Aleksandr Nevski Katedrali, Sofya, mimar: Alexander Pomerantsev
Kronstadt Deniz Katedrali, mimar: Vasily Kosyakov
Kutsal Diriliş Katedrali, Chiyoda, mimar: Josiah Conder
**Bizans Uyanış** (ayrıca **Yeni Bizans** olarak isimlendirilir)
çoğunlukla dini, kurumsal ve kamu binalarında görülen bir mimari uyanış hareketidir. Özellikle İstanbul ve Ravenna Eksarhlığı olmak üzere 5. ila 11. yüzyıllardan kalma Doğu ve Ortodoks Hristiyan mimarisiyle ilişkili Bizans stilinin unsurlarını içerir. Yeni Bizans mimarisi 1840'larda Batı Avrupa'da ortaya çıktı ve 19. yüzyılın son çeyreğinde Rusya İmparatorluğu'nda ve daha sonra Bulgaristan'da zirveye ulaştı. Yeni Bizans ekolü Yugoslavya'da I. Dünya Savaşı ile II. Dünya Savaşı arasında etkindi.

Ülkelerine göre liste
---------------------

### Alman devletleri

Matzleinsdorf Protestan Mezarlığı'nda Christuskirche, Viyana 1858-1860
Ortaya çıkan Bizans-Romanesk mimarisinin ilk örnekleri arasında Rus mimar Vasily Stasov'un yaptığı Potsdam 'da Aleksandr Nevski Anıt Kilisesi ve Bavyera Kralı I. Ludwig tarafından 1835'te inşa edilen ve 1840'ta tamamlanan Aziz Boniface Manastırı sayılabilir. Korint düzeni, tarihi Bizans sanatından açık bir sapma olmasına rağmen, bazilika 6. yüzyıl Ravenna mimarisinin kurallarını izledi. 1876'da Bavyera Kralı II. Ludwig, dıştan Romanesk Neuschwanstein Şatosu'nun Yeni Bizans iç mekanlarını, I. Justinianus ve Yunan azizlerinin mozaik görüntüleriyle tamamladı.

Danimarkalı mimar Theophil Hansen, 1850'lerde tarzın destekçisi oldu. Başlıca eserleri Neo-Grec ve Neo-Rönesans tarzına aitti, ancak Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'nde Bizans sanatı profesörü olarak Hansen, Avusturya-Macaristan, Sırbistan ve savaş sonrası Yugoslavya'da Yeni Bizans mimarisini popülerleştiren bir mimar kuşağı şekillendirdi. Hansen'in kendi Neo-Bizans eseri, Viyana'daki Askerî Tarih Müzesi (1852-1856, Ludwig Förster ile) ve Kutsal Üçleme Rum Ortodoks Kilisesi (1856-1858) ve Christuskirche'yi (1858-1860) içerir.

Gründerzeit sırasında, her ikisi de Berlin'de bulunan Kutsal Kalp Kilisesi veya Rosary Bazilikası gibi birkaç Yeni Bizans tarzı kilise inşa edildi.

### Sırbistan

Ana madde: Sırp-Bizans Uyanış mimarisi
Sırbistan'ın modern kutsal mimarisi, ana ivmesini Karađorđeviċ hanedanı tarafından 1909'da yaptırılan Oplenac'taki hanedan mezar kilisesinden almıştır. Ekim Devrimi'nden sonra Rus göçmen sanatçıların gelişiyle, Belgrad'ın ana hükûmet binaları Rusya'da eğitim görmüş seçkin Rus mimarlar tarafından planlandı. Yeni Bizans akımının hamisi Kral I. Aleksandar'dır.

