**Crystal Dynamics, Inc.**, 1992 yılında Judy Lang, Madeline Canepa ve Dave Morris tarafından kurulan ve merkezi San Francisco Körfez Bölgesi'nde bulunan bir Amerikan video oyunu geliştiricisidir. 1998'de Eidos Interactive tarafından satın alınmıştır ve 2009'dan beri Square Enix Europe'un bir parçası olarak kalmıştır. Günümüzde Embracer Group'un altındaki 12. grubun altındadır. Crystal Dynamics, 3DO için ilk lisanslı geliştirici olmuştur. Şirketin maskotu, 2000 yılına kadar video oyun karakteri Gex the Gecko idi.

Tarih
-----

Crystal Dynamics, 8 Temmuz 1992'de eski Sega çalışanları Judy Lang, Madeline Canepa ve Dave Morris tarafından kuruldu. Crystal, aynı anda Kleiner Perkins tarafından finanse edilen bir oyun donanımı platformu olan 3DO'nun ilk lisanslı geliştiricisiydi. Mark Cerny şirkete katıldı, ancak Universal Interactive Studios'ta çalışmak için ayrıldı. 1993 yılında, 20th Century Fox'un film stüdyosunun başkanı Strauss Zelnick, Crystal Dynamics'i yönetmesi için işe alındı. Bu, Amerikan haberlerinde gündem oluşturdu ve 1990'ların ortalarındaki multimedya yatırımı çılgınlığını başlatmakta rol oynadı. *Electronic Gaming Monthly*'deki 1993 tarihli bir başyazı, Crystal Dynamics'i "kesinlikle üst kalite sahnedeki en parlak oyun şirketi" olarak andı.

Özellikle yeni nesil oyun pazarının beklenmedik şekilde yavaş büyümesi nedeniyle, Crystal Dynamics'in ilk yıllardaki muazzam genişlemesi meyve veremedi. 1996'da yeni CEO Ted Ardel, şirketin işgücünün üçte birini kestiğini ve net olarak oyun geliştirmeye odaklanmak için yayıncılık işlerinden kenara çekildiğini duyurdu. Rob Dyer Nisan 1997'de başkanlığa terfi ettirilene kadar şirket birkaç ay boyunca bir başkan olmadan çalıştı ve Ardel günlük operasyonları yönetti.

Crystal Dynamics en çok *Gex* ve *Legacy of Kain* oyunları geliştirmesiyle biliniyordu. Stüdyo, Core Design'ın geliştirdiği *Tomb Raider* serisinin sonraki oyunlarının eleştirisel ya da ticari başarı elde edememesi sonucunda serinin yeni oyunlarını geliştirmesi için görevlendirildi. Crystal, ilk olarak 2006 yılında *Tomb Raider: Legend*'ı çıkarttı, ve bu serinin en hızlı satan oyunu olarak dünya çapında 4,5 milyon adet sattı. Crystal Dynamics, geliştirici Buzz Monkey Software ile birlikte *Tomb Raider: Anniversary*'yi geliştirdi. İlk *Tomb Raider* oyununun yeniden yapımı, Haziran 2007'de piyasaya sürüldü. Bir sonraki oyun, *Tomb Raider: Underworld*, Ekim 2008'de piyasaya sürüldü. Crystal Dynamics'in bir sonraki oyunu, baş karakteri kullanmasına rağmen *Tomb Raider* markasını içermeyen yan oyun *Lara Croft and the Guardian of Light* idi.

2009'da Crystal Dynamics, çabalarını yalnızca *Tomb Raider* oyunlarına harcamak için 30'dan fazla çalışanını işten çıkardı. 3 Ocak 2012'de stüdyo topluluk yöneticisi Meagan Marie, stüdyonun 2012'de yeni bir fikri mülkiyet (IP) ortaya çıkaracağını söyledi. 23 Haziran 2012'de yayınlanan bir podcast'te yönetici yapımcı Scot Amos, Crystal Dynamics'in yeni IP'sinin "taze ve tanıdık" olacağını ve yeni *Tomb Raider* oyununa benzer bir deneyim sunacağını söyledi. Bunların sonucunda 2013'te Lara için yeni bir arka plan hikâyesi sunan bir *reboot* olan *Tomb Raider* yayınlandı.

Aralık 2015'te Square Enix, stüdyo başkanı Darrell Gallagher'ın şirketten ayrıldığını duyurdu. Şirketteki rolünün yerini Scot Amos ve Ron Rosenberg aldı. 2016 yılında *Rise of the Tomb Raider* oyununun yönetmeni Brian Horton şirketten ayrıldı. Kendisi daha önce 2013'teki *Tomb Raider* reboot'unda kıdemli sanat yönetmeni rolünü üstlenmişti. 26 Ocak 2017'de Square Enix, Marvel mülkiyetlerine dayalı çoklu video oyunları yaratmak için Marvel Entertainment ile bir ortaklık duyurdu; bunlardan ilki, Crystal Dynamics ve Eidos Montreal tarafından geliştirilecek olan aynı adlı çizgi romana dayanan *Avengers* olarak ilan edildi.

