**Danıştay**; Türkiye'nin idari yargı organıdır. İdari davaların bakıldığı mercidir. Aldığı kararlara yürütme uymak zorundadır.

Ayrıca yürütme organlarına yardımcı bir inceleme, danışma ve karar organı olup yönetimin yargı yoluyla denetlenmesi görevini yapan bir yargı kuruluşudur. Danıştay 9 dava dairesi 1 idari daire olmak üzere toplam 10 daireden oluşur.

Tarihçe
-------

Ayrıca bakınız: Şûrâ-yı Devlet
Kurumun eski logosu
Gülhane Hattı Hümayunu ile Osmanlı tebaasının din ve mezhep farkı gözetilmeksizin can, mal, ırz ve namus gibi tabi haklarının kanun teminatı altına alınacağı devletçe vadedilmiş, böylece yeni bir hukuk devletinin temel prensipleri ortaya konmuş, idarenin (devletin) de hukuk kurallarına uyması gerekliliği Osmanlı’da kabul edilir bir fikir haline gelmiştir.

Bu dönemde, II. Mahmut tarafından 1837 yılında Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye adında ve günümüz Danıştay’ı ile Yargıtay’ının temelleri olan bir yüksek mahkeme kurulmuş; daha sonra 1868 yılında Sultan Abdülaziz döneminde bu yüksek mahkeme (Meclisi Vâlây-ı Ahkâmı Adliye) ikiye ayrılarak Şura-yı Devlet adıyla Danıştay ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye adıyla Yargıtay kurulmuş; böylelikle, yargı ve yürütme birbirinden ayrılmıştır. Bu iki yargı organından Şura'yı Devlet'e hem kanun tasarılarını hazırlama hem de idari uyuşmazlıklara çözüm getirme şeklinde hem "kanun tasarı hazırlama" hem "yargı" görevi olarak iki görev verilmişken, Divan­ı Ahkâm­ı Adliye'ye ise yalnızca "yargı" görevi verilmiştir.

Padişah Abdülaziz'in 10 Mayıs 1868 günlü nutkuyla fiilen çalışmaya başlayan Şurayı Devlet'in "Kavanin ve nizamat layihalarını tetkik ve tanzim, mesalihi mülkiyeyi tetkik, hükûmet ile eşhas beyninde mütehaddis deaviyi rü'yet ve memurini devletin tahkik ahvaliyle, muhakemelerini icra" görevlerini yerine getirmek üzere kurulmuştur. "Hükümet ile eşhas beyninde mütehaddis davaları" görmek ve çözümlemek görevi, 1876 Kanuni Esasisi ile genel mahkemelere bırakıldığından, İmparatorluk Danıştayının yargısal görevi çok sınırlı kalmıştır.

İmparatorluk döneminde 54 yıl görev yapan Danıştay, 4 Kasım 1922 tarihinde İstanbul’daki bütün merkez kuruluşlarının TBMM Hükümetinin idaresine geçmesiyle 669 sayılı kanunla yeniden düzenlenip, 6 Temmuz 1927 tarihinde çalışmaya başlamıştır. 669 sayılı Kanuna göre Danıştay, üç idari bir dava dairesi olmak üzere, dört daireden oluşmaktaydı.

1961 Anayasası, mahkemelerin ve hakimlerin bağımsızlığını hem yasama ve hem de yürütme organlarına karşı koruyabilmek için gerekli hükümleri öngörmekte idi. Bu Anayasanın 114. maddesinde, "İdarenin hiçbir eylem ve işlemi yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılamaz" denilmiş ve 1982 Anayasası ile bazı kısıtlamalar getirilmişse de, temel ilke korunmuştur.

1982 yılında ayrıca, ilk derece idari yargı mercileri olan idare ve vergi mahkemelerinin kurulmasıyla, idari yargı örgütünün kuruluşu tamamlanmıştır. Bu gün Danıştay, bu mahkemelerin üzerinde bir temyiz mercii olarak yargı görevine devam etmektedir.