Başlıca savunucuları Aleksander Deroko, Momir Korunović, Branko Kristić, Grigorijji Samojlov ve Nikola Krasnov (Никола́й Петро́вич Красно́в) idi. Başlıca katkıları, Dedinje'deki kraliyet kaleleri, Aziz Sava Katedrali, St. Marks kilisesi (Belgrad) idi. Komünist dönem sona erdikten sonra Mihailo Mitrović ve Nebojša Popović, Bizans geleneğindeki klasik örnekleri kullanan sakral mimaride yeni eğilimlerin savunucularıydı.

Belgrad'daki Aziz Sava Katedrali, Ayasofya'yı tefsir ediyor
### Rus İmparatorluğu

Ana madde: Rus İmparatorluğu'nda Yeni Bizans mimarisi
Puşkin'deki Sofya Katedrali (1782-1788), aksi durumda neoklasik tarzda denilebilecek yapıların Bizans yaklaşımıyla tasarlanmasının en erken ve izole deneyiydi. 1830'larda Çar I. Nikolay, Konstantin Thon tarafından tasarlanan sözde Rus-Bizans tarzı kiliseleri tanıttı. I. Nikolay gerçek Bizans sanatını hor gördü; Thon'un stilinin aslında onunla pek ortak noktası yoktu.[*kaynak belirtilmeli*] Thon dairesel Bizans kemerini omurga şeklinde bir beşikle ve yarım küre Bizans kubbesini bir soğan kubbe ile değiştirdi; kiliselerinin düzeni ve yapısal şeması açıkça neoklasik standarda aitti.

Grigori Gagarin ve David Grimm tarafından popüler hale getirilen gerçek Bizans sanatı, Çar II. Aleksandr tarafından Ortodoks Kilisesi'nin fiili resmi tarzı olarak kabul edildi. Bizans mimarisi, İmparatorluğun sınırlarında (Kongre Polonyası, Kırım, Kafkasya) Ortodoks yayılımının bir aracı haline geldi. Ancak, II. Aleksandr'ın saltanatı sırasında mali sıkıntılar nedeniyle birkaç bina tamamlandı. III. Aleksandr devlet tercihini 16.-17. yüzyıl Moskova ve Yaroslavl geleneğine dayanan Rus Uyanış akımı lehine değiştirmiş, ancak Bizans mimarisi özellikle büyük katedraller için ortak bir tercih olarak kalmıştır. Yeni Bizans katedralleri batı eyaletlerinde (Polonya, Litvanya), Kafkaslar ve Orta Asya'daki askeri üslerde, Kazak konaklarında ve Ural Dağları'nda Perm şehri çevresindeki sanayi bölgesinde yoğunlaşmıştır. Mimarlar David Grimm ve Vasili Kosyakov, 1880'ler-1890'larda fiili standart haline gelen, simetrik dört pandantif apsisli, tek kubbeli bir Bizans katedralinin eşsiz bir ulusal tipini geliştirdiler.

II. Nikolay'ın hükümdarlığında, mimarın bu standarttan Ayasofya mirasına dönüşü, Kronstadt Deniz Katedrali ve Poti Katedrali'nde zirveye ulaşmasıyla dikkate değerdi. Bu tasarımlar, çok hızlı inşaat programına izin veren betonarme kullandı; iç mekanları çağdaş Art Nouveau'ya açık referanslar içeriyordu, ancak dış cepheleri ortaçağ Konstantinopolis'ine açık bir saygı gösteriyordu. Rus Yeni Bizans geleneği 1917 devrimiyle sona erdi, ancak Yugoslavya ve Harbin'deki göçmen mimarlar tarafından devam ettirildi.

