**Ak Ana** - Türk, Tatar, Altay, Yakut, Çuvaş mitolojilerinde Deniz Tanrıçası. Değişik Türk dillerinde **Ağ Ana, Ürüng Ene, Şura (Sura, Sor) Ene** olarak da bilinir. Moğollar ise **Sagan (Sagağan, Saj) Ece** olarak anarlar.

|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Türk mitolojisi** |
|  |
| İnanç sistemi
* Tengricilik
* Şamanizm
 |
| Tanrı ve tanrıçalar
* Tengri
* Kayra Han
* Ülgen
* Erlik
* Umay
* Ak Ana
* Bayanay
* Mergen
 |
| Destan ve kahramanlar
* Ergenekon
* Mete Han
* Oğuz Kağan
* Köroğlu
* Keloğlan
* Asena
* Attila
* Törüngey
* Eje
* Irkıl
* Alp Er Tunga
* Dede Korkut Kitabı
 |
| Başlıca kavramlar
* Yer-Su
* Gök-Kal
* Yeraltı
* Ulukayın
* Çike
* İye
* Göğün göbeği
* Bozkurt
* Alasığın
* Kut
* Denizler
* Uçmag
 |
| Diğer Karakterler
* Huban Arığ
* Basat
* Maaday-Kara
* Al Karısı
* Tuğrul
* Deli Dumrul
 |
| Kategori Kategori
Commons sayfası Dosya |
| * g
* t
* d
 |

Özellikleri
-----------

Henüz hiçbir şey yaratılmamışken ve yalnızca uçsuz bucaksız bir su varken, sonsuz sulardan çıkarak, Tanrı Ülgen’e yaratma ilhamını vererek sulara tekrar dalmıştır. Işıktan (cisimsel olmayan) bir bedeni vardır. Başında gücü simgeleyen ve taca benzeyen zarif boynuzları bulunur. Alt kısmında denizkızı gibi çok uzun bir balık kuyruğu bulunur. Kuyruğu hafif maviye çalan bir renktedir. Etrafında denizyıldızları dolaşır. Hayatın başlangıcına dair ne varsa hepsine ruh vererek yaşam döngüsünü başlatmıştır. Akdeniz’de yaşar. Bazı söylencelerde, geyik şekline giren Su Ana ile Göktürklerin Atası evlenmiştir. Çeşitli söylencelerde hep denizden çıkan varlık bir geyik olarak betimlenir. Beyaz renk suyu ve temizliği simgeler. Yakutçadaki Ürüng sözcüğü beyaz ve gümüş demektir. Ürüng bu dilde Ayığsıt Hanım için bir sıfat olarak da kullanılır. Moğolcada Ehe Üreng olarak bilinir. Moğollara göre Ekhe Hatun, derinliklerden gelen çamuru bir kaplumbağanın sırtına koyarak yeryüzünü yaratmıştır.Yakutlardaki Aha adlı ırmak tanrıçası ve Anadoludaki Aka adı verilen Ana Tanrıça ile de ilgilidir.

Aka
---

**Aka** (Aha, Eke, Ehe, Ekhe) – Anadolu ırmak tanrıçası. Eski Anadolu kültürleri kökenli bir tanrıçadır. Türklerden önceki uygarlıklardan kaynaklanır. Irmakların ve akarsuların içinde yaşayan varlıkların koruyucusudur. Bir görüşe göre Ak Ana ile benzerliği nedeniyle aynı varlıklar olduğu iddia edilir. Sözcük, *büyük kardeş* anlamı veya sahiplik ifâde eder. Beyazlık içeriğini de barındırır. Moğol halk kültüründe Eke Hatan veya Ehe Üreng (Beyaz Ana) olarak bilinir. Bir rivayette çamuru çıkarmasını kaplumbağadan istemiştir. Burada Eke Hatan (Aka Hatun) bir ırmak tanrıçası olarak Türk kültüründeki sulardan çıkan Ak Ana’nın özelliklerini taşır.

Etimoloji
---------

(Ağ/Ak) kökünden türemiştir. Ağmak, akmak, beyazlamak, ışımak, yükselmek, yukarı çıkmak veya aşağı inmek, yaratmak gibi anlamlar taşır. Kirlenmemişlik, eldeğmemişlik ve günahsızlık mecazen anlamın içeriğinde yer alır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Ak Kızlar

Kaynakça
--------

* Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011 (OTRS: CC BY-SA 3.0) 27 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dipnotlar
---------

1. ↑  Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 24)
2. ↑  Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Cilt-1, Sayfa 570)
3. ↑  Anatolian Goddess (Aka) 21 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

Dış bağlantılar
---------------

* Türk Mitoloji Sözlüğü, Pınar Karaca (Ağ Ana)
* Ak Ene[*ölü/kırık bağlantı*]
* Ak Ana Efsanesi11 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Encyclopedia Mythica (Ak-ana) (İngilizce)
* Türk Mitolojisinde Anne, Muharrem Kaya16 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Orkhon Tengricilik İlahiyatı Orkhon |
| --- |
| İlahlar | 
* Gök Tengri
* Kayra Han
* Ülgen
* Mergen
* Kızagan
* Umay
* Kübey
* Bürküt Ata
* Ayzıt
* Erlik
* Yer Tanrı
* Etügen
* Yayık
* Alaz Han
* Bayanay
* Ukulan

 |
| İyeler | 
* Su Ana
* Su Ata
* Od iyesi
* Od Ata
* Kuyaş
* Ak Ana
* Ay Ata
* Gün Ana
* Yel Ana
* Yel Ata

 |
| Yaratıklar | 
* Ebede
* Albastı
* Arçura

 |