|  |
| --- |
| Şu madde dizisinin bir parçasıdır: |
| Baasçılık |
| Flag of the Baath Party |
| OrganizasyonlarArap Baası 1940-1947Arap Baas Hareketi 1940-1947Baas Partisi 1947-1966Baas Partisi (Irak) 1968-2003Baas Partisi (Suriye) 1966-günümüz |
| KişilerZeki el-Arsuzi
* Mişel Eflak
* Selahaddin el-Bitar
* Abdullah Rimavi
* Vahib el-Ganim
* Fuad er-Rikabi
* Salah Cedid
* Hafız Esad
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin
* Beşşar Esad
* İzzet İbrahim ed-Duri

 |
| EdebiyatDiriliş YolundaTek Kader için Savaş |
| Tarih**Baas döneminde Irak**Ramazan DevrimiKasım 1963 Darbesi17 Temmuz Devrimiİran-Irak SavaşıKörfez SavaşıBM yaptırımlarıIrak SavaşıDebaasifikasyon**Baas döneminde Suriye**Suriye Irak'a Yardım Komitesi1963 / 1966 DarbeleriDüzeltici Hareketİç Savaş |
| Bölgesel organizasyonlarCezayir (* pro-Irak
)
Bahreyn (* pro-Irak
)
Mısır (* pro-Irak
)
Irak (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Ürdün (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Kuveyt (* pro-Irak
)
Lübnan (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Libya (* pro-Irak
)
Moritanya (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Filistin (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Sudan (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Suriye (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Tunus (* pro-Irak
* pro-Suriye
)
Yemen (* pro-Irak
* pro-Suriye
) |
| Ayrılan gruplarArap Sosyalist Devrimci Baas Partisi (1960-1962/63)Sosyalist Lübnan (1965-1970)Arap Devrimci İşçi Partisi (1966-günümüz)Arap Demokratik Sosyalist Baas Partisi (1970-günümüz)Sudan Baas Partisi (2002-günümüz) |
| İlgili konular
* Arap milliyetçiliği
* Arap sosyalizmi
* Nasırcılık
* Pan Arabizm

 |
| * g
* t
* d
 |

Suriye hükûmeti tarafından **8 Mart Devrimi** olarak adlandırılan **1963 Suriye Darbesi** (Arapça: ثورة الثامن من آذار), Arap Sosyalist Baas Partisinin Suriye Bölgesel Şubesi Askerî Komitesi tarafından Suriye'de başarılı bir şekilde iktidarın ele geçirilmesiydi. Planlama ve ortaya çıkan komplo, Irak Bölgesel Şubesinin başarılı askerî darbesinden ilham aldı.

Darbe, Baas Partisinin sivil liderliğinden ziyade Askerî Komite tarafından planlandı, ancak partinin lideri Mişel Eflak darbeye rıza gösterdi. Planlama süreci boyunca ve iktidara geldikten hemen sonra Askerî Komitenin önde gelen üyeleri Muhammed Ümran, Salah Cedid ve Hafız Esad'dı. Komite, iki Nasırcı, Raşid el-Kutayni ve Muhammed es-Sufi ile bağımsız Ziyad el-Hariri'nin desteğini aldı. Darbe başlangıçta 7 Mart için planlanmıştı, ancak hükûmetin komplocuların nerede toplanmayı planladığını keşfetmesi sebebiyle bir gün sonraya ertelendi.

Arka plan
---------

### Darbeye kadar gerçekleşen olaylar

Modern Suriye ilk olarak 1920'de Kral Faysal yönetiminde Suriye Arap Krallığı olarak kuruldu. Bu devletin sadece Suriye değil, yeni bir Arap krallığı olması planlandı ve devlet Arap milliyetçiliğini ve pan-İslamcı politikaları benimsiyordu. Ancak Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra devletin kurulmasına yardımcı olan İngilizler, Fransa ile gizli bir anlaşma yaparak Fransız Suriye ve Lübnan Mandası'nı kurdular. Bölge, böylece Fransa'nın sömürgelerinden biri olarak işlev gördü. Yeni kurulan devlet, çoğu Suriyeli tarafından olumsuz olarak görüldü ve birçoğu onu Avrupa emperyalizminin bir vassalı olarak görüyordu. Bu aşamada başta Suriye Sosyal Milliyetçi Partisi olmak üzere bazı hareketler bir Suriyeli kimliği oluşturmaya çalıştı ya da komünizm ve İslamcılığın savunucusu oldular. Suriye halkının çoğunluğu kendilerini Suriyeliden ziyade Arap olarak görmeye devam etti.

Manda yönetimi feodal karakterdeydi ve yarı liberal oligarşik bir toplumsal temele dayanıyordu. Bu sistem Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin (BAC) kurulmasına kadar değişmeden kaldı. Bu sistem, kentsel-kırsal yaşam kalıplarını yansıtan sınıflı bir toplum yarattı. Tahminen üç bin aile Suriye'deki toprakların yarısına sahipti. Orta sınıf, küçük ve orta ölçekli mülklerin çoğuna sahipti. Köylülerin üçte ikisi topraksızdı. Tarımsal gelirler oldukça çarpıktı - nüfusun en üstteki yüzde ikilik kısmı gelirin yüzde 50'sini alırken, nüfusun yüzde 18'ini oluşturan orta sınıf (tüccarlar veya toprak sahibi orta gruplar) tarımsal gelirlerin yüzde 25'ini elde ediyordu. Alt sınıfı oluşturan halkın yüzde 80'i ise gelirin geri kalanına sahipti. Toprak sahibi - köylü ittifakı, sınıf farklılıklarına ve aralarındaki sosyal karşıtlığa dayanıyordu - bu, toprak sahiplerinin düşüşüne yol açacaktı.

Manda, 1946'da İngilizlerin Fransa'ya verdiği ültimatom nedeniyle feshedildi ve Suriye 17 Nisan 1946'da bağımsız bir ülke oldu. Manda döneminde Suriye'yi yöneten aynı seçkinler iktidarda kalmaya devam etti ve aynı şekilde yönettiler. 1948 Arap-İsrail Savaşı'ndaki başarısızlık, geleneksel seçkinlerin düşüşüne ve ordunun siyasette yükselişine yol açtı. Hüsnü Zaim 1949'da Suriye'nin ilk askerî diktatörü oldu, ancak aynı yıl Edib Çiçekli perde arkasında iktidarı ele geçirdi ve 1953'te başka bir askerî diktatörlük kurdu. Ordunun Suriye siyaset sahnesine girişi, orta sınıfın Suriye siyasetine katılmasını sağlayan oligarşiyi yok etti. Bununla birlikte güçleri zayıflarken, geleneksel seçkinler üretilen zenginliğin çoğunluğunu elinde tutmaya devam ettiler.

Baas ideolojisi bu ortamda ortaya çıktı. Arap Baas Hareketi 1940'larda Mişel Eflak ve Selahaddin el-Bitar tarafından kuruldu, Baas hareketinin ilk aşamalarında dikkate değer bir rol oynayan diğerleri Zeki el-Arsuzi, Vahib el-Ganim ve Celal es-Seyyid'di. Ekrem el-Havrani 1953'te Arap Sosyalist Partisini (ASP) kurdu - Arap Sosyalist Baas Partisi, ASP ve Arap Baas Partisinin birleşmesiyle kuruldu. Arap Baas Partisinin 1947'deki kuruluş kongresine katılan 150 delegenin çoğunluğu ya orta sınıf çalışanlar ya da entelektüellerdi. 1950'lere gelindiğinde parti, kentli bir orta sınıf tabanı elde etmeyi başarmıştı. Bununla birlikte Baas Partisi salt orta sınıf bir parti değildi ve en başından beri, yeni üyeler kazanmak ve yeni parti örgütleri kurmak için parti kadrolarını kırsal alanlara gönderdi. 1956'da Baas Partisi, Suriye tarihindeki ilk işçi protestosunu düzenledi. Baas Partisi güçlüyken, toplumun her kesiminden üye toplama kararı parti içinde aşiretçiliğe ve kayırmacılığa yol açtı. Parti liderleri daha sonra demokratik normları ve prosedürleri göz ardı etmeyi tercih ettiler.