13 Ağustos 2018'de Square Enix, Crystal Dynamics'in *Avengers* oyununun ve gelecekteki Crystal Dynamics projelerinin geliştirilmesine yardımcı olacak Bellevue, Washington merkezli Crystal Northwest adında bir uydu stüdyosu açtığını duyurdu. 26 Mayıs 2021'de Crystal Dynamics, daha önce stüdyonun oyunlarında İdari Yapımcı olarak çalışmış olan Dallas Dickinson tarafından yönetilecek ve Crystal Dynamics oyunlarının önemli bir parçası olacak Austin, Teksas merkezli Crystal Southwest adlı yeni bir stüdyo açtıklarını duyurdu. Stüdyo, 23 Eylül 2021'de Crystal Dynamics, geliştirilmekte olan *Perfect Dark* reboot'u üzerinde çalışmak için The Initiative ile ortaklık kurdu.

1 Mayıs 2022'de Embracer Group, Square Enix Europe'un diğer varlıklarıyla birlikte Crystal Dynamics'i 300 milyon dolara satın alacağını duyurdu. Anlaşma, Ağustos 2022'de tamamlanmıştır. 20 Mayıs 2022'de Embracer Group (satın alma tamamlanmadan önce), *Tomb Raider* ve *Legacy of Kain* gibi stüdyonun yerleşik serilerinde devam oyunlarına, yeniden yapımlara ve *remaster*'lara ilgi duyduğunu belirtti.

Geliştirilen oyunlar
--------------------

Ana madde: Crystal Dynamics video oyunları listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Crystal Dynamics". *Business Search – California Secretary of State*. 20 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2017.
2. ↑  "Embracer Group enters into an agreement to acquire Eidos, Crystal Dynamics, and Square Enix Montréal amongst other assets". 2 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2022.
3. ↑  Ransom-Wiley, James (7 Temmuz 2009). "Eidos dissolved into 'Square Enix Europe,' layoffs likely". Yahoo! Finance. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2022.
4. 1 2  "Embracer Group completes acquisition of Crystal Dynamics, Eidos-Montréal, Square Enix Montréal amongst other assets". *Embracer Group* (İngilizce). 26 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2022.
5. ↑  Fisher, Lawrence M. (13 Şubat 1994). "Sound Bytes; The Not-So-Silent Screen". *New York Times*. 25 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2012.
6. ↑  "Gaming Gossip". *Electronic Gaming Monthly*, *51*. Sendai Publishing. October 1993. s. 54.
7. 1 2  Svensson, Christian (August 1996). "Crystal Dynamics Faces Financial Reality". *Next Generation*, *20*. Imagine Media. s. 22.
8. ↑  "Dynamic Changes at Crystal Dynamics". *GamePro*, *96*. IDG. September 1996. ss. 20-21.
9. ↑  "Cleaning Time: Corporations Slim Down". *Next Generation*, *31*. Imagine Media. July 1997. s. 23.
10. ↑  "InvestEgate, Eidos plc - Interim Results". 8 Mart 2009. 8 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
11. ↑  "Investor Relations - RNS Announcement". SCi Entertainment Group PLC. 7 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
12. ↑  "Lay-offs hit Tomb Raider developer Crystal Dynamics". *MCV*. Develop-online.net. 11 Ocak 2009. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2022.
13. ↑  "Further layoffs at Tomb Raider developer Crystal Dynamics". MCV. 10 Haziran 2009. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2022.
14. ↑  Hussain, Tamoor (3 Ocak 2012). "News: Tomb Raider dev to reveal new IP this year". ComputerAndVideoGames. 29 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
15. ↑  Yin, Wesley (25 Haziran 2012). "Tomb Raider developer Crystal Dynamics discusses its new IP". Eurogamer. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2012.
16. ↑  Phillips, Tom (16 Aralık 2015). "Crystal Dynamics boss quits after decade at Square Enix". *Eurogamer*. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2022.
17. ↑  Makuch, Eddie (16 Ocak 2016). "Rise of the Tomb Raider Director Leaves Crystal Dynamics". 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2022.
18. ↑  Frank, Allegra (26 Ocak 2017). "Square Enix teams up with Marvel for The Avengers project". *Polygon*. 26 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2017.
19. ↑  Romano, Sal (13 Ağustos 2018). "Crystal Dynamics expands with new Washington studio Crystal Northwest". *Gematsu*. 14 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2018.
20. ↑  "Crystal Dynamics Opens Southwest Studio Led by Industry Vets - IGN". 26 Mayıs 2021. 31 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2022.
21. ↑  Yang, George (23 Eylül 2021). "Perfect Dark Reboot Being Co-Developed By Tomb Raider Dev Crystal Dynamics". *GameSpot*. 14 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2022.
22. ↑  "Embracer agrees to buy Crystal Dynamics, Eidos-Montréal, Square Enix Montréal, and their IP". 2 Mayıs 2022. 2 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2022.
23. ↑  Ivan, Tom (20 Mayıs 2022). "Embracer sees 'great potential' in Crystal Dynamics and Eidos Montreal sequels, remakes and remasters". *VGC* (İngilizce). 22 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2022.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site Vikiveri ögesini düzenle

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb140659192 (data)
* ISNI: 0000 0000 9625 7038
* LCCN: no94016673
* MusicBrainz: 297fd9d8-b9bb-45bb-89eb-abdf006e27ab
* SUDOC: 183528611
* VIAF: 141011824
* WorldCat: lccn-no94016673

 |