|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| Taoizm |
| Taijitu |
| Teoriler
* Dao (Tao)
* De (Te)

* Wuji
* Taiji
* Yin-Yang

* Wu wei
* Xian

* Beş element
* Qi
 |
| Uygulamalar
* Üç Hazine
* Taoist meditasyon
* Taoist diyet
* Neidan
* Taoist cinsel uygulamalar
 |
| Metinler
* Laozi (Tao Te Ching)
* Zhuangzi
* Liezi
* Daozang
 |
| Tanrılar
* Hongjun Laozu
* Three Pure Ones
* Guan Shengdi
* Sekiz Ölümsüz
* Sarı İmparator
* Li Hong
* Xiwangmu
* Yeşim İmparator
* *Diğer tanrılar*
 |
| Kişiler
* Laozi
* Zhuangzi
* Zhang Daoling
* Zhang Jue
* Ge Hong
* Chen Tuan
 |
| Okullar
* Wudoumi
* Tianshi
* Shangqing
* Lingbao
* Quanzhen (Longmen)
* Zhengyi
* Wuliu
* Yao Taoizm
 |
| Kutsal kişiler
* Taoist tapınak
* Mağara-gökler
* Penglai Dağı
 |
| Kuruluşlar
* Çin Taoist Derneği
* Çinli Master
* Daoshi
 |
| Taoizm Portalı |
| * g
* t
* d
 |

Bagua
Çince Dao yazım karakteri
Yin ve Yang ilkesini anlatan simge
**Taoizm** (*Daoizm, Dao* *Öğretisi*), Antik Çin'de ortaya çıkmıştır ve temeli Laozi'nın yazılı eseri Dao De Jing'e dayanan bir öğretidir. Dao (Çince: 道; pinyin: *Dào)* öğretinin temelidir. Çince'de yol, yürümek, konuşmak, yön, yöntem, akış vb. anlamlara işaret eder. Dao Öğretisi'nin kurucu üstadları Laozi, Çuangzi ve Liezi'dir. Bu üstadların yazıları kozmogoni yani kainat ve onun doğuşu, kainatın yasa ve ilkeleri, insan ve doğanın kainat ile bağı, toplumsal yönetişim ilişkilerinin asıl doğası üzerine kuruludur. Antik Çin'de ortaya çıkan astronomi, hekimlik ve birçok doğa bilimlerinin köksel savını oluşturmuştur. Bahar-Güz Devri (MÖ 770-481) ve takip eden Savaşan Eyaletler Devrinde (MÖ 481-221) Çin'de ortaya çıkmış Yüz Düşünce Okulu içinde yer alan en önemli birkaç akımdan biridir. Bu akımlar arasında Kongzi (Konfüçyüs) de yer almaktadır.

Dao Öğretisinin Temel İçeriği
-----------------------------

Dao'nun ele alındığı birincil yazılı kaynak olan *Dao De Jing* (Dao ve Beliriş Klasiği) şunlardan söz eder:

* Dao tüm kainatın doğduğu ana gibidir ama varlığı ve adı yoktur. Geçici bir etiket olarak Dao denmektedir. Tüm kainatın dolup boşaldığı İlk kaynaktır. Boşluktur.
* Gök ve Yer boşluktan Dao'dan doğar. Biçimi olan olmayan tüm varlıklar, Yer ve Gök'ten doğar.
* Döngüsellik ilkesiyle her şey Dao'ya döner, Dao tekrar her şeyi doğurur. Hareket, değişim ve dönüşüm Yin ve Yang karşıt kopmaz birlik ilkesiyle gerçekleşir.
* İnsan ve toplumlar doğanın olağan akışına uydukları sürece yönetişime, bilgiye, öğretilere, ahlaka, erdeme gerek duymazlar.
* *Wei wu wei* yani doğanın olağan akışına bırakmaya çabalamak, akışa müdahale etmemek, doğanın akışından kopmuş insansal müdahalenin tamamından vazgeçmek.

