**Virjinya kolonisi** 1607'den Amerikan Devrimine kadar bütün bir 17. yüzyıl boyunca İngiltere'nin (1707'den sonra da Britanya'nın) Kuzey Amerika'daki kolonilerinden biridir. Virjinya adı (İngilizce:Virginia) 1584 yılında Sir Walter Raleigh tarafından, hiç evlenmemiş olan Kraliçe I. Elizabeth'e ithafen verilmiştir. 17. yüzyılın ortalarındaki İngiliz İç Savaşı'ndan sonra II. Charles, koloninin kraliyete ne kadar sadık olduğunu vurgulamak için başına Eski Dominyon (İngilizce: Old Dominyon) eki koymuştur.

Koloni, 1776 yılında Birleşik Krallıktan bağımsızlığını kazanınca Birleşik Devletleri oluşturan 13 koloniden birisi oldu ve *Eski Dominyon* tanımlamasını resmi slogan olarak kullanmaya devam etti. Bugünkü Batı Virginia, Kentucky, Indiana ve Illinois eyaletlerinin tamamı ile Ohio eyaletinin belli kısımları bir zamanlar Virjinya eyaletine ait olan topraklarda ortaya çıktılar.

Tarih
-----

Virjinya adı İngiltere'nin, Kuzey Amerika'daki en eski hak iddialarını da gösterir. Sir Walter Raleigh, 1584 yılında Philip Amadas ve Arthur Barlowe'yi şimdiki Kuzey Karolina bölgesini keşfetmeleri için bölgeye gönderir. İkili geri döndüklerinde burada *Wingandacoa* denilen bir ülke olduğu ve bu ülkenin de *Wingina* adında bir kralının olduğu bilgisini getirirler. Kraliçe I. Elizabeth'in daha sonraları Virgin Quenn (Türkçesi: Bakire Kraliçe) adını kullanmasını bu sözcük de esinlemiş olabilir. Raleigh, bölgeye ikinci bir sefer yaptığında, bölgedeki yerli Secotan kabilesinin liderinin adının gerçekten de *Wingina* olduğunu, fakat *Wingandacoa* sözcüğünün yerlilerin dilinde "Ne güzel elbiseleriniz var!" anlamına geldiğini, ülkeyi ifade etmek için kullanılmadığını anlar.

Başlangıçta Virjinya terimi 14. enlemden 48. enleme kadar, yani neredeyse Kuzey Amerika'nın doğu sahillerinin tamamına yakınını ve Kanada'nın iç topraklarının önemli bir kısmını kapsıyordu. İspanya, Fransa, İsveç ve Hollanda gibi bu bölgede yayılmayı isteyen ve deneyen devletler olmasına karşın, hiçbiri İngiltere'nin Kuzey Atlantik sahillerinde güçlenmesini önleyemediler. İngiltereden önce İspanya Georgia'da (San Miguel de Gualdape, 1526–27; yine Georgia'da 1568 ve 1684 arasında çok defa yerleşme denemesi), Güney Karolina'da (Santa Elena, 1566–87), Kuzey Karolina'da (Joara, 1567–68) ve Virjinya'da (Ajacán Mission, 1570–71), Fransa Güney Karolina'da(Charlesfort, 1562–63) yerleşkeler oluşturdu.

### Roanoke Adasına Yerleşim

Ana madde: Roanoke Kolonisi
John White'in bir ağaç üzerinde bulduğu "CRO" harflerini gösteren temsili resim.
Sir Walter Raleigh, Roanoke (şimdiki Kuzey Karolina bölgesinde) adasına 1584'te ilk keşif grubunu, 1585'te de ilk göçmen grubunu gönderdi. Buraya giden göçmenler hayatta kalamasalar da, belli askeri amaçlar doğrultusunda kıtaya yerleşen ilk İngiliz grubu oldular. Bu grubun içinde yer alan Joachim Gans adındaki Yahudi bilim insanı, adada yaşayan yerlilerin bakır dökme tekniklerinden yararlanarak, Avrupalıların 16 hafta süren bakır döküm süresini 4 güne indirmeyi başardı. Bu teknik, özellikle savaş gemileri için top dökme işinde, İngilizlere, diğer Avrupalı gruplar karşısında önemli bir avantaj sağladı. Joachim Ganz'a bu keşif gezisine katılması için izin verilmesi ilginçtir. Çünkü 1290 yılında I. Edward'ın Yahudileri ülkeden kovmak için çıkardığı sürgün kanunları (İngilizce:Expulsion Laws) ancak 1655'te Oliver Cromwell tarafından kaldırıldı. Böylece Ganz bu kanunun işletilmediği bir kişi olmakla birlikte Amerika kıtasına giden ilk İngiliz Yahudi unvanını da kazandı.

