"KUR'AN-I KERİM" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için KUR'AN-I KERİM (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Kur'an** (Arapça: القرآن / el-Kur'an) veya yaygın kullanılan adıyla **Kur'an-ı Kerim** (قُرْآنِ کَرٖیمْ), Müslüman inancına göre, yaklaşık 23 yıllık bir süreçte ayetleri Allah tarafından Cebrâil adındaki melek aracılığıyla Muhammed'e parça parça vahiyler hâlinde indirilen bir kutsal kitaptır. İslam inancına göre Kur'an-ı Kerim, Muhammed'in gerçek bir peygamber olduğunu kanıtlayan en önemli ve en büyük mucizedir. Müslümanlar, namaz başta olmak üzere belli başlı ibadetlerinde Kur'an'dan çeşitli bölümler okurlar.

Müslümanlar, Kur'an'ın Allah tarafından son peygamber kabul edilen Muhammed'e baş melek Cebrâil aracılığıyla, Ramazan ayından başlayarak yaklaşık 23 yıllık bir süre boyunca kademeli olarak vahyedildiğine inanırlar. Bu vahiyler 610 yılında, Muhammed yaklaşık 40 yaşındayken başlamış ve ölüm yılı olan 632'de sona ermiştir. *Kur'an* sözcüğü metnin kendisinde 70 kez geçmektedir ve metinde yer alan diğer bazı isim ve kelimelerin de Kur'an'a atıfta bulunduğu düşünülmektedir.

|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Kur'an** |
| Kur'an |
| Bölüm
* Sure
* Ayet
* Cüz
* Mekki Sureler
* Medeni Sureler
 |
| İçerik
* Allah
* Kur'an'da adı geçen peygamberler
* Kur'an mucizeleri
* Kur'an ve bilim
* Kur'an Kıssaları
* İslam ve kadın
* Kur'an sureleri listesi
 |
| Okuma
* Kur'an mealleri
* Tefsir
* Tecvid
* Arapça
* Hâfız
* Kıraât
 |
| İlgili Kavramlar
* Sünnet
* Kur'ancılık
* Kıyamet
* Cennet
* Cehennem
* Şeriat
* İbadet
 |
| * g
* t
* d
 |

Kur'an'ın, Müslümanlar tarafından Tanrı'nın gerçek ve nihai sözü olduğuna inanılır. İnanca göre Muhammed, okuma ve yazmayı bilmediği için bu metni yazmadı ve geleneğe göre, Muhammed'in birkaç arkadaşı, vahiyleri kaydeden kâtip olarak görev yaptı. Kur'an, Peygamber'in 632'deki ölümünden kısa bir süre sonra, Ebû Bekir'in hâlifeliği döneminde (632–634), bazı kısımlarını yazan veya ezberleyen sahabeler tarafından derlendi. Ömer'in teşvikiyle Halife Ebu Bekir, Kur'ân-ı mushaf haline getirme kararı aldı ve bu görevi, Peygamberin Kur'ân'ı vahiy meleği Cebrail'e son okuyuşunda hazır bulunan, vahiy kâtibi ve hafız olan Zeyd bin Sabit'e verdi. Zeyd, titiz bir çalışma ile Kur'ân'ı mushaf haline getirdi ve halife Ebubekir'e teslim etti. Osman bin Affan, kendi hâlifeliği döneminde (644–656 arası), günümüzde genelde Kur'an'ın bilinen ilk örneği olarak kabul edilen bir versiyon oluşturdu.

Kur'an, İncil'deki ve diğer İbranî kutsal metinlerindeki kıssalara aşinadır. Kur'an, bu anlatıların bazılarını özetlemekte, bazılarının üzerinde uzun uzadıya bir şekilde durmakta, bazılarının da alternatif açıklamalarını ve yorumlarını sunmaktadır. Kur'an'ın büyük bir bölümü uyarma, itaate sevk etme, ibret verme amaçlı olan bu dini hikâyelerden oluşmaktadır. Kur'an, kendisini insanlık için bir hidayet kitabı olarak tanımlamakta, bazen belirli tarihsel olayların ayrıntılı açıklamalarını sunmakta ve genellikle bir olayın anlatımı üzerinden ahlaki ve ibretlik önemini vurgulamaktadır. İslam'ın çoğu mezhebinde, Muhammed'in sözleri olduğuna inanılan hadislerin, İslamî hukukun temelini oluşturan hükümler için Kur'an'ı açıklamalarla desteklediğine inanılır.

Kur'an'ın tamamını ezberleyen kişiye *hâfız* denir. Bazen Kur'an'dan bir ayet, *tecvid* adı verilen ve bu amaç için ayrılmış özel bir hitabetle okunur. Ramazan ayında bazı Müslümanlar, dinî bir ritüel olarak tüm Kur'an'ı baştan sona okurlar. Kur'an, namazlarda sadece Arapça okunmaktadır. Ayrıca Müslümanlar, belirli bir Kur'an ayetinin anlamını tahmin etmek için, metnin doğrudan çevirisinden ziyade tefsirlere güvenirler.

Etimoloji
---------

*Kur'ân* sözcüğü Arapçada *okudu* anlamındaki *karâ'e* (**قرأ**) sözcüğünün üç harfli mastarıdır. Kelime anlamı bakımından "okunan şey" veya "okumak" anlamına gelir. *Kerîm* sözcüğü ise "soylu, asil" ve "eli açık, cömert" anlamlarına gelir ve İslam'da Allah'ın 99 isminden biridir.

> Biz onu, akıl erdiresiniz diye Arapça bir Kur’an olarak indirdik. **(Yusuf Suresi: 2)**
> 
> 
> Kur'an okuduğun zaman, kovulmuş şeytandan Allah'a sığın. **(Nahl Suresi: 98)**
> 
> 
> 
> Kur'an okunduğu zaman ona kulak verip dinleyin ve susun ki, merhamet olunasınız. **(A'raf Suresi: 204)**
> 
> 

Kur'an'da belli yerlerde geçen "el-Kitab" (Bakara: 1–2), "el-Furkân" (Furkan: 1), "ez-Zikr" (Hicr: 9), "en-Nûr" (Nisa: 174) gibi kelimelerin de Kur'an'ı ifade ettiği düşünülmektedir. Dinî anlatımlarda "Furkân-ı Hâkim, Mushâf-ı Şerif, Kelâmullah, Kitâbullah" gibi isimlerle de anılır.

Tarihçe
-------

Ana maddeler: İslam tarihi, Kur'an tarihi, İslam'da ilk vahiy ve Vahiy kâtipleri
### Peygamberlik dönemi

Cebrâil'in Muhammed'e vahiy getirdiğini tasvir eden bir minyatür.
İslam geleneğine göre, daha sonraları Kur'an'ı oluşturmak üzere derlenen vahiyler, Muhammed'e 610 yılında, Ramazan ayının Kadir Gecesi'nde, Mekke yakınlarındaki Nur Dağı'nda bulunan Hira Mağarası'nda, inzivada iken inmeye başlamıştır. Vahiylerin 13 yılı Mekke, 10 yılı da Medine döneminde olmak üzere 23 yıl sürer. Buna göre Mekke'de gelen vahiyler "Mekkî", Medine'de gelen vahiyler ise "Medenî" olarak isimlendirilir. İnanca göre Muhammed'e inen ilk vahiy, Kur'an'ın 96. suresi olan Alak Suresi'nin ilk beş ayetidir.

> Yaratan Rabbinin adıyla oku! O, insanı **alak**tan (asılıp tutunan zigottan) yaratmıştır. Oku! Kalemle (yazmayı) öğreten, insana bilmediğini bildiren Rabbin sonsuz kerem sahibidir. **(Alak Suresi: 1–5)**
> 
> 

Alman yazar en:Theodor Nöldeke, Kur'an'daki sureleri sınıflandırırken Mekkî surelerden Medenî surelere geçişte, kitabın üslubunun kısa ve şiirsel anlatımlardan daha uzun ifadeler içeren "nesir" diline evrilmesini esas almıştır.

#### Mekke dönemi (610–622)

Ana madde: Muhammed'in Mekke dönemi
Kur'an'ın günümüze ulaşan en eski nüshası olan Birmingham mushafı el yazmasında yazılı olduğu şekliyle besmele.
Mekke vahiyleri, hacimsel olarak Kur'an'ın 2/3 kısmını oluşturur. Bu dönemde vahiyler sözlü olarak ezberlenmiş, daha sonra ise hicrete yakın (622) birkaç yıl ile Medine dönemi (622–632) olarak ifade edilen yazım döneminde kayda geçirilmişlerdir.

Mekkî ayet ve sureler, İslam inancı ve ahlâkı ile ilgili temel konuları kapsamaktadır. Allah'ın birliğine, meleklere, peygambere, kitaplara ve âhiret gününe iman gibi konular işlenir, Allah ile eş tutulan putlar reddedilir; iman, ölüm, hayat, kıyamet, âhiret, cennet, cehennem gibi konular eski kavimlerin başlarına gelenler üzerinden şiirsel bir dille işlenir. Kur'an'ın Âdem'den itibaren devam eden tevhit dini ve vahiy zincirinin devamı olduğu vurgulanır. (42:13)

#### Medine dönemi (622–632)

Necm Suresi'nin son ayeti: "Haydi Allah'a secde edin ve ona kulluk edin." Muhammed'in monoteizm inancı, geleneksel düzene meydan okur.
Bu dönemde ahlak ve ibâdetler dışında insanlar ve toplumlar arası ilişkilerle ilgili düzenlemeler de Kur'an'da yerini almıştır. Çünkü İslam toplumunda bu hükümleri uygulayacak olan yeterli askeri ve yaptırım gücüne artık ulaşılmıştır. İslamî literatürde adına "sebeb-i nüzul" denilen olaylar ve sorunları çözümleme ve yönetme amacıyla şer'i hukukun kuralları, anlaşmalar, barış ve savaş (cihat) ile ilgili ayetler bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu dönemde Muhammed yönetiminde adına "Medine Şehir Devleti" denen küçük bir İslam devleti kurulmuştur.

> Şüphesiz Allah; Âdem'i, Nuh'u, İbrahim ailesini (soyunu) ve İmran ailesini (soyunu) birbirinden gelmiş birer nesil olarak seçip âlemlere üstün kıldı. Allah her şeyi hakkıyla işiten ve hakkıyla bilendir. **(Kur'an, Âl-i İmrân Suresi, 33–34)**
> 
> 

### Tarih ve arkeoloji araştırmaları

Ayrıca bakınız: İslam: Anlatılmayan Hikaye
Muhammed'in hayatı, kıble ve Kur'an'ın ilk yazım yeri olan Mekke, 1970'li yıllardan bu yana tartışılır olmuştur. Mekke'nin, arkeolojik araştırmalarda İslam öncesi döneme gitmeyen yeni bir şehir olarak ortaya çıkışı, tarihi kaynaklar ve haritalarda adının 8. yüzyıl öncesinde geçmemesi, ticaret yolları üzerinde olmaması yanında toprağının tarıma uygunsuzluğu, ayrıca erken İslam tarihi hakkında ipuçları veren Kur'an ve hadis rivayetlerinde tanımlanan bazı yer isimleri ve özellikleri ile uyuşmazlıklar gibi nedenlerle Revizyonist İslam Araştırmaları Okulu olarak adlandırılan bazı tarihçiler, Muhammed'in tarihsel bir kişi olduğunu düşünen diğer çoğunluk tarihçilerden ayrılarak O'nun kurgusal bir kişilik olabileceğine inandılar. (Patricia Crone ve Michael Cook gibi diğerleri ise O'nun gerçek ama daha kuzeyde yaşamış olduğunu düşünüyorlar.) Onlara göre Kur'an'da 16 kere anılan Mescid-i Harâm, Kuzeybatı Arap Yarımadası'nda bulunmaktaydı; yani rivayet kültürüne dayalı klasik eserlerde ifade edildiği gibi günümüz Mekke'sinde değil. Bunun yanında, Taif'te bulunan bir taş yazıt, Mescid-i Harâm'ın inşa tarihini 78 olarak vermektedir.

İslam'ın çıkış yıllarında Arap Yarımadası'nda çok sayıda bölgesel dil ve alfabe kullanılmaktaydı. Kur'an yazımında kullanılan dil ve alfabenin kuzeyde gelişen, Suriye ve Kufe'ye kadar uzanan Nebatî–Aramaik dil (erken Arapça) olduğu ifade edilmektedir. Aynı dönemde Hicaz ve Yemen bölgelerini içine alan alanlarda ise Yemen dili ve alfabesi kullanılmaktaydı. Emevî hâlifesi Abdülmelik bin Mervan zamanında (685–705) alfabe ve Arapça resmî dil hâline getirilmiş ve diğer bölgelere yayılmıştır. (bkz. İslam'ın yayılışı, Araplaşma) Muâviye sonrasında çıkan karışıklıklarda Yezid askerlerince yıkılan Kâbe'nin aslına uygun olarak yeniden yapılmasının İslam dünyasında uzun süre tartışıldığı ancak bunun gerçekleştirilemediği, geleneğe dayalı tarih kitaplarında da ifade edilen bir konudur. Kıble üzerinden yapılan bazı araştırmalar ise, İslam'ın ilk kuruluş yeri olarak günümüzde Ürdün topraklarında bulunan Petra yerleşkesini öne çıkarmıştır.

Kanadalı yazar Dan Gibson, "Quranic Geography" ismiyle kitaplaştırdığı araştırmalarında, en eski camilerin mihrap yönlerinin Petra'yı gösterdiklerini, ayet, hadis ve siyer kaynaklarındaki bazı ipuçlarının da Muhammed'in Petra'da yaşadığını ve buradan Medine'ye göç etmiş olduğunun işaretlerini verdiğini iddia etmiştir. Gibson'a göre Kur'an'da bahsedilen "bekke" veya "mekke" sözcükleri de Petra'yı ifade eden kelimelerdi. İlk kıble ise Mescid-i Aksa değil, Petra'da Al-Lat tapınağı olarak kullanılan kübik yapı olmalıydı. Dan Gibson'ın iddiasına göre bu yapı, Müslümanların İkinci Fitne (680–692) olarak niteledikleri Abdullah bin Zübeyr Ayaklanması sırasında mancınıklarla yıkılmış, İbn-i Zübeyr de karataşı Kâbe'de bulunan diğer kutsal eşyalarla birlikte alarak Emevî saldırılarından uzakta, bugünkü Mekke'nin bulunduğu yere taşımış ve yeni tapınağı burada inşa etmiştir. Emevîlere karşı Abbâsîlerin desteğini kazanan bu yeni mekân, birkaç yüzyıllık bir geçiş dönemi sonunda tamamen benimsenmiş, yeni yapılan camilerin yönü Mekke'ye dönük olarak inşa edilmeye başlanmıştır. Ancak Emevî etkisinde kalan Kuzey Afrika ve Endülüs camileri yönlerini bambaşka bir yöne, Güney Afrika'ya çevirerek yeni kıbleye karşı çıkmaya devam etmişlerdir. 

1972'de Yemen'de bulunan Sana'a el yazmaları. UV ışık kullanılarak ortaya konan "altmetinler", günümüz Kur'anlarından çok farklıdır. Gerd R. Puin, bunun **gelişen bir metin** anlamına geldiğine inanıyordu. Benzer bir ifade "Lawrence Conrad" tarafından **Muhammed'in biyografisi** için de kullanılır. Çünkü O'nun incelemelerine göre hicrî ikinci yüzyıla kadar Peygamber'in **doğum tarihiyle** ilgili İslamî bilimsel görüş, 85 yıllık bir çeşitlilik sergilemişti.
Konu ile ilgili ortaya atılan bir diğer iddia ise, "bekke"nin "bekaa" ile bağlantılı olarak ele alınan Kudüs kenti olduğu yönündedir.

Bu iddialara göre, ilk Müslümanlar Kâbe'nin yerini doğru hesaplayamamışlardır. Öte yandan, Abdullah bin Zübeyr olayı (683–92) ile ilgili olarak 7. ve 8. yüzyıl yazarları John bar Penkaye ve Theofanis, Petra'dan değil Mekke'den bahsetmişlerdir. Kur'an, putperestliğe sıklıkla atıfta bulunmaktadır. O zamanlar bir Bizans toprağı olan buralarda ise pagan uygulamalar ve ritüeller çok daha önceden yasaklandığından, bu gibi savlarla bu iddialara karşı çıkılmıştır.

Hicaz bölgesinde Arapçanın kullanıldığını gösteren belge ise, ikinci İslam hâlifesi Ömer tarafından Mekke valisi olarak atanan Halid bin Velid'in oğlu Abdurrahman'a ait olan ve MS 660'lara tarihlenen taş yazıttır. İngiliz Orta Doğu tarihçisi Robert G. Hoyland'a göre bölgede o döneme ait mezar metinleri, duvar yazıları ve taş yazıtlar üzerinde Arapça yazılar bulunuyordu.

Batlamyus (MS 100–170), Arabistan'da aralarında "Macoraba" isimli bir yerleşimi de saydığı 50 yerleşimin listesini yayınlamıştı. Geçmişte Macoraba'nın gerçek Mekke olduğu konusunda genel bir fikir birliği olmasına rağmen, bazı bilim adamları bu sonucu sorguladılar. Modern veriler kullanarak Mekke ile çağrışım yapan antik yer isimlerini Mekke ile eşleştirme eğiliminde çalışmalar ve bu tutumu yanlışlayan araştırmalar günümüzde de devam etmektedir.

Öte yandan haritalı Coğrafya'nın en eski el yazmalarının Batlamyus'tan 1000 yıl sonra, 12. yüzyıl sonlarında Bizans'ta başladığı bilinmektedir. Batlamyus'un kendi haritalarını çizdiğine dair somut bir kanıt yoktur. Bunun yerine, coğrafi verileri daha sonraki harita yapımcılarının uyarlamasına izin veren bir dizi sayı ve diyagram kullanarak dijital biçimde iletmiştir. Ancak başlangıç meridyenini sağlam şekilde belirleyemediği için, vermiş olduğu koordinatlar hatalıdır. Bu haritaların Batlamyus'a referans veren çok sonraki yüzyıllara ait sürümlerinde Macoraba ve diğer yerleşimlerden bahsedilmektedir.

Mescid-i Harâm'da hac eden hacılar. "Mescid-i Harâm" tabiri Kur'an'da geçer (17:1) ve şu anki Mekke'de olduğuna inanılır.İslam'ın erken tarihlerinde yazılan eserler konum belirlemekten uzaktır. 7. yüzyılda yaşayan Süryani yazar John bar Penkaye ve John Damascene, Mekke'den "çölde bir yer" olarak bahseder. Ayrıca Arapların küp şeklinde yapılan ve İslam öncesi Arabistan'da oldukça yaygın olan put evlerine Kâbe adını verdikleri biliniyor. Bu yapıların İslamlaşma döneminde tahrip edilmesiyle birlikte Müslümanlar arasında başlangıçtan bu yana sadece tek bir tane Kâbe'nin Mekke'de var olduğu algısı da yerleşmiştir.

Rivayet kültürüne dayalı eserlerin dışında, tarih bilimi açısından İslam'ın erken tarihi, ne zaman ortaya çıktığı, hangi coğrafyada doğup dünyaya yayıldığı konusu günümüzde hâlâ belirsizliğini korumakta, bu konuda farklı coğrafyalara işaret eden bulgular ve iddialar ileriye sürülmektedir. Tartışmalarda Petra dışında Kûfe ve Hîre (Güney Irak) bölgeleri öne çıkmaktadır. Bizans kronikleri ve Hristiyan din adamlarının kayıtları, basılı paralar ve Abbâsîler döneminde İslam’ın hikâyesinin yazılma sürecine katılan hadisçi ve tarihçilerin yaşam bölgeleri, Hîre, Yathrib gibi bazı antik şehirlerin isimleri ve diğer bulgular (Kur'an'ın kültür coğrafyasına işaret eden ayet içerikleri, kullanılan yazı tipi vb.), İslam peygamberi Muhammed’in ve erken dönem İslam coğrafyasının Güney Irak bölgesi ile ilişkilendirilmesine ve Muhammed’in hayat hikâyesinin birden fazla kişinin hikâyelerinin birleşimi olabileceği kanaatine yol açmıştır.

### Derlenmesi ve kitaplaştırılması

İskenderiye Kütüphanesi'nde sergilenen antik Kur'an el yazması.
Kur'an, Muhammed'in ölümü sırasında olasılıkla sahabeden değişik kişilerin ellerinde küçük yassı taşlar, *rıka* denilen deri, ağaç yaprağı, bir çeşit kâğıt, deve ve koyun kemikleri, *ektab* olarak ifade edilen ağaç parçası gibi malzemeler üzerine yazılmış dağınık parçalar hâlinde bulunuyordu. Halife Ebû Bekir (ö. 634) zamanında kurulan bir komisyonla Kur'an parçaları bir araya getirildi.

Muhammed'in ilk vahyi Alak Suresi, Kur'an düzenlemelerinde 96. sıraya konmuştur. (güncel yazı stiliyle)
Rivayete göre Ridde Savaşları'nda 70 kadar hâfızın ölmesi üzerine Ömer bin Hattab, dönemin hâlifesi olan Ebû Bekir’e başvurarak konunun görüşülmesini ister. Ebû Bekir, Zeyd bin Sâbit başkanlığında aralarında Abdullah bin Zübeyr, Sa'd bin Ebî Vakkas ve Abdurrahman bin Hâris'in de bulunduğu bir komisyon kurdurur. Zeyd, elinde yazılı Kur'an metni olan herkesin bu metinleri getirmesini, ayrıca metinleri bizzat Muhammed'den duyduklarına dair iki güvenilir şahit gösterilmesini ister. Olası imla hataları için Osman bin Affan tarafından bu komisyona "Kureyş'e göre yazın" emri verilir. Ortaya çıkartılan ve "sayfalar hâline getirilmiş" ya da "iki kapak arasındaki sayfalar" anlamına gelen **mushaf**, Ebû Bekir'in ölümünden sonra Hafsa bint Ömer'e emanet edilir.

#### Kişisel mushaflar

Amerikalı oryantalist Arthur Jeffery'e (1893–1959) göre, İslam’ın erken dönemlerinde yirmi sekiz adet şahsi mushaf bulunmaktaydı. Bu mushaflarda bugün resmî mushaflarda bulunanlardan farklı olarak İbn Mesûd'un mushafında Fâtiha ve Muavvizeteyn sûrelerinin (Felak ve Nâs) mevcut olmadığı, Übey b. Kâ'b'ın mushafında kunut dualarının iki ayrı sure olarak yer aldığı, Ali'nin mushafını nüzûl sırasına göre tertip ettiği bilinmektedir.

#### Düzenlenmesi

Bugünkü Kur'an sureleri, sure ve ayetlerin yazılış (İslamî literatürde *iniş*) sırasına göre değil, Fatiha dışında kabaca surelerin uzunluğuna göre dizilmişlerdir. Kur'an'a kronolojik sıraya uymayan bugünkü şeklinin Osman zamanında (644–656) verildiği ve çoğaltılarak değişik şehirlere dağıtıldığı söylenmektedir. Bununla birlikte, bilinen en eski el yazmalarından olan Sana'a el yazmalarından incelenen 926 parçanın %22'si, bugün bilinen Kur'an'dan tamamen farklı bir yazılış, linguistik ve surelere ait diziliş farkı sunmaktadır.

648'de Ermenistan ve Azerbaycan'ın fethinde Şamlı ve Iraklı askerlerin farklı okuyuşları tartışma ortaya çıkardı. Bu tartışma üzerine sahabeden Huzeyfe bin Yemân, Halife Osman bin Affan'a başvurarak bu durumun düzeltilmesini, ihtilafın ortadan kaldırılmasını istedi. Bunun üzerine Osman bin Affan, Zeyd bin Sâbit'i tekrar görevlendirerek, Ebû Bekir'in emriyle derlenmiş olan Kur'an'ın çoğaltılmasını emretmiş ve çoğaltılan mushaflar çeşitli İslam merkezlerine gönderilmiş, bununla farklılık gösteren diğer mushaflar ise yakılmışlardır. Böylece, Muhammed'in ölümünden sonra 20 yıl içinde Kur'an'ın derlenip çoğaltılması yapılmıştır.

