**Emine Bedia Muvahhit** (1896, İstanbul - 20 Ocak 1994, İstanbul), Türk oyuncu.

Türkiye'de Cumhuriyet dönemi sinema ve tiyatro oyunculuğu yapan ilk kadınlardandır. Oyunculuğa Halide Edip Adıvar'ın Ateşten Gömlek romanından sinemaya uyarlanan filmde rol alarak başladı. Filminde *Ayşe* rolünü canlandıran Bedia Muvahhit, aynı filmde *Kezban* rolünü canlandıran Neyyire Neyir ile birlikte Türk sinemasının ilk Müslüman kadın oyuncularından biri oldu.

1923 yılında İzmir'de sahnelenen bir tiyatro oyununda, Mustafa Kemal, temsil heyetinde Türk kadın oyunculara yer verilmesi arzusunu dile getirince onun bu arzusunu yerine getirmek üzere ilk defa sahneye çıktı. Darülbedayi oyuncusu olarak tiyatroya devam etti; 1975 yılında emekli olana kadar iki yüzden fazla oyunda rol aldı. Oyunculuğun yanı sıra Fransızcadan Türkçeye oyun tercüme ve adapte ederek Türk tiyatrosuna hizmet verdi.

Bedia Muvahhit, babası Şekip Bey ve kardeşi Fuadi Bey ile beraber.

Hayatı
------

Farklı kaynaklara göre 1896 ya da 1897 yılında İstanbul'da, Büyükada'da doğdu. Babası İstinaf Mahkemesi Müddeiumumisi (savcı) Mısırlızade Ahmet Şekip Bey, annesi Emine Hanım'dır. Çocukluğu Büyükada'da geçti. Küçük yaşta Fransızca ve Rumca öğrendi. Adadaki komşularından ve aile dostlarından Yahya Kemal, Tahsin Nahit, Yakup Kadri gibi edebiyatçıların etkisi ile Türkçesi gelişti. İlkokula Büyükada'daki St.Antoine Okulu'nda başladı. Babasının ölümü üzerine ailesi Moda'ya taşınınca ilköğrenimine Kadıköy Terakki Mektebi'nde devam etti. Dokuz yıllık ortaöğrenimini Notre Dame de Sion Lisesi'nde tamamladı.

Türk kadınlarının memuriyet gibi işlerde çalıştırılmadığı dönemde, henüz 14 yaşında bir öğrenci iken Osmanlı İmparatorluğu döneminde bir kamu kuruluşunda çalışma hakkını elde eden ilk kadın grubu içinde yer alarak geçici bir süre santral memuresi olarak çalıştı. İngiliz-Fransız ortaklığının elindeki Dersaadet Telefon Anonim Şirket-i Osmaniyesi'nde tüm santral memureleri ya yabancı, ya da yerli azınlıklardan oluşmasına Kadınlar Dünyası dergisi tepki göstermiş ve birkaç sayı bu konuyu işlemişti. Derginin baskısıyla şirket Müslüman-Türk kadın çalışanlar almaya karar verince Bedia Şekip, bu iş için başvuran çok sayıda Müslüman kadın arasından sınavla seçilen yedi kişiden birisi idi. Bir yıl dolmadan işten ayrılan Bedia Hanım, bu geçici iş vesilesiyle Türk kadınlarının çalışma hayatına girmesine öncülük edenlerden biri oldu.

Öğrenimini tamamladıktan sonra Erenköy Kız Lisesi'nde iki yıl Fransızca öğretmenliği yaptı. Darülbedayi'de oyuncu Ahmet Muvahhit ile 1921'de evlendi ve *Bedia Muvahhit* adını aldı. 1922'de oğlu Şuayip Sina Arbel dünyaya geldi.

