recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Dünya'nın en büyük bakır madeni Chuquicamata
100 maden kamyonu görev yapar
Benim İçişleri
**Chuquicamata**, Şili'nin kuzeyinde, Atacama Çölü'nde bir kent. Calama kentine yaklaşık 15 km uzaklıktadır. Yeryüzündeki, insanlarca açılan en büyük yapay çukur olan Dünya'nın en büyük bakır madeni ile ünlüdür.

Geçmiş
------

Bölgede, işgalci ispanyolların gelmesinden çok önce yerleşim vardır. *Chuquicamata* sözcüğü Aymara dilinde gelip, kökeni bölgeye ilk yerleşenlere dayanır. Şili, topraklardaki resmi kontrolünü, Güherçile savaşı ve izleyen antlaşmalarla sürdürür. Ancak bakır rezervlerinin varlığı daha sonraları kavranılır.

Maden
-----

### Enstitüleşme

1912'de ABD firması Guggenheim Bros. madeni ekonomisine alır. Bir yıl sonrasında ilk çalışmalar başlatılır ve 1915 ilkbaharında Chuquicamata, elektroliz kazanımlı bakırın üretimine başlar. 1923'te Guggenheim Bros. madeni Anaconda Copper Mining Company'ye transfer eder. 11 Temmuz 1971'deki anayasa reformu ile bakır üretimi devletleştirilir ve maden günümüze değin devlet enstitüsü Codelco tarafından ekonomiye kazandırılır.

### Kazanım

Günlük 180.000 ton % 1,5 oranında bakır içerikli kayaçtan, yaklaşık 2.500 ton yüksek kaliteli bakır elde edilir. Günümüzde yıllık 600.000 ton bakır çıkarılmaktadır. Maden yaklaşık 4.300 m uzunluğunda, 3.000 m genişliğinde 850 m derinliğindedir. Bu yaklaşık 13 km² bir alana ve teorik olarak hacimsel 11 km³'e denk gelir. Gelecek yıllarda madenin 1,3 km ye kadar derinleştirilmesi planlanmaktadır. Statik problemler ve tam madenden geçen tektonik yer hareketleri, daha büyük bir derinliğe ulaşılmasına engel olur.

### İnsan ve çevreye etkileri

Yaklaşık 22.000 işçi madende çalışır. Maden, olasılıkla yakında Chuquicamata şehir bölgesine ulaşacaktır. Bakır kazanımı sırasında ortaya çıkan toz, birçok hastalığın sebebidir (tipik akciğer hastalıkları, astım ve birkaç kanser çeşidi). Şili, uluslararası çevre antlaşmalarının içinde bulunduğundan, insanların sağlık risklerinin azaltılması için, bölge halkının 2007 yılına kadar *Calama* şehrine yerleştirilmesi gerekmektedir. Eğer 2012 yılına kadar yüzeydeki bakır tükenirse, üretime yer altında devam edilecektir.

Bakır üretimi bölgede çevre kontaminasyonuna en büyük etkendir. Arsenik ve diğer zehirli kimyasalları içeren atık sular, on yıllar boyunca hemen çöle boşaltılmış ve doğayı kontamine etmiştir. Çölde su yetersiz derecede mevcut olduğundan ve çok pahalı bir şekilde karşılandığından, günümüzde bu atık suyun bir bölümü yeniden işlenir ve dolaylı olarak kullanılır.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Chuquicamata*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Codelco Chile - Chuquicamata division (ing)
* Google Maps coğrafi planı19 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4532636-8
* NARA: 10037871
* VIAF: 244281907

 |
Shvilisi veya Aşağı Shvilisi'nin genel görünümü
**Shvilisi** (Gürcüce: სხვილისი; *okunuşu*: "sh'viliisi"), **Aşağı Shvilisi** (ქვემო სხვილისი; "kvemo shvilisi") olarak da bilinir, Gürcistan’nın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Ahaltsihe Belediyesi’nde bir köydür. Ahaltsihe Havzası'nda, Kvabliani Deresi'nin sağ yakasında, deniz seviyesinden 1.020 metre yükseklikte yer alır. Ahaltsihe kentine 5 km uzaklıktadır.

Shvilisi, Yukarı Shvilisi ve İvlita köyleriyle birlikte Shvilisi *temi*ni oluşturmaktadır.

Tarihçe
-------

Tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarında yer alan Shvilisi'nin 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde büyük bir köy olarak yer almış olması, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Ancak bu kayıtta bugünkü Yukarı Shvilisi ve Aşağı Shvilisi tek köy olarak geçer. Köyün adı "kalın / büyük" anlamına gelen Gürcüce "Shvili" (სხვილი) kelimesinden türemiş olmalıdır.

Shvilisi, Gürcistan'ın Mesheti bölgeside birleşik Gürcistan Krallığı'nın yerine alan ve bir başka Gürcü devleti olan Samtshe-Saatabago'nun yönetimi altındayken, 1578'de Osmanlılar tarafından ele geçirildi. Osmanlı idaresinin Shvilis (سخولیس) adıyla kaydettiği köy, söz konusu mufassal deftere göre, Ahısha livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Osmanlı idaresinin Müslüman olmayan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü 30 hane kaydedilmişti. Hane reislerinin adlarına bakınca, Shvilisi'nin Hristiyan Gürcü köyü olduğu anlaşılmaktadır. Bu deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar, nohut, mercimek, keten tohumu tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu. Shvilisi'de geniş üzüm bağları ve 4 adet de değirmen bulunuyordu.

Uzun süre Osmanlı egemenliğinde kalan Shvili, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan Edirne Antlaşması'yla, o tarihte Gürcistan'ı da kapsayan Rusya İmparatorluğu'na bırakıldı. Köyün Ermeni nüfusu, 1830 yılında Erzurum vilayetinden gelen Ermenileri Rus idaresinin buraya yerleştirilmesiyle ortaya çıktı. Köyün kilisesi (Surb Astvatsamayr) 1900 yılında inşa edilmiştir.

Nüfus
-----

2014 verilerine göre Shvilisi'de 1.033 kişi yaşıyordu. Nüfusun çoğunluğu Ermenilerden oluşuyordu.

| Yıl | Nüfus | Erkek | Kadın |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | 1.614 | 772 | 842 |
| 2014 | 1.033 | 500 | 533 |

Kaynakça
--------

1. ↑  "*Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan* (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; I. cilt (1947), s. 37, II. cilt (1941), s. 41, III. cilt (1958), 70-71". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2021.
2. ↑  *Samshe-Cavaheti* (Gürcüce), Yazarlar (Dali Nikolaişvili, Davit Sartania, Avtandil Ucmacuridze, Lamzira Lağidze, Vaja Trapaidze, Tinatin Nanobaşvili), Tiflis, 2016, s. 212 26 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8626-7
Sadece memeli beyninde bulunan Neokorteks.
**Neokorteks**, diğer adlarıyla **neopalyum** ya da **izokorteks**, memeli beyninin bir parçasıdır. Beyin hemisferlerinin en dış tabakasını oluşturur ve I. en dışta, VI. en içte olmak üzere 6 tabakadan meydana gelir. Beyin korteksinin bir parçasıdır (limbik sistemin kortikal parçaları olan arkikorteks ile paleokorteks de diğer parçalardır). Biliş, duyu algısı ve gelişmiş motor kontrolü de dahil olmak üzere üst düzey beyin etkinliklerinin düzenlenmesinden sorumludur.

