***Geleceğe Dönüş*** (İngilizce özgün adı: ***Back to the Future***); Robert Zemeckis'in yönetmenlik, Bob Gale'ın yardımcı senaristlik, Steven Spielberg'in yürütücü yapımcılık yaptığı, 1985 yapımı bilim kurgu, macera ve komedi türündeki filmdir. Başrollerinde Michael J. Fox'un Marty McFly, Christopher Lloyd'un Emmett Brown olarak yer aldığı filmde, Crispin Glover, Lea Thompson ve Thomas F. Wilson da yan rollerdedir. *Geleceğe Dönüş*'te, bir delikanlının kazara 1985 yılından 1955 yılına gitmesi konu edilir. Lisede okuyan anne ve babası ile tanışan genç, yanlışlıkla annesinin romantik ilgisini çeker. Anne ve babasının âşık olmasını engellediği için hatasını telafi edip 1985 yılına geri dönmek zorundadır.

Zemeckis ve Gale, babası okul çağındayken onunla tanıştığını düşünen Gale'ın fikrine yoğunlaşıp hikâyeyi yazmaya başladı. Birçok stüdyonun, Zemeckis'in *Romancing the Stone* filminin gişedeki başarısına kadar geri çevirdiği hikâyeyi, Universal Pictures ve yürütücü yapımcı Steven Spielberg kabul etti. Film ekibinin Eric Stoltz'un bu rol için uygun kişi olmadığını anlayana kadar, Marty McFly olarak filmin oyuncu kadrosunda yer alan isim Eric Stoltz'tu. Zemeckis'in Spielberg'e "Güldüreceğimizi umduğum kadar güldürdüğümüzü zannetmiyorum" demesiyle Stoltz kadrodan çıkarıldı, filmin gösterim tarihi olan 3 Temmuz 1985 tarihine kadar çekimler tekrar yapıldı.

Film gösterime girdikten sonra, 380 milyon $ hasılat ve çok iyi yorumlar alarak yılın en başarılı filmlerinden biri oldu. Hugo Ödülleri'nde En İyi Dramatik Sunum ve Saturn Ödülleri'nde En İyi Bilim kurgu Filmi ödüllerini kazandı, ayrıca Akademi Ödülleri, BAFTA ve Altın Küre adaylıkları aldı. Ronald Reagan, 1986'daki State of the Union Address'te ve 2007'deki Kütüphane Kongresi'nde filmden cümleler söyledi. Filmin başarısının ardından, 1989 ve 1990 yıllarında iki devam filmi gösterime girdi. Ayrıca animasyon serisi hazırlandı ve tema parkı açıldı.

*Geleceğe Dönüş*, 2007 yılında Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasında seçilmiş ve filmin ABD Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir. Serinin yönetmeni Robert Zemeckis kendisi ölmeden yeni bir Geleceğe Dönüş filmi çekilmeyeceğini söylemiştir. Serinin 2016 yılında çizgi romanı çıkacaktır.

Öykü
----

Doktor Emmett Brown'un evine gelen Marty McFly, gitarını dev bir hoparlöre bağlar. Gitarının teline dokunduğunda hoparlörün büyüklüğünden kaynaklanan sesten dolayı geriye zıplar. Ardından telefon çalar. Arayan Dr. Emmett Brown'dur. Marty'ye geceleyin yanına gelmesini söyler. Okula geç kaldığını fark eden Marty, kaykayına binip okula gider. Müdürden azar işitip geç kağıdı alır. Grubuyla birlikte okulun müzik seçmelerine katılır. Ancak jüri üyeleri onları, müziklerinin çok gürültülü olduğu gerekçesiyle reddeder. Çıkışta sevgilisi Jennifer ile, babasının arabası ile dolaşacaklarını söyler. Evine gider. Arabayı ödünç alan Biff Tanen, (Thomas F. Wilson) Marty'nin babası George McFly'ın (Crispin Glover) arabası ile kaza yapmıştır. Marty buna çok sinirlenir.

Zaman makinesi Delorean
Uyanıp Dr. Brown'un yanına kamera ile giden Marty, Brown'un Delorean DMC-12 model bir arabadan zaman makinesi yaptığını görür. Zamanda yolculuk yapabilmesi için plütonyum gereken araba, saatte 88 mil hıza ulaşınca geçmişe veya geleceğe gider. Brown, köpeği Einstein'i geleceğe gönderir. Araba geri gelir, Einstein de içindedir ve Einstein yolculuğa çıkmadan önce Dr. Brown'un onun boynuna taktığı saatle Dr. Brown'un kolundaki saat arasında 1 dakikalık bir fark vardır, böylece ilk zaman yolculuğu denemesi başarı ile gerçekleşmiştir. Ardından Brown'un plütonyumdan bomba yapma vaâdiyle kandırdığı Libyalı teröristler gelir, Brown'u vururlar. Marty arabaya binip oradan kaçar, fakat o sırada 88 mil hıza çıkan Marty kendini 1955 yılında bulur. İlk olarak arabayı bir reklam tabelasının arkasına saklar. Şehre ulaştığında, 1955 yılına geldiğini anlar. Bir restauranta gider. Orada babası ile karşılaşır. Biff, arkadaşları ile George'a sataşır. Marty dolaşırken George'un Lorraine'i gözetlediğini görür. George ağaçtan düşer ve ona tam araba çarpacakken, Marty onu kurtarır. Araba ona çarpar ve bayılır. Ayıldığında kendisini annesinin yanında bulur, kötü bir rüya gördüğünü söyler. Gözlerini açtığında kendisini annesinin gençliğinin yanında bulur. Annesi odadan çıkar ve Marty pantolonunu giyer. Aşağıya inip Lorraine'nin ailesi ile yemek yer. Annesi ona romantik bir ilgi gösterir. Marty bu durumdan çok utanır. Doktor Brown'ın yanına gider. Brown en başta Marty'ye inanmaz. Ancak Marty onu ikna eder. Elindeki bir fotoğrafa bakar. Bir bölümü silinmiştir. Brown ona durumu açıklar. Marty, babasını arabanın çarpmasından kurtararak, anne ve babasının tanışmasını engellemiştir. Eğer babası ve annesini birleştirmeyi başaramazsa yok olacaktır. 1985 yılına geri dönebilmesi için gereken plütonyum yerine de saat kulesine düşecek yıldırımın gücüne ihtiyaç vardır.

Marty, George ile buluşarak onun Lorraine ile tanışmasını sağlamaya çalışır. Ancak George'un belalısı Biff Tanen da Lorraine'i istiyordur. Marty, George'un Lorraine'i okuldaki dans gecesine davet etmesini söyler. Ancak George bunun mümkün olmadığını söyleyince, Marty çareyi George'u kandırmakta bulur. Plütonyumdan korunmak için tasarlanmış kıyafeti giyip George'un yanına gider. Ona Darth Vader olduğunu ve Lorraine'i partiye davet etmesi gerektiğini söyler. Çok korkan George bunu kabul etmek zorunda kalır. George, tam Lorraine'i davet edecekken Biff çıkagelir ve ona sataşmaya başlar. Marty, Biff'i onlardan uzak tutmaya çalışır. Biff'e bir yumruk atar. Biff ve arkadaşları arabalarına binip onun peşine düşerler. Marty kaykaya binip onlardan kaçar. Biff ve arkadaşları, Marty'i ellerinden kaçırdıklarında bir gübre kamyonuna çarparlar. Bu olay ile birlikte Lorraine'nin Marty'e ilgisi daha çok artmıştır. Marty yeni bir plan yapar. O Lorraine'i partiye götürecektir, ardından da zarar vermeye çalışacaktır. Bu sırada George gelip Marty'i durduracak ve Lorraine ona aşık olacaktır. Parti günü geldiğinde Marty araba ile Lorraine'ni alır. Okulun dışında Lorraine ile arabada oturan Marty'nin planı Biff yüzünden bozulur. Biff'in arkadaşları Marty'i bir arabaya kilitlerler. Biff de Lorraine'ne taciz etmeye çalışır. Plana uygun olarak arabada Marty'nin olduğunu sanan George, Biff'e Lorraine'nin yanından çekilmesini söyler. Biff, George'un kolunu kıvırır ve onunla dalga geçer. Bu sırada bir arabada kilitli kalan Marty'e, partide çalacak olan müzisyenler yardım eder. Marty hemen George'a yardım etmeye gider.

Biff'in kolunu kavradığı George, onun Lorraine'e tokat atmasına sinirlenir. Yumruğunu sıkar ve Biff'in suratına en sert yumruğunu atar. Biff oracıkta yere yığılır. Artık George'un Marty'e ihtiyacı yoktur. Marty, Biff'in arkadaşlarının kendisini aradıklarını görür. Marty'yi arabadan çıkaran müzisyenlerden birinin eli zarar görmüştür ve bu da gitar çalmasına engel olur. Bu yüzden Marty gitar çalmayı kabul eder. Partide Rock'n roll çalan Marty'nin eli yavaşça yok olmaya başlar. Çünkü sınıf arkadaşlarından biri George'u itip, yanındaki Lorraine'i almıştır. İlk önce oradan uzaklaşan George geri gelip çocuğu itip Lorraine ile dans eder. Marty de sorunun hallolduğuna sevinip *Johnny B. Goode* şarkısını çalar. İlk başta bu şarkı çok beğenilse de Marty'nin yapmaya başladığı garip hareketler insanların bunu garipsemesine neden olur.

Marty oradan uzaklaşıp Dr. Brown'un yanına gider. Ona bir mektup vermeye çalışır ama Brown bunu kabul etmez. Arabanın geleceğe gidebilmesi için, saat kulesine düşecek yıldırıma ihtiyaç vardır. Marty arabaya elektrik kablosuna değeceği bir çubuk takıp beklemeye başlar. Araba biraz geç çalışır, fakat saat kulesinin tepesindeki Dr. Brown bu sırada yıldırımı çekecek olan kabloyu yanlışlıkla koparır. Marty'nin sürdüğü araba tam gelecekken aşağıya iner ve sorunu çözer. Yıldırım düşer ve Marty 1985'e geri döner. Hemen Dr. Brown'ın yanına gidip ölmesine engel olmaya çalışır ancak Libyalılar, Brown'ı yine vurur. Marty koşarak Brown'ın yanına gider. Bu duruma çok üzülen Marty'nin yanındaki Brown kendine gelir. Marty'nin yazdığı mektubu okumuştur ve kurşunlardan korunmak için yelek giymiştir. Ardından Marty evine gider. Babası ünlü bir yazardır. Biff de onların hizmetçisidir. Kız kardeşinin peşinde bir sürü erkek vardır ve erkek kardeşi de saygın bir işte çalışıyordur. Marty ayrıca hayalindeki arabaya da sahip olmuştur. Marty arabasının yanındayken sevgilisi Jennifer gelir. İkisi konuşurlarken Dr. Brown gelir ve onları gelecekte büyük bir sorunun beklediğini söyleyip tekrar zamanda yolculuğa çıkarlar.

