**Taniel Varujan** veya **Çubukkâryan** (Osmanlıca: دانيال چوبوقکاریان, Ermenice: Դանիէլ Չպուքքարեան) (d. 20 Nisan 1884, Çayboyu - ö. 26 Ağustos 1915) Osmanlı Ermenisi yazar ve şair.

Yaşadığı dönemin en önemli Ermeni şairlerinden birisidir. En ünlü eseri, ölümünden sonra yayımlanan "Hatsin Yerkı" (Ekmeğin Şarkısı) adlı şiir kitabıdır.

Yaşamı
------

20 Nisan 1884 tarihinde Sivas Vilayeti'nin Periknik köyünde (bugünkü Çayboyu, Merkez) doğdu. Annesinin adı Takuhi Bağdigyan, babasının adı ise Krikor Çabukkâryan’dır. Taniel Varujan, dört çocuklu ailesinin ilk çocuğudur. Kardeşlerinin adları Vahan (d.1900), Arşag ve Bedrus’dur (d.1908). 

12 yaşında İstanbul'a giden Varujan, 1896-1898 yıllarında Venedik Mıhitarist Rahipleri’nin Beyoğlu'nun Sakızağacı semtindeki okulunda, 1908-1902 yıllarında Mıhitaryanların Kadıköy'ün Moda semtindeki yatılı okulunda eğitim gördü. Mıhitarist rahiplerin, özellikle Moda okulunun müdürü Peder Arisdages Kaskandilyan’ın yeteneğini fark etmesi sayesinde, 1902’de Venedik’teki Murat-Rafaelyan Koleji’ne gönderildi. Venedik’te kolejin ardından Belçika’da üniversite öğrenimi gördü. Buradaki eğitimini tamamladıktan sonra 1905 yılında Belçika’nın Gent şehrindeki Gent Üniversitesi’ne yollandı. Siyaset bilimi, edebiyat, felsefe, sosyoloji ve ekonomi eğitimi aldı. 

Sosyalist düşüncelere de eğilimli bir aydın idi. Yoksulluk, alın teri, emek, aşk ve yurtseverlik üstüne şiirler yazdı. Bilhassa pastoral şiirler yazan şair, 20. yüzyıl başında Ermeni toplumunun umutlarını şiirlerinde dile getirdi. Üniversite yıllarında şiirleri *Pazaveb, Anahid, Keğuni, Razmig, Şirag, Hayrenig* gazetelerinde yayımlandı.

İlk şiir kitabı "*Sarsurner"* (Ürperişler), 1906’da Venedik’te; ikinci kitabı "*Çartı*" (Kırım) Paris’te 1908’de yayımlandı. Aynı yıl İstanbul’da "*Tseğin sirdi*" (Kavmin Yüreği) adlı kitabı yayımlandı.

Varujan ve eşi Araksi
1909 yılında üniversiteyi bitirip memleketine döndü. Anadili dışında İtalyanca, Fransızca, Latince ve klasik Ermenice konuşan Varujan, öğrenimi sırasında diplomat olmayı düşünüyordu. Ancak yurda dönünce radikal bir karar değişikliği ile öğrenmenliğe başladı. 1909-1911 yılları arasında Sivas Aramyan Okulu’nda, 1911-1912’de de Tokat’ta öğretmenlik yaptı. 

1910 yılında, Tokat’ta Araksi Taşçıyan’la (d. 1892 - ö. 1967) evlendi. Çiftin Taniel ile Arksi çiftinin üç çocuğu oldu (oğulları Hayk ve Armen ile kızları Veronika). 

Taniel Varujan 1912 yılında İstanbul’a geldi ve Beyoğlu’ndaki Lusavoriçyan Ermeni Katolik Okulu’nun müdürlüğüne atandı ve bu okulda birçok öğrenci yetiştirdi. 1912’de çıkan *"Hetanos yerker"* (Pagan Şarkılar), hayattayken yayımlanan son kitabı oldu. 1914’te yayımlamaya başladığı ‘*Mehyan*’ (Tapınak) adlı edebi dergiyle Ermenice edebiyatta iz bıraktı.

24 Nisan 1915'te 235 Ermeni aydını ile birlikte tutuklanıp sürgün edildi. Şiirlerinin yer aldığı deftere de el konuldu. Çankırı yakınlarında öldürüldü.

Şişli Ermeni Mezarlığı
Tutuklandıktan dört ay sonra resmi görevliler eşliğinde Çankırı’dan Ayaş’a götürülürken yolda, aralarında Ermeni şair Rupen Sevag'ın da olduğu diğer tutuklu Ermeni arkadaşlarıyla birlikte, dört kişilik bir çetenin saldırısına uğradı ve işkence edilerek öldürüldü. Ölenler arasında Taniel Varujan’ın annesi, babası, 7 yaşındaki kardeşi Arşak da bulunmaktaydı.

Ekmeğin Şarkısı
---------------

Şiirlerin bulunduğu defter, şairin eşi Araksi Çubukkâryan’ın ısrarlı çabaları sonucu 1919 yılında, belli bir bedel karşılığında polisin elinden kurtarılmıştır. Defterdeki şiirleri, 1921'de İstanbul'da "Hatsin Yerkı" (Ekmeğin Şarkısı) adıyla yayımlandı. 29 şiirin yer aldığı eser, şairin köy yaşamını lirik bir üslupla ölümsüzleştiren şiirlerinden oluşur.

Eserleri
--------

* *Le chant du pain* (Marsilya: Editions Parentheses, 1990.
* *Il canto del pane* (Milano: Edizioni Angelo Guerini e Associati, 1992).
* *Artsivneru karavane* (Erivan: "Hayastan" Hratarakchutyun, 1969).

Hakkında yazılanlar
-------------------

* Esajanian, Levon. Anmahner Taniel Varoujan (geankue yev kortzue) (Constantinople: Berberian, 1919). 3 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Taniel Varujan'ın 'Bir Mayıs'ı". *Agos*. 2020-01-05. Erişim tarihi: 2024-04-16. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. 1 2  "Taniel Varujan Kimdir?". *bianet.org*. Erişim tarihi: 2024-04-16. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. 1 2 3  "Şair Taniel Varujan ve 'Ekmeğin Şarkısı' - Aras Yayıncılık". *Şair Taniel Varujan ve ‘Ekmeğin Şarkısı’ - Aras Yayıncılık*. Erişim tarihi: 2024-04-16. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
4. ↑  "Yeni yıla Antasdan". *Agos*. 2014-12-24. Erişim tarihi: 2024-04-16. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
5. ↑  Ghazarian, Gurgen Mahari ; translated by Dickran and Haig Tahta and Hasmik (2007). *Burning orchards*. *Varujan, Daniel: (1884-1915) poet and teacher, deported and brutally tortured to death*. [Cambridge, England]: Black Apollo Press. ISBN 9781900355575.
6. ↑  Derogy, Jacqued. *Resistance and Revenge*. s. 39. ISBN 9781412833165. He had had five intellectuals deported from the capital executed, including the Armenian poet Daniel Varujan
7. ↑  "Hatsin Yerkı-Ekmeğin Şarkısı". *www.homerbooks.com*. Erişim tarihi: 2024-04-16. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
8. ↑  "Michigan Üniversitesi - Biyografi". 17 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX1204494
* BNF: cb12074693b (data)
* GND: 119217414
* ISNI: 0000 0000 2362 6875
* LCCN: n82079202
* NLI: 987007278437905171
* NTA: 138623406
* SUDOC: 029036917
* VIAF: 68952841
* WorldCat: lccn-n82079202

 |