**Jonatana Napela** veya **Jonathan Hawaii Napela** (adı aynı zamanda **Iohatana**, tam adı ***Napelakapuonamahanaonaleleonalani*** olarak da yazılmıştır) (11 Eylül 1813 - 6 Ağustos 1879) en erken Hawaiili İsa Mesih'in Son Zaman Azizleri Kilisesi'ne (LDS Kilisesi) Hawaii'de, 1851'de katıldı. Misyoner George Q. Cannon ile birlikte çalışarak Mormon Kitabı'nın "Ka Buke a Moramona" olarak Hawaii diline çevrilmesine yardım etti. Napela, Moloka fori'deki Kalaupapa'daki koloninin birkaç yıl boyunca yaptığı bir şef olarak hizmet etmek üzere atandı. Karısına cüzzam teşhisi konulduktan sonra orada eşlik etmişti. Yerleşimdeyken, LDS Kilisesi üyelerine liderlik etti ve çoğu Protestan olan yerleşim birimindeki tüm insanlara hizmet etmek için Roma Katolik rahip-misyoneri Peder Damien ile işbirliği yaptı.

hayat
-----

Napela 11 Eylül 1813'te Hawaiʻiwaaole ve Wiwiokalani'de doğdu; Babası, 18. yüzyılın başlarında Maui kralı Kekaulike'nin sayısız oğullarından biri olan Kuahaliulani'den gelmektedir. Lahainaluna okulunda eğitim gördü.

Napela bir avukat olarak eğitildi. Hawaiʻi'de görev yapan LDS Kilisesi'nin İngiliz doğumlu Amerikalı üyesi George Q. Cannon ile Wailuku, Hawaii'de yargıç olarak hizmet ediyordu. Napela'nın 1851'de LDS Kilisesi'ne dönüşmesinden sonra hükümet, kiliseye şüpheyle bakıldığı için yargıcı görevinden istifa etmeye zorladı.

LDS Kilise tarihçisi Andrew Jensen, Napela'nın "Kilise için muhteşem misyonerlik çalışmaları yaptığını" söyledi. Napela 1853'te belirli bir göreve gönderildi, ancak ilk kilisede yaygın olduğu gibi, vaktinin çoğunu müjdeyi duyurmadan önce geçirdi. İnancı başkalarına ilham verdi. Bir keresinde, Cannon ve diğer Amerikan yaşlıları güzel hava için dua etmişlerdi ama havanın kötü olacağını düşünerek toplantıyı bir binada yapmak için yürüdüler. Dualarda bulunan Napela, inançsızlıklarına şaşırdı; onun yolundan gittiler ve toplantıyı bir ağaçlık koruda yaptılar.

Daha sonra Cannon, Mormon Kitabı'nın İngilizceden Hawaii diline çevrilmesi konusunda yerlilere danışmak için Hawaiʻi'ye döndü. Ocak 1853'ten itibaren, Napela ile çeviri üzerinde çalıştı ve Cannon ilk olarak birkaç sayfanın metnini Hawaii diline çevirdi. Daha sonra sayfaların anlamını Napela ile tartışırdı. Sonra Cannon, Napela'dan anlamın ifade edildiğinden emin olmak için çevirinin anlamını açıklamasını isterdi.

Napela, adalardaki LDS Kilisesi için güçlü bir vaizdi. 1857'de Johnston Ordusu Utah'a yaklaşırken, tüm Amerikan misyonerleri Hawaii'den geri çağrıldı. Birkaç yıl sonra Walter M. Gibson, Brigham Young tarafından Asya'ya misyoner olarak atandıktan sonra Hawaii'ye geldi. Gibson, Hawaiililere yaptığı çağrının niteliğini yanlış yorumladı, onlara Utah'daki kilisenin yıkıldığını söyledi ve kendisini kilisenin başı olarak belirledi. Napaela'yı Oniki Havariler Meclisi üyelerinden biri olarak atadı ve Napela iki yıl yeter sayısı başkanı olarak görev yaptı. Ezra T. Benson, Lorenzo Snow, Joseph F. Smith, William Cluff ve Alma Smith, Gibson'ı aforoz etmek ve kiliseyi yeniden düzene sokmak için Hawaii'ye gittiğinde, Napela, Gibson'ı terk etmeye ve kilisenin katına dönmeye ikna edildi. 1866'da Napela, diğer birçok kilise lideri ve üyesiyle tanıştığı Salt Lake City'ye gitti. Kısa bir süre sonra, Hawaii'deki bir konferansta Napela, kilisenin toplanan üyelerine, "Gibson'ın kurnaz sözleriyle kandırıldık ve yönlendirildik ve böylece yaptığımız kutsal antlaşmaları çiğnedik. Ama şimdi arsız durumdayız; bu nedenle, antlaşmalarımızı yenileyelim ve sadık olalım.

