İç mekan, 1901
**Bursa Ulu Cami**, Bursa’da I. Bayezid tarafından 1396-1400 yılları arasında yaptırılmış ulu camidir.

Bursa’nın tarihi sembollerinden olan cami, Bursa kent merkezinde, Atatürk Caddesi üzerindedir.
Çok ayaklı cami şemasının en klasik ve anıtsal örneği sayılır. Yirmi kubbeli yapı, Türkiye’deki iç cemaat yeri en geniş camidir. Mimarın Ali Neccar veya Hacı İvaz olduğu sanılmaktadır.
Caminin kündekari tekniği ile yapılmış minberi Selçuklu oyma sanatından Osmanlı ahşap oymacılığı sanatına geçişin en önemli örneklerinden biri kabul edilen değerli bir sanat eseridir.

Caminin duvarlarında bulunan 19. yüzyılın ikinci yarısında ve 20. yüzyılın başlarında farklı hattatlar tarafından yazılmış 192 adet hat levhası ve duvar yazısı, hat sanatının özgün örnekleri arasında gösterilir.

Caminin iç mekanında, tepesi açık bir kubbenin altında bulunan şadırvan, Ulu Cami’nin dikkat çekici özelliklerindendir.

Tarihçe
-------

Bursa Ulu Cami, Osmanlı Sultanı I. Bayezid tarafından Niğbolu Seferi’nden dönüşünde verdiği emir ile inşa ettirilmiştir. Caminin yapım tarihini veren bir kitabe yoktur; ancak minber kapısında geçen 802 (1399) tarihi caminin inşa tarihi olarak kabul edilir.

Bursa Ulu Cami’nin inşası; hem devletin kendisini siyasal, ekonomik ve kültürel bir varlık olarak dünyaya kabul ettirme çabasının bir devamı hem de Osmanlı toplumuna bir kimlik verme çabasının gereği olarak değerlendirilir. Caminin açılışında ilk hutbeyi dönemin önemli mutasavvıflarından biri olan Somuncu Baba’nın okuduğu rivayet olunur.

Cami yapıldığı dönemlerde toplum tarafından çok itibarlı addedilmiş ve diğer medreselerin hocaları burada ders vermeyi bir şeref bilmiştir. Sonraki yüzyıllarda caminin iç mekânını süsleyen ve alışılmışın dışında büyük ebatlı yazılar toplumsal ilgi ve itibarın nedenlerinden biri olmuştur.

İnşasından kısa bir süre sonra Yıldırım Bayezid’in Ankara Savaşı’nda esir düşmesinin ardından Timur’un Bursa’yı işgali sırasında ve Fetret Devri’nde Karamanoğlu Mehmed Bey’in Bursa kuşatmasında (1413) cami, dış cephelerine odun yığılarak yakılmaya çalışıldı. Bu yangınlar sonucu dış cephe kaplaması tahrip oldu. Ortaya çıkan moloz duvar dokusu kalın sıva ile örüldü; bu durum 1950’lerdeki restorasyona kadar böyle devam etti. 1958 Büyük Çarşı yangınında kuzey avlusunun da yanmasından sonra gördüğü tadilat sırasında sıva kaldırılmıştır.

Dosya:Kabe Örtüsü Bursa Ulucami.jpgKabe Örtüsü Bursa Ulucamii
Fetret devrinden sonra 1421 yılında tekrar ibadete açılan caminin ilk tamir vesikası 1494 yılına aittir. 1862 yılına kadar 23 tamir vesikası daha vardır.
Müezzin mahfili 1549 yılında yapıldı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından Mısır'ın fethi ve hilafetin Osmanlı'ya geçtiği dönemde getirilen Kabe-i şerif kapı örtüsü padişah tarafından Ulu Cami’ye hediye edildi ve minberin soluna asıldı. Müezzin mahfilin karşısındaki taş vaiz kürsüsü 1815’de yapıldı.

Cami, 1855 yılı büyük depreminde büyük hasar gördü. On sekiz kubbesi çöken caminin sadece batı minaresinin dibindeki kubbe ile mihrap önü kubbesi ayakta kalabildi. Depremden sonra esaslı bir tamir gördü. Bu dönemde Sultan Abdülmecid’in emri ile İstanbul’dan gönderilen ünlü hattatlar camideki büyük yazıları elden geçirdiler. Ayrıca yeni hüsn-ü hatlar da ilâve edildi.

1889 yılında çıkan bir yangında minarelerin ahşap olan külahları yanmış, sonrasında kâgir olarak yeniden yapılmıştır.

