recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
MÖ 470/460 yıllarına tarihlenen bir Riton.
Riton, pişmiş toprak, MÖ 5. yy. Demir Çağı, Adana Müzesi
**Riton** (Latince: *Rhyton* çoğulu *Rhyta*, Yunanca: *ῥυτόν*) boynuz, hayvan başı ya da gövdesi biçiminde yapılmış antik kaplara verilen genel isim. Hem içki kabı olarak hem de dini törenlerde adak sıvısı olan libasyonu dökmek için kullanılmışlardır.

Ritonlar çoğu zaman kartal, boğa, at, geyik, köpek, tilki, horoz gibi hayvanların başları şeklinde tasarlanırlardı. Ancak kadın başı veya grifon şeklinde de tasarlananları vardır. Ritonların yapımında en sık kullanılan malzeme, pişmiş topraktır. Metalden yapılan ritonlar da bulunur. Ritonlara sıvı, kabının arkasındaki boşluktan konulur ve kabın önündeki (genellikle hayvanın burnunda yer alan) delikten akar.

Anadolu'daki çeşitli kazılarda MÖ 2000'li yıllardan itibaren tarihlendirilen ritonlar bulunmuştur. Geçmişte, ***libation*** denilen, ölülerin ruhunu kutsamak için yapılan törenlerde ritonlar kullanılarak su dökme ayini yapılırdı. Günümüzde halen devam eden bazı adetler, örneğin yola çıkanları uğurlamak için arkalarından su dökmek, ölenin ardından mezarına su dökmek gibi, bu eski ayinlerin uzantısıdır.

Etimoloji
---------

Yunanca akmak anlamına gelen ***rhyton (ῥυτόν)*** kelimesinden türemiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Antik Çağın Hayvan Başlı Kapları Ryhton'lar". *www.muzedenal.com*. 29 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2023.
2. ↑  "Riton nedir?" (İngilizce). 29 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2023.

Dış bağlantılar
---------------

* Klaus Tuchelt: *Rhyton13 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*. In: *Enciclopedia dell’Arte Antica, Classica e Orientale* Bd. 6, Rom 1965, S. 675–683.
* Ingeborg Scheibler: *Rhyton.* In: *Der Neue Pauly* (DNP). Band 10, Metzler, Stuttgart 2001, ISBN 3-476-01480-0, Sp. 1010 f.
* Çeşitli antik Riton koleksiyonları13 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Afro'nun bir eseri.
**Afro Libio Basaldella** (4 Mart 1912; Udine, İtalya – 24 Temmuz 1976; Zürih, İsviçre), tanınmış İtalyan ressamdır. "Afro" takmadıyla bilinir. 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde İtalyan resim sanatının önemli isimlerindendir. Alberto Burri ve Lucio Fontana ile birlikte çalıştı. Kendisi *Scuola Romana* adlı sanat grubu üyesiydi.

Basaldella, Venedik ve Floransa'da eğitim gördü. 1937'de Paris'i ziyaret etti ve sonra Roma'ya taşındı. Georges Braque ve Picasso'nun çalışmalarını inceledikten sonra kübik resimlerle başladı.

Basaldella, Roma Quadriennale ve Venedik Bienali'nde çeşitli resim sergilerine katıldı.

1957'de ABD, Oakland'daki Mills Koleji'nde öğretmenlik yaptı. Basaldella, UNESCO'nun Paris'teki genel merkezi için bir duvar resmide yapmış 24 Temmuz 1976'da Zürih, İsviçre'de ölmüştür.

Dış bağlantılar
---------------

* Künstler-Website 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (englisch, italienisch)
* Scuola Romana 14 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (italienisch)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* AAG: 483
* BNF: cb13558164x (data)
* CiNii: DA13789064
* GND: 11884623X
* ISNI: 0000 0001 1291 9733
* LCCN: n79064751
* NDL: 00889203
* NTA: 144410761
* RKD: 621
* SNAC: w66m4g23
* SUDOC: 052493032
* ULAN: 500014109
* VIAF: 89377463
* WorldCat: lccn-n79064751

 |
**Mozley Park**, Amerika Birleşik Devletleri'nin Atlanta şehir merkezinin yaklaşık 5 km batısında yer alan 20. yüzyılın başlarında kurulmuş bir yerleşim bölgesidir. Bölgenin adı, toprak sahibi Doktor Hiram Mozley'in mirasçıları tarafından 1902'deki ölümünden sonra onun anısına Mozley Park olarak verilmiştir.

Kuruluş
-------

Mozley Park'daki evler, sokak ve şehir düzenlemelerinin tamamen haritalandırılıp planlanmaya başladığı 1920'lerde inşa edilmeye başlayıp 20 yıllık bir süre içinde tamamlanmıştır. Mahallenin en eski bölümünde inşa edilen evler, Viktorya mimarisi ile inşa edilmiştir. Evlerin bir kısmı ise bungalov'dur. Sokak planı ise şehrin tipik planlarına uygun, ızgara kareleri şeklindedir.

Günümüz
-------

1950'lerde ve 1960'larda, Interstate 20 otoyolunun inşası da dahil olmak üzere bölgeye yapılan kamu projeleri, Mozley Park'ın çehresini değiştirdi. Projeler sırasında bazı eski evler ve sokaklar yıkıldı. Ancak, evlerin çoğu, küçük değişiklikler dışında 20. yüzyılın başındaki durumlarını korumaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "National Register of Historic Places". 29 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
**Greg** ve **Tim Hildebrandt**, ya da bilindikleri adlarıyla **Hildebrandt Kardeşler** (d. 23 Ocak 1939, Detroit, Michigan), uzun yıllar boyunca fantastik ve bilimkurgu sanatçıları olarak birlikte çalışan Amerikalı ikiz kardeşler. Çizgi romanlar, film afişleri, çocuk kitapları, posterler, romanlar, takvimler, reklamlar ve ticari kartlar için çizimler yaptılar. Tim Hildebrandt, Haziran 2006'da öldü.

Kariyer
-------

Greg ve Tim Hildebrandt profesyonel olarak 1959'da Hildebrandt Kardeşler adıyla resim yapmaya başladılar. Kardeşlerin ikisi de Walt Disney için animatör olarak çalışmayı hayal ettiler ancak bu hayali hiç gerçekleştirmeseler bile yaptıkları çalışmalar *Pamuk Prenses*, *Pinokyo* ve *Fantasia* gibi Disney filmlerinin gösterim tarzından büyük ölçüde etkilenmiştir. Ayrıca Norman Rockwell ile Maxfield Parrish'in çalışmaları gibi çizgi roman ve bilimkurgu kitaplarından etkinlenmişlerdir.

Kardeşler daha çok *Yüzüklerin Efendisi* takvimi çizimleriyle tanınmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Robb, Brian J.; Simpson, Paul (2013). *Middle-earth Envisioned: The Hobbit and The Lord of the Rings: On Screen, On Stage, and Beyond* (İngilizce). Race Point Publishing. s. 214. ISBN 9781937994273. 1 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2017.
2. ↑  "The Art of The Brothers Hildebrandt". 29 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0000 7550 8432
* SNAC: w6835zj0
* VIAF: 104887034

 |
Kolesteatom
**Kolesteatom** bir kulak hastalığıdır. Orta kulakta ve/veya mastoid proseste keratinizan skuamöz epitelden oluşan yıkıcı ve genişleyen bir büyümedir ve kist benzeri bir kese görünümündedir. Kolesteatom kanser değildir, ancak aşındırıcı ve genişleyici özellikleri nedeniyle önemli sorunlara neden olabilir. Sıklıkla enfekte olurlar ve kronik olarak akan kulaklara neden olabilirler. Neredeyse her zaman cerrahi müdahale ile tedavi edilmesi gerekir. Kronik veya Akut Otitis Media'nın tedavi edilmemesiyle birlikte enfeksiyon orta kulağa oradan iç kulağa hatta beyine ulaşabilir. Burada orta kulak içerisindeki kemik yapısını bozar, kalıcı veya geçici işitme kayıpları doğuracak iç kulak sistemini etkiler ve beyinde bir apse meydana getirebilir.

