**Arnavutluk Yunanları,** modern Arnavutluk'taki bölgelerde yaşayan veya buralardan gelen etnik Yunanlardır. Bunlar çoğunlukla ülkenin güneyinde, tarihi Epirus bölgesinin kuzey kesimindeki Avlonya, Ergiri, Görice ve Berat illerinde yoğunlaşmışlardır. Bölge aynı zamanda Kuzey Epir olarak da bilinir. Sonuç olarak, özellikle Güney Arnavutluk/Kuzey Epir'den gelen Yunanlar, yaygın olarak **Kuzey Epirliler** olarak bilinirler. Arnavutluk'un "azınlık bölgelerinde" yaşayan Yunanlar, Arnavutluk hükûmeti tarafından resmi olarak **Arnavutluk Yunan Ulusal Azınlığı** olarak tanınmaktadır.

1913 yılında, beş asırlık Osmanlı egemenliğinin sona ermesinden sonra bölge, yeni kurulan Arnavut devletinin egemenliğine girmiştir. Ertesi yıl, Yunanlar ayaklandı ve bağımsızlıklarını ilan ettiler ve takip eden Korfu Protokolü ile bölge, nominal Arnavut egemenliği altında özerk bir bölge olarak tanındı. Ancak bu durum hiçbir zaman uygulanmadı.

Modern zamanlarda, Yunan nüfusu, tanınan sözde "azınlık bölgeleri" dışında Yunancanın konuşulması halinde Yunan dilinin yasaklanmasından ve hatta bu bölgeler içinde kendi dillerinin resmi kullanımına ilişkin sınırlamalardan zarar görmüştür. Yunan azınlık liderlerine göre, "azınlık bölgeleri" dışında Yunan topluluklarının varlığı bile tamamen reddediliyor. Eski Yunan yer adlarının çoğu, resmi olarak Arnavutça yer adlarıyla değiştirildi. "Azınlık bölgelerinden" gelen Yunanlar da olası muhalefet ve etnik gerilim kaynakları olarak görüldüğünden sık sık ülkenin diğer bölgelerine zorla sürüldü. Komünist yönetim sırasında Arnavut siyasi partilerinin birçok Yunan üyesi Doğu Ortodoks Kilisesi ile bağlarını kesmek zorunda kaldı. Daha yakın zamanlarda, azınlığın sayısı azaldı.

Hem Arnavutluk hem de Yunanistan, son 20 yıldır yaptıkları gibi, farklı ve çoğu zaman çelişen tahminlere sahipler. Arnavutluk'un etnik Yunan azınlığı da farklı bir görüşe sahip, Omonoia grubu tarafından Arnavutluk'ta yapılan en son sözde "Yunan nüfus sayımında" sayı 287.000'e ulaştı. Bu nüfus sayımı Arnavut hükûmeti tarafından tanınmıyor. Genel olarak, Arnavutluk'ta bulunan etnik Yunan sayısı 60.000 ila 300.000 arasında değişmektedir. Ian Jeffries'e göre, Batılı kaynakların çoğu bu sayıyı 200.000 olarak belirtirken, Yunan hükûmeti 300.000 rakamını destekliyor. Ayrıca, Arnavut vatandaşlığına sahip 189.000 etnik Yunan Yunanistan'da ikamet etmekte ve kendilerine özel kimlik kartları verilmektedir.

Kuzey Epir
----------

 Yunanistan ve Arnavutluk boyunca uzanan Epir bölgesi
Arnavutluk'taki Yunan azınlık, ülkenin güneyinde, Yunanlar tarafından "Kuzey Epir" olarak adlandırılan Yunanistan sınırı boyunca yoğunlaşmıştır. En büyük yoğunluk Sarandë, Gjirokastër (özellikle Dropull bölgesinde), Delvinë ve Himara (Vlorë bölgesinin bir parçası) bölgelerindedir. Kolonjë, Përmet ve Korçë ilçelerinde daha küçük gruplar bulunabilir. Ayrıca, başkent Tiran, Fier, Durrës, Elbasan ve İşkodra dahil olmak üzere Arnavutluk'un tüm büyük şehirlerinde Yunan toplulukları bulunur. Daha yakın zamanlarda, azınlığın sayısı azaldı. 2005 yılındaki bir tahmine göre, %80'den fazlası Yunanistan'a göç etmiştir. Ancak, daha yakın yıllarda, genel olarak Arnavut vatandaşlığına sahip göçmenlerin çoğunluğu düştü ve çoğu sonunda Yunanistan'dan Arnavutluk'a döndü. Sonuç olarak, Himara gibi bölgelerde, başlangıçta Yunanistan'a taşınan etnik Yunan topluluklarının bir kısmı geri döndü.

### Tanınan Yunan "azınlık bölgesi"

 1914 yılında kurulan Kuzey Epir Özerk Cumhuriyeti bayrağı birçok Kuzey Epirli tarafından kullanılmaktadır.
Komünist hükümet döneminde (1945-1991), Enver Hoca, Yunan azınlığın yaşadığı bölgelerin kontrolünü sağlamak için Gjirokastër, Sarandë ve Delvina'nın güney bölgelerindeki 99 köyden oluşan sözde "azınlık bölgeleri" ilan etti.

Tiran'ın resmi azınlık politikası, Arnavut vatandaşlarının Yunan kökenini dile, dine, doğuma ve sözde "azınlık bölgeleri" bölgelerinden gelen atalarına göre tanımlıyor. Azınlıklarla ilgili Arnavutluk yasası, Yunan azınlığın haklarını yalnızca azınlık bölgesi olarak tanınan bölgelerde yaşayan insanlara tanır. 1989'dan itibaren etnik kökeni içeren son nüfus sayımı, yalnızca azınlık bölgelerindeki Yunan azınlığın sayılarını içeriyordu. Bu bölgelerin dışında yaşayan etnik Yunanlar böyle sayılmıyordu. Bunun eğitim alanında pratik bir etkisi oldu: Öğretimin hem Yunanca hem de Arnavutça dillerinde yapıldığı resmi olarak tanınan Yunan azınlık bölgeleri dışında, Arnavutluk'un diğer tüm alanlarında dersler yalnızca Arnavutça dilinde verildi.

2013 yılında Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Yunan azınlığın "azınlık bölgeleri" içinde değil, "ulusun her yerinde" izole edildiğini belirtti.

