Fütürist Mimar Antonio Sant'elia'ın bir eseri
**Fütürizm** (Gelecekçilik), 20. yüzyılın başlarında (özellikle 1909 ile 1920 arasında) İtalya'da ortaya çıkmış, modern sanat ve toplumsal hareketlerin akımıdır.

Umberto Boccioni, *Dinamismo di un ciclista (Bisikletcinin Dinamizmi)*, 1913, Peggy Guggenheim Koleksiyonu, Venedik
Fütürizm akımını takip edenler her türlü sanat alanında; özellikle resim, heykel, seramik, grafik tasarım, iç mimarlık, sanayi ürünleri tasarımı, edebiyat, müzik, tiyatro, film, tekstil, moda, mimarlık ve gastronomi alanında eserler vermişlerdir.

Genel olarak fütürizm, büyük bir İtalyan fenomenidir. İtalyan fütüristlerinin başında gelen sanatçılar, Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni, Carlo Carrà, Gino Severini, Giacomo Balla, Antonio Sant'Elia, Bruno Munarı, Benedetta Cappa ve Luigi Russolo'dur; ancak o dönemde, başta Rusya'da Natalia Göncharova, Velimir Hlebnikov, İgor Severyanin, David Burliuk, Aleksei Kruenykh, Vladimir Mayakovski, Portekiz'de Almada Negreiro, İngiltere'de Vortisizm gibi daha birçok ülkede, fütürizme paralel yönde sanat hareketleri ortaya çıkmıştır.

Bu akımın temel amaçları; geçmişteki estetik değerleri ve gelenekleri bütünüyle reddetmek, dünyanın geleceğinin "Modernlik" olduğunu savunmak, ülkeleri (özellikle İtalya'yı) geçmişin ağırlığından ayırıp modernleştirmek ve özellikle "Şehirleşmiş Medeniyet", "Makineleşme" ve "Sürat" kavramlarını toplumsal hayatta bir temel hale getirmektir.

Marinetti ve Fütürizm Bildirisi
-------------------------------

İtalyan Fütüristler 1912'de Le Figaro idare binası önünde. Soldan sıra ile Russolo, Carrà, Marinetti, Boccioni ve Severini
Fütürizm akımın öncüsü ve şefi; İtalyan şair, romancı, oyun yazarı ve yayın yönetmeni Filippo Tommaso Marinetti, fütürizmin kurucusu olarak *İ manifesti del futurismo* veya *Manifesto Futurisita* (Fütürizm Bildirisi)'ni hazırlayarak yayımladı. Bu bildiri; ilk defa 5 Şubat 1909'da, *La Gazzetta dell'Emilia* gazetesinde, daha sonra Fransızcaya çevrilerek, 20 Şubat 1909'da Fransız günlük gazete olan *Le Figaro*da yayımlandı.

Marinetti, 1909’da yayımladığı *Fütürizm Bildirisi* 'nde, fütüristlerin büyük bir hırsla eski olan her şeyden, özellikle siyasi ve artistik geleneklerden nefret ettiğini bildirdi. *"Geçmişle hiç ilgimiz olmamasını istemekteyiz."* diyerek, geçmişi bütünüyle reddettiğini belirten fütüristler, geçmişi özleyip geçmişi tekrarlama ve geçmişi taklit etme inançlarına tümüyle karşı çıkmaktaydı. Fütüristler, *"Müzeleri, kütüphaneleri yerle bir ederek, ahlakçılık, feminizm ve bütün yararcı korkaklıklarla savaşacağız."* söyleminde bulundu. Fütüristler, söylemleri her ne kadar cesaret ve deliliğe yaklaşırcasına şiddet içerse bile, orijinalliği her zaman tercih edeceklerini bildirdi. Fütürizme atıfta bulunan bildiri "Biz genç ve güçlüyüz!" mesajı vermekteydi. Güzel sanatlar tarihçilerinin ve günümüz sanat eleştirmenlerinin işe yaramaz bir düşünce yapısına sahip olduklarını, onlara önem verilmemesi gerektiğini belirttiler. Güzel sanatlarda "İyiyi ve güzeli seçmek için" kullanılan "harmoni", "İyi şahsi yargılama ile yakışık olma" prensiplerine karşı isyan ettiklerini açıklayarak, kendilerinden önce ortaya çıkmış olan güzel sanatlar eserlerinin, temalarının ve konularının bir tarafa atılmasını isterken, fütüristler bilimi ve teknolojiyi yüceltmekteydi.