Tılsımlı Gömlek (15–16. yüzyıl, Kuzey Hindistan, Metropolitan Müzesi)
#### Ehl-i Beyt ve Şii iddiaları

Bunlardan en önemlisi, Kur'an'ın toplanması esnasında ehl-i beytin faziletleri ile alakalı bazı parçaların Osman mushafına alınmadığı, yani Kur'an'ın tahrif edildiği iddiasıdır. Orta Çağ âlimi Şehristânî (y. 1086–1153), ilaveten aslında Ahzâb Suresi'nin Bakara Suresi'ne denk 300 ayetlik kadar bir sure olduğunu ve recm ayetinin de onda bulunduğunu ifade ederek, bu suredeki pek çok ayetin Ridde Savaşları'nda kaybolduğuna dair bir dizi rivayete yer verir.

### Emevîler dönemi

Emevî valisi Haccâc bin Yûsuf es-Sekafî'nin mührü.
En erken yazımı döneminde Arap alfabesi, bugün kullanılan 28 harfe karşılık, noktalama gibi hiçbir yardımcı işaret içermeyen 22 harfi karşılayan 15 farklı harften oluşmaktaydı. Kur'an'ın ilk yazılışındaki alfabetik yetersizlikler, sonraki zamanlarda kıraat mezheplerini ortaya çıkartmıştır. Emevî valisi Haccâc bin Yusuf'un (ö. 714) emriyle ilk defa aynı şekilde yazılan farklı harfleri ayırt edebilmek için noktalama işaretleri ve sesli harfler oluşturuldu. Haccâc, üzerinde birtakım değişiklik ve düzenlemeler yaptırdığı yeni Kur'an metninin resmî nüsha olarak belirlenmesi amacıyla eski yazım Kur'anları toplatarak yaktırmış ve yerine yeni yazım Kur'an metinlerinin dağıtılmasını sağlamıştır.

Uzatma, nokta, hareke gibi işaretlerin yer almadığı bu yazıma Emevîler döneminde ilâve edilen işaretlemelerle okuyuş şekli de (tecvid) yazılı olarak belirlenmiştir. Farklı yazım şekillerine sahip farklı Kur'an nüshalarında, surelerin anlamları da değişebilmektedir. Başlangıçta Kureyş lehçesi ile okunan Kur'an'ın sonradan 7 Arap lehçesiyle okunmasına müsaade edilmiştir.

İslam toplumundaki yeri
-----------------------

11. yüzyıl el yazması Kuzey Afrika Kur'an'ı. (British Museum, Londra)
Geleneksel anlayışta Kur'an, abdest alınarak tutulur. Buna dayanak olarak Vakı'a Suresi'nin 79. ayeti (*"O'na (Kur'an'a), ancak tertemiz olanlar dokunabilir."*) gösterilir. Kur'an'ın bütün metnini ezberleyen kişiye *hâfız* denir. Kur'an'ı düzgün bir sesle okumaya *tilavet* denir.

Müslümanlar, günlük ibadet olan namazı kılabilmek için Kur'an'dan en azından birkaç ayeti ezbere bilmek zorundadırlar: *"...Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun, salâtı ikâme edin (namazı kılın)..."* (Müzzemmil: 20)

9. yüzyılda İslam itikadî mezhepleri arasında Kur'an'ın ezeli ve ebedi olup olmadığı, bir diğer ifade ile yaratılmışlardan olup olmadığı konusu üzerinde büyük tartışmalar yaşanmıştır. Bazıları Kur'an'ın Allah ile birlikte ezeli olarak var olduğu, dolayısıyla "yaratılmadığı" görüşünü benimsemişler, akılcılığı ön plana çıkaran Mutezile mezhebi ise Kur'an'ın yaratılmış olduğu görüşünü benimsemiştir. Sufilere göre bu tartışma yapay ve yanlıştır.

### Tevhidin öncüsü olarak

Ana madde: Tevhid
Kraliçe Belkıs'ın Kral Süleyman'ı ziyareti tasviri (Edward Poynter, 1890). Yahudilik ve Hristiyanlıkta sadece "kral" olarak kabul edilen Süleyman, Kur'an'a insanlara, cinlere ve doğaya hükmeden bir peygamber kral olarak girer. Kraliçe Belkıs ise, günümüz Etiyopya (Habeşistan) veya Yemen'in olduğu topraklarda hüküm sürdüğü farz edilen tarih öncesi Saba Krallığı'nın tevhidi kabul etmiş hükümdarıdır.
Müslümanlar, Kur'an'ın yanında İncil, Tevrat ve Zebur'u da Allah tarafından insanlara, onları tevhide çağıran gönderilen kutsal kitaplar olarak inanırlar. Bunun yanında, diğer üç kitabın sonradan tahrif edildiğine, son kutsal kitap olan Kur'an'ın ise Kıyamet'e kadar Allah tarafından korunacağına da inanırlar. Bu konuyla ilgili olarak Hicr Suresi'nin 9. ayetinde *"Şüphesiz o Zikr'i (Kur'an'ı) biz indirdik biz! Onun koruyucusu da elbette biziz."* denmektedir. Ayrıca Kur'an'ın, İslam'da ilk peygamber olduğuna inanılan Âdem'den itibaren gönderilen ilahi metinlerin tamamlayıcısı olduğuna inanılır.

İslamî tasavvufta olduğu kadar cihatçı anlayışta da –pagan kültüre karşı bir saldırı aracı olarak– sıkça tekrarlanan bir Kur'an önermesi olarak tevhid, tarihsel olarak politeizm zemininde gelişir. Mevcut tarihsel verilerin sonuç çıkarmamıza izin verdiği ölçüde, Mısır kralı Akhenaton'un tek tanrıcı güneş ibadeti (Aten dini), katı ve açık monoteizmin (MÖ 14. yüzyıl ortaları) ilk tarihsel ifadesi olarak kabul edilebilir. İsrail toplumunda ise Yehova, bütün tanrıların en büyüğü olarak öne çıktı.

İslamî terminolojide "şirk" (Allah'a ortak koşmak) olarak nitelenen pagan kültürüne karşı Kur'an'ın tutumu ise şöyle özetleniyor: İslam öncesi Araplar ağaçlar, kuyular ve dağlara ilişkin kıssa ve mitolojiler kurgulamış; Safâ, Merve, Ebû Kubeys, Arafat, Mina ve Müzdelife'de bulunan kaya ve dağlara ilişkin kültler oluşturmuşlardır. Kur'an, bir kısım tapınmaları kaldırmasına rağmen kökleşmiş Arap mukaddesatıyla çatışmamış, bazı ritüelleri devam ettirmiştir. Bu durum bazı İslamî yorumcular tarafından "tedricilik" olarak değerlendirilir.

### Şeriat ve fıkıhta

Ana maddeler: Şeriat, Fıkıh ve Ef'âl-i mükellefîn
Afganistan'da köktendincilik karşıtı ve sekülerizm yanlısı olan Devrimci Kadın Birliği'nin 26 Ağustos 2001 günü gizlice kayda aldığı bu görüntülerde bir kadın, burkasını açtığı için, iyiliğin emredilmesi ve kötülüğün men edilmesinden sorumlu bir din polisince halk ortasında sopayla cezalandırılıyor.Birincil kaynak olarak Kur'an'a dayandırılan şeriat kanunları; kadın-erkek ilişkileri, savaş, evlilik, boşanma, miras paylaşımı, şahitlik gibi birçok konuda konulan kurallar ile yüzyıllar boyunca Müslüman toplumları ve sosyal hayatı düzenleyici etkiler yapmıştır. Klasik şeriat uygulamaları, farz sayılan ibadetlerin terkini dinden çıkma saydığı ve onlara için ölüme varan şiddetli cezalar verdiği hâlde, insan hakları kavramının gelişmesi ile İslam ülkelerinde ibadetlerin ceza veya mükâfatının uhrevi olarak değerlendirildiği daha seküler veya kısmi şeriat uygulamaları ön plana çıkmaktadır. Klasik şeriat uygulamalarından bir kısmı insan haklarına ciddi ihlaller içermektedir.

Kur'an'a göre başlıca suçlar ve cezalandırma şekilleri şunlardır:

**Zina:** Kur'an'a göre zinanın cezası 100 sopadır (Nur Suresi: 2). Zina yapan cariye ise, o zaman da bu cezanın yarısı kadar ceza alır. Ancak şeriatta, hadislerden yola çıkarak bekârlara 100 sopa, evlilere ise recm cezası uygulanır. Türk İslam profesörü Yaşar Nuri Öztürk, recm cezasının İslam'da yerinin olmadığını, bunun Tevrat'ta yer aldığını ve Yahudi geleneği olduğunu belirtmiştir. Şeriat yasalarında tecavüz (ırza geçme) gibi bir suç tanımı ise bulunmamaktadır.
**Hırsızlık:** Hırsızlık eyleminin suçu, sağ elden başlayarak ellerinden bir tanesinin kesilmesi şeklindedir. İslam hukukçuları arasında hırsızlık suçunun unsurları ve cezalandırılma şartlarına ilişkin ayrıntılarda görüş ayrılıkları bulunmakla beraber, genel kabule göre hırsıza el kesme cezasının verilebilmesi, bazı şartların varlığına bağlıdır.
**Kazf:** Kazf, bir kişiye onun zina ettiği isnadında bulunmak veya kişinin nesebini inkâr etmektir. Kur'an'da zina iftirasında bulunup da şahit getiremeyenlere 80 sopa vurulması ve artık onların şahitliğinin kabul edilmemesi hükmü yer almaktadır. (Ayrıca bakınız: İfk Olayı)
**Yol kesme:** İslamî literatürde "hırâbe" veya "eşkıyalık" da denilen; kamu düzeni, emniyet, asayiş ve özgürlük ihlali içeren bu suçun cezası, eylemlerin çeşidine ve ağırlığına göre suçlunun ya öldürülmesi veya asılması ya da sağ el ve sol ayaklarının çapraz olarak kesilmesi veya sürgün edilmesidir. İlgili ayetin (Maide: 33–35) iniş sebebi olarak birkaç eşkıyalık hadisesi zikredilmekledir.
**Öldürme ve yaralama suçları / Kısas:** Kur'an'da bu suçlarla ilgili birkaç adet kısas ayeti bulunur. Öldürme suçlarında Bakara Suresi'nin 178. ayetine göre kısas uygulanırken, yaralama suçlarında durum net değildir. Maide Suresi'nin 45. ayetinde ise, daha önce Tevrat'ta İsrailoğulları kabilesi için de kısas emrinin (cana can, göze göz, dişe diş vb.) bulunduğu ifade edilmektedir.
#### Kısas

Ana madde: Kısasİslam İşbirliği Teşkilatı'na üye ülkeler arasında şeriat uygulaması.

  Yargıda şeriatı uygulamayan İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkeler.
  Şeriatı kişisel durumlarda (evlilik, boşanma, miras, velayet vb.) uygulayan, bunun dışında uygulamayan ülkeler.
  Şeriat kanunlarını bütünü ile kabul eden ülkeler.
  Şeriatı bölgesel farklar gözeterek uygulayan ülkeler.Kısas, aşirete dayalı olan Arap toplum düzeninde kan davaları veya savaşların önlenmesi için kullanılan bir çözümleme aracıydı. Kısas toplumsal denklik üzerinden yürütülür, öldürülen kişinin kadın–erkek, köle–hür, seçkin–sıradan olması göz önüne alınarak katilin aşiretinden öldürülene denk birisi infaz edilirdi. Örneğin köleye karşılık ancak bir köle, kadına karşılık bir kadın öldürülebilirdi. Eski toplumlarda suçun şahsiliği ilkesi bulunmamakta, çoğu zaman müessir fiilin kasten yapılmış bir eylem olup olmadığı da göz ardı edilerek, bir bakıma bir cinayet, karşı cinayet işlenerek cezalandırılırdı.

> Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında size kısas farz kılındı. Hüre karşı hür, köleye karşı köle, kadına karşı kadın... Ancak öldüren kimse, kardeşi (öldürülenin vârisi, velisi) tarafından affedilirse, aklın ve dinin gereklerine uygun yol izlemek ve güzellikle diyet ödemek gerekir. Bu, Rabbinizden bir hafifletme ve rahmettir. Bundan sonra tecavüzde bulunana elem dolu bir azap vardır. **(Bakara: 178)**
> 
> 

İlgili ayette geçen "kadına kadın" ifadesinin neshedilmesi ve ayette geçmediği hâlde Müslüman birisinin Müslüman olmayan bir kişiyi öldürdüğünde kısas uygulanıp uygulanmayacağı konuları tartışmalıdır. Şeriat yasalarına göre köle bir insan hür bir insanı öldürdüğünde kısas yapılır, ancak hür bir insan bir köleyi öldürdüğünde kısas yapılamaz. Hanefîlere göre bir köleyi öldüren hür kimse de kısas ile öldürülür. Diğer mezhepler, hürlerin köleler karşısında kısas edilmeyeceği görüşündedir. Yaralamalarda Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre hür kişi köle mukabilinde kısas olunmaz.

Türk ilahiyatçı Abdülaziz Bayındır'a göre, yukarıdaki ilgili ayetle Tevrat hükümlerinden olan "dişe diş, göze göz, kulağa kulak, buruna burun ve yaralamalarda misliyle karşılık verme" gibi kısas hükümleri kaldırılmıştır.

#### Kadın

Ana madde: İslam'da kadın
Ünlü Osmanlı ressamı Osman Hamdi Bey'in *Kur'an Okuyan Kız* adlı tablosu. (1880 yılına ait)**İslam'da ve Kur'an'da kadının yeri** konusunda Müslümanlar arasında birbirinin tam aksi iki farklı eğilim görülmektedir. Bunlardan ilki, İslam'ı kadını en yüksek mertebeye oturttuğu, kadınlara bütün haklarını verdiği şeklinde iken; diğeri ise Kur'an'ı ataerkil Arap toplumunun önyargılarını yansıtan, kadınları ikinci sınıf bir konuma hapseden bir metin olarak algılayanların tutumudur. Müslüman kadınların (Arapça: **مسلمات**, *Müslimāt –* tekil: **مسلمة**, *Müslime*) deneyimleri farklı toplumlarda ve aynı toplum içinde büyük farklılıklar gösterir. Ortak yönleri ise, hayatlarını değişen derecelerde etkileyen, aralarındaki geniş kültürel, sosyal ve ekonomik farklılıklar arasında köprü kurmaya hizmet edebilecek ortak bir kimlik veren İslam dinine bağlılıklarıdır.

İslam toplumlarında kadının gerek aile hayatında, gerekse siyasi, hukuki, sosyal ve ekonomik alanlardaki konumunu bir taraftan dinî kurallar, diğer taraftan ise sosyal ve siyasi çevre, etnik yapı ve İslam öncesinden gelen kültür mirası belirlemiştir. Bu sebeple İslam dünyasında kadının konumu her dönemde değişmiştir. Hatta aynı bölgede ve aynı zaman diliminde yaşayan kadınlar arasında bile şehirde veya kırsal kesimlerde bulunmalarına göre farklılıklar olmuştur. Ayrıca şeriat hukukunda erkeklerde olduğu gibi esire veya cariye kadınların giyim kuralları, dinî ve toplumsal hakları ve sorumlulukları hür kadınlardan tamamen farklıdır.

**Çok eşlilik:** Kur'an'da erkek evliliği ile ilgili ucu açık ifadenin (Nisâ: 3) klasik Sünni anlayışında hadis rivayetleri kullanılarak sınırlandırılmasıyla erkeklerin en fazla dört hür kadınla aynı anda evli olabileceğine karar verilir ve evlilik sayısı için üst limit belirlenir. Ancak İmamîlik ve Zâhirilik mezhepleri bu sınırlamayı kabul etmeyerek üst sınırı 9 olarak kabul etmişlerdir.

> Yetimlerin hakkına riayet edemeyeceğinizden korkarsanız, beğendiğiniz kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikâhlayın. Haksızlık etmekten korkarsanız, tek kadın veya mülkiyetinizde bulunan cariye ile yetinin. Bu, adaletten ayrılmamanız için en uygun olanıdır. **(Nisa Suresi: 3)**
> 
> 

**Savaş esiri olarak kadın:** Savaşlarda esir alınan kadınların durumu insan hakları açısından kritik bir meseledir. Geleneksel Kur'an yorumlarına göre bu kadınlar alınıp satılan cariyeler ile eşit ve ganimet olarak mülk edinilmiş kadınlardır. Bu kadınların başkaları ile nikâhlı olup olmadıkları göz önüne alınmaz ve diğer mülk edinilen kadınlar gibi, hak sahipleri (savaşçılar veya bunları satın alanlar) tarafından bedenleri üzerinde -rızaları alınmadan- cinsel tasarruflarda bulunulabilir. Bazı ilahiyat uzmanları ise, esirleri köle veya cariye yapmanın ve cariyelerin cinselliğinden nikâhsız olarak yararlanmanın Kur'an'a aykırı olduğunu, bu konudaki ayetler açık olmasına rağmen anlam kayması yapılarak bir algı oluşturulduğunu, esirlerin köleleştirilebileceği ve cariyelerin cinselliğinden yararlanılabileceği anlayışının Sünni ve Şii bütün mezheplerin ortak görüşü hâline getirildiğini belirtmektedirler.

**Kadın giyimi:** Kur'an'da kadın giyimi ile ilgili emir kipi ile ifade edilen cümlelerde kadın giyimi ile ilgili net bir çerçeve çizilmemesi, İslam'da kadın giyiminin yüzyıllar boyunca tartışılan, bir uçta sadece *avret* olarak tanımlanan edep yerlerinin (cinsel organlarını) örtülmesini yeterli gören, diğer uçta kadının el ve yüzler dahil bütün bedeninin örtülmesini zorlayan anlayışların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Başörtüsü, İslam öncesi Arabistan'da da kullanılmaktaydı. Bunu, hem erkekler hem de kadınlar, aşırı sıcak ve soğuk havalardan korunmak için kullanmaktaydılar. İslam peygamberi Muhammed'in peygamberliğinin 12 yıllık Mekke döneminde ise tesettür, bir İslamî emir değildi. Ancak Medine döneminde, rivayete göre geceleri tuvalet ihtiyacını gidermek için açık alana çıkan kadınların birtakım münafıklar tarafından rahatsız edilmeleri nedeniyle, kadınların artık rahatsız edilmemek için onların giyimlerini belirten Nur Suresi'nin 31. ayeti indi. Münafık kimseler, kadınların cariye mi yoksa hür mü olduğunu ayıramıyorlardı ve kadınları rahatsız eden bu kişiler örtülü kadınlara yaklaşmıyorken, diğerlerini ise taciz ediyorlardı.

Bireysel özgürlük ve değerler anlayışının gelişmediği, Kur'an'ın Allah'ın emir ve yasaklarından oluştuğu anlayışıyla şeriat ve itaat kültürünün toplumsal belleğe sürekli olarak işlendiği otokratik toplumlarda tesettür, yeni bir şiddet ve dinsel zorbalık aracına dönüşebilmektedir.

### Korunduğu inancı

Sana'a el yazmalarından Stanford '07 folyosunun arka tarafı. Üstteki katman Bakara Suresi'nin 265*–*271. ayetleridir. Yaprağın alttaki metni ise Bakara'nın 191*–*196. ayetlerini kapsamaktadır.
İlk zamanlar vahiy kâtipleri tarafından papirüs, deri ve kemik üzerine yazılarak saklanan Kur'an ayetlerinin ilk nüshaları bulunmamaktadır. 2015'te Birmingham Üniversitesi'nin kütüphanesinde bulunan Hicazi yazı ile yazılmış Kur'an parşömenleri üzerinde radyokarbon yöntemi ile yapılan testlere göre, parşömenler 568*–*645 (%95'ten fazla bir olasılıkla) yıllarına aitti.

Günümüz İslam coğrafyasında birbirinden küçük ayrıntı ve anlam farklılıkları barındıran değişik Kur'an nüshaları bulunmakta ve kullanılmaktadır. İslam âlimleri, bu küçük yazım ve okuyuş farklılıkları ve anlam kaymalarının az olduğunu ve Kur'an'ın anlam bütünlüğüne bir zarar vermediğini söylerler. Günümüz Müslüman âlimlerinin çoğunluğu ise, günümüz metninin Muhammed'in okuması ve hatta yazdırması ile oluşan Kur'an metni olduğuna inanırlar. Batılı araştırmacılar Kur'an'ın orijinal metninin korunup korunmadığı konusunda farklı yaklaşımlara sahiptirler. Dr. Daniel Brubaker, en eski Kur'an metinleri üzerinde yapılan değişiklik, düzeltme ve eklemeleri konu aldığı sunumlu bir video serisini (Variant Quran) internet üzerinde yayımlamıştır.

1972'de Yemen'in San'a kentindeki bir camide eski Kur'an'lardan oluşan bir kayıt keşfedildi. Yazma, genellikle "San'a el yazmaları" olarak bilinir. Bu Kur'an parçalarını uzun yıllar araştıran Alman bilim insanı en:Gerd R. Puin ve araştırma ekibi, 8. yüzyılın başlarına tarihlendirdiği el yazmalarının yaklaşık 35.000 mikrofilm fotoğrafını çekti. Gerd Puin, çalışmasının tamamını yayımlamadı; ancak alışılmadık ayet sıralamaları, küçük metin varyasyonları ve nadir imla stilleri kaydetti. Ayrıca bazı parşömenlerin yeniden kullanılmış parşömenler olduğunu öne sürdü. Puin, bunun sabit bir metin yerine "gelişen bir metin" anlamına geldiğine inanıyordu.

#### Mukattaa harfleri ve 19 gizemi

Ana maddeler: Mukattaa harfler ve 19 (sayı)
Kur'an'da 29 surenin başında yer alan mukattaa harflerinin sağdan sola doğru ağaç şeması.

Mukattaa ve 19 sistemi, güncel Kur'an metinleri üzerinde yapılan bir çalışmayla Kur'an metninin 19 sayısının tam katları üzerine tasarlandığını ve bu sistemin kanıtlaması üzerinden Kur'an metninin değişikliklerden korunarak günümüze kadar korunduğunu savunan bir tezdir. Bu sayı sisteminin dayanağı olarak Müddessir Suresi'nin 30. ayeti gösterilir. Tezin savunucuları, 14 asırdır anlamları anlaşılmayan başlangıç harf setlerinin de bu sistem yoluyla açıklandığına inandılar.

> Üzerinde on dokuz vardır. **(Müddessir Suresi: 30)**
> 
> 

1974'te Mısırlı biyokimyacı ve bilgisayar uzmanı Reşad Halife tarafından yayımlanan teze göre Besmele 19 harften oluşmaktadır ve Kur'an'daki sure sayısı 19'un 6 ile çarpımına (114) eşittir. Mukattaa harflerinin, başlarında yer aldığı surelerde 19'un katları şeklinde tekrarlandığı ve Kur'an'da matematiksel bir mucize örgüsü bulunduğu ifadeleri inanç gruplarınca da sıklıkla vurgulandı. Bu tez ile yapılan çıkarımlar üzerine bazı tenkitler de mevcuttur. Bir eleştiriye göre, Müddessir Suresi'nin 30. ayetinde cehennem meleklerinin sayısının 19 olduğundan ve bu bilginin kendilerine kitap verilmiş olan toplumlar tarafından da yakinen bilinebileceğinden bahsedildiği şeklindeki eleştiridir. Ayrıca, bu sayıyla alakalı istenirse her kitapta benzer özellikler bulunabileceğine dair eleştiriler de vardır.

