**II. William** (Anglo-Norman: *Williame;* y.1056 – 2 Ağustos 1100) 26 Eylül 1087'den 1100'deki ölümüne kadar, Normandiya üzerinde yetkileri ve İskoçya'da nüfuzu olan İngiltere Kralıydı. Yetki alanını Galler'e genişletme konusunda çok başarılı değildi. Fatih William'ın üçüncü oğlu, belki de kırmızı görünümünden veya büyük olasılıkla, çocukken kızıl saçlara sahip olmasından dolayı, genellikle **William Rufus** (*Rufus* Latincede "Kızıl" demektir.) olarak anılır.

William, hem savaşçılık hem de ihtişam yeteneğine sahip, karmaşık bir mizaç figürüydü. Evlenmedi ve çocuğu olmadı, bu da - çağdaş anlatımlarla birlikte - tarihçilerin onun eşcinsel veya biseksüel olduğunu düşünmesine neden oldu. Belirsiz kalan koşullar altında avlanırken bir okla vurulduktan sonra öldü. Çevresindekilerin davranışlarındaki dolaylı kanıtlar, güçlü ama kanıtlanmamış cinayet şüphelerini gündeme getirir. Küçük kardeşi I.Henry aceleyle kral olarak onun yerini aldı.

Tarihçi Frank Barlow, William'ın "gürültülü, umursamaz bir asker, doğal saygınlığı veya sosyal zarafetleri olmayan, kültürlü zevkleri olmayan ve gerçekten de eleştirmenlerine göre geleneksel dini dindarlık veya ahlakın çok az gösterisi olan, her türden ahlaksızlığa, özellikle şehvet ve oğlancılığa bağımlı." olduğunu gözlemledi. Öte yandan, bilge bir hükümdar ve muzaffer bir generaldi. Barlow, "Şövalye erdemleri ve başarıları çok açıktı. İngiltere'de iyi düzeni ve tatmin edici adaleti sağlamıştı ve Normandiya'ya barışı geri getirmişti. Galler'de Anglo-Norman egemenliğini genişletti, İskoçya'yı sıkı bir şekilde nüfuzu altına aldı, Maine'i geri aldı ve Vexin üzerindeki baskıyı sürdürdü."

Erken Yaşam
-----------

William'ın kesin doğum tarihi bilinmemekle birlikte 1056 ile 1060 yılları arasında bir zamanda olduğu düşünülüyor. Fatih William ve Flanders'lı Matilda'nın dört oğlundan üçüncüsüydü, en büyüğü Robert Curthose, ikinci Richard ve en küçüğü Henry idi. Richard, New Forest'ta avlanırken 1075 civarında öldü. William, 1087'de babasının ölümü üzerine İngiltere tahtına çıktı, ancak Robert, Normandiya'yı miras aldı.

William'ın beş veya altı kız kardeşi vardı. Adeliza ve Matilda'nın varlığı kesin değil, ancak dört kız kardeş iyi bir şekilde kanıtlandı:

* Adela, Blois Kontu ile evlendi.
* Cecilia, Rahibe oldu.
* Agatha, Evlenmeden öldü.
* Constance, Bretonya Dükü ile evlendi.

Kayıtlar, I.William'ın hayatta kalan üç oğlu arasındaki gergin ilişkileri gösteriyor. William'ın çağdaşı tarihçi Orderic Vitalis, 1077 veya 1078'de Normandiya'daki L'Aigle'de meydana gelen bir olay hakkında yazdı. Zar oyunu oynamaktan sıkılan William ve Henry, üst galeriden kardeşleri Robert'ın üzerine bir lazımlık boşaltarak yaramazlık yapmaya karar verdiler, böylece onu çileden çıkardı ve utandırdılar. Bir kavga çıktı ve babaları düzeni sağlamak için araya girmek zorunda kaldı.

12. yüzyılda yazan Malmesbury'li William'a göre, William Rufus "iyi ayarlanmış; teni parlak, saçları sarı; açık çehresi; farklı renkli gözleri, bazı ışıltılı beneklerle değişen; çok uzun olmasa da şaşırtıcı derecede güçlüydü. ve karnı oldukça çıkıntılıydı."