7 Ağustos 1950 tarihli Akşam gazetesinde Bedia Muvahhit ikinci eşi Ferdi Ştatzer ile bir arada.
### Ateşten Gömlek

Oyunculuğa, Halide Edip Adıvar'ın *Ateşten Gömlek* romanından aynı adla sinemaya uyarlanan, Muhsin Ertuğrul'un yönettiği filmdeki rolü ile başladı. Kurtuluş Savaşı'nı konu alan bu romanda yer alan *Kezban* ve *Ayşe* adlı Türk kadın karakterleri filmde de Müslüman Türk kadınları tarafından oynanması uygun görülmüş ve bu rolleri oynayacak Müslüman Türk kadın oyuncu arayışına girişilmişti. O zamana kadar Türk sinemasında yapılmış olan filmlerdeki kadın rolleri Ermeniler ve bir iki Rus kadın oyuncu tarafından canlandırılmıştı. 1922 yılında Muhsin Ertuğrul'un teklifi üzerine Bedia Muvahhit, Ayşe rolünü oynamayı kabul etti. Kezban rolü için gazeteye ilan verildi ve başvuran tek kişi olan Neyire Neyir bu rolü canlandırdı. Bedia Muvahhit ve Neyyire Neyir, Türk sinemasında oynayan ilk Türk kadın oyuncular oldu. Filmin ilk gösterimi TBMM'nin açılışının üçüncü yıldönümü olan 23 Nisan 1923 günü yapıldı.

### Ceza Kanunu

Daha önce tiyatroya özel bir ilgisi olmamış olan Bedia Muvahhit, Ateşten Gömlek filminden sonra sanat yaşamına devam etmeyip oğlu ile meşgul oldu. Ancak millî mücadeleden çıkmış Anadolu'da 1923 yılında İzmir'den başlayan bir turne düzenleyen eşine bu seyahatte eşlik ettiği sırada, sahneledikleri oyunu izlemeye davet edilen Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın temsil heyetinde Türk hanımların yer alması arzusunu yerine getirmek üzere ilk defa sahneye çıktı. İbnürrefik Ahmet Nuri Bey'in Fransız oyun yazarı Georges Courteline'in eserinden uyarladığı "*Ceza Kanunu*" adlı oyunda "*Sacide*" rolünü oynadı. Kordon Palas Sineması'nda 31 Temmuz 1923'te oynanan bu temsili izleyen Mustafa Kemal, kendisini sahne yaşamına devam etmesi için teşvik etti. Bedia Muvahhit, turnenin geri kalanında çeşitli piyeslerde başrol oynadı.

### Darülbedayi oyunculuğu

Bedia Muvahhit 1933'te Ferdi Ştatzer ile evlendiği gün.
Bedia Muvahhit, 1923'te "Ateşten Gömlek" filmini çevirdiği esnada, iki sahne arasında oğlu Sina ile.
Bedia Muvahhit, Cumhuriyetin ilanından sonra Muhsin Ertuğrul'un sahneye koyduğu Shakespeare'in Othello adlı oyununda Desdemona rolünü canlandırarak 6 Aralık 1923’te tiyatroya resmen başladı. Aynı oyunda Neyyire Neyir Hanım da *Emilia* rolünü canlandırdı. Ertesi yıl Darülbedayi sanatçısı olarak *Cehennem*, *Azarya* ve *Yorgaki Dandini* gibi oyunlarda rol aldı.

1927 yılında eşini verem hastalığından kaybetti. Ertesi sezon, daha önce eşi ile birlikte oynadığı "*Üç Kişi Arasında*" adlı oyunda sahneye çıkmaya devam etti.

1930 yılında İstanbul'a gelen bir Yunan tiyatro topluluğu tarafından sahnelenen Otello oyununda başkahraman *Desdemona* rolünü Rumca olarak oynadı. 1931'de başbakan olarak ilk yurt dışı gezisini gerçekleştiren İsmet İnönü başkanlığında Yunanistan'ı ziyaret eden Türk heyetinde yer aldı. İki ülke
sanatçılarının ortaklaşa oynadığı Otello piyesinde başrolde oynadı. Atina Konservatuvarı tarafından kendisine fahri diploma verildi.

Şehir Tiyatrosu'nda besteci ve piyanist olarak çalışan Avusturya asıllı Ferdi von Statzer ile 1933 yılında ikinci evliliğini yaptı. Evliliği boyunca eşi ile her yıl otomobille uzun bir Avrupa seyahati yapıp Avrupa'daki tiyatroları yakından görüp takip etme, tanınmış Avrupalı sanatçıları tanıma fırsatı buldu. 18 yıllık evlilikten sonra 1951 yılında eşinden ayrıldı ve tekrar sahne dünyasında tanındığı *Bedia Muvahhit* ismini kullanmaya başladı.