Panoramik iç görünüm, 2009
İç mekandaki şadırvan

Ulucami'deki meşhur hat örneklerinden biri
Ulu Cami'nin iç mekanını gösteren video.

Mimari özellikleri
------------------

Dikdörtgen planlı cami yaklaşık 5.000 metrekare boyutlarında olup 20 kubbe ile örtülüdür. Sekizgen kasnaklara oturan kubbeler mihrap duvarına dik beş sıra halinde dizilmiştir. Kasnaklar mihrap ekseni üzerindekiler en yüksek olmak üzere yanlara doğru gidildikçe her sırada daha alçak düzenlenmiştir. Kuzey cephenin her iki ucunda tuğla malzemeyle inşa edilmiş iki kalın minaresi ve minarelerden doğudakinin Sultan Çelebi Mehmed devrine ait olduğu tahmin edilmektedir.

Düzgün kesme taşlarla inşa edilmiş kalın beden duvarlarının masif etkisini hafifletmek için cephelerde her kubbe sırası hizasına gelmek üzere sağır sivri kemerler yapılmıştır. Her kemerin içinde iki sıra halinde ikişer pencere yer alır. Bunların gerek biçimleri gerek boyutları her cephede farklıdır.

Son cemaat yeri bulunmayan yapının kuzey cephesinde köşelerde sonradan yapılan iki minare vardır. Minarelerin ikisi de beden duvarına oturmaz, yerden başlar. Batı köşesindeki minare I. Bayezid tarafından yaptırılmıştır. Sekizgen biçimli kürsüsü bütünüyle mermerden, gövdesi tuğladandır. I. Mehmet'in yaptırdığı söylenen doğu köşesindeki kare kürsülü minare, caminin beden duvarından da 1 metre kadar ayrıktır. Şerefeler her iki minarede de aynı olup tuğlalı mukarnaslarla bezelidir. Kurşun kaplı külahlar 1889'daki yangında ortadan kalkınca, bugünkü boğumlu taş külahlar yapılmıştır.

Ana kapısı kuzeyde olan caminin, doğu ve batıdakilerle birlikte üç kapısı vardır. Ayrıca sonradan Sultanın namaz kılması için ayrılan Hünkar Mahfili’ne açılan bir kapı pencereden bozularak yapılmış; böylece kapı sayısı dörde çıkmıştır.

### Minberi

Bursa Ulu Cami’nin sert ceviz ağacından kündekari tekniği ile yapılmış minberi Hacı Abdülaziz oğlu Mehmed isimli bir sanatkar tarafından yapılmıştır. Selçuklu oyma sanatından Osmanlı ahşap oymacılığı sanatına geçişin önemli örneklerinden biri olan minberi yapan ustanın kim olduğu hakkında kaynaklarda yeterli bilgi yer almaz. Ustanın ismi minberin sağ yanında oyma sülüs yazı ile yazılmıştır. İsmini yazdığı ifadenin son kelimesi farklı şekillerde okunmuş;kimi kaynaklarda Antepli olduğu; kimi kaynaklarda Tebriz’in Devak köyünden olduğunu ifade edilmiştir.

Minberde form açısından Selçuklu geleneği hakimdir. On dört basamaklı minberin girişinde kapı kanatları bulunur. Üçgen şeklindeki minber tacı delikişi tekniğinde bitkisel olarak süslenmiştir. Üçgenlerin kenarlarından gelen Rumilerle taç dalgalı bir forma sahiptir. Aynalıkaltı 12 panoya bölünmüştür. Yan aynalıklarda yüzey çok kollu yıldızlarla geometrik taksimatlara ayrılmış ve her bir parçanın içi bitkisel motiflerle doldurulmuştur.
Minber korkuluğu her iki yönde birbirinden farklıdır. Doğu yönünde, delikişi tekniğinde sekiz kollu yıldız ve sekizgenlerden oluşan geometrik kompozisyon korkuluk bütününe yerleştirilmiştir. Diğer yönde ise zemin oyma ve delikişi tekniğinde işlenen panolar dönüşümlü olarak kullanılmıştır. Minber kapısının üstündeki kitabede inşa tarihi ve banisinin adı yer alır.

Ulu Cami minberine bazı gizemler atfedilmiştir. 1980 yılında minberin doğu yönündeki geometrik kompozisyonun güneş ve etrafındaki gezegenlere simgelediği; aralarındaki uzaklıkların gerçek uzantıları ile orantılı olduğu; batı yönündeki kompozisyonun ise galaksi sistemini simgelediği iddia edilmiştir.

