**Nikiforos Paleologos** (Yunanca: Νικηφόρος Παλαιολόγος; ö. 18 Ekim 1081) 11. yüzyıl Bizanslı general

Hayatı
------

Nikiforos Paleologos, 1259 ile 1453 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nun son hükümdar hanedanı olmuş Paleologos Hanedanı'nın bilinen ilk üyesidir. Georgios ve Nikolas isimli iki oğlu vardır. Oğullarından Georgios Paleologos, I. Aleksios'un (h. 1081-1118) en önemli askeri komutanlarından ve destekçilerinden biridir. Georgios ve onun büyük büyük torunu Andronikos Palaiologos'tan, Paleologos Hanedanı gelmektedir.

Nikiforos, ilk defa İmparator Romen Diyojen'in (h. 1068-1071) kısa hükümdarlığında kayıtlarda görülmektedir. Dükas Hanedanı destekçisi olarak, Romen Diyojen'e düşmandı ve *Sezar* İoannis Dukas ve Mihail Psellos'un etrafında toplanmış muhalefetin bir üyesiydi. 1071 yılında felaketle sonuçlanan Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası, Romen Diyojen'in devrilmesi sonrası, İmparatorluğa isyan eden Norman paralı asker Roussel de Bailleul'a karşı doğuta sevk edildi. Gürcistan'dan sağladığı 6,000 paralı asker ile, Roussel ile karşı karşıya geldi fakat Gürcü askerlerinin kaçmasıyla, yenildi. 1077 yılında, Mezopotamya'nın *doux*'u olarak kaydedilmiştir. Dükas Hanedanı'na ve İmparator VII. Mihail'e (h. 1071-1078) sadık olmasına rağmen, oğlu Georgios'un III. Nikeforos olarak imparator olacak Nikiforos Botaneiates'un isyanına katılmasına izin verdi.

1081 yılında, oğlu Georgios ve Dükas Hanedanı Aleksios Komnenos liderliğinde Komnenos Hanedanı'nın başkaldırısını desteklemesine rağmen, bu sefer Botaneiates'a sadık kaldı. İmparator Aleksios'un kızı Anna Komnini'nın babasının savaşlarını anlattığı *Aleksiad* adlı tarih kitabına göre, baba ve oğul, Komnenos güçleri Konstantinopolis'e girdikleri 1 Nisan 1081 günü bir araya geldiler, Basile Skoulatos, çalışmasında bunu "en tutkulu" sahnelerden biri olarak tarif eder. Bütün bunlara rağmen Nikiforos, Botaneiates'u direnmesi için ikna etmeye çalıştı, Vareg Muhafızlar'ına emir vermesi ve imparatorluk sarayını savunmayı denemesi konularında ısrar etti fakat bunlar beyhude kaldı. Sonra arabulma girişiminde bulunup, Aleksios'un Botaneiates tarafından evlat edilmesini ve Aleksios'un *de facto* İmparatorluğu kontrol etmesini, Botaneiates'un ise onursal imparator olarak kalmasını teklif etti fakat o anın Sezarı İoannis Dukas, Komnenos bu teklifi reddettiler. Sonunda, Botaneiates tahttan indirildi.

Nikiforos, Aleksios'u imparator olarak kabul edip, aynı yıl Robert Guiscard komutasındaki Normanlara karşı seferinde ona eşlik etti. 18 Ekim 1081 tarihinde Guiscard'ı güçlerine karşı Dirrahium Muharebesi'nde savaştı ve orada öldürüldü.

Kaynakça
--------

Özel

1. ↑  Kajdan 1991, ss. 1557-1558.
2. 1 2 3  Skoulatos 1980, s. 245.
3. ↑  Kajdan 1991, s. 1557.
4. ↑  Skoulatos 1980, ss. 245-246.
5. 1 2  Skoulatos 1980, s. 246.

Genel

* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Skoulatos, Basile (1980). *Les personnages byzantins de l'Alexiade: Analyse prosopographique et synthèse* [*Aleksiad'ın Bizans Kişilikleri: Prosopografik Analiz ve Sentez*] (Fransızca). Louvain-la-Neuve and Louvain: Bureau du Recueil Collège Érasme and Éditions Nauwelaerts. OCLC 8468871.