Neokorteks insan beyninin kütlesinin yaklaşık %76’sını oluşturur. Diğer hayvanlara göre çok daha büyük neokorteksi olan insan, daha ilkel türler ile benzer nöroanatomisi olmasına rağmen benzersiz zihinsel kapasiteye sahiptir. Uyaranlara karşı insanı uyaran, çevredeki olayların farkına varmasını sağlayan ve homeostazı sürdüren temel sistemler basit omurgalılar ile benzerdir. İnsan bilinci modern neokorteksin genişlemiş kapasitesi kadar beyin sapının gelişmiş yapıları üzerine de kurulmuştur.

Anatomi
-------

Neokorteks, gri maddeden, yani sinir hücresi gövdelerinden ve myelinsiz sinir liflerinden oluşur. Bu tabaka altındaki myelinli sinir liflerinden oluşan beyaz maddeyi kuşatmaktadır. Küçük hayvanlarda düz bir yüzeye sahipken büyük memelilerde çok sayıda kıvrım ve oyuk içerir. Böylece hacim artmadan yüzey önemli ölçüde genişler.

Neokorteks iki tip nörondan oluşur: uyarıcı özellikteki piramidal nöronlar (%80) ve inhibe edici aranöronlar (%20). Hücre tipi ve sinir bağlantılarına göre 6 tabakadan oluşsa da istisnai sahalar da vardır. Örneğin motor kortekste VI. katman yoktur. II. ve III. tabakaların aksonları neokorteksin diğer bölgelerine uzanırken, derindeki V. ve VI. tabaka aksonları talamus, beyin sapı ve medulla gibi korteks dışı yapılarla bağlantı kurar. IV. tabaka nöronları çoğu talamustan olmak üzere dış yapılardan bilgi alırken kısa bağlantılarla korteksin diğer kısımlarına iletiler gönderir.

Neokorteks, her biri değişik fonksiyonlara sahip temporal, frontal, paryetal ve oksipital loblardan oluşur. Örneğin oksipital lob, primer görme korteksini barındırırken, primer işitme merkezi temporal lobtadır. Frontal lob, insanlarda türümüze özgü görevlerle donatılmıştır. Örneğin dil ile ilgili işlemler ventrolateral frontal korteksteki Broca alanında gerçekleşir. Sosyal ve duygusal işlevlerse orbitofrontal kortekste lokalizedir.

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4249331-6
* LCCN: sh85090802
* NLI: 987007565536605171
* TA98: A14.1.09.304

 |

1. ↑  Lodato, Simona; Arlotta, Paola (2015). "Generating Neuronal Diversity in the Mammalian Cerebral Cortex". *Annual review of cell and developmental biology*. **31**: 699-720. doi:10.1146/annurev-cellbio-100814-125353. ISSN 1081-0706. PMC 4778709 $2. PMID 26359774. 31 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2023.
**Aşağı Oder Vadisi Ulusal Parkı** Almanya ve Polonya'ya yayılmış bulunan doğal parktır. Park, Oder Nehri'nin batı tümseğindedir; Almanya sınırları içindeki Brandenburg eyaletinde ve Polonya'nın kuzey sınırları içinde bulunur. Alman sınırları içindeki bölge parklaştırılarak *Nationalpark Unteres Odertal* (Aşağı Oder Vadisi Milli Parkı) adı verilmiştir. Polonya sınırlarındaki alan da parklaştırılmış ve *Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry* adını almıştır. Uluslararası park 165 km² yer kaplarken (Almanya 105 km², Polonya 60 km²); çevredeki diğer doğal alanların da birleşimi ile uluslararası park 1,172 km² alan kaplar. Park, iki ülkenin ortak kararı ile 1992 yılında açılmıştır.

Bölgede nadir rastlanan hayvan türleri kara leylek, sarı kamışçın, bıldırcın kılavuzu, Susamuru ve Avrupa kunduzudur.

Dış bağlantılar
---------------

* Tourism Association 31 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Almanca)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4731986-0
* LCCN: n98041079
* NKC: ge1002575
* VIAF: 263470334
* WorldCat: lccn-n98041079

 |
Far Cry Instincts Kapak resmi**Far Cry Instincts**, 27 Eylül 2005'te Xbox konsolu için Ubisoft tarafından geliştirilen ve yayınlanan bir video oyunudur. Serinin ilk oyunu Far Cry'a göre daha çizgisel bir oyundur, bundan dolayı sistem gereksinimleri indirgenmiştir ve Far Cry'daki denizler ve arazilerin büyüklüğü bu oyunda fazla görülmemektedir. Instincts'e yeni çoklu oyuncu modu özellikleri, silahlar ve çok değişik yetenekler ilk oyuna kıyasla daha fazladır ve bunlar olay dizisine yansıtılmıştır. Oyun başka konsollar için de çıkartılacağı duyurulmuş ancak iptal edilmiştir.

Devamları ve yeniden yapımı
---------------------------

### *Evolution*

*Far Cry Instincts'*ın bir devamı Evolution alt başlık eki dışında aynı ismi taşımakta ve 27 Mart 2006'da Xbox için piyasaya sürülmüştür. 
*Evolution* yeni bir tek oyunculu hikâye modu içermesine rağmen Far Cry Instincts'te bulunan hikâyeden oldukça kısa olduğu belirtilmiştir. Olay seyri Kade adında bir kadının işini görürken yüzüne gözüne bulaştırdığı silah kaçakçılığı işinde komploya uğraması sonucu yerel yönetimlerin ensesine düştüğü Jack Carver'a odaklanmaktadır. Jack tekrar hasar kontrol talimi yapmak olan Doyle ile buluşur ve nihayetinde Jack ile aynı feral yeteneklere sahip Semeru adında yerel bir savaşçıyla savaşmak zorunda kalır.

*Evolution* aynı zamanda yeni silah ve taşıtlar bunun yanında da genişletilmiş harita yapımcısı ve ilave bir çoklu oyuncu modu içermektedir. 'Instincts' 'in Xbox sürümünde oluşturulan haritalar Xbox 360 sürümüne gönderilememektedir.

*Far Cry Vengeance* *Evolution* ile benzer özelliklere sahip Wii sürümünün başlığıdır.

### *Predator*

*Far Cry Instincts: Predator*, bir Xbox 360 başlığı, *Evolution* ile aynı gün satışa sunulmuştur. Hem *Far Cry Instincts* hem de *Evolution* oyunlarının grafiksel olarak geliştirilmiş sürümünü içermektedir. Oyuncuların harita oluşturabildiği bir editör içermektedir. Çevrimiçi oyundaki karakterler Jack Carver'ın temel klonlarıdır fakat düzenlenebilmektedir, karakter ateş ettiği kolundaki "Karma" dövmesine hala sahiptir.

### *Paradise Lost*

Ana madde: Paradise Lost (video oyunu)
*Paradise Lost* Global VR tarafından 2007'de piyasaya sürülmüş Far Cry Instincts'in macera on rails sürümüdür.

| * g
* t
* d
*Far Cry* serisi |
| --- |
| Oyunları | *Far Cry* **·**  *Instincts* **·**  *Vengeance* **·**  *Paradise Lost* **·**  *Far Cry 2* **·**  *Far Cry 3* **·**  *Far Cry 4* **·**  *Far Cry 5* **·**  *Far Cry 6* |
| Çeşitli | CryEngine **·**  *Sandbox* editörü **·**  *Far Cry Filmi* |
Odda belediyesinin merkezi (Odda kasabası). Odda, Norveç'in Hordaland ilinde bir belediyedir. Arka planda Sørfjorden fiyordu, Şubat 2004
**Odda** Norveç'in eski Hordaland ilçesinde eski bir belediyedir. Belediye, 1913'ten Vestland ilçesindeki Ullensvang Belediyesi ile birleştirildiği 2020'de dağılıncaya kadar varlığını sürdürdü. Sørfjorden'in güney ucunu çevreleyen güneydoğu Hordaland ilçesinde bulunuyordu. İdari merkez, aynı zamanda tüm Hardanger bölgesinin ana ticari ve ekonomik merkezi olan Odda kasabasıydı. Belediyedeki diğer köyler arasında Botnen, Eitrheim, Håra, Røldal, Seljestad, Skare ve Tyssedal vardı.