İngiltere ve Fransa
-------------------

II. William'ın Büyük Mührünün Gravürü
Fatih William'ın topraklarının oğulları arasında bölünmesi, Manş Denizi'nin her iki yakasında toprak sahibi olan soylular için bir ikilem oluşturuyordu. Genç William ve erkek kardeşi Robert doğal rakip olduklarından, bu soylular her iki lideri de memnun edemeyeceklerinden endişeleniyorlardı ve bu nedenle bir hükümdarın ya da diğerinin ya da her ikisinin de lütfunu kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldılar. Onlara göre tek çözüm, İngiltere ve Normandiya'yı bir kez daha tek hükümdar altında birleştirmekti. Bu amacın peşinden koşmak, onları, Fatih William'ın üvey kardeşi olan güçlü Bayeux Piskoposu Odo'nun önderliğinde 1088 İsyanı'nda William'a karşı isyan etmeye yöneltti. Robert, destekçilerini toplamak için İngiltere'ye gelmeyi başaramadığı için, William İngilizlerin desteğini gümüş ve daha iyi yönetim vaatleriyle kazandı ve isyanı bastırarak otoritesini güvence altına aldı.1091'de Normandiya'yı işgal etti, Robert'ın güçlerini ezdi ve onu topraklarının bir kısmından vazgeçmeye zorladı. İkisi ayrımlarını telafi etti ve William, Robert'ın Fransa'ya kaybettiği toprakları, özellikle de Maine'i kurtarmasına yardım etmeyi kabul etti. Bu plan daha sonra terk edildi, ancak William, Fransız mülklerini ve çıkarlarını vahşice savaşçı bir şekilde savunmaya hayatının sonuna kadar devam etti, Maine Kontu Elias de la Flèche'nin 1099'da Le Mans'ı alma girişimine verdiği yanıtla örneklenmiştir.

William Rufus böylece krallığında güvendeydi. Normandiya'da olduğu gibi, piskoposları ve başrahipleri ona feodal yükümlülüklerle bağlıydılar ve Salian İmparatoru IV.Henry'nin aforoz edilmesine neden olan Soruşturma Tartışması çağında krallığında Norman geleneğine göre görevlendirme hakkı galip geldi. Etkili ve sadık bir yargı organı aracılığıyla kralın kişisel gücü, Fransa'da emsalsiz bir ölçüde yerel düzeye nüfuz etti. Kralın idaresi ve hukuku krallığı birleştirdi ve onu papalık kınamasına karşı nispeten dayanıklı hale getirdi. 1097'de, "tebaasını otoritesinin gücü ve görkemiyle etkilemek için" inşa edilen orijinal Westminster Hall'a başladı.

Din
---

II.William'ın taçlı bir başı öne bakan gümüş kuruş (1089), Yorkshire Müzesi, York
II.William, kral olduktan iki yıldan kısa bir süre sonra, babasının danışmanı ve sırdaşı Canterbury Başpiskoposu İtalyan-Norman Lanfranc'ı kaybetti. Lanfranc'ın 1089'daki ölümünden sonra, kral yeni bir başpiskopos atamayı yıllarca erteledi ve bu arada dini gelirlere el koydu. 1093'te ciddi bir hastalık nedeniyle panik içinde William, başka bir Norman-İtalyan olan Anselmus'u - kuşağının en büyük ilahiyatçısı olarak kabul edildi - başpiskopos olarak aday gösterdi, ancak bu, Kilise ile Devlet arasında uzun bir düşmanlık dönemine yol açtı, Anselmus, Kilise'de Gregoryen reformlarının Lanfranc'tan daha güçlü bir destekçisi oldu. William ve Anselmus bir dizi dini meselede fikir ayrılığına düştüler, bu sırada kral Anselmus hakkında şunları söyledi: "Dün ondan büyük bir nefret ettim, bugün ondan daha da büyük bir nefret ediyorum ve o emin olabilir ki yarın ve ondan sonra ben ondan sürekli olarak daha şiddetli ve daha acı bir nefret edeceğim." Tercihleri ve yaşamları için krala borçlu olan İngiliz din adamları, Anselmus'u alenen destekleyemediler. 1095'te William, Anselmus'u dize getirmek için Rockingham'da bir konsey çağırdı, ancak başpiskopos kararlı kaldı. Ekim 1097'de Anselmus, durumunu Papa'ya götürerek sürgüne gitti. Yeni papa olan diplomatik ve esnek II.Urbanus, Antipapa III.Clement'i destekleyen Kutsal Roma İmparatoru IV. Henry ile büyük bir çatışmaya girdi. Başka bir düşman edinme konusunda isteksiz olan Urbanus, William ile bir konkordatoya geldi, bu sayede William, Urbanus'u papa olarak tanıdı ve Urbanus, Anglo-Norman dini statükoya onay verdi. Anselmus sürgünde kaldı ve William, Canterbury başpiskoposunun gelirlerini saltanatının sonuna kadar talep edebildi.