Raleigh 1587'de adada kalıcı bir yerleşim sağlamak için 150 kişilik ikinci bir göçmen grubu gönderdi. Grubun lideri John White idi. White'ın kızının doğurduğu Virginia Dare yeni dünyada doğan ilk İngiliz oldu. John White erzak ve takviye getirebilmek için aynı yıl İngiltere'ye döndü, ancak patlak veren İngiliz-İspanyol savaşından dolayı tekrar koloniye dönemedi. 1590 yılında geri dönebildiğinde koloniyi terkedilmiş durumda buldu. Evler olduğu gibi duruyor fakat yerleşimciler ortadan kaybolmuştu. Koloninin akıbetine ilişkin çeşitli teoriler ileri sürülmüş olsa da, gerçekte ne olduğu bir sır olarak kaldı ve koloni "Kayıp Koloni" adıyla anılır oldu. Kaybolan göçmenlerin arasında yer alan bebek Dare'in adı sonradan Dare County bölgesine verildi. White'in bir ağacın üstüne kazınmış olarak bulduğu "CRO" hafleri ve yakınlardaki bir adada yaşayan Crotoan kabilesi üzerine de çeşitli teoriler geliştirildi. Koloni ahalisinin Croatan'lara katılmış olup olmadıklarına dair araştırmalar yapılmaktadır. *The Lost Colony Center for Science and Research* adındaki bir kuruluş Crotoan kabilesinin yaşadığı yerdeki kalıntılarda DNA testi yaparak Crotoan kabilesinin ataları arasında İngiliz yerleşimcilerin olup olmadığını bulmaya calışmaktadır.

### Virjinya Şirketi: Plymouth ve Londra bölümleri

Ana madde: Virjinya Şirketi
Kaptan John Smith'in yazdığı "Virjinya, Yeni İngiltere ve Somers Adalarının Genel Tarihi" adlı kitap
 John Smith'in 1612 yılında yaptığı haritanin renklendirilmiş versiyonu
Kraliçe I. Elizabeth'in 1603 yılında ölümünden sonra I. James tahta çıktı. İngiltere, sonraki yıllar boyunca İspanya savaşının yarattığı maddi zorlukları yaşadı. Bunun dışında İngiltere'nin ormanları ve doğal kaynakları da yüzyıllardan beri artan nüfusu besleyebilmek için hor bir şekilde kullanılmıştı. İngilterenin sürekli artan ihtiyaçlarını giderebilmek için, diğer ülkelerle ticaretin yanı sıra, Ulster plantasyonları sayesinde Kuzey İrlandanın işgücü ve kaynakları da kullanıldı. 1698'e kadar Rusya ile İngiltere arasındaki ticarette tekel olan Muscovy Sirketi de bu konuda başarılı oldu. Fakat Avrupa çapındaki ticari ilişkilerin değişken ve istikrarsız koşulları İngiltere'yi Yeni Dünya'da yeni arayışlara zorluyordu. Ortadoğu ve Hindistan'daki altın ve diğer zenginlikleri getirmek için kullanılabilecek bir Kuzeybatı hattı açmak için yatırımlarda bulunma ihtiyacı da artmıştı. Kral James, bu amaçla yatırımcılar tarafından finanse edilen Virjinya şirketinin birbirine rakip iki bölümüne Kuzey Amerika'da kolonileşme faaliyetine girmeleri için birer yetki beratı çıkardı. Bu bölümlerin adı Plymouth Şirketi ve Londra Şirketi idi.

Berat hükümlerine göre, Plymouth şirketi 38. enlem ile 45. enlem arasında 160 km² alanda kendi kolonisini kurabilecekti. Londra şirketi ise 34. enlem ile 41. enlem arasında ve aynı zamanda Kanada'nın iç bölümlerinde koloni kurabilecekti. Kesişme alanı olan 100 km²lik bir alanda ise her iki şirkete de kolonileşme izni verilmedi. 1606 yılı boyunca her iki şirket de, kolonilerini kurma hazırlıkları yaptılar.

Virjinya şirketini konu ettiği düşünülen ve 1605 yılında İngiltere'de sahnelenen "Eastward Hoe" adlı tiyatro oyununda, İngiltere'de borçları biriken ve ardından Virjinya'ya kaçan suçluların hikâyesi eğlenceli bir dille anlatılır.

#### Popham Kolonisi

Plymouth Şirketinin ilk gemisi, *Richard*, 1606'da yeni dünyaya doğru yelken açtı. Ne yazık ki, Florida açıklarında İspanyolların eline geçti ve Virjinya'ya asla ulaşamadı. Bir sonraki deneme daha başarılı oldu. 120 civarında yerleşimci iki gemi ile 31 Mayıs 1607'de Plymouth limanından yola çıktı. Koloninin lideri George Popham *Gift of God* (Türkçesi: Tanrının hediyesi) adlı geminin kaptanlığını yapıyordu. İkinci kaptan Ralegh Gilbert idi. *Mary ve John* adındaki ikinci geminin kaptanlığını ise Robert Davies yapıyordu. Kaptan Davies'in tuttuğu günlük bugüne kadar korunmuş ve ilk Virjinya göçmenleri hakkındaki modern kaynaklardan biri olmuştur.

Plymouth Şirketinin göçmenleri Ağustos 1607'de Popham Kolonisi olarak bilinen koloniyi kurdular. Bu bölge şu anda Kennebec Irmağı yakınlarındaki Maine kasabasının olduğu yerdir. Göçmenler değerli madenler, baharat, kürk ve gemi yapmak için kullanabilecekleri ormanlarla ilgileniyorlardı. Gelenlerin yarısı 1607 sonbaharında "Tanrının Hediyesi"ne binip İngiltere'ye geri döndü. Diğer yarısı bütün bir kışı, baharı ve yazı orada geçirdi ve Virjinya adını verdikleri 30 tonluk bir gemi yaparak yaz sonunda "Mary ve John" ve yeni gemileri "Virjinya" ile İngiltere'ye geri döndüler. Bu koloninin ömrü sadece bir yıl sürmüştü. Koloni kalıcı olmasa bile, 1602 yılında Cuttyhunk'tan sonra bölgedeki ikinci İngiliz yerleşim denemesi oldu. Popham Kolonisinin tam yeri ise ancak 1994 yılında keşfedilebildi.

