**Ümraniye Katliamı** ya da **Ümraniye hadisesi**, 17 Mart 1978 tarihinde Ümraniye'nin 1 Mayıs Mahallesinde (şimdiki Mustafa Kemal Mahallesi) Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonuna üye olan ve Giresun'un Çanakçı ilçesinden gelen beş işçinin (Salih Uluğ, Ömer Bayraktar, Cevat Koca, Bahri Bilge ve Sinan Koca) Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu (TİKKO) mensupları tarafından öldürüldüğü olay. Öldürülen işçilerin bazılarının kulakları kesilmiş, ikisinin gözleri oyulmuş, bazılarının da erkeklik uzuvları kesilmiştir. Her birinin başına da ateş edilmiştir.

Olay
----

İstanbul Emniyet Müdürlüğü, Basın ve Halkla İlişkiler Şubesi Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, 17 Mart gecesi İçerenköy Taşocaklarında cesetleri bulunan Bahri Bilge, Salih Uluğ, Ömer Bayraktar, Cevat Koca ve Sinan Koca'nın, 15 Mart, çarşamba günü, 1 Mayıs Mahallesi'ne yaptıkları, fakat içinde oturmadıkları gecekondularını kontrola gittikleri Bahri Bilge'nin gecekondusuna bir kadının yerleştirilmiş olması nedeniyle mahallede kurulan halk komitesi üyeleriyle tartıştıkları belirtildi. Aynı Günün akşamı saat 20.00 sıralarında kahvede çay içerken, dışarıdan gelen ve komite üyesi oldukları bildirilen Burhanettin Yıldız, Kekeme Ayvaz, Aşık Ferhat ve Gavur Ali adlı kişiler tarafından silah tehdidi ile üzerlerinin aranıp kahveden çıkarıldıkları ve "faşistler" diye dövüldükleri ileri sürüldü. Açıklamada, beş işçiyi kahveden dışarı çıkaranlara daha sonra Mehmet Kurtoğlu, Dev-Genç'li Ömer, Ali, İsmail, Kazım Bayboğa, Hıdır Fırat, Erol Bektaş, Sabri Koçyiğit, Hasan Kara adlı kişilerin de katıldığı ve bu grup tarafından işçilerin dövülerek ve "faşistleri gecekondu sınırları dışına çıkartacağız" diyerek cesetlerin bulunduğu Taşocaklarına doğru götürüldüklerinin anlaşıldığı ileri sürüldü.

Olay sonrası
------------

17 Mart 1978 günü saat 22:00 sıralarında Karaman Çiftliği yolundaki taşocaklarına moloz dökmek için giden kamyon şoförü, cesetleri görerek İçerenköy Karakoluna haber verdi. Karakol polisleri, çevrede yaptıkları araştırma neticesinde 5 işçinin cesedini buldular. Daha sonra 2. Şube'den yardım istediler. 2. Şube'den gelen polis ekibi, saat 00:00 sıralarında çevrede araştırma yaparken üstlerine makineli tüfekle ateş açıldı. Polise ateş açanların 500 metre uzaklıktaki gecekondulardan ateş açtıkları, daha sonra karanlıktan yararlanarak kaçtıkları belirtildi.

Olay sonrası açıklamalar
------------------------

Kadıköy Cumhuriyet Başsavcı Yardımcısı Tarık Göksu: "Olayın nedenlerinin henüz saptanmadığını, sanıklar hakkında daha bir ipucu elde edilmediğini, bu yüzden olayın siyasi yönü olup olmadığını söyleyemeyeceğini" belirtti.

İçişleri Bakanı İrfan Özaydınlı: "Ümraniye'deki korkunç faciayla ilgili araştırma ve soruşturma sürmektedir. Buradaki cinayetlerin ideolojik mücadele görüntüsü altında gecekondu ticareti yapan çıkarcılarca işlenmiş olabileceğini gösteren belirtiler üzerinde durulmaktadır." dedi.

İstanbul Valisi İhsan Tekin: "Cesetleri bulunan 5 kişinin hiçbir dernek, kuruluş ve sendika ile ilişkilerinin bulunmadığı kesinlikle saptanmıştır." dedi.