Bununla birlikte, bu çatışma, daha sonraki Plantagenet kralı II. Henry'nin (kardeşi Henry aracılığıyla büyük yeğeni) Thomas Becket'i öldürülmesiyle ve VIII. Henry'nin yüzyıllar sonraki eylemlerinde örneklendiği gibi, hükümdarlığı sırasında Orta Çağ İngiliz siyasetinin belirtisiydi. Bu nedenle özellikle William'ın saltanatı sırasındaki bir kusuru olarak görülmemelidir. Elbette, çağdaş kilise adamlarının kendileri de bu tür siyasete girmekten çekinmiyorlardı: Başpiskopos Lanfranc'ın I. William'a isyancı Bayeux piskoposu Odo'yu hapse atmasını önerdiğinde, "Ne! O bir din adamı" diye haykırdığı bildirildi. Lanfranc, "Bayeux piskoposunu değil, Kent kontunu hapsedeceksin" diye karşılık verdi.(Odo her iki unvanı da elinde tutuyordu.)

Çağdaşlarının William'ın kişisel davranışlarıyla ilgili şikayetleri olsa da, Bermondsey Manastırı'nın kuruluşuna yardım etmede etkili oldu, oraya Bermondsey malikanesi bağışladı ve "geleneksel yemininin" "Lucca'da Yüzüne" olduğu bildirildi. Bu tür ayrıntıların William'ın kişisel inançlarının bir göstergesi olduğunu varsaymak mantıklı görünüyor.

Savaş ve İsyan
--------------

William Rufus, İngiliz monarşisinin kontrolünün bir örneği olan, esasen vergilendirme amacıyla, babasının emriyle yapılan bir belge olan 1086 *Domesday Book*'da ayrıntılı olarak açıklanan Anglo-Norman yerleşimini miras aldı. Norman lordlarının isyan ve şiddet eğilimini karizma veya siyasi beceriler yoluyla kontrol altına almada babasından daha az etkiliyse de, sonuçların üstesinden gelmede güçlüydü. 1095'te Northumbria kontu Robert de Mowbray, Kral'ın yönetim kararlarını büyük lordlara açıkladığı yılda üç kez kurulan *Curia Regis* toplantısına katılmayı reddetti. William, Robert'a karşı bir ordu kurdu ve onu yendi. Robert mülksüzleştirildi ve hapsedildi ve ihanetle suçlanan bir başka soylu, Eu'lu William, kör ve hadım edildi.

Dış ilişkilerde, William bazı başarılar elde etti. 1091'de İskoçya Kralı III. Malcolm'un işgalini püskürterek Malcolm'u saygı göstermeye zorladı. 1092'de, daha önce İskoçlar tarafından hak iddia edilen Cumberland ve Westmorland'ın kontrolünü ele geçirerek Carlisle Kalesi'ni inşa etti. Daha sonra, iki kral, Malcolm'un İngiltere'deki mülkleri konusunda tartıştı ve Malcolm, Northumbria'yı harap ederek tekrar işgal etti. 13 Kasım 1093'te Alnwick Savaşı'nda Malcolm, Robert de Mowbray liderliğindeki Norman güçleri tarafından pusuya düşürüldü. Malcolm ve oğlu Edward öldürüldü ve Malcolm'un kardeşi Donald tahta geçti. William, Malcolm'un kısa bir süre iktidarda kalan oğlu II. Duncan'ı ve ardından Malcolm'un bir başka oğlu Edgar'ı destekledi. Edgar, 1094'te Lothian'ı fethetti ve sonunda 1097'de Edgar Ætheling liderliğindeki bir seferde William'ın yardımıyla Donald'ı görevden aldı. Yeni kral, William'ın Lothian üzerindeki yetkisini tanıdı ve William'ın hükümdarlığına katıldı.

