| AntikMezopotamya dini |
| --- |
|  |
| İlkel varlıklar
* Apsû  ile Tiamat
* Lahmu ile Lahamu
* Anshar ile Kishar
* Mummu
 |
| Karar veren yedi tanrı
* Dört birincil
	+ Anu
	+ Enlil
	+ Enki
	+ Ninhursag
* Üç gök tanrısı
	+ İnanna/İştar
	+ Nanna/Sin
	+ Utu/Şamaş
 |
| Diğer büyük tanrılar
* Adad
* Dumuzid
* Enkidu
* Ereşkigal
* Kingu
* Geştinanna
* Lahar
* Marduk
* Nergal
* Ninurta
 |
| Küçük tanrılar
* Agasaya
* Anunnaki
* Asaruludu
* Ashnan
* Bel
* Enbilulu
* İsimud
* Lahar
* Mami/Nintu
* Mamitu
* Nabu
* Namtar
* Nanshe
* Nidaba
* Ningal
* Ninkasi
* Ninlil
* Ninshubur
* Ninsun
* Nuska
* Sarpanit
* Uttu
 |
| Yarı tanrılar ile kahramanlar
* Adapa
* Enkidu
* Enmerkar
* Gılgamış
* Lugalbanda
* Şamhat
* Siduri
* Atra-Hasis
* Apkallu (yedi bilge)
 |
| Ruhlar ile canavarlar
* Utukku
* Lamassu/Shedu
* Asakku
* Edimmu
* Siris
* Anzû
* Humbaba
* Asag
* Hanbi
* Kur
* Lamashtu
* Pazuzu
* Rabisu
 |
| Hikâyeler
* *Atra-Hasis*
* *Enmerkar ile the Lord of Aratta*
* *Enûma Eliš*
* *Gılgamış Destanı*
 |
| 
İlgili konular |
| * Sümer mitolojisi
* Babil mitolojisi
 |
| * g
* t
* d
 |

Mezopotamya tanrıları bölge halkları tarafından (Sümer, Akad, Babil...) tapınım tarafından gören tanrılardır.

Cennet Üçlüsü
-------------

Tüm dönemler boyunca Mezopotamya panteonun en önemli üç tanrısı sabit kalmıştır.

An (Anu): Yaratıcı tanrı ve Cennetin tanrısıdır. Tüm tanrılar onun soyundan gelir

Enlil: Rüzgar, hava ve toprak tanrısı ve tüm tanrıların şefi,

Enki: Su kütleleri ve pek çok konu ile ilişkilendirilmiş tanrı.

Yedi gezegen tanrısı
--------------------

Yedi sayısı eski Mezopotamya kozmolojisinde son derece önemliydi. Sümer dininde bu yedi tanrı oldukça güçlü kabul edilir.

Utu (Şamaş): Güneş ile ilişkilendirilen tanrıdır. İlahi adaleti sağlamak onun göreviydi.

Sin (Nanna): Ay ile ilişkilendirilen tanrıdır.

Nergal: Mars ile ilişkilendirilen tanrıdır. Yeraltı dünyası ile ilişkilidir.

Nabu: Merkür ile ilişkilendirilen tanrıdır. Katipler ve yazı ile ilişkiliydi.

Marduk: Jüpiter ile ilişkilendirilen tanrıdır. Babillerin ulusal tanrısıdır.

İnanna (İştar): Venüs ile ilişkilendirilen tanrıçadır. Sümer aşk, cinsellik, fuhuş ve savaş tanrıçasıydı.

Ninurta: Satürn ile ilişkilendirilen tanrıdır. Savaş tanrısıdır.

İlkel tanrılar
--------------

Abzu: Yeraltındaki ilkel suların tanrısıdır.

Anşar ve Kişar: An'ın ebeveynleri.

Ki: Dünya'nın kişiselleştirilmesi.

Nammu: Sümer geleneklerinde hem An'ı hem de Ki'yi doğurduğu söylenen ilkel tanrıçadır

Tiamat: İlkel suların kişiselleştirilmesidir.

Diğer büyük tanrılar
--------------------

Aşur: Asurluların ulusal tanrısıdır.

Dagan: Mezopotamya da dahil olmak üzere tüm Yakın Doğu'da tapılan bir Batı Sami tahıl tanrısıdır.

Dumuzid: Eski Mezopotamya çoban tanrısı.

Ereşkigal: Yeraltı Dünyasının kraliçesi.

Geshtinanna: bazen rüya yorumuyla ilişkilendirilen kırsal bir tarım tanrıçasıdır.

Gılgamış: Gılgamış'a Sümer'in çeşitli yerlerinde bir tanrı olarak tapılmıştır.

Gula: Şifa tanrıçası

İşkur: fırtına ve yağmur tanrısı.

İştaran: Dicle nehrinin doğusunda Mezopotamya ile Elam arasındaki sınırda bulunan Sümer şehir devleti Der'in yerel bir tanrısıdır.