#### Jamestown

Ana madde: Jamestown, Virginia
Londra Şirketi ilk seferi düzenlemek için kaptan Christopher Newport ile anlaştı. Kaptan Newport, sancak gemisi Susan Constant öncülüğünde, beraberinde *Godspeed* ve *Discovery* adlı daha küçük iki gemi, 39 denizci ve 105 yerleşimci ile 20 Aralık 1606'da yola çıktı. Normalden uzun süren 144 günlük bir yolculuğun ardından Chesapeake Körfezine vardılar, körfezin Atlantik okyanusunun en güneyindeki bölümünden karaya çıktılar ve orada Kral I. James'in oğlu Henry Frederick adına bir haç diktiler. Bu yere daha sonra Cape Henry, göçmenlerin kıtaya ayak basmalarına da *"First Landing"* (Türkçesi: Karaya Çıkış) adı verildi.

 Susan Constant gemisinin 1989'da yapılmış bir kopyası
Göçmenlere verilen talimat karanın iç bölgelerinde, tatlı su kaynaklarının kenarında ve kendilerine yerleşim bölgeleri arayan İspanyolların ve diğer Avrupalıların olası saldırılarından korunabilecekleri bir yerleşim yeri bulmaktı. Önce körfez boyunca batıya doğru tekrar yelken açıp Hampton kayalıklarına geldiler ve Old Point Comfort denilen bölgede durdular. Sahili sağlarına alarak ilerleyince bir nehirle karşılaştılar ve bu nehre Kral James'in adını verdiler. Appomattox nehrinin James nehri ile kesiştiği yere kadar ilerlediler ve oradan Jamestown adasına doğru döndüler. Buradaki suyun derinliğinin, akıntı durumunun ve düşman gemilerine karşı pozisyonunun savunma için elverişli olduğunu anlayınca koloniyi burada kurmaya karar verdiler. 2 hafta içinde ilk kaleyi inşa ettiler ve bu yerleşime Jamestown adını verdiler.

Jamestown göçmenleri, bir taraftan buralarda buldukları altın ve değerli madenleri İngiltere'deki yatırımcılara göndermeye çalışırken, diğer taraftan hayatta kalabilmek için İngiltere'den sürekli destek temin etmek ve Amerika yerlileri ile ticaret yapmak zorundaydılar. Seçtikleri yerleşim yeri ana kıtadan uzaktaydı, avlanmak ve tarım yapmak için geniş bir alan sunmuyordu ve yeterli içme suyu temin edilemiyordu. Bu yüzden kaptan Newport, Discovery gemisini yerleşimcilere bırakarak 1608 yılında iki defa erzak temini için İngiltere'ye gitti. (*Birinci Misyon* ve *İkinci Misyo*n) Buna rağmen hastalıklar ve yerlilerle yaşanan çatışmalar yerleşimcilere korkunç zararlar verdi. Değerli madenlerin, yetiştirilen ipeğin ve Virjinya tütünlerinin ihraç edilmesine rağmen, ihracat pek kar getirmiyordu ve koloninin finansal olarak desteklenip desteklenmeyeceği belirsizliğini koruyordu.

1609'da Plymouth Şirketi, kolonisini feshetti ve Londra Şirketinin yetki alanı 34. enlemden 39. enleme kadar genişletildi, böylece şirkete Pasifik Okyanusuna kadar, denizden denize (İng: "sea to sea") geniş bir faaliyet alanı bırakılmış oldu. Yani, en azından kâğıt üzerinde Virjinya, Virjinya kolonisinin olduğu Atlantik kıyılarından başlayarak Pasifik Okyanusu kıyısındaki Kaliforniya'ya kadar bütün bir enlemde bulunan bölgelere (şimdiki Kentucky, Missouri, Colorado, Utah vb.) verilen bir ad olmuş oldu. Aslında Virjinya göçmenleri, batıdaki *Virjinya Vahşi Bölgesi* (Ing: The Virginia Wilderness) dedikleri bu iç bölgelere gitmeye çok nadiren cesaret edebilseler de, bu süreç yatırımcıların ilgilerinin yeniden kazanılmasına ve *Üçüncü Misyon* denilen, yeni bir fon sağlanmasına yaradı.

*Ücüncü Misyon* o güne kadarkilerin en büyüğü oldu. Bunun için Londra şirketi yeni bir gemi inşa ettirdi. *Sea Venture*, yeni göçmenlerin ve takviye erzakın bölgeye gönderilmesi için özel olarak tasarlandı. Bu sancak gemisine 8 gemi eşlik ediyordu. Kaptan Sir George Somers, ikinci kaptan ise Christopher Newport idi. Gemiler yüzlerce yeni göçmenle birlikte yola çıktılar ancak hava koşulları bu seferi çok olumsuz etkileyecekti.