### Aromanyalılar

Bölgedeki önemli sayıda Aroman (Ulah) tarihsel olarak kendilerini Yunan olarak tanımlamıştır. Çoğunlukla ülkenin güney kesiminde Sarandë, Vlorë, Fier, Gjirokastër, Përmet, Tepelenë, Devoll ve Korçë ilçelerinde yoğunlaşmışlardır. Vickers, bazılarının Yunan emekli maaşları, Yunan Pasaportu ve vizeler gibi yardımlar karşılığında Yunan olduğunu iddia ettiğini öne sürüyor.

### Arnavutluk'taki diğer Yunan toplulukları

 Himara'nın kaptanı, Spyros Spyromilios, yerel isyanın lideri, 1912
Bununla birlikte, azınlıklarla ilgili resmi Arnavutça tanımı, etnik Yunanların çoğunluğu oluşturduğu bölgelerde bile, hem Yunanca hem de Arnavutça konuşan nüfusların yaşadığı karma köy ve kasabalarda yaşayan etnik Yunanları azınlığın üyeleri olarak tanımıyordu. Sonuç olarak, Himarë, Korce, Vlorë ve Berat'taki Yunan topluluklarının herhangi bir azınlık haklarına erişimi yoktu.

Genellikle Arnavutluk'ta yaşayan etnik Rumların sınırlı bir tanımını veren resmi Arnavut tanımının aksine, Yunan göç politikası Yunan kökenini Kuzey Epir olarak adlandırılan bölgeden dil, din, doğum ve atalar temelinde tanımlamaktadır. Bu şekilde, Yunan Devlet Konseyi'ne göre, Yunan etnik kökeni kültürel soy, Yunan kökeni, dil ve din temelinde verilebilir.

Arnavut kaynakları genellikle etnik Yunanlar için aşağılayıcı *filogrek* (Yunan yanlısı) terimini, genellikle onların Yunan atalarına itiraz eden bir bağlamda kullanırlar.

 Arnavutça dışında etnik veya dilsel grupların geleneksel olarak bulunduğu bölgeler (Yunanları mavi renk gösteriyor).
Arnavutluk'taki Yunan azınlık, daha geniş Gjirokastër ve Sarandë bölgeleri içinde ve genel çoğunluk nüfusu oluşturdukları Himarë kıyı bölgesindeki dört yerleşimde kompakt bir şekilde yer almaktadır. Përmet belediyesinde sınırın yakınında, Yunancanın konuşulduğu yerleşimler de bulunur. Bazı Yunanca konuşanlar da daha geniş Korçë bölgesinde yer almaktadır. Yunanların komünist dönemde Arnavutluk içinde hem zorunlu hem de gönüllü iç göçü nedeniyle, bazı Yunanca konuşanlar da Përmet ve Tepelenë bölgelerinde yer almaktadır. Kuzey Epir olarak tanımlanan bölgenin dışında, Vlorë yakınlarında Yunanca konuşan iki kıyı köyü vardır; Nartë ve Zvërnec. Yunanların komünist dönemde Arnavutluk'taki zorunlu ve zorunlu olmayan iç nüfus hareketleri nedeniyle, bazı Yunanca konuşanlar da Berat, Dıraç, Kavajë, Peqin, Elbasan ve Tiranë bölgelerine dağılmıştır.

### Arnavutluk'ta insan hakları ihlalleri

Arnavutluk'ta insan hakları, İnsan Hakları örgütlerine göre polis ve gizli servis aracılığıyla Yunan nüfusunu hedef alan hükûmet tarafından ihlal ediliyor. Yunan toplulukları, kalkınma projelerinin hedefi oldu ve Güney Arnavutluk'tan Yunanların etnik olarak hedef alındığı iddiasıyla evleri yıkıldı. Ayrıca, Uluslararası Af Örgütü'ne göre, Yunan azınlığa mensup kişilere yönelik yetkililer tarafından kötü muamele vakaları yaşandı.

Ayrıca etnik Yunan azınlık, hükûmetin komünist dönemdeki "azınlık bölgeleri" dışındaki etnik Yunan kasabalarını tanıma konusundaki isteksizliğinden, Yunancayı resmi belgelerde ve etnik Yunan bölgelerindeki kamuya açık tabelalarda kullanmaktan veya kamu yönetimine daha fazla etnik Yunan'ın dahil edilmemesinden şikayet etti.

2012 ABD yıllık raporu, Kızıl ve Siyah İttifak (RBA) gibi keskin milliyetçi grupların ortaya çıkmasının Yunan azınlık gruplarıyla etnik gerilimleri artırdığını belirtiyor.

Diaspora
--------

### Yunanistan

2011 Arnavut Sayımı'na göre etnik Yunanların dağılımı; Yunanlar ve diğer gruplar boykot ve usulsüzlükler nedeniyle sayıca yetersiz temsil ediliyor.
İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda, yaklaşık 35.000 Kuzey Epirli Yunanistan'a sığındı.

1990'da Arnavutluk'ta komünist rejimin çöküşünden bu yana, Arnavutluk'tan tahminen 200.000 etnik Yunan'ın Yunanistan'da göçmen olarak yaşadığına ve çalıştığına (bazılarının mevsimlik olarak) inanılıyor. Yunanistan İçişleri Bakanlığı tarafından 'omogeneis' (eş-etnikler) olarak kabul ediliyorlar ve yalnızca Arnavutluk'taki Yunan azınlığın üyelerine özel oturma izinleri veriliyor.

### Kuzey Amerika

Bir dizi Kuzey Epirli, 19. yüzyılın sonlarından beri Amerika'ya göç etti ve genellikle yerel Yunan-Amerikan topluluklarına entegre oldu. Çeşitli şehirlerde 26 şubeden oluşan bir organizasyon olan Pan-Epirotic Union of America, tahminlerine göre 1919'da Kuzey Amerika'da yaklaşık 30.000 Kuzey Epirli olduğunu belirtti.

Savaş sonrası kaynaklara göre, Amerika'daki Kuzey Epirliler 1965'te 15.000'den fazla aileye sahipti.

### Avustralya

Kuzey Epirliler ayrıca, ana vatanlarında yaşayan Yunan halklarının haklarıyla ilgili siyasi meseleleri gündeme getirmede aktif oldukları Avustralya'ya göç etti. Bu tür kişilerin sayısal çoğunluğu Victoria eyaletinde bulunmaktadır.

Kültür
------

### Dil

 Saranda'nın görünümü
Arnavutluk'taki Yunan lehçeleri esas olarak güney Yunan lehçelerinin şubesine aittir. Arnavutça ödünç kelimelere ek olarak, Standart Modern Yunancada ve güney Epir'in Yunan lehçelerinde artık kullanılmayan bazı arkaik formları ve kelimeleri korurlar. Çeşitli kasaba ve köyler arasındaki nispeten küçük mesafelere rağmen, en belirgin şekilde aksanda bazı lehçe farklılıkları vardır.

