**Haris bin Cebele**,   Bizans İmparatorluğu'nun doğu sınırında yaşayan, İslam öncesi Arap Hıristiyan kabilesi olan Gassaniler'in kralıdır. Bu isimdeki beşinci Gassani hükümdarıdır, y. 528'den 569'a kadar, herhangi bir Hıristiyan Arap hükümdarı arasında en uzun saltanat sürendir ve Roma-Pers Savaşlarında ve Süryani Ortodoks Kilisesi'nin işlerinde önemli bir rol oynamıştır. Bizans'a yaptığı hizmetlerden dolayı *patrikios* ve *vir gloriosissimus* unvanını almıştır.

Hayatı
------

### Erken dönem

Haris, IV. Cebele'nin (Yunan kaynaklarında Gabalas) oğlu ve Palaestina Salutaris'in filarkı Abu Karab'ın (Abocharabus) kardeşiydi.   Babasının Thannuris Muharebesi'nde ölümünün ardından, muhtemelen 528'de Ghassanidlerin hükümdarı ve Arabistan Petraea ve Palaestina Secunda'nın filarşisi oldu. Kısa bir süre sonra ( y. 529 ) Bizans imparatoru I. Justinianus (hükümdarlık dönemi 527-565) tarafından, tarihçi Procopius'un ifadesiyle "kral onuruna" yükseltildi ve İmparatorluğun Doğu'daki tüm Arap müttefiklerinin genel komutanı oldu. Grekçe: πατρίκιος καὶ φύλαρχος τῶν Σαρακηνῶν</link> (" Sarazenlerin asilzadesi ve filarşisi"). Ancak asıl kontrol alanı başlangıçta Bizans'ın Arap sınırının kuzeydoğu kısmıyla sınırlı olabilir.     O zamanlar Bizanslılar ve onların Arap müttefikleri , Sasani İmparatorluğu'na ve onların Arap yandaşları Lahmîlere karşı İberya Savaşı'na katılıyorlardı ve Justinianus'un hamlesi, Arap kabilelerini kontrol eden güçlü Lahmî hükümdarı Mundhir'in bir muadili yaratmak için tasarlanmıştı. Perslerle müttefiktir.  

### Askeri kariyeri

Doğu Bizans Piskoposluğu. Kendi filarşileri altında bir dizi Arap kabilesi çeşitli eyaletlere *foederati* olarak yerleştirildi. Haris'in krallığa yükselmesiyle birlikte II. Palaestina'da yerleşik Gassaniler aralarında en üstün konuma geldi. 
Bu sıfatla Haris, Bizanslılar adına İran'a karşı yaptıkları sayısız çatışmada savaşmıştır.  Zaten 528'de Mundhir'e karşı cezalandırma seferine gönderilen komutanlardan birisidir.   529'da geniş çaplı Samiriye isyanının bastırılmasına yardımcı olmuş ve 20.000 erkek ve kızı esir alarak köle olarak satmıştır. Belki de Haris'in bu çatışmaya başarılı bir şekilde katılması Justinianus'un onu en yüksek filark rütbesine yükseltmesine yol açmıştır.  Hiçbir kaynakta kendisinden açıkça bahsedilmese de, 530 yılında Bizans'ın Dara Savaşı'nda kazandığı zaferde adamlarıyla birlikte yer almış olması mümkündür.  531'de Callinicum Muharebesi'nde 5.000 kişilik Arap birliğine liderlik etmiştir. Gassani hükümdarına düşman olan bir kaynak olan Procopius, Bizans'ın sağında konuşlanan Arapların Bizanslılara ihanet edip kaçarak onlara savaşa mal olduğunu belirtir. Ancak kayıtları genel olarak daha güvenilir olan John Malalas, bazı Arapların gerçekten kaçmasına rağmen Haris'in kararlı olduğunu bildirir.    Procopius'un Haris'e yönelttiği ihanet suçlaması, Belisarius'tan farklı olarak onun komutada kalması ve yılın ilerleyen dönemlerinde Martyropolis çevresindeki operasyonlarda aktif olması gerçeğiyle daha da zayıflamış görünmektedir. 

