Başlığın diğer anlamları için Manastır (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Manastır** (Makedonca: Битола *Bitola*, Arnavutça: Manastiri), Kuzey Makedonya’nın güneybatısında yer alan şehir, ülkenin ikinci büyük şehridir.

Şehir adı
---------

*Manastır* adının Grekçe *Monastíri* (*Μοναστήρι*) adından geliştiği düşünülmektedir. Şehrin Türkçe ve Arnavutça adları, bu şekilden gelişmiştir. Şehrin Makedonca adı ise, Osmanlı devrinden sonra kullanıma giren *Bitola*’dır. Söz konusu *Bitola* adının Eski Kilise Slavcasındaki *Obitel* "*manastır veya konut*" sözünün zamanla canlılığını yitirip /o/ sesini kaybetmesiyle ortaya çıktığı belirtilmektedir.[*kaynak belirtilmeli*]

Coğrafya
--------

Manastır’da parkın kış görünümü
Baba Dağı’ndan Manastır şehri
Manastır şehri, Kuzey Makedonya’nın güneybatısında, Pelagonya vadisinin güneyinde, Yunanistan sınırının 14 km kuzeyindedir.

Şehir, Adriyatik Denizi ile Ege Denizi arasında kavşak noktasındadır. Ayrıca, Balkanlar ile Orta Avrupa arasındaki geçiş güzergâhı üzerindedir.

Dragor Nehri şehrin içinden akar.

Manastır deniz seviyesinden 615 metre yükseklikte ve Baba Dağı'nın eteğindedir.

Muhteşem Baba Dağı (Makedonca: Pelister dağı) (2,601 m), en nadide çam türleri olan Makedon çamı veya pinus peuce olarak bilinen enfes flora ve faunaya sahip milli bir parktır. Burası aynı zamanda tanınmış bir kayak merkezidir.

1.798 km2 (694 sq mi)'lık bir alanı kapsayan ve 122,173 (1991) kişilik nüfusu ile Manastır önemli bir sanayi, tarım, ticaret, eğitim ve kültür merkezidir. Adriyatik Denizi'ni Ege Denizi ile güneye ve Orta Avrupa‘ya bağlayan önemli bir kavşağı temsil eder.

### İklim

Manastır’da yıllık ortalama sıcaklık 11,1 °C’dir. Bu ortalama 1975 yılında 10,1 °C, 1952 yılında da 13,1 °C olarak tespit edilmiştir. En soğuk ay ocaktır. Ocak ayında ortalama sıcaklık 0,6 °C’dir. Şehirdeki en düşük sıcaklık -30,4 °C olarak tespit edilmiştir. En sıcak ay temmuzdur. Temmuz ayında ortalama sıcaklık 22,2 °С’dir.

Günümüzde Manastır
------------------

Stopanska Banka merkezi
Calovski gözlükçü ve eczanesi (y. 1930)
Manastır, bugün güneybatı Makedonya’nın ekonomi ve sanayi merkezidir. Ülkedeki büyük şirketlerin azımsanmayacak bir kısmı buradadır. Pelagonya tarım bölgesi, Makedonya’daki büyük gıda üretim bölgesidir.

REK şirketinin üç termoelektrik santralı, ülke elektrik üretiminin %80’e yakın bir kısmını üretmektedir. Manastır ayrıca tekstil ve gıda sanayisi açısından da büyük bir kapasiteye sahiptir.

Manastır, bütün bu özelliklerinin yanında, 12 ülkenin elçiliklerinin bulunduğu bir şehirdir.[*kaynak belirtilmeli*] Elçilik bulunduran ülkeler şunlardır:

* Birleşik Krallık Birleşik Krallık
* Bulgaristan Bulgaristan
* Fransa Fransa
* Hırvatistan Hırvatistan
* Karadağ Karadağ
* Romanya Romanya
* Rusya Rusya
* Slovenya Slovenya
* Türkiye Türkiye
* Sırbistan Sırbistan
* Ukrayna Ukrayna
* Yunanistan Yunanistan

Ekonomi
-------

Manastır, önemli bir endüstri, tarım, ticaret, eğitim ve kültür merkezidir. Makedonya'nın ikinci üniversitesi buradadır.