1975 yılında Şehir Tiyatroları'ndan emekli olana kadar iki yüzden fazla oyunda rol aldı. Oyunculuğun yanında Fransızcadan yaptığı *"Yahudi", "İstanbul Havası", "Kır Çiçeği", "Geçti Borun Pazarı", "Oğlumuz", "Arılar"* gibi çeviri ve adaptasyonları ile Türk tiyatrosuna hizmet etti.

### Sinema oyunculuğu

İlk filmi Ateşten Gömlek (1923)'ten sonra Nâzım Hikmet'in yazıp Muhsin Ertuğrul'un yönettiği İstanbul Sokaklarında (1929), ve Karım Beni Aldatırsa (1933) filmlerinde rol aldı. Sinema oyunculuğuna Söz Bir Allah Bir (1933), Beklenen Şarkı (1953), Paydos (1954), Gülmeyen Yüzler (1955), Son Beste (1955), Yaşlı Gözler (1955), Çapkınlar (1961), Barut Fıçısı (1963), Manyaklar Köşkü (1964), İstanbul Kaldırımları (1964), Bozuk Düzen (1965), Sevinç Gözyaşları (1965), Hep O Şarkı (1965), Şoförün Kızı (1965), Zehirli Hayat (1967), Son Mektup (1969), Lekeli Melek (1969) ve Ateşli Çingene (1969) gibi filmlerle devam etti. 

Bedia Muvahhit "Kadın ve Kumar" piyesinde.

Ölümü
-----

Sanatçı, 1950 ve 1973 yıllarında iki kez jübile yaptı. 1987 yılında Devlet Sanatçısı unvanını aldı. 1993 yılının Aralık ayında sağlık durumu kötüleşti. 20 Ocak 1994 tarihinde öldü ve Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi.

Bedia Muvahhit'in Şuayip Sina Arbel (1922-8 Eylül 1991) adında bir oğlu, Zeynep Kaptanoğlu ve Ali Arbel adlarında iki torunu ve Aslı Arbel, Nazlı ve Ayşe Kaptanoğlu adlarında da üç torun çocuğu bulunuyordu.

Anısını yaşatan projeler
------------------------

Bedia Muvahhit'in adı İstanbul'un Kadıköy ilçesinde Yoğurtçu Parkı'nın karşısındaki bir sokakta yaşatılmaktadır.

1995 yılından Türk Kadınlar Birliği tarafından İstanbul Şehir Tiyatroları tarafından seçilen yılın genç ve başarılı kadın oyuncusuna "Bedia Muvahit Ödülü" adıyla ödül vererek adını yaşatmaktadır. Ayrıca 2010 yılından itibaren Sahne Tozu Tiyatrosu tarafından her yıl İzmir'de adına Bedia Muvahhit Tiyatro Ödülleri düzenlenmektedir.

İstanbul Şehir Tiyatroları'nın 100. yaşını kutladığı 2014-2015 tiyatro sezonunda kurumun özel projesi olarak Bedia Muvahhit'in hayatı ve iç dünyasını Afife Jale'ninki ile birlikte anlatan Hayal-i Temsil adlı oyun sahnelenmiş ve Yiğit Sertdemir'in yönetiminde sergilenen oyun, birçok ödüle değer görülmüştür.

1998 yılında PTT'nin Türk meşhurları konulu pul serisinde anısına posta pulu basılmıştır.

Filmografisi
------------

* 1917: *Casus*
* 1917: *Pençe*
* 1923: *Ateşten Gömlek*
* 1931: *İstanbul Sokaklarında*
* 1933: *Karım Beni Aldatırsa*
* 1953: *Beklenen Şarkı*
* 1954: *Paydos*
* 1955: *Gülmeyen Yüzler*
* 1955: *Son Beste*
* 1955: *Yaşlı Gözler*
* 1961: *Çapkınlar*
* 1962: *Belalı Torun*
* 1962: *Bir Gecelik Gelin*
* 1962: *Gönül Ferman Dinlemez*
* 1963: *Barut Fıçısı*
* 1963: *Genç Kızlar*
* 1964: *Gel Barışalım*
* 1964: *Halk Çocuğu*
* 1964: *Hizmetçi Dediğin Böyle Olur*
* 1964: *Kaynana Zırıltısı*
* 1964: *Manyaklar Köşkü*
* 1964: *Sarı Kızla Kopuk Ahmet*
* 1964: *Anasının Kuzusu*
* 1964: *Gençlik Rüzgarı*
* 1964: *İstanbul Kaldırımları*
* 1965: *Hep O Şarkı*
* 1965: *Sevinç Gözyaşları*
* 1966: *Aşkın Gözyaşları*
* 1966: *Bozuk Düzen*
* 1966: *O Kadın*
* 1966: *Sevgilim Artist Olunca*
* 1966: *Sokak Kızı*
* 1966: *Çalıkuşu*
* 1966: *Şoförün Kızı*
* 1967: *Evlat Uğruna*
* 1967: *Sen Benimsin*
* 1967: *Zehirli Hayat*
* 1968: *Katip*
* 1968: *Dünyanın En Güzel Kadını*
* 1969: *Esmerin Tadı Sarışının Adı*
* 1969: *Tatlı Sevgilim*
* 1969: *Ateşli Çingene*
* 1969: *Lekeli Melek*
* 1969: *Son Mektup*
* 1970: *Yumurcak*