2020 yılında dağılmasından önce 1.616-kilometrekare (624 sq mi) belediyesi, Norveç'teki 422 belediye arasında alan bakımından 42. en büyük belediyeydi. Odda, 7.025 nüfusuyla Norveç'in en kalabalık 150. belediyesidir. Belediyenin nüfus yoğunluğu 48 kişi/kilometrekare (120/sq mi) ve nüfusu son on yılda %1,8 azaldı.

1927'de Odda Smelteverk'te çalışan Erling Johnson, üç bileşenli NPK gübresi üretmeye yönelik bir süreç icat etti. Bu süreç artık Odda süreci olarak biliniyor.

Genel bilgi
-----------

 Odda'daki bazı evlerin görünümü
 Trolltunga uçurumu
 Røldal Stave Kilisesi'nin görünümü
Odda belediyesi, 1 Temmuz 1913'te Ullensvang'ın güney bölgesinin kendi belediyesini oluşturmak üzere ayrılmasıyla kuruldu. Başlangıçta Odda'nın 3.077 sakini vardı. 1960'larda Schei Komitesi'nin çalışmaları nedeniyle Norveç'te birçok belediye birleşmesi yaşandı. 1 Ocak 1964'te komşu belediye Røldal (nüfus: 676) Odda'ya bağlanarak yeni belediyenin toplam nüfusu 10.163 kişiye ulaştı.

1 Ocak 2020'de Jondal, Odda ve Ullensvang'ın üç komşu belediyesi birleştirildi. Yeni belediyenin adı *Ullensvang'dır* ve idari merkezi Odda kasabasıdır.

Sağlık hizmeti
--------------

Odda Hastanesi, Hardanger sakinlerine sağlık hizmetleri sunmaktadır. Ambulans istasyonu, Folgefonn DPS Odda ve belediye hastanesi de hastane bölgesinde bulunmaktadır Nüfus ayrıca yerel sağlık istasyonlarından da sağlık hizmeti alabilir.

popüler kültürde
----------------

Kasaba, Netflix'in Norveç dilindeki drama dizisi Ragnarok'ta kurgusal Edda kasabasının arka planı olarak kullanılıyor.

Kaynakça
--------

1. ↑  Statistisk sentralbyrå (2017). "Table: 06913: Population 1 January and population changes during the calendar year (M)" (Norveççe (Bokmål)). 9 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2017.
2. ↑  Jukvam, Dag (1999). *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (PDF) (Norveççe (Bokmål)). Statistisk sentralbyrå. ISBN 9788253746845. 1 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Eylül 2023.
3. ↑  "Ullensvang kommune - den nye kommune i Hardanger" (Norveççe (Bokmål)). 3 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0004 1797 731X
* MusicBrainz: 76deb6c2-4f05-4493-9786-fd5bf64bfb2d

 |
**Karayazı Ovası** veya **Karayazı Çölü**, Azerbaycan'ın Kazah rayonnda Kazangöl Ovası ile Kura Nehri arasında yer alan bir ovadır.

Genel bilgi
-----------

### İsmin kökeni

Karayazı ovasının adı eski Türkçede "çöl, geniş ova" anlamına gelen "yazı" ile Azerbaycan dilinden "kara" kelimelerinin birleşiminden türemiştir. Azerbaycan topraklarında "yazı" parçacıklı yer adları yaygındır. Örneğin: Agyazı, Agcayazı ve diğerleri.

### Coğrafya

Yüzölçümü 421 km² olup, batıda Gürcistan Cumhuriyeti topraklarına kadar devam etmektedir. Karayazı Ovası batıda geniş (12–16 km), doğuda giderek daralır (1–2 km) ve Kura Nehri ile Ortagaş-Kuyrugençi hattı arasına kama şeklinde girer. Kuzey-doğu eğimli kesiminde vadiler ve gobolar bulunuyor.

Buradaki yeraltı sular çok derin değil. Siyah su kaynakları şeklinde görünürler. Bu sular yüksek debiye sahiptir ve çiftliğin belirli alanlarında (tarım, büyükbaş hayvancılık) kullanılabilir. Kahverengi topraklarında ağırlıklı olarak gelişmiş kuru tarla bitkileri (tahıllar, çeşitli otlar ve pelin oluşumları) yetişir. Kura Nehri kıyısında tugai ormanları, 2–6 km genişliğinde nemli alüvyon-tugai ve alüvyon-çayır toprakları üzerine yayılmıştır. Suni sulama sonucunda Karayazı Ovası'nda tahılcılık, pamukçuluk, bahçecilik ve bostancılık çok gelişmiştir. Karayazı ovasında iki ayrı bucak vardır: Karayazı ve Kürsahili tugai ormanları bucakları ayrılmıştır.

### İklimi

Karayazı ovasının iklimi kuru subtropikal olup, yazları sıcak, kışları ılımandır. Yıllık ortalama sıcaklık 9–120 °C'dir. Ortalama yıllık yağış 350–400 mm'dir, özellikle ilkbahar ve sonbaharda.

Ayrıca bakınız
--------------

* Yazı Ovası

Kaynakça
--------

1. 1 2   ASEAN
2. ↑  M. A. Müseyibov, M. Ə. Süleymanov Ceyrançöl alçaq dağlığının təbii landşaftı Bakı 1975
3. ↑  Coğrafiya və təbii resurslar jurnalı № 2, Bakı 2015
**Cestus**, eski bir savaş eldivenidir, bazen pankration'da kullanılır. Modern boks eldivenleri gibi giyildiler, ancak deri şeritlerle yapıldılar ve bazen demir plakalarla dolduruldular veya bıçaklar veya çivilerle donatıldılar ve silah olarak kullanıldılar.

Terminoloji
-----------

Bir *cestus çizimi*
*Caestus* kelimesi Latince, "vurmak" anlamına gelen *caedere* fiilinden türetilen bir isimdir.

Yunan cestuses
--------------

Antik Yunan'daki ilk cestuslar boks benzeri yarışmalarda kullanıldı. *Meilichae* olarak adlandırılan bu eldivenler, avuç altında bağlı ve parmakları çıplak bırakıyordu

Roma cestuses
-------------

*Cestus* Giyen Bir *Quirinal Boksörü*
Roma varyantı, ağır darbeleri korurken kola sahip olmak için birçoğu dirseğe ulaşan farklı uzunluklarda kayışlar içeriyordu. *Caestūs,* Roma gladyatör nöbetlerinde hem birbirlerine hem de diğer silah kullanan gladyatörlere karşı sıkça kullanıldı. Diğer gladyatör türleri tarafından görünüşte daha eşsiz olmasına rağmen, bir *cestus'tan* tek bir vuruş çoğu savaşçıyı etkisiz hale getirecekti.