Ülkü Ocakları Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu: "Emniyet Görevlileri, Ümraniye'de gereken tedbirleri alsalardı bu 5 kişi ölmeyecekti, insanlık dışı bu cinayetler işlenmeyecekti. Bu 5 kişi ülkücü oldukları için kurulan 'halk mahkemelerinde' vahşice katledilmişlerdir. Bir olaylar zinciri vardır. Yetkililerin bu zinciri ortaya çıkarmasını bekliyoruz." dedi.

Yurtsever Devrimci Gençlik Derneği Başkanı Ali Rıza Öğüt: "Ümraniye 1 Mayıs Mahallesi'ndeki insanlık dışı cinayetleri lanetlediklerini" bildirdi.

MİSK Genel Başkanı Ömer Faruk Akıncı: "Ümraniye'de öldürülen 5 işçinin ekmek parası kazanmaktan başka bir eylemleri olmadığını" söyledi.

Türkiye İşçi, Köylü Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek: "İstanbul Üniversitesi'nde 6 öğrencinin katledilmesini ve yine aynı şekilde beş işçinin Ümraniye'de öldürülmesini lanetle karşıladıklarını" söyledi.

Failler ve Af
-------------

Hıdır Fırat, Hıdır Özdemir, Hıdır Aktaş, Mehmet Kurtoğlu ve Hüseyin Gökdemir cinayet zanlısı olarak tutuklandılar. 19 Mart 1978’de Ümraniye’de işçileri kurşunlayan TİKKO’cular, 1991 Affı’nda serbest kaldılar.

Konuyla ilgili yayınlar
-----------------------

* *Ümraniye İçinde Vurdular Bizi*, Alper Aksoy, Ocak Yayınları 2003

-İstanbul'a Bir Kent Kondu: Ümraniye-,İletişim Yayınları-1996

Kaynakça
--------

1. ↑  Nazlı Ilıcak, *Makaleler: 1978*, Cilt II, Kervan Yayınları, s. 174.
2. ↑  Çanakçı Gündem : Ümraniye İçinde Vurdular Bizi[*ölü/kırık bağlantı*]
3. 1 2  *Cumhuriyet 78-79*, Matbaacılık ve Gazetecilik, T.A.Ş. 1979, s. 225.
4. 1 2  "Ümraniye'de Ülkücü diye 5 işçiyi öldürmüşlerdi 17 Mart 1978". *Medyanın görmezden geldiği, köşe yazarlarının unuttuğu, faillerinin bile bulunamadığı bir katliam... Memleketleri Giresun'ndan İstanbul'a çalışmak için gelen 5 işçi, milliyetçi oldukları gerekçesiyle 17 Mart 1978'de TKP-ML-TİKKO terör örgütü tarafından hunharca katledildi*. Yeni Çağ. 17 Mart 2016. 19 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2020.
5. ↑  "ÜMRANİYE KATLİAMI". Yeni Ufuk Dergisi Yayın Kurulu. 25 Mayıs 2015. 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2020.
6. ↑  "Ümraniye'deki 5 işçinin 7 katil zanlısı yakalandı" - Bahattin Şenol, *Milliyet*,26 Mart 1978.
7. 1 2  "Beş İşçi İşkenceyle Öldürüldü" - Erhan Akyıldız, *Milliyet*,19 Mart 1978.
8. ↑  "Bakan: "Mütecavizleri bilgi almak için ziyaret ettim" dedi. *Milliyet*,20 Mart 1978.
9. 1 2 3 4 5  "5 İşçinin öldürülmesiyle ilgili 80 kişi gözaltına alındı" - Erhan Akyıldız, *Milliyet*,20 Mart 1978.
10. ↑  "Cezaevinde Unutulan Ülkücüler", 19 Ocak 2011 21 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. URL erişim tarihi: 14 Haziran 2012

Dış bağlantılar
---------------

* "İşte Solcu Eşkiyanın Rakipsiz Vahşetine Bir İstanbul Örneği"[*ölü/kırık bağlantı*], Türk Ocaklar Beykoz Şubesi, 17 Mart 2012.

