| * g
* t
* d
Osmanlı-Macaristan Savaşları |
| --- |
| 
* Niğbolu (1396)
* 1414-21
* 1426-28
* 1437-44
* 1444-49
* 1454-83
* 1492-95
* 1521-26
* 1550-62
* 1611
* 1613
* 1658-62

 |

**Belgrad Kuşatması**, 1456 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Macaristan Krallığı'nın elinde olan Belgrad'ı 2. kez ele geçirme girişimidir. İlk kuşatma Osmanlı sultanı II. Murad tarafından gerçekleştirilmiştir.

Savaş öncesi
------------

Belgrad Kalesi, Fatih’in cihanşümul niyetleri için büyük bir engel teşkil etmekteydi. Avrupa’ya yapılacak seferlerde tampon bölge görevi gören Belgrad Kalesi’nin alınmasıyla beraber Sırbistan ve Macaristan’ın fethi kolaylaşacaktı. Fatih’in Belgrad’ı aldığında Macaristan’ı fethetmesinin sadece iki ayı bulacağı ve Budin’de akşam yemeği yiyeceği Batılı kaynaklarca anlatılan hadiseler arasındaydı. Osmanlı kaynaklarıysa her zaman yaptıkları gibi gaza (cihat) mefhumunu vurgulamaktaydı.

Bilindiği üzere bu sefer, Osmanlı’nın düzenlediği ilk Belgrad kuşatması olmayacaktı. Daha önce II. Murat da aynı kuşatmaya yeltenmiş ancak Batı’da başarılarıyla nam salmış Jan Hünyad’ın mukavemetine karşı Osmanlı birlikleri geri çekilmek zorunda kalmıştı. Oysa şimdi daha kuvvetli bir orduyla oğlu II. Mehmet bu kuşatmaya gidecekti. Fatih Sultan Mehmet Belgrad’ın fethi için doğru anı kolluyordu. Sadrazam Mahmut Paşa’nın Hristiyan kardeşi Mihail Angeloviç aracılığıyla irtibata geçilen Sırp soylularının Osmanlı tarafına meyletmesine çabalanıyordu. Katolik Macarların Ortodoks Balkan tebaasına uyguladığı baskı düşünüldüğünde bu çabalar zaman kaybı olmayacak; Sırp-Macar ittifakını bozan Osmanlılar hizipleşme yaratacaktı.

Belgrad Kalesi, Tuna ve Sava nehirlerinin kesiştiği mevkide kurulmuş müstahkem bir kaleydi. Çift sıralı surlar ile içi su dolu hendek, kalenin güneyde kalan kısmını koruyordu. Osmanlılar kalenin bu nazik kısmından saldırıya geçmeyi planlamaktaydı. Fatih Sultan Mehmet savaş hazırlıklarını kış boyu Edirne’de sürdürdü; kuşatma hazırlıklarına bir hayli ihtimam gösteriyordu. İmparatorluğun dört bir yanını seferber etmişti. "İstanbul’da bozduğu bakır attan ve bozdurduğu haç ve çanlardan" yaptığı diye ifade edilen topları büyük önem taşıyordu. Morova Nehri üzerindeki Grosavaç’ta döktürdüğü topları daha sonra Rumeli Beylerbeyi Dayı Karaca Paşa’ya teslim etti. Topların düşman üzerinde büyük tesir yarattığı söylenir. Kuşatma topları 300 adetti ve aralarında 27 dev top ve 7 havan topu vardı. Batılı kaynaklarda Osmanlı ordusunun mevcudunun 140.000 ilâ 150.000 arasında olduğu söylenmektedir. Kimi kaynaklarda mevcudun 400.000’e çıktığı dahi ifade edilse de bu rakamların abartıdan ibaret olduğu şüphe götürmez. Ordunun 30.000 ilâ 60.000 kişiden oluştuğunu düşünmek daha makuldür. Bunun haricinde Osmanlı donanmasının 200 adet gemiden oluştuğu söylense de Bizanslı tarihçi Doukas mevcudun 60 gemi olduğunu ifade etmektedir. Mevcudu ne olursa olsun donanma, Belgrad’ı Tuna’dan sıkıştırmak için büyük önemdeydi.