Dao ve Modern Bilim
-------------------

Dao Öğretisinde anlatılan birçok ilke 20. yüzyılda iyice kabul gören Kuantum Fiziği ile benzerlikler göstermektedir. Belirsizlik ilkesi, kara delikler, çoklu evrenler varsayımı bir şeyin aynı anda hem var hem yok hallerinde olabileceğini, kara deliklerin çevresindeki her şeyi önce yutup sonra geri püskürtmesi mekaniği benzerlikler arasında sayılabilir. Modern Bilim yokluk veya boşluk denilen hali "enerji yoktan var olmaz, vardan yok olmaz" ilkesi gereği kabul etmez. Dao öğretisinde varlık yani biçimi ve adı olan şeyler ile yokluk yani biçimsiz ve adsız hal bir aradadır ve bütündür.

Dao Öğretisi Din midir Tartışmaları
-----------------------------------

Dao Öğretisi, Laozi (M.Ö. 6.yy) ile başlatılır ve kaynak kitap olarak da Dao De Jing metni gösterilir. Sonraki yüzyıllar da ise Çuangzi ve Liezi Dao üzerine meseller yazmışlardır. Bunlar Laozi'ye göre çok daha rahat anlaşılır olan kısa öykülerden oluşur. Din mi felsefe mi tartışmaları ise daha yakın yüzyıllarda ortaya çıkmış bir tartışmadır. Bu tartışmayı yapanlar, kurucu üstadları daha çok filozof olarak sınıflandırmaktadırlar ve öğretiyi Dao Felsefesi olarak anmaktadırlar. Öte yandan, Zhang Ling (M.S. 34-156) ile başlayan ve savunularını Çi enerjsisinin bedende korunumunu sağlamak, hastalıklardan sakınmak için meditasyon ve benzeri yöntemleri günlük ritüel olarak uygulamakla mümkün olacağını ortaya atan "Göksel Üstadların Yolu" adındaki hareketi ise Daocu Din, Dini Dao vs. gibi adlarla anılmaktadır. Bu hareket kendi içinde de birçok alt kollara ayrılmıştır.

Çin Klasiklerini Avrupa dillerine ilk çeviren araştırmacılar 16-17. yüzyıldan itibaren Çin'e seyahat eden Hristiyan Misyonerler olmuşlardır. Çin Klasiklerini çevirirlerken kendi dini inançlarına uygun olacak şekilde *Dao Öğretisi*'ni bir tür din, Dao terimini ise bir tür tanrı olarak göstermişlerdir. Batı okullarında yüzyıllarca bu misyonerlerin çevirileri kaynak olarak kullanılmıştır. Aynı dönemde hatalı çevirilere yol açan diğer etken ise; Çincenin batı dillerine çevirebilmek için gramer yapısının çözülememiş olması, hatta gramerinin olup olmadığının bile tam anlaşılmamış olmasıydı. Çincede Avrupa dilleriyle örtüşen bir gramerin olmaması, çevirmenlere yorumlu çeviri yapma yolunu açmıştır.

19. yüzyıl filozoflarından Hegel, GW Friedrich, *Din Felsefesi Tarihi Ders Notlar*ı'nda, Çin hakkında ulaştığı bilgiler için özellikle Fransız misyonerlere çok şey borçlu olduğunu yazmaktadır. Burada bahsettiği kişinin misyoner Antoine Gaubil (1689-1759) olduğu ön görülmektedir. Hegel, misyonerlerin her ne kadar toplumsal yaşam ve yönetişim hakkında sunduğu bilgiler konusunda bir şüpheye düşmese de inançlar konusunda aktarılanlara şüpheyle yaklaşmıştır. Laozi'nin görüşlerinin farklı bir yaklaşım sergilediğine dikkat çekmiştir. Taoizm ya da Dao Öğretisi'nin Avrupa coğrafyasında "din" gibi algılanmasına, misyonerlerin bu öğretileri kendi inançlarına uyarlayarak aktarmaları yol açmıştır. Hegel de şüpheyi elden bırakmamasına karşın birçok diğer düşünür gibi, bu çevirilerin tek tanrıcı anlayışa uyarlanmış çevirileri üzerinden değerlendirme yapmıştır.