* Deniz Katedrali, KronstadtDeniz Katedrali, Kronstadt
* Kazan kilisesi, Novodeviçi Mezarlığı, Sankt-PeterburgKazan kilisesi, Novodeviçi Mezarlığı, Sankt-Peterburg
* İoannovski Manastırı, Sankt Peterburgİoannovski Manastırı, Sankt Peterburg
* Aleksandr Nevski Katedrali, NovosibirskAleksandr Nevski Katedrali, Novosibirsk
* Novoçerkassk Katedrali, NovoçerkasskNovoçerkassk Katedrali, Novoçerkassk
* Aya Nikola Manastırı, VerhoturyeAya Nikola Manastırı, Verhoturye
* Tebliğ Katedrali, HarkivTebliğ Katedrali, Harkiv
* Aziz Vladimir Katedrali, SivastopolAziz Vladimir Katedrali, Sivastopol
* Foros Kilisesi, KırımForos Kilisesi, Kırım
* Yeni Afon Manastırı, Yeni Afon, AbhazyaYeni Afon Manastırı, Yeni Afon, Abhazya
* St Volodymyr Katedrali, KievSt Volodymyr Katedrali, Kiev
* Doğuş Katedrali, RigaDoğuş Katedrali, Riga
* Baş Melek Mikâil Kilisesi, KaunasBaş Melek Mikâil Kilisesi, Kaunas
* Theotokos Orant Kilisesi, VilniusTheotokos Orant Kilisesi, Vilnius
* Orthodoks Kilisesi, BiałowieżaOrthodoks Kilisesi, Białowieża
* Aleksandr Nevski Katedrali, ŁódźAleksandr Nevski Katedrali, Łódź
* Katedral, PotiKatedral, Poti
* Aleksandr Nevski Katedrali, TiflisAleksandr Nevski Katedrali, Tiflis

### Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde ve başka yerlerde, Neo-Bizans stili genellikle Romanesk ve Gotik gibi diğer Orta Çağ uyanışçı stilleriyle ve hatta Mission Uyanış veya İspanyol Sömürge Uyanış stilleriyle yerel birleşmelerde görülür.

Önemli Amerikan örnekleri arasında Teksas'taki Rice Üniversitesi kampüsündeki birçok bina ve Ralph Adams Cram tarafından Manhattan'daki İsa Kilisesi Birleşik Methodist; New Orleans'taki Immaculate Conception Kilisesi, Philadelphia'daki St. Francis de Sales Kilisesi, St. Louis Katedral Bazilikası ve Buffalo, New York'da Saints Peter & Paul Ortodoks Kilisesi vardır.

#### Lekesiz Doğum Ulusal Tapınak Bazilikası

Lekesiz Doğum Ulusal Tapınak Bazilikası, Washington, Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan büyük bir Katolik küçük bazilikası ve ulusal tapınaktır. Tapınak, Amerika Birleşik Devletleri ve Kuzey Amerika'daki en büyük Katolik kilisesi ve Washington DC'deki en yüksek yaşanabilir binadır. Yeni Bizans mimarisinin inşaatı, 23 Eylül 1920'de ünlü müteahhit John McShain ile başladı ve 8 Aralık 2017, Trinity Dome mozaiği ile tamamlandı.

### Büyük Britanya ve İrlanda

Westminster Katedrali (1895-1903), Londra'daki Katolik katedrali, John Francis Bentley (1839-1902) tarafından üsluptaki en büyük ve en kapsamlı İngiliz çabasıdır, ancak bir dizi başka kilise ve diğer binalar vardır örneğin Brixton Road'da İsa Kilisesi, ayrıca Londra'da, Arthur Beresford Pite tarafından, 1897-1903, The Oval kriket sahası yakınında ve High Wycombe St Mary ve St George Kilisesi (1935-1938) vardır. Yaklaşık 1850'den 1880'e kadar Bristol'da Bristol Bizans olarak bilinen ilgili bir tarz, Bizans tarzının unsurlarını Mağrip mimarisi ile birleştiren endüstriyel binalar için popülerdi. Dublin'de Newman University Kilisesi (1885-86) İrlanda'nın dikkate değer bir örneğidir.