Batı’da Belgrad için ciddi hazırlıklar yapılamamıştı. Avrupa’nın ruhban sınıfı Haçlı Seferi için uğraşsa bile beklediklerini bulamamışlardı. Bu durumu gören Papa III. Calixtus kuşatmanın en çetin anlarının yaşandığı Temmuz ayında, vekilleriyle düşman üzerine fiili veya kendi yerine başkasını yollayanların günahlarından arınacaklarını söylemişti. Avrupa’nın kuşatmaya bu denli sessiz kalışı Belgrad’ın ahalice müdafaa etmesine yol açacaktı. Keşiş Giovanni di Capistrano’nun halka yaptığı ateşli vaazlar aracılığıyla da birçok yerden zanaatkarlar, rahipler, öğrenciler, maceraperestler; kısaca sıradan insanlar gelmiş ve bunlardan bir direniş cemaati oluşturulmuştu. Bu direnişçiler iyi silahlanmamıştılar ve kılıç, sopa ve sabanlarla direnişe yardım etmeye çalışıyorlardı. Bunun yanında sayıca az olsa da Jan Hünyad’ın yanında düzenli birlikler de vardı. Jan Hunyad ve Capistrano’nun birlikleri Belgrad’a ulaşmadan önce Belgrad’taki garnizonun sayısı 6.000 asker ve 2.500 Haçlı birliğinden ibaretti.

Kuşatma
-------

Kış boyunca bütün hazırlıklarını büyük bir gizlilik içinde yaptıktan sonra Belgrad önlerine gelen Sultan Mehmet 4 Temmuz’da top atışlarını başlattı. Toplar duvarları yerle bir etmiş, tabyaları yıkmış ve gözetleme kulelerini ele geçirilmesinde büyük rol oynamıştı. Tuna’nın diğer yakasından, Jan Hunyad ve ateşli vaazlarıyla tanınan Capistrano’nın önderliğindeki birliklere Osmanlı ordusu yaklaşmaktaydı. Tam bu sırada Osmanlı karargahında bir tartışma vuku buldu. Rivayete göre Dayı Karaca Paşa, Fatih’e "Devletli Sultanım! Ben kuluna izin ver, Tuna suyunun öte tarafına geçeyim. Hisarın karşısında durayım," demiş, bu sözüne Rumeli beyleri muhalefet etmişler ve padişahı ikna etmişlerdi. Rivayet doğruysa bu kararın tercih edilmemesiyle stratejik bir hata yapılmıştır. Dayı Karaca Paşa’nın isabetli görüşü tutulsaydı kale daha iyi korunacak ve yardım kuvvetleri kaleye giremeyecekti.

14 Temmuz’da Osmanlı donanması ile 200 gemiden oluşan ittifak güçleri arasında beş saatlik bir çarpışma gerçekleşti. Savaşı kazanan Haçlı birlikleri Belgrad’a girmeye muvaffak oldu. Direnişçiler gelen yardımla daha da kuvvetlendiler. Hunyadi'nin muvaffak oluşu ve kaleye devamlı birlik nakletmesi savaşın seyrini değiştirmiştir.

Fatih Sultan Mehmet 21 Temmuz’da taarruz emrini vermeden önce Hunyadi 4.000 kişiyi kaleden içeriye sokmuştu. Taarruz emri verildiğinde Osmanlı birlikleri hendeği geçerek açılan gedikten içeri girdi. Askerler, savaşı kazandıklarını düşünüp etrafı yağmalama gafletine düştüklerinde pusu kurmuş Haçlı askerlerinin hücumuna uğradılar. Kalenin içinde kalmış tüm askerler öldürüldü. Tuna’nın öte yakasındaki askerler de Osmanlı askerlerine saldırdılar. Hunyadi’ın başarılı saldırısı sonucu düşman askerleri karargâhın yakınına kadar geldi. Bu sırada vezirler geri çekilmeyi önerseler de Fatih: "Düşmandan yüz döndürmek sıngın nişanıdır," diyerek çekilmedi. Hatta Fatih’in burada sergilediği mukavemet anlatmaya değerdir. Fatih coşup, haykırarak yanındaki Yeniçeri Ağası Hasan’ı hırpaladı. Ağa bunun üzerine yalnız başına düşman üzerine yürüyerek canından oldu. Durumun şahitlerine göre Fatih dudaklarını ısırıp kanatmaya başlamış, ardından Fatih de düşman üzerine atını sürmüştü. Bu hengâme sırasında Fatih’in üç kişiyi öldürdüğü söylenir, hatta kalçasından dahi yaralanmıştır. Fatih’in bu tutumu, askeri kesin bir yenilgiden kurtarmıştı. Çekilmekte olan asker geri dönüp savaşmaya başladı. Ama artık kaleyi almanın imkansızlığını gören Fatih geri çekilmeye yöneldi. Bir Haçlı ordusunun gelme ihtimali ve verilen kayıplar bu kararı etkiliyordu. Bu yüzden hücum gecesi müzakere edilerek geri çekilme başladı. Söylenene göre sultan arkasında iz bırakmayarak çekildi. Osmanlı’nın verdiği kayıplar fazlaydı. Topları orada bırakmak zorunda kalmışlardı. Silahları tükenmişti. Belgrad kuşatmasına büyük hazırlıklar yapan Fatih yenilgiye uğramış ve çekilmesi gerekmişti.