*Cestus*savaşçıları çoğunlukla ölümüne savaşan kölelerdi. *Caestūs* boksu, aşırı vahşet nedeniyle 393 yılında kaldırıldı.
**Markermeer**, Hollanda'nın orta kesiminde bulunan bir göldür. Göl, IJsselmeer ve Ijmeer ile komşudur. Adını, batı, kuzeybatı ve doğudaki ıslah edilmiş araziyle eşleşen, 3 ila 5 m derinliğinde sığ bir göl, adını batı kıyısındaki eski küçük ada olan ve şimdi yarımada olan Marken'den almaktadır.

Markermeer, Kuzey Denizi'nin bir tuzlu su girişi olan Zuiderzee'nin bir parçasıydı ve 1932'de Afsluitdijk tarafından barajla kapatılarak Zuiderzee'yi tatlı su IJsselmeer'e dönüştürdü. Daha sonra Zuiderzee Projesi kapsamında Markerwaard'dan vazgeçilmesiyle bir göl olarak kaldı.

Markermeer, 20 Ağustos 2000 tarihinde Ramsar alanı ilan edildi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Markermeer & IJmeer". *Ramsar Sites Information Service*. 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2023.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Markermeer*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Markermeer (in Dutch) with facts, projects, news and daily messages
| **Diffa** |
| --- |
| DiffaDiffa |
| Genel bilgiler |
| Ülke: | Nijer |
| Başkent: | Diffa |
| Yüzölçümü: | 156.906 km² |
| Nüfus: | 473.563 *(2010 sayımı)* |
| Nüfus yoğunluğu: | 3 kişi/km² *(2010 sayımı)* |

**Diffa**, Afrika ülkesi Nijer'in yedi bölgesinden bir tanesidir.

Ülkenin güneydoğu bölümünde bulunan bölge 156.906 km² bir yüzölçümüne sahiptir. Bölgenin kuzeyde Agadez bölgesi, doğuda Çad, güneyde Nijerya, batıda ise Zinder bölgesi ile sınırı bulunmaktadır. Bölgenin Nijerya ile olan sınırını belli bölümlerde Komadugu Yobe nehri oluşturmaktadır.

Bölgede 2010 verilerine göre 473.563 kişi yaşamaktadır. Ülke içerisinde en çok Kanuri halkının yaşadığı, nüfus içerisinde çoğunluğu oluşturduğu bölge Diffa bölgesidir.

İdari bölümler
--------------

Diffa'nın illeri
Diffa bölgesi kendi içerisinde üç ile ayrılmış durumdadır. Bu iller Diffa, Maïné Soroa ve N'Guigmi'dir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Nijer hakkında bilgiler 1 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Fransızca)

| * g
* t
* d
Nijer'in bölgeleri |
| --- |
| Bölgeler | Agadez • Diffa • Dosso • Maradi • Tahoua • Tillabéri • Zinder | Nijer |
| Başkent Bölgesi | Niamey |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n84053072
* NLI: 987007559822805171
* WorldCat (LCCN): n84-053072

 |
Panamerikan kara yolu Prudhoe Bay, ABD'den Ushuaia, Arjantin'e.
1933 Harita
**Panamerikan kara yolu** (İngilizce: **Pan-American Highway**, İspanyolca: **Carretera Panamericana**, Portekizce: **Estrada Panamericana**, Fransızca: **Autoroute Panaméricaine**), Alaska'dan Ateş Toprakları'na kadar uzanan ve çok az boşluğu olan bir kara yolu sistemidir. Kuzey-güney uzantısında tüm Amerika kıtasını kateder. Ağ hattı olarak 48.000 kilometreyi kapsarken en uzun Kuzey-Güney hattı 25.750 kilometredir. 1923 yılındaki "*5. Uluslararası Amerika Ülkeleri Konferansı*" sırasında kıtayı boydan boya geçen tek bir kara yolu fikri oluştu. Nihayetinde 23 Aralık 1936 tarihinde Buenos Aires'teki "*İnteramerican barışın pekişmesi Konferansı*" esnasında "*Carretera Panamericana*" konvensiyonu imzalandı.

Yolun hemen hemen tamamı tamamlanmış ve kullanılabilir durumdadır. Sadece 90 kilometrelik Panama Kanalı ile kuzeybatı Kolombiya arasında kalan Darién eyaletinden geçmesi gereken kısmı tamamlanmamıştır. Bu kısma Darién boşluğu (İngilizce :Darién Gap) denir. Yol burada Panama'daki Yaviza kasabası ile Kolombiya'daki Turbo kasabası arasında kopmuştur. Darien ormanlık, dağlık ve biyolojik çeşitlilikler gösteren, ekolojik önemi olan bir bölgedir. Bu kısmın inşa projelerine, çeşitli sebeblerden birçok muhalefet gelmektedir. Bu muhalefetin sebebi, yağmur ormanlarının ve yerli halkların yaşam şekillerinin korunması ve bununla beraber bölgenin hayvan hastalıklarının yayılmasına ve uyuşturucu tacirlerine engel teşkil etmesidir.

Panamerikan kara yolu çok değişik iklim zonlarından geçer. Hem çok sık ormanlarda hem yüksek dağ geçitlerinde yol bulur. Bunun dışında 14 ile 19 arasında farklı ülkeyi kat eder. Bu yüzden birbirinden çok uzak bir tabela dili ve yol kullanılabilirliği mevcuttur. Yolun belli kısımları sadece kuru zamanlarda kullanılabilir, yılın tüm zamanında kullanılması tehlikeli olabilir.

* Prudhoe Bay, Alaska - Ushuaia, Tierra del Fuego (Torres del Paine).Prudhoe Bay, Alaska - Ushuaia, Tierra del Fuego (Torres del Paine).

Dış bağlantılar
---------------

* 15 Şubat 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Harita 23 Mart 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Film müzği,Belgesel 27 Mayıs 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4044449-1
* ISNI: 0000 0001 2097 0715
* NARA: 10644014
* NKC: ge1032137
* VIAF: 238350851
* WorldCat: lccn-n82047927

 |
**Džemail Koničanin *Džemo*** (1910—1944), İkinci Dünya Savaşı sırasında Tutin'de kurulan Sancak Müslüman milis müfrezesinin Arnavut askeri komutanıydı.

Ekim 1941'de Çetnikler ile Arnavut ve Müslüman milisler arasında sık sık çatışırdı. Koničanin'in grubu, Novi Pazar yakınlarındaki Požega köyüne Chetnik saldırısını püskürttü.  Kasım ayında Koničanin, Novi Pazar'ı ele geçirmeye çalışan Çetniklere karşı savaşa katıldı. Mulla Jakup ve Bilall Dreshaj'ın güçleriyle birlikte güçleri Çetniklerin arka kanatlarına saldırdı ve onların dehşete düşmesine ve geri çekilmesine neden oldu.  Hadžiahmetović'in talimatlarına dayanarak, Raška'ya planlanan saldırı için asker, silah ve mühimmat olarak ek destek toplamak üzere Sjenica'ya gitti. 

Aralık 1941'de, Hasan Zvizdić'in daveti üzerine Koničanin, Sjenica'yı ele geçirmeye çalışan Partizanlara karşı mücadeleye katılmak için Tutin'den Sjenica'ya bir Müslüman bölüğü getirdi.  Koničanin'in adamları, yakaladıkları veya idam ettikleri Sjenica Partizan Bölüğünün birini yendi.  Novi Pazar ve Sjenica Savaşları sırasındaki askeri başarılarından dolayı halk ona 'Gazija' lakabını taktı. 