  

Çin'deki düşünce akımlarında, tek tanrılı inançlarda anlatılan "tanrı" "mutlak tanrı" ya da Grek efsanelerinde geçen türden mitolojik tanrılar yer bulmamıştır. Ama, Çin efsanelerinde de evrenin oluşumunu anlatan, güneş veya ay veya takım yıldızlar, rüzgarlar, vb. için mitolojik sayılacak imgesel yaratıklar görmek mümkündür. En yaygın bilineni ise kainatı doğurduğu tasvir edilen var ile yok arasında özellikleri olan hayali figür Hundun'dur. İnanç benzeri olgular ise Çin'e Buda Öğretisi'nin gelmesiyle başladığı görülmektedir. Buda öğretisi sonradan Çin öğretileriyle harmanlanıp yer yer Budizme kaysa da Çin öğretilerinin yerini alamamıştır. Avrupalı yazarlar ve akademisyenler arasında da Dao Anlayışı, sık sık Budizmle aynı şey sanılmıştır. Bu yüzden Dao'yu anlatırken Budizmi anlatmayı yeterli görmüşlerdir. Diğer sıkça yapılan bir hata da Dao Anlayışı'nın "İnançsal Daoizm" ve "Felsefi Daoizm" şeklinde yapay olarak ikiye ayrılmasıdır. Bu girişimler genelde Dao anlayışında dinsel, inançsal bir taraf arama anlayışına dayanmıştır. Toplumda ve yönetimde yoğun etkisi görülen Kongzi (Konfüçyüsçülük) takipçilerinin de Dao'yu kendi anlayışları doğrultusunda ele aldıkları bilinmektedir 31. Kongzi, toplum ve devlet ilişkilerinde ileri seviye etik bir anlayışın, erdemliliğin, beş yakın bağ ilişkisinin hakim olması üzerinde çok durmuştur. Dao'yu kendine has ahlakçı bir yoruma sokmuştur. Ancak, Laozi okulu Kongzi'nin görüşlerinin Dao'ya, kendiliğindenliğe, olağan akışa müdahale etmekle eleştirmiştir: Doğru, yanlış, iyi, güzel, erdem, saygınlık gibi uydurma ve insana has kavramlarla "Dao" ya da doğanın veya evrenin işleyiş çarkı anlatılamaz, anlaşılamaz demişlerdir.

Tarihi Dönemler
---------------

**Şamanik Kökler (M.Ö.3000-M.Ö.800)**

Taoizmde, göçer yaşam süren şamanik toplumların izleri olduğu görüşleri de vardır. Kuzey Çin'de Sarı Nehir yakınlarında bazı kabilelerde vu denilen şamanlar yaşamaktaydı. Şamanlar veya kamlar doğal afetlerlere, hastalıklara karşı doğa ile kurdukları kendilerine has ilişkiyle deva bulabildikleri gözlemlenmiş hatta kullandıkları bazı tekniklerin (moksibüsyon-bardak çekme) Geleneksel Çin Tıbbında da yer aldığı biliniyor. Çou hanedanlığı döneminde şamanların görevleri arasında yağmuru tahmin etmek, şifacılık, önemli olaylarda kehanet de bulunmak bulunuyordu.

**Klasik Dönem (M.Ö.700-M.Ö.220)**

Çou imparatorluğunun siyasi ve sosyal yapıları M.Ö.770'te dağılmaya başlamıştı. Sonraki beş yüz yıl feodal beylerin birbirleriyle çatıştığı siyasi kargaşa ve iç savaştığı bir dönem olmuştu. Bu dönemde Çin'in ünlü filozofları Konfüçyüs (Kong Zi / 孔子), Mencius, Mo Zi, Sun Zi ve Taoizmin büyük düşünürleri Lao Zi, Çuang Zi ve Lieh Zi yaşamıştı.