#### Bermuda: Somers Adaları

*Üçüncü Misyon'*un 9 gemisi Londra'dan ayrıldıktan bir süre sonra Atlas Okyanusunda şiddetli bir kasırgaya yakalandı. Kasırga yüzünden erzağın ve yardım malzemelerinin çoğunu taşıyan sancak gemisi Sea Ventura diğer gemilerden koptu ve kaptan Somers, geminin tamamen batmasını önlemek için Bermuda adalarına sığınmak zorunda kaldı. Fırtınadan ölen olmamasına karşın, artık gemi kullanılamaz hale gelmişti ve kurtulanlar, bu takımadaların üzerinde insan yaşamadığını keşfettiler ve takım adaların İngiltere'ye ait olduğunu iddia ettiler.

Issız ada Bermuda'nın fatihleri iki küçük gemi yaptılar, adaları korumak üzere geride birkaç kişi bırakarak Jamestown'a doğru tekrar yola çıktılar. Bu yüzden Bermuda adaları Amiral Somers'in anısına Somers Adaları olarak da bilinir. Virjinya şirketinin hissedarları, Somers Adaları Şirketi adında yeni bir şirket kurdu ve bu yeni şirket 1615 ile 1684 arasında Bermuda'yı yönetti.

*Sea Venture*'dan kurtulanlar, 10 aylık bir gecikmeyle Jamestown'a ulaştıklarında koloniyi çok kötü durumda buldular. Üçüncü Misyon'un diğer 7 gemisinde erzak ve yardım malzemelerinin çok az bir kısmı olmasına karşın, göçmenlerin çoğu bu gemilerdeydi. O yıl yaşanan kuraklık ve yerlilerle olan düşmanca ilişkilere ek olarak, erzaklar da Sea Ventura ile birlikte kaybolup gidince 1609 sonu ile 1610 Mayısı arasında Jamestown'da büyük bir açlık başgöstermiş ve göçmenlerin yüzde 80'i hayatlarını kaybetmişti. Bu döneme *Açlık dönemi* (Ing: Starving Time) denildi. Bermuda kaşifleri yanlarında bir miktar erzak ve malzeme getirmişlerdi ama durum o kadar kötüydü ki, artık Jamestown'u terkedip İngiltere'ye dönmek zorunlu görünüyordu.

#### Tam Zamanında Varış: Lord De La Warr

 Lord De La Warr'ın Jamestown'a varışını gösteren bir tasvir
Samuel Argall, 1600'da Jamestown'a varan Üçüncü misyonun diğer 7 gemisinden birinin kaptanıydı. Sea Ventura'nın başına ne geldiği bilinmiyordu. Argall, getirdikleri yolcuları ve beraberlerindeki az sayıda malzemeyi Jamestown'da bırakıp göçmenlere yeni yardım vaadi ile İngiltere'ye döndü. Kral daha sonra "Lord Delaware" olarak bilinen Thomas West'i yeni seferin lideri olarak atadı ve daha büyük bir güce sahip olmak isteyen Londra Şirketi yeni bir misyon daha oluşturdu. Misyon 1 Nisan 1610'da Londra'dan yola çıktı.

Lord Delaware'ın misyonuna ait gemiler, *Açlık dönemi*nden kalanların ve Bermuda'dan gelenlerin Jamestown'u terk etmelerinden hemen sonra, yiyecekler, yardım malzemeleri, bir doktor ve çok sayıda göçmenle birlikte James ırmağına girdi. Lord Delaware koloniden kalanları kurtarmak için gemileri gönderdi ve Jamestown'dan 10 mil kadar güneyde kötü durumdaki göçmenler bulundu. Göçmenler koloninin kurtarılmasını tanrının bir lütfu olarak gördüler.

Jamestown'u terkedip daha sonra kurtarılan göçmenlerden birisi, *Sea Venture* ile yola çıkan, Bermuda adasında karısını ve oğlunu kaybeden John Rolfe idi. Rolfe bir iş insanıydı ve bazı yeni tohum türleri ve tatlı tütün çeşitleri ile denenmemiş pazarlama teknikleri üzerine yeni fikirleri vardı. Rolfe'un bu fikirleri kolonininin ekonomik başarısının anahtarı oldu.

1612'de Rolfe'un yeni tütün türleri başarıyla üretilmeye ve ihraç edilmeye başlandı. Böylece ihraç edilecek bir tarım ürünü bulunmuştu ve James ırmağının her iki yönü boyunca, bulunan her sulak alanda ve diğer ırmak boylarında bu tütünün üretildiği plantasyonlar kurulmaya başlandı. Sonunda Jamestown kolonisi kalıcı olarak yerleşebilecekti.

İlişkiler
---------

1620 yılında Plymouth Şirketinin yerine New England adında yeni bir şirket kuruldu ve Kral I. James bu şirkete Virjinya'nın kuzeyindeki topraklar için bir berat verdi. New England şirketi yeni dünyaya Mayflower gemisi ile yeni göçmenler gönderdi. Pilgrimler denilen bu göçmenler Massachusetts şehrini kurdular. Kaptan John Smith New England'a bir gezi yapmış ve kitabında bu bölgeleri de anlatmıştır.