Marinetti, fütüristlerin sürat, gençlik ve şiddete hayran olduklarını ifade ederken, modern teknolojik araçların, otomobil ve uçak ile sanayi şehrinin, insanlığın doğaya karşı zaferini gösterdiğini savundu. Süratin üstünlüğünü iddia eden Marinetti, bir yarış otomobilinin, klasik antik Yunan Semadirek Kanatlı Zaferi heykelinden daha güzel olduğunu belirtti. Buna ek olarak:

*Mutlak içinde yaşıyoruz, çünkü her yerde hazır ve nazır olan edebi sürati biz yarattık.*

demiştir. Oldukça koyu bir milliyetçi olan fütüristler, aynı bildiride yer alan *Biz dünyadaki gerçekten sağlıklı tek şeyi, yani savaşa ve ölüme götüren güzel düşünceleri yüceltiyoruz.* sözleri, siyasal alanda o dönemde gelişen faşizmden yana bir tavır sergilediklerinin açık göstergesiydi.

Marinetti'nin ilk fütürist bildirisinden sonra fütüristler, (sıklıkla Marinetti'ye danışarak) değişik konularda bildiriler yazıp yayımlamaya devam etti. Bildiri yazmak ve yayımlamak, Fütürizm akımının önemli bir ögesi haline geldi. Fütüristler; resim, mimarlık, din, giyim-kuşam ve hatta yiyecekler hakkındaki şahsi fikirlerini açıklayarak, bildiriler halinde ilan etti.

İtalyan Güzel Sanatlarında Fütürizm
-----------------------------------

Fütürizmin kurulmasına öncü olan bildiri, sanatçıların takip edebilecekleri bir pozitif artistik program patikası içermekteydi. Bu eksikliği kapatmak için İtalyan fütürist ressamlar ve Marinetti 1914 yılında *Fütürist Resim İçin Teknik Bildiri* adını verdikleri yeni bir bildiri yayımladı. Bildiride fütürist ressamlar, kendilerini resim ile doğrudan doğruya temsil edilen "Evrensel Dinamizm" prensibine adadılar. Bu bildiri, "Evrensel Dinamizm" prensibinin temelini şu şekilde açıklamaktadır:

*Gerçekte bulunan nesneler birbirlerinden ve etrafındaki çevrelerden ayrılmış değildir ve resim, bu birliği yansıtmalıdır. Bir resmin konusu olarak, hareket halinde bir otobüs, bunun içinde resmin konusunun esas aktörü olan bir kişi ve bu esas aktör kişi ile birlikte otobüs içinde 16 kişi bulunduğunu düşünelim. Önce sadece otobüs içindeki kişilere dikkatimizi teksif edelim. Dikkatimiz teksif ettiğimiz kişiler için dinamik duruma bakarsak, her bir kişi tek sıra ile ve aynı zamanda birinci, ikinci ya da on altıncı olabilir; ama bu sıra statik değildir. Dinamik bir durumda her bir kişi hareket edip sıra numarası değiştirebilir ve resim bu dinamik değişme olasılığını ihtiva etmelidir. Bu dinamik ele alış da, dinamik süreci tasvir etmeye yeterli değildir. Otobüs hareket halinde olduğu için, yol kenarındaki evler arasındaki hareket dinamik değişme halindedir. Evlerin kenarından geçerken otobüsle birlikte harekete geçip sanki kendilerini fırlatıp otobüsle birleşir. Bu dinamizm de resimde tasvir edilmelidir. "*

Fütürist ressamlar ilk başta kendine has temalar, konular ve stiller bulup kullanmakta yavaş davrandı. 1910 ve 1911 yıllarında, Giovanni Segantini ile takipçileri "Bölücülük Tekniği (divisionism veya kromoluminarzim)" adı verilen bir teknik kullanarak, ışık ve renkleri noktalar ve küçük yollu çizgiler ile bir saha yüzeyi içinde ifade etmeyi denediler.

