**Hans Walter Conrad Veidt** (22 Ocak 1893 - 3 Nisan 1943) Alman sinema oyuncusu.

Erken dönemi
------------

1914'te Veidt, ilişkiye başladığı aktris Lucie Mannheim ile tanıştı. Aynı yıl içinde, I. Dünya Savaşı sırasında Alman Ordusu'na alındı. 1915'te astsubay olarak Doğu Cephesine gönderildi ve Varşova Savaşı'na katıldı. Sarılık ve zatürreye yakalandı ve Baltık Denizi'ndeki bir hastaneye tahliye edildi. İyileşirken, Mannheim'dan Libau'da bir tiyatroda iş bulduğunu belirten bir mektup aldı. Merak eden Veidt tiyatroya da başvurdu. Durumu düzelmediğinden ordu, askerleri eğlendirmek için tiyatroya katılmasına izin verdi. Tiyatroda sahne alırken Mannheim ile ilişkisini bitirdi. 1916'nın sonlarında, Ordu tarafından yeniden muayene edildi ve hizmete uygun olmadığı görüldü; Ocak 1917'de terhis edildi. Veidt oyunculuk kariyerine devam etmek için Berlin'e döndü.

Veidt, 1916'dan ölümüne kadar 100'den fazla filmde rol aldı.

1920'lerin sonlarında Hollywood'a taşındı ve orada birkaç film çekti, ancak sesli filmlerin ortaya çıkması ve İngilizce]] konuşmadaki zorluğu onu Almanya'ya geri döndürdü. Bu süre zarfında, Amerikalı karakter oyuncusu Lisa Golm gibi oyunculara ders verdi.

Göç
---

Veidt, Nazi rejimine ateşli bir şekilde karşı çıktı ve daha sonra kişisel servetinin büyük bir bölümünü savaş çabalarına yardımcı olması için İngiltere'ye bağışladı. Nazi Partisi'nin Almanya'da iktidara gelmesinden kısa bir süre sonra, Mart 1933'te Joseph Goebbels, film endüstrisini Nazi karşıtı sempatizanlardan ve Yahudilerden temizliyordu ve böylece 1933'te Veidt'in Yahudi bir kadın olan Ilona Prager ile evlenmesinden bir hafta sonra, çift, herhangi bir işlem yapılmadan önce İngiltere'ye göç etti.

Goebbels, Alman film endüstrisinde çalışan herkesin çalışmaya devam etmek için "ırkını" ilan etmesi gereken bir "ırksal anket" uyguladı. Veidt anketi doldururken, Rasse'nin (ırkının) ne olduğu sorusuna kendisinin Jude (Yahudi) olduğunu yazarak cevap verdi. Veidt Yahudi değildi ama karısı Yahudiydi ve Veidt sevdiği kadından vazgeçmedi. Ayrıca antisemitizme karşı çıkan Veidt, 1933 baharında Alman vatandaşı olarak haklarından yoksun bırakılma sürecindeki Alman Yahudi cemaatiyle dayanışma göstermek istedi. Almanya'nın en önemli aktörlerinden biri olan Veidt, karısını boşamaya ve yeni rejime desteğini açıklamaya hazır olursa Almanya'da hareket etmeye devam edebileceği konusunda bilgilendirilmişti. 1933'ten önce Nazilere karşı çıkan diğer bazı başrol oyuncuları bağlılıklarını değiştirdiler. Veidt, Yahudi olduğunu belirterek ankete cevap verirken, kendisini Almanya'da işsiz bıraktı, ancak dünyada karısından ayrılmaya zorlayacak hiçbir şey olmadığı için bu fedakarlığın buna değdiğini belirtti. Veidt'in yaptıklarını duyan Goebbels, Almanya'da bir daha asla hareket etmeyeceğini söyledi.

İngiltere'ye geldikten sonra Veidt İngilizcesini mükemmelleştirdi ve The Wandering Jew (1933) ve Jew Süss'in (1934) orijinal anti-Nazi versiyonlarının başrollerinde rol aldı, ikinci film sürgündeki Alman yönetmen Lothar Mendes tarafından yönetildi. 25 Şubat 1939'da İngiliz vatandaşlığına geçti. Bu noktada çok dilli olan Veidt, yurtdışında yaşayan Fransız yönetmenlerle hem Fransızca hem de İngilizce filmler çekti. İngiliz yönetmen Michael Powell'ın The Spy in Black (1939), Contraband (1940) ve The Thief of Bagdad (1940) filmlerinde en çok tanınan rollerini oynadı.

### ABD'de daha sonra kariyeri

1941'e gelindiğinde, o ve Ilona, o zamanlar tarafsız olan ve hala izolasyon yanlısı ABD'yi Nazilere karşı savaşa katılmaya ikna edebilecek Amerikan filmleri yapımındaki İngiliz çabalarına yardımcı olmak için Hollywood'a yerleşmişlerdi. Birleşik Krallık'tan ayrılmadan önce Veidt, savaş çabalarını finanse etmesine yardımcı olması için servetini, birikimlerini İngiliz hükümetine verdi. Hollywood'un onu büyük olasılıkla Nazi rollerinde oynatacağını anladığında, her zaman kötü adamı oynaması gerektiğine dair sözleşme yetkisine sahipti.

Özel hayatı
-----------

Conrad Veidt üç kez evlendi: ilk olarak 18 Haziran 1918'de bir kabare şovmeni olan Gussy Holl ile evlendi. Dört yıl sonra boşandılar. Gussy daha sonra Alman aktör Emil Jannings ile evlendi. Bazı kaynaklar Veidt'in Holl ile Ruth-Maria adında bir kızı olduğunu söylüyor.