Geliştirme
----------

### Senaryo

Fikir, Bob Gale'in aklına Used Cars'ın gösteriminin ardından St. Louis, Missouri'deki ailesini ziyareti sırasında geldi. Onların bodrum katını karıştıran Gale, babasının lise yıllığını buldu ve onun mezuniyet sınıfının başkanı olduğunu keşfetti. Kendi sınıfındaki başkanı düşündü. Öyle biriyle arkadaşlık yapmak istemezdi. Sonra Gale, babası ile aynı sınıfta okuduğu takdirde onunla arkadaş olup olamayacağını merak etti. Kaliforniya'ya dönüğü zaman, aklındaki düşünceyi Robert Zemeckis'e açıkladı. Zemeckis sonradan, evlenmeden önce hiçbir oğlanla öpüşmediğini söyleyen annenin aslında okulun en aşüfte kızı olduğu fikrini düşündü. İkili projeyi Columbia Pictures'e götürdüler ve 1980 yılının Eylül ayında senaryonun ilk taslaklarını yazmaya başladı.

Zemeckis ve Gale, 17 yaşındaki kahramanın ailesinin de 1950'lerde 17 yaşında olduğunu düşünerek öykünün matematiğini 1955 yılına kurdu. O çağda Rock'n Roll'un doğması ve varoşun genişlemesi hikâyeye lezzet kattı. Aslında Marty McFly uyanık bir korsan kasetçiydi ve zaman makinesi de buzdolabıydı ve eve dönebilmesi için de Nevada'daki bir atom bombası test alanındaki güce ihtiyacı vardı. Zemeckis, "çocukların kendilerini buzdolabına kilitleyebileceği ihtimali" ve filmin sonunun çok masraflı bulunmasından dolayı bu fikirden vazgeçti. Araba 1955 yılına gittiğinde onu gören çiftçilerin uçan daire sanmasını isteyen ikili, en uygun aracı aradı ve en sonunda tasarımını çok beğendikleri Delorean'de karar kıldı. Marty'ye arkadaş olarak Doktor Brown karakterini yaratan Zemeckis ve Gale bu dostluğu inandırıcı kılmak için filmin açılışındaki devasa amfiyi kullandı. Marty'yi annesi ile yaşadığı ödipal durumdan kurtarmak için "It's like I'm kissing my brother (Onu öptüğümde erkek kardeşimi öpmüş gibi hissettim)" repliği yazıldı. Biff Tanen'ın soyadı için, *I Wanna Hold Your Hand* senaryo toplantısında Zemeckis ve Gale'e saldırgan bir tutum gösteren Neff Tanen'dan esinlenildi.

*Geleceğe Dönüş*'ün ilk senaryo taslağı Aralık 1981'de bitirildi. Columbia, filme maddi destek sağlasa da bir süre sonra projeden ayrıldı. Gale "Onlar filmin gerçekten güzel, şirin ve sıcak olduğunu düşündü. Ama yeteri kadar cinsel değildi. Dört yıl içerisinde bütün büyük film stüdyolarının filmi reddetmesi, *Geleceğe Dönüş* için yeni bir taslak yazılmasına sebep oldu. 1980'lerde popüler gençlik filmleri müstehcendi ve bundan dolayı senaryo, fazla hafif bulunduğu için geri çevrildi. Sonunda Zemeckis ve Gale, senaryoyu Disney'e götürmeyi kararlaştırdı. Ancak onlar da anne ve oğul arasındaki ilişkiyi fazla cüretkâr buldu.

Ardından ikili *Used Cars* ve *I Wanna Hold Your Hand* filmlerinin yapımcısı Steven Spielberg ile görüşme ayarladı. Aslında Zemeckis'in planında, projeyi kabul eden bir stüdyo bulunsaydı Spielberg olmayacaktı. Gale, Steve Spielberg'in şöhretinin kendilerini gölgede bırakacağından korktuklarını söyledi. Bir yönetici film ile ilgilenir gibi oldu. Ancak Spielberg'in konuyla ilgisi olmadığını öğrenince vazgeçti. Zemeckis onun yerine, gişede başarı kazanan *Amazon'da Fırtına* (*Romancings the Stone*) filmini yönetmeyi seçti. Artık tanınırlığı yükselen Zemeckis, Spielberg ile düşünmeye başladı ve projeyi Universal Pictures'e götürdü.

Sidney Sheinberg, senaryo ile aldığı notları yapımcılara gönderdi. Marty'nin annesinin adı Meg yerine Lorraine olacaktı (Sheinberg'in karısının adı Lorraine Gary'di), Brown'un hayvanı da bir köpek yerine şempanze olacaktı. *Geleceğe Dönüş* ismindeki bir filmin para kazanamayacağı görüşündeki Sheinberg, filmin adının *Spaceman from Pluto* (Plüton'dan Gelen Uzaylı) olarak değiştirilmesini istedi. Filmi ismine de, bir çocuğun okuduğu çizgi romanın adının *Plüton'dan Gelen Uzaylı* olmasıyla ve Marty'nin George McFly'ı kandırdığı sahnede "Ben Darth Vader, Vulcan gezegeninden gelen bir yabancıyım" yerine "Ben Plüton'dan gelen bir uzaylıyım" demesi ile gönderme yapılacaktı. Ardından Spielberg "Sevgili Sid. Bugüne kadar yazılmış en esprili tebliğ mektubun için teşekkür ederim. Gülmekten öldük. Devamını bekliyoruz" yazan bir not gönderdi. Sheinberg ciddi olduğunu söyleyemeyecek kadar utandı ve bu olaydan sonra herhangi bir önerisi olmadı.

### Oyuncu kadrosu

Marty McFly rolünde Michael J. Fox (üstte) ve Eric Stoltz (altta). Aynı sahnenin farklı oyuncularla çekilmiş hali. Marty McFly rolünde Michael J. Fox (üstte) ve Eric Stoltz (altta). Aynı sahnenin farklı oyuncularla çekilmiş hali.Marty McFly rolünde Michael J. Fox (üstte) ve Eric Stoltz (altta). Aynı sahnenin farklı oyuncularla çekilmiş hali.

Michael J. Fox, Marty McFly'ı oynaması için düşünülen ilk kişiydi, ama o sıralarda *Aile Bağları* dizisinde oynuyordu. Dizinin yapımcısı Gary David Goldberg, kendisine gelen teklifi reddetti. Çünkü, dizide Fox'un annesini oynayan Meredith Baxter hamile olduğu için izindeydi ve Fox'un karakteri çok önemliydi. *Geleceğe Dönüş*'ün gösterim tarihi 1985 yılnın Mayıs ayı olarak belirlenidği için; Zemeckis, Fox'un yerine başka birini bulmak için acele etti. Birçok genç aktörle yapılan denemelerden sonra Zemeckis, rol için iki aday belirledi. Bunlar C. Thomas Howell ve Eric Stoltz'du. Stoltz'u öneren kişi onun Peter Bogdanovich'in *Maske* filmindeki performansını çok beğenen Sidney Sheinerg önerdi. Zemeckis de, seçimini Soltz'tan yana kullandı.

Dört haftalık yapım sürecinden sonra, Zemeckis, Stoltz'un beklenen performansı gösteremediğini fark etti ve ardından Spielberg'e danıştı. Filmi yeniden çekmek 14 milyon $'lık bütçeye 3 milyon $ daha ekleyecekse de Stoltz'un yerine başka birini bulma kararı alındı. Spielberg, Stoltz'un var gücüyle dramatik bir performans sergilediğini açıkladı. Gale, Stoltz'un karakteri oynarken, Fox'un rolün kendisi olduğunu söyledi. Kendi şüpheleri de olan Stoltz, bir gün Peter Bogdanovich'i arayarak, çalışma yöntemlerini anlayamadığını söyledi. Stoltz, projeden atılınca Zemeckis ve Gale, ilk tercihlerine döndüler. Meredith Baxter izninden dönmüş ve diziye katılmıştı, bu sayede de Fox'un üzerindeki ağırlık hafiflemişti. Fox'un senaryoyu okumasına izin veren Goldberg, iki proje arasında bir çatışma yaşanacağı takdirde kendilerinin kazanacağını söyledi. Fox senaryoyu çok beğendi ve filmde rol almayı kabul etti. Per Welinder ve Tony Hawk, filmdeki bazı kaykaylı sahneler için Michael J. Fox'a yardımcı oldu.
Christopher Lloyd'tan önce Doc Brown rolü için ilk tercih John Lightgow'du. Ancal Lightgow müsait olmayınca, yapımcı Neil Canton ile *The Adventures of Buckaroo Banzai* filminde çalışan Lloyd rolü aldı. Lloyd aslında rolü en başta kabul etmedi ama karısının ısrarları sonuncunda metni okuduktan sonra fikrini değiştirdi. Albert Einstein ve Leopold Stokowski'den ilham alan Lloyd, birçok sahnede doğaçlama oynadı. Crispin Glover da George McFly rolü ile filmde yer aldı. Glover'ın performansı hakkında şaka yapan Zemeckis "George McFly'ın tavırları, elleriyle yaptığı hareketler, hepsini Crispin üretti. Yönetmen olarak görevim Crispin'i dizginlemekti, çünkü karakteri yaratacağım derken zamanın yüzde ellisinde kendini kaybediyordu" dedi.

Stoltz ile *Wild Life* filminde karşılıklı oynayan Lea Thompson, Lorraine McFly rolü ile yapımın oyuncu kadrosunda yer aldı. Filmin 1985'teki açılış sahneleri için Thompson'a yaklaşık üç saat süren protez makyaj yapıldı. Biff Tanen rolü için oyuncu kadrosunda yer alan ilk isim J. J. Cohen'di. Ancak Cohen, Stoltz'un karşısında sıska durduğu için onun yerine stand-up komedyeni Thomas F. Wilson geldi. Cohen de Tanen'ın arkadaşlarından biri olarak filmde yer aldı.


|  |  |
| --- | --- |
| **Önemli karakterler*** Michael J. Fox → Marty McFly
* Christopher Lloyd → Doc Brown
* Crispin Glover → George McFly
* Lea Thompson → Lorraine McFly
* Thomas F. Wilson → Biff Tanen
* Claudia Wells → Jennifer Parker
* Marc McClure → Dave McFly
* Wendie Jo Sperber → Linda McFly
 | **Yan karakterler*** George DiCenzo → Sam Baines
* Frances Lee McCain → Stella Baines
* James Tolkan → Bay Strickland
* J.J. Cohen → Skinhead
* Billy Zane → Match
* Casey Siemaszko → 3-D
* Donald Fullilove → Goldie Wilson
* Harry Waters Jr. → Marvin Berry
 |

### Çekimler

Courthouse Square as it appeared in *Back to the Future*.
Eric Stoltz'un ayrılışını takiben, hafta içi çekim programı karışan Fox, sabah 10'dan akşam 6'ya kadar *Aile Bağları* çekimlerine, akşam 6:30'tan gece 2:30'a kadar da *Geleceğe Dönüş*'ün çekimlerinde yer aldı. Geceleri en fazla beş saat uyuyabildi. Her cuma sabah 10'dan, akşam 6 veya 7'ye kadar çekim yapıyordu ve hafta sonlarında da, müsait olduğu gündüzlerde dış çekimleri yapıyordu. Fox çok bitkin düştü ama "Uyanık geçen her dakika iş demekti. 22, 23 yaşlarındaydım, film ve televizyon işinde olmak hayalimdi, her iki işte de aynı anda olmayacağını bilmiyordum tabii. Paldır küldür gitti, ben de kendimi kaptırdım" dedi. Yorulan Zemeckis, *Geleceğe Dönüş*'ü "The Film That Would not Wrap" (Hiç Bitmeyecek Film) diye andı. Her gece çekim yaptığı için "hep uykulu gezdiğini" ve "iyice kilo aldığını" belirtti.