Bu teknik, sonradan Paris'te yaşayan ve oradaki avangart kübizm akımı ile ilişkileri olan Gino Severini tarafından eleştirildi. Gino Severini, kullanılan "bölücülük" tekniklerinin, stilinin ve yönteminin fütüristik modern prensiplerin gerektirdiğini, gerçekteki enerji ve dinamizmi kapsayacak bir teknik ve teorik güçte olmadığını ve bu tekniklerinin fütürizmin gerektirdiği geleceğe doğru dinamik bir bakım olmayıp, geriye bakış araçları olduğunu iddia etti. Gino Severini, resimde enerji ve dinamizmin kübizm akımı için geliştirilen teknikler ile ifade edilebileceğini savundu. 1911'de Paris'e gidip kübizm düşünce ve tekniklerini yakından inceleyip gören fütürist İtalyan ressamlar da bu akımın bir resimde bulunması gereken dinamik enerjiyi analiz edebileceğini ve dinamizmin böylece resim sanatı ile ifade edilebileceğini kabul etti. Böylece "kübo-fütürizm" adı verilen yeni bir fütürist resim akımı ortaya çıkarıldı.

Umberto Boccioni, *Şehir Yükselir* tablosu için bir eskiz (1910)
İtalyan fütürist ressamlar birçok kez modern şehir manzaralarını resimlerine geçirdiler. Carlo Carrà'nin hazırladığı *Anarşist Galli'nin Cenaze Töreni* (1910–11) adlı tablosu büyük bir tuval üzerine yapılmış olup, ressamın 1904 yılında bizzat şahit olduğu olayları temsil etmektedir. Polisin gösteri düzenleyen halka müdahale etmesi ve çıkan arbedeler, diyagonal doğrular ve kırık yüzeyler, enerjik bir şekilde ifade edilmiştir.

Carlo Carra'nın *Tiyatro'dan Dönüş* (1910-1911) adlı tablosunda ise bir "Bölücülük" tekniği kullanmaktadır. Geceleyin sönük sokak lambalarının ışığı altında tiyatrodan evlerine gidenler, birbirinden ayrı ve yüzlerinin detayları görünmeyen figürlerden oluşmaktadır.

I.Dünya Savaşı'nın başlangıcı, İtalyan fütürizm akımının sona erdiği gerçeğini sakladı. 1914'dün sonunda Floransa Grubu, fütürist akımdan formel olarak ayrıldıklarını ilan etmişti. Boccioni askere alındıktan sonra tek bir savaş tablosu hazırlayıp sergiledi. 1916 yılında ise, savaş sırasında hayatını kaybetti. Gino Severini'de askere gidip 1915 tarihinde önemli savaş tabloları (örneğin *Muharebe*, *Zırhlı Tren* ve "Kızıl Haç Treni*) hazırladı. Ancak Paris'e döndüğünde, buradaki Fütüristlerin çoğunun kübizm akımına katılmış olduğunu gördü ve onlara katıldı. Diğer taraftan, savaştan sonra İtalyan ressamların çoğu da avangart modern sanat eğilimlerini geride bırakıp "Ritorno all'ordine" (Eski Düzene Dönüş) adı verilen geleneksel resim sanatına dönüşü kabul eden akıma katıldı.*

Marinetti, savaş sonunda Fütürizm akımını yenileme gayretine geçti. Onun 1. Dünya Savaşı sonrası çabalarına, 1960'lı yılların sanat tarihçileri **Il 'Secondo Futurismo** (İkinci Fütürizm) adını vermişlerdir. Giovanni Lista adlı sanat tarihçisinin ortaya attığı bir teorik tarihsel analizde ise fütürizm akımı 10 yıllık bölümlere ayrılıp incelenmektedir. Birinci on yıllık bölüme *Palastik Fütürizm*; 1920'li yıllardaki ikinci on yıllık bölüme *Mekanik Sanat* ve 1930'lu yıllardaki üçüncü on yıllık bölümüne ise aeropittura akımı adı verilmiştir.

Edebiyatta Fütürizm
-------------------

Fütürizm'in kurucusu Marinetti, Avrupa’da birçok yazarı etkiledi.