Sonuçları
---------

Belgrad kuşatması "Hristiyanlığın kaderini belirlemiştir". Papa III. Callixtus'un emriyle bu galibiyeti anmak için başlatılan öğle çanının çalınması, Hristiyan dünyasında Katolikler ve eski Protestanlar tarafından halen kullanılmaktadır. Aslında Belgrad’ın fethedilmemesi için bir engel yoktu ancak kaleye giren yardımların önüne geçilememesi ve Jan Hunyadi'nin başarılı savunması savaşın kaderini değiştirmiştir. Hunyadi savaşta yaralanmış ve yaralarından dolayı ölmüştür. Sultan Mehmed ise bu çarpışma sırasında alnından ve baldırından yaralandı. Bu durum sıradan bir hükümdar için korkunç bir yenilgi sayılacak olsa da Büyük Türk için sadece kötü bir tecrübeden ibaretti. Çünkü kaybettiği orduyu tekrar toplamak ve eksiklerini gidermek için ona birkaç ay yetecekti. Osmanlı’nın insan kaynağı ve ekonomik gücü bunun en bariz göstergesi idi. Fatih Sultan Mehmed yeni hazırlıklar yapılırken, bozulan imajını düzeltmek için oğulları Bayezid ve Mustafa için görkemli bir sünnet düğünü düzenledi. Büyük Türk, yeni fetihler için sadece biraz zaman kazanıyor ve bunu en iyi olarak üzerine gideceği Batı dünyası biliyordu.

Güncel
------

2011'den itibaren, 22 Temmuz milli bir bayram olmuştur. János Hunyadi ve rahip Capistrano'lu John kumandaları altındaki Hristiyan güçleri, Osmanlı'ya karşı 1456 galibiyetleri kutlanmaktadır.

Galeri
------

* Orta Çağ'da Belgrad Kalesi. Aşağı ve yukarı şehir ile saray görünüyor.Orta Çağ'da Belgrad Kalesi. Aşağı ve yukarı şehir ile saray görünüyor.
* 15. yy Türk elyazmasında kuşatma.15. yy Türk elyazmasında kuşatma.