Kolesteatom'un yaygın belirtileri kötü kokulu ve sürekli devam eden bir akıntı , işitmede güçlük veya kayıp, çınlamadır (tinnitus). Nadiren ve ileri aşamada ise denge merkezi fonksiyon bozukluğu yarattığı için baş dönmesi ve yüzde uyuşma hissedilebilir.

Kolesteatom'un medikal tedavisi mümkün olmayıp yalnızca antibiyotik ve kulak damlalarıyla akıntıyı durdurup, iltihabı yavaşlatmaktır, fakat kesin çözüm cerrahidir. Nadiren de olsa orta kulakta sınırlı kalan vakalar için kapalı (endoskopik) ameliyat tercih edilirken, daha ileri durumlardaki vakalar için ise açık ameliyat tercih edilmektedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Kuo, Chin-Lung; Shiao, An-Suey; Yung, Matthew; Sakagami, Masafumi; Sudhoff, Holger; Wang, Chih-Hung; Hsu, Chyong-Hsin; Lien, Chiang-Feng (2015). "Updates and Knowledge Gaps in Cholesteatoma Research". *BioMed Research International* (İngilizce). **2015**: 854024. doi:10.1155/2015/854024. ISSN 2314-6133. PMC 4381684 $2. PMID 25866816.
2. 1 2  Bhutta, M. F.; Williamson, I. G.; Sudhoff, H. H. (3 Mart 2011). "Cholesteatoma". *BMJ* (İngilizce). **342** (mar03 1): d1088. doi:10.1136/bmj.d1088. ISSN 0959-8138. PMID 21372073.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4137368-6
* LCCN: sh85024653
* NKC: ph486109
* NLI: 987007285757805171

 |
***Pohlsepia mazonensis***, tanımlanan en eski ahtapottur ve Karbonifer dönemden yaşamıştır. Bu tür, istisnai şekilde korunmuş tek bir fosilden bilinmektedir ve fosil, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğusundaki Carbondale Formasyonu Pennsylvanian Francis Creek Shale'de keşfedilmiştir.

*Pohlsepia mazonensis* adını, kâşif James Pohl ile türün mekânı Mazon Creek'ten almıştır. Yaşam alanı, o zamanlar Orta Batı ile Apalaşlar arasında bir iç okyanus olan nehrin belli başlı bir nehir deltasındaki sığ sulardı. *Pohlsepia mazonensis*'in varlığını keşfettikten sonra Pohl ahtapotların kökenini 140 milyon yıl geriye götürmüştür. Bu keşif, Üst Karbonifer döneminden itibaren yumuşak gövdeli bir ahtapot ortaya çıkardığından kilit noktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Kluessendorf, Joanne; Doyle, Peter (2000). "*Pohlsepia mazonensis*, An Early 'Octopus' From The Carboniferous Of Illinois, USA". *Palaeontology*. **43** (5). ss. 919-926. doi:10.1111/1475-4983.00155.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q7207783
* Fossilworks: 364817
* GBIF: 4621029
* IRMNG: 1138050

 |
**Barry Moser** (1940), sayısız edebiyat eserinin baskıcısı ve illüstratörü olarak bilinen bir sanatçı. Ayrıca Pennyroyal Press'in operatörü ve sahibidir.

Hayatı
------

Chattanooga, Tennessee'de 1940 yılında doğdu ve Baylor Okulu, Auburn Üniversitesi ile Chattanooga'daki Tennessee Üniversitesi'nde eğitim gördü. Massachusetts Amherst Üniversitesi'nde lisansüstü eğitim aldı. Leonard Baskin ile ders aldı.

Lewis Carroll'un *Alice Harikalar Diyarında* ile *Aynanın İçinden* adlı çocuk romanları üzerindeki çalışmaları en bilinenlerdir. 1982'de Amerikan Kitap Ödülü kazandı. 200'e yakın çalışmada çizim yaptı. Bunların arasında*Kitâb-ı Mukaddes*, *Moby Dick* de yer almaktadır.

Eserleri British Museum, Metropolitan Müzesi, Harvard ve Kongre Kütüphanesi gibi yerlerde sergilendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Moccasin*. Chattanooga, Tennessee: University of Chattanooga. 1962. s. 159. 3 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2016.
2. ↑  Melville, Herman, *Moby Dick, or The Whale*, University of California Press, Berkeley, CA 1981

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 3061269
* BNE: XX1391556
* BNF: cb12391239n (data)
* CiNii: DA01445352
* DSI: 12744
* GND: 124215173
* ISNI: 0000 0001 1444 3441
* LCCN: n81053810
* NDL: 00860005
* NKC: mub20201078366
* NLA: 35746724
* NLI: 987007265506405171
* NLK: KAC200410845
* NTA: 073313319
* RERO: 02-A003612326
* RKD: 319474
* SUDOC: 033000751
* Trove: 1068616
* ULAN: 500090403
* VIAF: 54231193
* WorldCat: lccn-n81053810

 |
**Hoçankça** (kendilerince *Hocąk, Hoocąk*; İngilizce *Winnebago, Ho-Chunk, Hocák, Hocank, Hochank, Hochunk, Hocangara, Hotcangara, Hochangara*), ABD'nin merkezi Wisconsin ile doğu Nebraska eyaletlerinde yaşayan Hoçanklar tarafından konuşulan Batı Siyu dillerinden bir Kızılderili dilidir. Konuşanı 2004 yılındaki rakamlara göre yalnızca 11 kişidir. En yakın akrabası Çivere dilleridir (Iowa, Otoe, Missouria) ve ikisi birlikte *Çivere–Hoçank* adı altında bir üst grupta sınıflandırılır.

Lehçeleri
---------

* Wisconsin Hocank
* Nebraska Winnebago

Alfabe
------

Önceden Büyük Göller Algonkin heceyazısı (*Great Lakes Algonquian syllabary*) ile yazılırken, 1994 yılında Ho-Chunk Nation tarafından Latin alfabesinin bir adaptasyonu kabul edilmiştir.

Hoçank alfabesi:**a aa ą ąą b c e ee g ǧ h i ii į įį j k kʼ m n o oo p pʼ r s sʼ š šʼ t tʼ u uu ų ųų w x xʼ y z ž ʼ**

Örnekler
--------

* **keecąk** kaplumbağa
* **hųųc** ayı
* **hų́ųk** reis
* **taanį́žu** şeker

Yeniden canlandırma
-------------------

Ölmek üzere olan dilin yeniden canlandırılması için öncelikle *Hocąk Wazija Haci Language Division* çalışmaktadır.