Rusya’da Velemir Hlebinikov ve Mayakovski fütürizme yöneldi. Rus fütüristlerin her biri kendi bildirgelerini yayınladı; ancak Puşkin, Tolstoy ve Dostoyevski bunu reddetti. Şiirde sokak dilinin kullanılması istendi. 1917 Ekim Devriminden sonra da fütürizm akım güçlendi. Mayakovski’nin ölümüne kadar etkisini sürdürdü.

İtalya'daki fütürizm akımına uyan ilk şiir antolojisi 1912’de yayımlandı. Fütürizm, faşizm ile özdeşleşti ve 1920’lerin ortalarına doğru etkisini yitirdi. Eserlerinde mantıklı cümleler kurmayı reddeden fütüristlerin parolası, *Sözcüklere Özgürlük*tü. Ezra Pound, D. H. Lawrence ve Giovanni Papini de bu akımdan etkilenen yazarlardır.

### Kübo-Fütürizm

Kazimir Malevich tarafından yapılan "The Knife Grinder" adlı Kübo-Fütürist eser.
Kübo-Fütürizm, (Rusça:Budetlyanstvo) diğer adıyla Rus Fütürizmi, 1913 yılından itibaren Rusya'da Kübizm'e etki eden ve geliştiren, Rus fütürizminin temel okuludur.

Kübo-Fütürizm, Kübizmin formları ve Fütürizmin dinamikliğini esas almıştır. Kazimir Malevich, Kübo-Fütürizm tarzını geliştiren kişidir. Bu tarz, 1912 yılında imzalanan ve 1913 yılında yapıldığı bilinen *The Knife Grinder* (Bıçak Bileyici) adlı eserinde görülebilir. Ancak Kazimir Malevich, Süprematizm olarak adlandırılan ve objektif olmayan bir tarz benimseyerek bu tarzı reddetmiştir.

Fütürist Mimarlık
-----------------

İtalyan fütürist ve Mimar Antonio Sant'Elia, modernlik üzerine geliştirdiği mimarlık fikir ve projelerini *La Citta Nuova* (Yeni Şehir) adlı eserinde ortaya koymuş; fakat bu projelerin hiçbiri gerçekleşmeden I. Dünya Savaşı sırasında yaşamını yitirmiştir. Sant'Elia tarafından ortaya atılan fikirler ise, kendinden sonra yetişen mimar ve sanatkarları etkileyip, onlar için bir kılavuz olmuştur.

Sant'Elia'ya göre "Şehir", fütürist hayatın dinamizminin gerçekleşip yansıdığı bir arka ekrandır. Kırsal alanların yerini almış, heyecan verici, modern, dinamik hayatın oynandığı bir mizansendir. Sant'Elia'nin öngördüğü "Şehir" kavramı, süratle gelişen bir makine gibiydi. "Şehir" projesi için hazırladığı eskizlerde Sant'Elia, ışığın ve gerçek objelerin şekillerinin sanki birer heykel gibi olduğunu vurgulamaktadır. Barok stili kavisleri ve yapıları kalınca bir tabaka gibi süsleyen süs unsurlarını yapıların duvarlarından kaldırarak, yapıların esas formlarını oluşturan çizgisel şekillerin, o zamana kadar eşi benzeri görülmemiş şekilde, en basite indirilmiş bir halde açığa çıkarılmasını öngörmekteydi. Bu yeni şehirde, hayatın her açısı rasyonalize edilecek ve her yapı büyük bir enerji santrali gibi merkezsel bir öğe etrafında toplanacaktı. Şehir ve yapıları uzun zaman ortada kalmak için kalıcı olarak inşa edilmeyecek ve her yeni nesil, kendi görüşlerine uygun yeni şehir inşa edecekti. Böylelikle mimarlık, geçmişte kalmış yapı eserlerine bağlı olmayıp geleceğe bakacaktı.