Hill Valey'de çekilecek Mahkeme Salonu sahneleri için Universal Stüdyoları'nda plato hazırlandı. Bob Gale, "hiçbir şehrin, 1950'leri yeniden yaratmak için yeniden tasarlanmaya izin vermeyeceğinden dolayı çekimlerin başka bir yerde yapılmasının imkânsız olduğunu açıkladı. Doc Brown'un evinin iç çekimleri Robert R. Blacker House'ta, dış çekimleri de Gamble House'ta gerçekleşti.

Filmin yeniden çekilmesi programın 20 Nisan 1985'e sarkmasına neden olduğu için, gösterim tarihi Mayıs'tan Ağustos'a alındı. Ama film, test gösteriminde olumlu karşılanınca (Frank Marshall "Ben asla bir filmin ön gösteriminin bu kadar beğenildiğini görmemiştim. İzleyici heyecandan tavana zıpladı" dedi), Sheinberg gösterim tarihini 3 Temmuz'a aldı. Filmin yeni gösterim tarihi kararlaştırılınca, iki kurgucu, Arthur Schmidt ve Harry Keramidas atandı. Seslendirme ekipleri, ses miksajını 24 saatlik aralıklarla hazırladı. Ön gösterimden sonra, filmin sekiz dakikalık kısmı kesildi. Bunlar arasında, Marty'nin annesini sınavda kopya çekerken yakaladığı, Lorraine'i kurtarması gereken George'un telefon kulübesinde kilitli kaldığı sahneler de vardı. Marty'nin uzaylı kılğına girip, George'u kandırdığı sahnenin büyük kısmı da atıldı. Zemeckis, hikâyeye pek uymadığını düşündüğü Johnny B. Goode sekansı da kesilecekti. Ama ön gösterime katılan izleyiciler sahneyi çok sevdi ve bu yüzden filmde tutuldu. Industrial Light&Magic şirketi, filmin görsel efekt içeren 32 sahnesini düzenlemeden önce, Zemeckis ve Gale görsel efektler konusunda çok endişeliydi.

### Müzik

Ayrıca bakınız: Geleceğe Dönüş Soundtrack Albümü
Soundtrack albümü kapağı
Alan Silvestri, *Romancing the Stone* filminde Zemeckis ile işbirliği yaptı. Ancak Spielberg filmin özgün müziğini beğenmedi. Zemeckis, Spielberg'i beğenmesi için, Silvestri'ye filmin küçük olmasından dolayı görkemli ve epik bir müzik hazırlamasını önerdi. Silvestri, filmin ilk gösteriminden iki hafta önce özgün müziğini kaydetmeye başladı. Ayrıca filmin tema şarkısı için en iyi seçimin Huey Lewis an the News olacağını da söyledi. İlk denemesi geri çevrilen Lewis, The Power of Love şarkısını hazırladı. Stüdyo şarkıyı sevdi ancak şarkının adının öyküyle alakası olmaması yüzünden, Universal'ın pazarlama uzmanları radyo istasyonlarına şarkının *Geleceğe Dönüş* filminden olduğunun belirtilmesi kuralını koydular. Sonunda *Back in Time* parçasına, Marty'nin 1985 yılına geri döndüğü sahnede ve filmin son jeneriğinde yer verildi. Huey Lewis, okulun seçmelerine giden Marty ve grubunu geri çeviren jürilerden biri olarak cameo yaptı. *Geleceğe Dönüş*'ün film müzikleri albümü 1985 yılının Mayıs ayında, Music Corporation of America etiketiyle satışa çıkarıldı.

Gösterim
--------

### Pazarlama

> O doğmadan önce sıkıntıya düşen tek gençtir.  
> 17 yaşındaki Marty McFly bu gece evine erken gitti. 30 yıl erken.  
> Marty McFly kendi zamanını yaşardı. Şimdi tek soru, hangi zamanda olduğu?  
> Marty McFly ile tanışın. O zaman engelini aştı. Anne ve babasının tanıştığı güne gitti. Ve belki de kendi doğumunu engelledi.  
> Marty McFly sadece zaman engelini aştı. Bunu düzeltmesi için sadece bir haftası var.
> 
> — Filmin sloganları, "He's the only kid ever to get into trouble before he was born."  
> "17 year old Marty McFly got home early last night. 30 years early"  
> "Marty McFly's having the time of his life. The only question is -- what time is it?"  
> "Meet Marty McFly. He's broken the time barrier. Busted his parents' first date. And, maybe, botched his chances of ever being born"  
> "Marty McFly just broke the time barrier. He's only got one week to get it fixed."

*Geleceğe Dönüş*, 3 Temmuz 1985 tarihinde, Kuzey Amerika'da 1,200 sinema salonunda gösterime girdi. Londra'daki özel bir sete taşınan *Aile Bağları* dizisi yüzünden, Fox hiçbir basın toplantısına veya tanıtıma katılamadı. Ayrıca Zemeckis, Universal çalışanlarının film için hazırladığı TV reklamında "Annemin bana abayı yaktığını mı söylüyorsun?" repliğini öne çıkarmalarından hoşlanmadı. *Geleceğe Dönüş*, 11 hafta boyunca gişe listesinde bir numarada kaldı. Film, ikinci haftasında, gösterime girdiği birinci haftasında kazandığından daha çok kazandı. ABD'de 210.61 milyon$ elde eden film, ABD dışında da 170.5 milyon$ kazanarak toplamda 381.11 milyon$ kazanmış oldu. *Geleceğe Dönüş*, 1985 yılında, açılış haftasında en çok kazanan dördüncü filmi ve yılın en çok gişe elde eden filmlerinden oldu. Film, 2008 Ekim'inde ABD'de en çok gişe yapan elli sekizinci filmdi.

Oyunun ZX Spectrum sürümü*Geleceğe Dönüş*'ün ZX Spectrum, Commodore 64 ve Amstrad CPC konsolları için hazırlanan video oyunu, Electric Dreams Yazılım tarafından dağıtıldı. Oyunu, Nintendo Entertainment System şirketi hazırladı. Filmin yakaladığı başarının ardından iki devam filmi daha çekilince, 1990 yılında Nintendo Entertainment System şirketinin ikinci ve üçüncü filmlerden uyarlayarak hazırladığı bir video oyunu daha piyasaya sürüldü. Ancak devam oyunu, LJN, Ltd. tarafından dağıtıldı.

### Başarılar ve eleştiriler

Roger Ebert, filmin Frank Capra filmleriyle, özellikle *Şahane Hayat* ile, benzer temalara sahip olduğunu belirtti. Ebert "Steven Spielberg, klasik Hollywood sinemasının gerçeğini taklit ederken, yönetmen (Robert Zemeckis) de doğru projeler konusunda uzmanlaştı" diye yazdı. Filmcritic.com sitesinden Christopher Null, *Geleceğe Dönüş*'ü klasik bir macera filmi olarak tanımladı ve beş üstünden dört puan verdi. *Geleceğe Dönüş*, IMDb sitesinde 10 üzerinden 8.3 puanın sahibi oldu ve "En İyi 250 Film" listesinde 103. sırada yer aldı. Rotten Tomatoes sitesinde yapılan 44 eleştirinin 42'si olumlu yönde olan filmin puanı %95 oldu.

Channel 4 Film, *Geleceğe Dönüş*'ün "1980'lerde çekilmiş en iyi aile filmi" olduğunu belirtti. Shawn Bowers "Bölüm II daha iyiydi ama ben bunu seviyorum. İlk önce çok daha eğlenceli" diye yazdı. Time Out'ta "Filmde Frank Capra'nın bütün doğası ve huyu var" diye yazıldı. Chicago Reader'den Dave Kehr "Film sizi zaman yolculuğunda tatlı bir ödipal duruma çıkarıyor" dedi. Filmi beğenmemenin imkânsız olmadığını söyleyen Nick Davis "Ama bu tekno-romantik komedi size yakın gelecek" dedi.

*Geleceğe Dönüş*, Akademi Ödülleri'nde En İyi Müzik Kurgusu dalında ödül kazanırken, ses tasarımcıları ve Zemeckis ile Gale (En İyi Orijinal Senaryo) de aday oldu. Film, Hugo Ödülleri'nde En İyi Dramatik Sunum ve Saturn Ödülleri'nde En İyi Bilimkurgu ödüllerini kazandı. Film ayrıca Michael J. Fox'un performansı ve görsel efektleri ile iki dalda daha Saturn Ödülü kazandı. Zemeckis, besteci Alan Silvestri, kostüm tasarımı, yardımcı oyuncular Lea Thompson, Crispin Glover ve Thomas F. Wilson da aynı ödüle aday oldu. *Geleceğe Dönüş*, 39. Britanya Film Akademisi Ödülleri'nde En İyi Film, En İyi Orijinal Senaryo, En İyi Yapım Tasarımı ve En İyi Görsel Efekt dallarında aday oldu. Altın Küre Ödülleri'ndeyse En İyi Film (Müzikal veya Komedi), En İyi Orijinal Şarkı ("The Power of Love" şarkısı), Müzikal veya Komedi Filmdeki En İyi Erkek Oyuncu (Michael J. Fox) ve En İyi Senaryo (Zemeckis ve Gale) dallarında aday oldu.

### Etkileri

Ronald Reagan, 1986'daki State of the Union Address'te filmden bazı alıntılar yaptı. Reagan filmde başkanlığı hakkında yapılan şakayı gördüğünde ("Ronald Reagan mı? Aktör mü? Ha! Başkan yardımcısı kim? Jerry Lewis mi? First Lady de Marilyn Monroe'dur kesin!") filmi izlediği salondaki makaraları düzenleyen makinisti durdurarak, sahneyi yeniden izledi. George H. W. Bush filmdeki bazı konuşmaları kaynak olarak aldı.

Film, Entertainment Weekly'in "En İyi 50 Lise Filmi" listesinde 28. oldu. *Geleceğe Dönüş*, 2006'da Empire'ın düzenlediği "En İyi 201 Film" listesinde aldığı oylar ile 20. sıraya yerleşti. Zemeckis ve Gale, filmin VHS'si çıkacağı zaman, Universal şirketinden, insanları Geleceğe Dönüş II ve Geleceğe Dönüş III'ün çekileceğinden haberdar etmek için, filmin sonuna "To be continued..." ("Devam edecek...") yazısının eklenmesini istedi. Filmin ilk DVD'si 2002 yılında satışa sunuldu.