Baas Partisi önemli bir ikilemle karşı karşıya kaldı: rekabete dayalı seçimler veya zorla devralma yoluyla iktidarı ele geçirmek. Liberal ve demokratik eğilimli kurucu liderler bile, yozlaşmış seçim sürecini gerekçe göstererek zorla devralmaya taraf oldular. Baas Partisi kontrolü ele geçirmeden önce Birleşik Arap Cumhuriyeti'nde (BAC) iktidarı Cemal Abdünnasır ile paylaşımına izin verilmesine dair bir kumar oynadılar. BAC'nin Mısır egemenliğinde olduğu kanıtlanacaktı ve Baas Partisi kendini dağıtmak zorunda kalacaktı, ancak 1961'de BAC, Suriye'deki bir askerî darbe nedeniyle çöktü. BAC'nin kurulması ve feshedilmesi Baas Partisi için bir felaket oldu çünkü BAC'yi destekleyenler, ona karşı çıkanlar ve partinin geleneksel liderlerine karşı çıkanlar ya da onları destekleyenler arasında bölündü. 1962'de Eflak, Baas Partisi kongresini topladı ve partiyi yeniden kurdu. Birkaç şube, BAC yıllarındaki emirlere uymamış ve feshedilmemişti. Bunun yerine, pan-Arabist düşünceye derinden düşman olmuşlar ve radikal sosyalistler haline gelmişlerdi. 8 Mart Devrimi'ni başlatacak olan Askerî Komite, onların görüşlerinin çoğunu paylaştı.

### Ekonomik ve sosyal bağlam

Suriye toplumu doğada feodaldi ve toprak sahipleri ile köylüler tarafından yönetiliyordu.
8 Mart Devrimi genellikle basit bir askerî darbe olarak görüldü, ancak aşağıdan gelen ulusal isyanların birçok bileşenine sahipti. Devrim, radikalleşmiş bir alt orta sınıfın, subay birliklerinin stratejik üyelerinin, marjinalleştirilmiş azınlıkların ve tarımsal çatışma için seferber edilmiş önemli sayıda köylünün oligarşi karşıtı bir ittifakı tarafından yönetildi. Uluslararası bağlamda devrim, Fransa'nın kurduğu devlet sınırlarının yapay olması ve yeni kurulan Suriye'de İsrail'in kurulmasına yönelik düşmanlık nedeniyle gerçekleşti. Ülke bağımsızlığını kazandığında Suriye'de iktidara gelen geleneksel seçkinler, Fransız Suriye ve Lübnan Mandası sırasında iktidara gelmişlerdi. Suriye'ye keyfi devlet sınırlarının dışarıdan dayatılması ve buna karşılık gelen bir halk kabulsüzlüğü, hoşnutsuzluğa yol açtı. Milli mücadele Arap milliyetçiliği, pan-İslamcılık ve Büyük Suriyecilik gibi ideolojiler tarafından şekillendirildi. Mücadelenin plebyen karakteri ve radikal ideolojiler, tarım sorununa radikal çözümler üretti.

Suriye'deki yeni orta sınıfın büyümesi, geleneksel elit ekonominin en büyük sektörü olan tarım sektörüne hükmettiği ve gelirin çoğunu yarattığı için hoşnutsuzluğu körükledi. Yeni orta sınıf, geleneksel seçkinlere karşı çıkan kapitalistler ve girişimcilerden oluşuyordu - gücün geleneksel seçkinler tarafından tekelleştirilmesi, yeni orta sınıfın radikalleşmesine yol açtı. Birçok ülkede muhafazakar ve elitist olan ordu, geleneksel elitin ülkeyi savunamayacağına inanarak daha fazla güç istediği için Suriye'de radikalleşti. Önemli bir grup askerî personel, yeni orta sınıftan veya iç bölgelerden yetişti.

Suriye'de dini azınlıklar genellikle ayrıcalıklı değildi ve belirli bir etnik köken genellikle belirli bir sosyal sınıfa aitti. Örneğin Nusayriler, Dürziler ve İsmaililer, Arap milliyetçiliğinin radikal bir biçimini benimsemeye başlayan, düşük sosyal sınıfa sahip dini gruplardı, örn. Baasçılık. Raymond Hinnebusch'a göre "Köylülük olmasaydı Suriye'de Baasçı bir devrim olamazdı". Yeni orta sınıf yalnızca istikrarsızlık üretebilirdi, ancak köylülükle birlikte devrim mümkün oldu. Kentsel ve kırsal sakinler arasındaki eşitsizlik, tarım sektöründeki kapitalist nüfuzu ve geleneksel seçkinlerin çoğu büyük gelir kaynağını tekelleştirmesi değişim için savaşan veya sisteme karşı çıkan köylü hareketlerinin kurulmasına yol açtı. Arap Sosyalist Baas Partisinin Suriye Şubesi, gençleri radikal köylü hareketlerinden toplamayı başardı ve böylece nüfusun geniş kesimlerini harekete geçirebildi.

Planlama
--------

1962'de Arap Sosyalist Baas Partisinin Suriye Bölgesel Şubesi Askerî Komitesi, zamanının çoğunu geleneksel bir askerî darbe yoluyla iktidarı ele geçirmeyi planlayarak geçirdi. Askerî Komite, iki askerî kamp olan el-Kisve ve Katana'yı ele geçirmeye; el-Kisve'deki 70. Zırhlı Tugayın, Humus Askerî Akademisinin ve Şam radyo istasyonunun kontrolünü ele geçirmeye karar verdi. Askerî Komitenin komplocularının hepsi gençken, mevcut rejim yavaş yavaş dağılmakta ve geleneksel seçkinler etkin siyasi gücünü kaybetmekteydi.

Darbenin başarılı olabilmesi için Askerî Komitenin Suriyeli subayların bir kısmının desteğini kazanması gerekiyordu. BAC'nin çöküşü, isyanlar, tasfiyeler ve tayinlerle birleşince subaylar tam bir kargaşa içinde kaldı ve hükûmet karşıtı kışkırtmalara açık hale geldiler. O zamanlar subay birlikleri beş farklı gruba ayrılmıştı; Suriye Hükûmetini destekleyen Şam hizbi, Ekrem el-Havrani taraftarları, Nasırcı hizip, Baasçı hizip ve bir grup bağımsız. Şam hizbi, Nazım el-Kudsi hükûmetine verdikleri destek nedeniyle Askerî Komitenin düşmanıydı ve Havraniciler de pan-Arabizme karşı duruşları nedeniyle rakip olarak görülüyordu. Nasırcılar, Cemal Abdünnasır'ı ve BAC'nin yeniden kurulmasını desteklerken bile Baas'ın müttefiki oldular.

Askerî Komitenin Nasırcılarla ittifakı, askerî istihbarat başkanı Albay Raşid el-Kutayni ve Humus Tugayı Komutanı Albay Muhammed es-Sufi ile gizli temas kurulmasına yol açtı. Askerî Komite, bir grup genç subaya, İsrail cephesinin komutanı olan önde gelen bağımsız Albay Ziyad el-Hariri'yi davalarına dahil etmelerini emretti. Grup başarılı oldu ve el-Hariri'ye "Başarılı olursak, genelkurmay başkanı olabilirsiniz. Başarısız olursak, bizi reddedebilirsiniz" şeklinde bir teklifte bulundu. El-Hariri Komiteyi destekledi çünkü Suriye Başbakanı Halid el-Azm onu görevden almayı planlıyordu.