Bibliyografya
-------------

* *Hocąk Teaching Materials* (2010). *Volume 1: Elements of Grammar/Learner's Dictionary*. Helmbrecht, J. Lehmann, C. SUNY Press, ISBN 1-4384-3338-7. *Volume 2: Texts and Audio-CD*, Hartmann, I. Marschke, C. SUNY Press, ISBN 1-4384-3336-0

Kaynakça
--------

1. 1 2   [*yalın URL*]
2. ↑  "Hoocąk Woowagax". 11 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2012.
3. ↑  "Hoocak Waaziija Haci Language Division". 15 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2012.
**Robert Pandraud** (d. 16 Ekim 1928, Le Puy-en-Velay - ö. 18 Şubat 2010, Suresnes) Fransız siyasetçi.

Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü ve Ulusal İdare Okulu'nu bitirmiştir. İçişleri Bakanlığı'na girmiş, Kamu Güvenliği merkez müdürlüğü, Ulusal Polis Teşkilatı aktif hizmet müdürlüğü, Polis personel müdürlüğü görevlerinde bulunmuş, 1974 yılında İçişleri Bakanı Michel Poniatowski'nin kabine direktör yardımcısı olmuş, 1975-1978 yıllarında Ulusal Polis Genel Müdürü, 1978-1981 yılları arasında ise İçişleri Bakanlığı idari genel müdürü olmuştur. 1981 yılında İçişleri Bakanlığı idare başmüfettişi olarak atanmıştır. 1986 milletvekili seçimleri ardından kohabitasyon dönemindeki hükümette Güvenlik Bakanlığı yapmıştır. 1988-2007 yıllarında RPR ve ardılı UMP'den Seine-Saint-Denis milletvekili olmuştur. Evli ve 3 çocuk babası olup eşi de kendisinin vefatından yalnızca 2 ay sonra vefat etmiştir.

Görevleri
---------

**Hükümet**

* 20 Mart 1986 - 10 Mayıs 1988 : İçişleri Bakanı nezdinde, Güvenlikten sorumlu Bakan

**Meclis**

* 2 Nisan 1986 : Seine-Saint-Denis milletvekili
* 23 Haziran 1988 - 19 Haziran 2007 : Seine-Saint-Denis 8. seçim çevresi milletvekili

Kaynakça
--------

1. ↑  "L'ancien ministre de la sécurité publique Robert Pandraud est mort". 18 Şubat 2010. 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2024.
2. ↑  "Fransa Ulusal Meclisi internet sitesindeki sayfası". 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2024.
**Rickie O'Neal Winslow**, 26 Temmuz 1964 doğumlu ve 1995-2000 yılları arasında Türkiye'de de oynayan Amerikalı basketbolcudur.

2.04 metrelik boyuyla gard mevkiinde oynayan Winslow, 1988-89 sezonunda NBA'in Milwaukee Bucks takımında forma giydiyse de şansını daha çok Avrupa takımlarında denedi.

1995 yılında Fenerbahçe tarafından transfer edilerek Türkiye'ye gelen Winslow, burada Türk vatandaşlığını da kazanarak **Reşat Fırıncıoğlu** adını aldı.

NBA'de Miami Heat forması giyen Justise Winslow'un babasıdır.

Oynadığı takımlar
-----------------

* 1984-88 Amerika Birleşik Devletleri Houston Üniversitesi (NCAA)
* 1988-89 İspanya Cajacanarias La Laguna (İspanyol 1. Ligi )
* 1988-89 Amerika Birleşik Devletleri Milwaukee Bucks (NBA)
* 1989-90 İspanya Estudiantes Bose (İspanyol 1. Ligi)
* 1990-93 İspanya Estudiantes Caja Postal (İspanyol 1. Ligi)
* 1993-94 İtalya Clear Cantù (İtalyan Ligi)
* 1994-95 Fransa Pau Orthez (Fransa 1. Ligi)
* 1995-96 İspanya Amway Zaragoza (İspanyol 1. Ligi)
* 1995-96 Türkiye Fenerbahçe (Türkiye Basketbol Ligi)
* 1996-98 Türkiye Türk Telekom (Türkiye Basketbol Ligi)
* 1998-99 Türkiye Ülkerspor (Türkiye Basketbol Ligi)
* 1999-00 Türkiye Efes Pilsen (Türkiye Basketbol Ligi)

Kaynakça
--------

1. ↑   [*yalın URL*]
Başlığın diğer anlamları için Fabrika (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Endüstiyel bacalarıyla bir fabrika
**Fabrika** veya **üretimevi**, içerisinde işlenmemiş veya yarı işlenmiş ürünün işçiler tarafından, makine, araç ve aygıtlar yardımıyla işlenerek tüketime hazır duruma getirildiği sanayi kuruluşu. Fabrika terimi, söz konusu işlemlerin gerçekleştirildiği, belli bir büyüklüğe sahip endüstriyel yapılar için de kullanılmaktadır. Fabrikalar gerekli işgücü, ana para ve tesis kaynaklarının bir araya gelmesi ile oluşur ve etkinlik gösterir.

Tarihçe
-------

Romalılar tarafından çeşitli üretim birimleri ve büyük değirmenler kurulduğu halde çağdaş anlamda fabrikanın ilk örneği Venedikliler tarafından kullanılmış Venetian Arsenal yapısıdır. Endüstri devriminden yüzyıllar önce, 1104 yılında Venedik şehrinde kurulmuş olan tesislerde birleşim (montaj) hatları kullanılmış, belli parçaların bir araya getirilmesi yoluyla gemi üretilmiştir. Fabrikanın üretim şekli çağdaş seri üretim tarzına benzemekteydi. Venetian Arsenal'in en verimli döneminde fabrikada 16.000 işçi çalışmakta, günde hemen hemen bir gemi üretilmekteydi.

### Sanayi Devrimi

Ana madde: Sanayi Devrimi
Sanayi Devrimi, Avrupa'da 18. ve 19. yüzyıllarda yeni buluşların üretime olan etkisi ve buhar gücüyle çalışan makinelerin makineleşmiş endüstriyi doğurması, bu gelişmelerin de Avrupa'daki sermaye birikimini arttırmasına denir. Sanayi Devrimi, ilk olarak Birleşik Krallık'ta ortaya çıkmış, ardından Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya'ya sıçramış ve bütün dünyaya yayılmıştır.

Fabrika sistemi ile üretim, talep artışı doğrultusunda bir gereksinme olarak ortaya çıktı. Büyük makineler ev üretimi için elverişsizdi. Bu nedenle evler yerine işçilerin makinelerin bulunduğu büyük binalara giderek çalışma sistemi, başka deyişle fabrika sistemi süreç içinde meydana geldi. Fabrika sistemi hızlı üretim ve teknolojik avantajlardan ötürü artizan üretime karşı önemli avantajlar elde etti. Fabrikaların geniş ölçekte elektrikle çalışır hale gelmesi 1900'lerin başında meydana geldi.

Kaynakça
--------

1. ↑  ALTEKAR, RAHUL V. (1 Ocak 2005). *SUPPLY CHAIN MANAGEMENT: CONCEPTS AND CASES* (İngilizce). PHI Learning Pvt. Ltd. ISBN 9788120328594. 24 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2021.
2. ↑  Marglin, Stephen A. (1 Temmuz 1974). "What Do Bosses Do?: The Origins and Functions of Hierarchy in Capitalist Production" (PDF). *Review of Radical Political Economics*. **6** (60): 60-112. doi:10.1177/048661347400600206. 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Şubat 2019.
3. ↑  Hunter, Louis C.; Bryant, Lynwood; Bryant, Lynwood (1991). *A History of Industrial Power in the United States, 1730–1930, Vol. 3: The Transmission of Power*. Cambridge, Massachusetts, London: MIT Press. ISBN 0-262-08198-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX527704
* GND: 4250288-3
* HDS: 013882
* LCCN: sh85046823
* NDL: 00566918
* NLI: 987007565464705171

 |
**Mikrognati**
**Richieri-Costa-Pereira sendromu** (**Richieri-Costa ve Pereira tipi acrofacial dysostosis**), çene ve yüz bulgularının yoğun olduğu, iskelet sistemi malformasyonlarının saptandığı, otosomal resesif olarak aktarılan kalıtsal bir sendromdur. Erkek çocuklarında ölü doğum ya da doğumu izleyen günlerde ölümler sık görülür.