Nanşe: Lagaş şehri ile ilişkili tanrı.

Ninazu: Yeraltı dünyası ile ilişkili tanrı.

Ningal: Utu'nun annesi.

Ningişzida: Normalde Yeraltı Dünyasında yaşayan bir tanrıdır.

Ninhursag: tarımsal verimlilikle ilişkilendirilen Sümer ana tanrıçası.

Ninlil: Tanrıların hükümdarı Enlil'in karısı.

Ninshubur: Tanrıça İnanna'nın sukkal'ı veya kişisel hizmetçisidir.

Nisaba: başlangıçta bir tahıl ve tarım tanrıçasıydı, zamanla yazı tanrıçası oldu.

Küçük tanrılar
--------------

| İsim | Kült merkezleri |
| --- | --- |
| Ama-arhus | Uruk |
| Amasagnul |  |
| Amashilama |  |
| Antu |  |
| Anunītu (İnanna) | Agade ve Sippar |
| Asarluhi | Kuara |
| Ashgi | Adab and Kesh |
| Ashnan |  |
| Aruru (Ninhursag) |  |
| Babil'in Bel'i | Babil |
| Belet-Seri |  |
| Birtum |  |
| Cennet Boğası |  |
| Bunene | Sippar, Uruk ve Asur |
| Damu | Isin, Larsa, Ur ve Girsu |
| Dingirma (Ninhursag) |  |
| Dumu-zi-abzu | Kinunir |
| Emesh |  |
| Enkimdu |  |
| Enmesarra |  |
| Ennugi |  |
| Enten |  |
| Enzag | Dilmun |
| Erra |  |
| Erragal
Errakal |  |
| Gareus | Uruk |
| Gatumdag | Lagaş ve Girsu |
| Gibil |  |
| Gugalanna |  |
| Gunura |  |
| Hahanu |  |
| Hanbi |  |
| Hani |  |
| Haya | Umma, Ur ve Kuara. |
| Hayasum |  |
| Hegir-Nuna
Gangir |  |
| Hendursaga |  |
| Ig-alima | Lagaş |
| Ilaba | Agade |
| Ilabrat |  |
| Imdugud |  |
| Išḫara |  |
| Isimud |  |
| Ishum |  |
| Kakka |  |
| Kittu |  |
| Kus |  |
| Lahar |  |
| Lahmu |  |
| Lamashtu |  |
| Lisin | Adab ve Kesh |
| Lugalbanda | Uruk, Nippur, and Kuara |
| Lugal-irra ve Meslamta-ea | Kisiga |
| Lulal | Bad-tibira |
| Mami |  |
| Mandanu |  |
| Martu |  |
| Misharu |  |
| Nanaya | Uruk ve Kish |
| Neti |  |
| Ningikuga |  |
| Nin-imma |  |
| Nindara |  |
| Ningilin |  |
| Ningirima |  |
| Ninkasi |  |
| Ninkurra |  |
| Ninmena |  |
| Ninmug |  |
| Ninnisig |  |
| Ninsar |  |
| Ninsianna | Sippar, Larsa ve Uruk |
| Ninsikila |  |
| Ninsun | Uruk |
| Mami (tanrıça) |  |
| Nirah | Der |
| Numushda | Kazallu |
| Nungal | Nippur |
| Nusku | Harran |
| Pabilshag | Isin, Nippur ve Larag |
| Pazuzu |  |
| Šarrat-Dēri | Der |
| Şara | Umma ve Tell Agrab |
| Sherida | Sippar ve Larsa |
| Shullat |  |
| Shul-pa-e |  |
| Shul-utula |  |
| Sirtur |  |
| Šul-šagana | Lagaş |
| Siduri |  |
| Silili |  |
| Šumugan |  |
| Taşmetum | Kalhu |
| Uraš |  |
| Uttu |  |
| Zababa |  |

Kaynakça
--------



| * g
* t
* d
Antik Mezopotamya dini |
| --- |
| İlkel varlıklar | 
* Apsû
* Anu
* Ki
* Nammu

 |  |
| Birincil tanrılar | 
* Enki
* Enlil
* İnanna
* Nanna
* Ninhursag
* Utu

 |
| Diğer büyük tanrılar | 
* Anunnaki
* Tammuz
* Ereşkigal
* Geştinanna
* Gugalanna
* Nergal
* Nidaba
* Ningal
* Ninlil
* Ninurta

 |
| Küçük tanrılar | 
* Hushbishag
* İsimud
* Namtar
* Neti
* Ninkasi
* Ninşubur
* Uttu

 |
| Demonlar, ruhlar ve canavarlar | 
* Asag
* Anzû
* Gallu
* Huwawa
* Mušḫuššu
* Udug

 |
| Ölümlü kahramanlar | 
* Enkidu
* Enmerkar
* Etana
* Gılgamış
* Lugalbanda
* Ziusudra

 |