Koničanin'in önemli görevlerinden biri, SS Polizei-Selbstschutz- Sandschak Alay'ı ile yaptığı işbirliğidir.

Koničanin, Novi Pazar yakınlarındaki Šavci köyünü yakan Müslüman güçlere komuta etti.

Koničanin, 23 Haziran 1944'te Partizanlara yönelik bir saldırı sırasında öldürüldü.

Ayrıca bakınız
--------------

1. ↑  Ćuković 1964, s. 173.
2. 1 2  Škrijelj. "Od Koniča Džemo, šehid il gazija sandžački". *Bošnjačka riječ*. Tutin: Centar za Bošnjačke studije. 17-18: 26.
3. 1 2 3  Živković 2017.
4. 1 2 3  Ćuković 1964.
5. ↑  *Наша прошлост*. Архив. 1968. s. 74. Мeђутим, Шавце је попалио Џемаил Коничанин с муслиманима из околине Шаваца.
6. ↑  *Наша прошлост*. Архив. 1971. s. 94. Том приликом су погинули Пазарци: Адем Тртовац и Џемаил Коничанин, албански поручник и вођа једне муслиманске банде

Kaynakça
--------

* *Sandžak*. Nolit-Prosveta. 1964.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
* *Санџак 1941–1943* [*Sandžak 1941–1943*] (Doctoral tez). Belgrad: University of Belgrade. 2017.
PCNA proteinin bir trimeri (üçlüsü) olan insan DNA kıskacının yapısı.
**DNA kıskacı**, **kayar kıskaç** olarak da bilinir, DNA ikileşmesinde ilerleyicilik-sağlayıcı bir faktör olarak görev yapan bir protein, ayrıca bu proteinde bulunan bir katlanma yapısıdır. DNA polimeraz III holoenziminin önemli bir parçası olarak, kıskaç protein DNA polimeraza bağlanır ve enzimin DNA'nın kalıp ipliğinden ayrışmasını engeller. DNA sentez reaksiyonunun hız sınırlayıcı adımı polimerazın DNA kalıbına bağlanması olduğu için[*kaynak belirtilmeli*], kayar kıskacın var olması, her birleşme olayı için polimerazın uzayan ipliğe eklediği nükleotit sayısını dramatik olarak artırır. Bunun nedeni, kıskaçla polimeraz arasındaki protein-protein etkileşimlerinin daha kuvetli ve daha spesifik olmasıdır, polimeraz-DNA iplik etkileşimine kıyasla. DNA kıskacının varlığı DNA sentez hızını 1000 katı hızlandırır, süreçlenmesiz polimeraza kıyasla.

Yapılar
-------

DNA kıskaçı, DNA polimeraz uzayan ipikçiğe nükleotitler eklerken DNA ikili sarmalını tamamen çevreleyen çok birimli bir yapı olarak bir araya gelir. DNA kıskacının parçaları ikileşme çatalında DNA üzerinde birleşir ve ilerleyen polimerazla birlikte DNA üzerinde "kayar". Bu kayma, simitsi (*torroid*) şekilli kıskacın orta deliğinde, DNA ile proteinin yüzeyi arasındaki su moleküllerinden oluşmuş bir tabakanın yardımıyla gerçekleşir. Bu proteinin kendine has yapısına DNA kıskaç katlaması (İng. *fold*) denir, bu bir α+β proteinidir. Bu katlama hem prokaryotlarda hem de ökaryotlarda bulunur, içsel olarak kabaca ikili simetriye sahiptir. Birleşmiş mültimerin simitsi yapısı nedeniyle, kıskaç monomerlere ayrışmadan kalıp iplikten ayrışamaz.

Birleşme
--------

Kayan kıskacın DNA kalıp ipliği üzerine yüklenmesi "kayar kıskaç yükleyicisi" adlı özelleşmiş proteinler tarafından yapılır, bu proteinler ikileşme tamamlandıktan sonra kıskacın ayrışmasını da sağlar. Bu başlatıcı proteinler için kıskaç protein üzerindeki bağlanma konumları ile, DNA polimerazın bağlanma konumları örtüştüğü için, kıskaç aynı zamanda hem bir kıskaç yükleyiciye ile hem de polimeraza ilişemez. Bu yüzden polimeraz kıskaca bağlıyken monomerler ayrışmazlar.

DNA kıskacı DNA ile etkileşen başka proteinlerle de etkileşir ama bu diğer proteinlerle ilgili süreçlerde daha az önemli bir rolü vardır: nükleozom oluşma faktörleri, Okazaki parçası ligazları ve DNA tamir proteinlerinin hepsi DNA kıskacındaki bağlanma yeri kıskaç yükleyici protein ile örtüşür, böylece enzim DNA üzerinde çalışırken kıskacın ayrışmaması sağlanır. Kıskaç yükleyicinin aktivitesi ile kıskacın DNA etrafında kapanması ATP hidrolizi gerektirir.

Kaynakça
--------

* Watson JD, Baker TA, Bell SP, Gann A, Levine M, Losick R. (2004). *Molecular Biology of the Gene* 5th ed. Benjamin Cummings: Cold Spring Harbor Laboratory Press.
* Gulbis, J.M. Kelman, Z. Hurwitz, J. O`Donnell, M. Kuriyan, J. (1996). Structure of the C-terminal region of p21(WAF1/CIP1) complexed with human PCNA. *Cell* 87:297-306.

Dış bağlantılar
---------------

* SCOP DNA kıskaç katlaması
* CATH kutu mimarisi
|  |
| --- |
| **Otomobil Markası** |
|  |
| Ülke | Amerika Birleşik Devletleri ABD |
| Kurulduğu Yıl | **1975-1982** |
| İsmi Nereden Geliyor |  **Kurucusunun soy ismi**  |
| Kurucusu | **John DeLorean** |
| Amblemin Anlamı | **Kısaltma** |

**DeLorean Motor Company** (**DMC**), Amerikalı mühendis ve eski GM yöneticisi John DeLorean tarafından 1975 yılında Detroit'te kurulmuş otomobil üreticisi şirket. 1982 yılında iflas ettiğinde sahibi John DeLorean hakkında çeşitli uyuşturucu satışı suçlamaları bulunuyordu, sonradan bu suçlamaların gerçekdışı olduğu ortaya çıkarılmıştır.

**DMC** 7 yıllık ömründe sadece bir modelden yaklaşık 9000 adet üretebilmiştir. DMC-12 adı verilen bu model modifiyeli şekliyle Geleceğe Dönüş üçlemesinde Dr. Emmett Brown'un sahip olduğu "zaman makinesi" olarak ünlenmiştir. DMC-12'nin 4 kapılı versiyonu da üretim planı içerisindeydi fakat hayata geçirilemedi.

DMC-12
------

DeLorean DMC-12
DeLorean otomobil, Italdesign'dan Giorgetto Giugiaro tarafından tasarlandı. 1981-1982 yıllarında Kuzey İrlanda'da Amerikan piyasası için üretilmiştir. Gull-wing kapıları ve çelik rengiyle dikkat çeken arkadan itişli araç, 2.8 litre 6 silindirli PRV (Peugeot Renault Volvo) motoruyla 170 beygir güç üretebiliyordu fakat ABD emisyon yasaları nedeniyle katalitik konvertör eklenmesiyle gücü 130 beygire düşmüştür. Böylelikle orijinalinde 8.8 saniye olarak hesaplanan 0-60 mil (0–96 km) hızlanma süreci de değişmiştir. 9000 adet üretilen bu arabadan tahminen 6500 adeti hala kullanılmaktadır.