### Sanat yönetimi ve makyaj[değiştir | kaynağı değiştir]

Setleri daha gerçekçi hale getirmek için Texaco gibi gerçek marka isimleri kullanıldı ve yapımcılar, filmde görünmek için para ödeyen belirli markaların dahil edilmesini zorunlu kıldı. Kimliği belirsiz bir gaz şirketi, dahil edilmesi için büyük bir meblağ teklif etti, ancak Paull, Texaco'yu kullandı çünkü ona *Milton Berle Show'dan* bir şakayı hatırlattı.  Bu seçim, Pepsi'nin ana şirketi PepsiCo'nun rakibi Coca-Cola tarafından yapılan Tab içeceği hakkında bir şakayı atlamak istemesi gibi bazı anlaşmazlıklara yol açtı.  Açılış sahnesinde birçok saati senkronize etmek için yirmi saat wrangler'a ihtiyaç vardı ve bunları aynı anda başlatmak için kasnaklar kullanıldı.  Filmin afişini Drew Struzan üstlendi.  Yapımcılar, rağbet gören afiş çiziminin filme daha fazla ilgi uyandıracağını umuyorlardı. 

Film, 1950'lerin estetiğinin stilize edilmiş bir uyarlamasını kullanıyor ve tam bir rekreasyondan ziyade televizyon şovu yorumlarına daha yakın. Çağdaş kumaşlar gibi modern teknolojiler kullanıldı çünkü tasarımcılar zamanın modasının ilginç olmadığına inanıyorlardı.  Otuz yıl boyunca karakterleri temsil etmek için yapımcılar, değişikliğin bariz ve dikkat dağıtıcı olacağına inandıkları için yaşlı oyuncuların genç oyuncuların yerini almasını istemediler. Özel efekt sanatçısı Ken Chase, genç oyuncuları yaşlandırmak için makyaj testleri yaptı; İlk sonuçlar cesaret kırıcıydı. Glover için protez bir boyun ve uzaklaşan bir saç çizgisine sahip kel bir başlık yarattı, ancak bunları aşırı olarak değerlendirdi. Chase, oyuncuları yaşlandırmayı ve tanınabilir kalacak kadar doğal görünümlerini korumayı dengelemenin zor olduğunu fark etti. 

Alçı kalıpların yapıldığı oyuncuların yüzlerinden kalıplar yapıldı. Chase, lateks kullanarak alçı kalıplar üzerinde daha ince efektler şekillendirdi. Lorraine için, artan kilosunu ve alkol bağımlılığını yansıtmak için gıdı ve göz torbalarının yanı sıra vücut dolgusu hazırladı.  Chase, uzaklaşan bir saç çizgisi yerine George'un saç stilini değiştirdi; Protezleri sadece ona daha az belirgin bir çene çizgisi vermek için kullandı.  Biff'in karakteri daha önemli ölçüde değişti çünkü Chase onun "" görünmesini istedi; Şişmanlatıldı, favoriler verildi ve büyüyen bir kel noktayı gizlemek için saç modeli üzerine bir tarak verildi.  Protezler, karakterleri daha da yaşlandırmak için makyaj ve ışıklandırma ile birleştirildi. 

Chase, kusurları gizlemeyi kolaylaştıran daha fantastik protezlerle ilgili deneyimlerine kıyasla çalışmayı sinir bozucu buldu.  Kauçuk lateks ışığı doğal ciltle aynı şekilde yansıtmıyordu, bu nedenle Chase, cilt ve protezlerin birleştiği yeri daha iyi gizlemek için oyuncuların yüzlerini çeşitlendirmek için bir boğma işlemi (küçük noktalarla bir desen oluşturarak) kullandı;  Yakın çekimlerden kaçınıldı.  Doc'un görünüşü önemli ölçüde değişmedi. Chase, Lloyd'un üzerine, çıkarıldığında ciltte kırışıklıklara neden olan ve üzerine karaciğer lekeleri ve gölgeler gibi diğer elementlerin boyandığı lateks boyadı.

Yayımlanması[değiştir | kaynağı değiştir]
-----------------------------------------

### Bağlam[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız: 1985 filminde

Haziran 1985'e gelindiğinde, tiyatro endüstrisi, bir önceki yılın 4 milyar dolarlık rekor satışına göre bilet satışlarında %14'lük bir düşüş yaşadı. Yaz döneminde (Mayıs ayının son haftasında başlayan) *Rambo: First Blood Part II,* *The Goonies*, *Brewster's Millions*, *Fletch* ve en son James Bond filmi *A View to a Kill* dahil olmak üzere 45 filmin vizyona girmesi planlandı.  Bir önceki yılın vizyonlarına göre bu %25'lik artış, endüstri profesyonelleri arasında, bir film yapmanın ve pazarlamanın ortalama maliyetinin sırasıyla 14,5 milyon dolar ve 7 milyon dolara yükseldiği bir zamanda, rekabetin izleyicileri böleceği ve finansal getirileri sınırlayacağı endişelerine yol açtı.  Popüler ve dolayısıyla kârlı bir oyuncu kadrosunu güvence altına almak için daha yüksek bir bütçe uygun bir risk olarak kabul edildi.  Gösterime girmesi planlanan filmlerin çoğu, fantezi ve doğaüstü olaylara odaklanan genç izleyicileri hedefliyordu. Zamanı yansıtan bu fantezi unsurları genellikle büyülü bir kaynak yerine teknolojik bir kaynak kullandı.  *Koza* ve *Prizzi'nin Onuru* gibi sadece birkaç film yetişkinleri hedef aldı. 

Başlangıçta, *Geleceğe Dönüş'ün* Mayıs 1985'te gösterime girmesi planlanıyordu ancak 21 Haziran'a ertelendi, en erken Zemeckis filmi hazır hale getirebilirdi. Stoltz'un değiştirilmesinin neden olduğu gecikme, sürümü 19 Temmuz'a ve daha sonra Ağustos'a erteledi.  Sheinberg, çıkış tarihini 3 Temmuz'a çekerek, endüstrinin yılın en karlı döneminde fazladan on altı günlük sinema ekranı süresi verdi. Hareket, birlikte tahmini 100,000 milyon dolar değerinde yaklaşık 40 ekstra gösterim sundu. Yaz döneminde vizyona giren filmlerin olumsuz algılanmasını da önlemek istediğini söyledi; Diğer gişe rekorları kıran filmler genellikle erken gösterime girdi.  Değişiklik, zaten kalabalık olan bir pazarda ekranları güvence altına almak için sinema sahipleriyle yeniden müzakere edilmesini gerektirdi. Bazı şehirlerde, katılımcılara satın almadan önce bir film gösterilmesi yasal olarak gerekliydi; Filmin bitmemiş bir kesimi sinema sahiplerine ve genç test izleyicilerine gösterildi. *E.T. the Extra-Terrestrial* veya *Ghostbusters'dan* daha az olarak tanımladılar, ancak yine de garantili bir gişe hasılatı elde ettiler.  Fox, Londra'da *Family Ties Vacation* (1985) filmini çektiği için tanıtım çalışmalarına katılamadı. 

### Gişe[değiştir | kaynağı değiştir]

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Kanada'da, *Geleceğe Dönüş*, 3 Temmuz 1985'te Bağımsızlık Günü tatili hafta sonundan önce geniş bir sürüm aldı.  Film, Çarşamba ve Perşembe günkü açılışta 3,6 milyon dolar ve açılış hafta sonu boyunca 1.420 sinemadan 11,3 milyon dolar daha kazandı – sinema başına ortalama 7.853 dolar.  *Back to the Future*, ikinci hafta sonunda Western *Pale Rider'ın* (7 milyon dolar) ve yedinci hafta sonunda *Rambo: First Blood Part II'nin* (6,4 milyon dolar) önünde hafta sonunun bir numaralı filmi oldu.  Çıkış yapan aksiyon filmi *Mad Max Beyond Thunderdome* (7,8 milyon dolar) ve *Cocoon'un* (5 milyon dolar) öncesinde[ ve üçüncü hafta sonunda *E.T. the Extra-Terrestrial'ın (8,8 milyon dolar) yeniden yayınlanmasından önce ikinci hafta sonunda 10,6 milyon dolarlık hasılatla bir numaralı konumunu korudu. Mad Max Beyond Thunderdome* (5.4 milyon dolar).  Dördüncü hafta sonunda National *Lampoon's European Vacation'ın* (12,3 milyon dolar) ardından iki numaraya düşmesine rağmen, *Back to the Future* beşinci hafta sonunda bir numarayı geri aldı ve sonraki sekiz hafta boyunca orada kaldı.  Açılış haftalarını hatırlatan Gale, "ikinci hafta sonumuz ilk hafta sonumuzdan daha yüksekti, bu da ağızdan ağıza büyük bir iletişimin göstergesi" dedi. 

Film, Ekim ayına kadar 155 milyon dolar kazanarak istikrarlı bir başarı elde etti ve *Rambo: First Blood Part II'nin* 149 milyon dolarlık gişe kazancını geçerek yılın en yüksek hasılat yapan filmi oldu.  Toplamda, *Geleceğe Dönüş* ilk on iki haftasının on birinde bir numaralı film oldu ve toplam yirmi dört filmde en yüksek hasılat yapan ilk on film arasında kaldı.  Sinemalarda gösterime giren Back *to the Future*, yaklaşık 210,6 milyon dolarlık bir gişe hasılatı elde etti *Rambo: First Blood Part II* (150,4 milyon dolar), spor draması *Rocky IV* (127,9 milyon dolar) ve The *Color Purple* (94,2 milyon dolar) filmlerinin önünde 1985'in en çok hasılat yapan filmi oldu milyon).  Box Office Mojo, 59 milyondan fazla bilet satıldığını tahmin ediyor.  Sektör uzmanları, 1997 itibariyle stüdyoya yapılan gişe hasılatının (eksi tiyatroların payı) 105,5 milyon dolar olduğunu öne sürüyor. 

Yıl, film için başarısız bir yıl olarak kabul edildi. Rekor sayıda film gösterimine rağmen, bilet satışları 1984'e kıyasla %17 düştü.  Endüstri yöneticileri, sorunu kısmen özgünlük  ve 18 yaşından küçükleri hedef alan gençlere yönelik filmlerin bolluğundan sorumlu tuttu.  Sadece *Geleceğe Dönüş* ve *Rambo: İlk Kan Bölüm II* gişe rekorları kıran filmler olarak kabul edildi ve *Cocoon'un* gişesinin iki katından fazlasını kazandı.  Kaçış ve Amerika yanlısı temalar sunan filmler de başarılı oldu.  Yıllarca süren kötü performansların ardından *Back to the Future*, *Fletch*, *Brewster's Millions* ve *Mask* ile birlikte Universal Pictures'ın kaderini tersine çevirdi. 

Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada dışında, film tahmini 170,5 milyon dolar daha kazandı romantik drama *Out of Africa* (179,1 milyon dolar) ve *Rocky IV'ün* (172,6 milyon dolar) ardından yılın en yüksek hasılat yapan üçüncü filmi oldu.  Kümülatif olarak, *Geleceğe Dönüş* dünya çapında 381,1 milyon dolar hasılat elde ederek *Rocky IV* (300,5 milyon dolar) ve *Rambo: First Blood Part II'nin* (300,4 milyon dolar) önünde 1985'in en yüksek hasılat yapan filmi oldu.  *Back to the Future*, 2010'da gösterilen yeniden düzenlenmiş bir versiyon da dahil olmak üzere, yıldönümlerini kutlamak için birkaç kez sinemalarda yeniden gösterime girdi. Bu sürümler, filmin dünya çapındaki toplamını 388.8 milyon dolara yükseltti.

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]
----------------------------------------

### Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

2008'de Lea Thompson (solda) ve 2012'de Crispin Glover. Eleştirmenler, Fox, Lloyd, Thompson ve Glover dahil olmak üzere merkezi oyuncu kadrosunu övdü.

*Back to the Future,* eleştirmenlerden genel olarak olumlu eleştiriler aldı.  Çoğu eleştirmen, kısmen saf gösteri yerine hikaye anlatımına odaklanması nedeniyle *Geleceğe Dönüş'ün* yılın en eğlenceli filmleri arasında olduğu konusunda hemfikirdi.  Attansio ve Gene Siskel, *Geleceğe Dönüş'ün gençleri* hedefleyen filmlerde "her şey yanlış" gibi görünse de, duygusal bir öze sahip ilişkilendirilebilir bir anlatıya odaklanarak beklentileri başarılı bir şekilde alt üst ettiğini ve saygısız, iyi huylu mizah kullandığını savundu. Richard Corliss ile birlikte, çocuklar ve yetişkinler için bir şeyler sunduğu için dayanacağı konusunda anlaştılar.  Corliss ve Leonard Maltin gibi bazı eleştirmenler, sergi ağırlıklı açılışın *Geleceğe* Dönüş'ün en zayıf kısmı olduğu konusunda hemfikirdi, ancak "zeka", "merak", "komik aydınlanma" ve orijinal fikirlerle dolu daha güçlü bir yarıya yol açtı. 

Dave Kehr, Gale ve Zemeckis'in televizyonda yayınlanan eğlencede büyümekten açıkça etkilenen ilk nesil film yapımcıları arasında olduğunu ve ilhamlarının baştan sona belirgin olduğunu belirtti. *Hollywood Reporter*, Spielberg'in yapımcı rolüne rağmen, Zemeckis'in vizyonunun daha incelikli, daha nazik ve "daha az gürültülü" olduğunu söyledi.  Bazı eleştirmenler, onu 1946 fantastik draması *It's a Wonderful Life* ile olumlu bir şekilde karşılaştırdı ve bu, geleceğini değiştiren merkezi bir karakterin benzer bir öncülünü sundu. Roger Ebert, filmin insanlık, çekicilik, mizah ve "en büyük zevkleri" arasında yer alan birçok sürpriz sunduğunu söyledi.  Sheila Benson daha eleştireldi; *Geleceğe Dönüş'ü* aşırı üretilmiş ve az gelişmiş buldu, materyalist ödüllere odaklanan içi boş bir sona sahipti ve Marty'nin başarısı asla şüphe götürmediği için gerilimden yoksundu. Siskel, gerginliğin, geçmişi değişken ve geleceği belirsiz hale getirerek tipik bir zaman yolculuğu filminin beklentilerine meydan okumaktan kaynaklandığını söyledi.  Paul Attanasio, en geniş izleyici kitlesini yaratmak için "mekanik" olarak tasarlanmış gibi görünen bazı yönleri eleştirdi. 

Oyuncu performansları, özellikle Fox, Lloyd, Thompson ve Glover'ın performansları genel olarak iyi karşılandı.  Eleştirmenler sürekli olarak Fox'un "çekici" performansını övdüler, ancak bazıları Lloyd'un performansının diğerlerini gölgede bıraktığına inanıyordu. Kehr ve Attanasio, Fox'un kontrolsüz performansını ve benzersiz "yoğunluğunu", modern izleyiciler için kesin bilim adamı arketipini yaratırken, Sid Caesar ve John Belushi gibi kişiler tarafından canlandırılan çılgın bilim adamı karakterlerine bir övgü olarak gördüler.  Buna karşılık, Vincent Canby ve Variety'nin incelemesi, Thompson'ın "aldatıcı derecede tutkulu" performansının ve Glover'ın beceriksiz ve kendine güvenen karakterinin *Back to the* Future'ın göze çarpan performanslarını sağladığını söyledi.  Bazı eleştirmenler, o zamanlar gerçek bir korku olan Libyalı teröristlerin kullanılmasının zevksiz olduğunu düşündüler. 

### Övgüler[değiştir | kaynağı değiştir]

*Geleceğe Dönüş*, 43. Altın Küre Ödülleri'nde En İyi Sinema Filmi (Müzikal veya Komedi), Sinema Filminde En İyi Erkek Oyuncu (Müzikal veya Komedi) (Fox), En İyi Orijinal Şarkı ("The Power of Love") ve En İyi Senaryo (Gale ve Zemeckis) dallarında dört adaylık aldı.  Film ayrıca 12. People's Choice Ödülleri'nde Favori Film seçildi.  1986 Akademi Ödülleri'nde *Geleceğe Dönüş*, En İyi Ses Efekti Kurgusu dalında bir ödül aldı (Charles L. Campbell ve Robert Rutledge). Üç adaylık daha aldı: En İyi Orijinal Senaryo (Gale ve Zemeckis); En İyi Ses (Bill Varney, B. Tennyson Sebastian II, Robert Thirlwell ve William B. Kaplan); ve En İyi Orijinal Şarkı ("The Power of Love"). 

39. İngiliz Akademisi Film Ödülleri'nde *Geleceğe Dönüş*, En İyi Film, En İyi Orijinal Senaryo (Gale ve Zemeckis), En İyi Görsel Efekt (Pike ve Ralston), En İyi Yapım Tasarımı (Paull) ve En İyi Kurgu (Schmidt ve Keramidas) dahil olmak üzere beş adaylık aldı.  13. Satürn Ödülleri'nde film üç ödül kazandı: En İyi Bilim Kurgu Filmi, En İyi Erkek Oyuncu (Fox) ve En İyi Özel Efekt (Pike).  Ayrıca En İyi Dramatik Sunum dalında Hugo Ödülü'nü kazandı.  *Geleceğe Dönüş* uluslararası alanda iyi bir performans sergiledi: David di Donatello ödüllerinde (İtalya) En İyi Yabancı Yapımcı (Spielberg) ve En İyi Yabancı Senaryo, Japonya Akademisi'nden En İyi Yabancı Film ve ilk on sekiz ayında üç milyondan fazla bilet sattığı için Goldene Leinwand (Almanya) ödüllerini kazandı.

Yayın sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]
------------------------------------------

### Ev medyası[değiştir | kaynağı değiştir]

*Geleceğe Dönüş*, 22 Mayıs 1986'da VHS'de 79.95 $ fiyatla piyasaya sürüldü, bu fiyat noktasında 450.000 adet satan ilk film oldu ve aynı zamanda yılın en çok kiralanan kaseti oldu.  *Geleceğe* Dönüş'ün sinemalarda gösterime girmesine kadar bir devam filmi planlanmamıştı ve bir "Devam Edecek ..." Grafik, gelecekteki filmlerin farkındalığını artırmak için ev sürümünün sonuna eklendi.  *Back to the Future* 2002'de DVD olarak piyasaya sürüldüğünde, Gale ve Zemeckis tiyatro içi deneyime sadık kalmasını istedikleri için grafik kaldırıldı.  Filmin 25. yıldönümü için 2010 yılında Blu-ray'de çıkış yaptı. Sürüm, oyuncular ve ekiple yapılan röportajlar, kamera arkası görüntüleri, silinen sahneler ve üç filmden de ilgili müzik videolarını içeren altı bölümlük bir belgesel içeriyordu. Yayında ayrıca Stoltz'un Marty McFly'ı canlandırdığı görüntülerin halka açık ilk gösterimi de yer aldı.  2020'deki 35. yıl dönümü için Blu-ray ve Ultra HD Blu-ray olarak yeniden düzenlenmiş bir 4K Ultra HD sürümü yayınlandı. Önceki sürümlerde yer alan ekstraların yanı sıra, bu baskı, seçme görüntülerini ve Gale'in ev sahipliği yaptığı filmin dekorlarının keşfini içeriyordu. Sınırlı sayıda üretilen çelik kitaplıklar ve *Back to the Future Part II'den* havada asılı uçan kaykayın bir kopyası da mevcuttu. 

*Back to the Future* film müziği Temmuz 1985'te kaset, LP kaydı ve kompakt disk (CD) olarak yayınlandı.  Albümün çıkış single'ı "The Power of Love", ABD *Billboard* Hot 100 listesinde bir numaraya kadar yükseldi. Satışlar başlangıçta yavaştı, ancak kısmen "The Power of Love"ın başarısı nedeniyle *Billboard* 200'de on iki numaraya kadar yükseldi.  Silvestri'nin müziği, 2009'da film müziğini ve yayınlanmamış varyasyonları içeren CD olarak sınırlı bir sürüm aldı.  *Geleceğe Dönüş filmlerinin* üçünün müzikleri ilk olarak 2016'da LP plak olarak tek tek ve koleksiyon olarak yayınlandı. Silvestri, daha önce yayınlanmamış parçalar da dahil olmak üzere orijinal ana kayıtların yeniden düzenlenmesini denetledi ve Gale, astar notlarına katkıda bulundu. 

### Diğer medya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız: Diğer medyada Geleceğe Dönüş

1985'te film satışı, orijinal *Star Wars* film üçlemesi (1977–1983) tarafından popüler hale getirilen nispeten yeni bir kavramdı.  *Geleceğe Dönüş* özellikle çocuklara yönelik olmadığından, piyasaya sürülmesine eşlik eden önemli bir ticari ürün yoktu.  George Gipe'ın bir romanı 1985'te yayınlanmış olsa da, çocuklar için en eski öğelerden biri olan sürülebilir bir DeLorean, 1986'ya kadar piyasaya sürülmedi.  Film ve devam filmleri o zamandan beri aşağıdakiler de dahil olmak üzere çok çeşitli ürünlerde temsil edildi: Playmobil, oyun kartları, giysiler, çanak çömlekler, posterler masa oyunları yontulmuş figürler, peluş oyuncaklar, Funko POP! figürler, aksiyon figürleri Hot Wheels ve döküm araçlar kitaplar, müzik albümleri ve Noel süsleri. 