Bu prensiplere uyan İtalya'daki fütürist mimarlar, kendilerine politik olarak yakın hissettikleri faşist mimar ve politikacılar ile zıtlığa düşmekteydi. İtalyan faşistler ve faşist mimarlar, kendilerine mimarlık kılavuzu almak üzere çok geriye bakmaktaydı ve Antik Roma İmparatorluğu'nun klasik estetiğini benimsediklerini açıkça ilan etmişlerdi. Buna rağmen faşistlerin İtalya'yi yönetimi sırasında (1920-1940 döneminde) demir yolu garları, yolcu limanı tesisleri ve postaneler gibi bazı kamusal yapıları fütürist mimarlık prensiplerine uyacak şekilde tasarlayıp inşa etmişlerdir. Bu fütürist mimarlık kalıpları uygulan yapılardan günümüze hâlâ kullanılanlar arasında Angiola Mazzoni tarafından tasarlanmiş Trento Tren Garı, Giovanni Michelucci ve Italo Gamberini'yi ihtiva eden ve de Angiolo Mazzoni'yi danışman olarak dahil olduğu "Gruppo Toscano (Toskana Grubu)" adlı mimarlar grubu tarafından tasarlanan Floransa'nın merkez istasyonu olan "Floransa Santa Maria Novella Tren İstasyonu" bulunmaktadır.

Tanınmış Fütürist Sanatçılar
----------------------------


|  |  |
| --- | --- |
| * Giacomo Balla (Ressam)
* Umberto Boccioni (Ressam ve Heykeltıraş)
* Anton Giulio Bragaglia (Ressam)
* David Burliuk (Ressam)
* Vladimir Burliuk (Ressam)
* Mario Carli (Şair, Deneme ve Roman Yazarı, Diplomat ve Gazeteci)
* Carlo Carrà (Ressam)
* Ambrogio Casati (Ressam)
* Primo Conti (Ressam)
* Tullio Crali (Ressam)
* Luigi De Giudici (Ressam)
* Fortunato Depero (Ressam)
 | * Gerardo Dottori (Ressam, Şair ve Sanat Eleştirmeni)
* Filippo Tommaso Marinetti (Şair)
* Vladimir Mayakovsky (Şair)
* Angiolo Mazzoni (Mimar)
* Aldo Palazzeschi (Yazar)
* Giovanni Papini (Yazar)
* Luigi Russolo (Ressam ve Müzisyen)
* Antonio Sant'Elia (Mimar)
* Hugo Scheiber (Ressam)
* Gino Severini (Ressam)
* Bela Kadar (Ressam)
* Mario Sironi (Ressam)
* Ardengo Soffici (Ressam ve Yazar)
* Nâzım Hikmet (Yazar ve Şair)
 |

Kaynakça
--------

1. ↑  Phaidon Press Editörleri (Son basım: 1999). *The 20th-Century Art Book, Londra: Phaidon Press, ISBN 0714838500 (İngilizce)*
2. ↑  Filippo Tommaso Marinetti, *İ manifesti del futurismo*, 20 Şubat, 2009 (İtalyanca)
3. ↑  Le Figaro, *Le Futurisme*, 1909/02/20 (Numéro 51) 6 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Gallica, Bibliothèque nationale de France
4. ↑  Şu makale Marinetti'nin I. Dünya Savaşı sırasında İtalyan dağcı birliklerinin Avusturya dağcı birliklerine karşı yüksek Alplerde yaptığı savaşlara ait bildirisinden başlayarak Marinetti'nin bildiri yayınlama düşkünlüğünü ele almaktadır. Daly, Selena (2013). "‘The Futurist mountains’: Filippo Tommaso Marinetti's experiences of mountain combat ın the First World War". *Modern İtaly* c.18 no.4 sayfa 323–338. doi:10.1080/13532944.2013.806289. İSSN 1353-2944. (İngilizce)
5. 1 2  I Manifesti del futurismo, lanciati da Marinetti, et al, 1914.
6. ↑  Severini, G. (1995) *The Life oMarinetti*
7. ↑  "Cubo-Futurism". *global.britannica.com*. Encyclopedia Britannica. Erişim tarihi: 4 Aralık 2016. [*ölü/kırık bağlantı*]