Dış bağlantılar
---------------

* DeLorean Motor Company3 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Curlie'de DeLorean Motor Company (DMOZ tabanlı)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n82015839
* NLI: 987007450535005171
* VIAF: 146597699
* WorldCat: lccn-n82015839

 |
**Linezolid**, oksazolidinonlar grubunda klinik onay almış ilk antibakteriyel ajandır. Linezolid protein sentezini başlangıç aşamasında bloke ederek bakteriyostatik etki gösterir.

Molekül DSÖ'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.

Linezolidin oral ve i.v. yolla kullanılabilen preparatları mevcuttur. Karaciğer ve böbrek yetersizliğinde doz ayarlanması gerekmez. Linezolid hemodiyalizle uzaklaştırılabildiğinden diyaliz sonrası uygulanmalıdır. Linezolid proteinlere düşük oranda bağlanır, kemiğe, alveoler hücrelere, pankreatik sekresyonlara tedavi edici düzeyde geçerken, BOS'a sadece menenjit durumunda yeterli düzeyde geçebilmektedir.

Linezolid

Etki spektrumu ve klinik kullanımı
----------------------------------

Linezolid birçok gram pozitif bakteriye etkili olmasının yanında esas olarak klinik öneme sahip MRSA, MSSA, vankomisine dirençli enterokok (VRE), *Streptococcus pneumoniae* ve diğer streptokok türlerine etkindir.

VRE'ye bağlı bakteriyemi, endokardit, intraabdominal enfeksiyonlar, osteomyelit ve menenjit tedavisinde önerilmektedir. Ayrıca glikopeptidleri tolere edemeyen hastaların MRSA enfeksiyonlarında da tercih edilir. MRSA'ya bağlı deri ve yumuşak doku enfeksiyonları ve ventilatör ilişkili pnömonilerinde kullanılabilir.

Yan etkileri
------------

Linezolid bulantı, kusma ve ishal yakınmalarına sebep olabilir. Bunun yanında baş ağrısı, hipertansiyon, uyku bozuklukları, baş dönmesi gibi yan etkileri de mevcuttur. En önemli yan etkileri trombositopeni, aplazi ve pansitopeni gibi hematolojik yan etkileridir.
Efsaneyi konu alan bir betimleme.
**Beyaz Yılan Hanım** (白蛇傳) (sözlük anlamıyla: **Beyaz Yılan Efsanesi**) herhangi bir yazılı formu ortaya çıkmadan önce, sözel gelenekte yer edinmiş bir Çin efsanesidir. Bugüne kadar Çin kültüründe defalarca, farklı şekiller ele alınmış, opera, film ve TV dizifilmlerinin konusu olmuştur.

Feng Menglong'un (馮夢龍), Ming Hanedanlığı dönemindeki Jing Shi Tong Yan (警世通言) isimli eserinde yer alan "Leifeng Pagodası'nda Sonsuza kadar Hapsolmuş Beyaz Yılan Hanım" (白娘子永鎮雷峰塔) hikâyenin kurgulanışının ilk örneği gibi gözükmektedir.

Temelde hikâyenin konusu, bir hanım ile genç bir alimin birbirlerine olan aşkıdır; fakat alim kadının aslında bir insan değil de insan formundaki beyaz bir yılan ruhu olduğunu bilmemektedir. Alimin ruhunu kurtarmak için araya giren bir Taoizm rahibi, yılanı Leifeng Pagodası'ndaki derin bir kuyuya atar. Hikâyeye farklı versiyonlarda başka kahramanlar da dahil olur, sevgililerin sonu farklı sürümlerde farklıdır.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb14000372d (data)
* LCCN: n82252815
* NLI: 987009950589805171
* SUDOC: 086203029
* VIAF: 179030244
* WorldCat (LCCN): n82-252815

 |
Uzay asansörü diyagramı
**Uzay asansörü**, önerilen bir gezegenden uzaya taşıma sistemidir. Ana bileşenin, yüzeye sabitlenmiş ve uzaya uzanan bir kablo olması planlanmaktadır. Tasarımın, araçların kablo boyunca, Dünya'nınki gibi bir gezegensel yüzeyden, büyük roketler kullanılmadan doğrudan uzaya veya yörüngeye gitmesine izin vermesi öngörülmektedir. Dünya merkezli bir uzay asansörü, bir ucu ekvator yakınındaki yüzeye, diğer ucu ise jeostatik yörüngenin ötesindeki uzayda bulunan bir kablodan oluşacaktır. Alt uçta daha güçlü olan rekabet eden yerçekimi kuvvetleri ve üst uçta daha güçlü olan dışa/yukarı merkezkaç kuvveti, kablonun Dünya üzerinde tek bir pozisyonda yukarıda, gerilim altında ve hareketsiz kalmasıyla sonuçlanacaktır. Kablo açıldığında, tırmanıcılar, yüklerini yörüngeye bırakarak, kabloyu mekanik yollarla uzaya tekrar tekrar tırmanabileceklerdir. Tırmanıcılar ayrıca kargoyu yörüngeden yüzeye geri döndürmek için kabloyu indirebilirler.

Yer eş zamanlı yörüngeye ulaşan bir kule kavramı ilk olarak 1895'te Konstantin Tsiolkovski tarafından ortaya atıldı. Önerisi, Dünya yüzeyinden sabit konumlu yörüngenin yüksekliğine ulaşan bağımsız bir kule içindi. Tüm binalar gibi, Tsiolkovski'nin yapısı da ağırlığını aşağıdan destekleyerek baskı altında olacaktı. 1959'dan bu yana, uzay asansörlerine yönelik çoğu fikir, sistemin ağırlığının yukarıdan merkezkaç kuvvetleri tarafından kaldırılmasıyla, tamamen gerilebilir yapılara odaklandı. Çekme kavramlarında, bir uzay bağı, sabit yörüngenin ötesindeki büyük bir kütleden zemine kadar uzanır. Bu yapı, Dünya ile karşı ağırlık arasında baş aşağı bir şakül gibi gerilim altında tutulur. Kablo kalınlığı gerilime göre ayarlanır, maksimumu sabit bir yörüngede ve zeminde minimumdur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "What is a Space Elevator?". The International Space Elevator Consortium. 2014. 19 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
2. ↑  Edwards, Bradley Carl. "The NIAC Space Elevator Program" 24 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. NASA Institute for Advanced Concepts
3. ↑  Hirschfeld, Bob (31 Ocak 2002). "Space Elevator Gets Lift". TechTV. 8 Haziran 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Uzay asansörü*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* The Economist: Waiting For The Space Elevator 20 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (June 8, 2006 – subscription required)
* CBC Radio Quirks and Quarks November 3, 2001 *Riding the Space Elevator*
* Times of London Online: Going up ... and the next floor is outer space 29 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *The Space Elevator: 'Thought Experiment', or Key to the Universe?* 1 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. By Sir Arthur C. Clarke. Address to the XXXth International Astronautical Congress, Munich, September 20, 1979.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 7845890-0

 |
Brooks marka bir sele.
**Brooks İngiltere**, Smethwick, Birmingham, İngiltere'de bulunan, dünyaca ünlü bir deri bisiklet selesi üreticisidir. Şirket, 1866'de Hockley, Birmingham'da kuruluduğundan beri aktiftir.