Şirok Sokak

Medya
-----

Şehirde üç televizyon istasyonu yer alır: TERA, Orbis ve Medi. Bunun yanında, Radio Bitola (devlet) ve Radio 105 (özel), Aktuel Bombarder (özel), Radio Delfin (özel) olmak üzere dört radyo istasyonu ve haftalık yayınlanan Bitolski Vesnik adlı gazete de vardır.

Tarih
-----

Manastır'ın Osmanlı kenti olduğu 19. yüzyıldan bir çizim.
Türk okulu. (1918-1941)
Mustafa Kemal Atatürk dahil Osmanlı subaylarının yetiştiği Manastır Askerî İdadisi. (1909)
Manastır'daki Yunan lisesi.
Manastır'da inşa edilen *Kliment Ohridski* ilkokulu.
*Özgürlük için Çetnik Birliği'*nin yönetim kurulu.
Şehrin ilk yerleşimi, Ege denizini Adriyatik’e bağlayan eski Roma yolu üzerinde bulunan ve MÖ 6. yüzyılda Makedonya Kralı II. Filip tarafından inşa edilen *Heraklea* kentine dayanır. MÖ 148’de Roma istilasına uğradı ve bir Roma kolonisi oldu. 476'da Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesinden sonra Doğu Roma himayesine girdi. 6. yüzyılın sonlarında ve 7. yüzyılın başlarında pek çok kilise ve manastırın inşasının ardından dinî bir merkez hâline geldi. 976-1014 yılları arasında Bulgarlar tarafından işgal edildi ancak 1014'te Çar Samuil'in ölümünden sonra yeniden Doğu Roma hâkimiyetine girdi.

1382 yılında I. Murat döneminde Kara Timurtaş Paşa tarafından Osmanlı Devleti topraklarına katıldı ve *Manastır* adıyla anılmaya başlandı. Efsaneye göre Osmanlılar şehre girdikleri sırada 72 tane kilise bulunmaktaydı ve bu kiliselere nazaran buraya Manastır denilmişti. Anadolu'dan ve özellikle Toroslar'dan getirilen Türkmen aşiretleriyle iskân edildi. Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde de belirtildiğine göre 16. yüzyılda o dönemde şehir, 3.000 hane, 20 mahalle, 900 dükkân, 70 mescit ve camiden oluşan, Rumeli vilayetinin ileri gelen şehirlerinden biri idi. Manastır, 530 yıl Osmanlı idaresinde kaldı. Balkan Savaşları başladığında 14-18 Kasım 1912'de Sırp işgaline uğradı ve böylece Osmanlı idaresinden çıktı. Osmanlı idaresinin son döneminde İttihat ve Terakki’nin en önemli muhalif merkezlerinden biri oldu. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, buradaki Manastır Askerî İdadisinde öğrenim gördü. Balkan sinemasının ilk kameramanları Manaki Kardeşler'in yaşadığı Manastır'da Osmanlı dönemini gösteren, çok sayıda fotoğraf ile Sultan V. Mehmet Reşat'ın Manastır ziyaretini gösteren sinema filmi mevcuttur.

Manastır, I. Dünya Savaşı'nın ardından kurulan Krallık Yugoslavyası'na ilhak edildi ve Sırplar tarafından merkezi Üsküp olan Vardar eyaletine katıldı. İki dünya savaşı arasında Müslümanlar Makedonya ve Manastır'dan zorla sürüldü; büyük bir kısmı Türkiye'ye göç etti. Şehir, II. Dünya Savaşı'ndan sonra yeni kurulan komünist Yugoslavya'yı oluşturan altı cumhuriyetten biri olan Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti sınırları içinde kaldı.