Nartë ve Zvërnec lehçeleri, kuzey Yunan lehçelerinin bir dalına aittir.

Arnavutça hakkında yeterli bilgi, Yunan azınlık arasında da yaygındır; Arnavutluk'ta büyüyen Yunanların neredeyse tamamı iki dillidir.

### Müzik

Epirote halk müziği, Yunan dünyasının geri kalanında bulunmayan birçok benzersiz özelliğe sahiptir. Pogon bölgesinden gelen şarkıcılar, pentatonik bir yapı ile karakterize edilen ve aynı zamanda yakındaki Arnavut ve Aroman topluluklarının müziğinde de görülen birçok seslilik stili icra ederler. Bölgedeki bir başka çok sesli şarkı söyleme türünün de Yunanistan'ın bazı bölgelerinde söylenen ağıt şarkılarıyla ortak özellikleri olduğu görülmektedir. Arnavutluk'taki Yunanların kadın ağıtları, Yunanistan'daki Mani yarımadasının doğası ve performansıyla benzerdir. Son yıllarda bu bölgeden polifonik müziğe artan bir ilgi var, özellikle de Arnavutluk'ta Sopik yakınlarında doğan ama şimdi Yunanistan'da Yanya'da yaşayan müzisyen Kostas Lolis tarafından.

### Din

 Theotokos'un Göğe Kabulü Kilisesi, Labovë e Kryqit, bir hac yeri. Kilisenin bugünkü şekli 10. yüzyılda inşa edilmiş ve daha sonra birkaç kez yenilenmiştir.
Hristiyanlık Roma İmparatorluğu'nun sonlarında yayıldı ve Orta Çağ ve Modern tarih boyunca, Hristiyan inancı, Arnavutluk ve başka yerlerde Yunanların kimliğinin önemli bir parçası olmuştur. Büyük Bölünmeden sonra, Arnavutluk Batı (Katolik) ve Doğu (Ortodoks) ayinleri arasında bölündü ve Yunanların yaşadığı Güney bölgelerinin çoğu Ortodoks ayinine sadık kaldı. Osmanlı döneminde, çoğu Yunan'ın mensubu olduğu Ortodoks nüfus, Müslümanları ayrıcalıklı kılan ve Hristiyanları dezavantajlı durumda tutan ve daha az siyasi, sosyal ve ekonomik haklara sahip ikinci sınıf vatandaşlar olarak gören Osmanlı millet sistemine göre muamele gördü. Osmanlı döneminde Ortodoks Hristiyanlık birçok alanda hâkimiyetini korumuş ve aynı zamanda ticaret dili olan Yunan dilinin korunmasında önemli bir neden olmuştur. Himara'da, bu dönemin bir bölümünde, yerel Yunan nüfusu, Batı ve Katolik Avrupa güçleriyle ittifaklar nedeniyle Doğu kilisesinin Katolikleriydi, ancak sonunda Yunan Ortodoksluğuna geri döndüler. Yunan-Ortodoks misyoner Aetolialı Cosmas, oradaki Ortodoks inancını korumak amacıyla Güney Arnavutluk'un çoğunu gezdi ve bu süreçte bir Rus ajanı olarak itham edilerek idam edildi. Geç Osmanlı İmparatorluğu'ndaki reformlar ve nihai çöküş nedeniyle, Hristiyanlara karşı Müslümanlar lehine yasal ayrımcılık azaltılmış ve 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında tamamen sona ermiştir.

Arnavutluk Halk Cumhuriyeti'nde, etnik Yunanların çoğunun bağlı kaldığı Ortodoks inancı, ülkenin her yerinde diğer dini inançlarla birlikte tamamen yasaklandı. 1949'da Kilise mülklerine el konulması ve kamulaştırılmasıyla başlayan süreç, 1967'de devletin ateist propagandasını başlatmasıyla daha da yoğunlaştı. Ancak, bazı özel muayenehaneler hayatta kalmayı başardı. Bu propaganda aynı zamanda devletin Yunan halkının kimliğine yönelik zulmünün bir parçasıydı; çünkü geleneklerinin çoğu Doğu Hristiyanlığı ile yakından ilişkiliydi.

Yasak 1990 yılında, Hristiyanların geleneksel Noel ayinlerini kutlamaları için tam zamanında kaldırıldı. Böylece, ilk Ortodoks ayinlerinden biri aynı yılın 16 Aralık'ında Dervican kasabasında kutlandı.

Eğitim
------

### Osmanlı dönemi

 Qestorati'deki Zographeion Koleji tesisleri (1881).
Osmanlı işgalinin ilk döneminde, okuma yazma bilmeme, geniş Balkan bölgesinin temel bir özelliğiydi, ancak bu durum Epir bölgesi için geçerli değildi. Türk hükümdarlarının hoşgörüsü ve diasporadaki varlıklı Epirli göçmenlerinin arzuları ile birlikte birçok okul kuruldu.

Epir'deki, Katsimani (Butrint yakınlarında), Drianou (Droviani'de), Kamenas (Delvina'da) ve St. Athanasios Poliçani'de (13.-17. yüzyıl) manastır okullarının manevi ve etnik katkısı önemliydi. Delvine'deki ilk Yunanca dil okulu 1537'de, kasaba hala Venedik kontrolü altındayken, Gjirokastër'de ise 1633'te bir Yunan okulu kuruldu. Okulların kurulması ve Yunan eğitiminin gelişimi için en önemli itici güç, Moscopole'den Arumen Nektarios Terpos ile birlikte Aetolialı Ortodoks misyoner Cosmas tarafından verildi. Aetolilı Cosmas, 1770 yılında Himara kasabasında bölgenin klasik antik çağdaki adını kullanarak Akroceraunian Okulu'nu kurdu.

Moscopole'de "Yeni Akademi" olarak bilinen bir eğitim kurumu ve 18. yüzyılda geniş bir kütüphane kuruldu. Yerel bir Epirli keşiş, 1731'de Balkanlar'daki ilk matbaayı kurdu (sadece Konstantinopolis'inkinin ikincisi). Ancak Moscopole'nin (1769) yıkılmasından sonra, bölgedeki Yunan eğitim merkezi Korçë yakınlarına taşındı.