Darbeyi planlarken, Askerî Komite ve üyeleri sivil Baasçılar tarafından hoş karşılanmadı. Ordu - parti ittifakının ilk amacı partiyi baskıdan korumaktı. Askerî Komite, BAC yıllarında Baas Partisinin feshedilmesini kabul eden Mişel Eflak liderliğindeki sivil liderliğe olumlu bakmadı. Eflak, iktidarı ele geçirmek için Askerî Komiteye ihtiyaç duyarken Komite, Eflak'ın iktidarı elinde tutmasına ihtiyaç duyuyordu - Eflak olmadan, hiçbir destek üssü olmazdı. 8 Mayıs 1962'de yapılan 5. Ulusal Baas Partisi Kongresi'nde partinin yeniden kurulmasına ve Eflak'ın Ulusal Komutanlık Genel Sekreteri olarak kalmasına karar verildi. Askerî Komitenin önde gelen üyelerinden Muhammed Ümran, 5. Ulusal Kongre'de bir delegeydi ve Eflak'a Askerî Komitenin niyetlerini anlattı. Eflak darbeye rıza gösterdi, ancak onunla Komite arasında darbeden sonra gücün nasıl paylaşılacağına dair bir anlaşma yapılmadı.

Darbe
-----

Partinin sivil kanadının lideri Eflak ve darbenin planlanmasında üst düzey bir isim olan Cedid
8 Şubat 1963'te Ali Salih es-Sadi liderliğindeki Irak Bölgesel Şubesi, Abdülkerim Kasım'ı devirerek Irak'ta iktidarı ele geçirdi. Kasım, el-Kudsi'den çok daha zorlu bir rakipti ve Irak Bölgesel Şubesi, sadece askerî yetkililerle değil, aynı zamanda orta sınıfın kesimleriyle de ittifak yaparak iktidarı ele geçirmeyi başarmıştı. Kasım'ın düşüşü Arap siyasetinin kurallarını değiştirdi. Nasırcılar BAC'den bu yana Arap milliyetçi hareketini tekellerine almışlardı, ancak iktidar değişimi Baas Partisini dikkate alınması gereken bir güç haline getirdi. Irak Bölgesel Şubesinin aksine, Suriye Bölgesel Şubesi orta sınıfta kitlesel bir desteğe veya önemli bir destek tabanına sahip değildi. Eflak, komplocuları partinin destek eksikliği nedeniyle uyarırken komplocular onun endişelerini paylaşmadılar ve 7 Mart'ta darbeyi başlatmayı planladılar. Ancak o gün askerî istihbarat, komplocuların toplanmayı planladığı daireye baskın düzenledi. Hafız Esad'a darbenin 8 Mart'a ertelendiğini diğer birimlere bildirme görevi verildi.

7-8 Mart gecesi, komploya sadık tanklar ve birlikler Şam'a doğru ilerlemeye başladılar. El-Hariri, Suriye cephesinden İsrail'e doğru konuşlanmış bir tugayı yönetirken, Baasçılar Süveyda'da konuşlanmış ikinci bir tugayın kontrolünü ele geçirmeyi başardılar. Bir kıskaç hareketine yakalanan 70. Zırhlı Tugay Komutanı Korgeneral Abdülkerim, komploculara teslim oldu - Ümran, 70. Zırhlı Tugayın komutan vekilliğini devraldı. Şam'ın güneybatısındaki Katana'da konuşlanmış potansiyel olarak düşman bir birlik, muhtemelen Vidad Başir Şam bölgesindeki iletişimi kontrol altına aldığı için müdahale etmedi. El-Kisve'deki güçlerin yenilgiye uğratılması ve Katana'nın etkisiz hale getirilmesiyle birlikte, el-Hariri'nin güçleri Şam'a yürüdü ve şehirde barikatlar kurmaya ve aynı zamanda merkez postane gibi kritik tesisleri ele geçirmeye başladılar. Bir parti subayı olan Yüzbaşı Selim Hatum radyo istasyonunu ele geçirdi. Savunma Bakanlığı karargahı savaşmadan ele geçirildi ve Başkomutan General Zahreddin tutuklandı. Hem el-Kudsi hem de el-Havrani kolayca takip edildi ve tutuklandı. Salah Cedid o sabah şehre bisikletle girdi ve daha sonra kişisel beyliği haline gelen Subay İşleri Bürosunu ele geçirdi.

Esad, küçük bir komplocu grubunu Şam'ın 40 kilometre kuzey doğusundaki Dumayir hava üssünü ele geçirmeye yönlendirdi - darbeye direnen tek birlikti. Bazı uçaklarına isyancıların mevzilerini bombalama emri verilmişti. Plan, Esad'ın hava saldırılarını önlemek için hava üssünü şafaktan önce ele geçirmesi için el-Hariri'nin tugayından bir birliğe liderlik etmesiydi. 70. Zırhlı Tugayın teslim olması beklenenden uzun sürdü ve Esad güçlerini programın gerisinde bıraktı. Esad'ın güçleri üssün eteklerine ulaştığında gündüz olmuştu. Esad, komutanlara teslim olmazlarsa üssü bombalamaya başlayacağını bildirmek için bir elçi gönderdi. Esad'ın kendisine göre, güçleri isyancı birliğini savaşta yenebilecek olsa da teslim olmaları için müzakere ettiler. O sabahın ilerleyen saatlerinde darbeciler kutlama yapmak için ordu karargahında toplandılar.

Darbe sırasında 820 kişinin öldürüldüğü bildirildi ve kısa bir süre sonra 20 kişi daha idam edildi. Darbe, halkın genelinin kayıtsızlığıyla karşılandı. Daha sonra "devrimin şairi" olarak anılacak olan Dürzi Saber Falhout, komplocuların ilk bildirisini yazdı ve duyurdu. Dokuzuncu tebliğ, silahlı kuvvetlerdeki Askerî Komitenin beş üyesini göreve iade etti. Yeni kurulan rejimin kıdemli üyeleri Ümran, Cedid ve Esad'dı.

Sonrası
-------

Suriye Bölge Şubesi ülkeyi 8 Mart 1963'ten beri kesintisiz olarak yönetmektedir.
Suriye'nin yeni yöneticilerinin ilk eylemi, on iki Baasçı ile sekiz Nasırcı ve bağımsızdan oluşan yirmi kişilik Ulusal Devrim Komutanlığı Konseyini (UDKK) kurmak oldu. 9 Mart'ta UDKK, Baas Partisinin kurucularından Selahaddin el-Bitar'a bir hükûmet kurması ve UDKK'nin politikalarını uygulaması talimatını verdi. Daha sonra, altı sivile daha UDKK üyeliği verildi: üç Baasçı (Eflak, el-Bitar ve Mansur el-Atraş) ve üç Nasırcı. Ancak bu durum güç dengesini değiştirmedi ve subaylar hâlâ ülkeyi kontrol ediyorlardı. En başından beri, Askerî Komite üyeleri diğer UDKK üyelerinin arkasından devlet politikaları oluşturdular. Sivil liderlik bunu öğrendiğinde, el-Atraş şöyle dedi: "Bu beyler neden konuşmuyorlar? Görüşlerini bize iletmeleri için bir irtibat subayı atamalarını önerebilir miyim?" O günden sonra Ümran, sivillere Komite üyelerinin ne planladığı konusunda cılız fikirler verdi.

Başlangıçta Askerî Komiteyi yok edecek kavgalara dair hiçbir işaret yoktu. O zamanlar üyeler, müreffeh bir ulus inşa etme amaçlarıyla birbirine bağlıydı. 9 Mart'ta UDKK, Lu'ay el-Etâsî'yi hapisten çıkardı, onu korgeneral rütbesine terfi ettirdi, onu başkomutan ve UDKK başkanı, fiili devlet başkanı olarak atadı. Hariri genelkurmay başkanlığına atandı. Etasi ve Hariri güçlü mevkilere sahip olsalar da UDKK'yi tehdit edecek kadar kişisel veya siyasi güce sahip değillerdi. Nasırcı subaylara ayrıca Muhammed es-Sufi'nin savunma bakanı olması ve Raşid el-Kutayni'nin genelkurmay başkan yardımcısı olmasıyla önemli görevler verildi. Ancak, üyeliğini beş yeni üyeyle genişleten Askerî Komite, Baasçıların gerçek güç manivelalarını kontrol etmelerini sağladı. Komite, UDKK oturumlarından önce devlet politikalarına karar verdi ve bunu yaparak gerçek iktidar koltuğu oldu.