Genel gelişme geriliği nedeniyle boy kısadır. Kafa kemiklerinin ossifikasyonunda gecikmeler olabilir. Kulaklar iridir ve arkada yerleşmiştir. Belirgin bir burun yapısı vardır. Ağız açıklığı küçüktür (mikrostomi). Altçene küçüktür (mikrognati) ve geridedir. Altçenede, damakta ve küçükdilde yarık saptanır.  Alt kesiciler eksiktir (hipodonti). Pierre Robin sequence bulgularının ön planda olduğu hastalar vardır.

Larinks anomalileri nedeniyle ses tonu gariptir; ayrıca epiglot malformasyonlarına rastlanır. Başparmakların hipoplazisi, serçe parmakta gelişme geriliği ve içe kıvrıklık, el kemiklerinde malformasyonlar ve kaynaşmalar, ayak deformasyonları, topuk kemiğinin hipoplazisi, tibia-fibula ikilisinindeki gelişme yetersizliği ve konum anomalisi iskelet sisteminde saptanan başlıca anomalilerdir. Psikomotor gerilik bulguları vardır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Favaro FP, Zechi-Ceide RM, Alvarez CW, et al. Richieri-Costa-Pereira syndrome: a unique acrofacial dysostosis type: an overview of the Brazilian cases. American Journal of Medical Genetics, 155A: 322-331, 2011
2. ↑  Ferreira de Lima RLL, Moretti-Ferreira D, Richieri-Costa A, Murray JC. Identity by descent and candidate gene mapping of Richieri Costa and Pereira syndrome. American Journal of Medical Genetics, 122A: 56-58, 2003
3. 1 2  Golbert MB, Dewes LO, Philipsen VR, et al. New clinical findings in the Richieri-Costa/Pereira type of acrofacial dysostosis. Clinical Dysmorphology, 16: 85-88, 2007
4. 1 2 3  Graziadio C, Rosa RFM, Zen PRG, et al. Richieri-Costa and Pereira form of acrofacial dysostosis: first description of an adult with mesomelic shortness of the lower limbs. (Letter) American Journal of Medical Genetics, 149A: 2886-2888, 2009
5. 1 2  Favaro FP, Alvizi L, Zechi-Ceide RM, et al. A noncoding expansion in EIF4A3 causes Richieri-Costa-Pereira syndrome, a craniofacial disorder associated with limb defects. American Journal of Human Genetics, 94: 120-128, 2014
Toktamış'a karşı şehri savunan Rusları gösteren bir Rus minyatürü
**Moskova Kuşatması**, Moskova Knezliği ile Timur tarafından desteklenen Altın Orda Hanı Toktamış arasında 1382'de meydana gelen bir savaştı.

Arka plan
---------

Berdibeg'in ölümünden sonra Mavi Orda toprakları içindeki çeşitli alanlarda anarşi hüküm sürmeye başladı. Bu süre zarfında Mamai Khan, iktidarı ele geçirme adaylarından birisi olarak öne çıktı. Ancak 1380'de Mamai, Kulikovo Savaşı'nda Dmitri Donskoy tarafından yenildi ve kısa bir süre sonra Kefe'de öldürüldü. Orda Khan'ın soyundan gelen ve Timur'un müttefiki olan Toktamış, Beyaz Orda'yı kazandı ve Volga'yı geçere Mavi Orda'yı ilhak etti. Knezlik tarafından gönderilen bir orduyu hızla yok etti. Bundan sonra Ordalar'ı birleştirdi ve Altın Orda'yı kurdu.

Kuşatma
-------

İki Horda'yı birleştirdikten sonra Toktamış, Rusya'daki tatar gücünü geri kazanmak için askeri bir seferberlik başlattı. Bazı küçük şehirleri tahrip ettikten sonra 23 Ağustos'ta Moskova'yı kuşattı. Ancak saldırısı Rus tarihinde ilk kez ateşli silah kullanan Moskovalılar tarafından savuşturuldu. Üç gün sonra Dimitri Suzdal'ın Toktamış destekçisi iki oğlu Moskovalıları şehir kapılarını açmak için ikna etti ve kuvvetlerin şehre zarar vermeyeceğine dair söz verdi. Bu, Toktamış birliklerinin Moskova'yı yağmalamasına ve tahrip etmesine izin verdi ve yaklaşık 24.000 insanı öldürüldü.

Sonrası
-------

Toktamış Altın Orda'yı baskın bir bölgesel güç haline getirdi. Topraklarını Kırım'dan Balkaş Gölü'ne kadar birleştirdi. Daha sonraki yıl Poltava'da Litvanyalıları yendi. Ancak eski efendisi Timur'a karşı bir savaş yürütmek gibi feci bir karar verdi ve Altın Orda bu savaştan sonra asla tekrar toparlanamadı.
Bir normal dağılımın temel bileşenleri oklar şeklinde gösterilmiştir.
İstatistikte, **temel bileşen analizi** (**TBA**), çok boyutlu uzaydaki bir verinin daha düşük boyutlu bir uzaya izdüşümünü, varyansı maksimize edecek şekilde bulma yöntemidir. Uzayda bir noktalar kümesi için, tüm noktalara ortalama uzaklığı en az olan "en uygun doğru" seçilir. Daha sonra bu doğruya dik olanlar arasından yine en uygun doğru seçilerek, bu adımlar, yeni bir boyutun varyansı belirli bir eşiğin altına inene kadar tekrarlanır. Bu sürecin sonunda elde edilen doğrular, bir doğrusal uzayın tabanlarını oluşturur. Bu taban vektörlerine **temel bileşen** denir. Verinin temel bileşenleri birbirinden bağımsız olur.

Bu kavram bazen orijinal terimin kısaltması olan **PCA** (İngilizce: *Principal component analysis*) olarak da anılır.

TBA'nın ana kullanım amaçları keşifsel veri analizi yapmak ve kestirimsel modeller oluşturmaktır. Genetikte, iki nüfus arasındaki yakınlığı ve benzerliği görselleştirmek için kullanılır.

Kaynakça
--------

1. ↑  {{Kitap kaynağı |soyadı1=Alpaydin |ad1=Ethem |başlık=Introduction to machine learning |url= |tarih=2010 |yayıncı=MIT Press |isbn=978-0-262-01243-0 |sayfalar=113-120|basım=2.2
2. ↑  Yücel, Fatih (2009). "Temel Bileşenler Yöntemiyle Türk Sermaye Piyasası Gelişiminin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkilerinin Bir Analizi" (PDF). *Sosyoekonomi*, *1*. doi:10.38155/ksbd.668703. ISSN 1309-081X. 20 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Temmuz 2020.
3. ↑  Işul Yazar; Hasan Serhan Yavuz; Mehmet Atıf Çay (2009). "Temel Bileşen Analizi Yönteminin ve Bazı Klasik ve Robust Uyarlamalarının Yüz Tanıma Uygulamaları". *Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi*, *1*. s. 49-63. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb11942895w (data)
* GND: 4129174-8
* LCCN: sh85106729
* NLI: 987007536366205171

 |
**Grandpa Graf's** Büyükbaba Graf's (ayrıca Graf's Root Beer, Graf's, veya Gran'pa Graf's olarak da bilinir) şu anda doğu ve kuzey Wisconsin'deki yiyeceklerde satın alınabilen gazlı bir meşrubattır. İçecek, 1873'te John Graf'dan çıkan kök birası aromalı bir içecektir.