537/538 veya 539'da, Palmira'nın güneyinde, eski *Strata Diocletiana* yakınlarındaki topraklarda otlatma hakları konusunda Lahmîlerin Mundhir'iyle çatıştı.    El-Tabari'nin daha sonraki anlatımlarına göre, Gassanid hükümdarı Mundhir'in topraklarını işgal etti ve zengin ganimetler ele geçirdi. Sasani imparatoru I. Hüsrev (hükümdarlık dönemi 531-579), Bizanslılarla düşmanlığı yeniden başlatmak için bu anlaşmazlığı bahane olarak kullandı ve 540 yılında yeniden savaş başladı  541 seferinde Haris ve adamları, generaller Obur John ve Trajan komutasındaki 1200 Bizanslının eşliğinde Belisarius tarafından Asur'a bir baskına gönderildi. Sefer başarılı oldu, düşman topraklarının çok içine girdi ve çok fazla yağma topladı. Ancak bir noktada Bizans birliği geri gönderildi ve ardından Haris, Belisarius'la buluşmayı veya onun nerede olduğu konusunda bilgi vermeyi başaramadı. Procopius'un anlatımına göre bu, ordu arasında bir hastalığın ortaya çıkmasının yanı sıra Belisarius'u geri çekilmeye zorladı. Procopius ayrıca, Arapların ganimetlerini paylaşmak zorunda kalmaması için bunun kasıtlı olarak yapıldığını iddia ediyor. Ancak *Gizli Tarih* adlı eserinde Procopius, Belisarius'un eylemsizliğine ilişkin, Ghassanid hükümdarıyla tamamen alakasız, farklı bir anlatım sunar.    y. 544/545, Haris, Yunanca'da Asouades olarak bilinen başka bir Arap filarşisi olan el-Esved ile silahlı çatışmaya karıştı. 

y. 546 itibaren iki büyük imparatorluk 545'teki mütarekeden sonra Mezopotamya'da barış içindeyken, Arap müttefikleri arasındaki çatışmalar devam etti. Ani bir baskında Mundhir, Haris'in oğullarından birini yakaladı ve onu kurban ettirdi. Ancak kısa bir süre sonra Lahmîler, iki Arap ordusu arasındaki meydan savaşında ağır bir yenilgiye uğradı.    Mundhir'in Suriye'ye defalarca baskınlar düzenlemesiyle çatışma devam etti. Bu baskınlardan birinde, Haziran 554'te Haris onunla, İslam öncesi Arap şiirinde kutlanan, Chalcis yakınlarında Lahmîlerin mağlup edildiği Yawm Halima ("Halime Günü") adlı belirleyici savaşta karşılaştı. Mundhir savaş alanında düştü ama Haris de en büyük oğlu Cebele'yi kaybetti.  

Kasım 563'te Haris, halefiyetini ve sonunda sübvansiyonlarla satın alınan Lahmî hükümdarı Amr ibn Hind'in kendi topraklarına yaptığı baskınları tartışmak için Konstantinopolis'te İmparator Justinianus'u ziyaret etti.    İmparatorluk başkentinde kesinlikle canlı bir izlenim bıraktı, özellikle de fiziksel varlığıyla: Efesli John, yıllar sonra deliliğe düşen İmparator II. Justin'in (hükümdarlık dönemi 565-578) korktuğunu ve saklanmaya gittiğini kaydeder. kendisine "Arethas senin için geliyor" dendiğinde kendisi. 

### Ölümü

El-Haris 569'da sözde bir deprem sırasında öldüğünde, yerine oğlu el-Mundhir III ibn el-Harith geçmiştir. Bundan yararlanan yeni Lahmî hükümdarı Kabus ibn el-Mundhir bir saldırı başlatmış, ancak kesin bir yenilgiye uğramıştır.

Dini politikaları
-----------------

Haris, Bizanslı derebeylerinin aksine sadık bir Miafizciydi ve Kadıköy Konseyi'ni reddetti. Haris, hükümdarlığı boyunca Suriye bölgesindeki Kadıköy karşıtı eğilimleri destekledi, kilise konseylerine başkanlık etti ve teolojiyle ilgilendi, altıncı yüzyılda Miaphysite kilisesinin yeniden canlanmasına aktif olarak katkıda bulundu.   Böylece 542'de, Miafiz liderliğinin başını kesen yirmi yıllık zulmün ardından, Suriye'deki yeni Miafiz piskoposlarının kendi Miafiz eğilimleri iyi bilinen İmparatoriçe Theodora'ya atanması için çağrıda bulundu. Theodora daha sonra Jacob Baradaeus ve Theodore'u piskopos olarak atadı. Özellikle Yakup, paganları dönüştürerek ve Miaphysite kilisesinin organizasyonunu büyük ölçüde genişletip güçlendirerek çok yetenekli bir lider olduğunu kanıtlayacaktı.

Kaynakça
--------



1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Shahîd 1995.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Greatrex & Lieu 2002.
3. 1 2 3 4 5  Kazhdan 1991.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Martindale 1992.