Dış Kaynaklar
-------------

* White, John J. (1990), *Literary Futurism: Aspects of the First Avant Garde*, Oxford:Clarendon Press. (İngilizce)
* Cardini, Karine ve Contarini, Silvia (ed.), (2002) *Le futurisme et les avant-gardes littéraires et artistiques au début du Şablon:S-*, Nantes:CRINI, ISBN 2-86939-179-X (Fransızca)
* List, Giovanni (2008) *Le Futurisme, une avant-garde radicale*, Paris:Gallimard. (Fransızca)
* Berghaus, Gunter, (2009) *Futurism and the technological imagination*, Rodopi, ISBN 978-9042027473. (İngilizce)
* Chiancone-Schneider, Donatella (ed.) (2010) "Zukunftsmusik oder Schnee von gestern? Interdisziplinarität, Internationalität und Aktualität des Futurismus", Koln (Kongre tebligleri) (Almanca)(İngilizce)

Dış bağlantılar
---------------

* Futurism: Manifestolar ve Diğer Belge Kaynakları 18 Mayıs 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kenneth Goldsmith, The Futurist Moment: Howlers, Exploders, Crumplers, Hissers, and Scrapers 8 Nisan 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 1910 Fütürist Akımı Bildirisi (İngilizce)
* 10 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Britannica Ansiklopedisi-Fütürizm (İngilizce) [*ölü/kırık bağlantı*]
* Sanat Uygarlığı

| Fütürizm |
| --- |
| İtalyan | 
* Giacomo Balla
* "Barbara"
* Umberto Boccioni
* Anton Bragaglia
* Benedetta Cappa
* Carlo Carrà
* Franco Casavola
* Nikolay Diulgheroff
* Luigi De Giudici
* F. T. Marinetti
* Marisa Mori
* Bruno Munari
* Aldo Palazzeschi
* Ugo Piatti
* Francesco Balilla Pratella
* Antonio Russolo
* Luigi Russolo
* Antonio Sant'Elia
* Gino Severini
* Ardengo Soffici

 |
| Ego | 
* Graal Arelsky
* Vasilisk Gnedov
* Boris Gusman
* Georgy Ivanov
* Igor Severyanin
* Dmitri Kryuchkov
* Konstantin Olimpov
* Rurik Ivnev
* Pavel Shirokov

 |
| Rus veKübist | 
* Alexander Archipenko
* Nikolay Aseyev
* Vladimir Baranoff-Rossine
* Liliya Brik
* Osip Brik
* Alexander Bogomazov
* Kseniya Boguslavskaya
* David Burliuk
* Vladimir Burliuk
* Joseph Chaikov
* Aleksandra Ekster
* Nina Genke-Meller
* Natalia Goncharova
* Elena Guro
* Vasily Kamensky
* Velimir Khlebnikov
* Ivan Kliun
* Aleksei Kruchyonykh
* Nikolai Kulbin
* Mikhail Larionov
* Aristarkh Lentulov
* El Lissitzky
* Benedikt Livshits
* Kazimir Malevich
* Mikhail Matyushin
* Vladimir Mayakovsky
* Boris Pasternak
* Victor Palmov
* Lyubov Popova
* Ivan Puni
* Olga Rozanova
* Vadim Shershenevich
* Nadezhda Udaltsova
* Ilia Zdanevich

 |
| Aeropittura | 
* Giacomo Balla
* "Barbara"
* Benedetta Cappa
* Giuseppe Caselli
* Tullio Crali
* Fortunato Depero
* Gerardo Dottori
* Fillìa
* Sante Monachesi
* Marisa Mori
* Enrico Prampolini

 |
| Diğer | 
* Alice Bailly
* Mina Loy
* José de Almada Negreiros
* C. R. W. Nevinson
* Emilio Pettoruti
* Valentine de Saint-Point
* Jules Schmalzigaug
* Mihaylo Semenko
* Amadeo de Souza Cardoso
* Frances Simpson Stevens
* Mary Swanzy
* Růžena Zátková

 |
| Alakalı kişiler | 
* Luisa Casati
* Gabriele D'Annunzio
* Sergei Diaghilev
* Benito Mussolini
* Wyndham Lewis
* Léonide Massine
* Igor Stravinsky

 |
| Etkiledikleri gruplar | 
* Ajitprop
* Agit treni
* Konstrüktivizm
* Dadaizm
* Donkey's Tail
* Grosvenor School
* Jack of Diamonds
* Yeni İlkelcilik
* Oberiu
* Precisionism
* Rayonizm
* Soyuz Molodyozhi
* Süprematizm
* Supremus
* Vorticism