1624 yılında Virjinya şirketinin beratı Kral James I. tarafından iptal edildi ve Virjinya kolonisi bir kraliyet kolonisi (İng: crown colony) haline getirilerek direkt olarak kraliyet otoritesi altına alındı. 1632 yılında Maryland Kolonisi ve 1665 yılında Carolina Kolonisi için yeni beratlar çıkarıldı. Daha güneyde kurulan bu yeni koloniler, Virjinya kolonisinin sahil şeridini bir miktar azaltsa da koloni Amerikan devrimine kadar varlığını sürdürdü.

Virginia adı ve unvanları
-------------------------

Kral II. Charles, Virjinya kolonisinin İngiliz İç Savaşında kraliyet yanlılarına bağlı kaldığını vurgulamak için ona "Eski Dominyon" unvanını verdi. Bu unvan bağımsızlıktan sonra kurulan Virjinya devleti tarafından da kullanılmaya devam etti. Virjinya üniversitesinin adı hala "Old Dominion University"dir, üniversitenin atletik takımı da "Şövalyeler" adını kullanır.

Kaynakça
--------

1. ↑  The Royal Government in Virginia, 1624-1775, Volume 84, Issue 1, Percy Scott Flippin, Wallace Everett Caldwell, p. 288
2. ↑  *Bakire* anlamındadır
3. ↑  Stewart, George (1945). Names on the Land: A Historical Account of Place-Naming in the United States. New York: Random House. p. 22.
4. ↑  Sams, Conway (1916). The Conquest of Virginia: the Forest Primeval; An Account Based on Original Documents. New York and London: G.P. Putnam's Sons. pp. 282–83.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2012.
6. ↑  Joachim Gans of Prague: The First Jew in English America, American Jewish History - by Grassl, Gary C. Volume 86, Number 2, June 1998, pp. 195-217
7. ↑  Colonial Williamsburg: the journal of the Colonial Williamsburg Foundation, Volumes 22-24, Pg 8, Published by Colonial Williamsburg Foundation, 2000
8. ↑   2 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Encyclopedia of American Indian Contributions to the World, *metalurji* maddesi (İngilizce)
9. ↑  "Jews and the state: dangerous alliances and the perils of privilege", Volume 19 of Studies in contemporary Jewry, by Ezra Mendelsohn, Pg 7, Oxford University Press US, 2003, ISBN 0-19-517087-3, 9780195170870
10. ↑  "American Archaeology Uncovers the Earliest English Colonies", by Lois Miner Huey, Page 16, Published by Marshall Cavendish, 2009, ISBN 0-7614-4264-2, 9780761442646
11. ↑  "Sir Walter Raleigh's lost colony: An historical sketch of the attempts of Sir Walter Raleigh to establish a colony in Virginia, with the traditions of an Indian tribe in North Carolina. Indicating the fate of the colony of Englishmen left on Roanoke Island in 1587", Volume 210, Advance Presses 1888, pg 7
12. ↑  "Indian Towns and Buildings of Eastern North Carolina, (Ingilizce)". 17 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2012.
13. ↑  "Prelude to Jamestown". 1 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2012.
14. ↑  "The Story of Jamestown". NPS Historical Handbook. National Park Service. Retrieved 18 March 2011.

Film
----

* Yönetmen Cristobal Krusen, 2007 yılında Jamestown'ın kuruluşunu anlatan "First Landing" adlı bir film çekti.  27 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Ayrıca bakınız
--------------

* İngiliz sömürge imparatorluğu

| * g
* t
* d
On Üç Koloni |
| --- |
| 
* **New England Kolonileri**
* **Merkez Kolonileri**
* **Chesapeake Kolonileri**
* **Güney Kolonileri**

 |
| 
* Connecticut
* Delaware
* Georgia
* Güney Carolina
* Kuzey Carolina
* Maryland
* Massachusetts Körfezi
* New Hampshire
* New Jersey
* New York
* Pensilvanya
* Rhode Island ve Providence Plantasyonları
* Virginia

 |

| * g
* t
* d
Britanya İmparatorluğu Britanya İmparatorluğu |
| --- |
| 
Günümüzde bağlı bölge
Eski bölge
 |
| 

| Avrupa |
| --- |
| 
* 1704'ten beri Cebelitarık
* 1708-1756 Minorka
* 1763-1782 Minorka
* 1798-1802 Minorka
* 1800-1813 Malta (himaye)1
* 1807-1890 Helgoland
* 1809-1815 İyon Adaları2
* 1815-1864 İyon Adaları (himaye)2
* 1813-1964 Malta (koloni)1
* 1878-1960 Kıbrıs
* 1921-1937 Özgür İrlanda Devleti

 |
| 1 1800'de Britanya himayesine giren Malta, 1813'te kraliyet kolonisi statüsüne getirildi, 1964'te ise bağımsızlığını kazandı.
2 1809'da Britanya hâkimiyetine girmeye başlayan İyon Adaları, 1815'te Britanya himayesi altında ayrı bir devlet oldu. |

