Ziyarettepe Mahallesi, Kaman, Kırşehir'deki Dadaloğlu heykeli
**Dadaloğlu** (gerçek adı: Veli), Osmanlı Devleti'nin Anadolu Türkmenlerini iskân etme politikasına karşı koymuş bir halk ozanıdır. 18. yüzyılın son çeyreğinde Kayseri'nin Tomarza ilçesinde doğup 19. yüzyılın ortalarında öldüğü bilinmektedir. Çukurova ve Binboğa dağları arasında yarı göçebe bir hayat sürmüştür. Doğum ve ölüm tarihleri hakkında kesin bilgi yoktur.

Dönemi
------

Osmanlı İmparatorluğu'nda iki ayrı edebiyat çeşidi vardı. Halk edebiyatı ve divan edebiyatı. Divan Edebiyatı Osmanlı Türkçesi, Farsça ve Arapça kelimelerin harmanlanmış hali ile yazılıyordu. Bu dil, günlük konuşmada kullanılmıyordu ve nüfusun çoğu için anlaşılabilir değildi. Öte yandan Halk Edebiyatı, halkın kullandığı günlük konuşma dili ile oluşturuluyor ve çoğunlukla sözlü edebiyat eserleri üretiliyordu. Halk edebiyatının bilinen en yaygın türü *koşma* adlı şiir türüdür. Koşma şiir türünün özel bir ezgiyle söylenenine ise *varsağı* denirdi.

Biyografi
---------

Dadaloğlu Güney Anadolu'da (Nur Dağları ve muhtemelen Toros Dağları) dağlık bölgelerde yaşıyordu. Diğer adı Veli idi. Bu isim şairlerin kullandığı mahlas (takma ismi) ismiydi. Oğuzların Avşar boyundandı. Osmanlı Devleti'nin konar-göçer Avşar, Karsantı(Aladağ), Sırkıntı, Bozdoğan, Kırıntı, Berber, Menemenci gibi Türkmen aşiretlerini yerleşik hayata geçirmek için verdiği uğraş, yer yer başkaldırılara ve çatışmalara neden olmuştur. Dadaloğlu'nun şiirleri, yerleşik hayata geçmek istemeyen Türkmen aşiretlerinin sesi ve sözlü tarihi sayılabilir. Bu itirazlardan dolayı Osmanlı, Avşarlara tarım arazileri verdi. Ama o yine de kabile üyelerinin en geleneksel göçebe yaşam tarzını tercih etti ve Osmanlı'ya karşı mücadele etti.

Dadaloğlu mücadelesini şiirlerine de yansıtmış, halkının duygularını ve tepkilerini konu almıştı. Bunun için şu sözleri söylemiştir:

*Ferman padişahınsa, dağlar bizimdir!*

Mücadelenin sonunda, Dadaloğlu ile maiyetindeki Avşar ve Cerit Türkmenleri çoğunlukla İç Anadolu Bölgesi'ne yerleşti. Dadaloğu Kırşehir'in Kaman ilçesinde ölmüştür. Mezarı Kaman'ın Ziyaret Tepe Mahallesinde ilçeye hakim bir noktada bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız
--------------

* MEB 100 Türk Edebiyatçısı

Kaynakça
--------

1. ↑  "Koşma Nedir? (Türkçe)". 17 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2014.
2. ↑  İlyas Örskaya: *Edebiyat Bilgileri*, Final yayınları ISBN 978-605-374-046-9 p 197

| * g
* t
* d
Âşık edebiyatı |
| --- |
| 16. yüzyıl | 
* Bahşi
* Çırpanlı
* Geda Musli
* Hayali
* Köroğlu
* Kul Mehmed
* Öksüz Dede

 |
| 17. yüzyıl | 
* Âşık Ömer
* Ercişli Emrah
* Gevherî
* Karacaoğlan
* Kayıkçı Kul Mustafa
* Kuloğlu
* Öksüz Dede

 |
| 18. yüzyıl | 
* Aşık Abdi
* Aşık Bağdadi
* Aşık Halil
* Agahi
* Levni

 |
| 19. yüzyıl | 
* Âşık Esrari
* Âşık Mesleki
* Âşık Seyrani
* Âşık Veli
* Âşık Şenlik
* Bayburtlu Zihni
* Dadaloğlu
* Dertli
* Erzurumlu Emrah
* Hüseyin Tenecioğlu
* Ruhsati
* Sümmânî

 |
| 20. yüzyıl | 
* Ahmet Çelik
* Âşık Alesker
* Âşık Feymani
* Âşık Reyhani
* Âşık Ummani
* Âşık Veysel
* Dertli Divani
* Dursun Kılıç (âşık)
* Mahzuni Şerif
* Murat Çobanoğlu
* Neşet Ertaş
* Şeref Taşlıova

 |
| Önemli kavramlar | 
* Âşık
* Ağırlama
* Atışma
* Bade
* Bağlama
* Cönk
* Destan
* Doğaçlama
* Koşma
* Lebdeğmez
* Mani
* Türk halk edebiyatı

 |

| * g
* t
* d
Türk halk edebiyatı |
| --- |
| Şairler ve kahramanlar | Âşık Beyhani · Âşık Alesker · Aşık Ferrahi · Aşık Gülabi · Aşık Hüdai · Aşık Reyhani. Âşık Seyrani · Sümmânî · Âşık Veysel · Bayburtlu Zihni · Dadaloğlu · Dertli · Eşrefoğlu Abdullah Rûmî · Feyzullah Çınar · Hacı Bektaş-ı Veli · Karacaoğlan · Kaygusuz Abdal · Kayıkçı Kul Mustafa · Kul Himmet · Kul Nesimi · Köroğlu · Mahzuni Şerif · Murat Çobanoğlu |
| Şiir biçimleri | Koşma · Türkü · Taşlama · Tekerleme · Mani · Deyiş · Ninni · Ağıt · İlahi · Âyin · Tapuğ · Cumhur · Bilgelik · Semai · Varsağı · Selis · Devriye · Şathiye · Tevhid · Nutuk · Deme · Duvaz · Güzelleme · Hoyrat · Kalenderî · Kavuştak · Koçaklama · Halk müziği · Geraylı |
| Nesir türleri | Destan · Masal · Kahramanlık öyküleri · Hikâye · Evliya menkıbesi · Halk hikâyesi · Fıkra · Atasözü · Deyim |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 118903896
* LCCN: nr89009842
* NLI: 987007453942605171
* NTA: 081624018
* SUDOC: 034985409
* TDVİA: dadaloglu
* VIAF: 284364514
* WorldCat: viaf-284364514

 |