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Belgrad Kuşatması (1456)*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. ↑  Kenneth M. Setton (1984), p. 177.
2. ↑  Stanford J. Shaw (1976), p. 63.
3. ↑  Tarján M. Tamás. "A nándorfehérvári diadal" [Triumph of Nándorfehérvár]. Rubicon (Hungarian Historical Information Dissemination) (in Hungarian).
4. 1 2 3 4 5  Bánlaky, József. "Az 1456. évi országgyűlés határozatai. Események és intézkedések magyar részről Nándorfehérvár ostromának megkezdéséig." [Resolutions of the Parliament of 1456. Events and Measures on the Hungarian Side Until the Beginning of the Siege of Belgrade.]. A magyar nemzet hadtörténelme [The Military History of the Hungarian Nation] (in Hungarian). Budapest.
5. ↑  Bánlaky, József. "Nándorfehérvár ostroma" [The Siege of Belgrade]. A magyar nemzet hadtörténelme [The Military History of the Hungarian Nation] (in Hungarian). Budapest.
6. 1 2  Kenneth M. Setton (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571, Vol. 3: The Sixteenth Century to the Reign of Julius III. p. 177. ISBN 978-0871691613.
7. ↑  Stanford J. Shaw (1976). History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808. p. 63. ISBN 978-0521291637.
8. ↑  Kenneth M. Setton (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571, Vol. 3: The Sixteenth Century to the Reign of Julius III. American Philosophical Society. p. 174. ISBN 978-0-87169-161-3.
9. ↑  İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi Cilt II, TTK Yayınları.
10. ↑  André Clot, Mehmed the Conqueror, p.102-103
11. ↑  (Aşıkpaşaoğlu, age. sf. 152.)
12. ↑  Dukas, Bizans Tarihi (trc. Vl. Mirmiroğlu), İstanbul 1956
13. ↑  Kenneth M. Setton (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571, Vol. 3: The Sixteenth Century to the Reign of Julius III. American Philosophical Society. p. 175. ISBN 978-0-87169-161-3.
14. ↑  *The Later Crusades*, 1274-1580: From Lyons to Alcazar, Norman Housley, s.104.
15. ↑  Franz Babinger, "Fatih Sultan Mehmet ve Zamanı", Oğlak Yayınları, sf. 132; Johann Wilhelm Zinkeisen, "Osmanlı Tarihi II", Yeditepe Yayınları, sf. 56.
16. ↑  Halil İnalcık, "Kuruluş Dönemi Osmanlı Sultanları", İsam Yayınları, sf. 194; Feridun Emecen, "Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluş ve Yükseliş Tarihi", Türkiye İş Bankası Yayınları, sf. 147.
17. ↑  Gabor Agoston, Osmanlı’da Ateşli Silahlar, Türkiye İş Bankası Yayınları, sf. 90.
18. ↑  Salahattin Tansel, "Fatih Sultan Mehmed’in Siyasi Tarihi", TTK Yayınları, sf. 118.
19. ↑  Aşıkpaşaoğlu Tarihi (Nihal Atsız neşri), Ötüken Yayınları, sf. 152.
20. ↑  Franz Babinger, age. sf.133; S. Tansel, age. sf. 118.
21. ↑  Gabor Agoston, (age. sf. 90) 50.000 sayısını verirken Babinger 60.000 olacağını söylemektedir. (age. sf.133)
22. ↑  Zinkeisen, age. sf. 59
23. ↑  Nicolae Jorga, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Yeditepe Yayınları, sf. 82; Zinkeisen, age. sf.60; Robert Mantran, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Türkiye İş Bankası Yayınları, sf. 112
24. ↑  Nicolae Jorga, askeri birlikleri 3.000 piyade olarak neşretmiş olsa da (age. sf. 82) modern araştırmacılardan Gabor Agoston bu sayıyı 6.000 şeklinde vermektedir (age. sf. 90).
25. ↑  Batı’ya ulaşmasına rağmen işe yaramıştır.
26. ↑  Gabor Agoston, age. sf. 91.
27. ↑  Zinkeisen, age. sf. 59; Gabor Agoston 18.000 Capistrano ve 10.000 Jan Hunyad askerinin nüfusunu vermektedir. (sf 90)
28. ↑  (Aşıkpaşaoğlu, age. sf. 152.) Bu rivayet bütün Osmanlı kaynaklarında söylenir.
29. ↑  Feridun M. Emecen, Osmanlı Klasik Çağında Siyaset, Kapı Yayınları.
30. ↑  "Papa III. Callixtus'un 14 Ağustos 1456'da Burgundian piskoposu ile Belgrad'da Hristiyanlığın kurtarılması konulu konuşması". 5 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2006.
31. ↑  István Lázár: Hungary: A Brief History 24 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Bölüm 6)
32. ↑  Jan Hunyad savaşta yaralandı ve sonra öldü.
33. ↑  Gazavât-ı Sultân Murâd b. Mehemmed Hân (nşr. Halil İnalcık – Mevlûd Oğuz), Ankara 1978, tür.yer.
34. ↑  Fatih Sultan Mehmet – Andre Clot
35. ↑  [Anniversary of 1456 victory over Ottomans becomes memorial day politics.hu]

| * g
* t
* d
Osmanlı İmparatorluğu Yüzyıllara göre Osmanlı İmparatorluğu'nun taraf olduğu önemli kuşatmalar |
| --- |
| 13.-14. | 
* 1285 Kulacahisar
* 1326 Bursa
* 1328-1331 Nikea
* 1333-1337 İzmit
* 1361 Edirne
* 1383-1387 Selanik
* 1385 Sofya
* 1385 Niş
* 1393 Tırnova
* 1394-1396 *Konstantinopolis*
* 1397-1402 *Konstantinopolis*