*Geleceğe Dönüş* birkaç video oyunu uyarlaması aldı. *Back to the Future*, Amstrad CPC, Commodore 64 ve ZX Spectrum filmiyle birlikte gösterime girdi.  Bir arcade macera oyunu olan *Back to the Future*, 1989'da Nintendo Entertainment System için piyasaya sürüldü. Gale, onu şimdiye kadar yapılmış en kötü oyunlardan biri olarak nitelendirdi ve insanlara satın almamalarını tavsiye etti.  *Back to the Future: The Pinball* 1990'da piyasaya sürüldü, ancak Fox oyunun benzerliğini kullanmasına izin vermedi.  Epizodik bir grafik macera oyunu olan *Back to the Future: The Game*, 2010'da piyasaya sürüldü. Gale, üçüncü filmdeki olaylardan sonra geçen oyunun anlatısına katkıda bulundu.  *Lego Dimensions'daki* bir alan, *Geleceğe Dönüş'e* dayanmaktadır ve Lloyd'un seslendirme çalışmalarını içerir. 

Bir simülatör yolculuğu olan *Back to the Future: The Ride*, 1991'den 2007'ye kadar Universal Studios Hollywood ve Universal Studios Florida'da gerçekleşti. Yolculuğun gelişimi Spielberg tarafından denetlendi ve Doc Brown'ın (Lloyd) DeLorean'ı çalan Biff'i (Wilson) kovalamasını içeriyordu. Universal Studios Japonya'daki yolculuğun bir versiyonu 2001'den 2016'ya kadar sürdü.  *Geleceğe Dönüş* temalı Monopoly masa oyunu 2015 yılında piyasaya sürüldü.  2020'de bir Funko masa oyunu piyasaya sürüldü. Oyuncuları, tarih boyunca farklı Tangen'lerle savaşmak için filmlerin ana karakterlerinden biri olarak atıyor. 

Film serisinin yapımıyla ilgili birkaç kitap var. *Yollara İhtiyacımız Yok: Geleceğe Dönüş Üçlemesinin Yapımı*, yapımda yer alan kişilerin sözlü tarihidir.  *Geleceğe Dönüş: Nihai Görsel Tarih*, *Geleceğe Dönüş* serisinin tamamının gelişimini anlatan bir kitap olan 2015'te piyasaya sürüldü.  İngiliz Film Enstitüsü, filmin arka planını anlatan *BFI Film Classics: Back to the Future'ı* yayımladı.  Dizi ayrıca Doc ve Marty'nin filmlerde tasvir edilen olaylardan önceki ve sonraki maceralarını detaylandıran çizgi romanlar da içeriyor.  *Geleceğe Dönüş* ve Transformers serileri arasındaki bir geçiş, dönüşen bir DeLorean oyuncağı ve ilgili çizgi romanları içeriyordu.

Tematik analiz[değiştir | kaynağı değiştir]
-------------------------------------------

### Ebeveyn ilişkileri ve kaderi[değiştir | kaynağı değiştir]

*Geleceğe Dönüş'ün* ana teması, kişinin kaderi üzerinde kontrol sahibi olması ve kişisel sorumluluk almasıyla ilgilidir: Aksi takdirde üstesinden gelinmesi imkansız görünse bile bir durum değiştirilebilir.  Thompson, filmin bir anın bir insanın hayatı üzerinde nasıl önemli ve kalıcı bir etkiye sahip olabileceğini temsil ettiğini söyledi.  Gale, *Geleceğe Dönüş Bölüm III'te* Doc'un dizinin devam eden temasının mükemmel bir özetini sağladığına inanıyordu: "Geleceğiniz ne yaparsanız yapın, bu yüzden onu iyi yapın." 

Filmin başında Marty, Battle of the Bands'da reddedilir ve hırslarının gerçekleşmeden kalacağından korktuğunu itiraf eder. Sonunun ailesi gibi olacağından endişeleniyor ve 1955'te George'un da reddedilmekten korktuğuna ve Lorraine'e yaklaşamadığına dair doğrudan kanıtlar görüyor; korkuları Marty'nin geleceğini riske atar.  Marty, 1955'teki varlığının başkaları üzerinde ne gibi bir etkisi olduğu konusunda endişelenmeden hayatta kalmasını sağlamak için geçmişi manipüle etmeye başlar. 1985'e döndüğünde, daha zengin ebeveynler ve daha güzel bir araba ile ödüllendirilir, ancak aynı zamanda Biff'in geleceğine zarar verir ve onu McFlys için bir uşağa indirgemiştir.  Glover, Marty'nin ödülünün birbirine aşık mutlu ebeveynler olması gerektiğine inanarak filmin sonunun ahlakını eleştirdi ve bunu filmin kurumsal çıkarlara hizmet etmesinin, servet birikimini teşvik etmesinin ve maddi nesneler satın almasının bir sonucu olarak değerlendirdi.  2015'te Zemeckis, sonun zamanına göre mükemmel olduğunu ancak şimdi yaparsa farklı olacağını söyledi, ancak Gale aynı fikirde değildi ve sahne için özür dilemediğini söyledi. Amerikalı izleyicilerin genellikle bu sonla ilgili bir sorunu yoktu, ancak bazı uluslararası izleyiciler tarafından eleştirildi. 

Film stüdyoları tarafından yeterince şehvetli olmadığı için reddedilmesine rağmen, *Geleceğe Dönüş cinsel* saldırı, ırkçılık ve Oedipus kompleksine atıfta bulunur - 1955'te Marty ve müstakbel annesi Lorraine arasındaki ilişkide olduğu gibi, bir çocuğun karşı cinsten ebeveynleri için bilinçsiz bir cinsel istek duyduğunu öne süren psikiyatrik bir teori.  Ebeveynler ve çocuklar arasındaki ilişkiler, filmin birçok unsurunun temelidir. Thompson, Marty'nin ve izleyicinin ebeveynlerinin bir zamanlar çocuk olduğu ve onlarla aynı hayallere ve hırslara sahip olduğu temel fikri nedeniyle filmin yeni nesillerle alakalı kaldığına inanıyordu.

### Reaganizm ve Amerikan kaygıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Eleştirmenler Justin Chang ve Mark Olsen, filmin Amerikan rüyasının, inisiyatifinin ve teknolojik ilerlemenin eski değerlerini onaylayan Reaganizm'i (başkan Ronald Reagan'ın siyasi pozisyonları) teşvik ettiği şeklinde görülebileceğini öne sürüyorlar. 1985'in Tepe Vadisi tükenmiş ve çürümüş olarak tasvir edilirken, 1955'te nostaljik bir mercekten bakıldığında daha basit ve görünüşte daha güvenli bir zaman olarak sunuluyor.  Marty'nin geleceği daha iyi çünkü 1955'e geri dönüyor ve George'a daha iddialı ve kendine güvenen olmayı öğretiyor; girişimi, Marty için materyalist ödüllerle daha müreffeh bir geleceğe yol açar.  Film, görünüşte ortamı daha gerçekçi hale getirmek için zamanın birçok marka adını kullanıyor, örneğin Mountain Dew, Pepsi ve Texaco, ancak film yapımcıları marka sahiplerinden mali tazminat aldı ve bu da dahil edilmelerini sanatsal yerine tanıtım ve ticari hale getirdi. 

Film çalışmaları öğretim görevlisi Sorcha Ní Fhlainn, 1980'lerin birçok filminin Amerikan halkının nükleer silahların yayılması, işsizlik, suç, artan eşitsizlik ve AIDS krizi dahil olmak üzere kültürel kaygı ve korkulardan kaçma arzusundan kaynaklandığını savunuyor. Ona göre, *Star Wars* serisi ve *Geleceğe Dönüş* gibi filmler, idealize edilmiş Amerikan değerlerini ve George McFly veya Darth Vader gibi ataerkil bir figüre güç aşılamanın olumlu etkilerini vurgulayarak çocuksu bir güvenlik ve rahatlık güvencesi sundu.  İngiliz profesör Susan Jeffords, Doc Brown'ı, teknolojik ilerlemeyi benimseyen, Libyalı teröristlerle çatışan ve başarısız bir ailenin kendilerini iyileştirmesi için araçlar sağlayan bir adam olan Reagan'ın bir benzeri olarak gördü. 

Filmin son perdesinde Chuck Berry'nin "Johnny B. Goode" şarkısı kullanıldı. Berry başlangıçta şarkının filmde kullanılmasına izin vermedi. NPR, Berry'nin direnişi bir para meselesi olsa da, beyaz bir erkek olan Marty'nin, Afrikalı-Amerikalı müzikten büyük ölçüde etkilenen rock and roll müzik türünü icat etmek için tarihi yeniden yazmasıyla ilgili temel ırksal sorunlar olduğunu savundu.  1955 bölümü aynı zamanda Amerika'nın çarpık bir görünümünü sunuyor ve izin verilmeyecek olan lise dansında çalan bir Afrikalı-Amerikalı grubu gösteriyor.  Benzer şekilde, Afrikalı-Amerikalı karakter Goldie Wilson, görünüşe göre Marty'nin müdahalesiyle belediye başkanı olmak için çalışmak için ilham alıyor ve Reagan tarzı bir girişime ve kendine güvene ilham veriyor. 

### Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Film hayranları olarak Gale ve Zemeckis'in etkileri *Geleceğe Dönüş* boyunca görülüyor. *Oz Büyücüsü* (1939), *Shaggy Dog* (1959), *Dr. Strangelove* (1964), *Üçüncü Türden Yakın Karşılaşmalar* (1977), *Star Wars* film serisi ve *Mister Peabody*, *Star Trek: The Original Series*, *The Outer Limits* ve *The Twilight Zone* gibi televizyon şovlarına göndermeler var.  Ayrıca 1960 yapımı *The Time Machine* (H. G. Wells'in 1895 tarihli aynı adlı romanından uyarlanmıştır) ve Mark Twain'in *A Connecticut Yankee in King Arthur's Court* adlı eserinde ana karakterin görünüşte zamanda hareket ettiği imalar vardır.  DeLorean gösterge paneli kronometresi, *Zaman Makinesi'nin* zaman cihazıyla aynı renk şemasını kullanır.  Eleştirmen Ray Loynd, Doc'un Marty'nin şövalyesi olarak hizmet ettiği Kral Arthur tipi olarak görülebileceğini belirtti.

Mirası[değiştir | kaynağı değiştir]
-----------------------------------

### Kültürel etki[değiştir | kaynağı değiştir]

*Piyasaya sürülmesinden* bu yana, Geleceğe Dönüş kalıcı bir popüler kültür mihenk taşı olarak kaldı ve 2007'de Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi, filmi kültürel, tarihi veya estetik açıdan önemli olduğu için Ulusal Film Sicili'nde korunmak üzere seçti.  Film, Fox'u mali açıdan zor durumdaki bir aktörden Hollywood'un en çok talep gören ve dünya çapında tanınan yıldızlarından biri haline getirdi ve Gale, gösterime girdikten sonra onlarca yıl boyunca hayran postaları aldı. Serideki "en saf" ve "en eksiksiz" olduğu için orijinal filme yönelik devam eden takdiri anladığını söyledi.  Fox, filmi *Oz Büyücüsü* (1939) ile karşılaştırdı ve eski bir film olarak düşünmedikleri için hala çocuklara hitap ettiğini söyledi.  2012'de Thompson bunu kariyerinin en büyük rolü olarak nitelendirdi.  Dean Cundey, bir şeyleri değiştirmek ve bugünü daha iyi hale getirmek için zamanda geriye gitme fantezisi sunduğu için hayranlar arasında yankı uyandırdığına inanıyordu.  Lloyd, dünyanın dört bir yanından hayranlarının kendisine yaklaştığını ve filmin onlara bilim insanı olmaları için ilham verdiğini söylediğini anlattı. 