Tao öğretisinin kurucusu Lao Zi, güneydeki feodal Çu eyaletinde Li Erh adıyla tanınan, eğitimli ve imparatorluk arşivinde çalışan bir kütüphaneciydi.

Kavramlar
---------

**Dao (Tao)**

Dao, hem Laozi hem Çuangzi tarafından anlatıldığı şekliyle sözle ifade edilemez, sadece bir duruma işaret etmek için Dao ifadesi kullanılır. Ne budur ne de şu. Hep akış halinde koyu karanlık bulamaç gibidir. Başı ve sonu olmayan değişim ve dönüşümün kök ilkesidir.

**Yer ve Gök (Tian Di)**

Dao De jing kitabında Yer ve Gök yani Tian Di, kainat ile aynı gibidir. İçindeki her şey tüm varlıklar, biçimler, adlı şeyler ondan doğar, serpilip gelişir. Yer ve Gök ise Dao'dan doğar yani adsız olandan.

**Shen**

Madde ve enerji örneğinde olduğu gibi madde fiziki biçimi olanlara denir. Ancak, enerji biçimsizliğe daha yakındır. Shen, bu anlamda enerjiyi yakınlaşır. Çi'nin en saf uçuşkan biçimsiz özütüdür. Çoklukla "ruh" olarak çevirisi yapılmaktadır bu yüzden tek tanrılı dinlerde kullanılan *ruh* ile sıklıkla karıştırılsa da bire bir ilgisi yoktur. Çin Tıbbı'nda *Shen* modern psikolojinin ele aldığı *bilinç*, Jung'çu terim *olan bilinçsizlik* hallerini tümüyle barındırır. Shen sadece insanda değil tüm doğada tüm varlıklarda bulunur. Fiziki olan Shen'in beslendiği yuvası, Shen ise fiziki olanı harekete geçiren tetikleyici güç dür. Birbirini değiştirip dönüştürür.

Uygulamalar
-----------

**Boş Oturuş**

Dao pratikleri arasında boş boş ve hiçbir düşünceye dalmadan doğrudan doğa ile temasa geçip oturmaya denir. Burada duru bir akışa bırakılan beden, dikkat ve enerjinin; kendiliğindenliği, öylesineliği (Ziran, Spontanite) yakalaması aranır. Doğanın dili müdahale etmeden akmak olduğu görüşü savunulur. Tai Çi, yoga gibi uygulamalar kişinin kendi meditasyonu (durulma) bulması için önemsenir. Birçok çigong ve taiji uygulamaları bu temeli esas alır.

Dipnot
------

* Laozi, Dao De Jing
* Chuangzi, Chuangzi
* Hegel G.W. Friedrich, Vorlesungen über die Philosophie der Religion, Teil II, Die orientalische Welt
* Defoort Carine, Is There Such a Thing as Chinese Philosophy? Arguments of an Implicit Debate 2001
* Toshihiko Izutsu, Taoculuk'daki Anahtar Kavramlar, çev. Ahmed Yüksel Özemre, Kaknüs Yay. İst.2001
*

Ayrıca bakınız
--------------

* Çin geleneksel dini
* Laozi
* Dao De Jing
* Yüz Düşünce Okulu
* Sirke Tadanlar

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte, Hegel, G.W.Fridrich" (PDF). VERLAG VON FELIX MEINER HAMBURG. 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.