Tez yayımlandığı yıllarda İslam dünyasında büyük ilgi görse de, 1985'te Reşad, bu sisteme uymadığı gerekçesiyle Tevbe Suresi'nin, günümüz mushaflarının hemen hepsinde ayet olarak yazılan "128 ve 129" sıralı cümlelerinin ayet olmadığını, kitabın yazımından sonra insanlar tarafından eklendiğini iddia etti. Bu iddiası İslam dünyasında büyük tepki çekti ve Reşad'ın Hicr Suresi'nin 9. ayetini inkâr ettiği ileri sürülerek gelenekçi Müslümanlar tarafından büyük oranda reddedildi. Reşad'ın 1988'de kendisini matematiksel bir mucize ile desteklenmiş bir elçi olduğunu ilan etmesi tepkileri artırdı.

Lüxenberg,[*kim?*] Kur'an dilinin %10 kadar bir bölümünün Arami-Süryani dili üzerinden anlaşılabileceğini ileri sürmektedir.[*kaynak belirtilmeli*] Din, mitoloji ve etimoloji hakkındaki çalışma ve araştırmalarını yayımlayan İlyas Özkan, cümleleri kısaltma geleneği üzerinde durmakta ve mukattaa harflerinden E,L,M; E,L,R veya E,L,M,R gibi harflerin Süryani kiliselerinde ilahi olarak okunan Mezmurlar Kitabının (Zebur) başlangıç cümlesi olarak kullanılan "Güçlü olan Tanrı konuşuyor" gibi standart deyimlerin kısaltmaları, Yasin Suresi'nin başında yer alan "Yâ Sîn"in ise değişik zamanlarda geçirdiği dönüşümlerle İsa'ya dönüşen Yeşua (Y'şua, Yasû) olduğunu ifade etmektedir. (Ayrıca bakınız: Kur'an'ın Arami-Süryani dilinde okunması)

### Mucize olduğu inancı

Ana madde: Kur'an mucizeleri
Sözde*–*Matta İncili'nde, doğumu yaklaşan Meryem, taze hurma için ağacı silkeliyor. Tema Kur'an'da da tekrarlanır (Meryem: 24-27) ve hurma-doğum ilişkisi üzerinden Kur'an'ın mucizeliği vurgulanır.
Müslümanlar arasında Kur'an'ın harf, kelime sayıları, anlatım özellikleri, gelecekten ve bilimsel keşiflerden haber verme gibi değişik alanlarda mucize örnekleri sergilediğine ve Kur'an'ın bu sebeplerle taklit edilemeyecek bir kitap olduğuna inanılır. Orijinal ismiyle **Îcâzü'l-Kur'ân**, İslam peygamberi Muhammed'in ümmi olduğu inancıyla birlikte Kur'an'ın söz söyleme sanatı, gelecekten haber verme, yazılım zamanındaki bilimsel seviyenin çok ilerisinde bilimsel temellere dayalı alegorik anlatımlar ve ifadeler içerdiği inancıyla ileriki zamanlardaki gelişmelerin bu ifadeleri doğruladığı, dolayısıyla Kur'an'ın taklit edilemez ve insanüstü bir kaynaktan geldiği inancı ve iddialarına verilen isimdir. İslam inancına göre eski peygamberlere verilen mucize gösterme yetkisi Muhammed'e gelince, bu, mucize kitap şeklinde ortaya çıkar. Îcâzü'l-Kur'ân, Kur'an'ı dil, anlatımda estetik, bilim tarafından daha sonraları bulunan ve açıklanan konuların Kur'an tarafından hiç kimsenin bilmediği bir dönemde ortaya konulmuş olduğu gibi konuları araştırır, mucize oluş iddialarını ve bunun dayanaklarını inceler.

Fransız Müslüman hekim Maurice Bucaille (Moris Bükey) tarafından yazılan *The Bible, the Quran and Science (İncil, Kur'an ve Bilim)* adlı kitap, modern bilimi dinle, özellikle de İslam ile ilişkilendirmeye çalışan Bucailleizm adlı bir akımın doğmasına neden oldu. Kitabın yayımlanmasından beri bu akımın destekçileri, Kur'an'ın yüzyıllar sonra keşfedilen bilimsel gerçekleri "mucize" olarak önceden haber verdiği ve dolayısıyla ilahi kaynaklı olduğu inancını yaymaya başladılar. "Kur'an ve bilim" konusu daha sonraları başkaları tarafından da ele alındı ve bazı kişiler tarafından "sahte bilim listelerine" dahil edildi. Karşıt görüşte olanlar, bilimin çarpıtılarak verilmesi veya ayetlerin çarpıtma, bağlamından kopartma ve ek ifadelerle yeni anlamlar kazandırma şekillerinde verildiğini söylemektedirler.

#### Anlam tabakaları, Bâtınî*–*Hurûfi yaklaşımlar

Ana maddeler: Ebced hesabı ve Cifr
Bâtınî anlayışa göre Kur'an ayetlerinin avam ve havasa yönelik gizli anlam tabakaları, işaretleri ve bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantıların açığa çıkartılması için ebced hesabı kullanılarak Arap alfabesindeki her harfe sayısal bir değer atanır ve böylece yazılar sayısallaştırılır. Bu yaklaşımlarda ebced, Arap yazısı ve Kur'an tarihinin ortaya koyduğu kronolojik yazım düzeni gibi düzenleme ve yazım şekilleri atlanarak günümüz metinlerine uygulanır, ayetlerden yeni anlamlar ve çıkarımlar elde edilir. Bazı çevrelerde tevafuklu Kur'an nüshalarından da Kur'an'ın mucizelerinden biri olarak bahsedilir.

Ebced hesabına göre harflerin sırası ve değerleri şöyledir:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| elif ا | 1 | Ha ح | 8 | sin س | 60 | te ت | 400 |
| be ب | 2 | Tı ط | 9 | 'ayn ع | 70 | peltek se ث | 500 |
| cim ج | 3 | yâ ي | 10 | fe ف | 80 | Hı خ | 600 |
| dal د | 4 | kef ك | 20 | Sad ص | 90 | zel ذ | 700 |
| he ه | 5 | lâm ل | 30 | kaf ق | 100 | Dad ض | 800 |
| vav و | 6 | mim م | 40 | ra ر | 200 | Zı ظ | 900 |
| ze ز | 7 | nun ن | 50 | şın ش | 300 | ğayn غ | 1000 |

Örneğin, Arapçada demiri ifade eden "Hadid" kelimesinin ebced hesabıyla değeri 26'dır. 26, demirin atom numarasıdır. Ayrıca belirlilik ekiyle birlikte (El*-*Hadid) kelimenin ebced karşılığı 57'dir. Bu da demirin durağan izotoplarından birinin kütle numarasıdır. Kur'an'da demirin gökten indirilmesinden bahseden sure olan Hadid Suresi, Kur'an'ın 57. suresidir. Başka bir örnekte ise bazı araştırmacılar, Kamer Suresi'nin 1. ayetinde geçen ve "Ay yarıldı" olarak çevrilen cümlenin aslında "Ay'ın toprağı yarıldı" anlamına da geldiğini ve bu ayetten Kur'an'ın sonuna kadar 1389 ayet olduğunu, Hicrî takvimde 1389'un Ay'a ayak basılan 1969 yılına tekamül ettiğini belirterek bu cümlenin aslında Apollo 11'in 1969 yılındaki Ay görevine gönderme yaptığını iddia etmişlerdir. "Saat yaklaştı ve Ay yarıldı" şeklinde olan ilgili ayet, 54. surenin 1. ayetidir (54:01). 54:01 sayısının da Apollo 11 misyonunda Ay'a inen Eagle (Kartal) adlı aracın Ay'dan ayrıldığı zaman olan 54. dakika ve 1. saniyeyi göstermekte olduğunu iddia edenler de vardır.

İddialara göre Kur'an'da geçen bazı sözcüklerin buna benzer anlamlı tekrarları bulunmaktadır. Said Nursî de Risale-i Nur'un kendisine yazdırıldığı ifadelerinin yanında 33 Kur'an ayetinin ebced yoluyla Risale-i nurlara işaret ettiğini iddia etmiştir. Bu iddialara karşı çıkan çalışmalar ve eleştiriler de yayımlanmıştır.

### İslamî mitoloji ve halk hikâyeleri

Ayrıca bakınız: İslam mitolojisi ve Cin Suresi
"Yedi Uyurlar" olarak da bilinen Ashâb-ı Kehf'i tasvir eden bir çizim. Hristiyanlık ve İslamiyet başta olmak üzere dünyanın değişik kültürlerinde anlatılan, halkını terk ederek Efes şehrinin (günümüzde Selçuk, İzmir, Türkiye) dışında bir mağarada saklanan bir grup Romalı gencin hikâyesidir. En eski benzer örneği Mahaprasthanika Parva'da bulunan hikâyenin farklı şekilleri Roma, Yunan ve Yahudi efsanelerinde de yer alır. Hristiyan versiyonu Suruçlu Yakup (ö. MS 521) tarafından yazılmıştır. Kur'an'ın 18. suresi olan Kehf Suresi, 309 yıl uyuyan bu insanların hikâyesine ayrılmıştır.
Yazılı kaynakların yanında bir kısmı sadece Arap söylence kültüründe yer alan çok sayıda konu ve kahraman Kur'an diliyle kısaca işlenir, küçük atıflarda bulunulur. Yusuf ile Züleyha, İsa, Musa ve Zülkarneyn hikâyeleri ise daha ayrıntılı ve uzun hikâyelerdir. Yaratılış ve Tufan hikâyeleri, İbrahim'in Nemrud ile mücadelesi ve kurban hikâyesi, diğer İbranî peygamberlerin hikâyeleri, İsrailoğulları'nın Mısır'dan çıkışı gibi Yahudi inancı ve tarihiyle ilgili anlatımlar Kur'an'da geniş yer kaplamaktadır. Ayrıca fil hikâyesi, Salih'in deve hikâyesi, zenginliğiyle efsane olan ve övünen Kârûn, ölüme çare bulan Lokman, Ye'cüc ve Me'cüc'e karşı kıyamete kadar kalacak bir set inşa eden Zülkarneyn isimli bir kahraman (Zülkarneyn, "iki boynuzu olan kişi" anlamına gelmektedir), 309 yıl uyuyup uyanan 7 kişi (Ashâb-ı Kehf), insanlara ek olarak ifritler, cinler ve doğaya hükmeden kral-peygamber Süleyman hikâyesi, Akdeniz'de gemiden atılan ve bir balık tarafından yutularak günler sonra Ninova'da bir kıyıya fırlatılan ve bu mucizeye şahitlik eden 100 bin kişinin hidayete kavuşup kurtulduğu Yunus hikâyesi, Musa'nın firavunun askerlerinden kaçarken denizi yarması gibi mucizevi ve doğaüstü hikâyelere değişik Kur'an bölümlerinde sıkça rastlanmaktadır. Müslümanlar, Kur'an'ın "Allah" tarafından aslen bir ümmi olduğuna inandıkları Muhammed'e gönderildiğine inanırlar ve O'nun diğer kaynaklardan alıntılar yapılarak yazılma olasılığını reddederler. Bu durumu, Allah'ın Muhammed'den önceki peygamberlerin ve şahısların hikâyesini zaten bildiği ve bu konuları diğerlerinden farklı bir üslupla tekrar işlediği inancıyla açıklarlar.

Halk efsanelerine göre Lokman, ölümsüzlük iksirini bulan kişidir. Lokman Suresi'nde ise O, oğluna olan öğütleri ile yer alır. "Lokman Hekim" olarak da bilinen bu şahsın kimliği ile ilgili tefsir kitaplarında birbirlerinden farklı kimlik ve soy bilgilerine yer verilir. İslamî düşünür Muhammed Esed'e göre, Lokman tıpkı Hızır gibi kurgusal bir kişiliktir ve prototip bir derlemedir. Lokman'ın oğluna verdiği öğütler ile Süryani edebiyatından, Ninova'da başvezir olan Ahikar'ın oğluna veya yeğenine olan öğütleri arasında paralellikler olduğu üzerinde durulmaktadır.

Paganizm dönemi tanrı ve tanrıçaları kendi aralarında evlenirler, çocuk yaparlar, ancak bu tanrıçaların bâkirelikleri devam ederdi. İsa'dan öncesine ait onlarca bâkire tanrıca ve bunlardan doğan tanrıların hikâyeleri, apokrif çocukluk incilleri ile Meryem üzerinden Hristiyanlığa aktarıldı. İsa'nın annesi Meryem'in hikâyesi Meryem Suresi'nde kendisine yer bulmuştur. Belirttiği mucizevi olaylar bakımından Kehf Suresi ile arasında ilişki bulunan Meryem Suresi, Hristiyanlığın temel ilkelerinden bahseden ilk Mekkî suredir. Surenin ilk ayetlerinde Zekeriya Peygamber'in Allah'a yalvarması ve oğlu Yahya'nın dünyaya gelişi anlatılır. Daha sonra Meryem'in İsa'yı dünyaya getirmesinden bahsedilir.

* Meryem Suresi'nde bahsedilen Bâkire Meryem'in İsa'yı doğurmasının tasviri. İlk kez Yakup İncili'nde yer alan apokrif hikâyeye göre, Meryem'in ebedi bekâreti İsa'nın doğumu sonrasında ebe tarafından onaylanmaktadır.
* Cinlerin siyah kralı Mâlik (Kitâbü'l-Bülhân, 14. yüzyıl). Mâlik, Kur'an'da cehennem bekçisidir. (43:77)
* Bir ifrit tarafından süslenen Makhan (Buhara, 1648). İfrit, inanca göre cinlerin reisi veya en güçlü, zeki, kurnaz ve zararlı olanıdır. İfrit, Kur'an anlatımında Süleyman'ın hikâyelerinde geçer. (27:39–40)
* Harut ve Marut'u Âdem'in düşüşünü eleştirdikleri için ceza olarak asılırken tasvir eden bir folyo. Harut ve Marut, Kur'an'da adları geçen (2:102) ve Babil'de bulundukları söylenen iki melektir.

16. yüzyıldan kalma bu İran minyatüründe Zülkarneyn, cinlerin yardımıyla Ye'cüc ve Me'cüc'e karşı set inşa ediyor. Zülkarneyn'in tarihî kimliği konusunda Müslüman yorumcular arasında farklı görüşler vardır.
**Zülkarneyn**, Kehf Suresi'nin 83–98. ayetlerinde bahsedilen, doğuya ve batıya seyahat eden ve bir topluluk ile Ye'cüc ve Me'cüc arasına set çeken kimse olarak sunulur. Kur'an, başka yerlerde Ye'cüc ve Me'cüc'ün bariyerin arkasından çıkışını dünyanın sonu, bazı yazarlar ise onların bir gece ansızın Allah tarafından helak edilmelerini kıyametin başlangıcı olarak sunmaktadır. *Zülkarneyn* kelimesi Arapçadır (**ذُو ٱلْقَرْنَيْن**). *Zü*, *(e)l* ve *karneyn* kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. *Zü*, ''sahip ve mâlik'' demektir. *Karn* ise ''boynuz, perçem, tepe, zaman, güneş'' anlamlarına gelir. *Karneyn* sözcüğü, *karn*'ın tesniyesi, yani iki tanesi demektir. Buna göre Zülkarneyn kelimesi, "iki boynuz sahibi" şeklinde tercüme edilir.

Kur'an'da tanımıyla efsanevî bir komutan veya kral olduğu anlaşılan Zülkarneyn'in demir işlemeyi bildiği göz önüne alındığında, Demir Çağı'ndan sonra yaşadığı anlaşılır. İslamî kaynaklarda yer alan farklı açıklamalara göre, "Kehf Suresi'nin 83–98. ayetlerinde" konu edilen bu şahsın doğuya ve batıya askerî seferler düzenleyip büyük fetihler yaptığı, insanları tevhit inancına çağırdığı, başında boynuza benzeyen iki çıkıntının yer aldığı, tacının üstünde bakırdan iki boynuz olduğu, saçlarının iki örgülü olduğu, hem anne hem baba soyunun asil olduğu, İran ve Yunan asıllı iki soydan geldiği, büyük cesaretli olduğu, kendisine büyük bir ilim verildiği ve bunlardan dolayı *Zülkarneyn* lakabıyla anıldığı belirtilir.

İlk Müslüman yorumcular ve tarihçiler, Zülkarneyn'i Güney Arabistan'daki Himyar kralı el-Sa'b bin Zī Marashid, özellikle de Makedon kralı Büyük İskender olarak tanımladılar. Sınırları doğuda ve batıda olabilecek en geniş noktalara ulaşan bir devlet veya hükümranlığın başını temsil edişi, başarılarının büyüklüğünün kendisini Tanrı'nın desteklediği efsanesinin yerleşmesine yol açışı ve başında savaşlarda kullandığı çift boynuzlu miğfere ithafen Zülkarneyn (çift boynuzlu) ifadesinin kullanılıyor oluşu, Zülkarneyn'in Makedon kralı Büyük İskender ile uyumlu gözükmesine ve Kur'an yorumcularının çoğunun Zülkarneyn'in İskender olduğu sonucuna ulaşmasına sebep olmuştur. Zülkarneyn'in demir kitleleri ile inşa ettiği "Zülkarneyn Seddi" de, İskender'in Kafkas dağlarında inşa ettiği "İskender Kapısı" ile örtüşmektedir. Bazı modern akademisyenler ise Zülkarneyn'in kimliğinin Antik Pers kralı ve Ahameniş İmparatorluğu'nun kurucusu Büyük Kiros ile daha uyumlu olduğunu düşünmektedirler. Türk ilahiyatçı ve tefsirci Mustafa Öztürk, Zülkarneyn'in büyük olasılıkla Büyük Kiros olduğunu belirtmiştir.

Zübdetü't-Tevârîh'te geçen Nuh'un gemisi tasviri. Nuh Tufanı; Gılgamış Destanı, Tevrat ve Kur'an'da tekrar yorumlanır. Ancak gemi, Tufan sonrasında Tevrat yazarlarına göre Ararat Dağı'na oturduğu hâlde, Kur'an'da Cudi Dağı'na oturtulur. (Hûd: 44)Evrensel tufan hikâyesi günümüz bilimsel ve jeolojik verilerine uymamakta, dinî mantık açısından da kendilerine peygamber gönderilmeyen diğer toplumların da aynı felaketle yok ediliyor oluşu gibi sorunlar ortaya çıkarmakta, yeni yorumlar Kur'an'ın tufan olayını yerel bir afet olarak ele aldığı yaklaşımı üzerinden yapılmaktadır. Tufanın gerçekleştiği bölge için de genellikle Mezopotamya işaret edilmektedir. Ancak bu yaklaşımlar, yerel bir afet için büyük bir gemi inşa edilmesi ve bu gemiye az sayıda inanan insan ve hayvanlardan çifter çifter bindirilmesi, sonrasında da Nuh'un insanlığın ikinci babası kabul edilmesi gibi anlatımlarla uyuşmamaktadır. Dinler tarihi profesörü ilahiyatçı Ömer Faruk Harman, Nuh'un sadece kendi kavminden iman etmeyenleri cezalandırmak için geldiğini, tufanın da sadece Nuh'un yaşadığı bölgeye özgü olduğu ve gemiye alınan hayvanların da Nuh'un kendi çiftliğindeki evcil hayvanlar olduğu görüşünün benimsendiğini aktarmıştır. Bazı ilahiyatçılar ise olaya tarafsız davranmaktadır.

Mısır'dan çıkış, İsrailoğulları'nın geleneksel bir hikâyesidir. Hikâyeye göre Firavun ile tartışan Musa, ondan köle olarak çalışan İsrailoğullarını bırakmasını, yoksa Yehova'nın Mısırlıları On Bela ile cezalandıracağını söyler. Firavun 10. bela gelinceye kadar Mısırlıları bırakmaz. Sonuncu bela geldiğinde onların gitmesine izin verir, ancak daha sonra fikir değiştirerek ordularıyla peşlerine düşer ve Kızıldeniz kenarında onlara yetişir. Bu sırada Musa, sopası ile denize vurur ve açılan suyolundan Musa, Harun ve İsrailoğulları geçer. İsrail halkını takip eden Firavun ise orduları ile birlikte açılan denizin aniden kapanması sonucu boğulur. Kur'an'da Musa'ya dair verilen bilgiler büyük ölçüde Tevrat'la paraleldir, ancak çelişen bilgiler de bulunmaktadır. Konuyla ilgili İslamî kaynaklarda yer alan bilgilerin çoğu Yahudi literatüründe de bulunmaktadır. Kur'an'da Musa'nın hangi denizi yardığı açıkça belirtilmez, ancak Müslümanlar arasında da söz konusu denizin "Kızıldeniz" olduğu inancı vardır. Bakara, A'raf, Şu'ara, Kasas gibi surelerde Musa ve kavminden sıkça söz edilmektedir.

Bir görüşe göre, Tevrat'ta İsrailoğullarının Mısır'dan Çıkış hikâyelerinde bir dinlenme yeri olarak tanımlanan Sazlık Suyu (Reed Sea), Tevrat tercümeleri üzerinden klasik Kızıldeniz'e dönüştürülmüştür. (Kur'an'da 26:52*–*68) (Tablo: İvan Ayvazovski)

Yeni araştırmalar, olayların "farklı zaman dilimlerinde meydana gelen doğal afetlerin toplumsal hafızada birleştirilerek yorumlanması" olarak açıklanabileceği yönündedir. Buna göre Çıkış durakları içerisinde yer alan Kızıldeniz, Tanah'ta Sazlık Suyu (Reed Sea, Yam Suph) olarak kaydedilmiş, daha sonraki yazımlarda bu kelime Red Sea (Kızıldeniz) olarak yazılmış ve böylece Kızıldeniz, Çıkış hikâyesinin bir parçası olmuştur. Buna göre Mısır duvar resimlerinde de görülen Firavun ve askerlerinin boğulması olayı ise tamamen farklı bir zaman diliminde meydana gelmiştir: y. M.Ö. 1600'da gerçekleşen Santorini Yanardağı patlamasında, Akdeniz çanağında meydana gelen tsunami felaketinde Nil Deltası sular altına kaldı. Buna karşı Suph'un İbranice kökenli *suphah* (fırtına) veya *soph* (son) sözcükleri ile ilişkili olabileceği, Yam Suph'un ise sazlık denizi (suyu) olmadığı ve Kızıldeniz geçişinin kendisine atıfta bulunduğu öne sürülmüştür. Çıkış hikâyesini savunanlar, günümüzde Hollanda Ulusal Müzesi Eserleri'nde bulunan ve MÖ 1991 *–* 1803 arasına tarihlendirilen Ipuwer Papirüsü'nde yazanların On Bela'nın yaşandığı vakit alınan kayıtlar olabileceğini yorumlamışlardır. Çıkış hikâyesi de Kur'an'da kendisine genişçe yer bulmuş hikâyelerdendir. (Şu'ara: 52*–*68, Bakara: 50)

> İki topluluk birbirini görünce Musa'nın arkadaşları, "Eyvah yakalandık" dediler. Musa, "Hayır! Rabbim şüphesiz benimledir, bana yol gösterecektir" dedi. Bunun üzerine Musa'ya, "Asan ile denize vur" diye vahyettik. Deniz derhal yarıldı. Her parçası koca bir dağ gibiydi. **(Şu'ara Suresi: 61*–*63)**
> 
> 

Kârûn, halk edebiyatında zenginliği ile dillere destan bir kişidir. Kur'an'da Kasas, Mü’min ve Ankebût surelerinde bahsedilir. Kârûn, Kur'an'a göre İsrailoğulları'ndan ve zenginliği sebebiyle şımaran birisidir. Serveti, "Biz ona, anahtarlarını (bile taşımanın) güçlü bir topluluğa ağır geleceği hazineler verdik." şeklinde tanımlanır. Kârûn ise serveti için "Bunlar bana bendeki bilgi ve beceriden dolayı verilmiştir." der. Kârûn, Musa'nın mucizelerine inanmaz, onu yalancılıkla ve sihirbazlıkla suçlar. Bunun sonucunda da Allah tarafından helak edilir. Bu kişinin kimliği de merak konusudur.

