Carl von Ossietzky Toplama Kampı'nda, 1933
**Carl von Ossietzky** (3 Ekim 1889, Hamburg - 4 Mayıs 1938, Berlin), Alman yayıncı, yazar ve pasifist. 1935 Nobel Barış Ödülü sahibi.

Özgeçmişi
---------

1908'de 19 yaşındayken, Alman Barış Derneği'ne üye olur. Çeşitli dergilere savaş ve militarizm karşıtı yazılar yazar. 1914'te askeri mahkemelerin yetki sahasını sorgulayan bir yazısından ötürü, "orduya hakaret" suçlamasıyla para cezasına çarptırılır. Askere alınır, 1916-1918 arasında Garp Cephesindedir. Döndükten sonra savaşın sürdürülmesine ve yüceltilmesine karşı yazılar yazar. Kasım 1918'deki kısa süren devrimde Hamburg İşçi ve Asker Şûrâsı'nda çalışır. Aynı yıl Berlin'e taşınıp Alman Barış Derneği'nin Genel Sekreteri olur.

Weimar Cumhuriyeti döneminde Ossietzky'nin temel davası, bu yeni devletin demokratik-anayasal bir yurttaşlık bilinciyle temellendirilmesidir. Hümanist ve sol-liberal tutumuyla, komünistlere mesafeli, gelişen ırkçı-milliyetçi harekete ise taban tabana zıttır. Özellikle Almanya'nın yeniden silahlanma girişimlerine ve halkın kaybedilen I. Dünya Savaşı'nın öcünü almak üzere ajite edilmesine, kararlılıkla karşı çıkar. *"Savaş - Bir Daha Asla!"* kampanyasının öncülerindendir. Anti-militarist yazılarından ötürü defalarca yargılanır, cezalar alır. Bir dizi sol-liberal eğilimli derginin yöneticiliğini yapar. 1927'de yayın yönetmenliğini üstlendiği, yazar Kurt Tucholsky'nin de katkıda bulunduğu *Weltbühne* (Dünya Sahnesi), o dönemin Almanya'sının en saygın dergilerinden biridir. Bu arada 1931'de, Alman ordusunun uluslararası anlaşmalara aykırı olarak gizlice yürüttüğü silahlanma politikasını açığa çıkartan yazısından ötürü, "casusluk" ve "askeri sırları açıklama" suçlamalarıyla 18 ay hapse mahkûm olur. 1932 sonunda genel aftan yararlanarak tahliye edilir. 1933 başında Nazilerin iktidara gelmesiyle yurt dışına kaçmayı düşünürken, gizli polis (Gestapo) tarafından tutuklanır. İşkence görür. Nisan ayında toplama kampına gönderilir. Toplama kampının ağır koşullarında 1936'da verem olur. Berlin'deki bir hastaneye sevkedilir, polis gözetimi altında tedavisine başlanır. 

*Weltbühne* kapağı 12 Mart 1929

Nobel Ödülü
-----------

Tam o sırada, 23 Kasım 1936'da Oslo'da, Carl von Ossietzky'nin, 1935 Nobel Barış Ödülüne layık görüldüğü açıklanır. Bu ödül zaten önceki yıl için öngörülmüş fakat Almanya hükûmetinin baskısı nedeniyle verilememiştir.

Nazilerin Propaganda Bakanı Joseph Goebbels'in günlüklerinde şöyle yazar: 
25 Kasım 1936: "Dün: Allak bullak bir gün. Ossietzky Nobel Barış Ödülünü aldı. Küstah bir provokasyon! Harika bir plan kuruyorum aslında: Onun bizden yana olduğunu reklam etmek. Ama olmaz, zira çok önceden vatana ihanetten ceza almıştı. Mutlaka bir şeyler yapmalıyız. Führer kafa yoruyor bunun üzerine fakat bir türlü bir neticeye varamıyor." (Ralf Georg Reuth'un yayına hazırladığı 5 ciltlik 'Tagebücher'in 1935-1939 dönemini kapsayan 3. cildinden aktarılmıştır. Piper Verlag, Münih 2003).