### Şadırvanı

Caminin iç mekanında, yirmi kubbeli yapının ortasındaki üstü açık kubbenin altında yer alan şadırvan, Ulu Cami’nin dikkat çekici özelliklerinden biridir.
Selçuklu yapılarında yaygın olan tepe açıklığı ve altında havuz yer alması geleneğinin bir devamı olan bu özellik, camiyi Selçuklu geleneğine bağlar. Şadırvanın altında bulunduğu açık kubbe günümüzde camekanla kapatılmıştır.

Görüntüler
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Abdulfettah Efendi'nin çifte "Allah Hu" levhasının asılı olduğu duvarAbdulfettah Efendi'nin çifte "Allah Hu" levhasının asılı olduğu duvar
* 
*

Kaynakça
--------

1. ↑  Çetinarslan, Mustafa. "Bursa Ulu Cami Hünkar Mahfili". *Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi*. Cilt 6.
2. 1 2 3 4 5  Ökten, Sadettin. "Ulucami'nin Kapısında". Kemikli, Bilal (Ed.). *Bursa Ulu Cami*. Bursa Kitaplığı. 1 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "500 yıllık Kabe-i Şerif örtüsü Ulucami'ye asıldı". *Milliyet*. 26 Haziran 2014. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2015.
4. ↑  "Ulu Cami-Bursa". *Araştırma yazı:Tekin Gün.Ulu Cami-Bursa,18 Haziran 2004*. 22 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
5. 1 2 3  Apa, Gülay. "Erken Dönem Osmanlı Selâtin Cami Örnekleri". Istem.org. Erişim tarihi: 2 Aralık 2015.
6. ↑  Kayalı, Ögetay. "Ulu Cami'nin Minberinde Güneş Sistemi Var mı?". 24 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2015.
7. ↑  Kaptan, Ömer (20 Nisan 2015). "Nedir Bu Şadırvanın Gerçek Hikayesi". 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2015.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Bursa Ulu Camii*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Ulu Cami Türkiye Kültür Portalı[*ölü/kırık bağlantı*]
* SumiyoOkumuro, The Mamluk Kaaba Curtain in the Bursa Grand Mosque (Bursa Ulu Cami’deki Kabe Örtüsü) 8 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Bursa'daki camiler |
| --- |
| 
* Bursa Ulu Camii
* Emir Sultan Camii
* Hacı Özbek Camii
* Hüdavendigar Cami
* İvaz Paşa Camii
* İznik Ayasofya Camii
* İznik Yeşil Cami
* Karacabey Ulu Camii
* Kasım Efendi Camii
* Muradiye Külliyesi
* Orhan Gazi Camii
* Şehadet Camii
* Umurbey Camii
* Veled-i Yaniç Camii
* Yeşil Camii
* Yıldırım Külliyesi

 |

| * g
* t
* d
Türkiye'deki ulu camiler |
| --- |
| Akdeniz | 
* Adana Ulu Camii (Ramazanoğulları Camii)
* Antakya Ulu Camii
* Antalya Ulu Camii (Yivli Minare)
* Burdur Ulu Camii
* Isparta Ulu Camii (Kutlu Bey Camii)
* Isparta Eğirdir Ulu Camii (Hızır Bey Camii)
* Isparta Şarkikaraağaç Ulu Camii
* Isparta Uluborlu Alaaddin Camii
* Isparta Yalvaç Devlethan Camii
* Kahramanmaraş Ulu Camii
* Kahramanmaraş Afşin Ulu Camii
* Kahramanmaraş Elbistan Ulu Camii
* Kahramanmaraş Göksun Ulu Camii
* Mersin Ulu Camii
* Mersin Silifke Alâeddin Camii
* Mersin Tarsus Ulu Camii

 |
| DoğuAnadolu | 
* Bitlis Ulu Camii
* Bitlis Adilcevaz Ulu Camii
* Bitlis Ahlat Ulu Camii
* Elazığ Harput Ulu Camii
* Erzurum Ulu Camii
* Erzurum Hınıs Ulu Camii
* Erzurum Pasinler Ulu Camii
* Kars Ulu Camii
* Kars Ani Ulu Camii (Manuçehr Camii)
* (Battalgazi Ulu Camii)
* Malatya Arapgir Ulu Camii
* Malatya Darende Ulu Camii
* Muş Ulu Camii
* Van Ulu Camii