Grandpa Graf's kök birasının kökenleri, Batı Milwaukee köyündedir. Graf daha sonra çeşitli alkolsüz içecekler üreten kendi şirketi Graf Beverages'i kurdu. Graf alkolsüz içecekler hazırlamaya devam etti, ancak en çok hatırlanan kök birası idi. Mirası, 1930'da, kızı Sylvia Graf'ın şirketin başkanlığını üstlendiği ölümünden sonra oğluna geçti. 1963 yılında öldüğünde, Lawrie O. Graf şirketi devraldı. Lawrie Graf, yaratıcı mühendislik becerileri ve Marquette Üniversitesi'ndeki kimya eğitimi ile tanındı ve şirketin ulusal bir statü kazanmasına yardımcı oldu. Lawrie Graf, şirketi P & V Atlas Endüstri Merkezi'ne sattığı 1968 yılına kadar şirketi yönetmeye devam etti. P & V Atlas Endüstri Merkezi, Graf ürününü Canada Dry'ya, 1984'te A.J. Canfield Company'a sattı. Canfield daha sonra Dr. Pepper Snapple Group tarafından satın alınan Select Brinks tarafından alındı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2019.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2019.
**Kendiliğinden değişim** mekansal öğrenme ve hafızayı test eden bir davranış testidir. Bu labirent tekniği bilinçle ilgilenen çoğu laboratuvarda aşırı yaygın olarak kullanılır. Labirent Y, T, + şeklinde olabilir. Radyal kol labirenti buna benzerdir fakat daha karmaşıktır ve birçok kolun olmasından dolayı zor bir görevdir. Fare labirentin ortasına yerleştirilir ve her bir kola özgürce gidişine izin verilir. Bu testin amacı farenin tercihlerini ölçmektir. Görev hipokampal hafızayı ölçer ve hipokampüsteki bozukluklar ile hipokampal hafıza zayıflayabilir. Farenin toplamda kaç kola girdiği ve hangi kolları kaç kez ziyaret ettiği not alınarak yüzde hesaplaması yapılır. Düşük skor, yani düşük yüzde, bireyin bilincinde sorun olduğu anlamına gelir. Baraj yüzde labirentteki kol sayısına bağıl olarak değişir, 3 kol labirent için %22 iken 4 kol labirent için %9 civarındadır.

**\*Psikoloji 101-01:** Kendiliğinden değişim daha önce yapılmış tercihten farklı olan seçeneği seçme eğilimidir. T labirenti kendiliğinden değişimi test etmek için sıçanları kullanır. Aynı zamanda, bebeklerin oynamak için oyuncak seçimlerinde kendiliğinden değişimi kullandığı keşfedilmiştir.

Ancak ve ancak farenin 4 bacağının hepsi bir kolun içerisinde olduğunda fare kola girmiş sayılır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Rothbart, Mary. "Development of Spontaneous Alternation in Infancy". Journal of Cognitive Neuroscience, 2007, p.351.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2018.

Dember W N. In: Spontaneous Alternation Behavior. Richman C L, editor. New York: Springer; 1989
**Sırbistan için Birlikte** (Sırpça: Заједно за Србију, ЗЗС / Zajedno za Srbiju, ZZS) Sırbistan Cumhuriyeti'nde küçük bir merkez sol siyasi partidir.

Tarihçe
-------

Parti, 2012 seçimlerinde Cumhurbaşkanı Boris Tadić'in rakibi Tomislav Nikolić'e kaybetmesinden, erken parti içi seçimlere yola açan iç tartışmalardan ve Tadić'in parti liderliğinden onursal bir cumhurbaşkanlığı oluşturur aslına Belgrad Belediye Başkanı Dragan Đilas lehine çekilmesinden sonra Sırbistan Demokrat Partisi'nden ayrılan bir grup tarafından kuruldu. Toplam 7 milletvekili SDS'den ayrıldı ve 2012'de "Sırbistan için Birlikte" parlamenter grubunu kurdu.

2014 seçimlerinde SiB, Boris Tadić'in DS'nin oluşum halindeki fraksiyonu ile bir araya geldi ve Voyvodina Sosyal Demokratlar Birliği ile koalisyonda seçime katıldı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "LSV i stranke dogovorile blok" [LSV and Other Parties Agreed to Form a Block]. B92. 5 Şubat 2014. 9 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2014.
2. ↑  Cvejić, B. (24 Mart 2014). "U parlamentu 18 stranaka" [18 Parties in the Parliament]. Danas. 27 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2014.
Matematikte *n* dercesinin **özel birimsel grubu,** nxn birimsel matrislerinin determinant 1 ile Lie grubudur ve SU(*n*) şeklinde ifade edilir.

(Özel vakalarda, daha genel birimsel matriksler, gerçek 1 değeri yerine mutlak 1 değeri ile daha karmaşık determinantlara sahip olabilir.)

Grup operasyonu matriks çarpımıdır.

SU(*n*) grubu praktik fiziğin Standard Modeli' nde geniş uygulama alanına sahiptir, özellikle SU(2) elektrozayıf etkileşimlarde ve SU(3) ise kuantum renk dinamiğinde.

En basit vaka, SU(1), tek bir elementi olan trivial gruptur.

Ayrıca bakınız
--------------

* Yansıtıcı özel birimsel grup, PSU(*n*)

Önemliler
---------

Notlar
------

1. ↑  Halzen, Francis; Martin, Alan (1984). *Quarks & Leptons: An Introductory Course in Modern Particle Physics*. John Wiley & Sons. ISBN 0-471-88741-2.

Kaynakça
--------

* Hall, Brian C. (2015), *Lie Groups, Lie Algebras, and Representations: An Elementary Introduction*, Graduate Texts in Mathematics, **222** (2.2çalışma= bas.), Springer, ISBN 978-3319134666
* Iachello, Francesco (2006), *Lie Algebras and Applications*, Lecture Notes in Physics, **708**, Springer, ISBN 3540362363
**Johannes Søbøtker** (9 Mayıs 1777 – 23 Mart 1854), Danimarka Batı Hint Adaları'ndaki bir tüccardı. Plantasyon sahipliği yapmak dışında St. Thomas ve St. John valisi idi. Eski çiftlik evi Øregård bir sanat müzesi olarak hizmet veriyor.

Jens Juel'un 1788 çizdiği bir portre
Johannes Søbøtker Danimarka Batı Hint Adaları'ndaki St. Croix I'de doğumuş. Babası ekici ve daha sonra Genel Savaş Komiseri Adam Levin Søbøtker (1753-1823 ), annesi ise Susanne van Beverhoudt (1761-1811). Eğtim göremesi için Kopenhag'a gönderilen Søbøtker De Connick & Co.'da ticaret alanında bir eğitim almış. Eğitimi kayınbabası Lars Larsen'in ticaret evinde devam etmiş.