Ümran'a ilk olarak Humus'ta 5. Tugay komutanlığı görevi verildi, ancak haziran ayında 70. Zırhlı Tugay komutanlığına terfi etti. Subay İşleri Bürosu başkanı olarak Cedid, arkadaşlarını üst düzey görevlere atadı, düşmanlarını tasfiye etti ve birkaç Baasçıyı üst düzey görevlere atadı. Askerî Komitenin yeni üyelerinden Ahmed Süveydani Askerî İstihbarat Başkanlığına, Mazyad Hunaydi ise Askerî Polis Başkanlığına getirildi. Humus Askerî Akademisi, Baasçıların kontrolü altına alındı - Esad'ın kardeşi Rıfat Esad da dahil olmak üzere birkaç yüz Baasçıya, komuta verilmeden önce askerî öğretimde hızlandırılmış bir kurs verildi. Esad, Suriye Hava Kuvvetlerinin fiili başkanı oldu. Bu pozisyon otuzlu yaşlarındaki bir adam için baş döndürücü bir terfiydi. Askerî Komite üyelerinin, halk tarafından Suriye'nin gerçek liderleri olarak algılanamayacak kadar genç oldukları göz önüne alındığında, Askerî Komite, içişleri bakanlığı görevine Albay Emin el-Hafız'ı atadı.

### Tasfiyeler ve 18 Temmuz'daki başarısız darbe

 Irak Başbakanı Ahmed Hasan el-Bekir (solda), Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır (ortada) ve Suriye Devlet Başkanı Lu'ay el-Etâsî (sağda) arasında üçlü birlik görüşmeleri, 16 Nisan 1963. Nasır ve Suriyeli Baasçılar arasındaki ilişkiler, Nasırcıların askeriyeden tasfiye edilmesinden ve Casim Elvan'ın başarısız darbesinden haftalar sonra kötüleşti. Etasi, yaşananların ardından görevinden istifa etti.
Kuzey Suriye ve Şam'daki tutarlı Nasır yanlısı gösterilerden ve Cemal el-Etâsî, Nasırcılar ve Arap Milliyetçi Hareketi (AMH) gibi birlik yanlısı Baasçı liderlerden gelen baskı, Baasçıların halk arasındaki zayıflığıyla birleşti. Suriye'deki seviye, yeni hükûmet ile Mısır ve Irak hükûmetleri arasında birleşme çabalarına yol açtı. Irak'ın BAC karşıtı hükûmeti de 1963'te BAC yanlısı subaylar tarafından devrilmişti. 17 Nisan'da, Nasır'ın cumhurbaşkanı ve silahlı kuvvetler başkomutanı olduğu federal bir birliğe üç devleti de dahil edecek yeni bir aşamalı birlik anlaşmasına varıldı.

Bununla birlikte, 28 Nisan - 2 Mayıs tarihleri arasında, Baasçıların çoğunlukta olduğu Askerî Komite, 50'den fazla Nasırcı subayı silahlı kuvvetlerdeki yüksek rütbeli görevlerinden tasfiye ettiğinde, anlaşmadan fiilen vazgeçmiş olundu. Mısır, Baası kınayan radyo yayınları ile (Nasırcı eğilimli gazeteler daha önce kapatılmıştı) geniş çaplı bir propaganda kampanyası başlattı. Halep, Şam, Hama ve ülkenin diğer bölgelerinde kitlesel birlik yanlısı ayaklanmalar yaşandı. Tasfiyeler, Savunma Bakanı es-Sufi, Genelkurmay Başkan Yardımcısı el-Kutayni ve diğer dört Nasırcı kabine üyesi de dahil olmak üzere Nasırcı yetkililerin protesto amaçlı istifalarına yol açtı.

 Casim Elvan, Suriye Baasına karşı başarısız darbe girişimi nedeniyle Şam askerî mahkemesinde yargılanırken, 1963
Daha sonra, 19 Haziran'da, Genelkurmay Başkanı el-Hariri; Başbakan el-Bitar, Eflak ve Eğitim Bakanı Sami Dürubi'nin de aralarında bulunduğu üst düzey bir heyet, bir devlet ziyareti için Cezayir'e gitti. El-Hariri uzaktayken Komite, el-Hariri'nin komutası altındaki, çoğu siyasi bağımsız olan yaklaşık 30 seçkin subayı tasfiye etme fırsatını kullandı. El-Hariri'ye ABD'deki Suriye büyükelçiliğine doğrudan uçuş yapması emredildi ve burada büyükelçiliğin askerî ataşesi olarak yeniden atandı. Hariri bunun yerine, Komitenin kendisine karşı olan hareketini protesto etmek için 23 Haziran'da bir uçakla Beyrut üzerinden Suriye'ye döndü. Komitenin el-Hariri'yi fiilen devre dışı bırakması, el-Hariri'yi Komitenin hükûmeti üzerindeki hakimiyetini kontrol edebilecek son askeri denge unsuru olarak gören el-Bitar'ı hayal kırıklığına uğrattı.

Nasırcılar, tasfiyelere rağmen orduda hala nispeten yüksek bir güç seviyesini korudular ve 18 Temmuz'da Casim Elvan liderliğinde ve Mısır istihbaratının yardımıyla yeni hükûmete karşı bir gündüz darbesi başlatma girişiminde bulundular. El-Hafız tarafından bizzat savunulan ordu karargahı ve yayın istasyonu saldırıya uğradı ve ardından gelen çatışma, aralarında birkaç sivilin de bulunduğu yüzlerce insanın ölümüne neden oldu. Darbe girişimi başarısız oldu ve katılan 27 subay tutuklanarak idam edildi. İnfazlar, Suriye'de başarısız bir darbenin katılımcıları ile ilgilenmek için kullanılan nadir bir cezai eylemdi ve tipik ceza sürgün, hapis veya yabancı bir diplomatik göreve yeniden atanmaydı. Devlet Başkanı Lu'ay el-Etasi daha sonra istifa ederek infazları onaylamadığının sinyalini verdi. Yetkililerden kısa bir süre kaçtıktan sonra, Elvan ve baş komplocuları Raif el-Maarri ve Muhammad Nabhan tutuklandı ve askerî mahkemeye çıkarıldı, burada vatana ihanetten suçlu bulundular ve ölüme mahkum edildiler. Nasır ve Irak Cumhurbaşkanı Abdüsselam Arif tarafından yürütülen lobi faaliyetleri sonucunda tam bir yıl sonra serbest bırakıldılar ve sürgüne gönderildiler.

Elvan'ın isyanının başarısızlığı, Suriye'nin askerî ve sivil kurumlarındaki önemli Nasır etkisinin sona ermesine işaret etti ve Nasır yanlısı güçlerin büyük ölçüde yenilmesiyle Askerî Komite, ülkenin tek güç merkezi haline geldi. Mısır'la ilişkiler hemen bozuldu ve Suriyeli kitleler arasında hala popüler olan Nasır, Baasçıları "katiller" ve "faşistler" olarak kınayan ve partinin katı laikliği benimsemesine ve Sünni olmayan Müslümanların çok sayıda liderlik pozisyonunda bulunmasına aşağılayıcı bir gönderme olarak sapkınlık ve ateizm ile suçlayan yayınlar yaptı. Nasır, aynı zamanda 17 Nisan'daki birlik anlaşmasından çekildiğini duyurdu.

Ayrıca bakınız
--------------

* 1961 Suriye Darbesi
* 1966 Suriye Darbesi
* Düzeltici Hareket (Suriye)
* Suriye İç Savaşı

Notlar
------

1. ↑  Bu yeni üyeler Selim Hatum, Ahmad es-Süveydani, Muhammed Rabah et-Tavil, Hamad Ubeydi ve Musa el-Zu'bi idi. 1963 yazında Askerî Komite daha da genişletildi, ancak Esad'a göre ulaşılan en yüksek Askerî Komite üye sayısı 13'tü.
2. ↑  İstifa eden Nasırcı kabine üyeleri, Başbakan Yardımcısı ve Adalet Bakanı Nihad el-Kasım, Maliye Bakanı Abdülvehhab Havmad, Savunma Bakanı Muhammed es-Sufi, Planlama Bakanı Hani el-Hindi, Tedarik Bakanı Sami Süfan ve İletişim Bakanı Cihad Dahi idi.

