kolayca taşımasına olanak sağlarken düşmanlarının bunu yapamamasına neden olmuştur. İkinci Dünya Savaşı]] sonrası dönemde, Birleşik Devletler Donanması denizlere hakim olmuştur.

Çok az sayıda donanma mavi su donanması olarak faaliyet gösterebilmektedir, ancak "birçok Devlet yeşil su donanmaları'nı mavi su donanmalarına dönüştürmektedir ve bu durum yabancı Münhasır Ekonomik Bölge'lerin [200 deniz miline (370 km) kadar olan kıyı bölgesi] askeri kullanımını artıracak ve MEB rejimine olası yansımaları olacaktır."

Yelken çağında denizlerin tarihi hakimiyeti
-------------------------------------------

*Britannia rule the waves*: 1793-1794 dolaylarında Liverpool'da yapılmış süslü tabak (Musée de la Révolution française). ve Fransa her biri batı Akdeniz'in bazı kısımlarında hak iddia ediyordu. Danimarka ve İsveç, Baltık Denizi'ni aralarında paylaştıklarını iddia ettiler. [İspanya İmparatorluğu, Pasifik Okyanusu ve Meksika Körfezi üzerinde, Portekiz İmparatorluğu ise Hint Okyanusu ve Fas'ın güneyindeki tüm Atlas Okyanusu üzerinde egemenlik iddia ediyordu (Hall, 148-9).

### Asimetrik karşı önlemler

Yelken çağı sırasında, denizin kontrolünü elinde tutan başka bir güce karşı iki temel karşı önlem vardı: kaçakçılık ve korsanlık. Kaçakçılık, bir ülkenin abluka altındayken bile ticarete (ve gıda ve diğer hayati malzemeleri elde etmeye) devam edebilmesini sağlamaya yardımcı olurken, korsanlık daha zayıf gücün daha güçlü gücün ticaretini aksatmasına izin veriyordu. Asimetrik savaş]] örnekleri olan bu önlemler hükümet dışı ve bazen de suç örgütlerinden geldiği için daha güçlü hükümetlerin gözünden düşmüştür. 1856 Deniz Hukukuna İlişkin Paris Deklarasyonu korsanlığı yasakladı. Bu antlaşma nispeten az sayıda ülke tarafından onaylandı, ancak denizin teamül hukuku haline geldi.

Buhar çağında denizlerin tarihi hakimiyeti
------------------------------------------

Korsanlığa benzer daha modern bir karşı önlem, I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında Almanya'nın Atlantik Okyanusu, Akdeniz ve Baltık Denizi'ndeki müttefik ticari gemilere saldırmak için denizaltı savaşı kullanmasıydı.

Deniz havacılığı çağında tarihi deniz komutanlığı
-------------------------------------------------

II. Dünya Savaşı sırasında, gemiler hava saldırısına karşı kendilerini iyi savunamadıkları için uçaklar da deniz hakimiyetine karşı etkili bir önlem haline geldi. Britanya Savaşı büyük ölçüde Almanya'nın Kraliyet Hava Kuvvetleri'ni ortadan kaldırma girişimiydi, böylece Kraliyet Donanması'nı hava saldırısından koruyamayacak ve hatta Büyük Britanya'nın denizden işgaline izin veremeyecekti.Şablon:Kaynak needed Dünya Savaşı sırasında Pasifik'teki tüm Japon deniz stratejisi, filoları yok edilene ya da Leyte Körfezi Muharebesi ile denizin komutası Müttefiklere verilerek önemsiz hale getirilene kadar, Müttefik deniz gücünün büyük ölçekli imhası yoluyla denizin komutasını ele geçirmekti.

Modern deniz komutanlığı
------------------------

HMS Daring, bir Kraliyet Donanması Tip 45 güdümlü füze destroyeri.HMS Daring, bir Kraliyet Donanması Tip 45 güdümlü füze destroyeri.Gelişmiş donanmalar, gözetleme uyduları ve büyük ölçekli denizaltı tespit sistemlerine erişimleri sayesinde denizde nadiren şaşırabilirler, ancak her yerde olamazlar. Gelişmiş donanmaların münferit gemileri denizde (örneğin, USS *Stark*, Basra Körfezi'nde devriye gezerken Irak uçaklarından atılan bir gemisavar füzesiyle vurulmuştur) veya limanda (örneğin, USS *Cole*'a yapılan intihar saldırısı) savunmasız kalabilir.