William, 1097'de Galler'e iki baskın yaptı. Belirleyici bir şey elde edilmedi, ancak bir yürüyüş alanı savunma bariyeri olarak bir dizi kale inşa edildi.

1096'da William'ın kardeşi Robert Curthose Birinci Haçlı Seferi'ne katıldı. Bu girişimi finanse etmek için paraya ihtiyacı vardı ve William'ın yıllık gelirinin yaklaşık dörtte birine eşit olan 10.000 marklık bir ödeme karşılığında Normandiya Dükalığı'nı William'a taahhüt etti. William, İngiliz vergilendirmesinin etkinliğinin bir göstergesi olarak, İngiltere'nin tamamına özel, ağır ve çok içerlenen bir vergi koyarak parayı topladı. Daha sonra Robert'ın yokluğunda Normandiya'yı naip olarak yönetti. Robert, William'ın ölümünden bir ay sonra, Eylül 1100'e kadar geri dönmedi.

Normandiya'da naip olarak William, 1097'den 1099'a kadar Fransa'da sefer düzenledi. Kuzey Maine'i emniyete aldı, ancak Vexin bölgesinin Fransız kontrolündeki bölümünü ele geçirmeyi başaramadı. Malmesbury'li William'a göre, öldüğü sırada Aquitaine Dükalığı'nı işgal etmeyi planlıyordu.

Ölümü
-----

Hampshire, Beaulieu Manastırı arazisindeki anıt taş
William, 2 Ağustos 1100'de, muhtemelen Brockenhurst yakınlarındaki New Forest'ta ava çıktı ve koşullar belirsizliğini korusa da, akciğerini delen bir okla öldürüldü. Olayın en eski açıklaması, kralın "kendi adamlarından biri tarafından bir okla vurulduğunu" belirten Anglo-Sakson Kroniğiydi. Daha sonra vakanüvisler katilin adı olarak, Walter Tirel adlı bir asilzadeyi eklediler, ancak olayların açıklaması daha sonra doğru olabilecek veya olmayabilecek diğer ayrıntılarla işlendi. New Forest'tan daha kesin olan herhangi bir yerin ilk sözü, 1530'da William'ın artık kullanılmayan bir yer adı olan Thorougham'da öldüğünü yazan John Leland'dan geliyor, ancak bu muhtemelen şu anda Beaulieu mülklerindeki Park Farm'da olan bir yere atıfta bulunuyor. Hampshire, Beaulieu Manastırı arazisindeki bir anıt taşta "2 Ağustos 1100'de avlanırken o zamanlar Truham olarak bilinen bu bölgelerde ölen Kral William Rufus'u anımsayın" yazıyor.

Winchester Katedrali'ndeki William Rufus'un Mezarı (Robert Chambers, s.161, 1832)
Kralın cesedi soylular tarafından düştüğü yerde terk edildi. Bir ok yapımcısı olan Eli Parratt daha sonra cesedi buldu. William'ın küçük erkek kardeşi Henry, kraliyet hazinesini güvence altına almak için aceleyle Winchester'a, ardından başpiskoposlardan biri gelmeden günler içinde taç giydiği Londra'ya gitti. Malmesbury'li William, William'ın ölümüyle ilgili anlatımında, cesedin, cesedi keşfeden Eli de dahil olmak üzere birkaç köylü tarafından Winchester Katedrali'ne götürüldüğünü belirtti.