Nazi subaylarından Hermann Göring, Nobelli mahpusla bizzat görüşerek ödülü reddetmesi için telkinde bulunur. Ossietzky'nin cevabı şöyledir: "Uzun süre düşündükten sonra, bana layık görülen Nobel Barış Ödülünü kabul etmeye karar verdim. Gizli Devlet Polisi temsilcileri tarafından bana bildirilen, bunu yapmakla kendimi Alman millî cemaatinden dışlamış olacağım yönündeki görüşe iştirak edemiyorum. Nobel Barış Ödülü iç siyasi mücadelelerle ilgili değil, halkların, milletlerin birbirini anlamasıyla ilgilidir."

Ossietzky'nin ödül beratını ve para armağanını almasına izin verilir ama törene katılmaktan alıkonur. Oslo'daki tören, gıyabında yapılır.

Ödül sonrası
------------

Goebbels'in, 27 Kasım 1936 tarihinde Hitler'le yaptıkları değerlendirmeye dair notu: "Ossietzky vakası hâlâ gündemde. Führer bir Millî Ödül koymayı ve Nobel'i tamamen reddetmeyi planlıyor. Çünkü bu yapılan bilinçli, küstahça bir provokasyon. (...) Ossietzky vakasında da karar: Ossietzky alabilir, gelecekte bütün Almanlara Nobel ödülü almak yasak olacak. Führer, sanat ve bilim alanında her yıl bunu hak eden Almanlara verilmesi için 100 biner bin Mark'tan toplam 300 bin mark'lık bir ödül tesis edecek."

Nitekim, 30 Ocak 1937'de Hitler "Sanat ve Bilim Millî Ödülü" başlıklı bir tamim yayımlar. Goebbels'in 31 Ocak 1937 tarihli notunda şöyle denir: 
"Sanat ve bilim dalında her yıl 300 bin mark tutarında Millî Ödül. Tatbikata dair direktifleri alıyorum. Nobel Ödülü Almanlara yasaklanıyor. Peşinden millete güçlü bir beyanat. Hepimiz derinden heyecanlanıyoruz. Kimse gözyaşlarından utanmıyor."

Böylece, Almanlara Nobel yasağı getirilmiştir. "Alternatif" Millî Ödüllerin ilki, Nasyonal Sosyalist Parti'nin 1937 Kongresinde, dünyaca ünlü cerrah Sauerbach, mimar Troost ve Nazilerin ırkçı ideologlarından Alfred Rosenberg'e verilir. Ossietzky, verem tedavisi esnasında da sona ermeyen polis gözetimi ve kötü muamele altında, 4 Mayıs 1938'de ölür.

Carl von Ossietzky'nin adına konmuş insan hakları madalyası, 1963'ten beri saygın bir uluslararası ödüldür. 1983'te Hamburg Devlet Kütüphanesi'nin adı Carl von Ossietzky Kütüphanesi olarak değiştirildi. 1991'de Oldenburg Üniversitesi'ne, Carl von Ossietzky Üniversitesi adı verildi. Berlin'de mütevazı ama etkileyici bir anıt mezarı bulunuyor. Bugün Almanya'da hemen her şehirde, Carl von Ossietzky'nin adını taşıyan bir ilkokul veya lise görülebilir.

Dış bağlantılar
---------------

* 1935 Nobel Barış Ödülü resmi sitesi7 Aralık 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Nobel Barış Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* 1901 Dunant \ Passy
* 1902 Élie Ducommun \ Gobat
* 1903 Cremer
* 1904 Uluslararası Hukuk Enstitüsü
* 1905 von Suttner
* 1906 Roosevelt
* 1907 Moneta \ Renault
* 1908 Arnoldson \ Bajer
* 1909 Beernaert \ d'Estournelles
* 1910 Uluslararası Barış Bürosu
* 1911 Asser \ Fried
* 1912 Root
* 1913 La Fontaine
* 1914
* 1915
* 1916
* 1917 Uluslararası Kızılhaç Komitesi
* 1918
* 1919 Wilson
* 1920 Bourgeois
* 1921 Branting \ Lange
* 1922 Nansen
* 1923
* 1924
* 1925 Chamberlain \ Dawes