Tiyatro oyunları
----------------

1. Ahududu
2. Aktör Kin
3. Ayaktakımı Arasında
4. Aynaroz Kadısı
5. Bir Kavuk Devrildi
6. Bir Ölü Evi
7. Çifte Keramet
8. Dama Çıkmış Bir Güzel
9. Deli Dolu
10. Deli Saraylı
11. Devlet Kuşu
12. Fermanlı Deli Hazretleri
13. Gecikenler
14. Hamlet
15. Hisse-i Şayia
16. Hortlaklar
17. Kafatası
18. Kafes Arkasında
19. Kibarlık Budalası
20. Küçük Şehir
21. Lüküs Hayat
22. Matmazel Julie
23. Mum Söndü
24. Müfettiş
25. Mürai
26. Mırnav
27. On İkinci Gece
28. Otello
29. Oyun İçinde Oyun
30. Sana Rey Veriyorum
31. Saz-Caz
32. Suç ve Ceza
33. Taş Parçası,
34. Tebeşir Dairesi
35. Tersine Akan Nehir
36. Venedik Taciri
37. Yarasa
38. Yorgaki Dandini

Ödüller
-------

* 1987: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanı

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Milliyet - 10 Eylül 1991 - MİLLİYET GAZETE ARŞİVİ". *gazetearsivi.milliyet.com.tr*. 1 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2023.
2. ↑  "Sinematürk' te Bedia Muvahhit". 5 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2023.
3. ↑   [*yalın URL*]
4. 1 2 3  Sevengil, Refik Ahmet. "Sahnede 50 Yıl Bedia Muvahhit" (PDF). 26. Ağustos 1950'de 25. sanat yılı nedeniyle Jübile Dergisinde yayımlanmış yazı). 16 Ocak 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
5. 1 2 3 4 5 6  "Bedia Muvahhit (1897-1994)". Atatürk Ansiklopedisi. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
6. ↑  Köksal, Faik. "İz Bırakan PTTciler III: Bedia Muvahhit". Telekomcular Derneği sitesi. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
7. ↑  Kayserili (Kurt), Serap. "I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın Beyaz Perdeye Yansımaları" (PDF). tatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü , 2011. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
8. ↑  "Günün Kadını:Bedia Muvahhit". Ekmekvegul.net 16 Ocak 2018. 25 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
9. ↑  ""Bu rolü ancak bir Türk kadını oynayabilir"". Odatv4.com, 19 Ocak 2019. 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
10. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 8 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2016.
11. ↑  Uysal, Mehmet. "1930-1938 Dönemi Türkiye-Yunanistan İlişkileri". İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü doktora tezi, 2007. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
12. ↑  "Bedia Muvahhit Tiyatro Ödülleri Hakkında". Bediaodulleri.com sitesi. 6 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
13. ↑  "Eleştirmenlerin seçimi 'Hayal-i Temsil'". Milliyetsanat.com sitesi, 19 Nisan 2016. 22 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2021.
14. ↑  Acar, Bedir. "Vasfi Rıza ödülü Yiğit Sertdemir'in". Star.com.tr, 4 Mayıs 2015. 20 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2021.