"Blue-water" deniz yeteneği  bir filonun "açık denizlerde" faaliyet gösterebileceği anlamına gelir. Geleneksel olarak 200 deniz miline (370 km) kadar littoral zone'da faaliyet gösteren kıyı brown-water navy'si ile denizci mavi su donanması arasında bir ayrım yapılırken, ABD Donanması tarafından yeni bir terim olan "green-water navy" oluşturulmuştur, birçok ülkenin kıyı denizaltılarını ve hızlı hücum botlarını, önemli sayıda gücün daha büyük kıyı muharebe korvetlerini ve benzer gemilerini ve yaşlı LSTlerden karmaşık S/VTOL taşıyıcılarına ve diğer özel gemilere kadar değişen amfibi gemileri ifade eder.

Modern savaşta mavi su donanması yüzey altı, yüzey ve hava tehditlerine karşı kendi kendine yeten bir kuvvet koruması ve menzilde kalıcı bir mevcudiyete izin veren sürdürülebilir bir lojistik erişim anlamına gelir. Bazı deniz ortamlarında bu tür bir savunma Arktik gibi doğal engeller tarafından sağlanmaktadır. buz sahanlığı.

ABD Donanması, hafif hava savunması için ASW helikopterleri ve STOVL avcı uçakları ile yüzey ve yüzey altı deniz kontrolü yapabilen, ancak Deniz Kontrol Gemisi olarak bilinen güç projeksiyonuna uygun olacak kadar büyük olmayan, ekonomik fiyatlı bir gemi konsepti üzerinde çalışmıştır. Bu küçük uçak gemisi ABD tarafından inşa edilmemiştir, ancak birincil nakliye helikopterleri yerine STOVL avcı uçakları ve ASW helikopterleri ile donatılmış uzun güverteli bir Amfibi saldırı gemisi ikincil bir deniz kontrol rolünde faaliyet göstermektedir.

### Modern deniz kontrolü için gereklilikler

Falkland Savaşı]] sırasında İngilizler uzun menzilli Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi (AWACS)'den yoksundu, bu da Arjantin saldırı uçaklarının gemi karşıtı füzeleri ateşleyecekleri yaklaşık aynı anda ve bombalama saldırıları yapmadan sadece kısa bir süre önce gemi radarının görüş alanına girmesiyle gemi kayıplarına ve diğerlerinde büyük hasara yol açtı. Bir dizi donanma bu dersi almıştır. STOVL]] uçak gemilerine sahip birçok donanma, İngiliz ve İspanyol Westland Sea King AEW, İtalyan EH-101 AEW ve Rus Ka-31 AEW helikopteri gibi helikoptere monteli AWACS'lar geliştirmiştir. Yakın zamanda Fransızlar yeni ve daha büyük bir CATOBAR uçak gemisi ile ABD E-2 Hawkeye AWACS uçakları.

Mavi su donanması ile yeşil su donanması arasındaki farka bir örnek: "...Birincisi, Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nın Çin karasularını korumasını ve Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik iddialarını uygulamasını sağlayacak bir 'yeşil su aktif savunması' olmalıdır. İkinci aşama ise Batı Pasifik'e güç yansıtabilecek bir mavi su donanması geliştirmek olacaktır. Liu [1982-88 yılları arasında PLAN'ın başkomutanı ve Merkezi Askeri Komisyon başkan yardımcısı 1989-97] mavi su kabiliyetini yerine getirmek için PLAN'ın uçak gemileri edinmesi gerektiğine inanıyordu ..." Uçak gemisileri diğer özel gemilerle birlikte taşıyıcı savaş grubunda konuşlandırılır ve yüzey altı, yüzey ve hava tehditlerine karşı koruma sağlar.