 |
| 

| Kuzey Amerika |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 16. ve 17. yüzyıllar | 18. yüzyıl | 19. ve 20. yüzyıllar |
| 
* 1579 New Albion
* 1583 Newfoundland
* 1605 Saint Lucia
* 1607-1776 Virginia
* 1610-1907 Newfoundland (koloni)1
* 1615'ten beri Bermuda
* 1620-1686 Plymouth2
* 1622-1658 Maine/New Somersetshire3
* 1623-1629 Saint Kitts
* 1625-1650 Saint Croix
* 1627-1833 Barbados4
* 1628-1671 Nevis5
* 1628-1686 Massachusetts Körfezi6
* 1629-1641 New Hampshire7
* 1629-1712 Carolina8
* 1630-1671 Saint Kitts5
* 1631-1641 Providencia Adası
* 1632-1776 Maryland
* 1632-1671 Montserrat5
* 1632-1671 Antigua5
* 1635-1644 Saybrook9
* 1636-1686 Connecticut6
* 1636-1686 Rhode Island6
* 1637-1664 New Haven9
* 1638-1787 Miskito Sahili
* 1642-1650 Körfez Adaları
* 1650-1666 Anguilla
* 1654-1867 Yeni İskoçya10

 | 
* 1655-1958 Jamaika11
* 1686-1691 Plymouth2
* 1664-1776 Delaware
* 1664-1666 Saint Lucia
* 1664-1686 New York6
* 1664-1674 New Jersey12
* 1665-1666 Sint Eustatius
* 1666-1671 Britanya Virjin Adaları5
* 1666-1671 Barbuda5
* 1666-1673 Tobago
* 1667-1671 Anguilla5
* 1670-1782 Bahamalar
* 1670-1870 Rupert Toprakları
* 1671-1816 Rüzgâraltı Adaları13
* 1674-1686 Doğu Jersey6
* 1674-1686 Batı Jersey6
* 1679-1686 New Hampshire7
* 1681-1776 Pensilvanya
* 1686-1689 New England
* 1689-1702 Batı Jersey12
* 1689-1702 Doğu Jersey12
* 1689-1776 New Hampshire
* 1689-1776 Massachusetts Körfezi
* 1689-1776 Connecticut
* 1689-1776 New York
* 1689-1776 Rhode Island

 | 
* 1702-1776 New Jersey
* 1712-1776 Kuzey Carolina
* 1712-1776 Güney Carolina
* 1722-1730 Saint Lucia
* 1732-1776 Georgia
* 1742-1860 Körfez Adaları
* 1754-1820 Cape Breton Adası
* 1759-1763 Guadeloupe
* 1762-1763 Saint Lucia
* 1763-1763 Martinik
* 1763-1779 Grenada
* 1763-1871 Dominika14
* 1763-1873 Prens Edward Adası
* 1763-1791 Quebec15
* 1763-1783 Doğu Florida
* 1763-1783 Batı Florida
* 1763-1779 Saint Vincent
* 1763-1781 Tobago
* 1778-1783 Saint Lucia
* 1783-1833 Saint Vincent4
* 1783-1973 Bahamalar
* 1783-1833 Grenada4
* 1784-1867 New Brunswick10
* 1791-1841 Aşağı Kanada16
* 1791-1841 Yukarı Kanada16
* 1793-1802 Tobago
* 1796-1802 Saint Lucia
* 1797-1833 Trinidad

 | 
* 1800-1802 Martinik
* 1803-1833 Saint Lucia4
* 1803-1833 Tobago4
* 1809-1814 Martinik
* 1810-1813 Guadeloupe
* 1816-1833 Antigua14
* 1816-1833 Saint Kitts14
* 1818-1846 Columbia Bölgesi/Oregon Ülkesi17
* 1833-1958 Rüzgâraltı Adaları18
* 1833-1958 Rüzgârüstü Adaları
* 1844-1860 Miskito Sahili
* 1841-1867 Kanada (eyalet)10
* 1848-1873 Turks ve Caicos Adaları
* 1849-1866 Vancouver Adası
* 1853-1863 Kraliçe Charlotte Adaları
* 1858-1866 Britanya Kolumbiyası
* 1859-1870 Kuzeybatı Toprakları
* 1862-1863 Stickine Bölgesi
* 1866-1871 Britanya Kolumbiyası
* 1867-1931 Kanada (dominyon)18
* 1871-1964 Britanya Hondurası (Belize)
* 1882-1983 Saint Kitts ve Nevis
* 1885-1958 Barbados
* 1889-1958 Trinidad ve Tobago4
* 1907-1949 Newfoundland (dominyon)1
* 1936-1966 Antigua (Antigua ve Barbuda)
* 1936-1966 Barbuda (Antigua ve Barbuda)
* 1958-1978 Dominika
* 1958-1962 Batı Hint Adaları Federasyonu
* 1960'tan beri Britanya Virjin Adaları
* 1962-1979 Saint Lucia
* 1962-1966 Barbados
* 1962'den beri Cayman Adaları
* 1967-1981 Britanya Antigua ve Barbudası
* 1976'dan beri Turks ve Caicos Adaları
* 1980'den beri Anguilla