 Kaynakça
---------

Özel

1. 1 2  Hopwood 1988, s. 45.
2. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 17–18.
3. ↑  Hinnebusch 2001, s. 18.
4. ↑  Hinnebusch 2001, s. 20.
5. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 20–21.
6. ↑  Hinnebusch 2001, s. 21.
7. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 21–22.
8. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 22–23.
9. ↑  Hinnebusch 2001, s. 24.
10. ↑  Hinnebusch 2001, s. 28.
11. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 29–30.
12. ↑  Hinnebusch 2001, s. 30.
13. 1 2  Hinnebusch 2001, s. 32.
14. ↑  Hinnebusch 2001, s. 33.
15. ↑  Hinnebusch 2001, s. 34–35.
16. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 40–42.
17. ↑  Hinnebusch 2001, ss. 2–3.
18. 1 2 3  Hinnebusch 2001, s. 3.
19. 1 2 3  Hinnebusch 2001, s. 4.
20. ↑  Seale 1990, s. 72.
21. ↑  Seale 1990, s. 73.
22. ↑  Seale 1990, ss. 73–74.
23. 1 2  Seale 1990, s. 74.
24. 1 2  Seale 1990, s. 75.
25. 1 2  Seale 1990, s. 76.
26. 1 2 3 4  Seale 1990, s. 77.
27. 1 2 3  Seale 1990, s. 78.
28. 1 2  Seale 1990, s. 500.
29. ↑  Seale 1990, s. 79.
30. ↑  Seale 1990, ss. 79–80.
31. ↑  Mufti 1996, s. 152.
32. ↑  Rabinovich, pp. 65–67.
33. ↑  Mufti 1996, s. 153.
34. ↑  Arap Haber Ajansı (1963). *Ortadoğu Aynası*. P. 8.
35. ↑  Müftü 1996, ss. 146–147.
36. ↑  *Middle East Forum*, 39–40, 1963, s. 7, 22 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 22 Ağustos 2021
37. ↑  Rabinovich 1972, ss. 68–69.
38. ↑  Commins 2004, s. 122.
39. ↑  Political Studies and Public Administration Department of the American University of Beirut 1963, ss. 148.
40. ↑  Rabinovich 1972, ss. 68-69.
41. 1 2 3 4  Seale 1990, s. 83.
42. 1 2 3  Mufti 1996, s. 157.
43. 1 2 3  Rabinovich 1972, s. 72.
44. ↑  *Chronology of Arab Politics* (İngilizce). Political Studies and Public Administration Department of the American University of Beirut. 1963. ss. 263, 393.
45. ↑  *Chronology of Arab Politics* (İngilizce). Political Studies and Public Administration Department of the American University of Beirut. 1964. ss. 377, 412.
46. ↑  Moubayed 2006, s. 38.

Genel

* Commins, David D. (2004). *Historical Dictionary of Syria*. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-4934-1. 22 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2021.
* Hinnebusch, Raymond (2001). *Syria: Revolution from Above* (1st bas.). Routledge. ISBN 978-0-415-26779-3.
* Hopwood, Derek (1988). *Syria 1945–1986: Politics and Society*. Routledge. ISBN 978-0-04-445046-7.
* Moubayed, Sami M. (2006). *Steel & Silk: Men and Women who shaped Syria 1900–2000*. Cune Press. ISBN 978-1-885942-41-8.
* Mufti, Malik (1996). *Sovereign Creations: Pan-Arabism and Political Order in Syria and Iraq*. Cornell University Press. ISBN 0-8014-3168-9. Alwan Syria 1962.
* Rabinovich, Itamar (1972). *Syria Under the Baʻth, 1963–66: The Army Party Symbiosis*. Transaction Publishers. ISBN 9780706512663. 22 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2021.
* Seale, Patrick (1990). *Asad of Syria: The Struggle for the Middle East*. University of California Press. ISBN 978-0-520-06976-3.
* Political Studies and Public Administration Department of the American University of Beirut (1963). *Chronology of Arab Politics*. **1**. Beyrut Amerikan Üniversitesi. Political Studies and Public Administration Department.


| * g
* t
* d
Suriye'de siyasi iktidardaki değişiklikler |
| --- |
| Devrim | 
* 1970

 |
| Darbe | 
* 1949
* 1954
* 1961
* 1963
* 1966

 |

| * g
* t
* d
Soğuk Savaş |
| --- |
| 
* Antikomünizm
* ANZUS
* NATO
* Bağlantısızlar Hareketi
* SEATO
* Varşova Paktı

 |
| 1940'lar | 
* Morgenthau Planı
* Hukbalahap İsyanı
* *Dekemvriana*
* Yüzdeler Anlaşması
* Yalta Konferansı
* Baltık ülkelerinde gerilla savaşı
	+ *Priboi* Operasyonu
	+ Cengel Operasyonu
	+ Sovyetler Birliği'nin Baltık devletlerini işgali
* Talihsiz askerler
* *Unthinkable* Operasyonu
* *Downfall* Operasyonu
* Potsdam Konferansı
* Gouzenko Olayı
* Kore'nin bölünmesi
* *Masterdom* Operasyonu
* *Beleaguer* Operasyonu
* *Kara liste 40* Operasyonu
* 1946 İran krizi
* Yunan İç Savaşı
* Baruch Planı
* Korfu Boğazı Olayı
* Türk Boğazları krizi
* Almanya siyasetinin yeniden ifadesi
* Birinci Çinhindi Savaşı
* Truman Doktrini
* Asya İlişkileri Konferansı
* 1947 Mayıs krizi
* Hindistan'ın bölünmesi
* I. Hindistan-Pakistan Savaşı
* 1947–1949 Filistin Savaşı
	+ 1947–1948 Filistin Mandası İç Savaşı
	+ 1948 Arap-İsrail Savaşı
	+ 1948 Filistin toplu göçü
* Marshall Planı
* Haydarabad'ın ilhakı
* 1948 Çekoslovakya darbesi
* Tito-Stalin ayrılığı
* Berlin Ablukası
* Endonezya Komünist Partisi İsyanı
* Batı ihaneti
* Demir Perde
* Doğu Bloku
* Batı Bloğu
* Çin İç Savaşı
	+ Çin Komünist Devrimi
* Malezya İç Savaşı
* Mart 1949 Suriye Darbesi
* *Valuable* Operasyonu

 |
| 1950'ler | 
* Bambu perdesi
* Kore Savaşı
* McCarthycilik
* Mau Mau İsyanı
* Cezayir Bağımsızlık Savaşı
* Mısır Darbesi
* Ajax Operasyonu
* Doğu Alman Ayaklanması
* Madrid Antlaşması
* Bricker Değişikliği
* Petrov Olayı
* Vietnam'ın bölünmesi
* 1954 Guatemala Darbesi
* Umman Savaşı
* Vietnam Savaşı
* I. Tayvan Boğazı Krizi
* 1955-1959 Kıbrıs olayları
* *Kashmir Princess*
* Cenevre Zirvesi (1955)
* Bandung Konferansı
* Poznań Ayaklanması
* 1956 Macaristan ayaklanması
* Süveyş Krizi
* "Sizi gömeceğiz"
* İfni Savaşı
* *Gladio* Operasyonu
* Arap Soğuk Savaşı
	+ 1957 Suriye Krizi
	+ 1958 Lübnan Krizi
	+ Irak 14 Temmuz Devrimi
* Sputnik Krizi
* II. Tayvan Boğazı Krizi
* 1958 Amerika Birleşik Devletleri Lockheed C-130 uçağının düşürülmesi
* 1959 Tibet ayaklanması
* 1959 Musul Ayaklanması
* Laos İç Savaşı
* Küba Devrimi
* Mutfak Tartışmaları
* Çin-Sovyet ayrılığı

