**Kemal Arıkan suikastı**, 28 Ocak 1982 tarihinde Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Kemal Arıkan'ın Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları üyesi Hampig Sasunyan ve Krikor Saliba tarafından uğradığı suikast sonucu öldürülmesi.

Saldırı
-------

Başkonsolos Kemal Arıkan, 28 Ocak 1982 sabah saat 09:40 civarında, işe gitmek üzere arabasına bindi. Koruması veya polisi yoktu ve Ford marka, 1975 model, beyaz arabasını kendisi kullanıyordu. Evinin 100 metre kadar ilerisindeki kavşakta durduğunda, pusuda bekleyen 19-20 yaşlarında iki kişi arabaya yaklaştı ve biri ön camdan, diğeri kapı penceresinden olmak üzere arabayı kurşun yağmuruna tuttu. Vücuduna 14 kurşun isabet eden Arıkan olay yerinde yaşamını yitirdi. Katiller yakında bekleyen beyaz bir arabaya binerek uzaklaştılar.

Arıkan'ın koruma istemesine rağmen Los Angeles polisinin bunu gerçekleştirmediği ortaya çıktı. Suikastı Ermeni ESAK (JCAG‐ARA) örgütü üstlendi.

Sonrası
-------

ABD Başkanı Ronald Reagan suikastı kınayan bir açıklama yaptı. Amerika Birleşik Devletleri Senatosu 11 Şubat 1982 tarihinde aldığı kararla saldırıyı kınadı ve faillerin adalet önüne çıkarılması çağrısı yaptı.

Arıkan'ın cenazesi 3 Şubat 1982'de Los Angeles'ta yapılan törenin ardından 4 Şubat'ta Ankara'ya ulaştı. 5 Şubat günü Ankara'da resmi tören yapıldı ve naaşı 6 Şubat'ta İstanbul'daki Aşiyan Mezarlığı'nda defnedildi.

Yargılama
---------

Bir görgü tanığının katilleri takip ederek bindikleri arabanın plakasını alması üzerine, Los Angeles polisi cinayetin işlendiği gün dört kişiyi gözaltına aldı. Bunlardan ikisi, suikastın faillerinden Hampig Sasunyan ve kardeşi Ara Sasunyan idi. Hampig Sasunyan tutuklandı ve diğer üç kişi serbest bırakıldı.

Cinayette Sasunyan'la birlikte Krikor Saliba'nın da rol aldığı tespit edildi. Bunun üzerine Los Angeles polisi 11 Şubat 1982'de adını ve fotoğrafını basına dağıttı. Bu esnada Saliba önce Kanada'ya, oradan Fransa'ya, oradan da Lübnan'a gitti. Los Angeles Taşnak yayın organı Asbarez gazetesi, 5 Mart 1983 tarihli sayısında, Saliba'nın Lübnan İç Savaşı'nda Haziran 1982'de kaza kurşunuyla öldüğünü duyurdu. Suikasta ilişkin davanın 19 Ekim 1983 günü görülen duruşmasında Los Angeles Yüksek Mahkemesi Savcı Yardımcısı Lael Rubin, sanık Saliba'nın Beyrut'ta öldüğünü ailesinden duyduğunu fakat öldüğünü teyit edemeyeceğini söyledi. Bu yüzden Saliba mahkemeye çıkarılamadı ve bir daha kendisinden haber alınamadı.

Hazırlık aşaması ve ön duruşmalar sonrasında Sasunyan'ın Los Angeles Yüksek Mahkemesi'nde yargılanmasına 26 Ekim 1982'de başlandı. İki yıl süren davada Ermeni örgütler 500 bin dolar tutarında para toplayarak Sasunyan'ı savunmaları için avukatlar Paul J. Geragos, William M. Paparian ve Levon Kirakosian'ı tuttular. Dava kamu davası olduğu için hiç kimse Arıkan adına davaya müdahil olamadı.

Jüri seçimi 18 Ekim 1983 tarihinde tamamlandı. Sasunyan'ın tutuklu olduğu dönemde hücre arkadaşı olan Jeffrey Scott Busch adlı mahkûm, tanık olarak dinlendiği 2 Kasım 1983 tarihli duruşmada verdiği ifadede, Sasunyan'ın cinayeti kendisine ayrıntılı biçimde anlattığını söyledi ve kendisine anlatılanları aktardı. 4 Ocak 1984 tarihinde mahkeme jürisi, Sasunyan'ın "birinci derece cinayetten suçlu" olduğuna karar verdi. 18 Ocak 1984'te açıklanan son kararda ise Sasunyan'ın "afsız ömür boyu hapis" ("life imprisonment without parole") cezasına çarptırıldığı belirtildi. Kararın 15 Haziran 1984'te Sasunyan'a tebliğ edilmesiyle dava süreci tamamlandı.

