Kızıl tilki
*Vulpes vulpes* kafatası
**Kızıl tilki** (*Vulpes vulpes*), **bayağı tilki** olarak da bilinir, köpekgiller (Canidae) familyasının en yaygın tilkisidir. Avrupa'nın büyük bir farkla en sık rastlanılan vahşi köpekgildir. Bu yüzden Avrupa'da "tilki" (Fox, Fuchs vs.) denildiğinde neredeyse hep bu tür kast edilir.

Özellikler
----------

Kızıl tilki 75 cm uzunluğa (40 cm kuyruğu dışında), 40 cm boya ve 7–9 kg ağırlığa ulaşabilir. Üst kısmı kızıl, alt kısmı beyaz, bacaklarının alt kısımları siyah renk olur. Renklerinde yöresel olarak farklar olabilir; bazen üst kısmı kavuniçi ya da kahverengimsi kırmızı ve alt kısmı kar beyazı ya da gri renk olabilir. Sırtında siyah bir çizgisi olan kızıl tilkiler ya da tamamen gri veya siyah renk olanlarına da rastlanılabilir.

Dağılım
-------

Kızıl tilki çok geniş bir coğrafyada yaygındır: Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika. 19'uncu yüzyılda İngilizlerin av hayvanı olarak Avustralya'ya götürmüş oldukları kızıl tilkiler orada çok hızlı yayılıp günümüze kadar hala önemli bir çevresel sorun olmuş, Avustralya'nın birçok yerli küçük hayvanlarının soyunu tüketmiştir.

Yaşam alanı
-----------

Kızıl tilki çok farklı yaşam alanlarına ayak uydurabildiği için kendisine farklı alanlarda rastlanılabilir. Özellikle ormanlarda, kırlarda, tarlalarda yaşamayı tercih eder, ama kentlerin kenarlarında ve hatta kentlerin içlerinde günden güne daha sık kızıl tilkiye rastlanılmaktadır. Kızıl tilki şehirlerdeki güvercin, keme, fare ve tavşan popülasyonlarını kontrol altında tutar ve böylece insanlar için yararlı olabilir.

Yaşam şekli
-----------

Kızıl tilkiler geceleri ava çıkan hepçil hayvanlardır. Yavrusuna avlamayı öğreten dişi tilkilerin dışında genelde yalnız ava çıkarlar.

Beslenme
--------

Hızlı bir ısırık ile çoğunlukla kemiricilerden oluşan kurbanlarını öldürürler. Birçok ayrı küçük hayvanlar, bitkisel gıda ve leş ile beslenirler. Yuvalarını yerde kuran kuşlar, tavşanlar, böcekler, balıklar ile de beslenebilirler. Çok nadir olarak geyik ya da domuz yavrularını avlarlar ve çok zor zamanlarda amfibyum ve sürüngen türleri de yiyebilirler. Tilkilerin kümeslere girip tavuk çalmaları da meşhurdur. Bazı tilkiler karayollarını takip eder ve otomobillerin ezdiği hayvanların leşleri ile beslenirler.

Kızıl tilki yavruları
Kızıl tilki yılın büyük bir bölümünü yalnız geçirir. Orta Avrupa'da ocak ve şubat ayları, Güney Avrupa'da aralık ve ocak ayları üreme zamanlarıdır. Bu zaman sürecinde erkek tilki bir dişiye kur yapar ve onunla çiftleşir. Erkek hayvan dişinin yanında kalır ve yavruların bakımında yardım eder.

50 gün süren bir gebelikten sonra 3-5 yavru dünyaya gelir (nadiren sadece 1 ya da 13 yavru olabilir). Yavrular ömürlerinin ilk iki haftası boyunca kördürler ve 4-6 hafta boyunca emzirilirler. Bir ay sonra ilk kez mağaradan dışarı çıkarlar.

Eğer dişi tilki herhangi bir nedenden dolayı ölecek olursa, yavruların bakımını erkek tilki yalnız başına da yürütebilir.

Yavrular dört hafta sonra annelerinden bağımsızlığa ve 10 ay sonra üreyebilecek olgunluğa ulaşırlar. Bir yaşına varınca annelerini terk ederler. 12 yaşına kadar yaşayabilirler.

Doğal düşmanları
----------------

Doğal düşmanları vaşak, kurt, puhu ve kartal'ın yanında, en büyük düşmanları insanlardır.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Vulpes vulpes** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Vikitür'de ***Vulpes vulpes*** ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
* 
* Initiative Pro Fuchs23 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

 Familya: **Köpekgiller (Canidae)** 

Bu şablon nesli tükenmiş türleri içermemektedir.

 Oymak: **Asıl tilkiler (Vulpini)** 

|  |  |
| --- | --- |
| *Kutup tilkisi* | Kutup tilkisi (*A. lagopus*) |
| *İri kulaklı tilki* | İri kulaklı tilki (*O. megalotis*) |
| *Urocyon* | Boz tilki (*U. cinereoargenteus*) • Ada boz tilkisi (*U. littoralis*) |
| *Vulpes* | Kızıl tilki (*V. vulpes*) • Bengal tilkisi (*V. bengalensis*) • Afgan tilkisi (*V. cana*) • Güney Afrika tilkisi (*V. chama*) • Karsak (*V. corsac*) • Tibet tilkisi (*V. ferrilata*) • Cüce tilki (*V. macrotis*) • Soluk tilki (*V. pallida*) • Kum tilkisi (*V. rueppelli*) • Ova tilkisi (*V. velox*) • Çöl tilkisi (*V. zerda*) |


 Oymak: **Asıl köpekler (Canini)** 

|  |  |
| --- | --- |
| *Kısa kulaklı tilki* | Kısa kulaklı tilki (*A. microtis*) |
| *Canis* | Kurt (*C. lupus*) • Kızıl kurt (*C. rufus*) • Kır kurdu (*C. latrans*) • Altın çakal (*C. aureus*) • Kara sırtlı çakal (*C. mesomelas*) • Çizgili çakal (*C. adustus*) • Habeş kurdu (*C. simensis*) |
| *Yengeç yiyen tilki* | Yengeç yiyen tilki (*C. thous*) |
| *Yeleli kurt* | Yeleli kurt (*C. brachyurus*) |
| *Asya yaban köpeği* | Asya yaban köpeği (*C. alpinus*) |
| *Falkland tilkisi* | Falkland tilkisi (*D. australis*) |
| *Afrika yaban köpeği* | Afrika yaban köpeği (*L. pictus*) |
| *Rakun köpeği* | Rakun köpeği (*N. procyonoides*) |
| *Pseudalopex* | And tilkisi (*P. culpaeus*) • Arjantin gri tilkisi (*P. griseus*) • Darwin tilkisi (*P. fulvipes*) • Pampa tilkisi (*P. gymnocercus*) • Peru çöl tilkisi (*P. sechurae*) • Brezilya dövüş tilkisi (*P. vetulus*) |
| *Çalı köpeği* | Çalı köpeği (*S. venaticus*) |



|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4178532-0
* LCCN: sh85112058
* NLI: 987007565759205171

 |