 |
| 1960'lar | 
* Kongo Krizi
* Simba İsyanı
* U-2 Krizi
* Domuzlar Körfezi Çıkarması
* 1960 Türkiye Darbesi
* Arnavutluk-Sovyet ayrılığı
* Goa'nın ilhakı
* Endonezya-Papua çatışması
* Kum Savaşı
* Portekiz Sömürge Savaşları
	+ Angola
	+ Gine-Bissau
	+ Mozambik
* Küba füze krizi
* *El Porteñazo*
* Çin-Hindistan Savaşı
* Saravak Komünist ayaklanması
* Irak Ramazan Devrimi
* Eritre Bağımsızlık Savaşı
* Kuzey Yemen İç Savaşı
* 1963 Suriye Darbesi
* John F. Kennedy Suikastı
* Radfan İsyanı
* Şifta Savaşı
* Meksika Kirli Savaşı
	+ Tlatelolco Katliamı
* Guatemala İç Savaşı
* Kolombiya çatışmaları
* 1964 Brezilya Darbesi
* Dominik Cumhuriyeti İç Savaşı
* Rodezya İç Savaşı
* 1965-1966 Endonezya katliamları
* Endonezya'da "Yeni Düzen" süreci
* Domino teorisi
* Bangkok Bildirgesi
* 1966 Suriye Darbesi
* Kültür Devrimi
* Arjantin Devrimi
* Güney Afrika Sınır Savaşı
* Kore Tarafsız Bölge Çatışması
* 12-3 Olayı
* Yunan cuntası
* 1967 Hong Kong ayaklanması
* Kurşun Yılları
* Altı Gün Savaşı
* Yıpratma Savaşı
* Dhofar Ayaklanması
* Suudi Arabistan Vadi Savaşı
* Nijerya İç Savaşı
* 1968 Protestoları
	+ Mayıs '68
* Prag Baharı
* USS *Pueblo* olayı
* 1968 Polonya siyasi krizi
* Malezya Komünist Ayaklanması (1968–1989)
* Çekoslovakya'nın işgali
* Irak Baas Darbesi
* 1968 Peru Darbesi
* 1969 Libya Darbesi
* Futbol Savaşı
* Gulaş Komünizmi
* Çin-Sovyet sınır çatışması
* Filipin Komünist Ayaklanması

 |
| 1970'ler | 
* Yumuşama (uluslararası politika)
* Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması
* Kara Eylül olayları
* Alcora Açılımı
* Düzeltici Hareket (Suriye)
* Batı Sahra çatışması
* Kamboçya İç Savaşı
* Vietnam Savaşı
* Koza Ayaklanması
* Ping-pong diplomasisi
* 1971 Sri Lanka Ayaklanması
* Mısır Düzeltici Devrimi
* 12 Mart Muhtırası
* 1971 Sudan Darbesi
* Berlin Dört Güç Anlaşması
* Bangladeş Kurtuluş Savaşı
* Nixon'ın Çin ziyareti
* 1972 Yemen Savaşı
* Münih Katliamı
* Eritre İç Savaşları
* 1973 Uruguay Darbesi
* 1973 Afgan Darbesi
* 1973 Şili Darbesi
* 1973 Arap-İsrail Savaşı
* 1973 Petrol Krizi
* Karanfil Devrimi
* İspanya'da demokrasiye geçiş süreci
* *Metapolitefsi*
* Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri
* Kıbrıs Harekâtı
* Angola İç Savaşı
* Mozambik İç Savaşı
* Ogaden Savaşı
* Batı Sahra Savaşı
* Etiyopya İç Savaşı
* Lübnan İç Savaşı
* Çin-Arnavutluk ayrılığı
* Kamboçya-Vietnam Savaşı
* Condor Planı
* Arjantin Kirli Savaşı
* 1976 Arjantin Darbesi
* Mısır-Libya Savaşı
* Alman Sonbaharı
* Korean Air'in 902 sefer sayılı uçuşu
* Sandinist Devrimi
* Uganda-Tanzanya Savaşı
* Çad-Libya Savaşı
* 1979 Yemen Savaşı
* 1979 Kâbe Baskını
* İran İslam Devrimi
* Sevr Devrimi
* Çin-Vietnam Savaşı
* 1979 Herat Ayaklanması
* Yedi Günde Ren Nehri'ne

 |
| 1980'ler | 
* El Salvador İç Savaşı
* Sovyet-Afgan Savaşı
* İran-Irak Savaşı
* 1980 ve 1984 Yaz Olimpiyatları boykotları
* Gera Talepleri
* Peru İç Savaşı
* 1980 Türkiye Darbesi
* Uganda İç Savaşı
* Sitre Körfezi Olayı
* Casamance Çatışması
* Falkland Savaşı
* 1982 Etiyopya-Somali Savaşı
* Grenada'nın işgali
* Able Archer 83
* Yıldız Savaşları
* Cenevre Zirvesi (1985)
* İran-Irak Savaşı
* Reykjavík Zirvesi
* 1986 Karadeniz Olayı
* Güney Yemen İç Savaşı
* Toyota Savaşı
* 1987 Lieyu Katliamı
* Enfeksiyon Operasyonu
* 1987–1989 JVP ayaklanması
* 1988 Karadeniz Olayı
* 8888 Ayaklanması
* Solidarność
* Kontralar
* Orta Amerika krizi
* Korean Air'in 007 sefer sayılı uçuşu
* Halk Gücü Devrimi
* Glasnost
* Perestroyka
* Bougainville İç Savaşı
* I. Dağlık Karabağ Savaşı
* Afganistan İç Savaşı (1989-1992)
* Panama'nın ABD tarafından işgali
* 1988 Polonya Genel Grevi
* 1989 Tiananmen Olayları
* 1989 Devrimleri
* Berlin Duvarı'nın yıkılışı
* Kadife Devrim
* Romanya Devrimi
* Barışçıl Devrim

 |
| 1990'lar | 
* Moğolistan Demokratik Devrimi
* Körfez Savaşı
* Alman yeniden birleşmesi
* Yemen'in birleşmesi
* Arnavutluk'ta komünizmin sonu
* Yugoslavya'nın dağılması
* Çekoslovakya'nın dağılması
* Sovyetler Birliği'nin dağılması
	+ 1991 Sovyetler Birliği darbe girişimi

 |
| Donmuş çatışmalar | 
* Abhazya
* Tayvan
* Kore
* Dağlık Karabağ
* Güney Osetya
* Transdinyester
* Çin-Hindistan sınır antlaşmazlıkları
* Kuzey Borneo ihtilafı

 |
| Dış politika | 
* Eisenhower Doktrini
* Domino teorisi
* Hallstein Doktrini
* Kennedy Doktrini
* Barış içinde bir arada yaşama
* *Ostpolitik*
* Johnson Doktrini
* Brejnev Doktrini
* Nixon Doktrini
* Ulbricht Doktrini
* Carter Doktrini
* Reagan Doktrini
* Truman Doktrini
* Çevreleme politikası

 |
| İdeolojiler | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kapitalizm | 

|  |  |
| --- | --- |
| Muhafazakârlık | 
* Liberteryen
	+ Avusturya Okulu
	+ Chicago Okulu
	+ Parasalcı
	+ Reaganomics
	+ Thatcherizm
* Radikal
* Rasyonel seçim teorisi
* Reaksiyonist
* Yeni muhafazakârlık

 |
| Liberalizm | 
* Alman liberalizmi
* İsveç Modeli
* Liberal sosyalizm
* Neoliberalizm
* Refahçılık
* Üçüncü yol
* Yeni Sol

 |
| Diğer | 
* Cumhuriyetçilik
* Faşizm
* Güdümlü demokrasi
* İlliberal demokrasi
* İslamcılık
* Liberal demokrasi
* Milliyetçilik
* Neo-Nazizm
* Siyonizm
* Sosyal demokrasi
* Yayılmacılık
* Yeşil