Şartlı tahliye talebinde bulunan Sasunyan'ın talebi 14 Aralık 2016 tarihinde Kaliforniya’da gerçekleşen şartlı tahliye duruşmasında kabul edildi. Kararın Kaliforniya Valisinin onayına bağlı olarak hayata geçeceği ve temyize açık olduğu belirtildi. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ertesi gün yaptığı yazılı açıklamayla kararı kınadığını ve reddettiğini açıkladı. Sasunyan, 27 Aralık 2019'da verilen kararla şartlı tahliyeye uygun bulundu.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Tolga Tanış (7 Temmuz 2013). "Türk konsolosun katili hapisten yine çıkamadı". Hürriyet. 21 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2016.
2. ↑  "No: 322, 15 Aralık 2016, Los Angeles Başkonsolosumuz Kemal Arıkan'ı öldüren terörist Hampig Sasunyan'ın Şartlı Tahliye Talebinin Kabul Edilmesi Hk". Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı. 14 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2017.

* Şimşir, Bilal (2000). *Şehit Diplomatlarımız (1973-1994)* (2015 bas.). Ankara: Bilgi Yayınevi. ISBN 975-494-924-7.
* "Şehit Edilen Diplomatlarımız/Görevlilerimiz ve Aile Bireyleri". T.C. Dışişleri Bakanlığı. 24 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2020.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türk diplomatlara düzenlenen suikastlar listesi

| * g
* t
* d
Ermeni örgütlerin saldırıları |
| --- |
| Örgütler | 
* ASALA
* ESAK
* Yeni Ermeni Direnişi
* Ermeni Devrimci Ordusu
* Ermeni Devrimci Federasyonu

 |
| Kişiler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Failler | 
* Agop Agopyan
* Gürgen Yanıkyan
* Hampig Sasunyan
* Krikor Saliba
* Levon Ekmekçiyan
* Monte Melkonyan
* Murad Topalyan
* Soğomon Tehliryan
* Varujan Karabetyan

 |
| Öldürülenler | 
* Atilla Altıkat
* Bahadır Demir
* Beşir Balcıoğlu
* Daniş Tunalıgil
* Galip Balkar
* İsmail Erez
* Kemal Arıkan
* Mehmet Baydar
* Oktar Cirit
* Ömer Haluk Sipahioğlu
* Şarık Arıyak
* Taha Carım

 |

 |
| Saldırılar | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1894 | 
* Osmanlı Bankası Baskını

 |
| 1905 | 
* Yıldız Suikastı

 |
| 1920-1922 | 
* Nemesis Operasyonu
	+ Talat Paşa suikastı

 |
| 1973 | 
* 1973 Baltimore Oteli saldırısı

 |
| 1975 | 
* 1975 Türkiye'nin Viyana Büyükelçiliği saldırısı
* 1975 Beyrut THY bürosu saldırısı
* 1975 Paris Bir-Hakeim Köprüsü saldırısı

 |
| 1976 | 
* 1976 Beyrut saldırısı
* 1976 Zürih Çalışma Ataşeliği saldırısı

 |
| 1977 | 
* 1977 Paris seyahat acentası saldırısı
* 1977 İstanbul saldırıları
* 1977 Türkiye'nin Vatikan Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1978 | 
* 1978 Brüksel Büyükelçiliği saldırısı
* 1978 Londra saldırısı
* 1978 Madrid saldırısı
* 1978 Paris Çalışma Ataşeliği saldırısı
* 1978 Cenevre saldırıları

 |
| 1979 | 
* 1979 Cenevre Başkonsolosluğu saldırısı
* 1979 THY Frankfurt bürosu saldırısı
* 1979 THY Kopenhag bürosu saldırısı
* 1979 Lahey saldırısı
* 1979 Paris saldırısı

 |
| 1980 | 
* 1980 THY Tahran bürosu saldırısı
* 1980 Bern Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 THY Roma bürosu saldırısı
* 1980 Vatikan Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 Marsilya Başkonsolosluğu saldırısı
* 1980 Atina saldırısı
* 1980 Lyon Başkonsolosluğu saldırısı
* 1980 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1980 Sidney saldırısı

 |
| 1981 | 
* 1981 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Paris Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Kopenhag Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Tahran Büyükelçiliği saldırısı
* 1981 Cenevre saldırısı
* 1981 Türkiye'nin Paris Başkonsolosluğu saldırısı
* 1981 Roma Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1982 | 
* Kemal Arıkan suikastı
* 1982 Ottawa Ticaret Müşavirliği saldırısı
* Orhan Gündüz suikastı
* 1982 Lizbon saldırısı
* 1982 Ottawa saldırısı
* Esenboğa Havalimanı saldırısı
* 1982 Türkiye'nin Burgaz Başkonsolosluğu saldırısı

 |
| 1983 | 
* 1983 Belgrad saldırısı
* 1983 Brüksel saldırısı
* 1983 Türkiye'nin Lizbon Büyükelçiliği saldırısı
* 1983 THY Paris bürosu saldırısı
* Orly Havalimanı saldırısı

 |
| 1984 | 
* 1984 Tahran saldırıları
* 1984 Viyana saldırısı
* Enver Ergun suikastı

 |
| 1985 | 
* 1985 Türkiye'nin Ottawa Büyükelçiliği saldırısı

 |
| 1986 | 
* Türkiye'nin Melbourne Başkonsolosluğunun bombalanması

 |
| 1994 | 
* 1994 Bakü Metrosu saldırıları

 |

 |