Galeri
------

* Westminster Katedrali'nin Yeni Bizans cephesi, Londra, Birleşik KrallıkWestminster Katedrali'nin Yeni Bizans cephesi, Londra, Birleşik Krallık
* Aleksandr Nevski Kilisesi, Gence, AzerbaycanAleksandr Nevski Kilisesi, Gence, Azerbaycan
* Aziz Spiridon Kilisesi, Trieste, İtalyaAziz Spiridon Kilisesi, Trieste, İtalya
* Neuschwanstein Şatosu Taht Odasının Tablosu, Bavyera, AlmanyaNeuschwanstein Şatosu Taht Odasının Tablosu, Bavyera, Almanya
* Kutsal Kalp Kilisesi'nin içi, Berlin, AlmanyaKutsal Kalp Kilisesi'nin içi, Berlin, Almanya
* Katedral Basilika, St. Louis, ABDKatedral Basilika, St. Louis, ABD
* St. Francis de Sales Roman Katolik Kilisesi, Philadelphia, ABDSt. Francis de Sales Roman Katolik Kilisesi, Philadelphia, ABD
* Lekesiz Doğum Ulusal Tapınak Bazilikası, Washington, ABDLekesiz Doğum Ulusal Tapınak Bazilikası, Washington, ABD
* Aziz Sava Katedrali, Belgrad, SırbistanAziz Sava Katedrali, Belgrad, Sırbistan
* Aziz Sava Katedrali'nin içiAziz Sava Katedrali'nin içi
* Rosary Bazilikası, Berlin, AlmanyaRosary Bazilikası, Berlin, Almanya
* Oplenac-mozole, Topola SırbistanOplenac-mozole, Topola Sırbistan
* Aziz Mark Kilisesi, Belgrad, SırbistanAziz Mark Kilisesi, Belgrad, Sırbistan
* Kutsal Üçleme Kilisesi, Sighișoara, RomanyaKutsal Üçleme Kilisesi, Sighișoara, Romanya
* Kutsal Üçleme Katedrali, Sibiu, RomanyaKutsal Üçleme Katedrali, Sibiu, Romanya
* San Manuel y San Benito Kilsesi,  Madrid, İspanyaSan Manuel y San Benito Kilsesi, Madrid, İspanya
* Kurtarıcı İsa Katedrali, Banaluka, Bosna-HersekKurtarıcı İsa Katedrali, Banaluka, Bosna-Hersek
* Eski Telefon Santrali, BelgradEski Telefon Santrali, Belgrad
* İsa Kilisesi Birleşik Methodist, New York, ABDİsa Kilisesi Birleşik Methodist, New York, ABD
* Hurva Sinegogu, Kudüs, İsrailHurva Sinegogu, Kudüs, İsrail
* Alman Çeşmesi'nin tarihi bir fotokrom baskısı, İstanbul, TürkiyeAlman Çeşmesi'nin tarihi bir fotokrom baskısı, İstanbul, Türkiye
* Mile End St. Michael ve St. Anthony Kilisesi, Montreal, KanadaMile End St. Michael ve St. Anthony Kilisesi, Montreal, Kanada
* Newman Üniversitesi Kilisesi'nin içi, Dublin, İrlandaNewman Üniversitesi Kilisesi'nin içi, Dublin, İrlanda
* Catedral Metropolitana Ortodoxa, São Paulo, BrezilyaCatedral Metropolitana Ortodoxa, São Paulo, Brezilya

Ayrıca bakınız
--------------

* Romanya Uyanış mimarisi – Bizans Uyanış ile Art Nouveau ve diğerlerini birleştirir