 |

 |
| Komünizm | 

|  |  |
| --- | --- |
| Marksist | 
* Leninist
	+ Marksizm-Leninizm
	+ Stalinizm
	+ Troçkizm
* Yugoslav türü
* Çin türü
	+ Maoculuk

 |
| Marks öncesi | 
* Fourierist
* İkaryacı
* Owenist
* Ütopik

 |
| Diğer | 
* Avrupa
* Yahudi

 |

 |
| Anarşizm | 
* Feminist
* Bireyci
	+ Anarko-kapitalizm
* Kolektivist
* Kuir
* Postmodern
* Sosyal
* Yeşil

 |

 |
| Organizasyonlar | 
* ASEAN
* Bağlantısızlar Hareketi
* CENTO
* Comecon
* EEC
* Safari Kulübü
* SAARC
* SEATO
* Varşova Paktı

 |
| Propaganda | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sovyet yanlısı | 
* Etkin önlemler
* *İzvestiya*
* *Pravda*

 |
| ABD yanlısı | 
* *Amerika*
* Amerika'nın Sesi
* Crusade for Freedom
* Kızıl Tehlike
* Sovyet Yaşamı
* Özgür Asya Radyosu
* Özgür Avrupa Radyosu

 |

 |
| Yarışlar | 
* Silahlanma
	+ Nükleer
* Uzay

 |
| Casusluk | 
* CIA
* KGB
* MI5
* MI6
* Stasi

 |
| Ayrıca bakınız | 
* ABD-Sovyet ilişkileri
* ABD-Sovyet zirveleri
* Rus İç Savaşı'nda Müttefiklerin müdahalesi
* Rusya-NATO ilişkileri

 |
| 
* **Kategori**
* **Kronoloji**

 |

| * g
* t
* d
Arap Sosyalist Baas Partisi |
| --- |
| 
* **Irak ağırlıklı hizip**
* **Suriye ağırlıklı hizip**

 |
| 

| Tarihi |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Öncüller | 
* Arap Baası
* Arap Baas Hareketi
* Arap Sosyalist Hareketi
* Suriye Irak'a Yardım Komitesi

 |
| Kurucular | 
* Mişel Eflak
* Selahaddin el-Bitar

 |
| Ayrılık öncesi | 
* 1954 Suriye Darbesi
* 14 Temmuz Devrimi
* 1959 Musul Ayaklanması
* Ramazan Devrimi
* 1963 Suriye Darbesi
* Ulusal Devrim Komutanlığı Konseyi
* Er-Raşid Ayaklanması
* Kasım 1963 Irak Darbesi
* 1964 Hama isyanı
* 1966 Suriye Darbesi

 |
| Ayrılık sonrası | 
* 17 Temmuz Devrimi
* Baas döneminde Irak
* Devrimci Komuta Konseyi
	+ Üyeler
* Arap Kemeri
* Düzeltici Hareket
* Arap Cumhuriyetleri Birliği
* Kuzey Irak'ta Baasçı Araplaştırma seferleri
* 1979 Baas Partisi Tasfiyesi
* İman Hamlesi
* Irak Çatışması (2003-günümüz)
* Debaasifikasyon
* Suriye İç Savaşı

 |

 |

 |
| 

| Liderlik |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Genel Sekreterler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ayrılık öncesi | 
* Mişel Eflak
* Münif Razzaz

 |
| Irak ağırlıklı hizip | 
* Mişel Eflak
* Saddam Hüseyin
* İzzet İbrahim ed-Duri
* Salah el-Muhtar\*

 |
| Suriye ağırlıklı hizip | 
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Abdullah el-Ahmar *(de facto)*
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Bölgesel sekreterler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Fuad er-Rikabi
* Talib eş-Şibib
* Ali Salih es-Sadi
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin
* İzzet İbrahim ed-Duri
* Muhammed Yunus el-Ahmed\*

 |
| Ürdün | 
* Abdullah Rimavi
* Münif Razzaz
* Ekrem el-Humsi\*

 |
| Lübnan | 
* Asım Kanso

 |
| Filistin | 
* Rakad Salem\*

 |
| Suriye | 
* Hammud eş-Şufi
* Şibli el-Aysami
* Emin el-Hafız
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Baas Partisi Ulusal Komutanlığı Üyeleri | 
* Zeki el-Arsuzi
* Mansur el-Atraş
* Şibli el-Eysami
* Selahaddin el-Bitar
* Elias Farah
* Vahib el-Ganim
* Emin el-Hafız
* Ekrem el-Havrani
* Salah Cedid
* Züheyir Muhsin
* Talib eş-Şibib
* Halid Yaşruti

 |
| Bölge Komutanlıkları Üyeleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Muhammed Yunus el-Ahmed
* Salah Ömer el-Ali
* Huda Salih Mehdi Ammaş
* Salih Mehdi Ammaş
* Tarık Aziz
* Kusay Hüseyin
* Adnan Hayrullah
* Ali Hasan el-Mecid
* Aziz Salih el-Numan
* Taha Yasin Ramazan
* Fevzi Mutlak er-Ravi
* Abdulhalik es-Samarra'i
* Abdullah Sallum es-Samarra'i
* Hardan et-Tikriti

 |
| Suriye | 
* Abdullah el-Ahmar
* Rıfat Esad
* Muhammed Said Bekheytan
* Mervan Habaş
* Selim Hatum
* Hilal Hilal
* Muhammed el-Hüseyin
* Hişam İhtiyar
* Salah Cedid
* Abdülkerim el-Cundi
* Sami el-Cundi
* Muhammed Cihad el-Laham
* Züheyir Maşarka
* Abdülkadir Kaddura
* Faruk eş-Şara
* Hikmat eş-Şihabi
* Mustafa Talas
* Hasan Türkmani
* Muhammed Ümran
* Selim Yasin

 |
| Yemen | Ali Ahmed Nasır el-Dehab |

 |
| Devlet başkanları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin

 |
| Suriye | 
* Emin el-Hafız
* Nureddin el-Etâsî
* Ahmed el-Hatib *(geçici)*
* Hafız Esad
* Abdülhalim Haddam *(geçici)*
* Beşşar Esad\*

 |

 |
| Hükûmet başkanları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak | 
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Saddam Hüseyin
* Sa'dun Hammadi
* Muhammed Hamza Zübeydi
* Ahmed Hüseyin Hudayir as-Samarrayi

 |
| Suriye | 
* Selahaddin el-Bitar
* Emin el-Hafız
* Yusuf Zuayyin
* Nureddin el-Etâsî
* Hafız Esad
* Abdurrahman Huleyfâvî
* Mahmud el-Eyyübi
* Muhammed Ali el-Halabi
* Abdurrauf el-Kasım
* Mahmud Zuyabi
* Muhammed Mustafa Mero
* Muhammed Naci el-Utri
* Adil Sefer
* Riyad Ferid Hicab
* Ömar İbrahim Ğalavanci
* Vail Nadir el-Halki
* İmad Hamis
* Hüseyin Arnus\*

 |

 |
| \* = görevde |

 |

 |
| 

| Organizasyon |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bölgesel şubeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Irak ağırlıklı hizip | 
* Cezayir
* Bahreyn
* Mısır
* Irak
	+ Bölgesel Komutanlık
* Ürdün
* Lübnan
* Libya
* Moritanya
* Filistin
* Sudan
* Tunus
* Yemen

 |
| Suriye ağırlıklı hizip | 
* Ürdün
* Lübnan
* Filistin
* Güney Yemen
* Sudan
* Suriye
	+ Tarihi
	+ Ulusal Güvenlik Bürosu
	+ Merkezi Komutanlık
* Yemen

 |

 |
| Gazeteler | 
* El-Baas
* Savt el-Camahir
* Et-Tevra

 |
| Kollar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Silahlı | 
* Nakşibendi Ordusu
* Baas Tugayları
* Saddam Fedayileri
* Irak Devrimcileri Genel Askeri Konseyi
* Halk Ordusu