Ana oyuncu kadrosunun çoğu, filmin yayınlanmasından bu yana yeniden bir araya geldi. Genellikle bu toplantılar, Parkinson hastalığı için Michael J. Fox Vakfı (Fox'a 29 yaşında hastalık teşhisi kondu) ve Project HOPE dahil olmak üzere hayır işleri içindir.  TCM Klasik Film Festivali için 2019'da yeniden bir araya gelen *Geleceğe Dönüş'ün* 4K restorasyon prömiyeri yapıldı.  2020 COVID-19 salgını sırasında Josh Gad, birçok oyuncu ve ekibin yer aldığı bir *Geleceğe Dönüş* retrospektifine ev sahipliği yaptı.  Oyuncu kadrosu ayrıca *Geleceğe Dönüş ile ilgili reklamlarda* da yer aldı ve ilişkili popülerliklerinden yararlandı. 

Film, özellikle Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa, Arjantin, Hollanda ve Japonya'da küresel popüler bir çekiciliğe sahiptir.  21 Ekim 2015'te (Geleceğe *Dönüş II'de* tasvir edildiği gibi Doc ve Marty'nin *Geleceğe Dönüş'ün* sonunda seyahat ettikleri gün) tahminen 27 milyon sosyal medya kullanıcısı filmleri tartıştı; en aktif kullanıcılar Amerika Birleşik Devletleri, Meksika, Birleşik Krallık, Kanada ve Brezilya'daydı.  Ronald Reagan da bir hayranıydı ve 1986'da Amerika'nın genç seçmenlerine hitap etmek için yaptığı Birliğin Durumu Konuşması sırasında filme atıfta bulunarak, "Hayatta olmak için hiç bu kadar heyecan verici bir zaman olmamıştı, heyecan verici bir merak ve kahramanca başarı zamanı. *Geleceğe Dönüş* filminde dedikleri gibi, 'Nereye gidiyoruz, yollara ihtiyacımız yok. "Gale, Reagan'ın, Doc Brown'ın başkan olmasına verdiği inanılmaz tepkiyle ilgili şakanın tadını çıkardıktan sonra, tiyatronun projeksiyoncusuna filmi durdurmasını, geri almasını ve tekrar çalıştırmasını emrettiğini söylese de, bu Reagan'ın danışmanı Mark Weinberg tarafından tartışılıyor.  *Geleceğe Dönüş*, 1980'lerde kaykayın yeniden canlanmasından da sorumlu olarak görülüyor. Kaykay yapmayı sadece asi gençler için değil, herkes için kabul edilebilir bir ana akım eğlence haline getirdi. 

*Geleceğe Dönüş*, televizyon, filmler, ve video oyunları dahil olmak üzere çeşitli medyada anılmıştır.  Doc ve Marty, sırasıyla 2013 animasyon televizyon programı *Rick and Morty'nin* isimsiz karakterlerine ilham verdi.  İngiliz pop rock grubu McFly, adını Marty McFly'dan almıştır.  Ernest Cline'ın 2011 tarihli romanı *Ready Player One* ve 2018 film uyarlaması (Spielberg tarafından yönetildi), ana karakterin ulaşım için bir DeLorean kullanması da dahil olmak üzere filme yoğun bir şekilde atıfta bulunur.  Film yapımcısı J. J. Abrams da bunu bir ilham kaynağı olarak gösterdi. 

2015 kitle fonlaması belgeseli *Back in Time,* dizinin çeşitli hayranlarını takip ediyor ve Fox ve Lloyd da dahil olmak üzere ekibin röportajlarıyla serpiştirilmiş olarak dizinin yaşamları üzerindeki etkisini detaylandırıyor.  DeLorean, sinema tarihinin en ikonik araçlarından biri olarak kabul edilir.  DeLorean'ın yaratıcısı John DeLorean, filmin hayranıydı ve Gale ve Zemeckis'e aracını kullandıkları için teşekkür eden kişisel mektuplar gönderdi.  DeLorean, film vizyona girmeden önce popüler bir araç değildi. Bununla birlikte, popüler bir koleksiyon parçası haline geldiğinden bu yana geçen yıllarda, DeLorean Motor Company, hayranların araçlarını DeLorean zaman makinesine benzetmelerini sağlayan kitler yayınladı.  Gale, 2011'de *Out of Time: Saving the DeLorean Time Machine* kitabında belgelenen, ekranda kullanılan orijinal DeLorean'lardan birinin restorasyonuna öncülük etti. 

### Modern resepsiyon[değiştir | kaynağı değiştir]

*Geleceğe Dönüş*, Amerikan sinemasının bir dönüm noktası ve şimdiye kadar yapılmış en büyük filmlerden biri olarak kabul edilir.  2004'te *The New York Times*, filmi Gelmiş Geçmiş En İyi 1.000 Filmden biri olarak listeledi ve ertesi yıl senaryosu, Writers Guild of America tarafından önceki 75 yılın en iyi 56. senaryosu olarak listelendi.  2000'lerin geri kalanında, Film4'ün *Ölmeden Önce Görülmesi Gereken 50 Film* (10 numara) *Empire'ın* Tüm Zamanların En İyi 500 Filmi (23 numara), 1977 uzay operası *Star Wars'un* arkasında yer aldı ve Amerikan Film Enstitüsü onu numara olarak listeledi Yaratıcı topluluktan bin beş yüz kişinin katıldığı bir ankete dayanan en iyi 10 bilim kurgu filmi.  2010'da *Total Film*, filmi şimdiye kadar yapılmış en iyi 100 filmden biri olarak seçti ve ertesi yıl BBC Radio 1 ve BBC Radio 1Xtra dinleyicileri tarafından tüm zamanların en sevdikleri dördüncü film olarak seçildi.  Ayrıca film referans kitabında listelenmiştir: *Ölmeden Önce Görmeniz Gereken 1001 Film*.  *The Hollywood Reporter* tarafından 2014 yılında eğlence endüstrisi üyesi tarafından 2.120 kişinin katıldığı bir anket, filmi yine *Star Wars'un* ardından tüm zamanların en iyi 12. filmi olarak sıraladı.  2015 yılında senaryo, WGA'nın En Komik 101 Senaryo listesinde en komik 67. senaryo olarak listelendi ve *Rotten Tomatoes* da filmi izlenmesi gereken 200 temel film listesinde 84. sırada listeledi. 

Birçok yayın onu şimdiye kadar yapılmış en iyi bilim kurgu filmlerinden  1980'lerin en iyi filmlerinden biri olarak adlandırdı. *Popular Mechanics* ve *Rolling Stone*, filmi sırasıyla şimdiye kadar yapılmış en iyi zaman yolculuğu filmi olarak listeledi.  *Entertainment Weekly*, filmi ergenlik öncesi çocukların izlemesi gereken en önemli 40. film ve en iyi 28. lise filmi olarak adlandırdı.  Marty McFly, Empire'ın 2006 "En İyi 100 Film Karakteri" listesinde 39 numarada yer aldı; Onu 76. sırada Doc Brown takip etti. 

*Rotten Tomatoes*, 110 eleştirmenin toplu incelemelerinden ortalama 8,8/10 puanla %93'lük bir onay derecesi değerlendiriyor. Sitenin fikir birliği şöyle: "Yaratıcı, eğlenceli ve nefes *nefese inşa edilmiş Geleceğe Dönüş*, unutulmaz bir ruha sahip heyecan verici bir zaman yolculuğu macerasıdır."  Bu puana göre Rotten Tomatoes filmi en iyi 87. Aksiyon ve Macera filmi olarak listeledi.  Film, Metacritic'te 15 eleştirmene göre 100 üzerinden 87 puan aldı ve bu da "evrensel beğeni" anlamına geliyor.  Birleşik Krallık'ta *Empire* okuyucuları filmi 2017 "En İyi 100 Film" listesinde 11. sırada seçti.

Devam filmleri ve uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]
-----------------------------------------------------------

Ana maddeler: Geleceğe Dönüş (seri), Geleceğe Dönüş Bölüm II ve Geleceğe Dönüş Bölüm III

Başlangıçta bir devam filmi planlanmamıştı ve Doc, Marty ve Jennifer'ın DeLorean'da uçup gittiği teaser sonu, maceralarının ekran dışında da devam edeceğini öne sürdü.  Universal Pictures, *Geleceğe Dönüş'ün* önemli finansal ve kritik başarısına dayanan bir devam filmi çekmeye hevesliydi. Bununla birlikte, Zemeckis ve Gale, devam filmlerinin genellikle orijinal filmin en iyi unsurlarını yeniden ele aldığına inandıkları için katılmak konusunda isteksizdiler. Ayrıca, kötü bir devam *filminin Back to the* Future'ın tutkulu hayran kitlesini yabancılaştırabileceğinden ve ilk büyük ortak başarılarından sonra ikiliyi baltalayabileceğinden endişe duyuyorlardı. Zemeckis ve Gale, 1987'de Universal Pictures'ın gerekirse onlarsız bir devam filmi çekeceklerini netleştirmesinin ardından razı oldular.  İkilinin devam filmi senaryosu o kadar uzundu ki, *Geleceğe Dönüş Bölüm II* (1989) ve *Geleceğe Dönüş Bölüm III* (1990) olmak üzere iki filme bölündü; Filmler arka arkaya çekildi. 

*Bölüm II*, Marty ve Doc'un 2015'e seyahat ettiğini ve istemeden artık yaşlı olan Biff Tannen'in DeLorean'ı çalmasını ve 1955'e dönmesini sağlayarak tarihi kendi lehine yeniden yazmasını tasvir ediyor.  Wells ve Glover, devam filmleri için geri dönmedi.  *Bölüm II* finansal bir başarıydı ancak karmaşık, dolambaçlı anlatısı nedeniyle eleştirildi.  Zemeckis, serideki en az sevdiği film olduğunu söyledi.  Son film, *Bölüm III*, zaman içinde mahsur kalmış bir Doc'u kurtarmak için 1885'e seyahat eden Marty'yi takip ediyor. Film, önceki iki filmden finansal olarak daha az başarılı olsa da, *Bölüm II'den* daha eleştirel olarak iyi karşılandı.  *The Hollywood Reporter* tarafından 2018'de 2.200 kişiyle yapılan bir anket, %71'inin başka bir *Toy Story* veya *Indiana Jones* *filminden önce Geleceğe Dönüş* devam filmi istediğini ortaya koydu.  Gale, asla dördüncü bir film olmayacağını söyledi ve bunu "çocuklarınızı satmaya" benzetti. *Geleceğe Dönüş filminin*, Parkinson hastalığının etkileri nedeniyle katılamayan Fox olmadan asla gerçekleşemeyeceğini de sözlerine ekledi. 