Kaynakça
--------

1. ↑  Aleksandar Kadijević: *Byzantine architecture as inspiration for serbian new age architects*. Katalog der SANU anlässlich des Byzantinologischen Weltkongresses 2016 und der Begleitausstellung in der Galerie der Wissenschaften und Technik in der Serbischen Akademie der Wissenschaften und Künste. Serbian Committee for Byzantine Studies, Belgrade 2016, 978-86-7025-694-1, S. 87.
2. ↑  Aleksandar Kadijević: *Byzantine architecture as inspiration for serbian new age architects*. Katalog der SANU anlässlich des Byzantinologischen Weltkongresses 2016 und der Begleitausstellung in der Galerie der Wissenschaften und Technik in der Serbischen Akademie der Wissenschaften und Künste. Serbian Committee for Byzantine Studies, Belgrade 2016, 978-86-7025-694-1, S. 62.
3. ↑  Aleksandar Kadijević 2016: *Between Artistic Nostalgia and Civilisational Utopia: Byzantine Reminiscences in Serbian Architecture of the 20th Century*. Lidija Merenik, Vladimir Simić, Igor Borozan (Hrsg.) 2016: IMAGINING THE PAST THE RECEPTION OF THE MIDDLE AGES IN SERBIAN ART FROM THE 18TH TO THE 21ST CENTURY. Ljubomir Maksimovic & Jelena Trivan (Hrsg.) 2016: BYZANTINE HERITAGE AND SERBIAN ART I–III. The Serbian National Committee of Byzantine Studies, P.E. Službeni glasnik, Institute for Byzantine Studies, Serbian Academy of Sciences and Arts. Hier S. 177 (Academia:PDF) 26 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Neo-Byzantine architecture*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Russian Neo-Byzantine Architecture

| * g
* t
* d
Bizans İmparatorluğu Bizans İmparatorluğu |
| --- |
| 

| Tarih |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Öncül | 
* Roma İmparatorluğu
	+ Dominatus

 |
| Erken (330-717) | 
* Konstantin Hanedanı
* Valentinianus Hanedanı
* Theodosius Hanedanı
* Leo Hanedanı
* Jüstinyen Hanedanı
* Herakleios Hanedanı
* Yirmi Yıllık Anarşi

 |
| Orta (717-1204) | 
* İsauria Hanedanı
* Nikiforos Hanedanı
* Frigya Hanedanı
* Makedon Hanedanı
* Dukas Hanedanı
* Komninos Hanedanı
* Angelos Hanedanı

 |
| Geç (1204-1453) | 
* Dördüncü Haçlı Seferi
* Latin / İznik / Epir-Selanik / Mora / Trabzon / *diğerleri*
* Paleologos Hanedanı
* Bizans İmparatorluğu'nun gerilemesi
* İstanbul'un Fethi

 |

 |

 |
| 

| Yönetim |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Merkezî | 

|  |
| --- |
| 
* İmparatorlar
	+ Basileus
	+ Autokrator
* Senato
* İmparatorluk bürokrasisi
	+ Orta Çağ Yunancası
* Eparch

 |
| Erken | 
* Praefectura praetorio
* Magister officiorum
* Comes sacrarum largitionum
* Comes rerum privatarum
* Quaestor sacri palatii

 |
| Orta | 
* Logothetis tu dromu
* Sakellarios
* Logothetis tu geniku
* Logothetis tu stratiotiku
* Hartularios tu sakelliu
* Hartularios tu vestiariu
* Epi tu eidiku
* Protasekretis
* Epi ton deiseon

 |
| Geç | 
* Megas logothetis
* Mesazon

 |

 |
| Taşra | 

|  |  |
| --- | --- |
| Erken | 
* Praefectura praetorio
* Piskoposluklar
* Eyaletler
* Quaestura exercitus
* Ravenna Eksarhlığı
* Afrika Eksarhlığı

 |
| Orta | 
* Thema
* Kleisura
* Bandon
* Katepano

 |
| Geç | 
* Kefali
* Despotatis

 |

 |
| Diplomasi | 
* Anlaşmalar
* Diplomatlar

 |

 |

 |
| 

| Askeriye |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ordu | 

|  |
| --- |
| 
* Savaş taktikleri
* Askerî talimatlar
* Savaşlar
	+ Muharebeler
* İsyanlar
* Kuşatmalar
* Generaller
* Paralı askerler