| * g
* t
* d
12 Eylül Darbesi |
| --- |
| 44. Türkiye Hükûmeti **·**  Millî Güvenlik Konseyi **·**  Cumhurbaşkanlığı Konseyi |
| Darbe öncesi | Güneş Motel Olayı **·** 16 Mart Katliamı **·** Ümraniye Katliamı **·** Malatya Katliamı **·**  Balgat Katliamı **·**  Maraş Katliamı **·**  24 Ocak kararları **·**  Tariş Olayları **·**  Yeni Çeltek Olayları **·**  1980 cumhurbaşkanlığı seçimi **·**  Çorum Olayları **·**  Kudüs Mitingi **·**  27 Aralık Muhtırası **·**  Sağ-sol çatışması **·**  Nihat Erim suikastı |
| 12 Eylül dönemi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yasama | TBMM 1981 Danışma Meclisi |
| Sorgulamalar | Derinlemesine Araştırma Laboratuvarı **·**  Ziverbey Köşkü |
| Yargılamalar | Barış Davası **·**  Devrimci Yol Davası **·**  DİSK Davası **·**  MHP ve Ülkücü Kuruluşlar Davası **·**  Zincirbozan |
| Seçim ve referandumlar | 1982 Türkiye anayasa referandumu **·**  1982 Anayasası **·**  1983 Türkiye genel seçimleri |
| Uygulamalar | Babalar Operasyonu **·**  1402'likler |
| İdamlar ve ölümler | Erdal Eren (Zekeriya Önge) **·** İlyas Has **·**  Hıdır Aslan **·**  Necdet Adalı **·**  Mustafa Pehlivanoğlu **·**  Veysel Güney **·**  Ahmet Saner **·**  Mazlum Doğan **·**  Kemal Pir |

 |
| Mimarları | Kenan Evren **·**  Nurettin Ersin **·**  Nejat Tümer **·**  Tahsin Şahinkaya **·**  Sedat Celasun |
| İlgili kişiler | Esat Oktay Yıldıran **·**  Sabri Yirmibeşoğlu **·**  Bülent Ulusu **·**  Selahattin Çetiner |
| Etkileri | Türkiye Cumhuriyeti Anayasası **·**  Türkiye-PKK çatışması **·**  DHKP-C |
| İlgili eserler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Filmler | Sen Türkülerini Söyle **·**  Dikenli Yol **·**  Prenses (film) **·**  Ses (film, 1986) **·**  Av Zamanı **·**  Sis (film, 1988) **·**  Kimlik (film) **·**  Bütün Kapılar Kapalıydı **·**  Uçurtmayı Vurmasınlar **·**  Bekle Dedim Gölgeye **·**  Darbe (film, 1990) **·**  Uzlaşma (film) **·**  Babam Askerde **·**  80. Adım **·**  Gülün Bittiği Yer **·**  Eylül Fırtınası **·**  Vizontele Tuuba **·**  Babam ve Oğlum **·**  Beynelmilel (film) **·**  Eve Dönüş (film, 2006) **·**  Zincirbozan (film) **·**  O... Çocukları **·**  Dedemin İnsanları **·**  Eksik (film) **·**  Bu Son Olsun **·**  7. Koğuştaki Mucize **·**  Kafes (film, 2015) |
| Diziler | Çemberimde Gül Oya (dizi) **·**  Bu Kalp Seni Unutur mu? (dizi) **·**  Seksenler **·**  Öyle Bir Geçer Zaman ki **·**  Dilek Taşı |
| Belgeseller | 12 Eylül (belgesel) **·**  Coup/Darbe |
| Kitaplar | 12 Eylül Saat: 04.00 **·** Çıplak Ayaklıydı Gece **·**  Faili Meçhul Öfke **·** 12 Eylül: Türkiye'nin Miladı **·**  12 Eylül Adaleti **·**   **·**   Asılmayıp Beslenenler - Bir 12 Eylül Hesaplaşması **·**  Liderler Hapishanesi: 12 Eylül Günlükleri **·**  12 Eylül ve Türkiye Gerçeği: Devrimci Yol Savunması **·**  12 Yıl Sonra 12 Eylül **·**  Demokrasi Dur 12 Eylül 1980 **·**  12 Eylül Kültürü **·**  12 Eylül ve Şeriat **·**  12 Eylül Günlüğü: Tank Sesiyle Uyanmak |

 |
| İlgili konular | Türkiye'de antikomünizm  **·**  Diyarbakır Cezaevi  **·**  Mamak Askerî Cezaevi  **·**  Ulucanlar Cezaevi Müzesi  **·**  1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumu  **·**  2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu  **·**  12 Eylül Davası |