 |
| Ayrıca | 
* 0,10 Sergisi
* 5x5=25
* Kübizm
* Bölmecilik
* Estorick Modern İtalyan Sanat Koleksiyonu
* *Le Chahut*
* Noktacılık
* İlkelcilik
* Rus Avangardı
* Ukrayna Avangardı

 |


| * g
* t
* d
Batı sanat akımları |
| --- |
| Orta Çağ | Bizans  **·**  Gotik  **·**  Karolenj  **·**  Merovenj  **·**  Otto  **·**  Romanesk |
| Rönesans | Erken Flaman  **·**  Maniyerizm  **·**  Yüksek Rönesans |
| 17. yüzyıl | Barok  **·**  Hollanda Altın Çağı  **·**  İtalyan Rönesansı  **·**  Klasisizm **·**  Venedik ekolü |
| 18. yüzyıl | Neoklasisizm  **·**  Rokoko  **·**  Romantizm  **·**  |
| 19. yüzyıl | Akademik  **·**  Ard-İzlenimcilik  **·**  Art Nouveau  **·**  Barbizon ekolü  **·**  Biedermeier  **·**  Bölmecilik  **·**  Dekadan  **·**  Gerçekçilik  **·**  Geziciler  **·**  Gründerzeit  **·**  Estetik  **·**  Historisizm  **·**  Hudson Nehri Ekolü  **·**  İzlenimcilik  **·**  Kalighat resmi  **·**  Kluazonizm  **·**  Macchiaioli  **·**  Nabiler  **·**  Noktacılık  **·**  Ön Raffaelocular  **·**  Sentetizm  **·**  Sembolizm  **·**  Yeni izlenimcilik |
| 20. yüzyıl | Art deco  **·** Aksiyon resmi  **·** Arazi sanatı  **·** Art & Language  **·** Art brut  **·** Arte povera  **·** Art pop  **·** Arts and Crafts  **·** Bauhaus  **·** COBRA  **·** Dadaizm  **·** De Stijl  **·** Die Brücke  **·** Durumcu Enternasyonal  **·** Dışavurumculuk  **·** Fluxus  **·** Fotorealizm  **·** Fovizm  **·** Fütürizm  **·** Gerçeküstücülük  **·** Harfçilik  **·** Kavramsal sanat  **·** Kinetik sanat  **·** Kübizm  **·** Lowbrow  **·** Mavi Süvari  **·** Minimalizm **·** Müzikalizm **·** Neo-dada  **·** Neue Künstlervereinigung München  **·** Nouveau réalisme  **·** Op sanatı  **·** Orfizm  **·** Performans sanatı  **·** Pop sanatı  **·** Presizyonizm  **·** Pürizm  **·** Rayonizm  **·** Renk alanı resmi  **·** Scuola Romana **·**  Sinkromizm  **·** Soyut dışavurumculuk  **·** Süprematizm  **·** Taşizm  **·** Toplumcu gerçekçilik  **·** Uluslararası tipografik stil  **·** Video sanatı  **·** Vortisizm  **·** Yeni-dışavurumculuk  **·** Yeni-Fovizm  **·** Yeni medya sanatı  **·** Yeni Nesnellik  **·** Yerleştirme sanatı |
| 21. yüzyıl | Sanat müdahalesi  **·**  Hiperrealizm  **·**  Neo-fütürizm  **·**  Stuckizm  **·**  Remodernizm  **·**  Müzik  **·**  Superstroke  **·**  Superflat  **·**  Göreceli sanat  **·**  Video oyunu sanatı |
| İlgili maddeler | Avangart  **·**  Feminist sanat hareketi  **·**  Geç modernizm  **·**  Modern sanat  **·**  Modernizm  **·**  Postmodern sanat  **·**  Sanat akımları listesi |

| * g
* t
* d
Avangart akımları |
| --- |
| Görsel sanat | 
* Soyut Dışavurumculuk
* Art Nouveau
* Kavramsal sanat
* Konstrüktivizm
* Kübizm
* Proto-Kübizm
* Kübo-Fütürizm
* De Stijl
* Devětsil
* Bölmecilik
* Fovizm
* İzlenimcilik
* Ard-İzlenimcilik
* Yeni İzlenimcilik
* Renk alanı resmi
* Tutarsızlar
* Lirik Soyutlama
* Posta sanatı
* Minimalizm
* Mir iskusstva
* Neue Slowenische Kunst
* Nonkonformizm
* Pop sanatı
* Rayonizm
* Süprematizm
* Vortisizm
* Yeni gerçekçilik