B-17 modeli şirketin en sık görülen ve en çok satılan modeliyken, yüzyıldan fazla süredir üretilen B-66 modeli en çok satılan yaylı modelidir. Son yıllarda tek raylı selelerin tercih edilmeye başlaması üzerine, çift raylı B-66'ya alternatif olarak B-67 modeli üretilmeye başlanmıştır. Şirketin ürünlerinde yaptığı yeniliklerden birisi de çelik ve alüminyum yerine titanyum borular kullanan modeller çıkararak bisiklet parçalarında hafifliğe önem verenlere hitap eden parçalarla ürün yelpazelerini geliştirmesidir.

Brooks selelerin arkalarında orijinalliği belirten bakır bir plaka bulunur.
2000 yılında, Brooks'un sahibi olan Sturmey-Archer şirketi batınca, Brooks'un geleceği de tehlikeye girdi. Selle Royal isimli İtalyan sele üreticisi Brooks'u 2003'te satın alarak, Brooks hayranlarının korkularına son verdi.

Brooks selelerin en önemli özellikleri, kullanıldıkları süre boyunca sahibinin kalçasınının (özellikle, vücut ağırlığını oturma esnasında taşıyan *ischial tuberosite*lerin) şeklini alması, bu sayede standart selelerle karşılaştırılamayacak rahatlık sağlamasıdır. Brooksların bir diğer özelliği ise doğal sığır derisinden üretilmeleri sayesinde gözeneklere sahip olmaları ve gene sentetik malzemelerden üretilmiş selelerde mümkün olmayan tabii havalandırmaya sahip olmalarıdır.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Brooks İngiltere*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Brooks Seleleri Anasayfası 30 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

27/01/2007 tarihli Wikipedia Maddesi 13 Eylül 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
aloooooo

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: no2017114577
* VIAF: 7150516553803440582
* WorldCat: lccn-no2017114577

 |
***Bulldog Drummond***, Hugh "Bulldog" Drummond'un sıkıntı içindeki güzel bir genç kadına yardım ettiği bir öyküyü anlatan 1929 tarihli bir Amerikan Kod öncesi suç filmidir. Filmde başrolde Ronald Colman, Claud Allister, Lawrence Grant, Montagu Love, Wilson Benge, Joan Bennett ve Lilyan Tashman yer alıyor. Yapımcılığını Samuel Goldwyn'in, yönetmenliğini F. Richard Jones'un üstlendiği film, Sidney Howard tarafından HC McNeile'nin (ekranda "Sapper" olarak geçiyor) oyunundan uyarlandı.

Colman Başrolde En İyi Erkek Oyuncu dalında Akademi Ödülü'neve William Cameron Menzies ise En İyi Sanat Yönetimi Akademi Ödülü’ne aday gösterildi.

Daha önce iki Bulldog Drummond filmi yapılmıştı: *Bulldog Drummond* (1923) ve *Bulldog Drummond's Third Round* (1925). 1929 yapımı bu filmi sesli ilk Bulldog Drummond filmiydi ve aynı zamanda Ronald Colman'ın ilk sesli filmiydi. 1930'da İngiltere'de yapılan *Temple Tower* ile başlayan bir dizi Drummond filmi bu filmi takip etmiştir.

Oyuncular
---------

 *Bulldog Drummond'da* Lilyan Tashman ve Ronald Colman
* Ronald Colman – Hugh Drummond
* Claud Allister – Algy Longworth (Claude Allister)
* Lawrence Grant – Dr. Lakington
* Montagu Love – Carl Peterson
* Wilson Benge – Danny, Drummond's valet
* Joan Bennett – Phyllis Benton
* Lilyan Tashman – Irma
* Charles Sellon – John Travers
* Tetsu Komai – Chong
* Gertrude Short – Barmaid
* Donald Novis – Country Boy

Kaynaklar
---------

1. ↑  "Bulldog Drummond (1929)". *The New York Times*. Baseline & All Movie Guide. 2012. 18 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013.
2. ↑  "The 3rd Academy Awards (1930) Nominees and Winners". Oscars.org (Academy of Motion Picture Arts and Sciences). 13 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2019.

Dış bağlantılar
---------------

* IMDb'de Drummond/ *Bulldog Drummond*
* AllMovie'de *Bulldog Drummond (film, 1929)*
* TCM Movie Database'de *Bulldog Drummond (film, 1929)*
* *Bulldog Drummond (film, 1929)*; Amerikan Film Enstitüsü kataloğu
* *SilentEra'da Bulldog Drummond* (1929) 13 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Baguirmi süvarisi, Dixon Denham, 1823.
**Bagirmi Krallığı**, **Baguirmi** olarak da yazılır, 16. yüzyılda Çad Gölünün hemen hemen güneydoğusunda kurulmuş ve 1512'den 1935'e dek varlığını sürdürmüş devlet. Çad Cumhuriyeti'nin bugünkü Chari-Bagurimi iliyle kabaca örtüşüyordu. Avrupalılar, Bagirmi'nin ve öteki güçlü Orta Afrika devletlerinin (Ouaddai-Bornu-Kanem) varlığını, Dixon Denham 1823'te Çad Gölü bölgesine girdiğinde öğrendiler. Bölgeye ilişkin ayrıntılar, daha sonra özellikle Heinrich Barth ve Gustav Nachtigal'in keşifleriyle sağlandı.

Bagirmi hanedanı büyük olasılıkla 1512'de kuruldu.**Mbang** adı verilen Bagirmi kralı, devleti başkent Massenya'dan yönetirdi. Uyruklarının çoğu gibi hükümdarlar da 1600 dolaylarında, dördüncü sultan Abdullah döneminde İslam dinini benimsediler. 17. yüzyıl, köle ticaretinin sonucunda Bagirmilere büyük zenginlik getirdi. Ama Bagirmi Krallığı, batıda Bornu ile doğuda Ouaddai (Vaday) imparatorlukları arasında sürüp giden çekişmede bir piyon olarak kullanıldı. 17. ve 18. yüzyıllarda Bornu'ya bağımlı iken 19. yüzyıl başlarında Vaday Krallığı'nin eline düştü; sürekli yağmalanarak iki devlete de haraç vermeye zorlandı. Massenya, 1894'te Rabih üz-Zübeyr'in ordusunca yerle bir edildi. 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyıl başlarında yapılan bir dizi antlaşma, Bagirmi topraklarını Fransız denetimi altına soktu.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n79058110
* NLI: 987007561797605171
* VIAF: 147733253
* WorldCat (LCCN): n79-058110

 |
Ein Koka yaprağı çiğneyen Qipi ve Quipulu bir Chasqui
**Chasqui** veya **Çaski** (Quechua: *Ulak*) Inkaların iyi idmanlı yaya ulaklarıdır. Chasquiler İnka İmparatorluğu'nun tamamında haber iletmişler ve böylece İnka hükümdarlarına hizmet etmişlerdir.

Birlik hareketleri ve mal nakliyesi hizmetlerinin yanında acil haberlerlerin iletilmesinde de hizmet veren Chasquiler, İnka patika sistemi ve İnka köprülerini kullanmışlardır. Sahil hattında, Nazca ve Tumbes arasındaki alanda çalışmışlardır.

Chasquiler beraberlerinde bir pututu (İki hayvan boynuzundan oluşan borazan), üstüne bilgileri kayıt ettikleri bir quipu ve bir qipi (sırt çantası) taşırlardı. Uyarıcı olarak Koka yaprağı çiğniyorlardı.

