General Harington Kupası
Zeki Rıza İngiliz karmasına 2. golü atmadan hemen önce
**General Harington Kupası**, Birleşik Krallık işgal kuvvetleri komutanı General Charles Harington'ın İstanbul'dan ayrılırken kendi adına düzenlediği futbol maçıdır.

29 Haziran 1923 tarihinde, Taksim Stadı'nda çok büyük bir seyirci topluluğu önünde İngiliz başkumandanın oluşturduğu karma İngiliz takımına karşı Fenerbahçe kendi kadrosu ile karşı karşıya gelmiştir. Fenerbahçe bu maçı Zeki Rıza Sporel'in iki golüyle 2-1 kazanmıştır. Fenerbahçeli futbolcular seyircilerin omuzları üzerinde stattan çıkarılmışlar ve Beyoğlu caddelerinde büyük sevgi gösterileri arasında dolaştırılmışlardır.

Maç gecesi Lozan Konferansı'nda bulunan Türk Heyetine de bu galibiyet haberi ulaştığında heyet başkanı İsmet Paşa tarafından Fenerbahçe kulübüne "Heyetimiz adına hepinizi mutlulukla tebrik eder, meserretle gözlerinizden öperim." dediği bir kutlama telgrafı gönderilmiştir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Hem havan topuyla, hem futbol topuyla savaş kazanan tek ülke biziz | „ |
| —Bedri Gürsoy'un kupa hakkındaki sözü. |

İngiliz Karması'nın Hazırlık Aşaması ve Generalin Meydan Okuması
----------------------------------------------------------------

İngiliz Başkomutan Harington kendi adını taşıyan kupa için oynayacak takımı seçmek amacıyla bir hazırlık turnuvası düzenlendi ve bu turnuva sonunda üç takım ön plana çıktı: Irish Guards, Grenadiers Guards ve Coldstream Guards. General bu üç takımın en iyi elemanlarının iyi bir çalışmaya tabi tutulmaları emrini verdi. Ayrıca General Cebelitarık ve Mısır'daki İngiliz askerî güçlerinden, hepsi profesyonel birer futbolcu olan dört oyuncu getirtmişti. Harington bu takımın adının "Coldstream Guards" olmasını istedi.

General'in gazeteye verdiği ilan:

"Gardler Muhteliti Türk kulüplerine meydan okuyor. Galibine, Başkumandanın adını taşıyan büyük bir kupa verilecek bu maça Türk kulüpleri diledikleri gibi takviye de alabilirler."

Fenerbahçe'nin generale cevabını gazeteye şu ilanı vererek gönderdi:

"Fenerbahçe Kulübü yalnız kendi kadrosuyla bu maçı şartsız olarak kabul eder."

Bu millî Özgürlüğe Yürüyüş maçında her ne kadar Galatasaraylılar "Aslan Nihat Bekdik dahil tüm kadromuzdan istediğinizi kadronuza dahil edebilirsiniz. Yeter ki şu mağrur İngilizleri yenin" deseler, Beşiktaş da yenilenmiş kadrosunu teklif etse de, Fenerbahçeliler "Teşekkür ederiz! Şu an kadromuz formda ve onları yenebilecek güçteler. Ama bu dostluğunuzu asla unutmayacağız." sözleri Galatasaray ve Beşiktaşlılar üzerinde büyük bir millî direniş etkisi yaratmıştır. Galatasaray Lisesi önünden öğrenciler ve Beşiktaşlı gençlerin Türk bayrakları ile bu maça gitmeleri bunun en büyük göstergesidir.

Fenerbahçe bu maça şu kadrosuyla çıktı: Şekip Kulaksızoğlu, Hasan Kamil Sporel (Kaptan), Cafer Çağatay, Kadri Göktulga, İsmet Uluğ, Fahir Yeniçay, Sabih Arca, Alaattin Baydar, Zeki Rıza Sporel, Ömer Tanyeri, Bedri Gürsoy.

(Bedri potinleri ayaklarını sıktığı için 2. yarı bir süre oyun dışı kaldı.)

|  |
| --- |
| 29 Haziran 1923Taksim Stadı |
| **Türkiye Fenerbahçe** | **2 - 1** | **Birleşik Krallık Coldstream Guards** | Taksim Stadı, İstanbul |
| Zeki Rıza Sporel Gol 60', 74' |  | Willie Ferguson Gol 30' |

|  |  |
| --- | --- |
| 




**Fenerbahçe**
 | 




**Coldstream Guards**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| GK | **1** | Türkiye Şekip Kulaksızoğlu |
| DF |  | Türkiye Hasan Kamil Sporel (K) |
| DF |  | Türkiye Cafer Çağatay |
| DF |  | Türkiye Kadri Göktulga |
| MF |  | Türkiye İsmet Uluğ |
| MF |  | Türkiye Fahir Yeniçay |
| MF |  | Türkiye Sabih Arca |
| MF |  | Türkiye Alaattin Baydar |
| FW | **10** | Türkiye Zeki Rıza Sporel |
| FW |  | Türkiye Ömer Tanyeri |
| FW |  | Türkiye Bedri Gürsoy |
| **Head coach:** |
| Türkiye Mustafa Elkatipzade |