1991 ve 1992 yılları arasında CBS'de yayınlanan bir animasyon televizyon dizisi olan *Back to the Future*. Doc'un ve Marty'nin çeşitli tarihsel dönemlerdeki maceralarını takip ediyor ve Doc'un (Lloyd) Bill Nye ile birlikte bilim deneyleri yaptığı canlı aksiyon bölümleriyle kesişiyor.  Kısa bir film olan *Doc Brown Dünyayı Kurtarıyor* (2015), filmin 30. yıldönümünü kutladı. Lloyd, 2045'te nükleer bir soykırımı önlemek için geleceğe seyahat etmesi gereken Doc rolünü yeniden canlandırdı.  Bir müzikal tiyatro prodüksiyonu olan *Geleceğe Dönüş*, Şubat 2020'de İngiltere'deki Manchester Opera Binası'nda gösterime girdi ve olumlu eleştiriler aldı. Müzikal Gale ve Zemeckis tarafından yazıldı, müzikleri Silvestri ve Glen Ballard tarafından yazıldı.  Gale, bunu film serisine eklemeden hayranlara daha fazla *Geleceğe Dönüş* vermenin en iyi yolu olarak nitelendirdi.  Genel olarak, *Geleceğe Dönüş* serisi, tarihin en başarılı film serilerinden biri olarak kabul edilir.

Dış bağlantılar
---------------

* Filmin Resmi Hayran Sayfası11 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Filmin Türkiye Hayran Sayfası

Kaynakça
--------

1. ↑  "National Film Registry" (İngilizce). en.wikipedia.org. 14 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2009.
2. ↑  geleceğe dönüş 11 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. ↑  Çizgi roman - Geleceğe Dönüş Çizgi Roman Serisi Geliyor[*ölü/kırık bağlantı*]
4. 1 2 3  *Back to the Future, The Complete Trilogy - "The Making of the Trilogy, Part 1"* (DVD). Universal Home Video. 2002.
5. 1 2 3 4  Michael Klastornin; Sally Hibbin (1990). *Back To The Future: The Official Book Of The Complete Movie Trilogy*. Londra: Hamlyn. ss. 1-10. ISBN 0-600-571041.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Ian Freer (Şubat 2003). "The making of Back to the Future". *Empire*. s. 183–187.
7. ↑  Klastornin, Hibbin, sayfa 61-70
8. ↑  Klastornin, Hibbin, p.11-20
9. ↑  Norman Kagan (Mayıs 2003). "Back to the Future I (1985), II (1989), III (1990)". *The Cinema of Robert Zemeckis*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. s. 63–92. ISBN 0-87833-293-6.
10. 1 2  Robert Zemeckis, Bob Gale (2005). *Back to the Future: The Complete Trilogy* DVD commentary for part 1 [DVD]. Universal Pictures.
11. 1 2  Robert Zemeckis and Bob Gale Q&A, *Back to the Future* [2002 DVD], recorded at the University of Southern California
12. ↑  Klastornin, Hibbin, p.31-40
13. 1 2 3  Michael J. Fox, Robert Zemeckis, Bob Gale, Steven Spielberg, Alan Silvestri, *The Making of Back to the Future* ([[televizyom özel), 1985, NBC
14. ↑  Klastornin, Hibbin, p.41-50
15. ↑  "Taglines for Back to the Future". *IMDB*. 11 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
16. ↑  Scott Holleran (18 Kasım 2003). "Brain Storm: An Interview with Bob Gale". *Box Office Mojo*. 7 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
17. ↑  "Back to the Future". *Box Office Mojo*. 7 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
18. ↑  "1985 Domestic Totals". *Box Office Mojo*. 7 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
19. ↑  "Domestic Grosses Adjusted for Ticket Price Inflation". *Box Office Mojo*. 18 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2008.
20. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
21. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
22. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 10 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2007.
23. ↑  "58th Academy Awards". *Academy of Motion Picture Arts and Sciences*. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
24. ↑  "1986 Hugo Awards". *Hugo Ödülü*. 19 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
25. ↑  "Past Saturn Awards". *Saturn Awards.org*. 7 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
26. ↑  "Back to the Future". *BAFTA*. 5 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
27. ↑  "Back to the Future". *Hollywood Foreign Press Association*. 11 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2009.
28. ↑  "President Ronald Regan's Address Before a Joint Session of Congress on the State of the Union". *C-SPAN*. 4 Şubat 1986. 14 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2009.
29. ↑  Bob Gale; Robert Zemeckis (1990). "Foreword". *Back To The Future: The Official Book Of The Complete Movie Trilogy*. Londra: Hamlyn. ISBN 0-600-571041.
30. ↑  "The 50 Best High School Movies". *Entertainment Weekly*. 5 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2006.
31. ↑  "201 Greatest Movies of All Time". *Empire* (201). Mart 2006. s. 97.

| * g
* t
* d
*Geleceğe Dönüş* |
| --- |
| Filmler | *Geleceğe Dönüş* **·**  *Geleceğe Dönüş II* **·**  *Geleceğe Dönüş III* |
| Karakterler | Marty McFly **·**  Emmett Brown **·**  Lorraine McFly **·**  Biff Tannen **·**  Jennifer Parker |
| Evren | DeLorean zaman makinesi **·**  Hill Valley |

| * g
* t
* d
Robert Zemeckis'in yönettiği filmler |
| --- |
| 1970'ler | *I Wanna Hold Your Hand* (1978) |
| 1980'ler | *Used Cars* (1980) **·**  *Romancing the Stone* (1984) **·**  *Back to the Future* (1985) **·**  *Who Framed Roger Rabbit* (1988) **·**  *Back to the Future Part II* (1989) |
| 1990'lar | *Back to the Future Part III* (1990) **·**  *Death Becomes Her* (1992) **·**  *Forrest Gump* (1994) **·**  *Contact* (1997) |
| 2000'ler | *What Lies Beneath* (2000) **·**  *Cast Away* (2000) **·**  *The Polar Express* (2004) **·**  *Beowulf* (2007) **·**  *A Christmas Carol* (2009) |
| 2010'lar | *Flight* (2012) **·**  *The Walk* (2009) **·**  *Allied* (2016) |

| * g
* t
* d
En İyi Dramatik Sunum Hugo Ödülü |
| --- |
| 
* 1958: *The Incredible Shrinking Man*
* 1960: *The Twilight Zone*
* 1961: *The Twilight Zone*
* 1962: *The Twilight Zone*
* 1965: *Dr. Garipaşk*
* 1967: *Star Trek* - "The Menagerie"
* 1968: *Star Trek* - "The City on the Edge of Forever"
* 1969: *2001: Bir Uzay Destanı*
* 1970: Apollo 11 haberleri
* 1972: *Otomatik Portakal*
* 1973: *Slaughterhouse-Five*
* 1974: *Sleeper*
* 1975: *Young Frankenstein*
* 1976: *A Boy and His Dog*
* 1978: *Star Wars*
* 1979: *Superman*
* 1980: *Yaratık*
* 1981: *Yıldız Savaşları: Bölüm V - İmparator*
* 1982: *Kutsal Hazine Avcıları*
* 1983: *Bıçak Sırtı*
* 1984: *Yıldız Savaşları: Bölüm VI - Jedi'ın Dönüşü*
* 1985: *2010*
* 1986: *Geleceğe Dönüş*
* 1987: *Aliens*
* 1988: *Prenses Gelin*
* 1989: *Masum Sanık Roger Rabbit*
* 1990: *Indiana Jones: Son Macera*
* 1991: *Makas Eller*
* 1992: *Terminatör 2: Kıyamet Günü*
* 1993: *Uzay Yolu: Yeni Nesil* - "The Inner Light"
* 1994: *Jurassic Park*
* 1995: *Uzay Yolu: Yeni Nesil* - "All Good Things..."
* 1996: *Babylon 5* - "The Coming of Shadows"
* 1997: *Babylon 5* - "Severed Dreams"
* 1998: *Mesaj*
* 1999: *Truman Show*
* 2000: *Galaxy Quest*
* 2001: *Kaplan ve Ejderha*
* 2002: *Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği*

 |

| * g
* t
* d
En İyi Bilimkurgu Filmi Saturn Ödülü |
| --- |
| 1970'ler | 
* *Slaughterhouse-Five* (1972)
* *Soylent Green* (1973)
* *Rollerball* (1974/1975)
* *Logan'ın Kaçışı* (1976)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm IV - Yeni Bir Umut* (1977)
* *Superman* (1978)
* *Yaratık* (1979)

 |
| 1980'ler | 
* *Yıldız Savaşları: Bölüm V - İmparator* (1980)
* *Superman II* (1981)
* *E.T.* (1982)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm VI - Jedi'ın Dönüşü* (1983)
* *Terminatör* (1984)
* *Geleceğe Dönüş* (1985)
* *Aliens* (1986)
* *RoboCop* (1987)
* *Alien Nation* (1988)
* *Gerçeğe Çağrı* (1989/1990)

 |
| 1990'lar | 
* *Terminatör 2: Kıyamet Günü* (1991)
* *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1992)
* *Jurassic Park* (1993)
* *Yıldız Geçidi* (1994)
* *12 Maymun* (1995)
* *Kurtuluş Günü* (1996)
* *Siyah Giyen Adamlar* (1997)
* *Armageddon* / *Karanlık Şehir* (1998)
* *Matrix* (1999)

 |
| 2000'ler | 
* *X-Men* (2000)
* *Yapay Zeka* (2001)
* *Azınlık Raporu* (2002)
* *X2: X-Men United* (2003)
* *Sil Baştan* (2004)
* *Yıldız Savaşları: Bölüm III - Sith'in İntikamı* (2005)
* *Son Umut* (2006)
* *Cloverfield* (2007)
* *Iron Man* (2008)
* *Avatar* (2009)

 |
| 2010'lar | 
* *Başlangıç* (2010)
* *Maymunlar Cehennemi: Başlangıç* (2011)
* *Yenilmezler* (2012)
* *Yerçekimi* (2013)
* *Yıldızlararası* (2014)
* *Star Wars: Güç Uyanıyor* (2015)
* *Rogue One: Bir Star Wars Hikayesi* (2016)
* *Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı* (2017)
* *Başlat: Ready Player One* (2018/2019)
* *Star Wars: Skywalker'ın Yükselişi* (2019/2020)

 |
| 2020'ler | 
* *Nope* (2021/2022)
* *Avatar: The Way of Water* (2022/2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 3089835
* BNE: XX3810475
* BNF: cb164623994 (data)
* CANTIC: a12023747
* GND: 7527011-0
* LCCN: no96055682
* NDL: 001217401
* NLI: 987009950578305171
* SUDOC: 199503397
* VIAF: 201891914
* WorldCat (LCCN): no96-055682

 |