 |

 |
| 
* 1Newfoundland, 1907'de koloni olmaktan çıkarak dominyon statüsüne geldi. 1934'te özerklik kazansa da 1949'da Kanada'ya katılana kadar hukuken dominyon olarak kaldı.
* 2 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olan Plymouth Kolonisi, 1689'da bu yapının varlığının sonlandırılmasıyla tekrar kuruldu. 1691'de ise Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edildi.
* 3 Maine, 1658'de Massachusetts Körfezi'nin bir parçası oldu.
* 4 Barbados, Grenada, Saint Vincent, Tobago ve Trinidad: 1833'te kurulan Rüzgârüstü Adaları kolonisinin bir parçası oldu. Dominika ise 1940'ta dahil edildi.
* 5 Antigua, Anguilla, Barbuda, Montserrat, Nevis, Saint Kitts ve Virjin Adaları; 1671'de oluşturulan Rüzgâraltı Adaları kolonisi altında birleştirildi.
* 6 Connecticut, Massachusetts Körfezi, New York ve Rhode Island kolonileri; 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da 1689'da bu yapının varlığının sona ermesiyle birlikte tekrar kendi yönetimlerine sahip oldu.
* 7 1641'de Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edilen New Hampshire Kolonisi, 1679'da tekrar ayrı bir yönetime kavuştu. 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sona ermesiyle bir kez daha ayrı bir yönetim elde etti.
* 8 Carolina, 1712'de Güney Carolina ve Kuzey Carolina olmak üzere ikiye ayrıldı.
* 9 Saybrook 1644'te, New Haven ise 1664'te Connecticut'un bir parçası oldu.
* 10 Brunswick, Kanada ve Yeni İskoçya; 1867'de birleştirilerek Kanada Dominyonu kuruldu.
* 11 Barbados, Jamaika, Rüzgâraltı Adaları, Rüzgârüstü Adaları ile Trinidad ve Tobago, 1958 yılında kurulan Batı Hint Adaları Federasyonu'na katıldı. Jamaika 1961'de, Trinidad ve Tobago ise 1962'de federasyondan ayrılarak bağımsız oldu.
* 12 New Jersey, 1675'te Batı New Jersey ile Doğu New Jersey olarak ayrıldı. Bu iki yapı, 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sonlanması sonrasında tekrar kendi yönetimlerini elde ettiler. 1702'de ise bir kez daha birleşerek New Jersey tekrar kuruldu.
* 13 Rüzgâraltı Adaları, 1816'da; Antigua (Antigua, Barbuda ve Montserrat) ile Saint Kitts (Anguilla, Saint Kitts, Nevis ve Virjin Adaları) olmak üzere iki koloniye ayrıldı.
* 14 Antigua, Dominika (1940'ta Rüzgârüstü Adaları kolonisine dahil oldu) ve Saint Kitts kolonileri, 1871'de tekrar kurulan Rüzgâraltı Adaları kolonisinin bir parçası oldu.
* 15 Quebec, 1791'de Aşağı Kanada ve Yukarı Kanada olarak ikiye ayrıldı.
* 16 Aşağı Kanada ile Yukarı Kanada, 1841'de Kanada adı altında birleştirildi.
* 17 Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hak iddiası mevcut.
* 18 1931'de Kanada ve diğer Britanya dominyonları özyönetim kurdular.

 |

 |
| 

| Güney Amerika |
| --- |
| 
* 1651-1667 Willoughbyland (Surinam)
* 1670-1688 Saint Andrew ve Providence Adaları4
* 1814-1966 Britanya Guyanası (Guyana)
* 1833'ten beri Falkland Adaları5
* 1908'den beri Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları5

 |
| 
* 4Günümüzde Kolombiya'nın departmanlarından biri.
* 5Nisan-Haziran 1982'deki Falkland Savaşı sırasında Arjantin tarafından işgal edildi.

 |

 |
| 

| Afrika |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 17. ve 18. yüzyıllar | 19. yüzyıl | 20. yüzyıl |
| 
* 1658'den beri Saint Helena14
* 1661-1684 Tanca
* 1792-1961 Sierra Leone
* 1795-1803 Cape

 | 
* 1815'ten beri Ascension Adası14
* 1816'dan beri Tristan da Cunha14
* 1806-1910 Cape
* 1807-1808 Madeira
* 1810-1968 Mauritius
* 1816-1965 Gambiya
* 1856-1910 Natal
* 1862-1906 Lagos
* 1868-1966 Basutoland (Lesotho)
* 1874-1957 Altın Sahili (Gana)
* 1882-1922 Mısır

 | 
* 1884-1900 Petrol Nehri/Nijer Koyu
* 1884-1966 Bechuanaland (Botsvana)
* 1884-1960 Britanya Somalisi
* 1887-1897 Zululand
* 1890-1924 Rodezya
* 1890-1962 Uganda
* 1890-1895 Wituland
* 1890-1963 Zanzibar (Tanzanya)
* 1891-1964 Nyasaland (Malavi)
* 1891-1907 Orta Afrika
* 1893-1968 Svaziland
* 1895-1920 Doğu Afrika
* 1899-1956 Britanya-Mısır Sudanı

 | 
* 1900-1914 Kuzey Nijerya
* 1900-1914 Güney Nijerya
* 1900-1910 Oranj Nehri Kolonisi
* 1900-1910 Transvaal Kolonisi
* 1903-1976 Seyşeller
* 1910-1931 Güney Afrika
* 1914-1960 Nijerya
* 1915-1931 Güneybatı Afrika (Namibya)
* 1919-1961 Kamerun
* 1920-1963 Kenya
* 1922-1961 Tanganyika (Tanzanya)
* 1923-1965 Güney Rodezya (Zimbabve)7
* 1924-1964 Kuzey Rodezya (Zambiya)
* 1979-1980 Güney Rodezya (Zimbabve)7

 |

 |
| 
* 7Güney Rodezya 1965 yılında tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti (Rodezya olarak) ve 1979'daki Lancaster House Anlaşmasına dek tanınmadı. Zimbabve, 1980'deki bağımsızlık ilanından 2003'teki ayrılışına dek İngiliz Milletler Topluluğu üyesiydi.

