### Theodosius Surları

 Theodosius Surları'nın Selymbria Kapısı'ndaki restore edilmiş bölümü. Arka planda İç Duvar'ın kulesiyle birlikte Dış Duvar ve hendek duvarı görülebilmektedir.
Çift Theodosius Surları, yaklaşık 2 km (1,2 mil) uzunluğunda, eski Konstantin Duvarı'nın batısında, İmparator II. Theodosius (hükümdarlık dönemi 402-450) döneminde inşa edilmiş ve adını almıştır. Çalışma iki aşamada gerçekleştirildi; ilk aşama Theodosius'un çocukl döneminde Doğu'nun praetorian valisi Anthemius'un yönetiminde inşa edildi ve *Codex Theodosianus'taki* bir yasaya göre 413 yılında tamamlandı. Ancak 1993 yılında bulunan bir yazıt, çalışmanın dokuz yıl sürdüğünü kaydetmekte ve bu da inşaatın yaklaşık olarak M.Ö. 404/405, İmparator Arcadius'un hükümdarlığı döneminde (383–408 arası hükümdar) başladığını göstermektedir. Bu ilk yapı, artık Theodosius Surları'nın iç çevresini oluşturan kuleli tek bir perde duvardan oluşuyordu.

Hem Konstantin hem de orijinal Theodosius surları, 25 Eylül 437 ve 6 Kasım 447 tarihlerinde meydana gelen iki depremde ciddi şekilde hasar görmüştür. İkincisi özellikle güçlüydü ve 57 kule de dahil olmak üzere duvarın büyük kısımlarını yok etmiştir. Ocak 448'deki bir başka büyük deprem de dahil olmak üzere daha sonraki depremler hasarı daha da artırmıştır. II. Theodosius, praetorian vali Konstantin'e onarımları denetlemesini emretti; bu, şehrin Balkanlar'daki Hun Attila'nın varlığı nedeniyle tehdit altında olması nedeniyle daha da acil hale geldi. Bizans vakanüvislerine ve *yerinde* bulunan üç yazıta göre, çalışmada şehrin araba yarışı yapan ekiplerinin kullanıldığı surlar, 60 günde rekor bir sürede onarıldı. Bilim adamlarının çoğunluğu bu tarihte ikinci dış duvarın ve duvarların önüne geniş bir hendek açıldığını düşünmektedir, ancak bu yorumun geçerliliği tartışmalıdır; dış duvar muhtemelen orijinal sur konseptinin ayrılmaz bir parçasıydı.

Tarihleri boyunca surlar depremlerden ve Lycus nehrinin taşkınlarından zarar görmüştür. Onarımlar, imparatorları veya onları restore etmeyi üstlenen hizmetkarlarını anan çok sayıda yazıtın da gösterdiği gibi, birçok kez gerçekleştirilmiştir. Bu onarımların sorumluluğu, Duvarların Domestikatörü veya Duvarların Kontu olarak bilinen bir yetkiliye aitti ( Grekçe: Δομέστικος/Κόμης τῶν τειχέων , *Domestikos/Komēs tōn teicheōn* ), bu görevde şehir halkının hizmetlerinden yararlanılmıştır.   1204'teki Latin fethinden sonra surlar giderek bakıma muhtaç hale geldi ve 1261'den sonra yeniden canlanan Bizans devleti, doğrudan tehdit zamanları dışında surları koruyacak kaynaklardan yoksundu. 

#### Rota ve topografya

Mevcut haliyle Theodosius Surları yaklaşık 57 km (35 mi) uzunluğundadır. güneyden kuzeye, "Mermer Kule"den, aynı zamanda "Fesleğen ve Konstantin Kulesi" (Gk. *Pyrgos Basileiou kai Kōnstantinou* ) olarak da bilinen, Propontis kıyısındaki Blakhernae mahallesindeki Porphyrogenitus Sarayı (*Tekfur Sarayı* ) bölgesine kadar. Dış duvar ve hendek, Edirne Kapısı'nın yüksekliğinde daha da erken sona ermektedir. Blakhernae ile Haliç arasındaki bölüm günümüze ulaşamamıştır, çünkü surların hattı daha sonra Blakhernae banliyösünü kapsayacak şekilde ileri çekilmiştir ve modern şehrin altında gömülü olduğundan orijinal rotasını tespit etmek imkansızdır.  