Orta Doğu halkları arasında **"Kârûn kadar malı var!"** gibi deyimlerle adı anılan Lidya kralı Kroisos'un bir testi üzerindeki tasviri (Louvre Müzesi). "Kârûn" olarak da bilinen Kroisos (Krezüs), yaygın görüşün aksine dinî kaynaklarda geçen **Kârûn** ile aynı kişi değildir. Kur'an'da Kârûn, zenginliği ile şımaran, Musa'nın kavminden olan bir adamdır. (Tefsircilere göre amcasının veya teyzesinin oğlu; Kasas: 76*–*82)
Tevrat'a (Sayılar: 16. bölüm) göre Korah, Dathan ve Abiram (Aviram) adında, beraberlerinde topluluk tarafından seçilen 250 kişi, Musa ile tartışıp Musa ve Harun'u ileri gitmekle suçlarlar. Bu kişiler yandaşlarıyla birlikte Rab (Yahudi kültüründe Yahova için kullanılan ikame sözcük; kral, efendi) tarafından diri diri ölüler diyarına yollanırlar. Fakat Tanrının öfkesi dinmez ve bu sefer bu kişilerin ölümlerini sorgulayan halka öldürücü hastalık (veba salgını) gönderilir. Ancak Tevrat'ta onların zenginliği ile ilgili bir ifade yer almaz.

Kârûn ismiyle anılan Lidya kralı Kroisos'un (Krezüs) zenginliği mitolojilere konu olmuştur. Krezüs mitolojiye göre her tuttuğunun altın olması için ilâhlara yalvarır, bu dileği kabul edilince mutluluğa erişeceğini sanır. Ancak antik çağın en zengini olduğu hâlde mutluluğu bir türlü bulamayan kral acı içinde kıvranarak ölür. Anadolu'daki en eski Yahudi yerleşimlerinin Lidya topraklarında bulunması sebebiyle hikâyenin Yahudiler vasıtasıyla zaman, mekân gibi niteliklerinin değiştirilerek Orta Doğu halkları arasında yayılması olasıdır.

Kral Krezüs ile Kârûn arasında, yaşadıkları yerlerin farklılığı yanında ve efsanevi zenginlikleri dışında hiçbir benzerlik yoktur; bu da Kur'an hikâyesinin kaynağı olarak bazı yorumcuları Tevrat anlatısında Musa ile tartışan "Korah" isimli kişiye yönlendirmektedir. Bu kişinin zenginliği veya geride bıraktığı arkeolojik miras hakkında herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Ayrıca Korah anlatısı çölde, çadırların kurulduğu bir mola esnasında bir topluluk ile, Kârûn hikâyesi ise bir kişi ve O'nun zenginlikleri (bahçe, malikâne, hazineler vs) ile ilgilidir. İslâm kaynaklarında ise Kârûn ile ilgili çeşitli rivayetler vardır. Tevrat'taki şecereye dayanarak onun Musa'nın amcasının oğlu olduğu belirtilir. Musa ve Harun'dan sonra İsrailoğulları'nın en bilgilisi ve üstünü sayıldığı, Tevrat'ı çok güzel okuduğu, İsrailoğulları Mısır'da yaşarken Firavun tarafından onlara yönetici tayin edildiği, fakat Allah düşmanı olup bozgunculuk çıkardığı; evinin, elbiselerinin, hazinelerinin özellikleri, gösterişli tavırları belirtilmektedir.

Kur'anî deyimlerden olan Sidret'ül-münteha; Miraç anlatılarında bahsedilen, yaratılanların ulaşabileceği en son noktadır. Kelime basitçe "nihai sedir ağacı" olarak tercüme edilebilir.
Birçok inançta Evren; "yeryüzü" ve "gökyüzü" (7 kat gök) olarak iki bölümden oluşur. Buna göre iyi ruhlar ölümden sonra gökyüzüne, cennete yükselirken; kötü ruhlar yerin altına iner, cehennemde azap çekerler. Gök Tanrı inancından Hristiyanlığa, Zerdüştçülükten Yahudiliğe ve Mazdeizm'den İslamiyet'e kadar birçok inanç göğü kutsal kabul etmiş ve göğü Tanrı'ya mekân olarak seçmişler, ölüm sonrası ruhların gökyüzüne yükseldiğine ve orada sonsuz yaşama ulaştığına inanmışlardır. Kur'an'da İsra ve Necm surelerinde kullanılan İsrâ (gece yolculuğu) sözcüğü; Mescid-i Hâram, Mescid-i Aksa, sidret'ül-münteha, kâb-ı kavseyn kadar yaklaşma gibi birkaç deyim ve cümlecik üzerinden değişik rivayetlerle desteklenerek senaryolaştırılan Miraç hikâyesi, bu inanç ve hikâyelerin İslamî yansımalarından biri olarak görülür. İslam kültüründeki miraçnâmeler ile özellikle Ardavirâfnâme arasında birçok paralellikler göze çarpar.

Ardavirâf, ömrü boyunca günah işlemediği için din adamlarından oluşan bir kurul tarafından Ahura Mazda ile görüşmeye gönderilir. Meng isminde bir içecekten üç kadeh içtikten sonra uykuya dalar. Yedi gün boyunca Kutsal Surûş ve Tanrı Azer'in eşliğinde Çinvat Köprüsü'nden geçer, cenneti ve sonra sırasıyla araf ve cehennemi gezer. Burada iyilerin cennetteki, günahı ve sevabı eşit olanların araftaki ve günahkârların cehennemdeki durumu hakkında bilgiler edinir ve sonrasında döner.

İslamî dini anlatımlarında ise Miraç, Muhammed'in göğe yükselip Allah ve öte âlemleri gördüğü ve döndüğü rivayetlerine verilen isimdir. Rivayetler; Muhammed'in kalbinin temizlenmesi, Burak adlı bir binek ve Cebrâil eşliğinde Mescid-i Aksa'ya gitmesi (isrâ), bazı peygamberlere namaz kıldırması, muallak taşından göğe yükselmesi, Allah ile konuşması, gök katlarında diğer peygamberler ile diyalogları, cennet ve cehennemi görmesi ve geri dönmesi gibi bölümlerden oluşur. Kur'an'da "gece yolculuğu" manasındaki isrâ olayından bahseden birkaç ifade olsa da, Miraç hakkında bir ifade bulunmamaktadır. Bu anlatım, İslam kültürüne hadisler ve rivayetler yoluyla girmiştir.

### Sanat eserlerinde kullanımı

Ana maddeler: İslam hat sanatı ve Kaligrafi
İslam'daki Tanrı inancında antropomorfizme yer verilmemesi, buna kesin bir şekilde karşı çıkışı ve Allah'ın sureti olmadığı için betimlenemeyecek olduğu inancı, Hristiyanlıktakine benzer bir ikona ve dinî resim geleneğinin oluşmasını engellemiştir. Ayrıca İslam'da peygamberlere tanrısal özelliklerin izafe edilmemesi, peygamberlerin de betimlenmesini dinî anlamda büyük ölçüde gereksiz kılmıştır. Ek olarak, İslam'ın putperestliğe karşı oluşu ve Kur'an'da putperestliğin şiddetli bir şekilde reddedilmesi, özellikle heykel gibi sanatlara Müslümanların, özellikle de aktif pagan putperestliğinin devam ettiği çağlarda, mesafeli durmasına sebep olmuştur. Bununla birlikte Kur'an'da heykel sanatına veya insan (peygamberler dahil) suretlerinin betimlenmesine; tapınmak için, yani putperestlik için yapılmadıkları sürece, herhangi karşıt bir ayet bulunmaz. Batı'da sanatın önder türleri resim ve heykel iken, İslam'da bu formlar yukarıda belirtilen sebeplerin de etkisiyle pek benimsenememiştir. Bunun yerine ahşap, metal işlemeciliği, dekoratif sanatlar, seramik ve cam sanatları ile ciltleme ve hat sanatı büyük yer ve öneme sahip olmuştur. Süsleme sanatlarında özellikle geometrik ve simetrik motifler sıklıkla yer almıştır.

Genellikle gerçekçi suret betimlemesinden uzak duran İslam sanatı, bu nedenle daha hayalci bir tarza sahip olan minyatür sanatını geliştirmiştir. Açı ve özgün stilleriyle minyatür, farklı bir görsel sanat dalıdır ve İslam sanatında büyük yer tutar, hatta başlıca figüratif sanattır. Buna ek olarak, İslam'da önemli bir yer tutan ve güzel yazıyı baz alan *hüsn-ü hat* sanatı (diğer adıyla hat sanatı veya kaligrafi), İslam toplumundaki suret karşıtlığından da yararlanarak büyük ölçüde gelişmiştir. Özellikle hat sanatıyla birlikte anılan tezhip sanatı, dekoratif bir sanat olarak öne çıkmış ve özellikle Kur'an nüshalarının oluşturulmasında hat ile birlikte dekoratif ve estetik açıdan önemli bir yere sahip olmuştur. Gerek ciltçilik gerekse süsleme açısından en güzel örnekleri sunan Kur'an nüshaları olmuştur. Kur'an nüshalarında hat ve tezhibe sıklıkla rastlanırken, figüratif dekorasyonlara ve betimlemelere ise rastlanmaz. Bunun yerine minyatür gibi figüratif betimlemeler, destan ve manzum hikâyelerin nüshalarında sıklıkla kullanılmıştır.

* Kur'an hat sanatı örnekleri. (Bara Gumbad Camii, Delhi, Hindistan)
* Tipik cam bir cami lambası üzerinde hat yazısı; "Âyet en-Nûr" ya da "Işık Âyeti" (24:35)
* Şâh-î-Zinda Türbesi'ndeki Kur'an ayetleri (Semerkand, Özbekistan)
* Mağribî kûfî tarzında yazılmış 13. yüzyıl Kur'an'ı.

Metin ve düzenlemeler
---------------------

Ana maddeler: Ayet, Sure ve Sureler listesi
Kur'an 114 sureden oluşmaktadır. Sureler, genellikle içerdiği konulardan birine verilen isimlerle anılırlar. Sureler kronolojik bir sırada düzenlenmemiştir, genel olarak uzunluğuna göre düzenlenmiştir. Kur'an'da 86'sı Mekke dönemi (Mekkî), 28'i ise Medine dönemi (Medenî) olmak üzere 114 sure bulunur. Her bir sure "ayet" adı verilen bölümlerden oluşur. Ayetlerin uzunluğu bir kelime ile bir sayfa arasında değişir. Kur'an'ı oluşturan 30 eşit parçadan her birine de cüz denir.

Kur'an'ın yazımında noktalama işaretleri bulunmadığı için bazı ayetlerin nereden başlayıp nerede bittiği gibi konular kesin değildir. Bazı âlimler, bir kısım uzun cümleleri iki*–*üç ayet saymışken, bazıları tek ayet kabul etmiştir. Yine Şâfiî âlimleri besmeleyi başında zikredilen sure ile bir bütün olarak saydıkları hâlde, Hanefî âlimleri besmeleyi ayrı bir ayet olarak saymışlardır. Bazı sure başlarında yer alan "Elif Lâm Mim, Yâ Sîn, Ha Mim" gibi "Hurûf*–*u Mukattaa" için de benzer durum geçerlidir. Buna göre Kur'an, surelerin başındaki besmeleleri ayrı bir ayet saymama kaydı ile toplam 6236 ayetten oluşur.

Ayetlerin sayısını İbn-i Abbas 6616, Nâfi 6217, İbn-i Şeybe 6214, Mısır âlimleri ise 6226 olarak ifade etmişlerdir. Said Nursî, Zemahşerî gibi bazı din adamları ise rakamları yuvarlayıp 6666 sayısını vermişlerdir.

**MEKKÎ SURELER**| Surenin Adı | İniş Sırası | Mushaftaki
Sırası | Surenin Adı | İniş Sırası | Mushaftaki
Sırası |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alak Suresi | 1 | 96 | Meryem Suresi | 44 | 19 |
| Kalem Suresi | 2 | 68 | Ta-Ha Suresi | 45 | 20 |
| Müzzemmil Suresi | 3 | 73 | Vakıa Suresi | 46 | 56 |
| Müddessir Suresi | 4 | 74 | Şu'arâ Suresi | 47 | 26 |
| Fatiha Suresi | 5 | 1 | Neml Suresi | 48 | 27 |
| Tebbet Suresi | 6 | 111 | Kasas Suresi | 49 | 28 |
| Tekvir Suresi | 7 | 81 | İsra Suresi | 50 | 17 |
| A'la Suresi | 8 | 87 | Yunus Suresi | 51 | 10 |
| Leyl Suresi | 9 | 92 | Hud Suresi | 52 | 11 |
| Fecr Suresi | 10 | 89 | Yusuf Suresi | 53 | 12 |
| Duha Suresi | 11 | 93 | Hicr Suresi | 54 | 15 |
| İnşirah Suresi | 12 | 94 | En'am Suresi | 55 | 6 |
| Asr Suresi | 13 | 103 | Saffat Suresi | 56 | 37 |
| Adiyat Suresi | 14 | 100 | Lokman Suresi | 57 | 31 |
| Kevser Suresi | 15 | 108 | Sebe Suresi | 58 | 34 |
| Tekasür Suresi | 16 | 102 | Zümer Suresi | 59 | 39 |
| Ma'un Suresi | 17 | 107 | Mü'min Suresi | 60 | 40 |
| Kafirun Suresi | 18 | 109 | Fussilet Suresi | 61 | 41 |
| Fil Suresi | 19 | 105 | Şura Suresi | 62 | 42 |
| Felak Suresi | 20 | 113 | Zuhruf Suresi | 63 | 43 |
| Nas Suresi | 21 | 114 | Duhan Suresi | 64 | 44 |
| İhlas Suresi | 22 | 112 | Casiye Suresi | 65 | 45 |
| Necm Suresi | 23 | 53 | Ahkaf Suresi | 66 | 46 |
| Abese Suresi | 24 | 80 | Zariyat Suresi | 67 | 51 |
| Kadr Suresi | 25 | 97 | Gaşiye Suresi | 68 | 88 |
| Şems Suresi | 26 | 91 | Kehf Suresi | 69 | 18 |
| Büruc Suresi | 27 | 85 | Nahl Suresi | 70 | 16 |
| Tin Suresi | 28 | 95 | Nuh Suresi | 71 | 71 |
| Kureyş Suresi | 29 | 106 | İbrahim Suresi | 72 | 14 |
| Kari'a Suresi | 30 | 101 | Enbiya Suresi | 73 | 21 |
| Kıyâmet Suresi | 31 | 75 | Mü'minun Suresi | 74 | 23 |
| Hümeze Suresi | 32 | 104 | Secde Suresi | 75 | 32 |
| Mürselat Suresi | 33 | 77 | Tur Suresi | 76 | 52 |
| Kaf Suresi | 34 | 50 | Mülk Suresi | 77 | 67 |
| Beled Suresi | 35 | 90 | Hakka Suresi | 78 | 69 |
| Tarık Suresi | 36 | 86 | Me'aric Suresi | 79 | 70 |
| Kamer Suresi | 37 | 54 | Nebe Suresi | 80 | 78 |
| Sad Suresi | 38 | 38 | Nazi'at Suresi | 81 | 79 |
| A'raf Suresi | 39 | 7 | İnfitar Suresi | 82 | 82 |
| Cin Suresi | 40 | 72 | İnşikak Suresi | 83 | 84 |
| Yasin Suresi | 41 | 36 | Rum Suresi | 84 | 30 |
| Furkan Suresi | 42 | 25 | Ankebut Suresi | 85 | 29 |
| Fatır Suresi | 43 | 35 | Mutaffifin Suresi | 86 | 83 |

**MEDENÎ SURELER**| Surenin Adı | İniş Sırası | Mushaftaki
Sırası | Surenin Adı | İniş Sırası | Mushaftaki
Sırası |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bakara Suresi | 87 | 2 | Haşr Suresi | 101 | 59 |
| Enfal Suresi | 88 | 8 | Nur Suresi | 102 | 24 |
| Al-i İmran Suresi | 89 | 3 | Hac Suresi | 103 | 22 |
| Ahzab Suresi | 90 | 33 | Münafikun Suresi | 104 | 63 |
| Mümtehine Suresi | 91 | 60 | Mücadele Suresi | 105 | 58 |
| Nisa Suresi | 92 | 4 | Hucurat Suresi | 106 | 49 |
| Zilzal Suresi | 93 | 99 | Tahrim Suresi | 107 | 66 |
| Hadid Suresi | 94 | 57 | Teğabun Suresi | 108 | 64 |
| Muhammed Suresi | 95 | 47 | Saff Suresi | 109 | 61 |
| Ra'd Suresi | 96 | 13 | Cuma Suresi | 110 | 62 |
| Rahman Suresi | 97 | 55 | Fetih Suresi | 111 | 48 |
| İnsan Suresi | 98 | 76 | Maide Suresi | 112 | 5 |
| Talak Suresi | 99 | 65 | Tevbe Suresi | 113 | 9 |
| Beyyine Suresi | 100 | 98 | Nasr Suresi | 114 | 110 |

İçeriği ve yorumlanması
-----------------------

Ana maddeler: Hermenötik ve Tefsir
Eyüp (Léon Bonnat, 1880), Kitâb-ı Mukaddes ve Kur'an'da hastalık ve musibetlere karşı sabretmeyi gösteren örnek bir peygamberdir. Eyüp hikâyesi Muazzez İlmiye Çığ'a göre bir Sümer efsanesinin Tevrat uyarlamasıdır.
Kur'an içeriğinin Arapça bilmeyenler için anlaşılmasında en büyük zorluklardan birisi; Kur'an'ın katkısız ve yorumsuz tercümesinin yapılmaması, bunun yanında her dönem sayıları hesaplanamayacak kadar çok meal ve tefsirlerinin yapılması, bu meal ve tefsirleri yapan kişilerin eğitim, bilgi, bölge, mezhep, meşrep gibi durumları ile ilgili yansıtmalar ve çarpıtmalar içermesi, okuyucunun gerçek içeriğe tam ulaşamaması ve ciltler dolusu tefsirlerin ayrıntılarında boğulması sorunudur. Kur'an tefsir ve meallerindeki çarpıtmalar; Kur'an metninde yer alan, yazarına göre daha çok Allah'a izafe edilemeyecek eylem, isim ve sıfatlar konusunda yapılmaktadır.

Bazı araştırmacıların ulaştığı sonuçlar doğruysa, Kur'an içeriğinde yer alan kelimelere rivayetlere dayanan ve geleneksel olarak yüklenen karşılıkların da yeniden anlamlandırılması gerekecektir. Bu kapsamda örneğin Tebbet Suresi'nde bahsedilen "Ebu Leheb ve eşi", geleneksel rivayetlerde geçtiği gibi Muhammed'in O'na kötülük yapan amcası ve eşinin değil, ateşperest İran şahı II. Hüsrev ve eşi Şirin'in sembolik anlatımı olabilir.[*daha iyi kaynak gerekli*] *Kureyş* ise Muhammed'in mensubu olduğu kabilenin değil, Yine İran'da Ahameniş İmparatorluğu'nu kurarak Yahudileri Babil sürgününden kurtaran ve Yahudiler arasında büyük bir saygıyla anılan Büyük Kiros'un (İbranice telaffuzu *Quraish*) adı olabilir.

### Kur'an'da Tanrı

Ana maddeler: Allah, YHVH, Monoteizm ve Tevhid
Kur'an'ın ana teması monoteizmdir. Tanrı (Allah); yaşayan, ebedi, her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten olarak tasvir edilir. (bkz. örneğin, Kur'an 2:20, 2:29, 2:255). Tanrı'nın her şeye olan kâdirliği, her şeyden önce yaratma gücünde ortaya çıkar. O, göklerin, yerin ve her şeyin yaratıcısıdır. (bkz. örneğin, Kur'an 13:16, 2:253, 50:38).

Rıza Abbasi Müzesi'nde bulunan, 12. yüzyıldan kalma bir Kur'an el yazması. (Tahran, İran)

Kur'an, Tanrı'nın varlığını kanıtlamak için çeşitli ayetlerde kozmolojik argümanlar kullanır. Evren yaratılmıştır, bir yaratıcıya ihtiyaç duyar ve var olan her şeyin varlığı için yeterli bir nedeni olmalıdır. Ayrıca, kainatın tasarımına sıklıkla bir tefekkür noktası olarak atıfta bulunulur ve inanan inanmayan herkese düşünmeyi teşvik eder.

> Gökleri yedi tabaka hâlinde yaratan O'dur. Rahman'ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin. Bak bakalım, işleyiş yasalarında bir uygunsuzluk görüyor musun? **(Mülk Suresi: 3)**
> 
> 

> De ki: "Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah'ın ilk yaratılışı nasıl başlatıp devam ettirdiğini görün. Allah, daha sonra ikinci hayatı da işte böyle gerçekleştirecektir. Allah her şeye kâdirdir." **(Ankebût Suresi: 20)**
> 
> 

Sina Dağı'nda Musa, bir elinde On Emir'in yazılı olduğu taş tableti, diğer elinde Tevrat'ı tutarken. (Guido Reni, 1624, Borghese Galerisi, Roma)
Tanrı benzetmesi hakkında antropomorfik bir dil kullanılıp kullanılamayacağı Yahudi, Hristiyan ve İslam düşünce tarihinde oldukça yoğun tartışmaların konusu olmuştur. İbrahimî dinlerin kutsal kitaplarında Tanrı'yı teşbih eden, insanî niteliklerin başka bir varlığa atfedilmesi olan antropomorfik örneklere rastlanabileceği gibi, O'nu yaratıklara benzemekten tenzih eden ifadelere de rastlanmaktadır. Genel bir bakışla Kur'an ve Kitâb-ı Mukaddes'te tenzihten çok teşbihin var olduğu söylenebilir. Kur'an ve hadislerde bulunan teşbihî ifadelere sonraki dönem Kelâmcılar tarafından bazı mecazi anlamlar yüklenerek Allah'ın benzemezliğine vurgu yapılmış ve teşbih veya cisimlendirme küfür veya şirke eşit tutulmuştur.

Kur'an'da Cebrâil, Mikâil gibi melek isimleri diğer İbrahimi dinlerde olduğu gibi El (ya da İl) ile bağlantılıdırlar. Kur'an'da da geçen ve İslam'da geleneksel olarak dualara başlarken kullanılan Allahûmme, olasılıkla İbranice "Elohim" kelimesinin Arapça telaffuzundan ibaret bir kelimeydi. Elohim, İbranicede "majesteleri!" ifadesinde olduğu gibi yüceltme amaçlı çoğul ("Tanrılar!" gibi) olarak kullanılmaktaydı. Kur'an'da adı anılan peygamberler ve kutsal kitaplar sıklıkla YHVH'ye referans vermelerine rağmen Kur'an'da "Yahve / Yahova" ismi kullanılmaz. Ancak Yahudilikte Yahve yerine kullanılan isimlerden olan "Rab" (efendi, ağa) kelimesi de Kur'an'da sıklıkla Allah için kullanılır. "Yahve "yerine kullanılan kelimelerin On Emir arasında bulunan "Tanrın Yahve'nin adını boş yere ağzına almayacaksın, yoksa Yahve bunu cezasız bırakmayacak" ifadesi ile bağlantılı olarak Yahudiler arasında yerleştiği düşünülmektedir.

Kur'an'da "Allah" için en sık kullanılan isim/sıfatlardan bir diğeri de Arapça kökenli olmayan Rahmân'dır. Bu sıfat teriminin (Rahmanan/Rahman) bilinen en eski kullanımı, Akadca ve Aramicede Hadad'a adanmış bir yazıtta bulunur. Raḥmân, "merhamet eden", fiil olarak "sevmek, acımak, merhamet etmek, bağışlamak, rahmet etmek" anlamlarına gelmektedir. Kur'an'ın 55. suresi Rahmân Suresi'dir.