 |
| Erken | 
* Geç Roma ordusu
* Doğu Roma ordusu
* Foederati
* Bucellarii
* Scholae Palatinae
* Excubitores

 |
| Orta | 
* Thema
* Kleisura
* Turma
* Drungos
* Bandon
* Tagma
* Domestikos ton sholon
* Hetaireia
* Akritai
* Vareg Muhafız Gücü

 |
| Geç | 
* Komnenos ordusu
	+ Pronoia
	+ Vestiaritai
* Paleologos ordusu
	+ Allagion
	+ Paramonai
* Megas domestikos

 |

 |
| Donanma | 
* Karabisianos
* Denizci themalar
	+ Kibirreoton
	+ Ege Denizi
	+ Sisam
* Dromon
* Rum ateşi
* Drungarios tu ploimu
* Megadük
* Amiraller
* Deniz muharebeleri

 |

 |

 |
| 

| Din ve hukuk |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Din | 
* Doğu Ortodoks Kilisesi
* Bizans Riti
* Ekümenik konsiller
* Azizler
* Konstantinopolis Patrikliği
* Aryanizm
* Monofizitizm
* Pavlusçuluk
* İkonoklazm
* Büyük Ayrılma
* Bogomilizm
* İsihazm
* Aynoroz
* Misyonerlik faaliyetleri
	+ Bulgaristan
	+ Moravya
	+ Sırplar
	+ Ruslar
* Yahudiler
* Müslümanlar

 |
| Hukuk | 
* Codex Theodosianus
* Corpus Iuris Civilis
* Ekloga
* Basilika
* Heksabiblos
* Sakat bırakma

 |

 |

 |
| 

| Kültür ve toplum |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mimari | 

|  |
| --- |
| 
* Sivil
* Dinî
	+ Yunan haçı planı
	+ Kubbeler

 |
| Konstantinopolis | 
* Büyük Saray
* Blaherne Sarayı
* Ayasofya
* Aya İrini
* Kariye Kilisesi
* Pammakaristos Manastırı
* Şehir Surları

 |
| Thessaloniki | 
* Galerios ve Rotunda Kemeri
* Aya Dimitri Kilisesi
* Ayasofya
* Panagia Halkeon Kilisesi

 |
| Ravenna | 
* San Vitale Kilisesi
* Aziz Apollinare Bazilikası
* Yeni Aziz Apollinare Bazilikası

 |
| Diğer yerler | 
* Dafni Manastırı
* Hosios Lukas Manastırı
* Nea Moni
* Azize Katerina Manastırı
* Mistra

 |

 |
| Sanat | 
* İkonalar
* Süsleme
* Cam
* Mozaikler
* Ressamlar
* Makedon Hanedanı dönemi sanatı
* Komnenos Rönesansı

 |
| Ekonomi | 
* Tarım
* Para sistemi
* Darphaneler
* Ticaret
	+ İpek
	+ İpek Yolu
	+ Vareg Yolu
* Dinatoi

 |
| Edebiyat | 
* Roman
* Akritik şarkı
	+ Digenis Akritas
* *İskender* romansı
* Tarihçiler

 |
| Günlük hayat | 
* Takvim
* Mutfak
* Dans
* Kıyafet
* Bayraklar ve semboller
* Hipodrom
* Müzik
	+ Oktoihos
* Halk
	+ Bizans Rumları
* Kölelik
* Ölçü birimleri

 |
| Bilim ve eğitim | 
* Ansiklopediler
* İcatlar
* Tıp
* Felsefe
	+ Yeni Platonculuk
* Bilim insanları
* Üniversite

 |

 |

 |
| 

| Etkileri |
| --- |
| 
* Bizantinizm
* Bizantoloji
* Müzeler
* Kiril alfabesi
* Yeni Bizans mimarisi
* Rönesans'ta Yunan bilim insanları
* Üçüncü Roma
* Megali İdea

 |

 |
| 
* Proje

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh2004000572
* NLI: 987007539700505171

 |