19. yüzyılın sonlarında, zengin bankacı Christakis Zografos, Lunxhëri bölgesinde memleketi Qestorat'ta Zographeion Koleji'ni kurdu. Bölgede Yunan kültürünü ve eğitimini, daha sonra Ortodoks Patrikhanesinin kültürünü destekleyen eğitimli erkeklerin çoğu, köken olarak Arumen'di. 1905 yılında, Ortodoks Arnavutlar da dahil olmak üzere tüm Ortodoks nüfus Yunan okullarında eğitim gördüğü için bölgede Yunan eğitimi gelişiyordu.

| Ssancak | Semt | Yunanca eğitim veren okulların sayısı | Öğrenciler |
| --- | --- | --- | --- |
| Manastır | Korçe | 41 | 3.452 |
|  | Kolonje | 11 | 390 |
|  | Leskovik | 34 | 1.189 |
| Gjirokaster | Gjirokaster | 50 | 1.916 |
|  | Delvin | 24 | 1.063 |
|  | Permet | 35 | 1.189 |
|  | Tepelen | 18 | 589 |
|  | Himare | 3 | 507 |
|  | Pogon | 42 | 2.061 |
| Berat | Berat | 15 | 623 |
|  | Skrapar | 1 | 18 |
|  | Lushnje | 28 | 597 |
|  | Vlore | 10 | 435 |
| Durrës | Durrës | 3 | 205 |
| **Toplam** |  | **315** | **14.234** |

Ancak, en kuzeydeki Berat ve Dıraç ilçelerinde, yukarıdaki sayılar etnolojik dağılımı yansıtmamaktadır, çünkü çok sayıda öğrenci Ortodoks Arnavuttur.

### 20. yüzyıl Arnavutluk (1912–1991)

1912'de Arnavutluk kurulduğunda, Korfu Protokolü (1914) ve Arnavutluk'un Milletler Cemiyeti'ndeki temsilcilerinin açıklamasıyla (1921) Arnavut topraklarındaki Yunan topluluklarının eğitim hakları verildi. Bununla birlikte, bir asimilasyon politikası altında, Yunan okulları (1913'e kadar 360'tan fazla vardı) yavaş yavaş kapanmaya zorlandı ve Yunanca eğitimi 1934'e kadar neredeyse tamamen ortadan kaldırıldı. Milletler Cemiyeti'nin müdahalesinin ardından, sınırlı sayıda okul, yalnızca "resmi azınlık bölgeleri" içindekiler yeniden açıldı.

Komünist rejim yıllarında, Yunan eğitimi ayrıca Gjirokastër, Delvina ve Sarande ilçelerinin bazı kısımlarında sözde "azınlık bölgesi" ile sınırlıydı ve o zaman bile öğrencilere ilköğretim düzeyinde yalnızca Arnavut tarihi ve kültürü öğretildi. Birkaç Arnavut aile bir kasaba veya köye taşınırsa, azınlığın Yunanca eğitim görme ve Yunan gazeteleri yayınlama hakkı iptal ediliyordu.

### Soğuk savaş sonrası dönem (1991-günümüz)

Arnavut hükûmeti ile Arnavutluk'taki Yunan azınlık arasındaki en önemli sorunlardan biri, eğitim ve aşırı kalabalık sınıflar ve karşılanmayan talep nedeniyle daha fazla Yunanca dil okuluna duyulan ihtiyaçtır. Buna ek olarak, Yunan azınlık, Yunanca dil eğitiminin "resmi azınlık bölgeleri" dışında da verilmesini talep ediyor. 2006 yılında, Arnavut ve Yunan hükûmeti arasındaki görüşmelerin ardından Gjirokastër'de Yunanca eğitim veren bir üniversitenin kurulmasına karar verildi. Yine 2006'da, yerel toplumun yıllarca yanıtsız taleplerinin ardından, Himarë kasabasında, Ortodoks misyoner Aetolialı Cosmas'ın Akroceraunian Okulu'nu kurduğu yerde özel bir Yunanca dil okulu açıldı. Okulun şu anda beş öğretmeni ve 115 öğrencisi var. Arnavut hükûmeti, zorunlu yıkım emirlerini kullanarak Yunan topluluklarına sistematik olarak zulmediyor, Yunan milli bayramlarında yıkım emirleri vermeye devam ederek daha fazla provokasyon yapılıyor. Yıkım kararları genellikle kalkınma projeleri için yapılır, ancak yalnızca etnik Yunanları etkiler ve eğitim binalarını kısıtlar ve hedefler.

### Hayır

 Evangelos Zappaları
18. ve 19. yüzyılların müreffeh Kuzey Epirli diasporasından bir dizi insan, sadece ana vatanlarına değil, aynı zamanda Yunan devletine ve Osmanlı Türk egemenliği altındaki Yunan dünyasına da önemli katkılarda bulundu. Eğitim, kültür ve sosyal kurumların inşası için servet bağışladılar. Sinas ailesi, Atina Üniversitesi'nin genişlemesini destekledi ve Ulusal Gözlemevi'nin kuruluşuna sponsor oldu. Korcë'den Ioannis Pangas, tüm servetini Yunanistan'da eğitim amaçlı bağışladı. Zappas kardeşler Evangelos ve Konstantinos, Atina'ya 1870, 1875, 1896, 1906 ve 2004'te Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapan antik Yunan tarzı mermer bir stadyum (Kallimarmaro) ve Zappeion sergi merkezi verdi. Zappas kardeşler ayrıca Atina ve Konstantinopolis'te bir dizi hastane ve okul kurdular. Osmanlı başkentindeki Christakis Zografos, iki Yunan okulu (Zographeion Lyceum olarak bilinen biri erkekler için ve diğeri kızlar için) ve bir hastanenin kurulması için büyük miktarlarda para teklif etti.

Organizasyonlar
---------------

### Arnavutluk

Komünist yönetim yıllarında azınlıkların her türlü örgütlenmesi yasaktı. 1991'de komünist rejim çöktüğünde, siyasi örgüt **Omonoia** Yunan azınlığın temsilcileri tarafından Dervican kasabasında kuruldu. Organizasyonun Sarandë, Delvinë, Gjirokastër ve Tiran'da dört bağlı kuruluşu ve Korçë, Vlorë ve Përmet'te alt bölümleri bulunmaktadır. Lider forumu, iki yılda bir yapılan Genel Konferans tarafından seçilen 45 üyeden oluşan Genel Konsey'dir.

Omonoia Başkanı, Arnavut anayasasına göre azınlık haklarının son derece güvencesiz olduğu temelinde 1991 yılında Kuzey Epir'in özerkliği için çağrıda bulundu. Bu öneri reddedildi ve böylece örgütün radikal kanadını "Yunanistan ile birlik çağrısı" yapmaya teşvik etti.