 |
| Müzik | 
* Aleatorik müzik
* Ars subtilior
* Atonal müzik
* Avangart caz
* Avangart metal
* Avant-prog
* Drone müziği
* Elektroakustik müzik
* Elektronik müzik
* Deneysel pop
* Deneysel rock
* Free jazz
* Fütürizm (müzik)
* Endüstriyel müzik
* Krautrock
* Mikrotonal müzik
* Minimal müzik
* Musique concrète
* Yeni karmaşıklık
* No wave
* Noise müzik
* Post-rock
* Progresif rock
* Rock in Opposition
* İkinci Viyana Ekolü
* Serializm
* Spektral müzik
* Stokastik müzik
* Dokusal müzik
* Totalizm
* On iki ton tekniği

 |
| Şiir ve edebiyat | 
* Akmeizm
* Angry Penguins
* Asemik yazı
* Siberpunk
* Ego-Fütürizm
* Deneysel edebiyat
* Flarf
* Hungryalizm
* İmacinizm
* Language poets
* Neoterik
* Nouveau roman
* Oberiu
* Oulipo
* Ultraísmo
* Görsel şiir
* Zaum

 |
| Sinema ve tiyatro | 
* Cinéma pur
* Dogma 95
* Drop Art
* Epik tiyatro
* Remodernist film
* Yapısal film
* Uyumsuz tiyatro
* Vahşet tiyatrosu

 |
| Genel | 
* Art & Language
* Bauhaus
* Konstrüktivizm
* Dada
* Dışavurumculuk
* Fluxus
* Fütürizm
* Harfçilik
* Modernizm
* Minimalizm
* Postminimalizm
* Neo-minimalizm
* Neo-dada
* Neoizm
* Postmodernizm
* Geç modernizm
* İlkelcilik
* Rus Fütürizmi
* Rus sembolizmi
* Durumcu Enternasyonal
* Toplumcu gerçekçilik
* Sosyalist gerçekçilik
* Gerçeküstücülük
* Sembolizm

 |

| * g
* t
* d
Batı Etkisinde Gelişen Türk edebiyatı |
| --- |
| Dönemler | 
* Tanzimat edebiyatı
* Ara Nesil (1876-1896)
* Servet-i Fünûn edebiyatı
* Fecr-i Ati
* Millî Edebiyat
* Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı

 |
| Etkileyen kuramlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dışa dönük kuramlar | 
* Marksist estetik
* Determinist edebiyat kuramı
* Tarihçi edebiyat kuramı
* Arketip kuramı

 |
| Yazar merkezli kuramlar | 
* Anlatımcılık
* Psikanalitik Edebiyat

 |
| Okur merkezli kuramlar | 
* Duygusal etki kuramı
* İzlenimci eleştiri kuramı
* Fenomenolojik edebiyat

 |
| Eser merkezli kuramlar | 
* Biçimcilik
* Yapısalcı edebiyat
* Yeni eleştiri
* Metinlerarasılık

 |

 |
| Önemli kavram ve kuruluşlar | 
* Batılılaşma
* Lale Devri
* Tercüme Odası
* Tanzimat
* Takvim-i Vekayi
* Tercüman-ı Ahvâl
* Tasvir-i Efkâr
	+ İbrahim Şinasi
* Hayaliyyun- Hakikiyyun
* Tahrîb-i Harâbât
* Şiir ve İnşa
* Nev Yunanilik
* Nayiler

 |
| Batı edebiyatı akımları | 
* Klasisizm
* Romantizm
* Gerçekçilik
* Natüralizm
* Parnasizm
* Sembolizm
* İzlenimcilik
* Dışavurumculuk
* Dadaizm
* Fütürizm
* Harfçilik
* Gerçeküstücülük
* Varoluşçuluk
* Postmodernizm

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX543011
* GND: 4019036-5
* LCCN: sh85052619
* NDL: 00567711
* NKC: ph117192
* NLI: 987007555556205171

 |