Kilise adamları olan vakanüvislere göre, böyle bir "Mücbir sebep", kötü bir kral için adil bir sondu ve ait oldukları dini tarikatlarla çatışan bir hükümdar için uygun bir ölüm olarak görülüyordu. Sonraki yüzyıllarda, William'ın düşmanlarından birinin bu olayda parmağı olduğuna dair apaçık bir önerme defalarca yapıldı: zamanın tarihçileri, Tirel'in keskin nişancı olarak tanındığını ve bu nedenle bu kadar aceleci bir atış yapmış olmasının pek olası olmadığını belirtiyorlar. Ayrıca Bartlett, kardeşler arasındaki rekabetin bu dönemde siyasi çatışma modeli olduğunu söylüyor. William'ın erkek kardeşi Henry o gün avdaydı ve onun yerine kral oldu.

Modern bilim adamları soruyu yeniden tartıştılar ve bazıları suikast teorisini inandırıcı veya ikna edici buldu, ancak teori evrensel olarak kabul edilmiyor. Barlow, kazaların yaygın olduğunu ve cinayeti kanıtlayacak yeterli somut kanıt olmadığını söylüyor. Bartlett, avlanmanın tehlikeli olduğunu belirtiyor. Poole, gerçeklerin "çirkin göründüğünü" ve "bir komplo öneriyor gibi göründüğünü" söylüyor. John Gillingham, Henry William'ı öldürmeyi planlamış olsaydı, daha sonraki bir zamana kadar beklemenin kendi çıkarına olacağına dikkat çekiyor. Görünüşe göre William ve kardeşi Robert arasında yakında bir savaş çıkacak ve bu savaş içlerinden birinin ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanacak ve böylece Henry'nin tek bir suikastle hem İngiltere'yi hem de Normandiya'yı ele geçirmesinin yolu açılacaktı. Tirel hemen kaçtı. Henry, kardeşinin ölümünden en çok kazanan oldu. Gerçekten de, Henry'nin eylemleri "önceden tasarlanmış gibi görünüyor: ölmüş kardeşini tamamen göz ardı ederek, doğruca Winchester'a gitti, hazineyi ele geçirdi (her zaman gaspçı bir kralın ilk eylemi) ve ertesi gün kendisi seçildi."

William'ın kalıntıları Winchester Katedrali'nde, papaz bölmesi perdesinde koro bölümünü çevreleyen kraliyet tabutlarının arasına dağılmış durumda. Kafatası yok gibi görünüyor, ancak bazı uzun kemikler kalmış olabilir.

Rufus Sütunu
------------

Rufus Sütunu
Minstead köyü yakınlarındaki A31'e yakın "Rufus Taşı" olarak bilinen bir taşın William'ın düştüğü yeri işaret ettiği iddia ediliyor. Buranın ölüm yeri olduğu iddiası, II.Charles'ın ormana yaptığı XVII.yüzyıldaki bir ziyaretten daha erken bir tarihe ait görünmüyor. O zamanlar William'ın ölümüyle ilgili en popüler anlatım, bir ağaçtan sapan ölümcül okla ilgiliydi ve Charles'a uygun bir ağaç gösterilmiş gibi görünüyor. The Gentleman's Magazine'deki mektuplar, ağacın XVIII. yüzyılda kesilip yakıldığını bildirdi. O yüzyılın sonlarında Rufus Taşı kuruldu. Başlangıçta, üstünde bir taş top bulunan yaklaşık 5 fit 10 inç (1,78 m) boyundaydı. Kral III.George, 1789 yılında Kraliçe Charlotte ile birlikte taşı ziyaret etmiş ve ziyaretin anısına taşa bir yazıt eklenmiştir. Tekrarlanan vandalizmden sonra 1841'de bir dökme demir kapakla korunmuştur.