| * g
* t
* d
Taoizm |
| --- |
| Felsefe | 

|  |  |
| --- | --- |
| Metafizik | 
* **Tao**
* ***Taiji***
	+ *Wuji*
	+ Yin ve yang
	+ *Bagua*
* Feng Shui
* *Wuxing*
* *Bianhua*
* *Hayran*

 |
| Etik | 
* ***De***
* ***Wu wei***
* ***Ziran***
	+ *Pu*
* *Zhenren*
* Beş İlke
* On Kural

 |

 |
| Alıştırma | 
* *Neidan*
* *Waidan*
* *Yangsheng*
	+ *Daoyin*
* Meditasyon
* Üç Hazine
	+ *Jing*
	+ Qi Şablon:Orta boy
	+ *Shen*
* Diyet
* *Xian*
* Sanat
	+ *Fulu*

 |
| Metinler | 
* *Tao Te Ching*
* *Zhuangzi*
* *Liezi*
* *Huainanzi*
* *Taipingjing*
* *Xiang'er*
* *Baopuzi*
* *Sanhuangjing*
* *Huahujing*
* *Qingjing Jing*
* *Baopuzi*
* *Daozang*

 |

| * g
* t
* d
Din konuları |
| --- |
| Unsurlar | 
* Dinden çıkma / Din mensubiyeti
* Davranış
* İnançlar
* Duaya çağırmak
* Ruhban sınıfı
* Antlaşma
* Dönüşüm
* İlahlar
* Mezhep
* Entojenler
* Etnik
* İman
* Ateş
* Halk inançları
* Tanrı
* Tanrıça
* Yerli
* Meditasyon
* Manastır
	+ Keşiş
	+ Acemi
	+ Rahibe
* Mistisizm
* Mitoloji
* Doğa
* Emretmek
* Ortodoksluk
* Ortopraksi
* Dua
* Kâhinlik
* Dini deneyim
* Ritüel
	+ Litürji
	+ Arınma
	+ Kurban etmek
* Kutsal alan
	+ Su kütleleri
	+ Korular
	+ Dağlar
	+ Ağaçlar
* Ruh
* Ruhanilik
* Doğaüstü
* Semboller
* Metin
* Hakikat
* Su
* İbadet
	+ Yer

 |
| Teizm | 
* Animizm
* Deizm
* Dualizm
* Henoteizm
* Tektanrıcılık
* Nonteizm
* Panenteizm
* Panteizm
* Politeizm
* Transteizm

 |
| Dinçalışmaları | 
* Antropoloji
* Bilişsel bilim
* Karşılaştırmalı
* Dinin evrimsel kökeni
* Evrimsel psikoloji
* Tarih
* Nöroteoloji
* Felsefe
* Psikoloji
* Sosyoloji
* Soteryoloji
	+ Kurtuluş
* İlahiyat
* Din hakkındaki teoriler
* Kadınlar

 |
| Din ve toplum | 
* Tarım
* İşletme
* Ruhban sınıfı / Laikat
	+ Manastizm
	+ Ordinasyon
	+ Papaz
* Dönüşüm
	+ Asimilasyon
	+ Misyonerlik
	+ Proselitizm
* Engellilik
* Eğitim
* Fanatizm
* Özgürlük
	+ Çoğulculuk
	+ Senkretizm
	+ Hoşgörü
	+ Evrenselcilik
* Köktendincilik
* Büyüme
* Mutluluk
* Eşcinsellik
* Azınlıklar
* Ulusal kilise
* Ulusal dindarlık düzeyleri
* Siyaset
* Nüfuslar
* Din merkezcilik
* Bölünme
* Bilim
* Devlet
* Teokrasi
* Vejetaryenlik
* Video oyunları
* Şiddet
	+ Zulüm
	+ Terörizm
	+ Savaş
* Zenginlik

 |
| Sekülerizm ve dinsizlik | 
* Agnostisizm
* Din karşıtlığı
* Ateizm
* Eleştiri
* Yapıbozum
* Objektivizm
* Seküler hümanizm
* Laik teoloji
* Sekülerizasyon
* Din ve devletin ayrılması
* Bağlantısız

 |
| Genel Bakışve listeler | 
* İbrahimi peygamberler
* Tanrılaştırma
* İlahlar
* Kurucular
* Dizin
* Kitlesel toplantılar
* Tanrı adları
* Yeni dini hareketler
* Kuruluşlar
* Taslak
* Dinler ve manevi gelenekler
* Alimler
* Zaman Çizelgesi