Veidt'in ikinci eşi Felicitas Radke, aristokrat bir Alman ailesindendi; 1923'te evlendiler. Viola adlı kızları Vera Viola Maria, 10 Ağustos 1925'te doğdu. En son 1933'te Lily adlı Macar Yahudisi Ilona Prager ile evlendi.

Ölümü
-----

Conrad Veidt, Los Angeles'taki Riviera Country Club'da şarkıcı Arthur Fields ve özel doktoru Dr. Bergman ile golf oynarken 3 Nisan 1943'te büyük bir kalp krizi sonucu öldü. Veidt 50 yaşındaydı. 1998'de külleri Londra'nın kuzeyindeki Golders Green Krematoryumu'ndaki columbarium'un bir nişine yerleştirildi.

Bazı filmleri
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| * *Fear* (1917)
* *The Story of Dida Ibsen* (1918)
* *The Mystery of Bangalore* (1918)
* *Around the World in Eighty Days* (1919)
* *Madness* (1919)
* *Uncanny Stories* (*Unheimliche Geschichten*) (1919)
* *Different from the Others* (*Anders als die Andern*) (1919)
* Dr. Caligari'nin Muayenehanesi (Das Cabinet des Dr. Caligari) (1920)
* *The Head of Janus* (*Der Januskopf*) (1920)
* *Longing* (*Sehnsucht*) (1920)
* *Figures of the Night* (1920)
* *The Count of Cagliostro* (1920)
* *Evening – Night – Morning* (*Abend - Nacht - Morgen*) (1920)
* *Lady Hamilton* (1921)
* *Danton* (1921)
* *The Secret of Bombay* (1921)
* *The Love Affairs of Hector Dalmore* (1921)
* *Lucrezia Borgia* (1922)
* *The Indian Tomb* (*Das indische Grabmal*) (1921-22)
* *William Tell* (1923)
* *The Hands of Orlac* (*Orlacs Hände*) (1924)
* *Carlos and Elisabeth* (1924)
* *Waxworks* (*Das Wachsfigurenkabinett*) (1924)
* *The Fiddler of Florence* (1926)
* *Should We Be Silent?* (1926)
* *The Flight in the Night* (1926)
* *The Student of Prague* (*Der Student von Prag*) (1926)
* *The Beloved Rogue* (1927)
* *A Man's Past* (1927)
* *Gesetze der Liebe* (1927)
* *The Last Performance* (1927)
* *The Man Who Laughs* (1928)
* *Land Without Women* (1929)
* *The Last Company* (1930)
* *Menschen im Käfig* (1930)
 | * *The Great Longing* (1930)
* *Der Mann, der den Mord beging* (1931)
* *Die Nacht der Entscheidung* (1931)
* *The Congress Dances* (*Der Kongreß tanzt*) (1931)
* *The Other Side* (1931)
* *Rasputin, Dämon der Frauen* (1932)
* *The Black Hussar* (1932)
* *Rome Express* (1932)
* *Ich und die Kaiserin* (1933)
* *F.P.1* (1933)
* *I Was a Spy* (1933)
* *The Eternal Jew* (1934)
* *William Tell* (1934)
* *Bella Donna* (1934)
* *Jew Suss* (1934) - not to be confused with the 1940 German anti-semitic *Jud Süß*
* *King of the Damned* (1935)
* *The Passing of the Third Floor Back* (1935)
* *Dark Journey* (1937)
* *Under the Red Robe* (1937)
* *Le joueur d'échecs* (1938)
* *Tempête sur l'Asie* (1938)
* *A People Eternal* (1939)
* *The Spy in Black* (1939)
* *Contraband* (1940)
* *Escape* (1940)
* *The Thief of Bagdad* (1940)
* *A Woman's Face* (1941)
* *Whistling in the Dark* (1941)
* *The Men in Her Life* (1941)
* *All Through the Night* (1941)
* *Nazi Agent* (1942)
* Kazablanka (1942)
* Above Suspicion (1943)
 |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Conrad Veidt: The Cinema's Master". The Conrad Veidt Society. 2 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  "Conrad Veidt". A History of Horror. 9 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2011.
3. ↑  "Conrad Veidt: Cinema's Dark Prince, 1893-1943". Monster Zine. Ekim–Aralık 2000. 7 Şubat 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  Turner Classic Movies *Conrad Veidt*
5. ↑  "No. 34605". *The London Gazette*. 7 Mart 1939. s. 1546.
6. ↑  Allen, Jerry C. (Ocak 1987). *Conrad Veidt: From Caligari to Casablanca*. ISBN 9780940168046.
7. ↑  "Motion Picture". Şubat 1928.
8. ↑  "Conrad Veidt Obituary," *Los Angeles Times*, 1943
9. ↑  "Newspaper reports of reinterrment". *Conrad Veidt Society*. 13 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2017.
10. ↑  "*Conrad Veidt on Screen*". 29 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2020.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de  Conrad Veidt
* TCM Movie Database'de Conrad Veidt
* Find a Grave'de Conrad Veidt
* Pictures of Conrad Veidt.
* Conrad Veidt - The German-Hollywood Connection
* Pictures of Conrad Veidt 14 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Conrad Veidt Home Page 21 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Conrad Veidt Biography28 Mart 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX1095127
* BNF: cb13985020m (data)
* CiNii: DA13814387
* GND: 119228866
* ISNI: 0000 0001 0877 018X
* LCCN: n86011089
* LNB: 000309674
* MusicBrainz: 1cf9f562-f840-4f8e-9dc9-7d8257eeb485
* NKC: xx0168505
* NLI: 987007437834105171
* NTA: 123537479
* SNAC: w6rs5s4s
* SUDOC: 061125423
* VIAF: 19875176
* WorldCat: lccn-n86011089

 |