17 Mayıs 2006'da Danıştay 2. Dairesine yönelik silahlı bir saldırı gerçekleştirildi. Saldırıda bir üye ölürken dört üye yaralandı.

10 Şubat 2011 tarihinde Danıştay'ın daire sayısı 13'ten 15'e, üye sayısı ise 95'ten 156'ya çıkarıldı.[*kaynak belirtilmeli*] 2014 yılında ise daire sayısı 15'ten 17'ye, üye sayısı ise 156'dan 195'e çıkarıldı. 2016 yılında üye sayısı 116'ya daire sayısı ise 15'e düşürüldü.

Yapısı
------

Danıştay, Türkiye'nin 4 yüksek yargı organından birisidir. 9'u dava, biri idari daire olmak üzere toplam 10 daireden oluşmaktadır.

Anayasa'da öngörülen Yüksek Mahkemelerden biri olan Danıştay, Anayasa'nın 155. maddesine göre, yönetimin yargı yoluyla denetlenmesinde etkin ve önemli görev yapan bir yargı kuruluşu olmanın yanı sıra, yürütme organına yardımcı bir inceleme, danışma ve karar organıdır.

Bugün Danıştayın idari görevleri ile yargı görevi birbirlerinden kesin olarak ayrılmış ve her iki görevi yürütecek daireler birbirinden tamamen ayrı olarak kurulmuşlardır. Yönetimin yargı yoluyla denetlenmesi görevini, idare ve vergi mahkemeleriyle birlikte, Danıştayın dava daireleri yürütmektedir.

Günümüzde Danıştay, 1982 yılında yürürlüğe giren 2575 sayılı Danıştay Kanununa göre örgütlenmiştir.01.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklik hükmü uyarınca Danıştay, on bir dava, bir idari olmak üzere on iki Daireden oluşmaktadır. Bugün Danıştayda, Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeler olarak, 117 yüksek mahkeme hakimi görev yapmaktadır.

Danıştayda, Daire başkan ve üyeleri haricinde, dava dosyalarını inceleyerek daire veya görevli kurullara gerekli açıklamaları yapmak, tutanakları hazırlamak, dava hakkındaki görüşlerini daire veya kurula bildirmek ve karar taslaklarını yazmakla görevli tetkik hâkimleri ile davalar hakkında hukukî mütalaalarını bildirmekle görevli savcılar da görev yapmaktadır.

Binaları
--------

Danıştay'ın mevcut binası
Projesi 1967'de onaylanan Kızılay, Çankaya'daki binanın inşaatı 1969'da başladı. Ödenek yetersizliği nedeniyle inşaatı geciken bina 1978'de tamamlandı. Yeni bina projesinin belirlenmesi için açılan mimari yarışma 29 Haziran 2008'de sonuçlandı. Üniversiteler, Çankaya'da inşa edilen binanın temeli Aralık 2009'da atıldı. Şubat 2012'de Danıştay yeni binasına taşındı. Eski binanın yıkımı eleştirilere ve mahkeme kararlarına rağmen 2016'da gerçekleşti. Aynı yere 2019'da Yüksek Seçim Kurulu Binası inşa edildi.

Yönetimi
--------

Ayrıca bakınız: Türkiye Danıştay başkanları listesi, Danıştay (Türkiye) başsavcıları listesi ve Danıştay eski daire başkanları