Omonoia, "dini, etnik ve bölgesel temelde partilerin kurulmasını" yasaklayan Arnavut yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle Mart 1991'deki parlamento seçimlerinden men edildi. Bu duruma, Arnavutluk parlamentosunda Yunan azınlığı temsil eden bir parti olan İnsan Hakları için Birlik Partisi tarafından Omonoia adına sonraki seçimlerde itiraz edildi. Omonoia hala bir şemsiye sosyal ve politik örgüt olarak varlığını sürdürüyor ve yaklaşık 100.000 ila 150.000 etnik Yunan'ı temsil ediyor.

Omonoia, Arnavutluk'ta birden fazla siyasi tartışmanın merkezi oldu. 1994'te Omonoia'nın beş etnik Yunan üyesinin tutuklanması, soruşturulması ve vatana ihanetten yargılanmasıyla büyük bir siyasi tartışma patlak verdi. Tutuklanmaları, evlerinin ve ofislerinin aranması, gözaltında tutulmaları ve yargılanmalarındaki usuli eksiklikler nedeniyle yargılama büyük ölçüde gölgelendi. Tutuklananların hiçbiri ilk gözaltı sırasında hukuk danışmanına erişemedi. Omonoia'nın beş etnik Yunan üyesinden dördü, gözaltı sırasında yetkililerin kendilerine dayak, uykudan mahrum bırakma ve işkence tehditleri de dahil olmak üzere fiziksel ve psikolojik baskıya maruz kaldıklarını belirtti. Arnavutluk Hükûmeti bu iddiaları reddetmiştir. Beş etnik Yunan da 4 aylık soruşturmalarının ilk 3 ayında ailelerine erişememekten şikayet etti. Duruşmaları sırasında, yaklaşık 100 Yunan avukat, gazeteci ve Arnavutluk'taki etnik Yunan vatandaşlarından oluşan bir grup adliye binasının önünde bir gösteri yaptı. Arnavutluk polisi protestoyu şiddetle dağıttı ve yaklaşık 20 avukat ve gazeteciyi gözaltına aldı. Omonoia üyeleri sonunda 6 ila 8 yıl hapis cezasına çarptırıldılar ve bu cezalar daha sonra temyizde düşürüldü.

### Kuzey Amerika

**Amerika Panepirotik Federasyonu**, 1942'de Worcester, Massachusetts'te Epirus'tan (hem Yunan hem de Arnavut kısmından) göçen Yunan göçmenler tarafından kuruldu. Örgütün ana hedeflerinden biri, Arnavutluk'taki Yunan azınlığın insan haklarının korunması ve Arnavut Hükûmeti'ni, Yunan azınlığa Arnavutluk'un 1913'te kurulmasından bu yana temsilcileri tarafından imzalanan ikili ve uluslararası anlaşmalar uyarınca dini, siyasi, eğitimsel, dilsel ve kültürel haklar, uluslararası gözlemciler tarafından izlenen bir nüfus sayımında etnik ve dini aidiyetlerini beyan etme hakkı da dahil olmak üzere birçok hakkın verilmesini desteklemektedirler.

Organizasyon, Kuzey Epirli sorununun tanıtılmasında önemli bir rol oynadı ve hala oynamaya devam ediyor. Arnavut-Amerikan ilişkilerinin, Panepirotic Federasyonu'nun Amerikan siyasi çevreleri arasında Kuzey Epirli sorununu teşvik etmek için yaptığı başarılı lobi çalışmaları nedeniyle 1946'da kötüleştiği iddia ediliyor. Arnavut lider Enver Hoca, özerk bir Kuzey Epir'in restorasyonuna karşı çıkarak, ABD ile diplomatik ilişkiler kurmamaya karar verdi.

### Avustralya

Avustralya Panepirotic Federasyonu 1982 yılında Avustralya genelinde Epirus bölgesinden gelen göçmenleri temsil eden çeşitli kuruluşların bir Federasyonu olarak kuruldu. Avustralya'da Epirotik kültürün korunmasına ve geliştirilmesine olan bağlılığı, Kuzey Epir'deki Yunan azınlığın haklarını tutkulu bir şekilde savunmasıyla bilinir ve Avustralya'daki Yunan topluluğunun yaşamında önemli bir rol oynar. Kuzey Epir Yunanları için hayırsever nitelikteki çalışmalara bir milyon doların üzerinde bağışta bulundu. Aynı zamanda Dünya Yurtdışı Epirotlar Konseyi ve Yurtdışı Helenler Dünya Konseyi ile de bağlantılıdır.

Avustralya Panepirotik Federasyonu eski başkanı Bay Petros Petranis, LaTrobe Üniversitesi Ulusal Helenik Araştırmalar Merkezi tarafından 2004 yılında yayınlanan "Avustralya'daki Epirotlar" (Yunanca: Οι Ηπειρώτες στην Αυστραλία) başlıklı Avustralya'ya Epirotik göçle ilgili bir çalışmayı özellikle tamamlamıştır.

Önemli insanlar
---------------

### Akademisyenler

* Charles Moskos (1934-2008), sosyolog ve profesör
* Dimitris Nanopoulos (1948- ), dünyaca ünlü fizikçi
* Vasileios Ioannidis (1869-1963), ilahiyatçı
* Tasos Vidouris (1888-1967), profesör ve şair

### Edebiyat ve sanat

* Stavrianos Vistiaris, 16. yüzyıl şairi
* Kosmas Thesprotos (1780-1852)
* Konstantinos Skenderis, gazeteci, yazar ve Korytsa Eyaleti için Yunan Parlamentosu üyesi (1915-1917)
* Theophrastos Georgiadis (1885-1973), yazar
* Katina Papa (1903-1959), yazar
* Michael Vasileiou, girişimci ve bilim insanı
* Theodosios Gousis, ressam
* Konstantinos Kalimnios, şair
* Takis Tsiakos (1909-1997), şair
* Rita Wilson, oyuncu ve yapımcı
* Laert Vasili, oyuncu ve yönetmen
* Vassilis K. Pappas (d. 1958), şair
* Katerina Tsiopos (d. 1957), şair ve bilgin (Pogoni soyundan)

### Askeri/direnişçi

* Konstantinos Lagoumitzis (1781-1827), devrimci
* Kyriakoulis Argyrokastritis (-1828), devrimci
* Michail Spyromilios (1800-1880), ordu Generali, askeri danışman ve politikacı
* Zachos Milios (1805-1860), ordu subayı
* Ioannis Poutetsis (-1912), devrimci
* Spyros Spyromilios (1864–1930), Jandarma subayı
* Dimitrios Doulis (1865-1928), ordu subayı, Kuzey Epir Özerk Cumhuriyeti askeri işler bakanı
* Nikolaos Dailakis (-1941), Makedonya Mücadelesinin devrimcisi
* Vasilios Sahinis (1897-1943), Kuzey Epirote direnişinin lideri (1942-1943)

