1877 Plevne Savunması'ndan sonra Edhem Paşa tarafından teslim edilen kılıç.
**Ethem Paşa** (**Osmanlıca: ادهم پاشا**) (d. 1844, İstanbul - ö. 17 Aralık 1909, İstanbul), Türk asker ve devlet adamı. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nda Osmanlı Orduları Başkomutanı, 1909 yılında 2 hafta süreyle Harbiye Nazırı olarak görev yaptı.

Hayatı
------

Babası gümrük memuru Mustafa Ferhad Efendi'dir. 1861 yılında Mekteb-i Fünun-ı İdâdiye’den, 1863 yılında Mekteb-i Harbiye’den Mülâzım-ı sânî rütbesiyle mezun oldu. Piyade mülâzımlığıyla askerî hizmete girdikten sonra II. Abdülhamid'in maiyeti arasında yer aldı. Harbiye Nazırı yaverliğinde bulundu. Rumeli ve Sırbistan'da çeşitli askerî görevler yaptı. 1876-1877 Osmanlı-Sırp Savaşı'nın ardından 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'na Miralay rütbesiyle katıldı ve Gorni Dubnik Muharebesi'nde başından yaralandı. Plevne Savunması sırasında Griviça Mevki Komutanlığı'nda bulundu ve başarılarından dolayı Mirliva rütbesine terfi ettirildi ve bu suretle Paşa oldu.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra Ferik rütbesiyle Kosova ve Üsküp valiliklerine getirildi. Arnavutluk'ta çıkan karışıklıklar sırasındaki etkili tedbirleri ve icraatları ile dikkatleri üzerine topladı. Üsküp'ten sonra Beyrut valiliğine tayin edildi, ardından Adana ve Havalisi Umum Komutanlığı'na getirildiyse de padişah II. Abdülhamid'i öfkelendiren bir hareketi üzerine kumandan olarak Halep'e gönderildi. Havran Olayı'nda Dürzîlere, Zeytun İsyanı'nda ise Ermenilere karşı kullanılan askerî kuvvetin kumandanlığını yaptı. Girit'te komutanlığı sırasındaki davranışlarıyla olayların yatıştırılmasında rol oynadı ve Kostaki Antopulos Paşa'nın adada asayişi sağlamasında yardımcı oldu. 1895 yılında Girit'te gösterdiği hizmetlerinden dolayı Müşir rütbesine terfi ettirildi.

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı başlayınca II. Abdülhamid tarafından Alasonya Ordusu Komutanlığı görevinden alınarak Osmanlı Orduları Başkomutanlığı görevine atandı. Diğer kıdemli paşalar dururken başkomutanlığa atanması gerek yurt içinde gerekse yabancı ülkelerde sürpriz olarak değerlendirildi. Emrindeki Osmanlı Orduları ile Yunanistan'a karşı savaş ilan edilmesinin ertesi günü (18 Nisan 1897) Milona Geçidi'nde Yunan Orduları'nı mağlup ederek 25 Nisan'da Larisa'yı, 12 Mayıs'ta Tırhala'yı ele geçirdi. 17 Mayıs'ta Dömeke Muharebesi'nde Yunan Orduları'nı bir kez daha büyük bir bozguna uğrattı. Alman kurmayların *altı ayda geçilemez* diye rapor verdikleri Thermopylae Geçidi'ni 24 saatte aşarak Yunanistan'ın başkenti Atina'ya doğru ilerlemeye başladı. Savaşların başından beri elde ettiği başarıların yanında gösterdiği sadakat ve cesaretinden dolayı Padişah II. Abdülhamid tarafından "Gazi" unvanına lâyık görüldü ve Murassa İmtiyaz Nişanı ile taltif edildi.

1 Aralık 1909 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Ethem Paşa
Gazi Ethem Paşa'nın Eyüp Sultan Türbesi kapısına yakın bir konumda bulunan anıt mezarı (Mart 2022)
Bu başarılardan sonra askerî teftiş komisyonu başkanı iken II. Meşrutiyet'in ilanı ile 1908 yılında Meclis-i Âyân azalığına getirildi. Hastalığına rağmen II. Abdülhamid tarafından 31 Mart İsyanı'ndan (13 Nisan 1909) bir gün sonra kurulan Ahmed Tevfik Paşa kabinesinde harbiye nazırlığına tayin edildi. Askerlerin Hareket Ordusu'na karşılık vermeden silâhı bırakmalarında büyük gayretleri görüldü. Bu görevinde ancak iki hafta kalabildi. Sağlığı bozulduğundan Mısır'a gitti ve çok geçmeden 17 Aralık 1909 tarihinde orada hayatını kaybetti. Cenazesi İstanbul'a getirilerek Eyüp'te defnedildi.

Fotoğraf galerisi
-----------------

* Gazi Edhem Paşa'nın Eyüp'teki mezar taşı.Gazi Edhem Paşa'nın Eyüp'teki mezar taşı.
* Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.
* Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.
* Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.
* Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.Ethem Paşa'nın cenaze töreninden.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Mehmet Metin Hülâgü, *TDV Diyanet İslam Ansiklopedisi*, "Gazi Edhem Paşa", c. 13, s. 449, Ankara 1996.

| * g
* t
* d
Osmanlı ve Türkiye mareşalleri |
| --- |
| Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı Müşîr (1826-1922) | 
* Hasan Rıza Paşa
* Topçubaşızade Mahmud Paşa
* Eneste Haseki Mehmed Selim Paşa
* Gözlüklü Mehmed Reşid Paşa
* Çerkes Hafız Mehmed Paşa
* Süleyman Refet Paşa
* Darbhor Mehmed Reşid Paşa
* Mehmed Vasıf Paşa
* Mehmed Namık Paşa
* Keçecizade Fuat Paşa
* Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa
* Hüseyin Avni Paşa
* Mehmed Rıza Paşa
* Abdülkerim Nadir Paşa
* Süleyman Hüsnü Paşa
* Ömer Lütfi Paşa
* İstanbullu Mehmed İzzet Paşa
* Mehmed Ali Paşa
* Ahmed Esad Paşa
* Mehmed Redif Paşa
* Derviş İbrahim Paşa
* İsmail Hakkı Paşa
* Mehmed Rauf Paşa
* İbrahim Halil Paşa
* Ahmed Eyüb Paşa
* İbrahim Edhem Paşa
* Yedi Sekiz Hasan Paşa
* Kâzım Paşa
* Mehmed Yaver Paşa
* Ahmed Muhtar Paşa
* Gazi Osman Paşa
* Ali Saib Paşa
* Deli Fuad Paşa
* Mustafa Zeki Paşa
* Mehmed Zeki Paşa
* Sadettin Paşa
* Recep Paşa
* Ethem Paşa
* Mehmed Şakir Paşa
* Mahmud Şevket Paşa
* Mehmed Şükrü Paşa
* Ahmet İzzet Paşa
* Ali Rıza Paşa
* Salih Hulusi Paşa
* Zeki Paşa

 |
| Türkiye Türkiye Müşîr (1923-1935)  Mareşal (1935-günümüz) | 
* Mustafa Kemal Atatürk
* Fevzi Çakmak

 |