| Görevi | Adı | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Seçiliş | Ayrılış |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Başkan | Zeki Yiğit | 7 Mayıs 2020 | 7 Mayıs 2024 | 2 Mart 2011 | 26 Temmuz 2028 |
| Başsavcı | Nevzat Özgür | 7 Mart 2023 | 15 Ocak 2025 | 3 Şubat 2009 | 15 Ocak 2025 |
| Başkanvekili (İdari) | Hasan Güzeler | 2 Ekim 2018 | 2 Ekim 2026 | 24 Şubat 2011 | 25 Temmuz 2028 |
| Başkanvekili (Vergi) | Mahmut Vural | 25 Eylül 2017 | 25 Eylül 2025 | 2 Mart 2011 | 1 Şubat 2027 |
| Genel Sekreter | Levent Barış Tüfenkci | 2 Şubat 2024 | - | 1 Haziran 2022 | 1 Haziran 2034 |
| 1. Daire Başkanı | İlyas Arlı | 21 Eylül 2012 | 24 Kasım 2024 | 15 Nisan 2009 | 1 Ocak 2026 |
| 2. Daire Başkanı | Ercan Ahi | 21 Eylül 2016 | 24 Kasım 2024 | 24 Şubat 2011 | 12 Nisan 2028 |
| 3. Daire Başkanı | Hanifi Doğan | 17 Eylül 2020 | 17 Eylül 2024 | 24 Mart 2011 | 25 Temmuz 2028 |
| 4. Daire Başkanı | Enver Kaya | 2 Ağustos 2016 | 27 Aralık 2026 | 24 Şubat 2011 | 15 Mart 2029 |
| 5. Daire Başkanı | Fethi Aslan | 2 Ağustos 2016 | 17 Aralık 2026 | 24 Şubat 2011 | 23 Ekim 2028 |
| 6. Daire Başkanı | Emin Sınmaz | 21 Eylül 2018 | 21 Eylül 2026 | 24 Şubat 2011 | 25 Temmuz 2028 |
| 7. Daire Başkanı | Hamit Ümit Aksoy | 30 Ocak 2019 | 30 Ocak 2027 | 6 Ekim 2011 | 26 Temmuz 2028 |
| 8. Daire Başkanı | Yüksel Öztürk | 22 Kasım 2012 | 24 Kasım 2024 | 21 Haziran 2008 | 15 Nisan 2027 |
| 9. Daire Başkanı | Abdurrahman Gençbay | 24 Mayıs 2019 | 24 Mayıs 2027 | 15 Aralık 2014 | 25 Temmuz 2028 |
| 10. Daire Başkanı |  |  |  |  |  |
| 12. Daire Başkanı | Mahmut Doğan | 24 Kasım 2020 | 24 Kasım 2024 | 16 Aralık 2013 | 10 Şubat 2028 |
| 13. Daire Başkanı | Hasan Gül | 15 Mart 2023 | 15 Mart 2027 | 14 Nisan 2011 | 25 Temmuz 2028 |
|

Üyeleri
-------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
1. Abdullah Artunç
2. Abdullah Aygün
3. Abdurrahman Gençbay
4. Abdurrahman Madan
5. Abdülkadir Atalık
6. Adil Memiş
7. Ahmet Arslan
8. Ahmet Murat Altuğ
9. Ahmet Saraç
10. Ali Alpan
11. Ali Çopur
12. Ali İhsan Şahin
13. Ali Kazan
14. Ali Özgür
15. Ali Ürker
16. Aydemir Tunç
17. Aysel Demirel
18. Battal Öğüt
19. Bilal Çalışkan
20. Bilge Apaydın
21. Binnaz Mahioğlu
22. Birgül Kurt
23. Cafer Ergen
24. Cevdet Erkan
25. Cevdet Malkoç
26. Ekrem Özübek
27. Emin Sınmaz
28. Ercan Ahi
29. Enver Kaya
30. Erhan Çakan
31. Erhan Çiftçi
32. Esat Toklu
33. Esma Aksoy
34. Fatih Mehmet Alkış
35. Fatih Terzi
36. Fatih Zencirci
37. Fethi Aslan
38. Gülay Ölmez

 | 
1. Gürsel Mekik
2. Gürsel Özkan
3. Hamdi Şenler
4. Hamit Ümit Aksoy
5. Hanifi Doğan
6. Hasan Gül
7. Hasan Güzeler
8. Hasan Odabaşı
9. Hasan Önal
10. Hasan Şahin
11. Hayriye Şirin Ünsel
12. Hicabi Ece
13. Hümeyra Ergin Ercan
14. Hüseyin Ünal Kara
15. İbrahim Er
16. İbrahim Topuz
17. İlhan Hanağası
18. İlker Sert
19. İlyas Arlı
20. İsmail Hakkı Sayın
21. İsmail Kalender
22. Kemal Açıkgöz
23. Kenan Balan
24. Keziban Gülcan Kaya
25. Levent Barış Tüfenkçi
26. Lütfiye Akbulut
27. Mahmut Ballı
28. Mahmut Doğan
29. Mahmut Vural
30. Mehmet Ali Ceran
31. Mehmet Ali Gümüş
32. Mehmet Aydın
33. Mehmet Gökpınar
34. Metin Arıtı
35. Mevlüt Atbaş
36. Muharrem Özkaya
37. Muhsin Yıldız