Kopenhag'da Kariyeri
--------------------

Bir tüccar olarak vatandaşlık alıp Danimarka Batı Hint Adaları'nda Søbøtker & Co. adı altında işletdiği ticaret filosunu kullanarak ticaret yapmaya başladı. 1804 yılında Søbøtker, Vilhelm Duntzfelt'in Duntzfelt & Co. adlı ticaret evine ortak oldu.

Danimarka Batı Hint Adalarında Yılları
--------------------------------------

Høgensborg, Søbøtkers'ların St. Croix'de evi
1821'de Danimarka Batı Hint Adaları'na taşındı ve Hellerup'taki evi sattı. Babası 1823'te St. Croix'te öldüğünde, miras olarak iki tarla (Constitution Hill ve Høgensborg) aldı. 1835'te Peter von Scholten Genel Valiliğe tayin edildiğinde Søbøtker St. Thomas valiliğine geçti. Danimarkalı Batı Hint Adaları'ndaki ilk buhar değirmenini Høgensborg plantasyonunda tanıttı.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Johannes Søbøtker" (Danca). Dansk Biografisk Leksikon. 16 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* ISNI: 0000 0003 7107 8617
* LCCN: no2012073805
* VIAF: 250543012
* WorldCat: lccn-no2012073805

 |
**Kemal Gökhan Türe** (d. 30 Ocak 1962, Tekirdağ - ö. 11 Mayıs 2014, İstanbul) Türkiye’de Aletli dalış ve Sualtı sporları öncülerinden olan, denizlerle ilgili sayısız çalışmaya önderlik etmiş, Türk sualtı araştırmacısı, Dalgıç, yazar, şair, editör ve fotoğrafçıdır.

1962’de Tekirdağ’da doğdu. Denizlere olan ilgisi çocukluk yaşlarında başladı. 1985 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü öğrencisiyken Erdal Özhan, Selim Toprak, Serpil Kozludere, Bülent Akınoğlu ve Ahmet Cevdet Yalçıner ile birlikte, Türkiye’de tüm üniversiteler arasında sualtı ve dalgıçlık konusunda faaliyet gösteren ilk öğrenci topluluğu olan ODTÜ SAT (Ortadoğu Teknik Üniversitesi Sualtı Topluluğu) kurucularından oldu. Topluluk aracılığıyla temel ve ileri dalış eğitimlerinin plan ve müfredatlarını oluşturdu, dalgıç ve dalış eğitmeni yetiştirilmesi konusunda uluslararası akreditasyon çalışmalarını gerçekleştirdi. Sualtında kültürel, tarihi ve doğal değerlerin araştırılması ve ortaya çıkarılmasında önemli katkıları oldu. Sualtı arkeolojisi, batık araştırmaları, mağara araştırmaları ve dalgıçlığı, teknik dalış gibi konularda Türkiye'nin en yetkin isimlerinden olup, bu konularda birçok makalesi ve tercümeleri mevcuttur. 1998 yılında Atlas ve Alcatel sponsorluğunda dünya nehirlerindeki kirliliklere dikkat çekmek amacıyla yapılan Tek Nehir Tek Dünya adlı projeye fikir sahipliği ve liderlik etmiş, ve Ren-Tuna geçişisini gerçekleştirmiştir. Gökhan Türe ile birlikte Levent Yüksel, (kano ekibi),Cenk Metinkaya ve Aslı Evrensel'in (karadan takip ekibi) oluşturduğu ekip dünyada Ren, Main, Tuna nehirlerinden deniz kanosu ile geçen ilk projeye imza atmışlardır.

Antalya’nın Kaş ilçesinde yaşamını sürdürürken dalış rehberliği, sualtı fotoğrafçılığı ve doğa sporları konusunda çalıştı. Yakalandığı kanser rahatsızlığından kurtulamayarak 11 Mayıs 2014 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

ODTÜ'deki öğrencilik yıllarında 1985'te ODTÜ Sualtı Araştırmaları Topluluğunun fikir babası ve (ODTÜ SAT) kurucularından biri olan Gökhan Türe, Türkiye'de sualtı ve doğa araştırmaları konusunda pek çok dernek ve projenin oluşumuna da öncülük etti. Bunlar arasında Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD), Batık Araştırma Grubu (BAG), Akdeniz Foku Araştırma Grubu (AFAG), Sualtı Arkeolojisi Araştırma Grubu (SAAG), Mağara Dalışı ve Araştırmaları Grubu (MADAG) ve Likya Kuş Gözlem Topluluğu (LİKKUŞ) gibi oluşumlar yer alıyor.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 31 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020.
4. ↑  "Başardılar". *Hürriyet*. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2020.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020.
**Instagram yumurtası**, 4 Ocak 2019 tarihinde **@world\_record\_egg** hesabı tarafından sosyal medya platformu Instagram'da paylaşılan fotoğraftır. Foto kültürel bir fenomen oldu ve bir İnternet fenomeni haline geldi. 56.1 milyon beğenme ile, en çok en beğenilen Instagram paylaşımı ve tarihte herhangi bir web sitesinde en çok beğenilen çevrimiçi gönderi olmuştu ancak bu rekor 20 Aralık 2022'de Lionel Messi'nin 2022 FIFA Dünya Kupası'nı kazandıktan sonraki yaptığı paylaşıma geçti.

Kaynakça
--------

1. 1 2  "An Egg Dethrones Kylie Jenner & Travis Scott's Baby for Most Liked Instagram Photo Ever". 13 Ocak 2019. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2020.
2. ↑  "Lionel Messi Instagram'da dünya rekoru kırdı! Meşhur yumurta paylaşımını geçti..." *www.hurriyet.com.tr*. 20 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2022.

Dış bağlantılar
---------------

* Instagram üzerindeki bahsi geçen paylaşım

Ayrıca bakınız
--------------

* Instagram İskelesi
* En çok beğeni alan Instagram gönderileri listesi
**Pierre Hurmic** (d. 10 Nisan 1955), 2020'den beri Bordeaux belediye başkanı olan Avrupa Ekolojisi - Yeşiller (EELV) üyesi Fransız bir politikacıdır. İlk olarak 1995 yılında Bordeaux belediye meclisine seçildi.

Yirmi beş yıl boyunca Alain Juppé ve ardından Nicolas Florian'a muhalefet ettikten sonra, 2020 belediye seçimlerinin ardından Bordeaux belediye başkanı seçildi ve 73 yıldır sağın tarihi kalesi olan şehirde, çevrecilerin ve solun kazanmasını sağladı.

İlk yılları ve eğitimi
----------------------

Bask Bölgesi'ndeki Saint-Palais'de doğan Pierre Hurmic, bir cerrah ve bir hemşirenin oğludur. Anne ve babası Katolik mezhebine bağlıydı. Bayonne'de yatılı olarak Saint Louis de Gonzague Koleji'nde okumak üzere 1966 yılında, on bir yaşındayken Saint-Palais'den ayrıldı. Bu dönemde Victor Hugo ve Charles Péguy'un eserlerini okudu ve onların düşüncelerinden etkilendi.

1973 yılında, Hukuk ve siyaset bilimi okumak üzere Bordeaux'ya geldi. Daha sonra, çalışmalarına paralel olarak, haftalık La Vie de Bordeaux gazetesinin genel yayın yönetmeni Roger Galy tarafından işe alındı.