 |
| Ege | 
* Afyonkarahisar Ulu Camii
* Afyonkarahisar Sandıklı Ulu Camii
* Afyonkarahisar Şuhut Ulu Camii
* Aydın Çine Ulu Camii (Ahmet Gazi Camii)
* Aydın Söke İlyas Bey Camii
* İzmir Bergama Ulu Camii
* İzmir Birgi Ulu Camii
* İzmir Ödemiş Ulu Camii
* İzmir Selçuk İsa Bey Ulu Camii
* İzmir Tire Ulu Camii
* Kütahya Ulu Camii
* Kütahya Emet Ulu Camii (Çarşı Camii)
* Kütahya Gediz Ulu Camii (Gazanferağa Camii)
* Kütahya Simav Ulu Camii
* Kütahya Tavşanlı Ulu Camii
* Manisa Ulu Camii
* Muğla Ulu Camii
* Muğla Milas Ulu Camii (Ahmed Gazi Camii)
* Uşak Ulu Camii

 |
| GüneydoğuAnadolu | 
* Adıyaman Ulu Camii
* Adıyaman Besni Ulu Camii
* Adıyaman Tut Ulu Camii
* Batman Hasankeyf Ulu Camii
* Diyarbakır Ulu Camii
* Diyarbakır Çermik Ulu Camii
* Diyarbakır Eğil Ulu Camii (Tâciyân Camii)
* Diyarbakır Hani Ulu Camii
* Diyarbakır Hazro Ulu Camii
* Diyarbakır Lice Ulu Camii
* Diyarbakır Silvan Ulu Camii (Selahaddin-i Eyyubî Camii)
* Gaziantep Ulu Camii (Boyacı Camii)
* Kilis Ulu Camii
* Mardin Ulu Camii
* Mardin Kızıltepe Ulu Camii
* Mardin Midyat Ulu Camii (Merkez Cevatpaşa Camii)
* Mardin Savur Ulu Camii
* Siirt Ulu Camii
* Şanlıurfa Ulu Camii
* Şanlıurfa Birecik Ulu Camii
* Şanlıurfa Halfeti Ulu Camii
* Şanlıurfa Harran Ulu Camii
* Şanlıurfa Siverek Ulu Camii
* Şanlıurfa Suruç Ulu Camii
* Şırnak Cizre Ulu Camii

 |
| İçAnadolu | 
* Aksaray Ulu Camii
* Bor Ulu Camii
* Aksaray Eskil Ulu Camii
* Aksaray Eşmekaya Ulu Camii
* Ankara Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin Camii)
* Çankırı Ulu Camii
* Eskişehir Sivrihisar Ulu Camii
* Karaman Ermenek Ulu Camii
* Karaman Kazımkarabekir Ulu Camii
* Kayseri Ulu Camii
* Kayseri Aşağı Develi Ulu Camii
* Kayseri Bünyan Ulu Camii
* Kayseri Develi Ulu Camii (Sivâsî Hâtun Camii)
* Kırşehir Alaaddin Ulu Camii
* Konya Ulu Camii (Alâeddin Camii)
* Konya Akşehir Ulu Camii
* Konya Beyşehir Ulu Camii (Eşrefoğlu Ulu Camii)
* Konya Doğanhisar Ulu Camii
* Konya Ereğli Ulu Camii
* Konya Ilgın Ulu Camii (Çukur Cami)
* Nevşehir Avanos Ulu Camii
* Nevşehir Ürgüp Merkez Karamanoğlu Camii
* Niğde Ulu Camii (Alâeddin Camii)
* Niğde Bor Ulu Camii (Alâeddin Camii)
* Sivas Ulu Camii
* Sivas Divriği Ulu Camii
* Sivas Şarkışla Ulu Camii
* Yozgat Çapanoğlu Camii

 |
| Karadeniz | 
* Amasya Ulu Camii (Burmalı Minare)
* Bayburt Ulu Camii
* Çorum Ulu Camii
* Çorum İskilip Ulu Camii
* Çorum Sungurlu Ulu Camii
* Kastamonu Ulu Camii (Atabeg Gazi Camii)
* Kastamonu Küre Ulu Camii
* Sinop Alâeddin Camii
* Tokat Ulu Camii
* Tokat Niksar Ulu Camii (Melikgazi Camii)
* Tokat Turhal Ulu Camii
* Tokat Zile Ulu Camii

 |
| Marmara | 
* Ayasofya
* Balıkesir Ulu Camii (Zağnos Paşa Camii)
* Balıkesir Edincik Ulu Camii
* Bursa Ulu Camii
* Bursa Karacabey Ulu Camii
* Bursa Yenişehir Ulu Camii (Yenişehir Orhan Gazi Camii)
* Edirne Ulu Camii (Eski Cami)

 |
| 
* Kategori
* Türkiye'de İslam
* Osmanlı mimarisi
* Selçuklu mimarisi
* Ülkelerine göre camiler

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* kulturenvanteri.com: 4490

 |