Mavi su donanmasının net bir tanımı olmadığından, statüsü tartışmalıdır. Deniz havacılığının önemi göz önüne alındığında, bu terimin okyanuslarda faaliyet gösterebilecek uçak gemilerinin bakımıyla güçlü bir şekilde bağlantılı olduğu düşünülebilir. "80'li yılların başında Avustralya'nın son uçak gemisi olan HMAS *Melbourne*'ün değiştirilip değiştirilmeyeceği konusunda sert ve kamuoyuna açık bir savaş yaşandı. Üst düzey Avustralya Kraliyet Donanması personeli, uçak gemisi olmadan Avustralya'nın her türlü tehdide karşı savunmasız kalacağı uyarısında bulundu. Eski bir Deniz Kuvvetleri Komutanı o kadar ileri gitmiştir ki "bizim" (Avustralyalıların) "artık bir mavi su donanmasına (dost kıyılardan uzakta operasyon yapabilen) sahip olamayacağımızı iddia etmiştir." Ancak Tayland Kraliyet Donanması denizde giden bir uçak gemisi işletmesine rağmen, RTN kesinlikle bir "mavi su donanması" değildir.Şablon:Kaynak needed

### Empoze edilen komuta karşı önlemler

Bir "mavi su donanması" deniz kontrol gücünü başka bir ülkenin kıyılarına yansıtabilirken, daha az yetenekli kuvvetlerden gelebilecek tehditlere karşı hassas olmaya devam eder. Menzilde idame ve lojistik yüksek maliyetler doğurur ve karada konuşlu hava veya karadan karaya füze varlıkları (ister araziyi takip eden ister balistik yörüngelerde olsun), dizel-elektrikli denizaltılar veya Hızlı Kıyı Taarruz Gemileri gibi asimetrik taktiklerin kullanımı yoluyla konuşlu bir kuvvet üzerinde doygunluk avantajı olabilir. Bu zafiyetin bir örneği Ekim 2000'de Aden'de USS "Cole" bombalaması olmuştur. Bu tehditlere karşılık olarak ABD Donanması Littoral Combat Ship (LCS) geliştirmiştir.

Ayrıca bakınız
--------------

Şablon:Portal

* *Battleplan* (belgesel TV dizisi)
* Hava üstünlüğü
* Deniz ablukası
* Deniz inkarı
* Alfred Thayer Mahan
* Deniz cumhuriyetleri
* Deniz gücü
* Thalassocracy

Kaynakça
--------

### Notlar

1. ↑  Skaridov, Alexander S. *Yabancı MEB'de denizcilik faaliyetleri - hukuk rejiminde terminolojinin rolü*, St Petersburg Association of the Law of the Sea, 7 Kazanskaya St. St Petersburg 191186, Russia, Available online 11 November 2004, 17 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi
2. ↑   Önceki cümlelerden bir veya daha fazlası artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Bridge, Cyprian Arthur George (1911). "Sea, Command of the". Chisholm, Hugh (Ed.). *Encyclopædia Britannica*. **24** (11. bas.). Cambridge University Press. s. 529.
3. 1 2  Storey, You; Ji (Kış 2004), "Çin'in uçak gemisi hevesleri: söylentilerden gerçeği aramak", *Naval War College Review*, 29 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 16 Nisan 2024
4. ↑  archive.org/web/20191015040114/https://www.navy.mil/navydata/cno/mullen/speeches/mullen051013.txt "Q&A with Adm. Michael G. Mullen 2006 CNO's Guidance Release Media Roundtable Pentagon, Washington, DC 13 Ekim 2005" `|arşivurl=` değerini kontrol edin (yardım). 15 Ekim 2019 tarihinde navy.mil/navydata/cno/mullen/speeches/mullen051013.txt kaynağından `|url=` değerini kontrol edin (yardım) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2008.
5. ↑  "Neden Abrams Tankları alalım? Daha uygun seçeneklere bakmalıyız Gary Brown - 31 Mart 2004 Çarşamba günü yayınlandı". 12 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2024.
6. ↑  EDP24 Frontline - Doğu Anglia Silahlı Kuvvetlerine açılan kapı 30 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
7. ↑  "TNO Presentation" (PDF). 25 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Nisan 2024.
8. ↑  "Protecting Naval Surface Ships from Fast Attack Boat Swarm Threats". 16 Ocak 2007 tarihinde htm kaynağından `|url=` değerini kontrol edin (yardım) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2008.

### Ek kaynak

* WE Hall, *Treatise on International Law*, 4. baskı, 1895.

Şablon:Askerlik ve savaş

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb16752241v (data)
* GND: 4077302-4
* LCCN: sh85119246
* LNB: 000188354
* NLI: 987007565749505171
* NLK: KSH2003003893

 |