Ayrıca bakınız: Nesnel

|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| **Bireycilik** |
| Özgürlük meşalesi |
| Konular ve Kavramlar
* Özerklik
* Sivil haklar
* Kendin yap
* Serbest aşk
* Özgür düşünce
* İnsan hakları
* Birey
* Bireysel ve grup hakları
* Özgürlük
* Negatif özgürlük
* Pozitif özgürlük
* Özel mülkiyet
* Özgüven
* Öznellik

 |
| Düşünürler
* Antiphon
* Émile Armand
* Aristippus
* Aristoteles
* Albert Camus
* Diyojen
* Ralph Waldo Emerson
* Epikür
* Miguel Giménez Igualada
* William Godwin
* Emma Goldman
* Friedrich August von Hayek
* Thomas Jefferson
* Laozi
* Anton Szandor LaVey
* John Locke
* Hipparchia of Maroneia
* H.L. Mencken
* John Stuart Mill
* Ludwig von Mises
* Michel de Montaigne
* Friedrich Nietzsche
* Renzo Novatore
* Robert Nozick
* Michel Onfray
* Georges Palante
* Ayn Rand
* Han Ryner
* Marquis de Sade
* Jean-Paul Sartre
* Arthur Schopenhauer
* Adam Smith
* Herbert Spencer
* Lysander Spooner
* Max Stirner
* Henry David Thoreau
* Benjamin Tucker
* Josiah Warren
* Oscar Wilde
* Zeno
* Yang Zhu

 |
| Felsefeler
* Anarşizm
* Anarko-kapitalizm
* Klasik liberalizm
* Varoluşçuluk
* Hazcılık
* Hümanizm
* Bireyci anarşizm
* Sol liberteryenizm
* Liberalizm
* Liberteryenizm
* Özgürlükçü sosyalizm
* Minarşizm
* Karşılıkçılık
* Objektivizm
* Sağ liberteryenizm
* Sosyal anarşizm
* Voluntarizm

 |
| Kaygılar
* Anti-bireycilik
* Otoriter rejim
* Kolektivizm
* Dogmatizm
* Grup hakları
* Sürü zihniyeti
* Kitle toplumu
* Toplum mühendisliği
* Tiran
* Çoğunluğun tiranlığı
* Devletçilik
* Teokrasi
* Totalitarizm

 |
| * g
* t
* d
 |

**Objektivizm**, Rus-Amerikan yazar ve filozof Ayn Rand tarafından geliştirilen bir felsefi sistemdir. Kendisi bu sistemi "insanı kahraman bir varlık olarak, kendi mutluluğunu hayatının ahlaki amacı olarak, üretken başarıyı en asil faaliyeti olarak ve aklı tek mutlak olarak gören bir kavram" olarak tanımlamıştır.

Rand Objektivizmi ilk olarak kurmaca eserlerinde, özellikle de The Fountainhead (1943) ve Atlas Shrugged'da (1957) ve daha sonra kurmaca olmayan deneme ve kitaplarında ifade etmiştir. Profesyonel bir filozof ve Rand'ın entelektüel varisi olarak gösterilen Leonard Peikoff daha sonra ona daha resmi bir yapı kazandırmıştır. Peikoff, Objektivizmi "temel ilkeleri" Rand tarafından belirlendiği ve değişime tabi olmadığı sürece "kapalı bir sistem" olarak nitelendirmektedir. Bununla birlikte, "yeni çıkarımların, uygulamaların ve bütünleştirmelerin her zaman keşfedilebileceğini" belirtmiştir.

Nesnelciliğin ana ilkeleri, gerçekliğin bilinçten bağımsız olarak var olduğu, insanların duyu algısı yoluyla gerçeklikle doğrudan temas kurduğu , kişinin kavram oluşturma ve tümevarımsal mantık süreci yoluyla algıdan nesnel bilgiye ulaşabileceği, kişinin hayatının uygun ahlaki amacının kendi mutluluğunun peşinde koşmak olduğudur (bkz. rasyonel egoizm), Bu ahlakla tutarlı tek sosyal sistemin, laissez-faire kapitalizminde somutlaşan bireysel haklara tam saygı gösteren bir sistem olduğunu ve sanatın insan hayatındaki rolünün, gerçekliğin seçici bir şekilde yeniden üretilmesi yoluyla insanların metafizik fikirlerini, kişinin anlayabileceği ve duygusal olarak tepki verebileceği fiziksel bir forma -sanat eserine- dönüştürmek olduğunu savunur.

Az sayıda akademisyen Rand'ın felsefesini desteklese de akademik filozoflar genellikle Rand'ın felsefesine çok az ilgi göstermiş ya da onu reddetmiştir. Bununla birlikte, Objektivizm sağ-liberteryenler ve Amerikan muhafazakârları arasında kalıcı bir etki yaratmıştır. Rand'ın kurucusu olduğu Objektivist hareket, onun fikirlerini halka ve akademik ortamlara yaymaya çalışılmaktadır.