 | 
1. Munise Kabakulak
2. Musa Albayrak
3. Musa Heybet
4. Mustafa Arslan
5. Mustafa Gökçek
6. Mustafa Nafiz Acar
7. Mürteza Güler
8. Nedret Engin
9. Nevzat Özgür
10. Nurdane Topuz
11. Nurten Çolakoğlu
12. Oğuz Yağlıcı
13. Oya Işık
14. Ömer Civri
15. Rasim Aytin
16. Recep Kılıç
17. Sami Karatekin
18. Selbi Koca
19. Seyfullah Yıldıztekin
20. Süleyman Hilmi Aydın
21. Şahnaz Gerek
22. Şaziye Fırat Civelek
23. Tayyibe Kaycıoğlu
24. Turgay Tuncay Varlı
25. Tülay Bulgurcu
26. Uğurhan Kuş
27. Vahit Kınalıtaş
28. Yalçın Ekmekçi
29. Yunus Aykın
30. Yunus Emre Sılay
31. Yusuf Binici
32. Yücel Bulmuş
33. Yüksel Navdar
34. Yüksel Öztürk
35. Zeki Yiğit
36. Zeynep Kenan
37. Ziya Özcan

 |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 17 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Ocak 2023.
2. ↑   16 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Danıştay Kanunu md.13 (2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan "ondördü" ibaresi "on beşi", "biri" ibaresi "ikisi" ve  

"on beş" ibaresi "on yedi" şeklinde değiştirilmiştir.)
3. ↑  "Danıştay Resmi Sitesi". *www.danistay.gov.tr*. 29 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2023.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
7. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
8. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
9. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
10. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.
11. ↑  "YSK, yeni binasına taşındı". memurlar.net. 25 Mart 2019. 19 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Danıştay*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Resmî site

| * g
* t
* d
Türkiye'de mahkemeler |
| --- |
| Yüksek mahkemeler | 
* Anayasa Mahkemesi
* Danıştay
* Uyuşmazlık Mahkemesi
* Yargıtay

 |
| İstinaf mahkemeleri | 
* Bölge adliye mahkemeleri
* Bölge idare mahkemeleri

 |
| Adli mahkemeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hukuk mahkemeleri | 
* Aile mahkemeleri
* Asliye hukuk mahkemeleri
* Asliye ticaret mahkemeleri
* Fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemeleri

* İcra mahkemeleri
* İş mahkemeleri
* Kadastro mahkemeleri
* Sulh hukuk mahkemeleri
* Tüketici mahkemeleri

 |
| Ceza mahkemeleri | 
* Asliye ceza mahkemeleri
* Ağır ceza mahkemeleri
* Çocuk mahkemeleri
* Çocuk ağır ceza mahkemeleri
* Fikrî ve sınaî haklar ceza mahkemeleri
* Sulh ceza hakimlikleri

 |

 |
| İdari mahkemeler | 
* İdare mahkemeleri
* Vergi mahkemeleri

 |
| Mali mahkemeler | 
* Sayıştay

 |
| Eski mahkemeler | 
* Askerî Yargıtay
* Askerî Yüksek İdare Mahkemesi
* Devlet Güvenlik Mahkemesi
* İstiklâl mahkemesi
* Millî Korunma Mahkemesi
* Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri
* Sıkıyönetim Askerî Mahkemesi

* Sulh ceza mahkemeleri

 |
| İlgili kurumlar | 
* Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı
* Hâkimler ve Savcılar Kurulu
* Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
* Yüksek Seçim Kurulu

 |