Demografik yapı
---------------

2002 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre şehrin toplam nüfusu 95.385’tir. Bu rakamın etnik dağılımı şu şekildedir:

* Makedon - 84.616 (%88,7)
* Arnavut - 4.164 (%4,3)
* Çingene - 2.613 (%2,7)
* Türk - 1.610 (%1,7)
* Ulah - 1.270 (%1,3)
* Sırp - 541 (%0,6)
* Boşnak - 21 (%0,02)
* diğer - 550 (%0,68)

Kırkkardaş tarafından Manastır panoraması

Kardeş şehirler
---------------

* Rusya Puşkin, Rusya
* Fransa Épinal, Fransa
* Türkiye Bursa, Türkiye
* Slovenya Kranj, Slovenya
* Avustralya Rockdale, Avustralya
* Ukrayna Kremençuk, Ukrayna
* Bulgaristan Plevne, Bulgaristan
* Almanya Kaiserslautern, Almanya
* Karadağ Herceg Novi, Karadağ
* İsveç Trelleborg, İsveç
* Sırbistan Stari Grad, Belgrad, Sırbistan
* Sırbistan Požarevac, Sırbistan
* Yunanistan Vodina, Yunanistan
* Yunanistan Kozani, Yunanistan
* Arnavutluk Görice, Arnavutluk

Galeri
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Manastır, Kuzey Makedonya*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Yeni CamiYeni Cami
* Şehir çarşısıŞehir çarşısı
* Rusya ve Avusturya elçiliklerinin bulunduğu bina: MagnoliaRusya ve Avusturya elçiliklerinin bulunduğu bina: Magnolia
* 17. yüzyılda yapılan Manastır Saat Kulesi17. yüzyılda yapılan Manastır Saat Kulesi
* Manastır Saat Kulesi'nin üstüne dikilen haçManastır Saat Kulesi'nin üstüne dikilen haç
* Altından Dragor Nehri’nin aktığı yaya ve araç trafiğine açık köprüAltından Dragor Nehri’nin aktığı yaya ve araç trafiğine açık köprü
* Yayalar için köprüYayalar için köprü
* Manastır'ın eski armasıManastır'ın eski arması
* Sultan Mehmet Reşad'ın Manastır tren istasyonunda karşılanmasıSultan Mehmet Reşad'ın Manastır tren istasyonunda karşılanması
* Rumen lisesiRumen lisesi
* Sv. Bogoroditsa Okulu. (1898- 1912)*Sv. Bogoroditsa* Okulu. (1898- 1912)
* Yahudi havrası. (İki dünya savaşı arasında)Yahudi havrası. (İki dünya savaşı arasında)
* Manastır Askerî İdadisiManastır Askerî İdadisi

Kaynakça
--------

1. 1 2  2002 nüfus sayımı sonuçları 22 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Makedonya Cumhuriyeti Devlet İstatistik Enstitüsü (Makedonca) (İngilizce)
2. 1 2  Prifti, Kristaq. "Manastır" (PDF).. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 27, Yıl 2003. 19 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Kasım 2017.  `|website=` dış bağlantı (yardım)
3. ↑  Civelek, Gökhan. "17. Yüzyıl Ortalarında Elit Bir Kadın Terekesi: Aişe Hatun".. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 54, Haziran 2015. 19 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2017.  `|website=` dış bağlantı (yardım)
4. ↑  "Sister cities of Pushkin". 14 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2011.

Dış bağlantılar
---------------

* Turizm Enformasyon Merkezi11 Mayıs 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Kuzey Makedonya'nın şehir ve kasabaları |
| --- |
| 
* Berova
* Bogdantsi
* Debre
* Delçevo
* Demir Hisar
* Demir Kapı
* Eğri Palanka
* Gevgeli
* Gostivar
* İştip
* Kalkandelen
* Kavadar
* Kırçova
* Kruşevo
* Kiliseli
* Koçana
* Köprülü
* Kratova
* Kumanova
* Makedonski Brod
* Makedonska Kamenitsa
* Manastır
* Negotin
* Ohri
* Pehçevo
* Pirlepe
* Probiştip
* Radoviş
* Resne
* Struga
* Ustrumca
* Üsküp
* Valandova
* Vinitsa

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* kulturenvanteri.com: 225655
* MusicBrainz: b30e22ce-8eb6-4523-872e-12071a6ce15d
* NKC: ge128765
* NLI: 987007554826305171
* TDVİA: manastir--makedonya

 |