### Dinler tarihi / Peygamber kıssaları

Ana maddeler: Kıssa ve Dinler tarihi
Medain Salih (veya Al*–*Hicr), Medine Bölgesi, Hicaz, Suudi Arabistan. Kur'an'a özgü hikâyeye göre bölge halkı Salih Peygamber'i dinlemez, kayadan çıkan ve bütün kavmin tükettiği miktarda su içip içtiği su kadar da süt veren dişi deveyle kıt olan sularını paylaşmak istemeyerek deveyi keserler ve yok edilirler.Kur'an'da peygamber olarak ismi sayılan kişilerden bazılarının belirgin bir özelliği, onların çoğunlukla aile olarak peygamberlik yapmaları yanında kavim olarak İsrailoğullarına ait kişiler olmalarıdır. Bu durum İbrahim ailesi, Yakup ailesi, İmran ailesi ve Davud*–*Süleyman gibi örneklerde görülebilir.

**Tarihsel ve coğrafi bağlam:**

Kur'an'da başlıca Allah inancı, tevhid, yaratılış, dünyanın sonu, peygamberlik ve peygamberlerin yanı sıra eski milletlerin hayatlarına ait parçalar, Kur'an'ın amaçları doğrultusunda dinî ve ahlaki öğütlerle işlenir. Ancak Kur'an'da "milat" kavramı gibi bir anlayış olmadığı için insanlığın geçmişine ait herhangi bir olay için kesin tarih verilmez.

Kur'an, güneş takvimine tamamen yabancı olmasının yanında, takvim olarak o güne kadar Araplarda kullanılmakta olan 12'li Ay takvimini (kamerî aylar) esas almış, bazı Arap bölgelerinde kullanılmakta olan ve her yıl mevsimlerin ve ayların çok az bir farkla sabit kalmalarını sağlayan "nesî" uygulamasını "küfürde ileri gitmek" şeklinde bir niteleme ile yasaklamıştır (Tevbe Suresi: 36*–*37).

Kur'an'da Nuh'un gemisinin Cudi'ye oturduğu gibi coğrafik anlam ifade eden cümleler (Hûd: 44) son derece nadirdir. Bununla birlikte hikâyelerin Orta Doğu bölgesinin halkları ile ilgili olduğu ifade edilebilir.

1294*–*1299 arasında İlhanlılar hâkimiyeti altındaki İran'ın Meraga kentinde basılmış bu minyatürde "Âdem ile eşi" tasvir ediliyor.
Kur'an'da Dünya'nın jeolojik tarihi için kullanılan bazı ifadeler gibi beşeri tarihi anlatan bazı ifadeler de Tevrat anlatımlarına paralel ifadeler taşır. Tevrat'ta (Yaratılış: Bölüm 1*–*2) Gök ve yerin yaratılışı 6 günde tamamlanır. 1. gün ışık, gündüz ve gece, 2. gün kubbe, 3. gün kuru toprak ve flora, 4. gün gökcisimleri, 5. gün balıklar ve kuşlar, 6. gün karada yaşayan hayvanlar ve insanlar beliriyor (Kutsal Kitap Kronolojisine göre MÖ 4026'da). Bölüm 2'ye göre ise Tanrı 7. günde dinleniyor. Kur'an'da yaratılış için kullanılan ifade ise "Andolsun, biz gökleri, yeri ve ikisi arasında bulunanları altı günde (altı evrede) yarattık. Bize bir yorgunluk da dokunmadı." (Kaf: 38) şeklindedir. Ayetin sonundaki "yorgunluk duymadık" ifadesinin Tevrat'taki "Tanrı dinlendi" çarpıtmasına gönderme yaptığı söylenmektedir.

Kitâb-ı Mukaddes'te yeryüzünün yaratılış hikâyesi ile eşzamanlı olarak anlatılan Âdem, Havva, Habil, Kabil gibi birçok ismin antik kültürlerdeki mitolojik semboller ve hikâyelerin yeni bir uyarlaması olduğu ve bunların Sümer yaratılış hikâyelerinden (Adapa) büyük ölçüde esinlendiği iddia edilmektedir.

Bir Urfa hikâyesine göre İbrahim, yöredeki putları parçalar ve Nemrud'la tartışır. İbrahim, Nemrud'u ve putları ilah edinmeyi asla kabul etmez, putları kimse görmeden kırarak baltayı büyük putun boynuna saplar ve Nemrud'u tek tanrı inancına çağırır. İbrahim'in çağrısına kulak asmayan Nemrud, bunun üzerine büyük bir mancınık yaptırır ve görkemli bir ateş yaktırır. Sonrasında İbrahim'i bu mancınıkla ateşe atarlar, ancak İbrahim'in tanrısının o anda ateşe verdiği bir emirle İbrahim yanmaz ve rivayete göre İbrahim ateşlerin içindeyken ateş bir gül bahçesine dönüşür. Kur'an'da Enbiyâ Suresi'nin 66*–*70. ayetlerinde de bu konu işlenir: "Ey ateş! 'İbrahim için serinlik ve esenlik ol!' dedik."

Balıklıgöl ve kale sütunlarıColored dice with white backgroundColored dice with checkered backgroundİbrahim kıssasının Türkiye versiyonu ve inanışına göre, olay bugünkü Şanlıurfa'da gerçekleşmiş ve İbrahim büyük bir mancınık üzerinden ateşe atıldığı anda Tanrı devreye girmiş ve ateşi suya, yanan odun parçalarını da balıklara dönüştürmüştür. Dolayısıyla Urfa'daki Balıklıgöl, inananlarca önem arz etmektedir. Mancınıkların ayakları olduğuna inanılan sütunlar, Urfa Kalesi'nde bulunmaktadır. Sütunlardaki kitâbelerde yapılan arkeolojik çözümlemeler ise, bunların Edessa Kralı 9. Manu için anıt, havuzların ise "yarı balık" tanrıça Atargatis için tapınak niteliğinde olduğunu göstermektedir.
Kur'an'da din ve inanç, büyük oranda Yahudi*–*Hristiyan teolojisi ve puta tapanlar (müşrikler) üzerinden işlenir. Kur'an'da az miktarda adı geçen diğer dinî gruplar ise Sâbiîler, Mecûsîler ve Haniflerdir. Yusuf, Kârûn, Hâmân, Zülkarneyn, Ashâb-ı Kehf, Süleyman ve Yunus hikâyeleri gibi kıssalar da Kur'an'da hacimce geniş yer kaplar. Kur'an anlatımının bire bir olmasa da Kitâb-ı Mukaddes'teki anlatımlar ile büyük oranda örtüştüğü hikâyelerin yanında, bu hikâyelerden farklı parçaların farklı hikâyelerde kullanıldığı söylenmektedir. Örneğin; Kur'an anlatımlarında Hâmân hikâyesinin "Babil Kulesi, Ester ve Mısır'dan Çıkış" gibi farklı Tevrat hikâyelerinin bir kombinasyonu olduğu ifade edilmektedir.

Yusuf, İslam'daki peygamberlerden biridir ve hayatı Kur'an'ın Yusuf Suresi'nde anlatılır. Kur'an'da anlatılan hayat hikâyesi, Tevrat'ta bulunan hikâye ile genel itibarıyla benzer olmakla beraber farklılıklar da bulunmaktadır. Kur'an'da Yusuf Kıssası, "kıssaların en güzeli" olarak tanımlanmaktadır. Yusuf'un son derece yakışıklı olduğu ve bu yakışıklığının Mısır firavununun karısını onu baştan çıkarmak için çektiği söylenmektedir. Kur'an'da Peygamber Yakup'un oğulları (Yusuf'un kardeşleri), babalarından Yusuf'un onlarla beraber gitmesine izin vermesini isterler. Daha sonra Yusuf, kıskançlık duyguları kabaran kardeşleri tarafından bir kuyuya atılır ve kardeşleri, babalarına Yusuf'un bir kurt tarafından yenildiğini söylerler. Yusuf'un babası Yakup, kederden gözleri kör olana kadar ağlar. Yusuf, yoldan geçen bir kervan tarafından kuyudan çıkarılır ve Mısır'a köle olarak götürülür.

Kur'an'ın 12. suresine adını veren Yusuf ve kardeşleri Firavun'un huzurunda (James Tissot). Kur'an'da Yusuf kıssası, "kıssaların en güzeli" olarak tanımlanmaktadır.Paralel hikâyeler: Kur'an'da adı 136 kere kullanılan Musa'nın bulunuşu, Alma-Tadema, Akkad kralı Büyük Sargon için de benzeri anlatılan bir hikâyedir. (Kasas 7-9 / Mısır'dan Çıkış 1:15-22).
Kur'an'da yüceltilen bir aile olarak İmran ailesi, kendisine 500'ün üzerinde atıf yapılan Musa ve Tevrat hakkında bilinenler ise şöyle özetlenebilir:

Musa hakkındaki bilginin tek kaynağı olan ve Kendisine Tevrat'ın yazdırıldığına inanılan Musa için, Rabbânî Yahudilik Musa'nın MÖ 1391–1271 aralığında yaşadığını, tarihçi Hieronymus MÖ 1592, James Ussher [en] ise MÖ 1571 aralığında yaşadığını iddia etmektedir. Modern bilim adamları ise Tevrat'ı genellikle Pers Ahameniş İmparatorluk (MÖ 450-350) döneminin bir ürünü olarak görüyorlar, ancak bazıları onun derlenmesini Helenistik Dönem'e (333-164 M.Ö.) yerleştiriyor. Musa'nın yaşadığına inanılan yıllar ise bundan yaklaşık 1000 yıl eskiye gidiyor. Modern bilimsel fikir birliği, Musa'nın efsanevi bir figür olduğu yönündedir. Musa ile Tevrat'taki Çıkış Kitabı ve Tesniye Kitabı bölümlerinde yaşanan olaylar hakkında Antik Mısır kaynaklarında hiçbir atıf yer almamakta olup, Mısır ve Sina Yarımadası'nda keşfedilmiş arkeolojik deliller, Musa'nın ana figür olduğu hikâyeleri desteklememektedir. Musa ile ilgili ilk yazılı kaynak Babil Sürgünü sırasında üretildiği düşünülen metinlerdir.

Amram/İmran'ın çocukları; Miryam ve Harun, Musa ile yüzleşirken. Kur'an'da İmran ailesi Meryem'in ailesidir.
İsa ve havariler, Brooklyn Müzesi. Kur'an'da İsa, Tanrı ya da oğlu değildir. Ancak bir bakirenin ölüleri bile diriltebilen mucize çocuğudur. Kur'an'da sadece O’nun için kullanılan müteşâbih ifadelerle; O Allah'ın sözü ve özü (ruhu)’dür. (Nisa:171)  
Kur'an'da adı Musa ile birlikte anılan diğer bir figür ise O'nun kardeşi Harundur. Fir'avuna birlikte giderler ve Mısır'dan çıkışta da birliktedirler. Musa dağa YHVH ile konuşmaya gittiğinde halk kendisinden bir ilah yapmasını ister. O'da halktan altınlarını getirmelerini. Altınlar toplandığında Onlara Altından bir buzağı heykeli yapar. Bu Mısırlıların tapınmakta oldukları tanrılardan birinin (Apis) heykelidir. YHVH çok kızar ve Musayı geri gönderir. Musa kardeşine kızar, Yahovanın elleriyle yazıp verdiği taş levhaları ve heykeli parçalar, heykeli toz haline getirerek tozunu suyun üzerine atar, halka O suyu içirir. Kur'an'da Tevrat'ın aksine Heykeli Harun değil, Samiri yapar ve bu konuda Harun suçlanmaz.

Ailenin bir diğer üyesi ise Musa ve Harun ikilisinin ablaları ve Tevratta peygamber sayılan Miryam'dır. Kur'an'da kendisinden ismiyle ve peygamberlik ünvanı ile bahsedilmez. Ancak bir yerde Meryemden bahsedilirken "Harun'un kızkardeşi" şeklinde bir ifade kullanılır. Bu ifade İslam-Hristiyan diyaloglarında polemik konusu ifadelerden birisidir.

Kur’an’da İsa kendisine erkek dokunmamış bir bakirenin mucize çocuğudur. Ölüleri bile diriltebilir. Hristiyan teolojisinden önemli bir fark olarak O tanrı veya tanrının çocuğu değil, Muhammed’i müjdeleyen bir peygamberidir. Ama yine de O’nun için özel bir dil kullanılır; O tanrının sözü ve özü (ruhu)’dür. (Nisa:171) Bebekliğinden itibaren olağanüstü mucizeler ve harikalar gösteren İsa'nın hikâyesine Al-i İmran ve Meryem surelerinde ayrıntılı olarak yer verilir. Bu hikâyelerin apokrif bebeklik incilleri ile paralellikler taşıdığı biliniyor.

Yunus kitabının kurgu olup olmadığına dair farklı görüşler bulunmaktadır. Yunus'tan tarihsel bir peygamber olarak Krallar kitabında bahsedilir. Tevrat bilginlerinin çoğu hikâyenin ilk kez anlatıldığı Yunus kitabının içeriğini gerçek dışı parodi veya satirik bir anlatı olarak değerlendirir. Eğer bu doğruysa Yunus hikâyesi O'nun satirik doğasını anlamayan bilgeler tarafından İbrani Kutsal Kitabı'na sokulmuş olmalıydı. Mitoloji araştırmalarına göre Yunus hikâyesi Sümer mitolojisinde insan balık kombinasyonu olan yarı tanrı Oannnes'den ilham alan bir Tevrat hikâyesiydi. Buna göre Oannes kültü iki farklı isimle, Jonah ve John olarak Tevrat hikâyelerine aktarılmıştı. Bahsedilen isimlerin Kur’an’daki karşılığı Yunus ve Yahya’dır. Kur’an’da mukatta harfleri arasında geçen ve anlamı bilinmeyen Nun harfi ise Sabienlerde Yahya kültünün sembolüdüydü.

Yunus ve Balık, İslam minyatürü. Yunus kitabına göre Akdeniz'de gemiden atılıp balık tarafından yutulan ve günlerce orada kalan Yunus Dicle'nin kenarında, Ninova'da karaya fırlatılır. Hristiyanlıkta ders amaçlı (Midraş) kullanılan efsane Kur'an'da da kendine yer bulur.
Birçok dini-felsefi öğretiyi etkilemiş olan Mısır bilgelik tanrısı Thoth Yunanlara Hermes, İslam'a ise İdris olarak girer. İdrisle ilişkilendirilen diğer bir karakter ise Enoch (Hanok)tur.

Kur'an hikâyelerinin gerçekliği İslam dünyasında da tartışılır ve bu konuda teoriler üretilir. Ezher Üniversitesi'nde gerçekleştirilen tez çalışmasında (1950) Muhammed Ahmed Halefullah bu kıssaları masal olarak nitelendirmekten çekinmemiştir.

### Sosyal konular-etik değerler

KKTC Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde yapılan bir çalışmada Kur'an'ın ortaya koyduğu vergilerinin İslam öncesi Güney, Kuzey ve Hicaz Araplarında hatta daha eski toplumlarda yer alan vergi düzenlemelerinin aynısı olduğu sonucuna varılmıştır. Sütçü İmam Üniversitesi, Temel İslam Bilimleri bölümünde yapılan bir araştırmada Kur'an'a dayalı hukuk ve ibadetler "Bizim üzerinde durduğumuz, Kur'an'ın da işaret ettiği İslam öncesi Arap folklorundaki mitolojik unsur ve menkıbeleri Kur'an'ın yok saymadığıdır. Kur'an'da emredilen ibadetlerin bir kısmı zaten Arapların yaşamında kültürlerinde, örf ve adetlerinde, bir kısmı da Tevrat'ta bulunuyordu. Örneğin namaz, oruç, hac, zekat... gibi. Burada Kur'an'daki hukuk sistemi Arapların geleneksel hukuk sistemiyle Tevrat'ın bir karışımıdır dersek abartmış olmayız. Araplarda kısas, diyet, hırsızın elinin kesilmesi cezaları olduğu gibi örtünme de köklü bir gelenek hâlinde idi. Yahudilikte de kısas bulunduğu gibi faiz de yasaklanmıştı. Bazı durumlarda zina eden kadın ve erkek taşlanarak öldürülürdü." sözleriyle anlatılmaktadır.

1410–11 yılları arasında Şiraz'da basılmış minyatür (Gülbenkyan koleksiyonu, Lizbon)
**Kurban kesme ve erkek sünneti**: Günümüz Yahudi ve Müslüman topluluklarında kurban ve erkek çocukların sünnet edilmesi geleneklerine kaynaklık eden anlatılar İbrahim ile bağlantılıdır. Antik İsrail toplumunda Tanrı Molek'e kız ve erkek çocukların yakılarak kurban edildiği bilinmektedir. (Yeremya 32:30-35)(Bakınız: cehennem ve insan kurbanı) İbrahim'in rüyasında oğlunu kurban ettiğini görmesi bu uygulamanın Yahudilerde de var olduğunun işareti sayılmaktadır. Zamanla insan kurbanı terk edilmiş, vücudun tamamını kurban etmek yerine onu simgeleyen bir parça (sünnet derisi) kesilmeye başlanmıştır.

Sami Ezzib İbrahim ile ilgili kurban anlatısının Yahudi din adamlarının bir kurgusu olduğunu, bununla İbranilerin Tanrı'ya erkek çocuklarını kurban verme geleneğinin kaldırılarak yerine hayvan kurbanının getirilmesinin amaçlandığını, ancak erkek çocukların kurban verme anlayışından tamamen kurtulamadığını, bunun yerine onların erkeklik organlarını kaplayan derinin kesilmesinin gelenek haline getirildiğini ifade eder. Ve şöyle der: "90 yaşını aşan büyük babanız bir gün sizi dağa götürüp Tanrı'nın rüyasında emrettiğini söyleyerek kesmeye kalksa, sonra da vazgeçip bir koç kesse, bir başka gün kendisinin cinsel organını kesse ne düşünürdünüz?

Kur'an'da İbrahim'in Oğlunu kurban sunma hikâyesi de kendine yer bulmuştur. (Saffat:100-109)

**Etik**: Kur'an'a dayanan uygulamaların etik sonuçları da günümüz yaklaşımları açısından problemlidir. Örneğin tıbbi bir gerekçe olmadan küçüğün bedenine yapılan cerrahi müdahale (sünnet) bu kapsamda sorgulanmıştır.

Kısasta (kadına, kadın, köleye köle, hür için hür gibi) **sosyal denklik şartı** (Bakara 178), sosyal olarak alt sınıfta bulunanların üst sınıftan birini öldürmelerinde kısasın uygulanacağı, üst sınıftan birinin alt sınıftan birini öldürmesi durumunda kısas uygulanamayacağı, ancak diyet ödenebileceği anlamına gelmektedir.

Savaş esirlerine yapılacak köleleştirme ve buna dayalı cinsel ve diğer maddi fiiller günümüzde savaş suçları kapsamında ele alınan eylemler arasında bulunuyor.

"İnsan öldürmenin kötülüğü ile ilgili Kuran ifadeleri (Maide 32), Mişna (Sanhedrin, 4: 5) ifadeleri ile birebir aynıdır;
Kim yeryüzünde birini öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur ve kim birini kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur."

### Eskatoloji

Kur'an'da Kıyamet sahnesi aynı zamanda Kur'an'ın evren modelinin de bir yansımasıdır. Kıyamet vakti geldiğinde yıldızlar yeryüzüne dökülür, hamileler düşük yapar ve insanlar korkuyla sağa sola kaçışmaya devam eder. Sonra bir meydan kurulur. (Kalem 42)

Amel defterleri dağıtılır. Dünya hayatı ile ilgili tartılar yapılarak iyiler ve kötüler ayrılır. İyiler Sırat üzerinden geçerek cennete gidecekler, kötüler ise aşağıdaki cehenneme döküleceklerdir.

Pierre Mortier, tarafından **M. Pierre Daniel Huet** tarafından Kutsal tarihin anlaşılması için yapılan açıklamalara dayanılarak yapılan göksel cennetin haritası, 1700
Kur'an'da sıklıkla tekrarlanan bir ifade ile (Tevbe 72; Ra'd 23; Kehf 31; Meryem 61; Fâtır 32; Sâd 50; Mü'min 8; Saf 12). inananlara **ADN cenneti** vadedilir. ADN (Tevratta Aden Bahçesi) kelimesinin Babil dilinde Edinnu'dan türediği düşünülüyor. Eden'in Tevrattaki anlatımı bu yerin büyük olasılıkla Fırat ve Dicle nehirlerinin birleşerek tekrar kollara ayrıldığı ve Fars Körfezine döküldüğü bölgeyi işaret etmektedir.

Kur'an'da cennet için kullanılan bir diğer kelime ise **Firdevs** ise farādīs'ten geri-türetilmiş yapay bir tekil addır. Eski Farsça paridēz "avlu, etrafı çevrili bahçe", Eski Yunanca parádeisos Pers krallarının bahçeleri, Kutsal Kitap'ta ise cennet bahçesi anlamlarına geliyor.

Muhammed'in Ahiret gezisi; Antik İsrail’de yaratılan dehşet ve korku unsurları (Ge–Ben Hinnom da, Molek'e yakılarak Kurban sunulan çocuklar (Yeremya 32:35). Molek, Kur’an’ın Cehennem’inde Malik'e dönüşür  (Minyatür, 15. yüzyıl)
**Cehennem**: Eski Ahit'te Kudüs'te Hinnom'un Oğlunun vadisi (Gehinnom veya Gei-ben-Hinnom) çocuk kurbanlarının yakılarak Molek'e sunulduğu lanetli bir vadiydi. (Yeremya 32-35) İncillerde İsa oradan "kurtçukların ölmediği ve ateşin sönmediği yer" olarak bahsetti. (Markos 9:48) 2. yüzyılda yazılan Ezra'nın apokrif kitabında Gehinnom aşkın (transendental, manevi) cezalandırma yeri olarak ortaya çıktı. 500'lerde yazılan Babil Talmudunda bu değişim tamamlandı. Ebedi ceza yeri olarak Cehennem aforizması Kur'an'da da sıklıkla kullanılır. (43:77)

Kur'an anlatılarının 1/3'ünü eskatoloji ile anlatılardır. Ancak Kur'an'da yer alan bilgilerin büyük ve ayrıntılı bilgiler olduğu söylenemez. Örneğin Kevser'in Kur'an'da sadece adı geçer. Araf ve Sırat'tan ise hiç bahsedilmez. Yine de bir İslam vaizi "sırat" sözcüğünü kullanıyorsa, cehennem üzerinde inananların geçmesi için kurulmuş olan bir köprüyü anlatıyordur. Bu kavramların bir kısmı İslam dışı kaynaklardan gelen bilgilerle Muhammed'den yüzyıllar sonra içeriği doldurulan kavramlardır. Muhammed'in Miraç hikâyesinde cennet ve cehennemi ziyaret serüveni, Kevser ve sırat'ın zerdüştilikten aktarılan bilgiler olduğuna dair görüşler bulunmaktadır. Kur'an'daki anlatıların çoğu, ayrıntılardan ziyade olayların ahlaki veya manevi önemine odaklanma eğilimindedir.

Bilimlerle ilgisi
-----------------

Ana madde: İslam ve bilim
Kur'an'ın incelenmesinde bir diğer araştırma sahası, Kur'an anlatımlarında geçen tarihsel kişilikler, savaşlar, toplumlar, bunların yaşadığı yerlerin isimleri ve yaşamları ve onlardan geride kalanlar ile ilgili olarak geleneksel islam kaynaklarının dışında Bizans, İran, Mısır ve İbrani dönem tarihçilerinin, diğer dini ve din dışı kaynakların araştırılması, elde edilen bilgilerin arkeolojik veriler ışığında yorumlanması, böylece tarihsel olaylar ile bunlara eklemlenen ve zaman içerisinde efsaneleşen anlatımların birbirinden ayrılması çalışmalarıdır. Bu şekilde erken islam tarihine ait, günümüzde de birçok toplumsal şekillenmelerin kaynağı olmaya devam eden anlatıların gerçek yüzü ortaya konabilecek, bunların çözümlenmesiyle geçmişten beslenen birçok çatışmanın, toplumsal bölünme ve düşmanlıkların önüne geçilebilecektir.