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| GK | **1** | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| DF |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| DF |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| MF |  | İskoçya Willie Ferguson |
| MF |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| MF |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| FW |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| FW |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| FW |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| FW |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| FW |  | Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |
| **Head coach:** |
| Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı |

 |

30 Haziran 1923 tarihinde İstanbul'da yayınlanan Vatan gazetesinde Harington Kupası maçının haber fotoğrafı. Kupürdeki yazı ise şu şekilde : "Fenerbahçe'nin parlak bir galibiyeti. En kuvvetli İngiliz oyuncularından mürekkep muhtelit takıma (1)e karşı (2) sayıyla galip geldi.
Taksim Stadı, çoğu İstanbullu hayatlarında ilk kez futbol maçı izleyecek erkek ve kadınlar la hınca hınç doluydu. İstanbul terbiyesi gereği sahanın etrafına dizilen sandalyelerde hanımlar oturuyordu, erkekler ise ayaktaydı. Bu maçı izlemek için "Iron Duck Zırhlısı" ile özel olarak gelen Malta Valisi Lord Plummer de General Harington’la birlikte şeref köşesindeki yerini almıştı. Şeref köşesinin önündeki masanın üzerinde de maçın galibine verilecek olan "General Harington Kupası" duruyordu.

Fenerbahçe bu tarihi maça, şu ünlü kadrosuyla çıktı: Şekip Kulaksızoğlu- Hasan Kamil Sporel, Cafer Çağatay- Kadri, İsmet, Fahir- Sabih, Alaeddin Baydar, Zeki Rıza Sporel, Ömer Tanyeri, Bedri Gürsoy.

Hakemin düdüğüyle maç başladı. İngiliz takımı inanılmaz bir bilenmişlikle oynuyor ve Fenerbahçe kalesine atak üzerine atak yapıyordu. Maçın ilk yarısı Fenerbahçe’nin 1-0 mağlubiyeti ile sona erdi. Tribünlerde bir hayal kırıklığı vardı, derken kale arkasındaki gençlerin bulunduğu tarafta "Dağ başını duman almış" adlı marş söylenmeye başlandı. Marş kısa sürede Türklerin olduğu tüm tribünlere yayıldı. Yeni bir coşku hakimdi şimdi Taksim’e. Fenerbahçe takımı yoğun alkış ve tezahürat altında ikinci yarıya başladı.

60. dakikada Zeki Rıza’nın golüyle beraberliği yakalayan Sarı Kanarya bundan sonra daha da açıldı. 74. dakikada yine Zeki Rıza (Sporel) çok sert bir şutla Fenerbahçe’yi galip duruma yükseltti. Tribünlerde kırmızı, beyaz, sarı, siyah ve lacivert renkler birbirine karıştı ve İstanbullular sevinçle haykırdı: Goooooool. Fenerbahçe maçı 2-1 kazandı. Maçtan sonra işgal orduları Başkomutanı General Harington, adını taşıyan bu büyük gümüş kupayı Fenerbahçe takım kaptanı Hasan Kamil Sporel’e verirken Taksim Stadı’nda fesler havada uçuşuyor ve yer yerinden oynuyordu adeta. Fenerbahçeli futbolcular, ellerinde General Harington Kupası olduğu halde seyircilerin omuzları üzerinde stattan çıkarılmışlar ve Beyoğlu caddelerinde, büyük sevgi gösterileri arasında dolaştırılmışlardı. İstanbul aslında özgürlüğünü kutluyordu.

Bu galibiyet, millî bir zafer etkisi uyandırdı. Nitekim maç gecesi Lozan Konferansı’nda bulunan Türk Heyetine de bu galibiyet haberi ulaştığında heyet başkanı İsmet Paşa tarafından Fenerbahçe kulübüne; "Heyetimiz namına hepinizi meserretle tebrik eder, gözlerinizden öperim." diye bir kutlama telgrafı gönderdi. İşgal orduları ise kısa bir süre sonra, sessizlik içerisinde İstanbul’u terk ettiler…

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6  "Ntvmsnbc.com". 4 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2008.
2. ↑  "Türkfutbolu.net". 26 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2008.
3. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 5 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2016.
4. ↑  Atabeyoğlu, Cem; "Türk Spor Tarihi Ansiklopedisi, İstanbul (1991), s.85
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2021.