**"Kuba" gemisinin denizcileri için dikilmiş anıt**, 14 Eylül 1857'de Hazar Denizi'nde Şüvelan Burnu yakınlarında araştırma yapan "Kuba" gemisinin batması sonucu ölen denizciler için dikilmiş bir anıttır. Olay sonucunda 22 mürettebat öldü, 57 kişi kurtarıldı. Bu olaydan sonra gemilerin güvenliği için Abşeron'da deniz fenerleri inşa etmeye başladılar. 1889 yılında Şüvelan'da dikilen anıtın müellifi İohan Edel'dir.

Tarihi
------

Rus İmparatorluğu, Azerbaycan hanlıklarının işgalini tamamladıktan sonra 1850'lerin sonlarından itibaren özel bir Hazar astronomik ve hidrografik seferiyle Hazar Denizi'ni keşfetmeye başladı. Seferin ana görevleri, Hazar Denizi'nin tam olarak keşfedilmesi ve navigasyonda kullanılmak üzere doğru haritalanmasıydı. Sefer, uzman bir hidrograf olan Kaptan 2. derecele Kaptan Nikolay İvanşintsov tarafından yönetildi. 1856'da sefer başladı. Ancak aynı yıl keşif gezisinin astronomu koleradan öldü.

11 Eylül 1857'de Rus İmparatorluğu tarafından teçhiz edilmiş Hazar astro-hidrografi seferi, Hazar Denizi'nin daha doğru bir haritasını çıkarmak için değerli bilgilerle Astrahan'dan Bakü'ye gönderildi. Ordunun yanı sıra, yerel yönetim yetkilileri de Nikolay İvanşintsov liderliğinde toplanan bu büyük ve değerli bilgileri sabırsızlıkla bekliyorlardı. 14 Eylül'de hava bulutlu, rüzgarlı ve yağmurluydu. Gemi akşam Abşeron'a vardığında rüzgar şiddetlendi. Gemi, su altı resiflerine iki kez çarparak hasar gördü. Geminin pruva tarafı çöktü ve motor pompası patladı. Dalgaların etkisiyle gemi birçok yerinden hasar alır ve batmaya başlar. Sefer Kaptanı İvanşintsov da gemiyle birlikte batar. Ancak dalga onu kıyıdaki kayalara çarpar ve o da ipe tutunarak hayatta kalmayı başarır. Asteğmen Yasensky onu karaya çıkarır. Geminin komutanı Teğmen Poskoçin, Teğmen Koşkul ve Teğmen Simonov hayatlarını kaybeder. Onlarla birlikte keşif gezisinin tüm araştırmaları ve kayıtları yok olur.
Gece ile ağır yaralılar arabalarla Şuvelan köyüne götürülüyor. Seferin tüm subayları ve alt rütbeli üyeleri, yedek subay Abdulla Ahundov'un evinde bulunuyor. O da yerel yetkililerin yardımıyla kazanın kurbanlarına sıcak giysiler ve yiyecek sağlıyor. 15 Eylül'de Bakü Deniz İstasyonu komutanı, birinci sınıf kaptan K. Freygang ve kaza şefi L. Pigulevsky geminin battığı yere geldi. 16 Eylül'de tüm yaralılar Bakü'ye götürüldü. Bir gün sonra ekibin diğer üyeleri de buraya gelir. Astrahan limanı ve Hazar Deniz Taşımacılığı Komutanı Tuğamiral Vulf, kazayı araştırmak için kurulan komisyonun başına geçiyor. Yapılan incelemeler sonucunda geminin mürettebatın hatasından değil, havanın beklenmedik bir şekilde bozulması, yoğun sis ve Shuvalan Burnu çevresinde herhangi bir haritada işaretlenmeyen su altı resifleri nedeniyle kazaya düştüğü ortaya çıktı.

Kazanın ardından İvanşintsov önderliğinde Hazar seferi 1867 yılına kadar devam etti. Hazar Denizi'nde kıyı şeritlerinin değişmesinin nedenlerini, akıntıların özelliklerini, adaların kaybolmasını veya oluşmasını ilk kez o anlattı. Onun liderliğinde Hazar Denizi'nde 61 astronomik nokta belirlendi, ilk kez 900 metreden daha derin yerler keşfedildi ve su toprak tabakasından örnekler alındı. Araştırmasından 20 yıl sonra Hazar Denizi atlası ve daha sonra Hazar Denizi'nin derinlik haritası yayınlandı.

Anıtın dikilmesi
----------------

Kazada hayatını kaybedenlerin çoğu kaza yerine yakın kardeş mezarlığına defnedildi. Mezarlığın üzerine basit bir anıt yerleştirilmiştir. 30 Kasım 1887'de burayı ziyaret eden 2. rütbeli yüzbaşı P. Orlov, anıtı acınacak halde gördü. Bu nedenle anıtın restorasyonu için para toplamayı düşünüyor. Bu teklif knyaz L. Uhtomski tarafından da iyi karşılandı. Ve Orlov, yeni bir anıtın inşası için Hazar denizcilerinden para toplamaya başlar. 15 Aralık 1887'den 23 Ağustos 1889'a kadar 124 kişi tarafından anıtın inşası için toplam 277 ruble 74 kopek bağışlandı. 1889 yılında dikilen anıtın müellifi İohan Edel'dir.

Anıt, Sovyet işgalinden sonra da bakımsız kalmıştır. Üzerindeki haç kaldırılır. Ancak bağımsızlıktan sonra, 2005 yılında Zafer Günü'nün 60. yıldönümü münasebetiyle anıt restore edildi.

Galeri
------

* 
* 
* 
* 
*

Kaynakça
--------

1. ↑  Bəxtiyar Hacıyev (28 Ocak 2018). "Abşeronun 158 yaşlı mayakı" (Azerice). trend.az. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  İrina Rote (6 Nisan 2019). "Памятник у с. Шувелян погибшим морякам военного парохода КУБА / Şüvəlan kəndi yaxınlığında dünyasını dəyişmiş Quba hərbi gəmisinin dənizçilərinə qoyulmuş abidə" (Rusça). ourbaku.com. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021.
3. 1 2  "Памятник русским морякам в бакинском поселке / Bakı qəsəbəsində rus dənizçilərə qoyulmuş abidə" (Rusça). 9 Kasım 2019. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021.

Dış bağlantılar
---------------

* Затонувшие и затопленные суда Каспия / Hazar Denizi'nin batık gemileri - Fuad Ahundov - Bakü sırları