|  |
| --- |
|  Makale serilerinden |
| **Bilim** |
| Formal bilim
Matematik
Matematiksel mantık 
Matematiksel istatistik 
Bilgisayar bilimi
 |
| Fiziksel bilimler
**Fizik**
Uygulamalı fizik **·** Atom fiziği
Hesaplamalı fizik
Yoğun madde fiziği
Deneysel fizik **·** Mekanik
Nükleer fizik
Parçacık fiziği **·** Plazma fiziği
Kuantum mekaniği
Katı hâl fiziği **·** Teorik fizik
Termodinamik **·** Optik
Genel görelilik **·** M-Kuramı
Özel görelilik
**Kimya**
Simya
Analitik kimya **·** Astrokimya
Biyokimya **·** Kristalografi
Çevre kimyası **·** Yemek bilimi
Jeokimya **·** Yeşil kimya
İnorganik kimya **·** Malzeme bilimi
Moleküler fizik **·** Çekirdek kimyası
Organik kimya **·** Fotokimya
Fiziksel kimya **·** Radyokimya
Katı hâl kimyası **·** Stereokimya
Supramoleküler kimya
Yüzey bilimi **·** Teorik kimya
**Astronomi**
Astrofizik **·** Kozmoloji
Galaktik astronomi **·** Astrojeoloji
Gezegen bilimi **·** Yıldız
**Yer bilimleri**
Atmosfer bilimi **·** Ekoloji
Ekoloji **·** Jeodezi
Jeoloji **·** Yüzey bilimi
Jeofizik **·** Buzul bilimi **·** Su bilimi
Limnoloji **·** Mineraloji **·** Okyanus bilimi
Paleoklimatoloji **·** Palinoloji
Fiziki coğrafya **·** Agroloji
 |
| Yaşam bilimleri
**Biyoloji**
Anatomi **·** Astrobiyoloji **·** Biyokimya
Biyocoğrafya **·** Biyomühendislik **·** Biyofizik
Davranışsal nöroloji **·** Biyoteknoloji
Botanik **·** Sitoloji **·** Koruma biyolojisi **·** Kriyobiyoloji
Gelişim biyolojisi
Ekoloji **·** Etnobiyoloji
Evrimsel biyoloji
Genetik
Gerontoloji **·** İmmünoloji **·** Limnoloji
Deniz biyolojisi **·** Mikrobiyoloji
Moleküler biyoloji **·** Nöroloji
Paleontoloji **·** Parazitoloji **·** Fizyoloji
Radyobiyoloji **·** Agroloji
Sistematik **·** Teorik biyoloji
Toksikoloji **·** Zooloji
 |
| Sosyal veDavranışsal bilimler
Antropoloji **·** Arkeoloji
Kriminoloji **·** Demografi
Ekonomi **·** Eğitim
Beşeri coğrafya **·** Tarih
Uluslararası ilişkiler **·** Hukuk
Dilbilim **·** Siyaset bilimi
Psikoloji **·** Sosyoloji
 |
| Uygulamalı bilimler
**Mühendislik**
Ziraat **·** Havacılık ve uzay **·** BiyomedikalKimya **·** İnşaat **·** 
BilgisayarElektrik **·** Yangın **·** Genetik Endüstri **·**  Mekanik **·** Askeri
Maden **·** Nükleer **·**  Yöneylem araştırması Robotik **·**  Yazılım
**Sağlık bilimleri**
Biyomühendislik **·** Diş hekimi
Epidemiyoloji **·** Sağlık hizmetleri **·** Tıp
Hemşire **·** Eczacılık **·** Sosyal çalışma
Veteriner tıp
 |
|  Disiplinlerarası bilimler
Uygulamalı fizik **·** Yapay zekâ
Biyoetik **·** Biyoenformatik **·** 
Biyomedikal mühendisliği **·** Biyoistatistik
Bilişsel bilim **·** Bilgisayar dili bilimi
Sibernetik
Ekoloji
Evrimsel psikoloji **·** Ormancılık
Sağlık
Kütüphane bilimi **·** Mantık
Matematiksel biyoloji **·** Matematiksel fizik
Bilimsel modelleme
Göstergebilim **·** Sosyobiyoloji
Sistemler kuramı
Şehir planlaması |
| Bilim felsefesi ve bilim tarihi
**Bilimsel yöntem**
**Bilim tarihi**
**Bilim felsefesi**
**Bilim politikası**
**Sınırbilim**
**Sözdebilim**
 |
| Bilim portalıKategori |
| * g
* t
* d
 |

**Bilişim**, **bilişim bilimi** ya da **bilgisayar bilimi**, bilgi ve hesaplamanın kuramsal temellerini ve bunların bilgisayar sistemlerinde uygulanabilmeleri sağlayan pratik teknikleri araştıran bir yapısal bilim dalıdır. Bilişimciler ya da bilgisayar bilimcileri bilgi oluşturan, tanımlayan ve dönüştüren algoritmik süreçler icat edip, kompleks sistemleri tasarlamak ve modellemek için uygun soyutlamalar formüle ederler. Bilişim Dünya'da hızla gelişmeye devam eden önemli bir teknolojidir.gittikçe ilerler ve daha da gelişir...