### Hayırsever

* Alexandros Vasileiou (1760-1818)
* Ioannis Dombolis (1769-1849)
* Apostolos Arsakis (1792-1874)
* Evangelis Zappas (1800-1865)
* Konstantinos Zappas (1814-1892)
* Ioannis Pangas (1814-1895)
* Georgios Sinas (1783-1856)
* Simon Sinas (1810-1876)
* Christakis Zografos (1820-1896)

### Siyasetçiler

* Thanasis Vagias (1765-1834), Ali Paşa'nın danışmanı
* Kyriakos Kyritsis, avukat ve Argyrokastron Eyaleti için Yunan Parlamentosu üyesi (1915-1917)
* Petros Zappas, Argyrokastron Eyaleti için Yunan Parlamentosu üyesi (1915-1917)
* Georgios Christakis-Zografos (1863-1920), diplomat, Kuzey Epir Geçici Hükümeti başkanı (1914)
* Themistoklis Bamichas (1875-1930), politikacı
* Mihal Kasso, politikacı
* Spiro Koleka (1908-2001), uzun süredir Arnavutluk Emek Partisi Politbüro üyesi, Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti siyasi sisteminde hizmet veren Yunan azınlığın birkaç üyesinden biri
* Kiço Mustaqi (1938-2019), komünist Arnavutluk'taki son genelkurmay başkanı
* George Tenet (1953-), Himariot kökenli eski CIA Başkanı
* Vasil Bollano (1958-), Omonoia'nın mevcut başkanı
* Spiro Ksera (1967-), eski Arnavutluk Çalışma, Sosyal İşler ve Fırsat Eşitliği Bakanı ve Ergiri eski valisi

### Din

* Sophianos (-1711), Dryinoupolis piskoposu ve Poliçanlı bilgin
* Nektarios Terpos (1731–32), keşiş ve bilgin
* Gavriel Konstantinidis, 18. yüzyıl keşişi, Moscopole'deki matbaanın kurucusu (1731)
* Dryinoupolis Vasileios (1858-1936 ), piskopos ve Kuzey Epir geçici hükûmetinin üyesi (1914)
* Ioakeim Martianos (1875-1955), piskopos ve yazar
* Panteleimon Kotokos (1890-1969), Korçë'den Gjirokastër piskoposu (1937-1941),

### Spor

* Pyrros Dimas, Yunan halterci, Olimpiyat madalyalı, Himarë'de doğdu
* Panajot Pano (1939-2010), Yunan asıllı futbolcu, Dıraç'ta doğdu
* Ledio Pano, Yunan asıllı futbolcu
* Sotiris Ninis, Yunan futbolcu, Himarë'de doğdu.
* Andreas Tatos, Yunan futbolcu, Himarë'de doğdu.