Çağdaş Değerlendirme
--------------------

William etkili bir askerdi ama acımasız bir hükümdardı ve görünüşe göre yönettiği kişiler tarafından pek sevilmiyor. Anglo-Sakson Kroniğine göre, "halkının neredeyse tamamı ondan nefret ediyordu ve Tanrı'dan nefret ediyordu." Tarihçiler, muhtemelen Kilise ile uzun ve zorlu mücadeleleri nedeniyle William'ın saltanatına karamsar bakma eğilimindeydiler: Bu tarihçilerin kendileri genellikle din adamlarıydı ve bu nedenle onu bir şekilde olumsuz olarak bildirmeleri beklenebilir. Baş vekili, 1099'da Durham Piskoposu olarak atadığı Ranulf Flambard'dı: Bu, aynı zamanda büyük bir derebeylik olduğunu görmek için siyasi bir atamaydı. Kralın İngiltere halkıyla olan ilişkisinin ayrıntıları güvenilir bir şekilde belgelenmemiştir. William'ın çağdaşları ve ölümünden sonra yazanlar, onu, bu muhaliflerin ahlaksız bir saray olarak gördükleri şeye başkanlık etmekle açıkça kınadılar. Norman liderlerinin geleneğine uygun olarak William, İngilizleri ve İngiliz kültürünü küçümsedi.

Cinsellik
---------

William'ın çağdaşları, eşcinselliğin ve kadınlığın hakim olduğu bir saray hakkında endişelerini dile getirdiler, ancak bunun cinsel uygulamalardan çok lüks kıyafetleriyle ilgisi varmış gibi görünüyor.

1140'lardaki Wilton Manastırı geleneklerine atıfta bulunan Tournai'li Herman, başrahibin İskoç prenses Edith'e (daha sonra I. Henry'nin karısı Matilda) onu William Rufus'un şehvetinden korumak için peçe takmasını emrettiğini yazdı. Tarihçi Emma Mason, William'ın hükümdarlığı sırasında hiçbir zaman açıkça eşcinsellikle suçlanmadığını, ölümünden sonraki on yıllarda çok sayıda Orta Çağ yazarının bundan bahsettiğini ve birkaçının onu "oğlancı" olarak tanımlamaya başladığını belirtti. Modern tarihçiler, William'ın eşcinsel olup olmadığını kesin olarak söyleyemezler; ancak, hiçbir zaman bir eşi, metresi veya herhangi bir çocuğu olmadı. Varisi olmayan bekar bir kral olarak, William'a bir eş bulması için baskı yapılırdı ve çok sayıda evlilik teklifi alırdı. Bu tekliflerin hiçbirini kabul etmemesi ve kadınlarla herhangi bir ilişkisi olmaması, ya kadınlara karşı arzusu olmadığını ya da iffet ya da bekarlık yemini etmiş olabileceğini gösterebilir.

Barlow, Galler kroniklerinin Henry'nin tahta geçebildiğini çünkü erkek kardeşinin cariyelerden yararlandığını ve bu nedenle gayri meşru bir çocuğun adı verilmemesine rağmen çocuksuz öldüğünü iddia ettiğini söyledi. Barlow ayrıca William'ın kısır olabileceğine de söylüyor. Barlow, tarihçilerin "düşmanca ve önyargılı tanıklar" olduğu sonucuna varmasına rağmen, hiçbir "favorinin" belirlenmediğini ve William'ın "baronluk arkadaşlarının ve arkadaşlarının çoğunlukla evli erkekler olduğunu" belirterek, "onların icat etmeleri için hiçbir neden yok gibi görünüyor" diye düşünüyor. Bu özel suçlama" (eşcinsellik) ve kendi görüşüne göre, "Bütün olarak kanıtlar kralın biseksüelliğine işaret ediyor" diyor.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **William II of England** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Britanya Kraliyeti resmi websitesinde "William II Rufus" maddesi 11 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

Bibliografya
------------

* Barlow, Frank. *William Rufus*. Berkeley, CA: University of California, 1983. ISBN 0-300-08291-6 (İngilizce)
* Douglas, David C. *William the Conqueror; the Norman impact upon England*. Berkeley, CA: University of California, 1964. (İngilizce)
* Hollister, C. Warren. "The Strange Death of William Rufus." *Speculum*, C.48.4 (1973), Say.637-653. (İngilizce)
* Mason, Emma. "William Rufus: myth and reality." *Journal of Medieval History*, C. 3.1 (1977), Say.1-20. (İngilizce)
* Warren, W. L. "The Death of William Rufus." *History Today*, C.9 (1959) (İngilizce)