Bordeaux Siyaset Enstitüsü'nde Profesör Jacques Ellul'den dersler aldı ve bu dersler onun siyasi bağlılığını etkiledi, ancak Jacques Ellul genel olarak siyasete ve özel olarak siyasi ekolojiye karşı güvensizliğini her zaman beyan etmişti.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb16959640n (data)
* GND: 1280339160
* ISNI: 0000 0004 4900 2963
* SUDOC: 185908268
* VIAF: 315541375

 |
**Maksiller ikinci azı dişi** ya da **maksiller ikinci molar**, maksiller birinci molarların distaline (yüzün orta hattından uzağa) ve maksiller üçüncü molarların meziyaline (yüzün orta hattına doğru) yerleşmiştir. Ancak bu yalnızca kalıcı dentisyonda doğrudur. Süt dişlerde, maksiller ikinci molar ağızdaki son molar diştir ve arkasında üçüncü molar bulunmaz. Bu moların işlevi de diğer molarlar gibi çiğnemenin önemli görevlerinden olan besini öğütmektir. Maksiller molarların dört adet tüberkülü vardır, bunların ikisi bukkalde (yanağa bakan taraf) ve ikisi de palatinalde (damağa bakan taraf) bulunur.

İşlevleri benzer olsa da süt ve kalıcı maksiller molarlar arasında ciddi farklar bulunur. Kalıcı maksiller molarların önünde sürmüş bir süt dişi bulunmaz. Adları molar olsa da, süt molar dişlerin ardından kalıcı premolar dişler gelir. Süt maksiller ikinci molar diş oblik sırta sahip olma ihtimali en yüksek süt dişidir.

Üniversal numaralandırma sisteminde, süt maksiller ikinci molarlar büyük harflerler gösterilir. Sağ süt maksiller ikinci molar, "A" ile, soldaki ise, "J" harfi ile ifade edilir. Uluslararası numaralandırma sistemi, Türkiye'de de kullandığımız, farklı bir sistemdir. Bu sistemde, sağ süt maksiller ikinci molar "55" ve soldaki ise "65" ile gösterilir.

Üniversal numaralandırma sisteminde, kalıcı maksiller ikinci molarlar sayı ile gösterilir. Sağ kalıcı maksiller ikinci molar "2" ve soldaki ise "15" ile ifade edilir. Palmer numaralandırma yönteminde, dişin hangi çeyrekte olduğunu gösteren bir sembol ile bir sayı kullanılır. Bu diş için sol ve sağ ikinci molarlar aynı sayıyla "7" ile gösterilir. Ama sağ taraftaki gösterilirken sayının altına "┘" sembolü konulurken soldakinin altına "└" sembolü konulur. Uluslararası numaralandırma sistemi, Türkiye'de kullanılan, bu iki sistemden de farklı olup sağ kalıcı maksiller ikinci molar "17", soldaki ise "27" ile ifade edilir.

Kaynakça
--------

* Ash, Major M. and Stanley J. Nelson, 2003. Wheeler’s Dental Anatomy, Physiology, and Occlusion. 8th edition.

| * g
* t
* d
Diş anatomisi |
| --- |
| Dişler | 
* Kalıcı
	+ kesici diş
	+ köpek
	+ Küçük azı
	+ Azı
* Süt

 |
| Maksiller dişler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kesici | 
* Orta kesici
* Yan kesici
* Köpek

 |
| Küçük azı | 
* Birinci küçük azı
* İkinci küçük azı

 |
| Molar | 
* Birinci azı
* İkinci azı
* Üçüncü azı

 |

 |
| Mandibular dişler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kesici | 
* Orta kesici
* Yan kesici
* Köpek

 |
| Küçük azı | 
* Birinci küçük azı
* İkinci küçük azı

 |
| Azı | 
* Birinci azı
* İkinci azı
* Üçüncü azı

 |

 |
| Kısımları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Taç | 
* Tüberkül
	+ Carabelli tüberkülü
* Zuckerkandl tübercülü

 |
| 
* Pulpa
* Kök kanalı
	+ Foramen apikal

 |
| 
* Mine-sement sınırı
* Mine
* Dentinoenamel bileşke
* Dentin
* Diş papillası

 |
| 
* Mamelon

 |
| 
* Diş alveolu

 |

 |
| Diğer | 
* Üniversal Numaralandırma Sistemi

 |
**Mandibular yan kesici diş** ya da **mandibular lateral**, mandibular santralin distaline ve mandibular kaninin meziyaline yerleşmiştir. Diğer kesici dişler gibi, bu dişin görevi de çiğneme veya mastikasyon sırasında besini kesmektir. tüberkülü bulunmaz. Onun yerine besini yerken kullanılan yüzey alanına kesici kenar veya insizal kenar denir. Neredeyse aynı olmalarına rağmen süt ve kalıcı mandibular lateraller arasında küçük farklar vardır.

Üniversal numaralandırma sisteminde, süt mandibular lateraller büyük bir harf ile gösterilir. Sağ süt mandibular lateral "Q", soldaki ise "N" harfi ile ifade edilir. Uluslararası numaralandırma sistemi bundan farklı olup sağ taraftaki "82" sol taraftaki ise "72" ile gösterilir.

Üniversal numaralandırma sisteminde, kalıcı mandibular lateral bir sayı ile gösterilir. Sağ kalıcı mandibular lateral "26", soldaki ise "23" ile ifade edilir. Palmer numaralandırma sisteminde ise dişin hangi çeyrekte olduğunu gösteren bir sembol ile dişin sırasını anlatan bir sayı kullanılır. Örneğin bu diş için, her iki tarafın sayısı "2" olup sağ taraftakinin altına "┐" sembolü sol taraftakinin altına "┌" sembolü konulur. Uluslararası numaralandırma sistemi, Türkiye'de kullandığımız, diğer ikisinden farklı olup sağ kalıcı mandibular lateral "42" soldaki ise "32" ile gösterilir.

Kaynakça
--------

* Ash, Major M. and Stanley J. Nelson, 2003. *Wheeler’s Dental Anatomy, Physiology, and Occlusion.* 8th edition.

| * g
* t
* d
Diş anatomisi |
| --- |
| Dişler | 
* Kalıcı
	+ kesici diş
	+ köpek
	+ Küçük azı
	+ Azı
* Süt

 |
| Maksiller dişler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kesici | 
* Orta kesici
* Yan kesici
* Köpek

 |
| Küçük azı | 
* Birinci küçük azı
* İkinci küçük azı

 |
| Molar | 
* Birinci azı
* İkinci azı
* Üçüncü azı

 |

 |
| Mandibular dişler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kesici | 
* Orta kesici
* Yan kesici
* Köpek

 |
| Küçük azı | 
* Birinci küçük azı
* İkinci küçük azı

 |
| Azı | 
* Birinci azı
* İkinci azı
* Üçüncü azı

 |

 |
| Kısımları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Taç | 
* Tüberkül
	+ Carabelli tüberkülü
* Zuckerkandl tübercülü

 |
| 
* Pulpa
* Kök kanalı
	+ Foramen apikal

 |
| 
* Mine-sement sınırı
* Mine
* Dentinoenamel bileşke
* Dentin
* Diş papillası

 |
| 
* Mamelon

 |
| 
* Diş alveolu

 |

 |
| Diğer | 
* Üniversal Numaralandırma Sistemi

 |
Sümer Kral Listesi'nin yazıldığı Weld-Blundell Prizması.
**Weld-Blundell Prizması**, bugün Ashmolean Müzesi'nde AN1923.444 numarası altında bulunan kilden yapılmış çivi yazılı bir prizmadır. 20 cm yüksekliği ve 9 cm genişliğine ulaşan dört kenar Sümerce yazılmıştır. Prizmanın her kenarı iki kolon şeklinde düzenlenmiştir. Milattan önce 1800 yılına tarihlenen metin, yine milattan önce 3200 ila 1800 yılları arasında yaşamış kralları listeleyen Sümer Kralları Listesini barındırır. Verilen kral isimleri, büyük tufan öncesi hüküm süren hükümdarların isimleridir buna ek olarak metinde tufandan da bahsedilmektedir. Prizmayı Gılgamış Destanından ayıran özellik, efsanevi bir şiir olmaktan ziyade, daha çok tarihi bir kayıt olarak yazılmış olmasıdır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Sümer kralları listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  Van De Mieroop, Marc (2016). *A History of the Ancient Near East* (3rd bas.). Oxford: Wiley Blackwell. s. 47.
**Hiperpne** solunum derinliğinin artması.