Kaynakça
--------

1. ↑  Robert Bideleux; Ian Jeffries (2006). *The Balkans: A Post-Communist History*. Routledge. s. 49. ISBN 978-0-203-96911-3. 8 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. The Albanian government claimed that there were only 60,000, based on the biased 1989 census, whereas the Greek government claimed that there were upwards of 300,000. Most Western estimates were around the 200,000 mark ...
2. ↑  Pettifer, James (2000). *The Greeks the land and people since the war*. Penguin. ISBN 978-0-14-028899-5. 20 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
3. 1 2 3  Triandafyllidou, Anna (21 Haziran 2008). Migration and Migration Policy in Greece. Critical Review and Policy Recommendations (PDF). ELIAMEP. s. 3. 19 Nisan 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Greek co ethnics who are Albanian citizens (Voreioepirotes) hold Special Identity Cards for Omogeneis (co-ethnics) (EDTO) issued by the Greek police. EDTO holders are not included in the Ministry of Interior data on aliens. After repeated requests, the Ministry of Interior has released data on the actual number of valid EDTO to this date. Their total number is 189,000.
4. ↑  Ruches, Pyrrhus J. (1965). *Albania's Captives*. Argonaut. 20 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
5. ↑  *The Greek Minority in Albania – In the Aftermath of Communism* (PDF). Surrey, UK: Conflict Studies Research Centre. 2001. s. 7. ISBN 1-903584-35-3. 6 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
6. ↑  *Albania: from anarchy to a Balkan identity*. Londra: C. Hurst & Co. Publishers. 1997. s. 187. ISBN 0-7156-3201-9. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
7. ↑  *Badlands, Borderlands A History of Northern Epirus-Southern Albania*. Gerald Duckworth, Limited. 2002. s. 29. ISBN 978-0-7156-3201-7. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
8. ↑  "Ελληνική Δημοκρατία - Υπουργείο Εξωτερικών". *Mfa.gr*. 11 Kasım 1996 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
9. ↑  
"Bushati në Francë: bashkëpunim i përforcuar për flukset migratore, sigurinë dhe integrimin". *Mfa.gov.al*. 4 Aralık 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
10. 1 2 3 4 5  James Pettifer.
11. ↑  "Archived copy". 19 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2017.
12. ↑  Nußberger Angelika, Wolfgang Stoppel (2001). "Minderheitenschutz im östlichen Europa (Albanien)" (PDF) (Almanca). p. 21: Universität Köln. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2015.
13. ↑  ""Northern Epiros": The Greek Minority in Southern Albania – Cultural Survival". *Culturalsurvival.org*. 21 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
14. ↑  "OMONIA's Census: Greek minority constitutes 10% of population in Albania". *Balkaneu.com*. 11 Aralık 2013. 11 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
15. ↑  *The Balkans: A Post-Communist History*. Routledge. 2006. s. 49. ISBN 978-0-203-96911-3. 8 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. The Albanian government claimed that there were only 60,000, based on the biased 1989 census, whereas the Greek government claimed that there were upwards of 300,000. Most Western estimates were around the 200,000 mark ...
16. ↑  *RFE/RL Research Report: Weekly Analyses from the RFE/RL Research Institute*. Radio Free Europe/Radio Liberty, Incorporated. 1993. 24 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. Albanian officials alleged that the priest was promoting irredentist sentiments among Albania's Greek minority – estimated at between 60,000 and 300,000.
17. ↑  *Nihil Obstat: Religion, Politics, and Social Change in East-Central Europe and Russia*. Duke University Press. 1998. s. 222. ISBN 978-0-8223-2070-8. 8 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. that between 250,000 and 300,000 Orthodox Greeks reside in Albania
18. ↑  *Eastern Europe at the Turn of the Twenty-first Century: A Guide to the Economies in Transition*. Routledge. 2002. s. 69. ISBN 978-0-415-23671-3. 8 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. It is difficult to know how many ethnic Greeks there are in Albania. The Greek government, it is typically claimed, says that there are around 300,000 ethnic Greeks in Albania, but most Western estimates are around 200,000.
19. ↑  *The Europa World Year Book 2008*. Taylor & Francis. 2008. ISBN 978-1-85743-452-1. 24 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. and Greece formally annulled claims to North Epirus (southern Albania), where there is a sizeable Greek minority. ... strained by concerns relating to the treatment of ethnic Greeks residing in Albania (numbering an estimated 300,000) ...
20. 1 2  *Managing a Global Workforce Challenges and Opportunities in International Human Resource Management*. M.E. Sharpe. 2006. s. 682. ISBN 978-0-7656-2016-3. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
21. ↑  *Multiple Citizenship as a Challenge to European Nation-States*. Sense Publishers. 2006. s. 148. ISBN 978-90-77874-86-8. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
22. ↑  *Migration and poverty : toward better opportunities for the poor*. Washington, D.C.: World Bank. 2010. s. 75. ISBN 978-0-8213-8436-7. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
23. ↑  *Western Balkans*. 2nd. Footscray, Vic.: Lonely Planet. 2009. s. 85. ISBN 978-1-74104-729-5. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
24. ↑  *Encyclopedia of the Stateless Nations: Ethnic and National Groups Around the World A-Z [4 Volumes]* (İngilizce). ABC-CLIO. 2002. s. 577. ISBN 978-0-313-07696-1. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. The Epirote Greek national flag, the flag of the former republic, is a white field outlined in pale blue and bearing a broad pale blue cross charged with a small, black double-headed Epirote eagle centered. The flag of the national movement is a blue field divided by a broad white cross centered behind a black, double0headed eagle, wings spread...
25. 1 2  U.S. Department of State – Country Reports on Human Rights Practices for 1994:Albania
26. ↑  Advisory Committee on the Framework Convention for the Protection of National Minorities: Second Opinion on Albania, 29 May 2008.
27. ↑  "Archived copy". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015.
28. ↑  "Albania: Edi Rama Acknowledges Greeks of Himara – Greek Reporter Europe". *Eu.greekreporter.com*. August 2014. 15 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
29. 1 2  "Ethnic groups:Identities and relationships in the Greek-Albanian border". *Balkan border crossings: Second annual of the Konitsa Summer School*. Lit Verlag. 2011. s. 151. ISBN 978-3-643-80092-3. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
30. ↑  "Balkan Identities: Nation and Memory". 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
31. ↑  Schwandner-Sievers, Stephanie, (Ed.) (2005). "Examining policy responses to immigration in the light of interstate relations and foreign policy objectives: Greece and Albania". *The new Albanian migration*. Brighton: Sussex Academic. ss. 84-85. ISBN 978-1-903900-78-9. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.  r eksik `|soyadı1=` (yardım)
32. ↑  
"Balkans Series. The Greek Minority in Albania – Current Tensions" (PDF). Defence Academy of the United Kingdom. January 2010. 5 Mart 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2012.
33. ↑  "Albania: From Anarchy to a Balkan Identity". 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
34. 1 2 3  "Contested Spaces and Negotiated Identities in Dhermi/Drimades of Himare/Himara area, Southern Albania" (PDF). 10 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
35. ↑  *Badlands, Borderlands A History of Northern Epirus-Southern Albania*. Gerald Duckworth, Limited. 2002. ISBN 978-0-7156-3201-7. 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
36. 1 2 3 4  *The New Albanian Migration*. Sussex Academic Press. 2005. ISBN 978-1-903900-78-9. 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
37. 1 2 3  Nitsiakos, Vassilis (2010).
38. 1 2  Winnifrith, 2002, pp. 24-25: "But in spite of the efforts of Greek schools and churches near Vlorë, Berat and Korçë, Greek speech only really exists today in the extreme south-west of Albania near Butrint and along the border as far as Kakavia, in three villages along the coast near Himarë, and in the Drinos valley near Gjirokastër.
39. 1 2  Kallivretakis, Leonidas (1995).
40. 1 2 3 4 5 6  Berxholli Arqile, Sejfi Protopapa, & Kristaq Prifti (1994).
41. ↑  Winnifrith, Tom (1995).
42. ↑  "Albania: The state of a nation". *ICG Balkans Report N°111*. s. 15. 8 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2010. The coastal Himara region of Southern Albania has always had a predominantly ethnic Greek population.
43. ↑  Dimitropoulos, Konstantinos (2011).
44. ↑  Nitsiakos.
45. ↑  Winnifrith, 2002, p. 133.
46. 1 2  p. 6.
47. ↑  Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond (1967).