 |
| Diğer | 
* İnanç sistemleri
* Tanrı
* Din tarihi
* Dini kitaplar
* Dinsizlik
* Zen
* Dünya görüşü
* Teozofi
* Teizm
* Güneş tapınağı
* Sosyal bilim ve din
* Dini hakaretler
* Kölelik ve din
* Kuşkucu podcast'ler
* Kuşkucu kuruluşlar
* Torino Kefeni
* Şinto
* Sant Mat
* Sanamahism
* Roma mitolojisi
* Din bilimleri
* Din ve siyaset
* Popüler kültürde din ve felsefe
* Dini çoğulculuk
* İbadethane
* Dini zulüm
* Orisa-Ifá
* Odinala
* Yeni dinî hareket
* Yeni dini hareketlere muhalefet
* Yeni Ateizm
* Tanrı adları
* Kashi Math
* İnuit mitolojisi
* Hoodoo
* Tarihsellik
* Cehennem
* Ölümden sonra yaşam
* Tanrı argümanları
* Gnostisizm
* Dini aile ağaçları
* Falun Gong
* Dürzîlik
* Discordianizm
* Din eleştirisi
* Dönüşenlerin listeleri
* Erkek sünneti
* Yaratılış bilimi
* Chaitanya sampradaya
* Kenevir ve din
* Babilik
* Aztek dini
* Ayyavaji
* Antropozofi
* Antik Roma'da din
* Alidler
* Afro-Amerikan dinleri
* İlahiyat
* Din ve konu

 |

| * g
* t
* d
Çin felsefesi |
| --- |
| Metinler | 
* Tarımcılık
* Konfüçyüsçülük
	+ Huang–Lao
	+ Neo-Konfüçyüsçülük
	+ Yeni Konfüçyüsçülük
* Huang-Lao
* Yasalcılık
* Mohizm
* Marksizm
* Diplomasi Okulu
* İsimler Okulu
* Doğalcılık
* Taoculuk
	+ *Daoxue*
	+ *Xuanxue*
* Yangizm
* Karma Okul
* *Dokuz Düşünce Okulu*

 |
| Filozoflar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Doğu Zhou Hanedanı | 
* Bu Shang
* Chunyu Kun
* Konfüçyüs
* Deng Xi
* Duanmu Ci
* Gaozi
* Gongsun Uzun
* Guan Zhong
* Han Fei
* Hui Shi
* Laozi
* Li Kui
* Li Si
* Lie Yukou
* Mencius
* Mozi
* Shang Yang
* Shen Buhai
* Shen Dao
* Su Qin
* Sun Tzu
* Wu Qi
* Ximen Bao
* Xu Xing
* Xunzi
* Yang Zhu
* Yuan Xian
* Zhang Yi
* Zhuang Zhou
* Zichan
* Zisi
* Zou Yan

 |
| Qin | 
* Ban Zhao
* Dong Zhongshu
* Dongfang Shuo
* Dou Wu
* Huan Tan
* Jia Yi
* Jia Kui
* Jing Fang
* Kong Anguo
* Liu An
* Lu Jia
* Liu Xiang
* Ma Rong
* Wang Chong
* Wang Fu
* Xun Yue
* Yang Xiong

 |
| Üç İmparatorluk | 
* Bao Jingyan
* Fan Zhen
* Fan Ye
* Ge Hong
* Guo Xiang
* Fu Xuan
* He Yan
* Huiyuan
* Ji Kang
* Sengzhao
* Wang Su
* Wang Bi
* Xiahou Xuan
* Xie Daoyun
* Xun Can
* Yan Zhitui
* Zhi Dun

 |
| Sui | 
* Fu Yi
* Jizang
* Wang Tong
* Zhang Zhihe
* Han Yu
* Li Ao
* Liu Yuxi
* Liu Zongyuan
* Linji Yixuan