Duvar, Marmara Denizi'nden kuzeydoğuya doğru keskin bir dönüş yaparak yaklaşık 14 m. deniz seviyesinden yüksekte Altın Kapı'ya ulaşır. Buradan Rhegion Kapısı'na kadar duvar kuzeye doğru aşağı yukarı düz bir çizgi izleyerek şehrin Yedinci Tepesine tırmanmaktadır. Buradan duvar keskin bir şekilde kuzeydoğuya dönerek, deniz seviyesinden yaklaşık 68 m. yüksekte Yedinci Tepe'nin zirvesi yakınında bulunan Aziz Romanus Kapısı'na kadar tırmanmaktadır.  Duvar buradan Lykos nehri vadisine iner ve burada en alçak noktasına 35 m. deniz seviyesinden yükseğe ulaşır. Altıncı Tepe'nin yamacına tırmanıldığında sur, Charisius Kapısı'na veya Edirne Kapısı'na kadar yaklaşık 76 m. yüksekliğe çıkar. Edirne Kapısı'ndan Blakhernae'ye kadar surlar yaklaşık 60 m'ye kadar inmektedir. Buradan itibaren Blakhernae'nin daha sonraki duvarları keskin bir şekilde batıya doğru uzanır ve Haliç'teki sözde Anemas Hapishaneleri yakınındaki kıyı ovasına ulaşır.

#### Yapı

 Theodosius Surları'nın Planı
Theodosius Surları, alt dış duvardan ( Grekçe: ἔξω τεῖχος ) ayrılan ana iç duvardan (μέγα τεῖχος, *mega teichos*, "büyük duvar") oluşur, *exō teichos* veya μικρὸν τεῖχος, *mikron teichos*, "küçük duvar") bir terasın yanında, *peribolos* (περίβολος).  Dış duvar ile hendek arasında ( Grekçe: σοῦδα</link> , *souda* ) orada bir dış teras, *parateichion* ( Grekçe: τὸ ἔξω παρατείχιον uzanıyordu.</link> ), alçak bir göğüs işi ise hendeklerin doğu yamaçlarını taçlandırıyordu. Her iki terasa da sur kulelerinin yanlarındaki yaya kapıları sayesinde ulaşılıyordu. 

İç duvar sağlam bir yapıdır, 4,5–6 m kalınlığında ve 12 m yüksek. Özenle kesilmiş kireçtaşı bloklarla kaplı olup çekirdeği kireç ve kırma tuğladan yapılmış harçla doldurulmuştur. Yedi ile on bir tuğla şeridi arasında, yaklaşık 40 cm kalınlığındaki yapıyı çaprazlamak, sadece bir dekorasyon biçimi olarak değil, aynı zamanda taş cepheyi harç çekirdek ile bağlayarak yapının bütünlüğünü güçlendirmek ve depreme karşı dayanıklılığı artırmak için de kullanılmaktadır. Duvar, çoğunluğu kare ama aynı zamanda birkaç sekizgen, üçü altıgen ve bir tanesi beşgen olmak üzere 96 kuleyle güçlendirilmiştir. 15-20 yaşlarındaydılar m boyunda ve 10-12 m genişliğinde ve arazinin yükseltisine göre düzensiz aralıklarla yerleştirilmiş: aralıklar 21 ile 77 m. arasında değişmektedir, ancak perde duvar bölümlerinin çoğu 40 ila 60 metre arasında ölçülmektedir.  Her kulenin tepesinde mazgallı bir teras vardı. İç kısmı genellikle bir zeminle birbiriyle iletişim kurmayan iki odaya bölünmüştü. Ana duvardan şehre açılan alt oda depolama için kullanılırken, duvarın yürüyüş yolundan girilebilen üst odaya görüş ve mermi atmak için pencereler vardı. Duvara erişim, yanlarındaki büyük rampalarla sağlanmaktaydı.  Alt kata *periboloslardan* da küçük posterler aracılığıyla ulaşılabilmekteydi. Genel olarak, ana surdaki ayakta kalan kulelerin çoğu Bizans ya da Osmanlı döneminde yeniden inşa edilmiştir ve yalnızca bazılarının temelleri orijinal Theodosius yapımıdır. Ayrıca, Komnenos dönemine kadar rekonstrüksiyonlar büyük ölçüde orijinal modele sadık kalsa da, daha sonraki değişiklikler üst kattaki pencereleri ve mazgalları göz ardı etmiş ve tek savaş platformu olarak kule terasına odaklanmıştır. 

 *Peribolos'un* fotoğrafı, iç ve dış duvarlar arasındaki boşluk.
Dış duvar 2 Tabanı m kalınlığında ve *peribolos* seviyesinde kemerli odalara sahip, mazgallı bir yürüyüş yolu ile taçlandırılmış, 8,5-9 m. yüksekliğe ulaşıyor.  Kentten dış surlara erişim ya ana kapılardan ya da iç sur kulelerinin tabanındaki küçük yaya kapılarından sağlanıyordu. Dış duvarda da aynı şekilde iç duvarın kulelerinin yaklaşık olarak ortasında yer alan ve onları destekleyici rol oynayan kuleler vardı.  Kuleler, 48-78 m. aralıklıdırlar, ortalama mesafe 50-66 m.  Dış duvarın kulelerinden sadece 62'si ayakta kalmıştır. Birkaç istisna dışında kare veya hilal şeklindedirler, 12–14 boyundayım ve 4 m genişliğindedirler.  *Peribolos* seviyesinde, mazgallı bir terasla taçlandırılmış pencereli bir odaya sahipken, alt kısımları ya sağlamdı ya da dış terasa erişime izin veren küçük posterlere sahipti.  Dış duvar, başlı başına müthiş bir savunma yapısıydı: 1422 ve 1453 kuşatmalarında, Bizanslılar ve müttefikleri, duvarın her iki hattını da tutamayacak kadar az olduklarından, dış duvarın savunmasına odaklandılar. 

