Caminin kıble yönündeki cephesi, minber ve mihrabının üstü
Kemeraltı'ndan görünümü
**Başdurak Camii**, (Hacı Hüseyin Camii) İzmir'in Konak ilçesinde bulunan, Kemeraltı Çarşısı'nın ana güzergâhlarından olan Anafartalar Caddesi üzerindeki cami.

Yapımı
------

Başdurak Camii, Hacı Hüseyin Ağa tarafından 1652 yılında yaptırılmıştır. Evliya Çelebi'nin aktardığına göre Hacı Hüseyin Ağa zahire (tahıl) tüccarıydı. Daha önceki yıllarda caminin adının banisinin adıyla yani Hacı Hüseyin Camii olarak ifade edildiği belirtilmektedir. Yapıldığı bölgeye eskiden Başoturak dendiği için caminin adının Başoturak Camii olarak anılageldiği aktarılmaktadır. Günümüzde adı yaygın olarak Başdurak Camii olarak ifade edilmektedir.

1774-1775, 1892-1893, 1893-1894 yıllarında onarım görmüştür. İnşa döneminden kitabesini Evliya Çelebi'den nakille bilebildiğimiz caminin bu kitabesi bugün bulunmamaktadır; en eski kitabe ise 1774 yılındaki onarım sonrası hazırlanmıştır. Son olarak 1997-2001 yılları arasında restorasyon geçirmiştir. Yapıldığı yıllarda aynı zamanda medrese, kütüphane ve sebil de inşa edilmiştir.

Mimari özellikleri
------------------

Günümüzde toplamda 28 adet dükkân ve deponun bulunduğu bir altyapının oluşturduğu alan üzerine oturtulmuş cami fevkani tipinde yani cami-çarşı şeklindedir. Alt katı ticaret ve cami vakfiyesi; üst katı da ibadet için tasarlanmıştır. Üst kattaki ibadet alanı kare planlıdır ve tromplarla geçilen büyük bir kubbe ile; üç bölümlü son cemaat yerinin üzeri ise ortada ayna tonoz, yanlarda ise pandantif geçişli yine birer kubbe ile örtülmüştür. Son restorasyon sonrası son cemaat yeri camekanla kaplanmıştır.

Mihrap ve minberi mermerden yapılmış; işçilikli sanat eserleridir. Mihrap bitkisel motiflerle bezelidir; mihrap nişinin hemen önüne, püsküllü kuşakla iki yana çekilmiş birer perde motifi asılmıştır. Minberde ise mermer kabartmalar, yan aynalık yüzeyleri, kabartma kıvrım dallar, karanfiller, stilize laleler, akantus yaprakları ve çiçeklerle girift bir şekilde doldurulmuş, ajur tekniğinde yapılmış süslemeler bulunmaktadır. Lale ve akantus İzmir camilerinde en çok kullanılan bitkisel motifler arasındadır. Minberin giriş aralığının üzeri yuvarlak kemerle örtülüdür; kabartma sütuncelerinin alt kesimleri, vazo görünümlü unsurlarla son bulmakta, kenarlarda, "S" kıvrımlarıyla belirlenmiş sütun başlıklarında, Kelime-i Tevhid yazılıdır. Eğrisel hatlardan oluşan taç kısmında, üç satırlık ayet kitabesi görülmektedir. Caminin iç aydınlatması büyük tek sıra ve küçük, vitray işlemeli üç sıra pencere ile sağlanmıştır. İç duvarlarının açık turkuvaz renkte olmasıyla cami içi ferah görünüme sahiptir. Kubbealtı koyu kahverengi-kızıl; kubbesi ise açık kahverengidir. Caminin iç cephesi ise kalem işi süslemelerle kaplıdır. Yıkılan ilk minaresi yerine inşa edilen bugünkü minare, caminin kuzeybatı cenahında yer alır.

Önemi ve günümüz
----------------

Günümüzdeki konumu itibarıyla günümüzde Kemeraltı içerisinde, Anafartalar Caddesi ile Kestelli Caddesi'nin kesiştiği noktadadır. Altındaki dükkanlarda ve çevresinde giyimden baharata kuyumculuktan gıdaya çok farklı alanlarda ticaretle uğraşan dükkanlar bulunmaktadır. 2011 yılında İzmir Ticaret Odası tarafından *Kemeraltı'ndaki Başdurak Camii altında yer alan dükkanları turistik çarşı olarak kente kazandırma projesi* oluşturulmuştur. 
Ocak 2016 itibarıyla camide imam hatip görevinde Mehmet Rıza Önal, müezzin görevinde ise Hüseyin Başkaya bulunmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü - Tarihi Camiler". 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
2. ↑  "Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt.23, s.526". 20 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
3. ↑  "İzmir Büyükşehir Belediyesi - Başdurak Camii". 9 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
4. 1 2  Sedat Bayrakal - İzmir Minberleri[*ölü/kırık bağlantı*]
5. ↑  "İZTO projesi" (PDF). 1 Nisan 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.
6. ↑  "Konak Müftülüğü - Başdurak Camii". 15 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2016.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Başdurak Mosque*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

| * g
* t
* d
İzmir'deki camiler |
| --- |
| Konak ve Kemeraltı | 
* Ali Ağa Camii
* Alsancak Hocazade Camii
* Başdurak Camii
* Çorakkapı Camii
* Eşrefpaşa Camii
* Hacı Mahmud Camii
* Hamidiye Camii
* Han Bey Camii
* Hatuniye Camii
* Hisar Camii
* Hacı Mahmut Camii
* İkiçeşmelik Camii
* Katipzade Mescidi
* Kemeraltı Camii
* Kemeraltı Hacı Mahmud Camii
* Kestanepazarı Camii
* Konak Camii
* Namazgah Kurşunlu Cami
* *Nevvar Salih İşgören Ulu Camii* (*yapım aşamasında*)
* Salepçioğlu Camii
* Şadırvanaltı Camii
* Yapıcıoğlu Camii

 |  |
| Diğer ilçeler | 
* Aydınoğlu Mehmet Bey Cami
* Bergama Kurşunlu Cami
* Bergama Ulu Camii
* Birgi Karaoğlu Camii
* Birgi Ulu Camii
* Damlacık Camii
* Fatih İbrahim Bey Camii
* Foça Fatih Camii
* Foça Kayalar Camii
* Hafız Süleyman Mescidi
* İsa Bey Camii
* Kara Hayreddin Paşa Camii
* Kara Hasan Camii
* Kazanoğlu Camii
* Lütfi Paşa Camii
* Molla Arap Camii
* Namazgah Kurşunlu Camii
* Parmaklı Mescit
* Rum Mehmet Paşa Camii
* Rüstem Paşa Camii
* Şadırvan Camii
* Tahtakale Camii
* Tire Yeni Camii
* Yahşibey Camii
* Yalınayak Camii
* Yeniceköy Camii
* Yoğurtluoğlu Camii

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* kulturenvanteri.com: 48451

 |