 |

 |
| 

| Asya |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 17. ve 18. yüzyıllar | 19. yüzyıl | 20. yüzyıl |
| 
* 1685-1824 Bencoolen
* 1702-1705 Pulo Condore
* 1757-1947 Bengal
* 1762-1764 Manila ve Cavite
* 1781-1784 Padang (Endonezya)
* 1786-1946 Penang (Malezya)
* 1795-1948 Seylan (Sri Lanka)
* 1795-1819 Padang
* 1796-1965 Maldivler

 | 
* 1812-1824 Banka ve Billiton
* 1819-1826 Malezya
* 1824-1948 Birmanya
* 1826-1946 Boğazlar Yerleşimleri
* 1839-1967 Aden
* 1839-1842 Afganistan
* 1841-1997 Hong Kong
* 1841-1946 Saravak Krallığı
* 1848-1946 Labuan
* 1858-1947 Hindistan
* 1874-1963 Borneosu

 | 
* 1879-1919 Afganistan (protektora)
* 1882-1963 Kuzey Borneo
* 1885-1946 Federasyonlaşamamış Malay Devletleri
* 1888-1984 Brunei Sultanlığı
* 1891-1971 Maskat ve Umman
* 1892-1971 Ateşkes Devletleri
* 1895-1946 Malay Federe Devletleri
* 1898-1930 Veihai Garnizonu
* 1878-1960 Kıbrıs

 | 
* 1907-1949 Bhutan (protektora)
* 1918-1961 Kuveyt
* 1920-1932 Irak
* 1921-1946 Mavera-i Ürdün
* 1923-1948 Filistin
* 1945-1946 Güney Vietnam
* 1946-1963 Kuzey Borneo
* 1946-1963 Saravak
* 1946-1963 Singapur
* 1946-1948 Malay Birliği
* 1948-1957 Malay Federasyonu
* 1960'tan beri Ağrotur ve Dikelya
* 1965'ten beri Britanya Hint Okyanusu Toprakları

 |

 |

 |
| 

| Okyanusya |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 18. ve 19. yüzyıllar | 20. yüzyıl |
| 
* 1788-1901 Yeni Güney Galler
* 1803-1901 Van Diemen's Land/Tasmanya
* 1807-1842 Auckland Adaları9
* 1824-1980 Yeni Hebridler (Vanuatu)
* 1824-1901 Queensland
* 1829-1901 Swan River Kolonisi/Batı Avustralya
* 1836-1901 Güney Avustralya
* 1838'den beri Pitcairn Adaları

 | 
* 1841-1907 Yeni Zelanda (koloni)
* 1846-1863 Auckland Adaları9
* 1851-1901 Victoria
* 1874-1970 Fiji10
* 1877-1976 Britanya Batı Pasifik Bölgeleri
* 1884-1949 Papua Bölgesi
* 1888-1901 Rarotonga Krallığı/Cook Adaları Federasyonu9
* 1889-1948 Birlik Adaları (Tokelau)9
* 1892-1979 Gilbert ve Ellice Adaları11
* 1893-1978 Britanya Solomon Adaları12

 | 
* 1900-1970 Tonga (korunan devlet)
* 1900-1974 Niue9
* 1901-1942 İngiliz Milletler Topluluğu üyesi Avustralya
* 1907-1953 Yeni Zelanda (dominyon)
* 1919-1942 Nauru
* 1919-1949 Yeni Gine Bölgesi
* 1945-1968 Nauru
* 1949-1975 Papua Yeni Gine Bölgesi13

 |

 |
| 
* 9Günümüzde Yeni Zelanda Bölgesi'nin bir parçası.
* 10Üyeliği askıya alındı.
* 11Günümüzde Kiribati ve Tuvalu
* 12Günümüzde Solomon Adaları
* 13Günümüzde Papua Yeni Gine

 |

 |
| 

| Antarktika ve Güney Atlas Okyanusu |
| --- |
| 
* 1658'den beri Saint Helena14
* 1815'ten beri Ascension Adası14
* 1816'dan beri Tristan da Cunha14
* 1908'den beri Britanya Antarktika Toprakları
* 1841-1933 Avustralya Antarktika Toprakları (Avustralya'ya bağlandı)
* 1841-1947 Ross Bölgesi (Yeni Zelanda Bölgesi'ne bağlandı)

 |
| 
* 142009'dan bu yana Saint Helena, Ascension ve Tristan da Cunha bölgesinin bir parçası olan Ascension Adası (1922-) ve Tristan da Cunha (1938-) daha öncesinde Saint Helena bölgesine bağlı birer sömürgeydiler.

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 5036880-1
* LCCN: sh85143765
* NLI: 987007541298505171
* VIAF: 115145067345166630805

 |