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Bilişim biliminin bilgisayarla ilgisi, astronominin teleskopla ilgisi kadardır.**Informatica gaat net zo min over computers, als astronomie over telescopen* | „ |
| —Edsger W. Dijkstra |

Tanım
-----

Matematiğe benzer şekilde[*kaynak belirtilmeli*] Bilişim Bilimi bilginin, özellikle elektronik makineler aracılığıyla, düzenli ve ussal biçimde işlenmesi bilimidir.[*kaynak belirtilmeli*] Bunun yanı sıra bilişim bilimi bilgi işlemlerinde uygulanabilen (soyut) matematiksel yapıları da inceler.[*kaynak belirtilmeli*] Amacı ve görevi bir yandan (saf matematiğin alt dalı olarak) temel aksiyomatik matematiksel kuramlar üretmek (Kuramsal Bilişim Bilimi), ikinci olarak -yardımcı bilim şeklinde- tüm diğer uzmanlık dallarının nesnelerini ve süreçlerini çözümleyip soyut matematiksel yapılara ve Algoritmalara dönüştürmek (Bilgisayar Bilimi) ve üçüncü olarak soyut matematiksel yapıların aktarılabileceği, saklanabileceği ve algoritmalarla otomatik olarak işlenebileceği matematiksel makineleri tasarlamaktır (Teknik Bilişim ya da Bilgisayar Mühendisliği).[*kaynak belirtilmeli*]

Köken
-----

Bilişim kelimesi bilmek fiilinin bir türevi olan bilişmek fiilinden türetilmiş bir kelimedir ve ilk kez Aydın Köksal tarafından kullanılmıştır. Bilişim kelimesinin karşılığı olan Almanca: Informatik, Fransızca: informatique ve bunlardan türetilmiş olan Türkçe enformatik kelimeleri, *İngilizce: computer science* ve *İngilizce: information systems* gibi alanları kapsar.[*kaynak belirtilmeli*] İskandinav ülkelerinde bilişim biliminin karşılığı olarak *datalogi* terimi kullanılmaktadır. [*kaynak belirtilmeli*]

Bilişim biliminin kökleri matematik, fizik ve elektrotekniktedir. Bir mühendislik alanı olarak bilişim, verileri aktarabilen, depolayabilen ve algoritmalar yardımıyla verileri işleyebilen matematiksel makineler tasarlar. Böylelikle bilişim özellikle gerçek süreçlerin simülasyonunu mümkün kılar. Bir "yardımcı bilim" olarak düşünüldüğünde bilişim diğer bilimlerdeki olguları soyutlaştırır ve algoritmalar yardımıyla işler.[*kaynak belirtilmeli*]

Veri işleme ve bununla ilgili iş alanları için genel bir kavram olarak İngilizce "information technology" (IT) yerine Türkçede bilişim teknolojisi (BT) kavramı kullanılmaktadır.

Bilişim kısaca "Thales" tarafından ortaya çıkmıştır.[*kaynak belirtilmeli*]

Bilişimin çağdaş yaşamdaki önemi
--------------------------------

Bilişim çağdaş yaşamın her alanında kendine yer edinmiş durumdadır.[*kaynak belirtilmeli*] İnternetin yoğun kullanımı bu gelişmeyi güçlendirmiştir. Bilgisayarların dünya çapında ağlaşması firmaların iletişiminde, lojistikte, medyada, ev yaşamında ve daha birçok başka alanda devrim niteliğinde değişimler yaratmıştır. Bilişim, fark edilmese de çamaşır makinesi, fotoğraf makinesi, müzik sistemleri gibi pek çok aygıttaki gömülü sistemler (*İngilizce: embedded systems*) vasıtasıyla günlük yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Elektroteknik cihazlarda çok gelişmiş yazılımlar görülebilmekte.

Bilgisayarlar büyük veri yığınlarını kısa sürede yönetebilir, depolayabilir, paylaşabilir ya da işleyebilirler. Bunu sağlayabilmek için karmaşık donanım ve yazılım sistemleri gereklidir. Bu sistemlerin tasarımı ve geliştirilmesi de bilişim biliminin araştırma alanına girer. Vikipedi'nin kendi bu tip karmaşık bir sisteme örnek verilebilir.