1873'te Napela'nın karısı Catherine "Kitty" Keliʻikuaʻāina Richardson'a cüzzam teşhisi kondu. Cüzzamlı kişilerin karantinaya alınmasını gerektiren dönemin yasalarına göre, o, Molokai'deki Kalaupapa Cüzzam Kolonisi yerleşimine taşınmak zorunda kaldı ve ona eşlik etti. Karısı, o yıl koloniye kabul edilen kısmi Avrupa kökenli tek melez kadındı ve sakinlerinin çoğu tam kanlı Hawaiiliydi.

Napela, o yıl Sağlık Kurulu tarafından cüzzamlı koloninin şefi olarak atandı. Yerleşim yerinde bir mafya tarafından kovulan Louis Lepart'ın yerini aldı.

Napela, Kurul'un yerleşimdeki cüzamlı ve cüzzam olmayanların katı bir şekilde ayrılması taleplerini yerine getiremediği için sorun yaşadı ve yerine William P. Ragsdale geçti. Hayatının geri kalanında, kolonideki LDS Kilisesi üyelerine idare etti. 6 Ağustos 1879'da cüzzamdan öldü.

Eski ve onur
------------

* Brigham Young Üniversitesi – Hawaii'deki Hawaiian Studies Center, Napela'nın adını almıştır.
* 2010 yılında, Roma Katolik Kilisesi, Polinezya Kültür Merkezi'ne Napela'nın Kalaupapa yerleşiminde tanınmış Belçika doğumlu rahip ve misyoner olan Saint Damien ile işbirliğini anan bir plaket takdim etti. Yerleşim halkına hizmet etmek için işbirliği yaptılar.

notlar
------

1. ↑  Garr 2000 p. 816
2. ↑  *Ka Buke a Moramona: The Translation of the Book of Mormon into Hawaiian* 22 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. exhibit at Education in Zion Gallery, Brigham Young University, blog - 18 January 2013, accessed 25 October 2015
3. ↑  Fred E. Woods (2008). "Most Influential Mormon Islander: Jonathan Hawaii Napela". *Hawaiian Journal of History*. **42**. Hawaii Historical Society. ss. 135-157.
4. ↑  *Hawaiian Genealogies: Extracted from Hawaiian Language Newspapers*. **2**. University of Hawaii Press. 1986. s. 32. ISBN 0-939154-37-4. 13 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020.
5. ↑  Mulholland, John F. *Hawaii's Religions*, (Rutland, Vermont: Charles E. Tuttle Company, 1970) p. 119
6. ↑  "Napela, I office record". *state archives digital collections*. state of Hawaii. 6 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2010.
7. ↑  Jenson, Andrew. *Encyclopedic History of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints*. (Salt Lake City: Deseret News Press, 1941) p. 323.
8. 1 2  Mulholland, *Hawaii's Religions*, p. 119
9. ↑  Woods, Fred E. (2006) "An Islanders View of A Desert Kingdom," p. 25
10. ↑  Mulholland, *Hawaii's Religions* p. 119
11. ↑  Matthew J. Grow, et al. *Saints* Vol 2, *No Unhallowed Hand*, [. 326-327
12. ↑  Jenson. *Encyclopedic History*, p. 323
13. ↑  as quoted in Grow, et. al, *Saints* Vol. 2, p. 328
14. ↑  John Tayman. *The Colony*. New York: Scriner, 1006. p. 85-86.
15. ↑  Moblo, Pennie. "Ethnic Intercession: Leadership at the Kalaupapa Leprosy Colony," in *Pacific Studies* Vol. 22, no. 2, 1999 p. 34
16. ↑  Mike Foley, "Catholic Church commends PCC in honor of Napela" 22 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Deseret News*, 14 May 2010.

Kaynakça
--------

* "Jonathana Napela", Garr, Arnold K. et al. *Son Gün Aziz Tarihi Ansiklopedisi*. (Salt Lake City: Deseret Book, 2000) s.   816, 978-1-57345-822-1 OCLC 44634356
* Woods, Fred E. "Bir Çöl Krallığı'na Adalılardan Bir Bakış: Jonathan Napela 1869'daki Salt Lake City Ziyaretini Anlatıyor", *BYU Studies*, 2006.
* Maenette KP Benham, "The Story of the Hawaiian Studies Center on the Brigham Young University-Hawai'i Campus", *Journal of American Indian Education*, Cilt 41 Sayı 2 (Özel Sayı 2002)
* Pennie Moblo, "Etnik Şefaat: Kalaupa Lepra Kolonisinde Liderlik, 1871-1887"[*ölü/kırık bağlantı*]  , *Pacific Studies*, Cilt 22 Sayı 2 (Haziran 1999)

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* *Ma‘i Lepera: A History of Leprosy in Nineteenth-Century Hawai‘i*. Honolulu, HI: University of Hawaii Press. 2013. ISBN 978-0-8248-6579-5. 26 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020 – Project MUSE vasıtasıyla.
* *Kalaupapa: A Collective Memory (Ka Hokuwelowelo)*. Honolulu: University of Hawaii Press. 2012. ISBN 978-0-8248-6580-1. OCLC 830023588. 26 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020 – Project MUSE vasıtasıyla.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Jonatana Napela** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: nr2006015595
* VIAF: 59044775
* WorldCat: lccn-nr2006015595

 |