Bu madde George Orwell'in 1949 tarihli romanı hakkındadır.  İlgili yıl için 1984 sayfasına bakınız.  Diğer kullanımlar için 1984 (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

***Bin Dokuz Yüz Seksen Dört*** (özgün adı: *Nineteen Eighty-Four*), İngiliz yazar George Orwell tarafından kaleme alınmış olan alegorik, distopik ve politik bir romandır. Romanın hikâyesi distopik bir dünyada geçer. Distopya romanlarının en ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan Big Brother (*Büyük Birader*) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda kitapta geçen "düşünce polisi" gibi kavramları da yazar George Orwell günümüze kazandırmıştır.

Yazılış süreci
--------------

George Orwell bu romanı İskoçya'da verem ile boğuşurken, 1947-1948 yılları arasında yazmış, ilk kez 8 Haziran 1949'da basılmıştır. Rus yazar Zamyatin'in Biz adlı eserinden esinlenen bu roman ilk başta "Avrupa'daki Son Adam" *(The Last Man in Europe)* ismiyle yazılmış, ABD ve Birleşik Krallık'ta aynı anda satışa sunulan kitabın yayımcısı adını pazarlama açısından *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'*e (*Nineteen Eighty-Four*) çevirmiştir.

Kitap sosyalizm karşıtı olarak suçlanmış fakat George Orwell buna karşı çıkarak 16 Haziran 1949 tarihinde yaptığı açıklamada şöyle demiştir:

> Yeni romanımda (Bin Dokuz Yüz Seksen Dört) sosyalizme ya da bir destekçisi olduğum Britanya İşçi Partisine bir saldırı kastetmedim fakat merkezileştirilmiş bir ekonominin yol açabileceği, hâlen komünizm ve faşizmde kısmen gerçekleşmiş olan bozukluklara değindim... Kitabın konusunun Britanya'da geçmesi, İngilizce konuşan ırkların doğuştan diğerlerine göre daha üstün olmadığını ve karşı durulmadığı takdirde totalitarizmin herhangi bir yerde zafer kazanabileceğini vurgulamak içindir.
> 
> 

Romanda yer alan kurgusal ülkeler: Okyanusya *(siyah)*, Avrasya *(kırmızı)* ve Doğu Asya *(sarı).* Gri renkteki yerler, romanda kimin olduğu tartışmalı yerlerdir.
Romanın distopik dünyasında totaliter bir merkezî tek partinin yönetiminde gerçekleştirilen korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayat manipüle edilmektedir. Roman daha sonra ünlenecek olan *Büyük Birader* ve *düşünce polisi* gibi kavramları içermektedir. Kitaptaki "çiftdüşün tekniği" ile karşıt kavramlar bir arada kullanılarak kişinin bariz gerçeğe aykırı olanı kabul etmesi beklenir. Çünkü, kitaptaki düzende merkezî tek partiye bağlılık gösterilmesi için, insanın gerekirse akla aykırı olanı bile doğru olarak kabul etmesi gerekir.

İngiliz tarih profesörü ve siyaset teorisyeni Gregory Claeys tarafından *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* romanını iyi anlamak için Orwell'in Şovenizm Üzerine Notlar adlı denemesinin temel öneme sahip bir kaynak olduğu belirtilmiştir.

İngiliz yazar Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya isimli romanıyla birlikte, *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* İngilizce edebiyatın ilk ve en ünlü anti-ütopik eserlerindendir. 20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra, satış anlamında da çok başarılı olmuştur.

Roman 1984 yılında sinemaya da uyarlanmıştır.

Birçok farklı dile çevrilen kitap Türkiye'de ilk kez Can Yayınları tarafından Türkçe olarak basılmıştır. 1 Ocak 2021 itibarıyla yazarın ölümünün üzerinden 70 yıl geçtiğinden, diğer eserleri gibi bu kitabın da telif hakları sona ermiştir. Bunun ardından birçok yayınevi tarafından farklı Türkçe çevirileri de basılmaya başlamıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Le Monde'un Yüzyılın 100 Kitabı listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  *Why Orwell Matters*, Christopher Hitchens, Basic Books, New York, 2002, s. 85.
2. ↑  Gregory Claeys, "Orwell's 'Notes on Nationalism' and Nineteen Eighty-Four", Thomas Horan (editör), "Critical Insights: Nineteen Eighty-Four (The Salem Press, 2016), s. 71-82.
3. ↑  "George Orwell kitaplarının telif hakları, yazarın ölümünün 70. yılında sona erdi". *BBC News Türkçe*. 5 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2021.