 |
| Gençlik | 
* Devrimci Gençlik Birliği

 |

 |

 |

 |
| 

| Bağlantılı örgütler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Silahlı gruplar | 
* El-Ebud Ağı
* Özgür Irak Ordusu
* Ceyş-ul Muhammed
* Retçiler
* Cihat ve Kurtuluş Yüksek Komutanlığı

 |
| Ayrılan gruplar | 
* El-Evda
* Arap Devrimci İşçi Partisi
* Arap Sosyalist Hareketi
	+ Şam hizbi
* Arap Sosyalist Devrimci Baas Partisi
* Arap Emekçiler Hareketi
* Arap Demokratik Sosyalist Baas Partisi
* Filistin Arap Cephesi
* Yılan Partisi
* Sosyalist Lübnan
* Sudan Baas Partisi

 |
| Siyasi ittifaklar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Günümüz | 
* Filistin Güçleri İttifakı
* 8 Mart İttifakı
* Ulusal Mutabakat Kuvvetleri
* Ulusal Demokratik İttifak
* Ulusal İlerici Cephe (Suriye)
* Filistin Kurtuluş Örgütü
* Filistin Ulusal ve İslami Güçleri

 |
| Eski | 
* Ahd Bloku
* Yurtsever ve Ulusal Partiler Cephesi
* Lübnan Ulusal Hareketi
* Lübnan Ulusal Direniş Cephesi
* Suriye'nin Kurtuluşu için Ulusal İttifak
* Ulusal İlerici Cephe (Irak)
* Ulusal Birlik Cephesi
* Filistin Ulusal Birliği
* Filistin Ulusal Kurtuluş Cephesi
* Retçi Cephe

 |

 |
| Siyasi partiler | 
* Arap Sosyalist Birlik Partisi
* Demokratik Sosyalist İttihatçı Parti
* Arap Demokratik Birlik Partisi
* Libya Ulusal Hareketi
* Ulusal Yemin Partisi
* Sevap
* Sosyal Demokrat İttihatçılar
* Sosyalist Demokratik Birlik Partisi
* Sosyalist İttihatçı Parti
* Suriye Komünist Partisi
	+ Bekdaş
	+ Birleşik
* Suriye Sosyal Milliyetçi Partisi
	+ Lübnan

 |
| Diğer örgütler | 
* Sendikalar Genel Federasyonu
* Köylüler Genel Birliği

 |

 |

 |
| 

| İlgili maddeler |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| İdeoloji | 
* Arap milliyetçiliği
* Arap sosyalizmi
* Baasçılık
* Pan Arabizm

 |
| Edebiyat | 
* *Tek Kader için Savaş*
* *Diriliş Yolunda*

 |
| Sembolizm | 
* *Ardulfurateyni Vatan*
* Bayrak
* Pan-Arap renkleri

 |

 |

 |

| * g
* t
* d
Arap milliyetçiliği |
| --- |
| İdeoloji | 
* Arap sosyalizmi
* Baasçılık
* Nasırcılık
* Pan Arabizm
* Üçüncü Enternasyonel Teori

 |
| Tarih | 
* Arap Ayaklanması
* Filistin Mandası'nda toplumlararası çatışma
	+ 1936-39 Arap ayaklanmaları
* 1920 Irak İsyanı
* Huzistan'da Arap ayrılıkçılığı
	+ 1979 Huzistan ayaklanması
* Büyük Suriye İsyanı
* 1941 Irak darbesi
* Anglo-Irak Savaşı
* Arap-İsrail savaşları
	+ Süveyş Krizi
	+ Altı Gün Savaşı
	+ Yıpratma Savaşı
	+ 1973 Arap-İsrail Savaşı
	+ İsrail-Filistin çatışması
* 1952 Mısır Devrimi
* Irak İntifadası
* Cezayir Bağımsızlık Savaşı
* 14 Temmuz Devrimi
* 1959 Musul Ayaklanması
* 1961 Suriye Darbesi
* Arap Soğuk Savaşı
* Kuzey Yemen İç Savaşı
* Ramazan Devrimi
* 1963 Suriye Darbesi
* Dhofar Ayaklanması
* Kasım 1963 Irak Darbesi
* Aden Krizi
* 1966 Suriye Darbesi
* 1968 Irak Darbesi
* 1969 Sudan Darbesi
* 1969 Libya darbesi
* Kara Eylül olayları
* Lübnan İç Savaşı

 |
| Konseptler | 
* Araplaşma
* Arap kimliği
* Arap Birliği (plan)
* Arap devletleri

 |
| Kişiler | 
* Mişel Eflak
* Cassim Elvan
* Yaser Arafat
* Abdürrahman Arif
* Abdüsselam Arif
* Zeki el-Arsuzi
* Beşşar Esad
* Hafız Esad
* Cemal el-Etâsî
* Mansur el-Atraş
* Sultan el-Atraş
* Tarık Aziz
* Ahmed Hasan el-Bekir
* Ahmed bin Bella
* Selahaddin el-Bitar
* İzzet Derveze
* I. Faysal
* Muammer Kaddafi
* Reşid Ali Geylani
* Corc Habaş
* Mustafa Satı Bey
* Hüseyin bin Ali (Mekke emiri)
* Saddam Hüseyin
* Emin el-Hüseynî
* Salah Cedid
* Abdurrahman el-Kevakibi
* Cemal Abdünnasır
* Adnan Paçacı
* Amin Rihani
* Fuad er-Rikabi
* Abdullah Rimavi
* Hamdin Sabahi
* Konstantin Züreyk

 |
| Örgütler | 
* El-Evde
* El-Fetat Cemiyeti
* Al-Mourabitoun
* Arap Baası
* Arap Baas Hareketi
* Arap Federasyonu
* Arap Yüksek Komitesi
* Arap İslam Cumhuriyeti
* Arap Kurtuluş Ordusu
* Arap Milliyetçi Hareketi
* Arap Sosyalist Eylem Partisi
* Arap Sosyalist Birliği (Mısır)
* Arap Sosyalist Birliği (Irak)
* Arap Sosyalist Birlik Partisi (Suriye)
* Arap Yarımadası Halk Birliği
* Nakşibendi Ordusu
* Baas Partisi
* Baas Partisi (Irak ağırlıklı hizip)
* Baas Partisi (Suriye ağırlıklı hizip)
* Fetih (siyasi parti)
* Arap Cumhuriyetleri Federasyonu
* Irak Devrimcileri Genel Askeri Konseyi
* Bağımsızlık Partisi (Filistin Mandası)
* Lübnan Ulusal Hareketi
* Libya Arap Sosyalist Birliği
* Ulusal Kurtuluş Cephesi (Cezayir)
* Filistin Kurtuluş Örgütü
* Filistin Halk Kurtuluş Cephesi
* Retçi Cephe
* Cihad ve Kurtuluş Yüksek Komutanlığı
* Arap Cumhuriyetleri Birliği (1972)
* Birleşik Arap Cumhuriyeti
* Birleşik Arap Devletleri
* Birleşik Siyasi Komutanlık

 |
| Edebiyat | 
* *Arap Uyanışı*
* *Diriliş Yolunda*
* *Tek Kader için Savaş*

 |
| Semboller | 
* Birleşik Arap Cumhuriyeti arması
* Selahaddin Kartalı
* Arap Federasyonu bayrağı
* Arap İsyanı bayrağı
* Baas Partisi bayrağı
* Kureyş Şahini
* Pan-Arap renkleri

 |
| İlgili konular | 
* Cezayir milliyetçiliği
* Mısır milliyetçiliği
* Büyük Moritanya
* Büyük Fas
* Büyük Somali
* Büyük Suriye
* Büyük Yemen
* Irak milliyetçiliği
* İslamcılık
* Ürdün milliyetçiliği
* Lübnan milliyetçiliği
* Libya milliyetçiliği
* Filistin milliyetçiliği
* Ümmetçilik
* Sahravi milliyetçiliği
* Somali milliyetçiliği
* Suriye milliyetçiliği
* Tunus milliyetçiliği

 |
| 
* Kategori Kategori

 |