***Balaenognathus*** ("Grönland balinası çenesi" anlamına gelir), Almanya, Bavyera'daki Geç Jura yaşlı Torleite Formasyonundan soyu tükenmiş bir ctenochasmatid teruzor cinsidir. Cins, neredeyse tam, eklemli bir iskeletten bilinen tek bir tür, ***B. maeuseri*** içerir.

Keşif ve adlandırma
-------------------

 Holotipin stratigrafik tabaka ve yeri
*Balaenognathus* holotip örneği, NKMB P2011-633, Almanya'nın güneyinde, Wattendorf, Bavyera yakınlarında, geç Jura döneminin üst Kimmeridgiyen – Titoniyen yaşlarına tarihlenen Torleite Formasyonu çökeltilerinde keşfedildi. Fosil, Eylül 2011'de timsah kemikleri toplanırken bilmeden bulundu. Örnek, iyi korunmuş, neredeyse eksiksiz, eklemli bir bireyden oluşmaktadır. Kanat zarı yumuşak dokusu örneğin küçük bir parçasında korunmuştur. Örnek, 17 parçadan oluşan bir levha üzerinde korunmuştur, sadece sol kanat parmak metakarpının bir bölümü, sol kanadın üç parmağı dahil olmak üzere kanat parmak falanksının eklem alanı ve sol iliumun küçük bir parçası eksiktir.

2023'te Martill *ve ark*. bu fosil kalıntılarına dayanarak yeni bir ctenochasmatid pterosaur cinsi ve türü olan *Balaenognathus maeuseri'yi* tanımladı. "*Balaenognathus*" cins adı, onun çıkarımsal filtre beslenme stratejilerine atıfta bulunarak, Grönland balinasına (*Balaena mysticetus*) yapılan bir referansı "çene" anlamına gelen Latince "gnathus" sözcüğüyle birleştirir. Tür adı, "*maeuseri*", makalenin yayınlanmasından önce ölen yardımcı yazar Matthias Mäuser'e aittir.

Tanım
-----

Holotip ölçek çubuğuyla (sol üst), yorumlayıcı bir çizim (sağ üst), alt UV (sol alt), ve X-ray (sağ alt)
*Balaenognathus*, kanat açıklığı 1,17 metre olan orta büyüklükte bir ctenochasmatid'dir. Uzuv kemikleri, *Cycnorhamphus* ve *Pterodaustro* ile benzer oranlara sahiptir. Burnu, burun ucunun geniş bir spatula şekli oluşturmasıyla pterosaurlar arasında çok belirgindir. Üst çene, alt çeneden daha güçlü bir şekilde kavislidir, bu da *Balaenognathus'un* ağzını tamamen kapatamayacağını gösterir. Holotip örneğinde kancalı uçlu 480'den fazla iğne şeklinde diş vardır. Dişler çenenin kenarlarıyla sınırlıyken, ön kısım açık kalır.

Sınıflandırma
-------------

Martill *ve ark*. (2023), *Balaenognathus'*u Ctenochasmatidae'nin bir üyesi olarak ve *Aurorazhdarcho*, *Gladocephaloideus*, *Feilongus*, *Moganopterus*, and *Lonchodectes* tarafından oluşturulan bir klada kardeş takson olarak değerlendirdiler. Onların sonuçları aşağıdaki kladogramda gösterilmiştir:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Pterodaustro* |
|   |
|   | *Ctenochasma* |
|   |
|   | *Eosipterus* |
|   |
|   | *Gnathosaurus* |
|   |
|   | *Liaodactylus* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | ***Balaenognathus*** |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Aurorazhdarcho* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Gladocephaloideus* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Feilongus* |
|   |
|   | *Moganopterus* |
|   |
|   | *Lonchodectes* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ctenochasmatidae | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Pterodaustro* |
|  |
|  | *Ctenochasma* |
|  |
|  | *Eosipterus* |
|  |
|  | *Gnathosaurus* |
|  |
|  | *Liaodactylus* |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Balaenognathus*** |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Aurorazhdarcho* |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Gladocephaloideus* |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Feilongus* |
|  |
|  | *Moganopterus* |
|  |
|  | *Lonchodectes* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Martill (21 Ocak 2023). "A new pterodactyloid pterosaur with a unique filter-feeding apparatus from the Late Jurassic of Germany". *PalZ* (İngilizce). doi:10.1007/s12542-022-00644-4. ISSN 0031-0220.