| * g
* t
* d
George Orwell'in eserleri |
| --- |
| Roman | 
* *Burma Günleri* (1934)
* *Papazın Kızı* (1935)
* *Keep the Aspidistra Flying* (1936)
* *Daralma* (1939)
* *Hayvan Çiftliği* (1945)
* *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* (1949)

 |
| Düzyazı | 
* *Paris ve Londra'da Beş Parasız* (1933)
* *Wigan İskelesi Yolu* (1937)
* *Katalonya'ya Selam* (1938)

 |
| Deneme | 
* "A Hanging" (1931)
* "The Spike" (1931)
* "Bookshop Memories" (1936)
* "Shooting an Elephant" (1936)
* "Spilling the Spanish Beans" (1937)
* "Boys' Weeklies" (1940)
* "Inside the Whale" (1940)
* "My Country Right or Left" (1940)
* "England Your England" (1941)
* "The Lion and the Unicorn: Socialism and the English Genius" (1941)
* "The Art of Donald McGill" (1940)
* "Poetry and the Microphone" (1943)
* "Raffles and Miss Blandish" (1944)
* "Good Bad Books" (1945)
* "Notes on Nationalism" (1945)
* "Kitaplar ve Sigaralar" (1946)
* "Confessions of a Book Reviewer" (1946)
* "Decline of the English Murder" (1946)
* "A Good Word for the Vicar of Bray" (1946)
* "How the Poor Die" (1946)
* "The Moon Under Water" (1946)
* "A Nice Cup of Tea" (1946)
* "Pleasure Spots" (1946)
* "Politics and the English Language" (1946)
* "The Politics of Starvation" (1946)
* "Politics vs. Literature: An Examination of Gulliver's Travels" (1946)
* "The Prevention of Literature" (1946)
* "Riding Down from Bangor" (1946)
* "Second Thoughts on James Burnham" (1946)
* "Some Thoughts on the Common Toad" (1946)
* "Why I Write" (1946)
* "Lear, Tolstoy and the Fool" (1947)
* "The English People" (1947)
* "Such, Such Were the Joys" (1952)

 |
| İlgili maddeler | 
* "As I Please" (1943–1947)
* "London Letters" (1941–1946)
* *Betrayal of the Left* (1941)
* *Inside the Whale and Other Essays* (1940)
* Searchlight Books
* Secker and Warburg
* Victor Gollancz Ltd
* Eileen O'Shaughnessy
* Sonia Orwell
* Orwell's list (1949)
* *Eric & Us*
* *Why Orwell Matters*
* Orwell Award
* Orwell Day
* Orwell Prize
* Orwellian

 |
| Vikisöz - Commons |

| * g
* t
* d
*Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* |
| --- |
| George Orwell |
| Karakterler | 
* Winston Smith
* Julia
* O'Brien
* Büyük Birader
* Emmanuel Goldstein

 |
| Yerler | 
* Bakanlıklar
* Milletler

 |
| Gruplar | 
* Sosyal sınıflar
	+ İç Parti
	+ Dış Parti
	+ Proleterler
* Kardeşlik
* Düşünce Polisi

 |
| Kavramlar | 
* İngsos
* Yenisöylem
	+ Çiftdüşün
	+ Düşüncesuçu
	+ Prolbesi
	+ Yokkişi
	+ sözcük listesi
* 2 + 2 = 5
* Tele-ekran
* Bellek deliği
* Oligarşik Kolektivizmin Teori ve Pratiği
* İki Dakika Nefret
* Nefret Haftası

 |
| Etkileri | 
* Uyarlamalar
	+ *1984*
	+ *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört*
	+ *1984*
	+ *Diamond Dogs*
	+ *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört*
	+ *Me and the Big Guy*
	+ *1984*
	+ *1984*
* Popüler kültür

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb119437788 (data)
* GND: 4099325-5
* LCCN: n82094035
* MusicBrainz work: 06ab9ebe-8c4a-41cf-87ee-590afb2ace39
* NDL: 001360828
* NKC: aun2012681411
* NLA: 35401803
* NLI: 987007592630505171
* NSK: 000352247
* SUDOC: 027384187
* VIAF: 311544287
* WorldCat (LCCN): n82-094035

 |