Dış bağlantılar
---------------

* Beyazperde'de Bedia Muvahhit 10 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IMDb'de Bedia Muvahhit
* SinemaTürk'te Bedia Muvahhit 5 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Sinemalar.com'da Bedia Muvahhit 7 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* TSA'de Bedia Muvahhit 3 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 6 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Anafilya.org Detaylı yaşam hikâyesi

| * g
* t
* d
Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı devlet sanatçıları |
| --- |
| 1970–1979 | 
* Adnan Saygun
* Necil Akses
* Ulvi Cemal Erkin
* Mithat Fenmen
* İlhan Usmanbaş
* Gülay Uğurata
* İdil Biret
* Suna Kan
* Ayla Erduran
* Ayşegül Sarıca
* Verda Erman (1971)

 |
| 1980–1989 | 
* Nevit Kodallı
* Cemal Reşit Rey
* Hikmet Şimşek
* Gürer Aykal
* İsmail Aşan
* Tunç Ünver
* Cüneyt Gökçer
* Yıldız Kenter
* Meriç Sümen
* Suna Korat (1981)
* Nevzad Atlığ
* Ayhan Baran
* Vasfi Rıza Zobu
* Bedia Muvahhit
* Mükerrem Berk
* Gülsin Onay
* Ayten Gökçer (1987)
* Aydın Gün
* Leyla Gencer (1988)

 |
| 1990-1999 | 
* Necdet Yaşar
* İsmail Baha Sürelsan
* Alâeddin Yavaşca
* Zeki Müren
* Teoman Önaldı
* Yesari Asım Arsoy
* Sâdi Yâver Ataman
* Nida Tüfekçi
* Mustafa Geceyatmaz
* Mustafa Turan
* Barış Manço
* Hüseyin Sermet
* Güher Pekinel
* Süher Pekinel
* Okan Demiriş
* Mete Uğur
* Macide Tanır
* Bozkurt Kuruç
* Osman F. Seden
* Türkan Şoray
* Hülya Koçyiğit
* Orhan Şaik Gökyay
* Tarık Buğra
* Attilâ İlhan
* Ali Avni Çelebi
* Sabri Berkel
* Turan Erol
* Devrim Erbil
* Hüseyin Anka Özkan
* Sadi Diren (1991)
* Müzeyyen Senar
* Mehveş Emeç
* Şefika Kutluer
* Tekin Akmansoy
* Muazzez Abacı
* Metin Akpınar
* İzzet Altınmeşe
* Selmi Andak
* Avni Anıl
* Nezihe Araz
* Muzaffer Arıkan
* Orhan Asena
* Semih Balcıoğlu
* Recep Bilginer
* Ali Can
* Koral Çalgan
* İnci Çayırlı
* Merih Çimenciler
* Ali Doğan
* Haldun Dormen
* Armağan Elçi
* Erol Erdinç
* Özdemir Erdoğan
* Musa Eroğlu
* Muazzez Ersoy
* Semiha Berksoy
* Zeki Alasya
* Mengü Ertel
* Orhan Gencebay
* Nurşen Girginkoç
* Rengim Gökmen
* Ruşen Güneş
* Fahrettin Güven
* Nedret Güvenç
* Fikret Hakan
* Selahattin İçli
* Selim İleri
* Çolpan İlhan
* Yekta Kara
* Cemil Karababa
* Müşfik Kenter
* Kayıhan Keskinok
* Levent Kırca
* Atilla Manizade
* Yusuf Nalkesen
* Tankut Öktem
* Gazanfer Özcan
* Ahmet Özhan
* Münir Özkul
* Sezen Cumhur Önal
* Kutlu Payaslı
* Ajda Pekkan
* Ali Poyrazoğlu
* Ozan Sağdıç
* Mustafa Sağyaşar
* Samime Sanay
* Emel Sayın
* Timur Selçuk
* Nedret Selçuker
* Nesrin Sipahi
* Ferit Sıdal
* Kâmil Sönmez
* Muammer Sun
* Gülriz Sururi
* Dinçer Sümer
* Şener Şen
* Ziya Taşkent
* Orhan Taylan
* Okay Temiz
* Zekai Tunca
* Neriman Altındağ Tüfekçi
* Dilek Türker
* Nejat Uygur
* Necdet Varol
* Gönül Yazar
* Jale Yılmabaşar
* Nilüfer Yumlu
* Metin Yurdanur
* Gülşen Tatu (1999)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb124929181 (data)
* ISNI: 0000 0004 5093 3431
* VIAF: 316736613
* WorldCat: viaf-316736613

 |