 |
| 15. | 
* 1411 *Konstantinopolis*
* 1422 *Konstantinopolis*
* 1422-1430 Selanik
* 1428 Güvercinlik
* 1439 Semendire
* 1440 *Belgrad*
* 1440-41 Nobırda
* 1448 Kocacık
* 1450 *Akçahisar*
* 1453 İstanbul
* 1455 Berat
* 1456 *Belgrad*
* 1459 Semendire
* 1461 Trabzon
* 1462 Midilli
* 1463 *Yayçe*
* 1464 *Yayçe*
* 1467 *Akçahisar*
* 1470 Eğriboz
* 1474 *İşkodra*
* 1475 Kefe
* 1477-78 Akçahisar
* 1478-79 İşkodra
* 1480 *Rodos*
* 1481 Otranto
* 1484 Kili
* 1484 Akkerman
* 1499 İnebahtı

 |
| 16. | 
* 1500 Modon
* 1500 *Kefalonya*
* 1501 Dıraç
* 1514-5 Diyarbakır
* 1516-7 Mardin
* 1517 Kahire
* 1521 Belgrad
* 1522 Knin
* 1522 Rodos
* 1529 Cezayir Adası
* 1529 *Viyana*
* 1532 Güns (Kőszeg)
* 1532 *Maribor*
* 1533-34 Koron
* 1534 Tunus
* 1534 Bağdat
* 1537 Klis
* 1537 *Korfu*
* 1538 *Diu*
* 1539 Kastelnovo
* 1541 Budin
* 1543 Nice
* 1543 Estergon
* 1548 Aden
* 1548 Van
* 1551 Trablus
* 1552 Maskat
* 1552 *Hürmüz*
* 1552 Temeşvar
* 1552 *Eğri*
* 1556 *Vahran*
* 1559 *Bahreyn*
* 1563 *Vahran*
* 1565 *Malta*
* 1566 Zigetvar
* 1569-70 Kevkeban
* 1570 Lefkoşa
* 1570-71 Mağusa
* 1574 Tunus
* 1578 Gvozdansko
* 1592 Bihaç
* 1593 *Kulpa*
* 1594 Yanıkkale
* 1596 Eğri
* 1598 Budin

 |
| 17. | 
* 1601 Kanije
* 1602 İstolni Belgrad
* 1603 *Tebriz*
* 1605 Estergon
* 1616 *Revan*
* 1621 *Hotin*
* 1625 *Bağdat*
* 1630 *Bağdat*
* 1635 Revan
* 1638 Bağdat
* 1642 Azak
* 1645 Hanya
* 1646 Resmo
* 1663 Uyvar
* 1664 Zerinvar
* 1648-1669 Kandiye
* 1672 Kamaniçe
* 1678 Çehrin
* 1683 *Viyana*
* 1684 Budin
* 1684 *Ayamavra*
* 1685 *Uyvar*
* 1686 *Budin*
* 1686 *Peçuy*
* 1688 Eğriboz
* 1688 *Belgrad*
* 1689 Perekop
* 1690 Belgrad
* 1692 Hanya
* 1693 Belgrad
* 1695 Azak
* 1696 *Azak*

 |
| 18. | 
* 1715 Anabolu
* 1716 *Korfu*
* 1716 *Temeşvar*
* 1717 *Belgrad*
* 1724 Hoy
* 1724 Hemedan
* 1724 Revan
* 1725 Tebriz
* 1731 Revan
* 1731 Urmiye
* 1733 Bağdat
* 1734-35 *Gence*
* 1735 Kars
* 1737 *Özi*
* 1739 Belgrad
* 1743 Musul
* 1744 Kars
* 1769 Hotin
* 1773 Silistre
* 1788 *Özi*
* 1788 *Hotin*
* 1789 *Belgrad*
* 1789 *İzmail*
* 1799 *El-Ariş*
* 1799 *Yafa*
* 1799 Akka

 |
| 19. | 
* 1801 Kahire
* 1806 *Belgrad*
* 1821 Patras
* 1821-22 *Akropol*
* 1821 *Tripoliçe*
* 1822 *Mesalongi*
* 1823 *Mesalongi*
* 1825-26 Mesalongi
* 1826-27 Akropol
* 1828 *Kars*
* 1828 Şumnu
* 1828 Silistre
* 1828 *Varna*
* 1854 Kalafat
* 1854 Silistre
* 1854-55 Sivastopol
* 1855 *Kars*
* 1877 *Plevne*

 |
| 20. | 
* 1912-13 *İşkodra*
* 1912-13 *Edirne*
* 1915 *Van*
* 1915-16 Kût'ül-Amâre
* 1916-1919 *Medine*

 |
| Osmanlı mağlubiyetleri *italik* olarak gösterilmiştir. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2011003370

 |