 |
| 1926-1950 | 
* 1926 Briand \ Stresemann
* 1927 Buisson \ Quidde
* 1928
* 1929 Kellogg
* 1930 Söderblom
* 1931 Addams \ Butler
* 1932
* 1933 Angell
* 1934 Henderson
* 1935 von Ossietzky
* 1936 Saavedra Lamas
* 1937 Cecil
* 1938 Nansen Uluslararası Mülteciler Ofisi
* 1939
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 Uluslararası Kızılhaç Komitesi
* 1945 Hull
* 1946 Balch \ Mott
* 1947 Friends Service Council \ Amerikan Dostluk Hizmet Komitesi
* 1948
* 1949 Orr
* 1950 Bunche

 |
| 1951-1975 | 
* 1951 Jouhaux
* 1952 Schweitzer
* 1953 Marshall
* 1954 Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği
* 1955
* 1956
* 1957 Pearson
* 1958 Pire
* 1959 Noel-Baker
* 1960 Lutuli
* 1961 Hammarskjöld *(ölümünden sonra)*
* 1962 Pauling
* 1963 Uluslararası Kızılhaç Komitesi \ Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Birliği
* 1964 King
* 1965 UNICEF
* 1966
* 1967
* 1968 Cassin
* 1969 Uluslararası Çalışma Örgütü
* 1970 Borlaug
* 1971 Brandt
* 1972
* 1973 *Lê Đức Thọ (ödülü reddetti)* \ Kissinger
* 1974 MacBride \ Satō
* 1975 Saharov

 |
| 1976-2000 | 
* 1976 B. Williams \ Corrigan
* 1977 Uluslararası Af Örgütü
* 1978 Sedat \ Begin
* 1979 Teresa
* 1980 Pérez Esquivel
* 1981 Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği
* 1982 Myrdal \ García Robles
* 1983 Wałęsa
* 1984 Tutu
* 1985 Nükleer Savaşın Önlenmesi için Uluslararası Hekimler
* 1986 Wiesel
* 1987 Arias
* 1988 Birleşmiş Milletler Barış Gücü
* 1989 Gyatso
* 1990 Gorbaçov
* 1991 Su Çi
* 1992 Menchú
* 1993 Mandela \ de Klerk
* 1994 Peres \ Rabin \ Arafat
* 1995 Pugwash Konferansları \ Rotblat
* 1996 Belo \ Ramos-Horta
* 1997 Kara Mayınlarının Yasaklanması için Uluslararası Kampanya \ J. Williams
* 1998 Hume \ Trimble
* 1999 Sınır Tanımayan Doktorlar
* 2000 Kim

 |
| 2001-günümüz | 
* 2001 Annan \ Birleşmiş Milletler
* 2002 Carter
* 2003 Ebadi
* 2004 Maathai
* 2005 Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu \ el-Baradey
* 2006 Grameen Bank \ Yunus
* 2007 Gore \ Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli
* 2008 Ahtisaari
* 2009 Obama
* 2010 Liu
* 2011 Johnson Sirleaf \ Gbowee \ Karman
* 2012 Avrupa Birliği
* 2013 Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü
* 2014 Satyarthi \ Yusufzay
* 2015 Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü
* 2016 Santos
* 2017 Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya
* 2018 Mukwege \ Murad
* 2019 Abiy Ahmed Ali
* 2020 Dünya Gıda Programı
* 2021 Maria Ressa \ Dmitri Muratov
* 2022 Ales Bialiatski \ Memorial \ Center for Civil Liberties
* 2023 Nergis Muhammedi

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90198283
* BNC: 000476374
* BNE: XX1056058
* BNF: cb12038004c (data)
* CiNii: DA02613248
* GND: 118590391
* ISNI: 0000 0001 1770 167X
* LCCN: n50049658
* LNB: 000270631
* NDL: 00627823
* NKC: mzk2009535256
* NLA: 36579940
* NLI: 987007266111205171
* NTA: 070809488
* RERO: 02-A003660623
* SELIBR: 225322
* SNAC: w6xk8gx0
* SUDOC: 028570855
* Trove: 381495
* VIAF: 73870010
* WorldCat: lccn-n50049658

 |