Kur'an'ın akıl ve bilime dayalı anlaşılması ve yorumlanması gerektiğine dair yaklaşımlar İslam tarihinde zaman zaman ileri sürülmüş ve dışsal görünüm olarak akıl ve bilimle çelişen ayetler tevil edilme yoluna gidilmiştir. Bu yaklaşıma karşı çıkan tefsirciler de bilimin değişken karakterini ileri sürmüşler, ayetlerin dil açıdan bahsedilen anlamları içermesinin mümkün olmadığını ifade etmişlerdir.

### Kur'an'ın Evren modeli (Kozmoloji)

İnsanın basit gözlem yeteneği ile oluşturduğu ve varlığına inandığı ilk evren modellerinde Evren yer ve gök olmak üzere iki parçadan oluşurdu. O günün büyüklük algısına göre sonsuz denebilecek kadar geniş ve düz bir Dünya ve O'nun üzerinde, katmanları olan, dünya ile eşit genişlikte bir gökyüzü. Ancak bu gökyüzünün her katında değişik mitolojik veya yarı mitolojik özellikler yüklenen göksel varlıkların yaşadığı değişik katmanları olmalıydı.

7 gök kavramına çıplak gözle görülen 5 adet gezegene Güneş ve Ay'ın eklenmesi ile ulaşılır. İnanca göre bunların her birisi ayrı bir felekte ya da gök katında yüzmekteydi. Ancak birçok inanç sisteminin de temelini oluşturan denge inancı gereği yer ve gök arasında da bir denge olmalı ve Yerin de bir o kadar katmanları olmalıydı. (Yedi yer kavramı-Talak; 12)

Batlamyus'un güneş sistemine dair anlayışını gösteren tarihi bir çizim.
Kur'an ayetlerinin lafzi ve zahiri anlamlarına göre Dünya Allah tarafından dümdüz yaratılmış ve Evren'in de Dünya merkezli (yer üstü evren modeli) olarak tanımlandığı düşünülmektedir. Kur'an ayetlerinde yeryüzü insanlar için dümdüz bir döşek hâline getirilmiş (Naziat Suresi 30), gökler (evren, sema) Dünya üzerinde 7 kat olarak düzenlenmiş, yıldızlar gök lambaları olarak Dünya üzerine (Mülk Suresi: 5) yerleştirilmişlerdir. Kur'an anlatımında Allah Gökte Arş üzerinde oturarak Yaratılış Kitabında da ifade edildiği gibi 6 günde yarattığı Yer ve Gök'ten ibaret olan evreni idare eder. Bu evren içerisinde melekler, ifritler, cinler, şeytanlar gibi mitolojik yaratıklar bulunur. Yıldızlar (s:Mülk Suresi: 5) zaman zaman haber çalmak için göğe yükselen şeytanları kovmak için fırlatılan taşlar olarak kullanılır.

Dünya'nın şekli, evrenin büyüklüğü ve sonu"...Ve yeryüzünü de yayıp döşedi." (Naziat Suresi, 30) Ayette geçen "deha" kelimesi geleneksel anlayışa göre yayıp döşemek, dümdüz yapmak anlamlarını ifade eder. Bu ve benzeri ayetlerin tercümeleri kelimenin kökeni ile ilgili tartışmalar açılarak bazı meal yazarları tarafından "yuvarlattı" ifadesi ile verilmektedir. Kur'an'da yeryüzünün düz değil, yuvarlak olarak tanımlandığı iddiaları, İslam dünyasında tercüme faaliyetlerinin ve bilimsel düşüncenin gelişme süreciyle paralel bir gelişim izlemiştir. Kur'an'da kıyamet sahnesi anlatılırken gök cisimlerinin hangi büyüklüklerde ele alındığının düşünülmesine yarayacak bazı ifadeler bulunur: Mülk ve Cin surelerinde gökyüzüne çıkan şeytanlara atılan (korunmuş gök kavramı) yıldızlar, kıyamet vakti geldiğinde yeryüzüne dökülürler, ancak yeryüzünde hayat devam etmektedir. (Tekvir Suresi 1-7)
(Ayrıca bakın:Düz Dünya)

Edebi eser olarak özellikleri
-----------------------------

Kur'an'da kullanılan dilin başlangıçta saf Arapça olmadığı ve Kur'an'ın yazım dönemi itibarıyla sadece Petra bölgesinde kullanılan bir Arap dil yapısının Kur'an'da kullanıldığı görülmektedir. Kur'an dili ve Muhammed'in orijini açısından İbni Abbas Kureyş'in bir Nebati bir kabile olduğu ifadesi de kayda değerdir.

Anlatım yer yer şiir, yer yer düz anlatım özellikleri göstermektedir. Kur’ân anlatımı başı, sonu ortası olan düz bir anlatım değil, konu ve hikâyelerin parça parça bölündüğü, yer yer tekrarlandığı, başa dönüldüğü veya ortadan alındığı ağ şeklinde bir örgüye sahiptir. Müslümanlar Kur’ân'ın içerik ve anlatımının eşsiz ve taklit edilemez edebi bir mucize olduğuna inanmakla birlikte Kurʼân'da içerik dışında üslup, anlatım tarzı ve gramer hatalarına işaret eden araştırmalar da bulunmaktadır. İbrani ansiklopedisinde Kur’ân'ın, Allah hakkında söylenen bir cümlenin hemen ardından Allah'ın konuşmacı olduğu başka bir cümlenin gelmesi (Sure Nahl; 81, Neml; 61, Lokman; 9 ve Münafikun; 10 gibi örnekler), kafiye ihtiyaçlarından kaynaklanan kelimeler kullanılması (Hakka; 31, Müddessir; 3), aynı nedenle nadir kelimelerin ve yeni formların kullanımı (Meryem; 8, 9, 11, 16. ayetler) gibi dil özelliklerine dikkat çekilmiştir.

### Hitabet tarzı

Marib barajının kalıntıları
Yemen, yıllık olarak kısa süren muson yağmurlarıyla beslenen bir bölgeydi ve bu yağmurlardan faydalanmak üzere o günlerin teknolojisiyle birçok baraj inşa edildi. Bu barajlar ilkel mühendislik ürünleri olup muhtemelen eskime, bakımsızlık veya savaşların yol açtığı hasarlar nedeniyle hasar görmüş ve bunlardan birisi olan Marib (Arim) barajı yıkılmış ve bu çöküş bazı efsanelerin üretilmesine neden olmuştur.

Kuran'da bu konuda tercih edilen ifade şekli şöyledir: "Sebe'nin memleketlerinde bir ayet vardı: Sağda ve solda iki bahçe. Güzel bir yer ve bağışlayan bir Rab, O'na şükredin! Ama yüz çevirdiler, biz de üzerlerine Arim selini gönderdik.(Sebe:15-16)

Muhammed Ay'a işaret ederken. 16. yy. falname.
Kur’ân'da muallakat şairlerinden İmruʾu’l-Kays'ın şiirinde de kullanılan "Kıyamet yaklaştı ve ay yarıldı" ifadesi ve bağlantılı rivayetler Muhammed'in bir işaretiyle ayın gökyüzünde ikiye ayrılıp tekrar birleşerek en büyük mucizelerinden birisini gösterdiği inancının müslümanlar arasında yerleşmesine yol açmıştır. Kur’ân'ın edebi üstünlüğüne de örnek gösterilen şiirsel ifadeler aynı zamanda bu ifadelerin kaynağı açısından da tartışmalara yol açmıştır.

* *İcazül Kur’ân*, Kur’ân'ın dil, anlatım gibi estetik yapısını ilgilendiren konuları araştırır, mucize oluş iddialarını ve bunun dayanaklarını inceler. *Mûkattâ'at*: Kur’ân'da bazı surelerin başında bulunan, ana metinden ayrı yazılan sessiz harf gruplarına mûkattâ'at harfleri denir. Bu harflerin ayet olup olmadığı, surelerin başına ne zaman konulduğu, ne anlama geldiği ve barındırdığı gizemler uzun tartışmalara konu olmuştur.

Kur'an'ı anlama çabaları
------------------------

Ana maddeler: Kur'an mealleri, Tefsir, Fıkıh ve Kıraat-ı Aşere
Kur'an'da derin bilgi birikimi ve zorlu çabalarla bile anlaşılması zor olan ifadeler bulunabilmekte, bu ifadeler tefsir kitaplarında uzun rivayet ve yorumlara konu olmaktadır. Bunlardan birisi de "O hem iki doğunun, hem iki batının Rabbidir." (Rahman, 55/17) ayetindeki iki doğu ve iki batı ifadesidir.

Büyük İskender'i başındaki Amon boynuzlarıyla Mısır fatihi olarak tasvir eden para, İskender Mısır'da Koçbaşlı Tanrı Amon'un oğlu kabul edilir. Kur'an yorumcularının çoğunluğuna göre Zülkarneyn ile kastedilen kişi İskender'dir.
Derbent, Dağıstan'da Hazar kapısı, sıklıkla İskender kapısı olarak nitelendirilir.
Günümüzde Kur'an'ı anlamak için sıklıkla meallere başvurulur. Ancak meal, *yazarın kastettiği düşünülen anlam üzerinden* yapılan bir çeviri işlemidir ve anlam çeviri yapanın bilgi birikimi veya tercihleri ile de ilgilidir. Mealen sözü dini kullanımda "yani demek istiyor ki..." gibi bir anlama gelir ve asli metne mutlak sadakati dışlayan bir çalışmadır. Dini literatürde, hadis ve Kur'an tercümelerinde sıklıkla başvurulan bir yöntemdir. Dini literatür zaman içinde gelişir, değişir ve kullanılan kelimeler yeni anlamlar kazanarak toplumsal belleğe yerleşir. Bunun değişik örneklerinden birisi de "İyiliği emretmek ve kötülükten menetmek" olarak çevirilen doktrinel ifadedir. Aslında bu ayetler etimolojik ve literal çevrim yapıldığında yaygın çevirinin aksine "iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırma" anlamlarına gelmez. Maruf bilinen, aşina olunan anlamındadır  ve olası kullanım amacı aynı kökten gelen örf'ü ifade etmek, münker ise tekil anlamındaki nekr, nekre (beklenmedik, belirsiz, tuhaf ) kelimelerinden türetilmiş ve olasılıkla günümüzde bid'at (gelenekte olmayan, yeni icatlar, dini ifade olarak sünnette yer almayan dini uygulamalar) olarak ifade edilenin aynısıdır.

**Kur'an'ı anlama veya anlam geliştirme (fıkıh-istinbat) çerçevesinde oluşturulan din bilimleri**

* *Tefsir* ve *Meâl*: Tefsir Kur'an bilimlerini kullanarak Kur'an ayetlerini anlama ve yorumlama faaliyetlerine verilen isimdir. *Rivayet tefsiri* ve *dirayet tefsiri* olarak iki kola ayrılır. Rivayet tefsirinde peygamber, sahabi ve diğerlerinin sözleri kullanılırken dirayet yahut rey tefsirleri dil, akıl, mantık ve felsefe gibi geleneksel ilimler çerçevesinde yapılan yorumlarla oluşturulur. Ayrıca bazı Kur'an ayetlerine yüklenen batıni anlamlar üzerinden yapılan *işari tefsir*ler mevcuttur. Geleneksel yaklaşımda Kur'an'ın tercümesi yapılmaz. Buna karşılık Arapça bilmeyenlere, mealcinin genellikle parantez kullanarak yaptığı yorumlu katkılarını da içeren mealler sunulur. "Meâl"; "meydana gelen netice", "mana", "anlam", "sonuç" anlamlarına gelir.
* *Kelâm*: Allah'ın sıfatları, Arş üzerinde oturması gibi Kur'an ve hadislerden kaynaklanan inanç sorunlarını irdeleyen ve bu çerçevede oluşturulan felsefi kuram ve teorilerle ilgilenen ilim dalıdır.

Kûfi tarzında yedinci yüzyıla ait bir Kur’ân 
* *Fıkıh/İstinbat*: Kur’ân ayetleri dilbilgisi, sebeb-i nüzul ile ilgili rivayetler vb. açısından irdelenerek örneğin bir emir cümlesi usuli fıkıh denilen kurallar çerçevesinde yorumlanır, genel ve özel hükümler çıkarılır (İstinbat). Fakihler bu şekilde İbâdetlerin şekli, miktarı gibi konular yanında, bunların yapılmaması veya din tarafından belirlenen diğer suç konuları ile ilgili şeriat hükümlerini belirler.
* *Kıraat*: Yazım dönemindeki Arap dil yapısı, alfabe ve işaretleme yetersizlikleri, Kur'an metninin farklı okuyuş şekillerinin ortaya çıkmasına uygun niteliktedir. Okuma ve metin üzerinde farklı rivayetler İslam toplumunda farklı okumaların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kıraat mezhepleri, ayetlerin farklı okunuş şekillerini ve bu okumaların ifade ettiği farklı anlamlarla ilgilidir. Örneğin maide suresi:6. ayetindeki farklı okumalar abdest alma şekillerinde mezhepsel farkların kaynaklarından birisidir. Kur’ân'ı yazım, dil, anlatım özellikleri, nakil bilgileri, edebiyat usul ve kuralları ve Arap şiveleri açısından inceler.

*Tecvid*: Harflerin çıkış yeri, sıfatı, uzun veya kısalığı, genişlik veya darlığı, birleştirme ve ayırma, kalın ve ince vurguları gibi Arapçanın Arap veya Kureyş aksanıyla okunması konuları ile ilgilidir.

En eski Kur’an'lar
------------------

Ana maddeler: Sana'a el yazmaları ve Osman'ın Kur'anı
New York-Metropolitan Museum of Art'ta sergilenen ve *Mavi Kur’ân* olarak bilinen mushafta Rum Suresi'nin 28 ilâ 32. ayetleri.
Radyokarbon çalışmaları sonucunda %95 doğruluk payı ile 578-669 yılları arasına tarihlenen bilinen en eski Kur'an metinlerinden biri Yemen'de bulunmuş San'a el yazmalarıdır. El yazmaları, daha eski ve kısmen silinmiş bir alt katman ile bu katman üzerine daha sonra yazılmış yeni bir katman olmak üzere iki katman ihtiva etmektedir. Eski, aşağı katman silinmiş olmasına rağmen yazıldığı mürekkebin içerdiği metaller yazıyı görünür hâle getirmektedir. Eski metnin üzerine yazılmış yeni katman standart Kur'an'dan çok da farklı olmamakla birlikte, eski katman Osman mus'hafı standart Kur'an'dan ek veya eksik kelimeler, Tâhâ Suresi'ndeki 31. ve 32. ayetlerin sırasının farklı olması ve Tevbe Suresi'nin 85. ayetinin bulunmaması gibi yönlerden farklılıklara sahiptir.

Diğer bir Kur'an mus'hafı (MS 9. yüzyıl) Özbekistan'ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen Osman Mus'hafıdır. Komünizm döneminde Semerkant'tan zorla alınarak Sankt-Peterburg'da sergilenmiş, sergilenmesi için Başkortostan'a gönderilmiş, 1924 yılında geri verilmiştir. Bazı sayfaları 2000 ve 2003 yılında Christie's Londra ve Sam Fogg koleksiyonunda satılmıştır.

Bilinen en eski Kur'an mus'haflarından Osman Mus'hafı, Taşkent, Özbekistan.
Çoğaltılıp çeşitli İslam şehirlerine gönderilen orijinal Osman Mushaflarından biri de Topkapı Müzesi'nde sergilenmektedir. Bunun yanında, İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan en eski mus'haflar şunlardır:

* No: 457. Osman'ın imzasını ve Hicri 30 senesini taşıyan mus'haf.
* No: 557. Ali'nin imzasını taşıyan mus'haf.
* No: 458. Ali'nin yazısı olduğu kabul edilen mus'haf.

Vatikan Kütüphanesinde bulunan el yazmaları110 adet parçadan oluşan el yazmalarının en eskileri miladi 1. yy'a kadar inebileceği ifade edilen tarihlendirmelere sahip el yazmalarıdır.

Kur'an'ın eleştirisi
--------------------

Ana madde: Kur'an'a eleştiriler
Kur'an, birçok yazar tarafından dindar bir kurgu olarak tanımlanmıştır.

Kur'an'a eleştiriler, metodolojik olarak değişik başlıklar altında yapılmıştır. Bunlar bilimsel-tarihsel hatalar, iç tutarlık, kaynakları, dil (gramer, üslup) hataları vb. başlıklardan oluşur. Kur'an'ı İngilizce, Fransızca ve İtalyancaya tercüme eden Sami Ezzib, Kur'an'daki dil bilgisi hatalarını tespit ederek bulgularını 500 sayfalık *Al-Akhta' al-lughawiyyah fi al-Qur'an al-karim: Linguistic Errors in the Holy Koran* adlı eserinde yayımladı.

Muazzez İlmiye Çığ bir kısmı Kur'an'da da aynen veya değiştirilerek anlatılan kutsal kitap hikâyelerini eski mitolojilerle karşılaştırdığı çalışmalarında bu konuda büyük paralellikler olduğu sonucuna ulaşır. İlmiye Çığ eserinde, Kur'an'da peygamber sayılan Lut'un Tevrat'ta iki kızı ile yatma hikâyesini Kenan baştanrısı El'in kızları olan iki tanrıça yaratıp onlarla yattığı hikâyesinin Tevrat versiyonu olarak değerlendiren görüşlere yer vermektedir.

Iraklı alim ve tercüman N.J.Dawood Âl-i İmrân Suresinde İmran-Meryem ilişkisini Yahudi-Hristiyan teolojisinin karmaşık bir aktarımı (zaman ve kişilerin karıştırılmış olduğu) şeklinde değerlendirmiştir.

Kur’ân hat sanatı, Osmanlılar devri.
Arapça Kur’ân ve Farsça tercümesi, İlhanlılar devri.
12. yüzyıldan kalma bir Endülüs Kur’ân'ı.
Chester Beatty Kütüphanesi'nde segilenen 13-14üncü yüzyıllara ait olan Mağribî hat tarzında Kur’ân örneği, Dublin, İrlanda.
Bunun yanında, Kur’ân'nın yorumu neticesinde ortaya çıkmış hukuk sistemi şeriatın günümüzdeki değerlere olan uyumluluğu ve Kur’ân'ın sadece ilahi bir vahiy olduğu inancı eleştirilmektedir. Kur'an, eleştirenler tarafından Muhammed'in koyduğu esasların toplu hâlde yer aldığı bir kitap olarak görülmektedir.

Kur'ân'da geçen; evren ve dünyanın yaratılması, insan hayatının kökenleri, biyoloji, doğa bilimleri ve benzeri konular ile ilgili açıklama ve beyanlar bilim insanları tarafından kendi içinde çelişkili olma, bilimsel olmama ve gelişen bilimsel teorilere tezatlık oluşturma gibi nedenlerden ötürü eleştirilmektedir. Bunun dışında Eski Arapça ve Arap kültürü üzerine uzman pek çok akademisyen Kur'ân'a karşı, açık ve anlaşılır bir kitap olduğunu iddia etmesine rağmen bu özellikleri barındırmaması ve kendini sürekli tekrar eden, anlamsız ve anlaşılmaz kısımlara sahip olması savına dayanaraktan eleştiriler yapmaktadır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Sureler listesi
* Mushaf
* Cüz
* Sure
* Ayet
* Kur'ancılık
* Kur'an'a eleştiriler
* Kur'an ve bilim
* Kur'an mucizeleri
* *Gerçek Furkan*

Dış bağlantılar
---------------

|  |
| --- |
| Vikipedi'nin kardeş projelerinden**Kur'an**hakkında daha fazla bilgi edinin  |
| Vikisözlük'te ara | Vikisözlük'te tanımlar |
| Commons'ta ara | Commons'ta dosyalar |
|
| Vikisöz'de ara | Vikisöz'de alıntılar |
| Vikikaynak'ta ara | Vikikaynak'ta belgeler |
|
|
| Vikiversite'de ara | Vikiversite'de eğitim kaynakları |
|
|
|
|
|

* Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an-ı Kerim web uygulaması11 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kur'ân-ı Kerim Meâlleri 20 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Notlar
------

1. ↑  Musa'nın doğumunu Augustinus, eseri *Tanrı'nın Şehri*'nde yorumlamıştır ve o doğduğu zamanki kralların isimlerini kaydetmiştir:
> "Safrus, Asur'un ondördüncü; Ortopolis, Sikyon'un onikinci; Kriasus, Argos'un beşinci kralı olarak hüküm sürdüğünde Musa, Mısır'da doğdu..."

