***İperpiron*** (Yunanca: Grekçe: νόμισμα ὑπέρπυρον) geç Orta Çağ'da Bizans parası, Bizans İmparatorluğu sikkesi olarak *solidus*un yerini almıştır.

Tarih
-----

İmparator I. Manuil'in (1143-1180 arası hükümdar) *İperpiron* parası, tipik scyphate (fincan şekilli) formu gösterir.
Bizans İmparatorluğu'nun geleneksel sikkesi olan *solidus*'un ya da *nomisma*'nın yerini almıştır. Yedi yüzyıl boyunca 24 ayar altından yapılan ve değeri yüksek sikkeler 1030lardan 1080lere kadar değeri düşmüştür, son on yılda yaşanan askerî felaketler ve iç savaşlarlarla sikkenin altın içeriği neredeyse sıfıra indi. Sonuçta 1092 yılında İmparator I. Aleksios (r. 1081-1118) Bizans para sisteminde esaslı bir revizyona giderek yeni bir altın sikke *hyperpyron*'u ("aşırı-rafine") devreye soktu. Bu paranın standardı *solidus* ile aynı olacak şekilde 4.45 gram ağırlığındaydı fakat dolaşımda olan değeri düşmüş sikkelerin geri dönüşümü nedeniyle altın içeriği (24 ayar yerine 20,5 ayar) daha azdı.

*İperpiron*, 14 yüzyıl ortalarına kadar, Bizans tarafından basılan altın sikkelerde standart altın sikke olarak kaldı. Fakat nihayetinde kıymeti azaltıldı: İznik İmparatorluğu (1204-1261) yönetimi altında, altın içeriği 18 ayara düşürüldü, VIII. Mihail (r. 1259-1282) yönetimi altında, altın içeriği 15 ayara düşürüldü onun oğlu ve ardılı II. Andronikos (r. 1282-1328) yönetimi altında, altın içeriği 12 ayara düşürüldü. Aynı zamanda sikkelerin kalitesi de düştü.ve 14. yüzyılda ağırlıkları yeknesaklıktan çok uzaktı. Son *iperpiron* ve bu nedenle Bizans'ın son altın sikkesi İmparator VI. İoannis (r. 1347-1352) tarafından bastırıldı. İsim kullanımda sadece para birimi olarak kullanılmaya devam etti, 24 *keratia* bölündü.

İsim, Batı Avrupalılar (Latince: perperum, İtalyanca: perpero) ve Balkanların Slav ülkeleri (*perper*, *iperpero*, vb.) tarafından çeşitli formlarda para birimi yanında, genellikle gümüş olarak farklı sikkeleri belirtecek şekilde benimsenmiştir. Daha sıklıkla *iperpiron*, özellikle İtalya tüccarlar arasında olmak üzere Batı'da *bezant* olarak kullanılmıştır.

Komninos Hanedanı döneminde, *iperpiron*, üç Elektrum *trachea*, 48 billon *trachea* ya da 864 bakır *tetartera*'ya denkti, *trachea*'nın değerinin düşmesiyle zamanla 12 electrum *trachea* ve 288'den 384 billon *trachea* geldi. 14. yüzyılda *iperpiron*, 12 yeni gümüş *basilika*, 96 *tournesia*, 384 bakır *trachea* ve 768 bakır *assaria*'ya denk hale geldi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Grierson 1999, s. 10.
2. ↑  Grierson 1999, s. 11; ODB, pp. 964.
3. ↑  Grierson 1999, ss. 11-12.
4. ↑  Grierson 1999, s. 12; ODB, pp. 964-965.
5. ↑  ODB, pp. 965.
6. ↑  Grierson 1999, s. 44.
7. ↑  Grierson 1999, s. 45.

Kaynakça
--------

* Grierson, Philip (1999). *Byzantine Coinage* (İngilizce). Washington, DC: Dumbarton Oaks. ISBN 978-0-88402-274-9. 14 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* Grierson, Philip (1982). *Byzantine Coins* (İngilizce). Londra: Methuen. ISBN 978-0-416-71360-2. 22 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
* Hendy, Michael F. (1989). *The Economy, Fiscal Administration and Coinage of Byzantium* (İngilizce). Londra: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-253-0. 18 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.
* Hendy, Michael F. (1985). *Studies in the Byzantine Monetary Economy c. 300-1450* (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24715-2. 31 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2016.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***İperpiron*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
Bizans İmparatorluğu'nun para sistemi |
| --- |
| İlk dönem(498 – ca. 700) | 
Atın
*Solidus*
*Semissis*
*Tremissis*
Gümüş
Hexagram (615'den itibaren)
Bakır
*Follis*
Yarım-*follis*
*Decanummium*
*Pentanummium*
*Nummus*
 |
| İkinci dönem(ca. 700 – 1092) | 
Altın
*Solidus* ya da *Nomisma* (sonra *Histamenon*)
*Tetarteron* (960'lardan itibaren)
Gümüş
*Miliaresion* (720'den itibaren)
Bakır
*Follis*
 |
| Üçüncü dönem(1092 – ca. 1300) | 
Altın
*İperpiron*
Electrum
*Nomisma trachy aspron* (*Trikephalon*/*Manouelaton*)
Billon
*Aspron trachy* (*Stamenon*)
Bakır
*Tetarteron*
Half-*tetarteron*
 |
| Dördüncü dönem(ca. 1300 – 1350s) | 
Altın
*İperpiron*
Gümüş
*Basilikon*
Billon
*Tournesion* (*Politikon*)
Bakır
*Trachy*
*Assarion*
 |
| Beşinci dönem(1367 – 1453) | 
Gümüş
*Stavraton*
Half-*stavraton*
*Doukatopoulon* (*Aspron*)
Bakır
*Tournesion*
*Follaro*
 |
| İlgili maddeler | 
* Bizans ekonomisi
* Bizans darphaneleri listesi
* Scyphate

 |
| **Bizans İmparatorluğu Portalı** |