Bilgisayar sistemlerinin sağladığı fayda algoritmik işlemleri büyük veri yığınlarına yüksek bir hızda uygulayabilmeleridir. İnsan zekâsı buna karşılık bilişsel (*İngilizce: cognitive*) algılama (örneğin eksik bilgi ile karar alabilme, şekil, yüz vb. tanıma) bakımından bilgisayarlara göre çok daha üstündür. Buna benzer konular yapay zekâ alanında araştırılmaktadır. Bu araştırma alanlarının bazılarında önemli sonuçlar elde edilmiş olsa da henüz insan zekâsının tam bir simulasyonundan söz etmeye imkân yoktur.[*kaynak belirtilmeli*]

Bilişim bilimi ve bilgisayar mühendisliği kavramları
----------------------------------------------------

Bilişim bilimi genel olarak her tür mekanik hesap ve bilgi işlevleri inceleyen bir bilimdir. Önemli olan kuramsal bölümlerinden bazıları bunlardır:

* Bilgisayar programcılığı
* Hesap kuramı
* Biçimsel dil kuramı ve Otomat kuramı

Bilgisayar bilimine bazen bilgisayar mühendisliği denilir ki, bunlar aynı değildir. Bilgisayar bilimi, diğer dillerde kullanılan "computer science" ya da "Informatik" (Bilişim) sözcüklerin manasına daha yakındır ve bilim olarak, mühendislikten genelde daha soyut konuları inceler.[*kaynak belirtilmeli*]

Bilişim bilimi hesaplama, bilgi verme ve yazılım ve donanım üzerindeki işlemler üzerine çalışmaktadır. Pratikte bilgisayarlarla ilgili konuları kapsar. Algoritmalar, formül yapıları, bilgisayar dilleri, yazılım ve bilgisayar donanımları bu konulardan belli başlı olanlarıdır.

Bilişimde kullanılan elemanlar
------------------------------

### Donanım elemanları

* Ağ elemanları
* Ağ kartı
* Ana kart
* Bilgisayar
* Çıkarılabilir diskler
* Ekran kartı
* Fare
* İşlemci
* Klavye
* Modem
	+ Dial-Up modem
	+ ADSL modem
	+ Kablolu modem
* RAM hafızası
* Sabit Disk
* Sayısallaştırıcı
* Tarayıcı
* Yazıcı
* Yönlendirici

### Yazılım elemanları

* Cihaz ilişkili yazılımlar
* İş (Sektörel) uygulamalar
* Ofis uygulamaları
* Ortam ilişkili yazılımlar
* Oyun yazılımları
* Öykünücüler (emülatörler)
* Programlama dilleri
* Sistem yazılımları
* Yardımcı yazılımlar ve birçok alanda geliştirilebilecek yazılımlar
* Bilgi Yönetim Yazılımları

Bilişimin alanları
------------------

* Kuramsal bilişim/bilgisayar bilimi
	+ Hesaplama kuramı
	+ Bilgi ve kodlama kuramı
	+ Algoritmalar ve veri yapıları
	+ Programlama dili kuramı
	+ Biçimsel yöntemler
	+ Koşut zamanlı, paralel ve dağıtık sistemler
	+ Veri tabanları ve bilgi erişimi
* Uygulamalı bilişim/bilgisayar bilimi
	+ Yapay zekâ
	+ Bilgisayar mimarisi ve mühendisliği
	+ Bilgisayar grafikleri ve görselleştirme
	+ Bilgisayar güvenliği ve kriptografi
	+ Hesaplamalı bilim (bilimsel hesaplama)
	+ Bilgi bilimi
	+ Yazılım mühendisliği

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Bilişim*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. ↑  "Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu - "Computer Science"". Türk Dil Kurumu. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2011.
2. ↑  Aydın Köksal, *Türkçe Bilişim Sözleri* (PDF), 20 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF), erişim tarihi: 27 Haziran 2021
3. ↑  "Bilişim", *EtimolojiTürkçe*, 5 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 27 Haziran 2021

Dış bağlantılar
---------------

* Bilişim Teknolojileri Derneği 1 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Türkiye Bilişim Vakfı 1 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Yapısal bilimler dahilindeki alanlar |
| --- |
| Matematik **·**  Mantık **·**  Kaos kuramı **·**  Oyun kuramı **·**  Felaket kuramı **·**  Bilişim **·**  Bilgi teorisi **·**  Felsefe **·**  Sistem teorisi **·**  Sibernetik **·**  Sinerjetik |