Her Chasqui 200 metre ile 5 kilometre arasında belli bir mesafe koşardı. Vardığı yerde görevi devralacak en az iki chasqui bulunurdu. Bu buluşma noktaları Tambos adı verilen Chasquilerin dinlenebildikleri ve bakım ihtiyaçlarını giderebildikleri kamplardı. Bu nöbetleşe işlem sayesinde Chasquiler, mesajları birkaç gün içinde bin kilometrenin üstüne iletebilecek durumdaydılar. Böyle bir mesaj iletisine örnek olarak Cuzco'dan Quito'ya bir haftadan kısa süredeki bir koşu verilebilir. Ayrıca, Andlar'da 3400 metre yüksekte ve sahilden 600 km mesafedeki başkent Cuzco'da bulunan İnka imparatoruna taze balık tedarik ederlerdi. bugünkü Kolombiya Ekvador Peru, Bolivya, Arjantin ve Şili'nin bulunduğu bölgelerdeki yaygın alanda bu koşularını gerçekleştirmişlerdir.

Chasquiler çeşitli dövüş tekniklerine hükmedip, göze çarpan şekilde bir savunma potansiyeline sahiptiler

Chasquinin efsanevi adı And ülkelerinin bugünkü kültürlerine kadar uzanır. Çeşitli organizasyonlar, müzik grupları ve medya organları bu adı taşırlar.

Dış bağlantılar
---------------

 Wikimedia Commons'ta **Chasqui** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
***Payback***, Apex Designs tarafından geliştirilen ve yayınlanan bir video oyunudur. İlk olarak 2001'de yayınlandı. Bunu 2012'de *Payback 2* devam filmi izledi.

Oynanış
-------

Oyun, oynanış açısından orijinal GTA'ya benzer, yeni kamera açıları ve daha fazla silah bariz farklardır. Oyuncu, av tüfeği bombalarının yanı sıra patlayıcı taşıyan uzaktan kumandalı arabalar gibi silahları kullanabilir.

Oyun ayrıca dört oyunculu çok oyunculu deathmatch'i destekler.

Game Boy Advance sürümü on bir şehir içerir.

Geliştirme
----------

*Grand Theft Auto*nun Amiga klonunu yapmak aslında bir hayranın projesiydi. Yazarın kendi sözleriyle, "Payback'in her yönden GTA'yı geçmesini sağlamak için her türlü çaba gösterildi.

Oyun sonunda ticari bir sürüm olarak genişletildi ve 2002'de Apex Designs oyunu Microsoft Windows, Macintosh ve Game Boy Advance'a (GBA) getirmeyi planladığını duyurdu. Mac sürümü hızlı bir şekilde yayınlandı, ancak Windows sürümünün çıkış tarihi hakkında hala bir kelime yok. GP2X el cihazı için bir sürüm 2006'da yayınlandı.

Oyun GTA'nın bir klonu olmasına rağmen, "Mundaneo", Rockstar gibi araba adlarını kopyalamak bile Apex Designs'ın bu oyunu yayınlamasını engellemeye veya onları telif hakkıyla korunan materyallerini ihlal etmeleri konusunda uyarmaya çalışmadı.

GBA versiyonu da bitmişti ancak Apex Designs başlangıçta bir yayıncı bulamadı. Yayınlanması için sayısız başarısız girişimden sonra, DSI Games oyunu nihayet 2004'ün sonlarına kadar aldı.
GBA sürümü, Kuzey Amerika'daki ESRB'den bir yaş derecelendirmesi aldı, ancak orada resmi olarak yayınlanmadı.

Payback'in iOS sürümü 29 Aralık 2008'de duyuruldu ve 28 Ocak 2009'da yayınlandı. GP2X sürümünün tüm özelliklerini içeriyor. Geliştiriciler, 15 Ocak'ta yayınlanacağını duyurdu; ancak bir hata nedeniyle 28 Ocak'a ertelendi. Web sitelerinde bir kamera arkası raporu listeleniyor.

Payback'in devamı niteliğindeki *Payback 2', iOS ve Android cihazlar için 4 Ekim 2012'de yayınlandı.*

Ek içerik
---------

Amiga sürümü, hayranların kendi deathmatch haritalarını yapmalarına izin verdi (aşağıdaki bağlantıya bakın). Bunlar GBA sürümüne eklenemez, ancak biraz değiştirilmiş bir 'Isla Nublar' haritası, açılabilir bir bonus olarak sunulur.

Kaynakça
--------

1. ↑  Fahey, M. (2012) The Original Grand Theft Auto iPhone Clone Returns with Payback 2 24 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Kotaku. 10 Apr. Retrieved 11 Oct, 2014
2. ↑  "Payback released for GP2X". *VideoGamer.com*. 18 Aralık 2006. 15 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2022.
3. ↑  "Payback - ESRB". 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.

Dış bağlantılar
---------------

* Payback resmi sitesi 29 Kasım 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Özel harita indirmeleri 26 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (yalnızca Mac ve Amiga)
* iPhone ilerleme raporu
*Amsterdammertje*
 Frans Koppelaar'ın *Backlight Langestraat* (1993) adlı tablosunda *Amsterdammertjes*'in yer aldığı bir sokak
***Amsterdammertje***, Amsterdam'da kaldırımı caddeden ayırmak için kullanılan, kahverengi-kırmızı renkteki çelik trafik bariyeri. *Amsterdammertje*, Felemenkçe "Amsterdam'lı ufaklık" anlamına gelmektedir. Bariyerlerde, Amsterdam armasındaki üç Aziz Andrew Haçı bulunmaktadır.

1980'lerden beri belediye meclisi, *Amsterdammertjes*'leri kaldırmaktadır ve satmaktadır.

Tarihi
------

1800'lü yıllarda, Amsterdam'da pek çok kişi evlerinin önündeki kaldırımı korumak için bariyerleri kullanmaya başladı. Bu direkler metal, taş veya tahtadan yapılmaktaydı. 19. yüzyılın sonlarında ilk dökme demir direkler yapıldı.

1915'ten itibaren Amsterdam'ın armasındaki üç Aziz Andrew Haçı içeren 70 kg ağırlığında dökme demirden bariyerler standartlaştı. Bu bariyerler, günümüzdekilere kıyasla daha ince ve daha ağır olmasına rağmen, modern *Amsterdammertje*'lere benzemekteydi.

1972'den itibaren *Amsterdammertjes* artık pahalı ve ağır dökme demirden değil, yaklaşık 1,35 m yüksekliğinde ve yalnızca 20 kg ağırlığındaki çelik plakalardan yapılmıştı. Bu tür şu anda şehirde kullanılmaktadır; tüm 1915 tipi bariyerler değiştirildi veya kaldırıldı. 1984'te yaklaşık 100.000 tane *Amsterdammertjes* vardı.

Kamyonlar *Amsterdammertjes'i* giderek daha sık geçtikçe arabalar aralarından geçebiliyordu ve bariyerler artık etkisiz hale geliyordu. Onların yerine kaldırımlar, 2000'lerde biraz yükseltildi. Her yıl yaklaşık iki bin *Amsterdammertjes* kaldırılmaktadır. 2003'te 37.616 *Amsterdammertjes* kalmıştı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Trafik konisi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Verkoop Amsterdammertje". *www.loket.amsterdam.nl* (Felemenkçe). City of Amsterdam. 3 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2007.
2. 1 2 3  "Het Amsterdammertje". *www.amsterdam.nl*. City of Amsterdam. 22 Mart 2006. 26 Şubat 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2007.
3. ↑  "Amsterdammertje kopen". *amsterdamtourist.nl*. Amsterdams tourisme- & congresbureau. 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2007.