Genellikle vücudun oksijen ihtiyacı artığında ya da yeterli oksijen almadığında gözlemlenir. Düzenli olarak belirgin seviyedeki hipoventilasyon veya apne aralıkları ardından hiperpne görülür. Akciğer bağlantılı bir hastalığa sahipken oksijen alımını artırmak için veya sakinleşmek için istemli olarak da kullanılabilir.

Hiperpne Sebepleri
------------------

* Egzersiz

Egzersiz sırasında yüksek miktarda oksijen kullanımı sonucu vücutta açığa çıkan oksijen ihtiyacını gidermek için hiperventilasyon veya hiperpne gözlemlenebilir.

* Yüksek rakım

Yüksek rakımlarda oksijen seviyesinin az olmasından mütevellit hiperpne gözlemlenebilir

* Anemi

Vücutta yeterli miktarda oksijen taşıyan alyuvar bulunmadığı için vücut oksjien ihtiyacını hiperpne yoluyla gidermeye çalışır

* Astım
* KOAH
* Metabolik asidoz
* Soğuk havaya maruz kalmak
* Panik atak

Kaynakça
--------

1. ↑  Mammadov,B.(2016).Solunum sistemi uygulamaları esasları.Yakın doğu üniversitesi..
2. ↑  Martinez,K.(2020).What Is Hyperpnea?.healthline.
Black redstart, Sector 38 West, Chandigarh, India
Black redstart, Phase 7, Mohali, Punjab ,India
*Phoenicurus ochruros gibraltariensis*
**Kara kızılkuyruk** (Kara kızılkuyruk bülbülü) (*Phoenicurus ochruros*), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından bir kızılkuyruk türü. Bu kuşun bir diğer adı (Kara kızılkuyruk bülbülü)dür.

Özellikleri
-----------

14 cm uzunluğundadır. Erkek kırmızı kuyruğu ve beyaz kanat beneği dışında tümüyle siyah, dişi ise kırmızı kuyruğu dışında boz kahverengidir.

Üreme
-----

Kaya yarıklarına yapılan yuvaya dişi dört-altı yumurta bırakır.

Dağılımı
--------

Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın batı kesimlerinde yaşayan bu kuşlar daha çok kayalık bölgelerde, yamaçlarda, harabelerde ve kimi zaman da yerleşim birimlerinde bulunurlar. Kara kızılkuyruk Anadolu'nun dağlık, kayalık bölgelerinde yıl boyunca görülür.

Dış bağlantılar
---------------

* Black Redstart videos[*ölü/kırık bağlantı*]

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4159276-1
* LCCN: sh85014608
* NLI: 987007283262105171

 |
**Kolombiya Komünist Partisi (Marksist–Leninist)** ( İspanyolca: Partido Comunista de Colombia (Marxista-leninista), *PC de C (M-L)*), 1965'te Kolombiya Komünist Partisinden ayrılan bir siyasi partidir.

Kuruluşunda Maoist eğilimleri olan parti sonraları Arnavutluk destekçisi bir tutum aldı. KKP (ML) Hocaist bir yeraltı örgütüdür.

Partinin silahlı kanadı; Halk Kurtuluş Ordusu adında gerilla grubudur.

KKP (ML) ve HKO kadrolarının çoğunluğu hükûmet tarafından yakalandığı 1990 yılında büyük bir darbe aldı. Bu yenilgiye uğramış grubun üyeleri kendilerini, Umut, Barış ve Özgürlük politik örgütü olarak yeniden örgütledi. Anti-revizyonist ve Hocaist komünist partilerin bulunduğu uluslararası bir ağ olan Uluslararası Konferans Marksist–Leninist parti ve Örgütleri (Birlik Ve Mücadele) üyesidir.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site (İspanyolca)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* VIAF: 167484648
* WorldCat: viaf-167484648

 |
**Böbrek medullasının kistik hastalığı (medüller kistik hastalık),** böbrek korteksinden çok medulla katmanını etkileyen bir kistik hastalıktır. İki tür medüller kistik hastalık vardır:

1. Medüller sünger böbrek
2. **Nefronoftizi (nefronoftizi-medüller kistik hastalık kompleksi)**

**Nefronoftizi (Nefronoftizi-medüller kistik hastalık kompleksi, Nephronophthisis-Medullary Cystic Disease Complex; Herediter tubulointerstisiyel nefrit),** çocukluk döneminde beliren kistik böbrek hastalıklarında biridir. Hastalığın 4 tipi vardır: (i) Kalıtsal omayan (sporadik) olgular; (ii) Ailesel jüvenil nefronofitizi (olguların ½’si); (iii) Renal-retinal (böbrek-göz) displazi; (iv) Otosomal dominant (kalıtsal) tip.

İdrar kanalcıklarında (tubulus) önce korteks-medulla sınırında başlayan kistik genişlemeler belirir. Giderek medullaya yayılan tubulus dejenerasyonları sonrasında böbreğin tüm katmanlarını etkileyen bağ dokusu artışı (fibrozis) oluşur. Böbrekler küçülmüştür (atrofi) ve yüzeyleri beneklidir. Kistler çok küçük olduğu için radyolojik incelemelerde tanı güçlüğü yaşanır. Kesin tanı için böbrek biyopsisi uygulanmaktadır.

Çok su içme (polidipsi) ve çok idrara çıkma (poliüri) çocuklardaki ilk belirtilerdir. Olguların bir bölümünde tabloya göz retinası bulguları (retinitis pigmentosa), karaciğerde fibrozis ve beyincik malformasyonları eklenebilir. Çocuklardaki ve gençlerdeki böbrek yetmezliği nedenlerinin en önemlilerinden biridir. İlk tanıyı izleyen 5-10 yıl içinde bulgular ağırlaşır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Kumar V, Abbas AK, Aster JC. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 9th edt. Elsevier Saunders, Philadelphia, 2015
2. ↑  Gardner KD Jr, Bernstein J. The Cystic Kidney. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht,1990
3. 1 2 3  Hildebrandt F, Omram H: New insights: nephronophthisis-medullary cystic kidney disease. Pediatr Nephrol 16:168-176, 2001
4. 1 2 3  Salomon R, Saunier S, Niaudet P. Nephronophthisis. Pediatric Nephrology, 24(12):2333-2344, 2009
5. ↑  Capone VP, Morello W, Taroni F, Montini G. Genetics of Congenital Anomalies of the Kidney and Urinary Tract: The Current State of Play. International Journal of Molecular Sciences,18(4):796, 2017