Orthopolis, MÖ 1596–1533 yılları arasında 63 yıl boyunca 12. Sikyon Kralı olarak hüküm sürdü; Kriasus ise, 1637-1583 arasında 54 yıl boyunca Argos'un 5. Kralı olarak hüküm sürdü.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Nasr, Seyyed Hossein (2007). "Qur'an". *Encyclopædia Britannica Online*. 26 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2007.
2. ↑  John Burton (1977). *The Collection of the Qur'an*. *Cambridge Üniversitesi*. 7 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2013.
3. ↑  Jane Dammen McAuliffe (2006). *The Cambridge Companion to the Qur'an*. *Cambridge Üniversitesi*. 8 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2013.
4. ↑  "Peygamberliğin İspatı". 22 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.
5. ↑  "En Büyük ve Ebedi Mucize Kur'an'dır". 7 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.
6. ↑  "Kuran'ın Mucizeliği ve Mucize Oluşunun Delilleri Nelerdir?". *İslam ve İhsan*. 27 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2022.
7. 1 2  Literacy and Development: Ethnographic Perspectives - Page 193, Brian V Street - 2001
8. ↑  *The Leaders Are Coming!*. WestBow Press. 2013. s. 287. ISBN 978-1-4497-6013-7.
9. ↑  Williams, Roy H.; Drew, Michael R. (2 Ekim 2012). *Pendulum: How Past Generations Shape Our Present and Predict Our Future* (İngilizce). Vanguard Press. s. 143. ISBN 978-1-59315-715-9. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
10. ↑  Rehman, Shaikh Fazlur; Shaikh, Fazlur Rehman (2001). *Chronology of Prophetic Events* (İngilizce). Ta-Ha. s. 50. ISBN 978-1-84200-034-2. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
11. ↑  Wheeler, Brannon M. (18 Haziran 2002). *Prophets in the Quran: An Introduction to the Quran and Muslim Exegesis* (İngilizce). A&C Black. s. 2. ISBN 978-0-8264-4957-3. 3 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
12. ↑  "The Quran & Hadith". *World Religions*. 14 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2019.
13. ↑  Nasr 2007
14. ↑  Fisher, Mary Pat (1997). *Living Religions: An Encyclopedia of the World's Faiths* (İngilizce). I.B. Tauris. s. 338. ISBN 978-1-86064-148-0. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
15. 1 2  McAuliffe, Jane Dammen (23 Kasım 2006). *The Cambridge Companion to the Qur'ān* (İngilizce). Cambridge University Press. ss. 31-33. ISBN 978-0-521-53934-0. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
16. ↑  Campo, Juan Eduardo (2009). *Encyclopedia of Islam*. Internet Archive. New York : Facts On File. ss. 570-574. ISBN 978-0-8160-5454-1.
17. ↑  "Kur'an-ı Kerim / Kuran Sözlüğü / Cem'u'l-Kur'ân Diyanet İşleri BaşKanlığı". *kuran.diyanet.gov.tr*. 20 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2023.
18. ↑  Nigosian, Solomon Alexander (2004). *Islam: Its History, Teaching, and Practices* (İngilizce). Indiana University Press. ss. 65-80. ISBN 978-0-253-34315-4. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
19. ↑  Wheeler, Brannon M. (2002). *Prophets in the Quran : an introduction to the Quran and Muslim exegesis*. Internet Archive. London ; New York : Continuum. s. 15. ISBN 978-0-8264-4956-6.
20. ↑  Nasr 2003
21. ↑  Street, Brian V. (1 Kasım 2002). *Literacy and Development: Ethnographic Perspectives* (İngilizce). Routledge. s. 193. ISBN 978-1-134-56619-8. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
22. ↑  Brown, Norman Oliver (1991). *Apocalypse and/or metamorphosis*. Internet Archive. Berkeley : University of California Press. s. 81. ISBN 978-0-520-07298-5.
23. 1 2  "KUR'AN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 23 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2022.
24. ↑  "TDK - *Kerim*". TDK Sözlük, *kerim*. 5 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2008.
25. 1 2  Şen, Ziya (1 Nisan 2011). "Vahiy Kâtipliği Müessesesi". *Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi*. **30** (30): 185-210. doi:10.17120/omuifd.12834. ISSN 2587-1854. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2024.
26. 1 2   [*ölü/kırık bağlantı*]
27. ↑  Mesut Okumuş. "Kur'an nüzûlünün Mekke dönemi sempozyumu 29 Haziran -01 Temmuz 2012" (PDF). 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Kasım 2021.
28. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2013.
29. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2013.
30. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2013.
31. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2020.
32. ↑  Holland, Tom; *In the Shadow of the Sword*; Little, Brown; 2012; s. 303: ‘Otherwise, in all the vast corpus of ancient literature, there is not a single reference to Mecca – not one’
33. ↑  Crone, Patricia; *Meccan Trade and the Rise of Islam*, 1987, s. 7
34. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
35. 1 2  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 12 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Nisan 2021.
36. ↑  Meccan Trade And The Rise Of Islam, (Princeton, U.S.A: Princeton University Press, 1987
37. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 12 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2021.
38. ↑  Muhammad's home more closely resemble what is now southern Israel than Mecca.Holland, Tom (8 Ocak 2015). "Viewpoint: The roots of the battle for free speech". *BBC News Magazine*. 13 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2015.
39. ↑  kern, soeren (21 Eylül 2012). "Britain: Islam Documentary Cancelled Amid Threats of Physical Violence". *Gatestone Institute*. 24 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2019.
40. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 6 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2022.
41. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2021.
42. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2021.
43. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2021.
44. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2021.
45. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021.
46. ↑  Orhan Gökdemir, Din ve Devrim, İstanbul: Destek Yayınları. 2010. s. 64
47. ↑
48. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2021.
49. 1 2 3  "Arşivlenmiş kopya". 14 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2021.
50. 1 2 3 4 5  Data on Gibson's biography taken from his Web pages, his book *Qur'ānic Geography* and the Amazon author information to this book:  21 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.  8 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.  26 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.  31 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
51. 1 2  Dan Gibson: Qur'ānic Geography (2011)
52. 1 2  Lester, Toby (1 Ocak 1999). "What Is the Koran?". *The Atlantic*. 25 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
53. ↑  "İster sözlü ister yazılı olarak nakledilmiş olsun, herhangi bir tarihsel anlatı geleneğinin istikrarı için kronolojinin çok önemli olduğu varsayımına göre, bu durum ikinci yüzyılda ***siyer* çalışmalarının hâlâ bir akışkanlık halinde olduğunun açık bir göstergesi** olarak görülebilir.Conrad (June 1987). "Abraha and Muhammad: Some Observations Apropos of Chronology and Literary topoi in the Early Arabic Historical Tradition". *Bulletin of the School of Oriental and African Studies*. **50** (2): 239. doi:10.1017/S0041977X00049016. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2020.
54. ↑  ""Muhammed Nerdeydi", 19.org". 29 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2020.
55. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2021.
56. ↑  King, David A. The Petra Fallacy
57. ↑  NDTV, 200 Mecca mosques face wrong direction?, 06/04/2009
58. ↑  BBC News, Mecca mosques 'wrongly aligned', 05/04/2009
59. 1 2  S. Brock, *A brief outline of Syriac Literature*, Moran Etho 9, Kottayam, Kerala: SEERI (1997), pp. 56-57, 135
60. 1 2  Hoyland, Robert G. *Seeing Islam as Others Saw It: A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam*;s. 197. The Darwin Press, Inc. (January 1, 1998).
61. 1 2  Hoyland, R. (31 Aralık 2019). *Seeing Islam as Others Saw It*. Piscataway, NJ, USA: Gorgias Press. ISBN 978-1-4632-3960-2. 16 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2021.
62. ↑  Nicolai Sinai, The Qur’an: A historical-critical introduction (Edinburgh: Edinburgh University Press, 2017) 61.
63. ↑  Robert G. Hoyland, "Epigraphy And The Linguistic Background To The Qur'an".
64. ↑  Hoyland, "Epigraphy and the Linguistic Background to the Quran", 2008 s.53-56, 61-64
65. ↑  "IQSA Zoom Seminar #7 Robert Hoyland, "'Arabi and A'jami in the Qur'an: The Language of Revelation.."". IQSA Online. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2021.
66. ↑  Morris, Ian D. (2018). "Mecca and Macoraba" (PDF). *Al-ʿUṣūr Al-Wusṭā*. **26**: 1-60. 17 Kasım 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2018.
67. ↑
68. ↑  Crone, Patricia (1987). *Meccan Trade and the Rise of Islam*. Princeton University Press. ss. 134-135. ISBN 978-1-59333-102-3.
69. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 7 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2022.
70. ↑  Abshire, C.; Gusev, D.; Stafeyev, S.K.; Wang, M. (2020). "Enhanced Mathematical Method for Visualizing Ptolemy's Arabia". *International Web Journal on Sciences and Technologies Affined to History of Cartography and Maps*. **15** (1): 1-25.
71. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2021.
72. ↑  "There is no concrete evidence that Ptolemy ever drew his own maps. Instead, he transmitted geographical data in digital form, using a series of numbers and diagrams that allowed later map-makers to adapt it."  20 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
73. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2022.
74. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2022.
75. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Mayıs 2022.
76. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2020.
77. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2021.
78. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
79. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
80. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2021.
81. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
82. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
83. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
84. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
85. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
86. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
87. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
88. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
89. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2021.
90. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2020.
91. ↑  "Kur'ân ne zaman mushaf haline getirilmiştir?". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.
92. ↑  "Kur'an'ın ilk yazılmış nüshaları neden ortadan kaldırıldı? Kur'an'ın aslı yakıldı mı?". 8 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.
93. ↑  "Kur'an-ı Kerim'in yazılması, toplanması ve kitap haline getirilmesi hakkında detaylı bilgi verir misiniz? Peygamber Efendimiz Kur'an'ı toplama işini hayatında yapamasa bile bunu neden vasiyet etmemiştir? Şu an elimizde bulunan en eski Kur'an hangisidir?". 8 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2015.
94. 1 2  "Kur'an-ı Kerim'in yazılması, toplanması ve kitap haline getirilmesi hakkında detaylı bilgi verir misiniz?". *Sorularla İslamiyet*. 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2023.
95. ↑  "Ana Hatlarıyla Kur’ân-ı Kerîm", Prof. S. Yıldırım, s. 65
96. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2020.
97. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2020.
98. ↑  Michel Cuypers, Geneviève Gobillot, Alınan fikirler, Kuran, Éditions Le Cavalier Bleu, Paris, Ağustos 2007, s. 22
99. ↑  al-Bukhari, Muhammad. "Sahih Bukhari, volume 6, book 61, narrations number 509 and 510". *810-870 CE*. Sahih-i Buhari. 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.
100. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Ağustos 2020.
101. ↑  Mohamad K. Yusuff, Zayd ibn Thabit and the Glorious Qur'an 26 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
102. ↑  The Koran; A Very Short Introduction, Michael Cook. Oxford University Press, ss. 117–124
103. 1 2  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 30 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Nisan 2013.
104. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2020.
105. ↑  "Kur'ân'ın Yazılış Tarihi". 27 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2009.
106. ↑  Kaya, M. Ali (30 Mart 2011). "Kur'ân'ın Harekelenmesi". fikirbahcesi.org. ss. tefsir dersleri. 1 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2013.
107. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2015.
108. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2013.
109. ↑  "Kuran-ı Kerim ve Türkçe Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı". 7 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2007.
110. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2014.
111. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2021.
112. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2021.
113. ↑  "SÜLEYMAN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 6 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2023.
114. ↑  Nigosian, S.A. (2004). *Islam : its history, teaching and practices* ([New ed.]. bas.). Indiana Univ. Press. ss. 65-80. ISBN 0-253-21627-3.
115. ↑  Wheeler, Brannon M. (2002). *Prophets in the Quran: an introduction to the Quran and Muslim exegesis*. Continuum. s. 15. ISBN 978-0-8264-4956-6.
116. ↑  "Quran 3:84". 25 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2013.
117. ↑  Understanding the Qurán - Page xii, Ahmad Hussein Sakr - 2000
118. ↑  "Hicr Suresi 9. ayeti ve meali | Kuran ve Meali". *www.kuranvemeali.com*. 9 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2023.
119. ↑  "Hicr Suresi 9. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı". *kuran.diyanet.gov.tr*. 14 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2023.
120. ↑  "Hicr Suresi 9. Ayet Meali, Arapça Yazılışı, Anlamı ve Tefsiri". *İslam ve İhsan*. 13 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2023.
121. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2021.
122. ↑  "En Yüce Tanrı" ifadesi, Kitab-ı Mukaddes’te sıkça yer alır ve Semitik dünyada monarşik olarak düzenlenen politeist yapıda, Tek Tanrı’ya gönderme yapmak için kullanılır. Aynı şey, şu ifade için de geçerlidir: "tanrıların Tanrısı, Yahve".
123. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 20 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2020.
124. ↑  M. F. al-Hamad, J. F. Healey, "Late Antique Near Eastern Context: Some Social and Religious Aspects", Oxford Handbook of Qur’anic Studies, 2020, p. 88-92
125. ↑  "ŞERİAT". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 29 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
126. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 26 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Mart 2021.
127. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2021.
128. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
129. ↑  Nisa Suresi, 25. ayet
130. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 3 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
131. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 9 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
132. ↑  "Taşlamanın, recmin kaynağı nedir? - Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk". *YouTube*. 3 Mayıs 2020. 11 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
133. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 3 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
134. ↑  "Mâide Suresi 38. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı". *kuran.diyanet.gov.tr*. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
135. ↑  Babayiğit, Beşir (1 Aralık 2018). "İSLAM VE OSMANLI CEZA HUKUKUNDA KAZF SUÇU". *Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi*. **XXII** (3-4): 313-392. ISSN 2651-494X. 21 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
136. ↑  "KAZF". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 21 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
137. ↑  "EŞKIYA". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
138. ↑  "Mâide Suresi 33-34. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı". *kuran.diyanet.gov.tr*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
139. ↑  "Kısas ile ilgili ayetler ve mealleri | Kuran ve Meali". *www.kuranvemeali.com*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
140. ↑  "Mâide Suresi 45. ayeti ve meali | Kuran ve Meali". *www.kuranvemeali.com*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
141. ↑  "KISAS". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 19 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
142. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022.
143. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 2 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Eylül 2021.
144. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 7 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2021.
145. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
146. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
147. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
148. ↑  "Bir adam kölesine vursa veya öldürse, ona ne ceza verilecektir?". *Sorularla İslamiyet*. 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
149. 1 2  "KÖLE". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 28 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2023.
150. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
151. 1 2  Gürhan, Nazife. "**Kadın bakış açısıyla Kuran'ı Yeniden Okuma Denemesi- Amina Wedud- kuran ve Kadın**". e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi Sayı 6, Kasım 2011. 2 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2016.
152. ↑  "KADIN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2023.
153. 1 2  Siraj, Asifa (October 2011). "Meanings of modesty and the hijab amongst Muslim women in Glasgow, Scotland" (PDF). *Gender, Place & Culture: A Journal of Feminist Geography*. Taylor & Francis. **18** (6): 716-731. doi:10.1080/0966369X.2011.617907. ISSN 1360-0524. 15 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2022.
154. 1 2  Herbert L. Bodman; Nayereh Esfahlani Tohidi, (Ed.) (1998). *Women in Muslim Societies: Diversity Within Unity*. Lynne Rienner Publishers. ss. 2-3. ISBN 978-1-55587-578-7.
155. ↑  Ibrahim, I. A.; Abu-Harb, Ibrahim Ali Ibrahim (1997). *A Brief Illustrated Guide to Understanding Islam* (İngilizce). Darussalam. ISBN 978-9960-34-011-1. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2023.
156. 1 2  "KADIN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2023.
157. ↑  Yilmaz, İbrahim (15 Haziran 2019). "İslâm Hukukunda Kamu Otoritesinin Çok Eşliliği Sınırlandırması". *Cumhuriyet İlahiyat Dergisi*. **23** (1): 5-28. doi:10.18505/cuid.511376. ISSN 2528-9861. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
158. ↑  "ÇOK EVLİLİK". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 5 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
159. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
160. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2020.
161. ↑  islam, dinimiz. "Köle ve cariye nedir? - Dinimiz İslam". *dinimizislam.com*. 7 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
162. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2021.
163. ↑  "Savaş Esirleri ve Cariyelik". *Süleymaniye Vakfı*. 2 Kasım 2015. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
164. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2021.
165. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2020.
166. ↑  "TESETTÜR". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
167. ↑  islam, dinimiz. "Dinimizde tesettürün önemi - Dinimiz İslam". *dinimizislam.com*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
168. ↑  **^** Belazûri, Ensâb, c. 12, s. 153; Cevad Ali, Mufassal, c. 4, s. 662-663.
169. 1 2 3  "Wayback Machine". *web.archive.org*. 21 Eylül 2022. 21 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
170. ↑  "What does the Quran really say about a Muslim woman's hijab? | Samina Ali | TEDxUniversityofNevada - YouTube". *web.archive.org*. 16 Ekim 2022. 16 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
171. ↑  İran'da 1983'te çıkartılan Ceza Kanunu ile hicap kurallarına aykırı hareket eden kadınlara "74 kırbaç" cezası getirildi. Sanam Vakil: *Women and Politics in the Islamic Republic of Iran: Action and Reaction 6 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*
172. ↑  Father of Kurdish woman killed in Iran says daughter was beaten 19 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Rudaw, 19 September 2022
173. ↑  Mahsa Amini’s medical scans show skull fractures caused by ‘severe trauma’: Report 24 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Alarabya News, 2022
174. ↑  Iranian Medical Official Says Amini's Death Caused By Head Injury, Rejects Official Version 20 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Radio Free Europe/Radio Liberty, 2022
175. ↑  "Mahsa Amini's medical scans show skull fractures caused by 'severe trauma': Report". Al Arabiyya. 19 Eylül 2022. 24 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2022.
176. ↑  "Mahsa Amini's CT Scan Shows Skull Fractures Caused By Severe Blows". *Iran International*. 19 Eylül 2022. 20 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2022.
177. ↑  "The Qur'anic Manuscripts". 3 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2007.
178. ↑  Coughlan, Sean. "'Oldest' Koran fragments found in Birmingham University". BBC.
179. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2020.
180. ↑  F. E. Peters (1991), ss. 3–5: "Few have failed to be convinced that … the Quran is … the words of Muhammad, perhaps even dictated by him after their recitation."
181. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 28 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Eylül 2020.
182. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2021.
183. ↑  *Kur'an-ı Kerim*. 74:30
184. ↑  "Müddessir Suresi 30. Ayet". *www.kuranmeali.com*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
185. ↑  "Appendix 1 of the Authorized English translation of Quran by Rashad Khalifa, Ph.D. | Submission.org - Your best source for Submission (Islam)". *submission.org*. 24 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
186. ↑  "Ana Sayfa". *19.org Türkçe*. 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
187. ↑  "19 sistemi nedir?". *kuranmucizeler.com*. 26 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
188. ↑  "Appendix 1 of the Authorized English translation of Quran by Rashad Khalifa, Ph.D." 24 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
189. ↑  "Arşivlenmiş kopya". *hakkadavet.alimallah.com*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
190. ↑  "Edip Yüksel ve 19 | www.mazdek.com". *web.archive.org*. 18 Ekim 2013. 18 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
191. ↑  admin (2 Temmuz 2013). "Abdullah Öcalan'ın kitabında 19 varmış". *19.org Türkçe*. 9 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
192. ↑  Kurdoglu, Mustafa (21 Haziran 2020). "007.01 - Reşat Halife'nin Bilimsel Büyük Hatası". *Kur'an-ı Kerim'in Sayısal Yapısı*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
193. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 3 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2021.
194. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 12 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2022.
195. ↑  Leirvik 2010, pp. 33–34.
196. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2022.
197. ↑  "Ana Sayfa". *kuranmucizeler.com*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
198. ↑  "Kuran'ın Mucizeliği ve Mucize Oluşunun Delilleri Nelerdir?". *İslam ve İhsan*. 27 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
199. ↑  "Kur'an'dan "söz söyleme" sanatı üzerine dersler – Mustafa İslamoğlu". 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
200. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
201. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 21 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2012.
202. ↑  islam, dinimiz. "Peygamber efendimizin mucizeleri - Dinimiz İslam". *dinimizislam.com*. 26 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
203. ↑  "Hz. Peygamberin (s.a.s.) ne tür mucizeleri vardır? : Din İşleri Yüksek Kurulu : Dini Bilgilendirme Platformu". *kurul.diyanet.gov.tr*. 20 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
204. ↑  Explorations in Islamic science Ziauddin Sardar, (1989), retrieved 28 March 2011
205. ↑  An illusion of harmony: science and religion in Islam (2007) Taner Edis, retrieved 28 March 2011
206. ↑  "EBCED". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 20 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
207. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020.
208. ↑  "demir\_kuran\_mucizesi\_26\_atom\_numarasi\_57\_izotop". *kuranmucizeler.com*. 21 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
209. ↑  "HADÎD SÛRESİ". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 20 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
210. ↑  "Mesaj Kuran Çevirisi". *web.archive.org*. 23 Mart 2015. 23 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
211. ↑  "NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details". *nssdc.gsfc.nasa.gov*. 10 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
212. ↑  "Kuran'da Ay'a ayak basılacağı, ay toprağının yarılacağı yıl, dakika ve saniyesine kadar belirtilmiştir". *kuranmucizeler.com*. 19 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023.
213. ↑  "Kur'ân'ın matematiksel mucizeleri". 30 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2008.
214. ↑  "Scientific Miracles". 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2008.
215. ↑  "Mucizeler Kaynağı Kur'ân-ı Kerîm'in Matematiksel Mucizesi". Sorularlaislamiyet.com. 18 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
216. ↑  "Kur'ân'ın mucizeleri". Akşam Gazetesi. 27 Şubat 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2008.
217. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2020.
218. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2013.
219. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2013.
220. ↑  Refiye Şenesen; *Pagandan Hristiyanlık ve Müslümanlığa Bir İnanç Merkezi: Ashab-ı Kehf ve Günümüzde Tarsus Ashab-ı Kehf'te Hıdırellez Şenlikleri 3 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*; Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi; Erişim Tarihi: 25 Aralık 2015
221. ↑  Pieter W. van der Horst; "Pious Long-Sleepers in Greek, Jewish, and Christian Antiquity
222. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2021.
223. ↑  "Christoph Luxenberg le röportaj (İngilizce)". 1 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2007.
224. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2012.
225. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2021.
226. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2021.
227. ↑  "MERYEM SÛRESİ". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 12 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
228. ↑  "Meryem Sûresi Hakkında, Konusu, Nuzül Sebebi, Fazileti | Kuran ve Meali". *www.kuranvemeali.com*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
229. 1 2 3  "ZÜLKARNEYN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 17 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
230. ↑  islam, dinimiz. "Zülkarneyn Aleyhisselam - Dinimiz İslam". *dinimizislam.com*. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
231. ↑  El-Firuzabadî El-Kamusu'l-Muhît, Kahire, 1332, cilt IV, s.304.
232. ↑  "ZÜLKARNEYN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 17 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2022.
233. ↑  Krzysztof Nawotka ((Ed.)). "An Early Mirror for Princes and Manual for Secretaries: The Epistolary Novel of Aristotle and Alexander". *Alexander the Great and the East: History, Art, Tradition*. s. 323).  r eksik `|soyadı1=` (yardım)
234. ↑  *Mapping Frontiers Across Medieval Islam: Geography, Translation and the 'Abbasid Empire*. Bloomsbury Publishing. 28 Şubat 2017. ss. 97-98. ISBN 978-1-78673-131-9. In the early history of Islam there was a lively debate over the true identity of Dhū 'l-Qarnayn. One prominent identification was with an ancient South Arabian Ḥimyarī king, generally referred to in the sources as al-Ṣaʿb b. Dhī Marāthid. [...] Indeed the association of Dhū 'l-Qarnayn with the South Arabian ruler can be traced in many early Arabic sources.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
235. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 16 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 20 Mart 2017.
236. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2012.
237. ↑  *Tafhim al-Qur'an*. 20 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. The identification ... has been a controversial matter from the earliest times. In general the commentators have been of the opinion that he was Alexander the Great but the characteristics of Zul-Qarnain described in the Qur'an are not applicable to him. However, now the commentators are inclined to believe that Zul-Qarnain was Cyrus ... We are also of the opinion that probably Zul-Qarnain was Cyrus...  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
238. ↑  Öztürk, Mustafa (10 Aralık 2014). "Zülkarneyn Kıssası". *Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD)*. **1** (2): 7-31. ISSN 2148-5011. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
239. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2021.
240. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2021.
241. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2021.
242. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2021.
243. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2021.
244. ↑  "TÛFAN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 27 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
245. ↑  Mümin Köksoy, *Yerbilimlerinin Katkısıyla Nuh Tufanı ve Sümerlerin Kökeni*, Ankara 2003. s. 107
246. ↑  Ekrem Sarıkçıoğlu, "Kur’an ve Arkeoloji Işığında Hz. Nuh ve Tufan Olayına Yeni Bir Yaklaşım", *İslâmî Araştırmalar*, Ankara, 1996, s. 197-203.
247. ↑  "Nuh Tufanı Bölgesel Bir Tufan mıydı, Yoksa Küresel miydi? | Muhammed Emin Yıldırım". *YouTube*. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023.
248. 1 2  Slackman, Michael (3 April 2007). "Did the Red Sea Part? No Evidence, Archaeologists Say". The New York Times. Retrieved 27 October 2016.
249. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2021.
250. ↑  "Mısır'dan Çıkış 1". *kutsalkitap.info.tr*. 26 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
251. ↑  "2. Bakara Suresi 50. Ayet". *Süleymaniye Vakfı*. 1 Nisan 2016. 26 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
252. 1 2  "MÛSÂ". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 27 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
253. ↑  ".+: Kutsal Kitap :+". *kutsal-kitap.net*. 26 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
254. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021.
255. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2021.
256. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2021.
257. ↑  Harbottle, Rod (2005). *Kutsal Kitap Yerler Sözlüğü*. 25 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2020.
258. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2021.
259. ↑  Sivertsen, Barbara J. 1949- (2009). *The parting of the sea : how volcanoes, earthquakes, and plagues shaped the story of Exodus*. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-2995-8. OCLC 432996539. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2021. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
260. ↑  Hoffmeier, James Karl (1999). Israel in Egypt: The Evidence for the Authenticity of the Exodus Tradition. Oxford: Oxford University Press. s. 214. ISBN 978-0-19-513088-1. OCLC 47007891.
261. ↑  "Wayback Machine" (PDF). *web.archive.org*. 3 Mart 2016. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2023.
262. ↑  "Karun ile ilgili ayetler ve mealleri | Kuran ve Meali". *www.kuranvemeali.com*. 27 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2023.
263. ↑  Kuran 40: 23-24
264. ↑  Kuran 29, 39
265. 1 2  "The Archaeological Exploration of Sardis". *sardisexpedition.org*. 30 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
266. ↑  "Karun, Hz. Musa’nın amcasının oğluydu." Ferrâ, Meâni’l-Kur’an, 2: 622; "Karun, Hz. Musa’nın amcasının oğluydu. Teyzesinin oğlu olduğu da söylenmiştir. Muhammed Kenan, Kurretu’l-Ayneyn ala Tefsiri’l-Celaleyn, 517; ayrıca bkz. Elmalılı, Hak Dini Kur’an Dili, 5: 3755  26 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
267. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 29 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2014.
268. ↑  Tarihin seyrinde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Anabilim Dalı Bülteni
269. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2022.
270. ↑
271. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2012.
272. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
273. ↑  "Karun Hazinelerinin Hikayesi". *www.makaleler.com*. 16 Kasım 2016. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
274. ↑  "KĀRÛN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
275. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2020.
276. 1 2 3  "Arşivlenmiş kopya". 24 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2021.
277. ↑  "Mİ'RAC". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 6 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
278. ↑  islam, dinimiz. "Mirac mucizesi - Dinimiz İslam". *dinimizislam.com*. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
279. ↑  "Miraç Yaşandı Mı? - Mustafa Öztürk". *YouTube*. 23 Mart 2017. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
280. 1 2 3 4  Blair, Sheila S. and Jonathan M. Bloom. "Art." Encyclopedia of Islam and the Muslim World. Ed. Richard C. Martin. Vol. 1. New York: Macmillan Reference USA, 2004. 75-82. Gale Virtual Reference Library. Gale.
281. 1 2 3  "Islamic Arts." Historical Atlas of the Islamic World. Derby, United Kingdom: Cartographica, 2004. 172-175. Gale Virtual Reference Library. Gale.
282. ↑  Schimmel, Annemarie. "Calligraphy: Islamic Calligraphy." Encyclopedia of Religion. Ed. Lindsay Jones. Vol. 3. 2nd ed. Detroit: Macmillan Reference USA, 2005. 1372-1373. Gale Virtual Reference Library. Gale.
283. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
284. ↑   26 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Simetrik Kitap, Dr. Halis Aydemir
285. ↑  "Kur'an-ı Kerim'de kaç âyet bulunmaktadır? : Din İşleri Yüksek Kurulu : Dini Bilgilendirme Platformu". *kurul.diyanet.gov.tr*. 29 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2023.
286. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 18 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2013.
287. ↑  M.İlmiye Çığ. İbrahim Peygamber s. 19.
288. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
289. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
290. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
291. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
292. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 11 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
293. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2023.
294. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2021.
295. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2021.
296. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 16 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2021.
297. ↑  Zeki Sarıtoprak 2006. "Allah." s. 33–40 in The Qur'an: an Encyclopedia
298. ↑  "Mülk Suresi 3. Ayet". *www.kuranmeali.com*. 30 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2023.
299. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 1 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2023.
300. ↑  "TEŞBİH". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 11 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2023.
301. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Nisan 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2017.
302. ↑  "Strong's Hebrew: 430. אֱלֹהִים (elohim) -- God, god". *biblehub.com*. 19 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2023.
303. ↑  Hastings, James, (Ed.) (1913). *Encyclopædia of Religion and Ethics, Volume VI: Fiction–Hyksos*. Edinburgh: T. & T. Clark. s. 248.
304. ↑
305. ↑  Strong, James (1890). "H430 - 'elohiym". *Strong's Concordance*. Blue Letter Bible. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2020. **אֱלֹהִים** **ʼĕlôhîym**, el-o-heem; plural of H433 (אֱלוֹהַּ *ĕlôah*); gods in the ordinary sense; but specifically used (in the plural thus, especially with the article) of the supreme God; occasionally applied by way of deference to magistrates; and sometimes as a superlative:—angels, X exceeding, God (gods) (-dess, -ly), X (very) great, judges, X mighty.
306. ↑  "Strong's Hebrew: 430. **אֱלֹהִים** (elohim) -- God (Strong's Concordance; Englishman's Concordance; NAS Exhaustive Concordance; Brown-Driver-Briggs definition; Strong's Exhaustive Concordance definition; Forms and Transliterations)". *Biblehub.com*. 2020. 19 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2020.
307. ↑  Coogan, Michael D.; Brettler, Marc Z.; Newsom, Carol A.; Perkins, Pheme, (Ed.) (2007). "Glossary: "Elohim"". *The New Oxford Annotated Bible: New Revised Standard Version with the Apocrypha* (3. Augmented bas.). New York: en:Oxford University Press. s. Glossary: 544. ISBN 978-0-19-528880-3. **Elohim.** The Hebrew word usually translated "God," though its plural form is sometimes also translated "gods." It is originally a common noun (a god), though it is often used as a proper noun for the God of Israel, even though it is a plural form.
308. ↑  "Elohim - Hebrew god". *Encyclopædia Britannica*. Edinburgh: Encyclopædia Britannica, Inc. 20 Temmuz 1998. 3 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2020. **Elohim**, singular **Eloah**, (Hebrew: God), the God of Israel in the Old Testament. A plural of majesty, the term Elohim—though sometimes used for other deities, such as the Moabite god Chemosh, the Sidonian goddess Astarte, and also for other majestic beings such as angels, kings, judges (the Old Testament *shofeṭim*), and the Messiah—is usually employed in the Old Testament for the one and only God of Israel, whose personal name was revealed to Moses as YHWH, or Yahweh (q.v.). When referring to Yahweh, *elohim* very often is accompanied by the article *ha-*, to mean, in combination, "the God," and sometimes with a further identification *Elohim ḥayyim*, meaning "the living God."  
 Though Elohim is plural in form, it is understood in the singular sense. Thus, in Genesis the words, "In the beginning God (Elohim) created the heavens and the earth," Elohim is monotheistic in connotation, though its grammatical structure seems polytheistic. The Israelites probably borrowed the Canaanite plural noun Elohim and made it singular in meaning in their cultic practices and theological reflections.
309. ↑  **İlyas** İbranice "Benim tanrım Yahu/Jah"tır anlamına gelen bir kelimedir*New Bible Dictionary*. 1982 (second edition). Tyndale Press, Wheaton, IL, USA. ISBN 0-8423-4667-8, p. 319
310. ↑  Wells, John C. (1990). *Longman pronunciation dictionary*. Harlow, England: Longman. s. 239. ISBN 0-582-05383-8.  entry "Elijah"
311. ↑  İbranice ve Aramice bir ad olan *Yeşua*, İsrailoğullarında yaygındı. "Kurtuluş Yahveh'dendir!" anlamına gelir."jesus." 10 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
312. ↑  "Orijinal İbranice metinlerde 6 bin 828 defa YHVH kullanımı yer alır." Wilhelm Gesenius (Hrsg.): Hebräisches und Aramäisches Handwörterbuch über das Alte Testament. Zweite Teillieferung. 18. Auflage. Springer, 1995, ISBN 3-540-58048-4, S. 446.
313. ↑  "rabbi." *Oxford Dictionary of English 2e*, Oxford University Press, 2003.
314. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2021.
315. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2021.
316. ↑
317. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 5 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2012.
318. ↑  Kościelniak, Krzysztof (7 Kasım 2011). "Jewish and Christian religious influences on pre-Islamic Arabia on the example of the term RḤMNN ("the Merciful")". *Orientalia Christiana Cracoviensia* (İngilizce). **3**: 67-74. doi:10.15633/ochc.1024 Özgürce erişilebilir. ISSN 2450-2936. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.
319. ↑  "RAHMÂN". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 1 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2023.
320. ↑  "SÂLİH". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 18 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2023.
321. ↑  "İsrailoğullarına bu kadar çok peygamber gönderilmesinin sebebi nedir?". *Sorularla İslamiyet*. 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2023.
322. ↑  Özkan, Mustafa (2010). "TARİHİN ÖZNESİNİN TESPİTİNDE, KUR'AN'IN TARİH İLMİNE KATKISI, KAYNAKLIĞI ÜZERİNE: BEDİR SAVAŞI ÖRNEĞİ". *dergipark.org.tr*. 25 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2023.
323. ↑  "Yaratılış 1". *kutsalkitap.info.tr*. 8 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2023.
324. ↑  "YAHUDİLİKTE KUTSAL GÜNLER ve BAYRAMLAR" (PDF). *acikders.ankara.edu.tr*. 5 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Haziran 2023.
325. ↑  "Kâf Suresi 38. Ayet Tefsiri - Diyanet İşleri BaşKanlığı". *kuran.diyanet.gov.tr*. 30 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2023.
326. ↑  "Kâf Suresi 38. Ayet". *www.kuranmeali.com*. 5 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2023.
327. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
328. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
329. ↑  "The Myth of Adapa". *World History Encyclopedia* (İngilizce). 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021.
330. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Kasım 2021.
331. ↑  "balıklıgöl kıssası ile ilgili kaynakça -1". 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
332. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2021.
333. ↑  "İBRÂHİM". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. 23 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2023.
334. ↑  Enbiyâ: 69
335. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2021.
336. ↑  "balıklıgöl kıssası ile ilgili kaynakça -2". 14 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
337. ↑  "balıklıgöl kıssası ile ilgili kaynakça -3". 7 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
338. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
339. ↑  "Kuranı kerimden". 5 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
340. ↑  Ünlü, Kerim Şükrü (2015). *Kitab-ı Mukaddes ve Kuran'da Yusuf Kıssası* (Yüksek Lisans). Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2020. [*ölü/kırık bağlantı*]
341. ↑  "Kuran: Yusuf Suresi 3. Ayet". 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2020.
342. ↑  "Kuran: Yusuf Suresi 12. Ayet". 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2020.
343. ↑  "Moses's 'Ark of Bulrushes' - Watch Jerusalem". 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
344. ↑  The 17th-century Ussher chronology calculates 1571 BC (*Annals of the World*, 1658 paragraph 164)
345. ↑  Greifenhagen 2003, ss. 206-207.
346. ↑  Newsom 2004, s. 26.
347. ↑  Greifenhagen 2003, s. 224 n. 49.
348. ↑  Dever, William G. (1993). "What Remains of the House That Albright Built?". *The Biblical Archaeologist*. **56** (1). University of Chicago Press. ss. 25-35. doi:10.2307/3210358. ISSN 0006-0895. JSTOR 3210358. the overwhelming scholarly consensus today is that Moses is a mythical figure
349. ↑  Meyers 2005, ss. 5–6.
350. ↑  Coats, George W. (1988). *Moses: Heroic Man, Man of God*. A&C Black. ss. 10ff (p. 11 Albright; pp. 29-30, Noth). 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2022.
351. ↑  Kurân, 5:72 17 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
352. 1 2 3  Kurân, 2:87 29 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
353. ↑  harvnb|Bursevî|2012|s=25 (c. 5)
354. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2022.
355. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2012.
356. 1 2  Kurân, 61:6 29 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
357. ↑  Bursevî 2012, s. 25 (c. 5)
358. ↑  Doyle 2005, s. 124.
359. ↑  Kripke 1980, s.67.
360. ↑  Band 2003, ss. 105–107.
361. ↑  Ben Zvi 2003, ss. 18–19.
362. ↑  Ingram 2012, ss. 140–142.
363. ↑  McKenzie & Graham 1998, s. 113.
364. 1 2  Person 1996, s. 155.
365. 1 2  Gaines 2003, ss. 22–23.
366. ↑  Band 2003, ss. 106–107.
367. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
368. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
369. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2021.
370. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2021.
371. ↑  Alexander Philip S. *Biblical Figures Outside the Bible* p. 118 ed. Michael E. Stone, Theodore A. Bergren 2002 p118 "twice in the Qur'an.. was commonly identified by Muslim scholars with the biblical Enoch, and that this identification opened the way for importing into Islam a substantial body of postbiblical Jewish legend about the character and ...."
372. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020.
373. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020.
374. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 22 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2017.
375. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2014.
376. ↑  Hayrullah Örs, Musa ve Yahudilik
377. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2021.
378. ↑
379. ↑
380. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2022.
381. ↑  "Ve tanrı doğuda, Aden’de bir bahçe yaptı; ve yarattığı Âdem’i oraya koydu. Ve Rab, görünüşü güzel ve yenilmesi iyi olan her ağacı, ve bahçenin ortasında hayat ağacını, ve iyilik ve kötülüğü bilme ağacını yerden bitirdi.

