**Hayvanlardan Tanrılara Sapiens**, Yuval Noah Harari'nin 2011'de yayımladığı, 2014'te İngilizceye 2015'te Türkçeye çevrilen kitabı. Harari kitabında Jared Diamond'ın Tüfek, Mikrop ve Çelik kitabına, zor sorulara bilimsel cevap vermenin mümkün olduğunu gösterdiği için en büyük ilham kaynağı olarak atıfta bulundu.

İçerik
------

Hayvanlardan Tanrılara Sapiens, antik insan türlerinin taş devrinden yirmi birinci yüzyıla kadar olan evrimini konu alır. 
Harari kitapta *Homo sapiens*'i (yani modern insanı) "Sapiens" ismiyle anar. Kitabın ana fikri *Homo sapiens*'in işbirliği yapabilme yeteneğiyle dünyayı domine etmesidir. Bunun yanında Harari, tarih öncesi Sapienslerin, Neandertaller gibi diğer insan türlerine karşı soykırım yaptığını ve onları yeryüzünden sildiğini iddiasının yanı sıra Neandertaller ile Homo Sapienslerin her zaman mücadele içinde olmadıklarını hatta çiftleşebildiklerini vurgulamıştır. Kitap ayrıca *Homo sapiens*'in kendine özgü, tanrılar, milletler, para ve insan hakları gibi hayali şeylere inanma kabiliyeti sebebiyle kitleler halinde hareket edebildiğini savunur. Yazar dinlerin, politik yapıların, ticaret ağlarının ve hukukun hayal ürünü olduğunu savunur.

Paranın karşılıklı güvene dayanan bir sistem olması; kapitalizmin ekonomik bir kuramdan çok dini bir olgu olması; tarım devriminin refah amacıyla başlayıp insanların hayatını mahvetmesi; imparatorluk sisteminin son 2000 yılın en iyi siyasi sistemi olması; para, imparatorluklar ve dinlerin dünyayı bütünleştiren birer güç olması; hayvanların evcilleştirilmesinin tarihin en büyük suçlarının arasında olması; günümüzün insanlarının geçmiş dönemlerde yaşayan insanlardan kesinlikle daha mutlu olmaması ve insanların kendilerini tanrılaştırma sürecinde olması kitaptaki diğer göze çarpan iddialardır.

Özet
----

Harari’nin ana argümanı, Sapiens’in dünyayı domine etmesinin nedeninin, büyük sayılarda esnek bir şekilde işbirliği yapabilen tek hayvan olması olduğudur. Harari, tarih öncesi Sapiens’in Neandertaller ve birçok diğer megafauna türlerinin yok oluşunun ana nedeni olduğunu savunur. Ayrıca, Sapiens’in büyük sayılarda işbirliği yapma yeteneğinin, tanrılar, uluslar, para ve insan hakları gibi yalnızca hayal gücünde var olan şeylere inanma benzersiz kapasitesinden kaynaklandığını ileri sürer. Bu inançların, ırksal, cinsel veya politik ayrımcılığa yol açtığını ve tamamen önyargısız bir toplumun potansiyel olarak imkansız olduğunu savunur. Harari, tüm büyük ölçekli insan işbirliği sistemlerinin – dinler, politik yapılar, ticaret ağları ve hukuki kurumlar dahil – **Sapiens**’in kurgu için özgün bilişsel kapasitesine borçlu olduğunu iddia eder. Buna göre, Harari parayı karşılıklı güven sistemi olarak ve politik ve ekonomik sistemleri dinlere benzer olarak tanımlar.

Harari’nin Tarım Devrimi ile ilgili ana iddiası, bu devrimin Sapiens ve buğday ve inek gibi birlikte evrimleşen türler için nüfus artışını teşvik etmesine rağmen, çoğu bireyin (ve hayvanların) yaşamını daha kötü hale getirdiğidir. Çünkü Sapiens çoğunlukla avcı-toplayıcı iken, diyetleri ve günlük yaşamları önemli ölçüde daha çeşitliydi. Kitap boyunca insanların diğer hayvanlara karşı şiddetli muamelesi bir tema olarak işlenir.

İnsanlığın birleşmesini tartışırken, Harari, Sapiens’in tarih boyunca giderek artan bir şekilde siyasi ve ekonomik bağımlılığa doğru ilerlediğini savunur. Yüzyıllar boyunca insanların çoğunluğu imparatorluklarda yaşamış ve kapitalist küreselleşme etkin bir şekilde tek, küresel bir imparatorluk üretmektedir. Harari, para, imparatorluklar ve evrensel dinlerin bu sürecin başlıca itici güçleri olduğunu iddia eder.

Harari, Bilimsel Devrimi, Avrupa düşüncesinde bir yenilik olarak tanımlar; burada seçkinler kendi cehaletlerini kabul etmeye ve düzeltmeye çalışmaya istekli hale gelmiştir. Bunu, erken modern Avrupa emperyalizminin ve insan kültürlerinin mevcut yakınsamasının bir sürücüsü olarak tanımlar. Harari ayrıca, mutluluk tarihi üzerine yeterli araştırma yapılmadığını iddia eder ve günümüz insanlarının geçmiş dönemlerdeki insanlardan önemli ölçüde daha mutlu olmadığını öne sürer. Son olarak, modern teknolojinin genetik mühendisliği, ölümsüzlük ve organik olmayan yaşamı getirerek türün sonunu yakında getirebileceğini tartışarak bitirir. Harari, insanları türler yaratabildikleri için mecazi olarak tanrılar olarak tanımlar.

Ödüller
-------

30'dan fazla dile çevrilen kitap, 2015'te Çin Ulusal Kütüphanesi'nin Wenjin Kitap Ödülü'nü kazandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "short overview". 8 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2016.
2. ↑  "Sapiens Kitap Özeti - Arabuloku". 2024-03-12. Erişim tarihi: 2024-03-24. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  China Book Award 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. CCTV News, April 23, 2015

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* NLI: 987007403742805171
* VIAF: 310994755

 |