Felsefesi
---------

Rand felsefi fikirlerini ilk olarak romanlarında, özellikle de The Fountainhead ve Atlas Shrugged'da dile getirmiştir. Bu fikirlerini daha sonra The Objectivist Newsletter, The Objectivist ve The Ayn Rand Letter adlı süreli yayınlarında ve Introduction to Objectivist Epistemology ve The Virtue of Selfishness gibi kurgusal olmayan kitaplarında detaylandırmıştır.

Photo of RandAyn Rand in 1957
"Objektivizm" ismi, insan bilgisi ve değerlerinin objektif olduğu fikrinden türemiştir: bunlar vardır ve gerçekliğin doğası tarafından belirlenir, kişinin zihni tarafından keşfedilir ve kişinin sahip olduğu düşünceler tarafından yaratılmaz. Rand, bu ismi seçtiğini çünkü varoluşun önceliğine dayanan bir felsefe için tercih ettiği terim olan "varoluşçuluk "un zaten alınmış olduğunu belirtmiştir.

Rand, Objektivizmi, gerçekliğe dayanan ve insan doğasını ve içinde yaşadığımız dünyanın doğasını tanımlama yöntemi olarak amaçlanan "yeryüzünde yaşamak için bir felsefe" olarak nitelendirmiştir.

Metafiziği (Nesnel Gerçeklik)
-----------------------------

Rand'ın felsefesi üç aksiyomla başlar: varlık, bilinç ve kimlik. Rand bir aksiyomu "bilginin temelini ve bu bilgiye ilişkin diğer tüm ifadeleri tanımlayan, herhangi bir konuşmacı tanımlamayı seçse de seçmese de zorunlu olarak tüm diğerlerinde bulunan bir ifade" olarak tanımlamıştır. Aksiyom, karşıtlarını onu kabul etmek ve herhangi bir inkar girişimi sürecinde onu kullanmak zorunda oldukları gerçeğiyle yenilgiye uğratan bir önermedir." Objektivist filozof Leonard Peikoff'un savunduğu gibi, Rand'ın aksiyomlar argümanı "varlık, bilinç ve kimlik aksiyomlarının doğru olduğunun bir kanıtı değildir. Aksiyom olduklarının, bilginin temelinde yer aldıklarının ve dolayısıyla kaçınılmaz olduklarının kanıtıdır."

Rand, varoluşun diğer tüm bilgilerin temelinde yer alan algısal olarak apaçık bir gerçek olduğunu, yani "varoluşun var olduğunu" söylemiştir. Ayrıca, var olmanın bir şey olmak olduğunu, "varlığın kimlik olduğunu" söylemiştir. Yani olmak, "belirli niteliklerden oluşan belirli bir doğaya sahip bir varlık olmaktır." Doğası veya nitelikleri olmayan şey var değildir ve var olamaz. Varoluş aksiyomu bir şeyi yoktan ayırmak olarak kavramsallaştırılırken, özdeşlik yasası bir şeyi diğerinden ayırmak olarak kavramsallaştırılır, yani kişinin çelişmezlik yasasının ilk farkındalığı, bilginin geri kalanı için bir diğer önemli temeldir. Rand'ın yazdığı gibi, "Bir yaprak aynı anda hem kırmızı hem yeşil olamaz, aynı anda hem donup hem yanamaz. "A, A'dır. Objektivizm, varlığı aştığı iddia edilen herhangi bir şeye olan inancı reddeder.

Rand, bilincin "var olanı algılama yetisi" olduğunu savunmuştur. Onun ifadesiyle, "bilinçli olmak bir şeyin bilincinde olmaktır", yani bilincin kendisi bağımsız bir gerçeklikle ilişkisi dışında ayırt edilemez veya kavramsallaştırılamaz."Sadece kendisinin farkında olamaz - bir şeyin farkında olana kadar 'kendisi' yoktur." Dolayısıyla, Objektivizm zihnin gerçekliği yaratmadığını, daha ziyade gerçekliği keşfetmenin bir aracı olduğunu öne sürer. Farklı bir şekilde ifade edilirse, varoluşun bilinç üzerinde "önceliği" vardır ve ona uymak zorundadır. Rand'ın "bilincin önceliği" olarak adlandırdığı diğer her türlü argüman, metafiziksel öznelciliğin veya teizmin herhangi bir çeşidi de dahil olmak üzere,

Objektivist felsefe eylem ve nedensellik açıklamalarını kimlik aksiyomundan türetir ve nedenselliği "eyleme uygulanan kimlik yasası" olarak adlandırır. Rand'a göre eylemde bulunan varlıklardır ve her eylem bir varlığın eylemidir. Varlıkların eylemde bulunma biçimi, bu varlıkların özgül doğasından (ya da "kimliğinden") kaynaklanır; eğer farklı olsalardı, farklı davranırlardı. Diğer aksiyomlarda olduğu gibi, örtük bir nedensellik anlayışı, sözel olarak tanımlanmadan önce bile varlıklar arasındaki nedensel bağlantıların birincil gözlemlerinden türetilir ve daha fazla bilginin temeli olarak hizmet eder.