Notlar
------

1. ↑  De Miraculis Sancti Eadmundi, ona "Uzun kılıç William" adını veren tek kişidir.
2. ↑  Barlow, William ve Henry'nin muhtemelen Robert'ın üzerine işediğini öne sürüyor.
3. ↑  Alışılmadık derecede iyi konumlanmış bir tanık olan Eadmer'e göre, II.William "Canterbury Başpiskoposu Anselmus'un hem Kral'a borçlu olduğu bağlılığı hem de Kralın iradesine karşı Apostolic See'ye itaati aynı anda sürdüremeyeceğini protesto etti." Eadmer tarafından da bildirildiği gibi, Anselmus kendisini II. William'ın halefi I.Henry ile benzer bir çatışma içinde buldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Barlow William Rufus*. ss. 11-12.
2. ↑  *Mason, King Rufus: The Life and Murder of William II of England*. s. 16.
3. ↑  *Mason, King Rufus: The Life and Murder of William II of England*. ss. 9-11.
4. ↑  "William II [known as William Rufus]". 24 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
5. ↑  *Douglas William the Conqueror*. s. 393.
6. ↑  *Douglas William the Conqueror*. s. 395.
7. ↑  *Barlow William Rufus*. ss. 33-34.
8. ↑  *William of Malmesbury History of the Norman Kings*. s. 70.
9. ↑  *Carpenter, Struggle for Mastery*. s. 125 f.
10. 1 2  *Carpenter, Struggle for Mastery*. s. 129.
11. ↑  *Barlow, William Rufus*. ss. 402-406.
12. ↑  "Cescinsky, Herbert; Gribble, Ernest R. (February 1922). "Westminster Hall and Its Roof". The Burlington Magazine for Connoisseurs". 24 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2022.
13. ↑  *Bosanquet (tr.) Eadmer's History*. s. 53.
14. ↑  *Carpenter Struggle for Mastery*. s. 132.
15. ↑  *William of Malmesbury History of the Norman Kings*. s. 60.
16. ↑  *Carpenter, Struggle for Mastery*. s. 131.
17. ↑  *Philip J. Potter, Gothic Kings of Britain: The Lives of 31 Medieval Rulers, 1016–1399 (2009)*. s. 47.
18. ↑  "Robert II | duke of Normandy". 30 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
19. ↑  *Gillingham, William II*. s. 97.
20. ↑  *Quoted in Barlow William Rufus*. s. 421.
21. ↑  *Barlow William Rufus*. ss. 420-423.
22. ↑  *Lloyd, Arthur (2000). The Death of Rufus. The New Forest Ninth Centenary trust*. ss. 19-20.
23. ↑  *Lloyd, Arthur (2000). The Death of Rufus. The New Forest Ninth Centenary trust*. s. 1.
24. ↑  *Lloyd, Arthur (2000). The Death of Rufus. The New Forest Ninth Centenary trust*. ss. 11-12.
25. ↑  *Plumtree, James. "Stories of the Death of Kings: Retelling the Demise and Burial of William I, William II and Henry I", Southern African Journal of Medieval and Renaissance Studies 21 (2012 for 2011)*. ss. 10-17.
26. ↑  *Robert Bartlett, England under the Norman and Angevin Kings 1075–1225 (2000)*. s. 6.
27. ↑  *Grinnell-Milne Killing of William Rufus*.
28. ↑  *Barlow William Rufus*. ss. 408-432.
29. ↑  *Robert Bartlett, England under the Norman and Angevin Kings 1075–1225 (2000)*. s. 240.
30. ↑  *John Gillingham, "The Early Middle Ages" in The Oxford Illustrated History of Britain ed. Kenneth O. Morgan, Oxford University Press 1984,*. s. 115.
31. ↑  *Austin Lane Poole, From Domesday Book to Magna Carta 1087–1216 (1955)*. ss. 113-114.
32. ↑  *C. Warren Hollister, "The Strange Death of William Rufus," Speculum (1973) 48#4*. ss. 637-653.
33. ↑  *Lloyd, Arthur (2000). The Death of Rufus. The New Forest Ninth Centenary trust*. s. 41.
34. 1 2 3 4 5 6 7  *Lloyd, Arthur (2000). The Death of Rufus. The New Forest Ninth Centenary trust*. ss. 22-26.
35. ↑  *Garmonsway (ed.) Anglo-Saxon Chronicle*. s. 235.
36. ↑  *Cantor Civilization of the Middle Ages*. ss. 280-284.
37. ↑  *Mills, Robert (2015). Seeing Sodomy in the Middle Ages. University of Chicago Press*. ss. 82-83.
38. 1 2 3  *Mason, King Rufus: The Life and Murder of William II of England*. ss. 9-25.
39. ↑  *Barlow 2000,*. s. 109.