48. ↑  Dimitropoulos.
49. ↑  Winnifrith, 2002, p. 29: "Berat was the seat of a Greek bishopric... and today Vlach- and even Greek-speakers can be found in the town and the villages near by".
50. ↑  "Albania: The Greek Minority". Human Rights Watch. 14 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
51. ↑  "Οι Αλβανοί αρπάζουν σπίτια από τους Βορειοηπειρώτες". *Himara.gr*. 2 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
52. ↑  "ALBANIA: FAILURE TO END POLICE ILL-TREATMENT AND DEATHS IN CUSTODY". 22 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
53. ↑  United States Department of State 15 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ALBANIA 2008 HUMAN RIGHTS REPORT]
54. ↑  United States Department of State 15 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ALBANIA 2009 HUMAN RIGHTS REPORT]
55. ↑  "ALBANIA 2010 HUMAN RIGHTS REPORT". 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
56. ↑  "ALBANIA 2011 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
57. 1 2  "ALBANIA 2012 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
58. ↑  "ALBANIA 2013 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
59. ↑  "ALBANIA 2014 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
60. ↑  "ALBANIA 2015 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). 26 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
61. ↑  ALBANIA 2016 HUMAN RIGHTS REPORT
62. ↑  "International Religious Freedom Report for 2014: Albania" (PDF). *State.gov*. United States, Department of State. s. 5. 22 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2015. Ethnic Greek minority groups had encouraged their members to boycott the census, affecting measurements of the Greek ethnic minority and membership in the Greek Orthodox Church.
63. ↑  "Final census findings lead to concerns over accuracy". *Tirana Times*. 19 Aralık 2012. 26 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Portions of the census dealing with religion and ethnicity have grabbed much of the attention, but entire parts of the census might not have been conducted according to the best international practices, Albanian media reports...
64. ↑  *Statistics and Reality Concepts and Measurements of Migration in Europe*. Amsterdam University Press. 2009. s. 240. ISBN 978-90-8964-052-9. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
65. ↑  "The question of Northern Epirus at the Peace Conference" (PDF). 21 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
66. ↑  *The Greeks in Australia*. Cambridge University Press. 2005. ISBN 978-0-521-54743-7. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
67. ↑  "Appendix A. History & Diatopy of Greek". 9 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
68. ↑  *Encyclopedia of the Stateless Nations S-Z*. Greenwood Publishing Group. 2002. s. 2002. ISBN 978-0-313-32384-3. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
69. ↑  "ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΑΥΛΩΝΑ (The Greek linguistic idiom in Vlorë's Arta)" (PDF). Aristoelean University of Salonica. 21 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
70. ↑  Winnifrith, 2002, pp. 24-25: "But in spite of the efforts of Greek schools and churches near Vlorë, Berat and Korçë, Greek speech only really exists today in the extreme south-west of Albania near Butrint and along the border as far as Kakavia, in three villages along the coast near Himarë, and in the Drinos valley near Gjirokastër.
71. ↑  *Yodel-ay-ee-oooo The Secret History of Yodeling Around the World*. Psychology Press. 2004. ISBN 978-0-415-93990-4. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
72. ↑  *Journal of the American Musicological Society*. American Musicological Society. 1959. s. 97. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
73. ↑  *Dangerous Voices Women's Laments and Greek Literature*. Routledge. 1992. s. 139. ISBN 978-0-415-07249-6. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
74. ↑  Giakoumis, K. An Enquiry into the Construction, Deconstruction, Transubstantiation and Reconstruction of Christian Pilgrimages in Modern-Day Albania 22 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
75. 1 2  *Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453–1923*. Cambridge University Press. 30 Haziran 2006. s. 104. ISBN 978-0-521-02700-7. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2010.
76. ↑  Winnifrith 2002: p. 108
77. ↑  Gregorič 2008: 126
78. ↑  *A dictionary of Albanian religion, mythology, and folk culture*. Londra: Hurst & Company. 2001. ss. 59-60. ISBN 978-1-85065-570-1. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022. *A dictionary of Albanian religion, mythology, and folk culture* 22 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. London: Hurst & Company. pp. 59–60. ISBN 978-1-85065-570-1..
79. ↑  *The New Albanian Migration* (İngilizce). Sussex Academic Press. 2005. s. 68. ISBN 978-1-903900-78-9. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
80. ↑  Miranda Vickers & James Petiffer 1997: "...with the demolition and the subsequent demolition of many churches, burning of religious books… general human rights violations.
81. ↑  *Albania: From Anarchy to a Balkan Identity*, NYU Press, 2000, ss. 99,109, ISBN 0-8147-8805-X, 12 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 22 Nisan 2022
82. ↑  The New Albanian Migration 22 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Russell King, Nicola Mai, Stephanie Schwandner-Sievers, Sussex Academic Press, 2005, p. 68: The unprecedented repression (even by the standards of a communist regime) of religion was a further attack on the identity of ethnic Greeks, many of whose traditions and customs related closely to Orthodox Christianity.
83. ↑  "Albania – The Revival of Religion". Country Data. 16 Aralık 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2015.
84. ↑  *Albanien: Geographie – historische Anthropologie – Geschichte – Kultur – postkommunistische Transformation* (Almanca). Peter Lang. 2003. s. 288. ISBN 9783631394168. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
85. ↑  *Epirus, 4000 years of Greek history and civilization*. Ekdotikē Athēnōn. 1997. ISBN 978-960-213-371-2. 17 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
86. ↑  *Geschichte des Buchhandels in Albanien Prolegomena zu einer Literatursoziologie*. In Kommission bei O. Harrassowitz. 1984. ISBN 978-3-447-02524-9. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
87. ↑  *Infamy and revolt the rise of the national problem in early modern Greek thought*. East European Monographs. 2006. ISBN 978-0-88033-581-2. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
88. ↑  Albania's Captives.
89. ↑  *Epirus, 4000 years of Greek history and civilization*. Ekdotikē Athēnōn. 1997. s. 309. ISBN 978-960-213-371-2. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
90. ↑  "Country Report on Human Rights Practices in Albania, 2006". 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
91. ↑  Gregorič 2008: p. 68
92. ↑  "Himara Turistic Guide English Version – Ottoman Empire". 4 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017 – Scribd vasıtasıyla.
93. ↑  "Ο ελληνισμός της Β. Ηπείρου εκπέμπει SOS". *HuffPost*. 11 Kasım 2016. 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
94. ↑  Greece of Tomorrow.
95. ↑  The Modern Olympics, A Struggle for Revival, by David C. Young, p. 44
96. ↑  *Albanian Historical Folksongs, 1716–1943 A Survey of Oral Epic Poetry from Southern Albania, with Original Texts*. Argonaut. 1967. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
97. 1 2  "Working Paper" (PDF). 18 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
98. ↑  "Report submitted by Albania puruant to article 25, paragraph 1 of the framework convention for the protection of national minorities" (PDF). 2 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
99. ↑  P. Papondakis, The Omonoia Five trial: democracy, ethnic minorities and the future of Albania' – Sudosteuropa, 1996
100. ↑  "Panepirotic foundation of America". *Panepirotic.org*. 9 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2017.
101. ↑  "Archived copy". 9 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2009.
102. ↑  "Δημήτρης Νανόπουλος Φως στη «σκοτεινή ενέργεια»" (Yunanca). 22 Mart 2009. 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Γέλασε αυθόρμητα και μου απάντησε: «Οχι, δεν είμαι Πελοποννήσιος. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα, αλλά είμαι Βορειοηπειρώτης και μάλιστα Βλάχος. Νάκας ήταν το αυθεντικό επώνυμο του παππού μου προτού φύγουμε από την Αλβανία».
103. ↑  *Στον τρίτο βράχο από τον Ήλιο – Μία ζωή, η επιστήμη κι άλλα παράλληλα σύμπαντα* (PDF) (Yunanca). Patakis Publishers. 2015. ss. 13-16. ISBN 9789601660158. 3 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.
104. ↑  *The Southern Balkans*. Minority Rights Group. 1994. s. 1994. ISBN 978-1-897693-75-9. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2022.