Epistemolojisi
--------------

Rand'a göre, algının verdiğinin ötesinde bir bilgiye ulaşmak hem iradeyi (ya da özgür iradenin kullanılmasını) hem de gözlem, kavram oluşturma ve tümevarım ve tümdengelim akıl yürütmelerinin uygulanması yoluyla belirli bir doğrulama yönteminin uygulanmasını gerektirir. Örneğin, ejderhalara olan inanç ne kadar samimi olursa olsun, gerçekliğin ejderhaları içerdiği anlamına gelmez. İddia edilen bir bilgi öğesinin doğruluğunu ortaya koymak için gerçeklikteki temelini tanımlayan bir kanıtlama süreci gereklidir.

Objektivist epistemoloji "bilinç özdeşliktir" ilkesiyle başlar. Bunun, "varoluş özdeşliktir" metafizik ilkesinin doğrudan bir sonucu olduğu anlaşılmaktadır. Rand "akıl "ı "insanın duyuları tarafından sağlanan malzemeyi tanımlayan ve bütünleştiren yeti" olarak tanımlamıştır.Rand şöyle yazmıştır: "Yöntemin temel kavramı, diğerlerinin bağlı olduğu kavram mantıktır. Mantığın ayırt edici özelliği (çelişkisiz tanımlama sanatı) eylemlerin doğasını (doğru tanımlamaya ulaşmak için gereken bilinç eylemleri) ve hedeflerini (bilgi) gösterirken, mantıksal çıkarım sürecinin uzunluğunu, karmaşıklığını veya belirli adımlarını ve herhangi bir mantık kullanım örneğinde yer alan belirli bilişsel sorunun doğasını ihmal eder."

Rand'a göre bilinç, tıpkı var olan diğer her şey gibi belirli ve sonlu bir kimliğe sahiptir; bu nedenle belirli bir doğrulama yöntemiyle işlemelidir. Bir bilgi öğesi, belirli bir biçimde belirli bir süreçle ulaşılarak "diskalifiye edilemez". Dolayısıyla Rand için bilincin kendisinin bir kimliğe sahip olması gerektiği gerçeği, hem bilincin "sınırlarına" dayalı evrensel şüpheciliğin hem de vahiy, duygu ya da inanca dayalı her türlü iddianın reddedilmesi anlamına gelir.

| * g
* t
* d
Liberteryenizm |
| --- |
| Kökeni ve Tarihi | 
* Aydınlanma Çağı
* Aristotelesçilik
* Klasik liberalizm

 |
| Düşünceler | 
* Anti-devletçilik
* Antimilitarizm
* Karşı ekonomi
* Saldırmazlık ilkesi
* Egaliteryanizm
* Savaş karşıtı hareket
* Yargılama etiği
* Lokalizm
* Kripto-anarşizm
* Gönüllü toplum
* Serbest piyasa çevreciliği
* Bireycilik
* Özgür toplum
* Vergi direnci
* Anti-oylama
* Kişisel değer kuramı
* Devletsiz toplum
* Spontan düzen
* Doğal haklar
* Özgürlük
* Birey
* Özgür irade
* Ekonomik özgürlük
* Serbest ticaret
* Örgütlenme özgürlüğü
* Çevrecilik
* Sınırlı devlet
* Serbest piyasa
* Sözleşme özgürlüğü

 |
| Okullar | 
* Anarko-kapitalizm
* Agorizm
* Minarşizm
* Voluntarizm
* Sol liberteryenizm
* Bireyci anarşizm
* Serbest piyasa anarşizmi
* Geoliberteryenizm
* Yeşil liberteryenizm
* Sağ liberteryenizm
* Kanayan kalpler liberteryenizmi
* Avusturya liberteryenizmi
* Hristiyan liberteryenizm
* Doğal haklar liberteryenizmi
* Neo-liberteryenizm
* Paleoliberteryenizm
* Teknoliberteryenizm

 |
| Düşünürler | 
* Ayn Rand
* Benjamin Tucker
* David D. Friedman
* Friedrich August von Hayek
* Frédéric Bastiat
* Hans-Hermann Hoppe
* Henry David Thoreau
* Henry George
* Herbert Spencer
* John Stuart Mill
* Josiah Warren
* Karl Hess
* Lysander Spooner
* Ludwig von Mises
* Milton Friedman
* Murray Rothbard
* Robert Nozick
* Roderick T. Long
* Samuel Edward Konkin III
* Walter Block

 |
| İlişkili konular | 
* Sivil liberteryenizm
* Sivil sosyoteryenizm
* Liberteryen bilimkurgu
* Liberteryen transhümanizm
* Liberteryen hip hop
* Objektivizm

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh92002845
* NLI: 987007558628105171

 |