|
|  |
| Resmî unvanlar |
|
| Önce gelen:**I. William** | **İngiltere Kralı**9 Eylül 1087 – 2 Ağustos 1100 | Sonra gelen:**I. Henry** |
|

| * g
* t
* d
İngiltere, İskoçya ve Britanya hükümdarları |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 1603 öncesi İngiltere hükümdarları | 1603 öncesi İskoçya hükümdarları |
| 
* Alfred
* Yaşlı Edward
* *Ælfweard*
* Æthelstan
* Muhteşem Edmund
* Eadred
* Eadwig
* Edgar
* Şehit Edward
* Æthelred
* Sweyn
* Demiryüz Edmund
* Knut
* I. Harold
* Harthacnut
* Aziz Edward
* II. Harold
* *Edgar Ætheling*
* I. William
* II. William
* I. Henry
* Stephen
* *Matilda*
* II. Henry
* *Genç Henry*
* I. Richard
* John
* III. Henry
* I. Edward
* II. Edward
* III. Edward
* II. Richard
* IV. Henry
* V. Henry
* VI. Henry
* IV. Edward
* V. Edward
* III. Richard
* VII. Henry
* VIII. Henry
* VI. Edward
* *Jane Grey*
* I. Mary ve *Felipe*
* I. Elizabeth

 | 
* *I. Cináed*
* *I. Domnall*
* *I. Causantín*
* *Áed*
* *Giric*
* *Eochaid*
* II. Domnall
* II. Causantín
* I. Máel Coluim
* Indulf
* Dub
* Cuilén
* *Amlaíb*
* II. Cináed
* III. Causantín
* III. Cináed
* II. Máel Coluim
* I. Donnchad
* Mac Bethad
* Lulach
* III. Máel Coluim
* III. Domnall
* II. Donnchad
* Edgar
* I. Alaxandair
* I. Dauíd
* IV. Máel Coluim
* I. Uilliam
* II. Alaxandair
* III. Alaxandair
* *Margrete*
* Jhon
* I. Roibert
* II. Dauíd
* *Èideard Balliol*
* II. Robert
* III. Robert
* I. James
* II. James
* III. James
* IV. James
* V. James
* I. Mary
* VI. James

 |

 |

 |
| 

|  |
| --- |
| 
* **1603'teki Taçların Birleşmesi'nden sonra İngiltere ve İskoçya hükümdarları**

 |
| 
* I. ve VI. James
* I. Charles
* II. Charles
* II ve VIII. James
* III. William ve II. Mary
* Anne

 |

 |
| 

|  |
| --- |
| 
* **1707 Birlik Yasaları sonrası Britanya hükümdarları**

 |
| 
* Anne
* I. George
* II. George
* III. George
* IV. George
* IV. William
* Victoria
* VII. Edward
* V. George
* VIII. Edward
* VI. George
* II. Elizabeth
* III. Charles

 |

 |
| 
* Tartışmalı hükümdarlar *eğik* yazılmıştır.
* Stuart Hanedanı'na mensup olanlardan önceki İskoç hükümdarlarının adlarında İskoçça özgün biçimler tercih edilmiştir.

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***II. William*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 123055415
* ISNI: 0000 0000 6701 1880
* LCCN: n50024705
* NLI: 987007270079005171
* NSK: 000490049
* SNAC: w6v98ps9
* VIAF: 70172250
* WorldCat (LCCN): n50-024705

 |