Hendek dış duvardan yaklaşık 20 m. uzakta bulunuyordu.  Hendek 20 m. üzerinde genişliğe ve 10 m. kadar derinlikte, İç tarafta ilk savunma hattı olarak hizmet veren 1,5 m uzunluğunda mazgallı duvar mevcuttu.   Enine duvarlar hendeği geçerek köprü olarak kullanılmamak için yukarıya doğru sivrilmekteydi. Bazılarının, tepelik bölgeden şehrin kuzeyine ve batısına kadar şehre su taşıyan borular içerdiği gösterilmiştir. Bu nedenle rolleri, hendeği dolduran su kemerleri ve hendeği bölmelere bölen ve suyun duvarlar boyunca tutulmasına izin veren barajlar olarak yorumlanmıştır. Alexander van Millingen'e göre, şehrin kuşatmalarına ilişkin kayıtlarda hendeklerin gerçekten sular altında kaldığını gösteren çok az doğrudan kanıt vardır.  Aziz Romanus Kapısı'nın kuzeyindeki kesimlerde, Lycus Vadisi yamaçlarının dikliği, hendek inşaatının bakımını sorunlu hale getirmiş; Bu nedenle hendek Aziz Romanus Kapısı'nda sona ermiş ve Edirne Kapısı sonrasına kadar devam etmemiş olması muhtemeldir. 

Duvarın en zayıf bölümü *Mesoteichion* (Μεσοτείχιον, "Orta Duvar") olarak adlandırılan bölgeydi. Modern bilim adamları duvarın bu kısmının kapsamı konusunda hemfikir değiller. çeşitli şekillerde tanımlanmış olandır. Tanımlardan biri, Aziz Romanus Kapısı ile Beşinci Askeri Kapı (A.M. Schneider) arasındaki dar alandan, Rhegion Kapısı'ndan Beşinci Askeri Kapı'ya (B. Tsangadas) kadar geniş olan aralıktır. Diğeri ise Aziz Romanus Kapısı'ndan Edirne Kapısı'na (A. van Millingen) kadardır. 

Surlar tüm Osmanlı dönemi boyunca varlığını sürdürmüş ve Konstantinopolis/İstanbul'a gelen yabancı ziyaretçilerin seyahatnamelerinde yer almıştır. Örneğin, 16. yüzyıldan kalma bir Çin coğrafya incelemesi şunu kaydetmektedir: "Şehrin iki duvarı vardır. Şehirde egemen bir prens yaşar... "





1. ↑  Asutay-Effenberger 2007; Bardill 2004; Philippides & Hanak 2011
2. ↑  Philippides & Hanak 2011
3. ↑  Bardill 2004; Meyer-Plath & Schneider 1943
4. 1 2  Bardill 2004; Meyer-Plath & Schneider 1943; Philippides & Hanak 2011
5. 1 2  Kazhdan 1991
6. ↑  cf. Meyer-Plath & Schneider 1943; Philippides & Hanak 2011; van Millingen 1899
7. ↑  Philippides & Hanak 2011; For a survey of the repairs undertaken against the Ottoman threat in the last decades of Byzantium, cf. Philippides & Hanak 2011
8. ↑  Philippides & Hanak 2011
9. 1 2 3  Meyer-Plath & Schneider 1943
10. ↑  van Millingen 1899
11. ↑  Turnbull 2004; Philippides & Hanak 2011
12. ↑  "From "opus craticium" to the "Chicago frame": Earthquake resistant traditional construction (2006)" (PDF). *conservationtech.com*. Erişim tarihi: 26 March 2018. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
13. ↑  Turnbull 2004; Philippides & Hanak 2011; Meyer-Plath & Schneider 1943
14. 1 2  Turnbull 2004
15. ↑  Meyer-Plath & Schneider 1943
16. 1 2 3  Turnbull 2004
17. ↑  Philippides & Hanak 2011
18. ↑  Philippides & Hanak 2011
19. ↑  Runciman 1990
20. ↑  van Millingen 1899
21. ↑  van Millingen 1899
22. ↑  Philippides & Hanak 2011
23. ↑  Philippides & Hanak 2011
24. ↑  "Between the Islamic and Chinese Universal Empires: The Ottoman Empire, Ming Dynasty, and Global Age of Explorations". *Journal of Early Modern History*. **25** (5): 422–456. 2021-10-11. doi:10.1163/15700658-bja10030. ISSN 1385-3783.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)