Ve bahçeyi sulamak için Aden’den bir ırmak çıktı; ve oradan bölündü ve dört kol oldu. Birinin adı Pişon’dur; kendisinde altın olan bütün Havila diyarını kuşatır; ve bu diyarın altını iyidir; orada ak günnük ve akik taşı vardır; Ve ikinci ırmağın adı Gihon’dur; bütün Kuş ili'ni kuşatan odur. Ve üçüncü ırmağın adı Dicle’dir; Aşur’un önünden akan odur. Ve dördüncü ırmak Fırat’tır." Tekvin 2:8-14
382. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2022.
383. ↑
384. ↑  Bernstein, Alan E. (2017). *Hell and Its Rivals: Death and Retribution among Christians, Jews, and Muslims in the Early Middle Ages* (1 bas.). Cornell University Press. JSTOR 10.7591/j.ctt1qv5q7k. 23 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2021.
385. ↑  Buck, Christopher. 2006. "Discovering (final destination)." In *The Blackwell Companion to the Qur'an* ([2a reimpr.] ed.), edited by A. Rippin, et al. Blackwell. 978140511752-4. p. 30.
386. ↑  e.g. Gerald R. Hawting, interviewed 3 Mart 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. for *The Religion Report*, Radio National (Australia), 26 June 2002.
387. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ocak 2021.
388. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
389. 1 2
390. ↑  "The Geocentric Qur'an" (İngilizce). wikiislam. 12 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2013.
391. ↑  "KUR'AN'DAKİ BAZI KAVRAMLARIN TARİHSEL KÖKENLERİ". googleusercontent. Erişim tarihi: 15 Mart 2013.
392. ↑  "Kur'ân'dan bilim türetmek". agnostik. 4 Temmuz 2010. 14 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2013.
393. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.
394. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 29 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2014.
395. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021.
396. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022.
397. ↑  Approaches to the Asian Classics, Irene Blomm, William Theodore De Bary, Columbia University Press, 1990, ss. 65
398. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020.
399. ↑  //isamveri.org/pdfdrg/D02424/2002\_II\_7/2002\_II\_7\_[*ölü/kırık bağlantı*]
400. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2021.
401. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 31 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2020.
402. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2021.
403. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2020.
404. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 16 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Ocak 2021.
405. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 11 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2012.
406. ↑  David Samuel Margoliouth'a göre "sünnet" kavramı İslam toplumunda başlangıçta Kur’ân tarafından İslam öncesi dönemin feshedilmemiş âdetleri için kullanılan bir kavram iken Peygamber’in uygulamaları için kullanımı yavaş ilerleyen bir sürecin sonucunda gerçekleşmiştir."Oryantalistlerin Hadis Literatürü Hakkındaki Görüşleri". 3 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2014.
407. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 17 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022.
408. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022.
409. ↑  Sadeghi, Behnam (2012). "Ṣan'ā' 1 and the Origins of the Qur'ān". *Der Islam*. **87** (1-2). ss. 1-129. doi:10.1515/islam-2011-0025. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2014.
410. ↑  Sadeghi, Behnam; Bergmann, Uwe (2010). "The Codex of a Companion of the Prophet and the Qurʾān of the Prophet". *Arabica*. **57** (4). ss. 343-436. doi:10.1163/157005810X504518. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2020.
411. ↑  *Ṣan‘ā’ 1 and the Origins of the Qur’ān, Behnam Sadeghi & Mohsen Goudarzi*. Walter de Gruyter. 2012. Another exception concerns verse 85 of sūra 9, which is missing. At sixteen words, this omission is found to be an outlier when compared to the sizes of other missing elements in C-1, which are much shorter. The anomaly may be explained by the common phenomenon of parablepsis, a form of scribal error in which the eye skips from one text to a similar text, in this case, from the instance of ūna followed by a verse separator and the morpheme wa at the end of verse 84 to the instance of ūna followed by a verse separator and the morpheme wa at the end of verse 85.
412. ↑  Sadeghi, Behnam; Goudarzi, Mohsen (2012). "Ṣan'ā' 1 and the Origins of the Qur'ān". *Der Islam*. **87** (1–2). ss. 1-129. doi:10.1515/islam-2011-0025. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2014.
413. ↑  "The "Qur'ān Of ʿUthmān" At Tashkent". 21 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2007.
414. ↑   9 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. BBC'nin konu ile ilgili araştırması
415. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2020.
416. ↑  *The formation of Islam : religion and society in the Near East, 600-1800*. [Online-Ausg.] New York: Cambridge University Press. 2008. s. 286. ISBN 978-0-521-58813-3.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
417. ↑  *Hagarism: the Making of the Islamic World*. Cambridge, UK: Cambridge University Press. 1980. s. 277. ISBN 978-0-521-29754-7.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
418. ↑  *The Syro-Aramaic Reading of the Koran: a Contribution to the Decoding of the Language of the Koran*. Verlag Hans Schiler. 2007. s. 349. ISBN 978-3-89930-088-8.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
419. ↑  "Contestation des erreurs du Coran". 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.
420. ↑  "Al-Akhta' al-lughawiyyah fi al-Qur'an al-karim: Linguistic Errors in the Holy Koran (Arabic Edition)". 5 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.
421. ↑  Muazzez İlmiye Çığ, *İbrahim Peygamber*, s. 96
422. ↑  Dawood, N J (1956). *The Koran*. Londra: Penguin Books. s. 53. ISBN 9780141393841.
423. ↑  Tarih II, sayfa 90, Kolektif-1933
424. ↑  Cook, Michael, *The Koran: A Very Short Introduction*, Oxford University Press, (2000), s. 30
425. ↑  see also: Ruthven, Malise, *A Fury For God*, London ; New York : Granta, (2002), s. 126
426. ↑  "Secular Web Kiosk: The Koran Predicted the Speed of Light? Not Really". 9 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 March 2019.
427. ↑  Leirvik, Oddbjørn (2010). *Images of Jesus Christ in Islam: 2nd Edition*. New York: Bloomsbury Academic; 2nd edition. ss. 33-66. ISBN 978-1441181602. 2 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2019.
428. ↑  Gerd Puin is quoted in the Atlantic Monthly, January, 1999:«The Koran claims for itself that it is 'mubeen' or 'clear'. But if you look at it, you will notice that every fifth sentence or so simply doesn't make sense... the fact is that a fifth of the Koranic text is just incomprehensible...«
429. ↑  Wansbrough, John (1977). *Quranic Studies: Sources and Methods of Scriptural Interpretation*
430. ↑  Geisler, N. L. (1999). In Baker encyclopedia of Christian apologetics. Grand Rapids, MI: Baker Books. Entry on *Qur'an, Alleged Divine Origin of.*
431. ↑  Toby Lester (Ocak 1999). "What Is the Koran?". The Atlantic Monthly. 23 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2019.
432. ↑

| * g
* t
* d
İslam konuları |
| --- |
| İnançlar | 
* Allah'a imân
	+ Allah
* Meleklere imân
* Peygamberlere imân
	+ Muhammed
* Kitaplara imân
* Kadere imân
* Berzah
* Ahirete imân
	+ Kıyamet

 |
| İbadet | 

|  |  |
| --- | --- |
| Beş şart (Sünnilik) | 
* Şehadet
* Namaz
* Oruç
* Zekât
* Hac

 |
| Aslî deliller (Sünnilik) | 
* Kur'an
* Sünnet
* İcma
* Kıyas

 |
| Fürû el-Dîn (Sünnilik) | 
* İstihsân
* İstishâb
* Mesâlih-i mürsele
* Örf, Âdet ve Teâmül
* Sahâbî kavli
* Zerâyi
* Geçmiş şeriatler

 |
| Aslî deliller (İmamet (İsnâaşeriyye öğretisi)) | 
* Tevhîd
* Adalet
* Peygamber
* İmâmet
* Kıyamet

 |
| Fürû el-Dîn (İmamet (İsnâaşeriyye öğretisi)) | 
* Namaz
* Oruç
* Zekât
* Hac
* Hums
* Cihat
* Emr-i bi'l ma'rûf ve nehy-i anil münker
* Tevella
* Teberru

 |
| İsmaililik (Yedicilik) | 
* Velâyet
* Tahâret
* Namaz
* Oruç
* Zekât
* Hac
* Cihat

 |

 |
| Tarih | 
* Kronoloji
* Ehli Beyt
* Sahabe
* On İki İmam
* Fetihler
* Altın Çağ
* Tarımsal devrim

 |
| Halifeler & Halifelikler | 
* Medine İslam Devleti
* Râşidîn Halifeliği
	+ Ebu Bekir
	+ Ömer
	+ Osman
	+ Ali
* Hasan
* Emevîler
* Abbâsîler
* Fâtımîler
* Osmanlılar

 |
| Dinsel metinler | 
* Kur'an
* Sünnet - Hadis

 |
| Mezhepler | 
* 'Sünnilik'
	+ Hanbeli
	+ Hanefi
	+ Maliki
	+ Şafi
	+ Zahiri
* 'Şiî'
	+ İsmâ‘îl’îyye
		- Mustâ‘lîyye
		- Nizâr’îyye
	+ İsnâ‘aşer’îyye
		- Alev’îyye
		- Câfer’îyye
	+ Zeyd’îyye
* 'Bâtınî'
	+ Dûrz’îyye
	+ Nusayr’îyye
* 'Hariciler'
	+ İbadiyye
* Mutezile

 |
| Yaşam & Kültür | 
* Hayvanlar
* Sanat
* Takvim
* Çocuklar
* Bayramlar
* Camiler
* Felsefe
* Siyasi bakış açısı
* Bilim
* Kadın
* İslami çalışmalar
* Görgü kuralları
* Cinsel Farklılıklar
* Saygı ifadeleri
* Hudud
* Ahlak
* Liderler

 |
| Şeriat & İslam Hukuku | 
* Baliğ
* Temizlik
* Suçlar
* Zabiha
* Zimmi
* Boşanma
* İslami beslenme
* Cinsellik

|  |  |
| --- | --- |
| Ekonomi | 
* Bankacılık
* Ekonomi tarihi
* Murabaha
* Riba
* Sukuk
* Tekâfül
* Cizye
* Kumar

 |
| Toplum | 
* İslam dünyası

 |
| İslami hijyen kuralları | 
* Misvak ağacı
* Tuvalet
* Abdest
* Necis
* Tahâret
* Boy abdesti
* Teyemmüm

 |
| Medeni hukuk | 
* Evlilik kontratı
* Cinsellik
* Nikâh
* Muta nikâhı
* Mehir
* Mahrem
* Ma meleket eymanüküm
* Zina
* Miras

 |
| Askeri | 
* Savaş esirleri
* Kölelik
* Siyaset

 |
| Akîde | 
* Kelâm
* Hukuk kaynakları

 |

 |
| İslam çalışmaları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sanat | 
* Arabesk sanat
* Mimarlık
* Kaligrafi
* Müzik
* Yaratılış
* Feminizm

 |
| Edebiyat | 
* Şiir

 |
| Felsefe | 
* Eski Felsefe
* Modern felsefe
* Eskatoloji
* Etik
* Teoloji

 |
| Bilim | 
* Simya
* Astroloji
* Astronomi
* Ekonomi
* İslam ve bilim
* Matematik
* Tıp
* Psikoloji
* Sosyoloji
	+ Eski sosyoloji
* Şuubiyye
* Spor
* Camiiye dönüşüm
* Erken İslam
* İcatlar
* Bilginin İslamlaştırılması
* Tarım

 |

 |
| Diğer dinler | 
* Hristiyanlık
* Hinduizm
* Jainism
* Yahudilik
* Sihizm

 |
| İslam'da tartışılan konular | 
* Din değiştirme
* İrtidad
* İslam eleştirisi
* Kur'an'a eleştiriler
* Muhammed eleştirisi
* Muhammed tasvirleri
* İslamcılık
* İslamofobi
* İslami terörizm
* İslam'ın mucizelere bakışı
* İslam ve antisemitizm
* Aile içi şiddet
* Kur'an mucizeleri

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90063621
* BNE: XX3569490
* BNF: cb12008272s (data)
* GND: 4032444-8
* LCCN: n79046204
* MusicBrainz work: 7a982ffb-5588-490d-b28e-d9eb0443b412
* NDL: 00566624
* NKC: unn2006375010
* NLG: 164922
* NLI: 987007263803305171
* NSK: 000032841
* SELIBR: 231430
* SUDOC: 027498522
* TDVİA: kuran
* VIAF: 175382719
* WorldCat (LCCN): n79-046204

 |