 |
| Beş HanedanOn Krallık | 
* Cheng Hao
* Cheng Yi
* Fan Zhongyan
* Hu Hong
* Lu Jiuyuan
* Shao Yong
* Shen Kuo
* Su Şarkısı
* Wang Anshi
* Wang Chongyang
* Wang Chuyi
* Ye Shi
* Zhang Zai
* Zhou Dunyi
* Zhu Xi

 |
| Yuan | 
* Chen Jiru
* Huang Zongxi
* Hong Zicheng
* Jiao Hong
* Jiao Yu
* Lai Zhide
* Li Zhi
* Liu Bowen
* Liu Zongzhou
* Luo Rufang
* Qian Dehong
* Wang Ji
* Wang Gen
* Wang Yangming
* Wu Cheng
* Xu Ai
* Zhan Ruoshui

 |
| Qing | 
* Chen Hongmou
* Chen Menglei
* Dai Zhen
* Fang Bao
* Fang Lanfen
* Fang Quan
* Feng Guifen
* Gong Zizhen
* Gu Yanwu
* Hong Liangji
* Ji Yun
* Ma Qixi
* Lin Zexu
* Liu Yiming
* Pan Pingge
* Tan Sitong
* Tang Zhen
* Wang Fuzhi
* Wei Yuan
* Yan Yuan
* Yu Yue
* Yu Zhengxie
* Zhang Xuecheng
* Zhuang Cunyu
* Zeng Guofan

 |
| 20. yüzyıl | 
* Cai Yuanpei
* Carsun Chang
* P.C. Chang
* Chen Daqi
* Chen Duxiu
* Chung-ying Cheng
* Ch'ien Mu
* Chu Anping
* Fang Keli
* Feng Youlan
* Gan Yang
* Gu Su
* Gu Zhun
* He Guanghu
* Hu Qiaomu
* Hu Shih
* Hua Çetesi
* Ray Huang
* Jiang Qing
* Jin Yuelin
* Kang Youwei
* Lee Shui-chuen
* Li Shicen
* Li Zehou
* Liang Qichao
* Liang Shuming
* Lin Yutang
* Liu Xiaofeng
* Lu Xun
* Mao Zedong
* Mou Zongsan
* Qiu Renzong
* Sun Yat-sen
* Tang Chun-i
* Tang Yijie
* Tsang Lap Chuen
* Xiong Shili
* Xu Fuguan
* Yang Changji
* Yin Haiguang
* Yu Dunkang
* Zhang Dongsun
* Zhang Shenfu
* Zhou Guoping
* Zhou Zuoren

 |

 |

| * g
* t
* d
Çin'de din |
| --- |
| Çin'deki başlıca dinler | 
* Çin geleneksel dini
	+ Atalara saygı
	+ Halk ritüel bakanlıkları
	+ Çin kurtuluşçu dinleri
* Konfüçyüsçülük
* Taoculuk
* Budizm
	+ Çin Budizmi
	+ Tibet Budizmi
	+ Theravada Budizmi
* Hıristiyanlık
	+ Protestan
	+ Roma Katolik
	+ Ortodoks
* İslam
* Falun Gong

 |
| Diğer dinler | 
* Bahai İnancı
* Benzhuizm
* Bimoizm
* Bon
* Dongbaizm
* Hinduizm
* Yahudilik
* Mançu şamanizmi
* Maniheizm
* Miao halk dini
* Ay
* Moğol halk dini
* Qiang halk dini
* Sihizm
* Yao halk dini

 |
| Bölgeye göre | 
* Hong Kong
* Makao
* Kuzeydoğu
* İç Moğolistan
* Tibet

 |
| İlgili | 
* Çin'de din özgürlüğü
* Heterodoks öğretileri (Çin hukuku)
* Çin'de Dinsizlik
* Bölgesel Dini Sistem
* Çin kültüründeki hayaletler
* *Üç Pers dini*
* Budizm'e Huichang Zulmü

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb119335922 (data)
* GND: 4059039-2
* LCCN: sh85132392
* NDL: 00561675
* NKC: ph116400
* NLI: 987007560964205171
* TDVİA: taoculuk

 |