Başlığın diğer anlamları için Simya (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
"Simyacı" buraya yönlendirilmektedir. Roman için Simyacı (roman) sayfasına bakınız.
Polonyalı ressam Jan Matejko'nun *Alchemik Michał Sędziwój* (Michał Sędziwój adlı simyacı) isimli tablosu
**Simya** veya **alşimi** (Arapçadaki "al-Kimiya" kelimesinden gelir, İngilizceye "alchemy" olarak geçmiştir) hem doğanın ilkel yollarla araştırılmasına hem de erken dönem bir ruhani felsefe disiplinine işaret eden bir terimdir. Simya; kimya, metalurji, fizik, tıp, astroloji, semiotik, mistisizm, spiritüalizm ve sanatı bünyesinde barındırır.

Simya ile en az 2500 yıldır uğraşıldığı bilinmektedir. Simya ile ilk olarak Mezopotamya, Antik Mısır, İran, Hindistan ve Çin'de uğraşılmıştır. Klasik Yunan döneminde Yunanistan'da, Roma İmparatorluğu'nun hüküm sürdüğü coğrafyada, önemli İslam başkentlerinde ve daha sonra 19. yüzyıla kadar Avrupa'da simyaya ilgi duyulmuştur.

İnsanlık simya ile buluştuğunda bir sürü element ve maden ile buluştu. Simyacıların bugünkü mesleği kimyacılıktır.

Batı simyası her zaman, kökleri ünlü simyacı Hermes Trismegistus'a uzanan ve bir felsefi-spiritüel sistem olan Hermetizm'le yakından bağlantılı olmuştur. Bu iki disiplin (simya ve Hermetizm) 17. yüzyılın önemli bir ezoterik ekolü olan Gül-haçlılar'ın doğuşunda etkili olmuştur. Erken modern dönemde, simya kimyaya dönüşmeye başlarken simyanın mistik ve hermetik dalları modern spiritüel simyanın odak noktası olmaya başlamıştır.

Günümüzde simya, mistik, ezoterik ve sanatsal yönleri nedeniyle bilim tarihçileri ile filozofların ilgi alanına girmektedir. Simya, modern bilimin temelini atan disiplinlerden biridir ve günümüz kimya ve metalürji endüstrilerinde kullanılan birçok madde ve işlem eski dönem simyacılarının keşfidir.[*kaynak belirtilmeli*]

Simyanın birçok yönü bulunmasına karşın günümüz popüler kültüründe (sinema ve edebiyattaki simya/simyacı imgelemlerinin de etkisiyle) simya denince akla madenleri altına çevirmeyi deneme işlemi gelmektedir.[*kaynak belirtilmeli*]

Doğanın araştırılması ve simya
------------------------------

Sir William Fettes Douglas'ın Simyacı isimli tablosu
Simyacılar hakkındaki genel görüş onların sözde bilim insanı (pseudo-scientist), hatta kaçık ya da şarlatan oldukları yönündedir. Bunun nedeni simyacıların kurşunu altına çevirmeye çalışmaları, evrenin dört elementten (toprak, hava, su ve ateş) oluştuğuna inanmaları ve zamanlarının büyük çoğunluğunu mucize ilaçlar, zehirler ve sihirli iksirler hazırlamaya harcamalarıdır.

Bazı simyagerler gerçekten kaçık veya şarlatan olsa da, çoğu entelektüel akademisyenler ve önemli bilim insanlarıdır. Mesela, Isaac Newton ve Robert Boyle'un simyacı olduğu bilinmektedir. Bunun gibi yenilikçi kişiler kimyasal maddelerin doğasını ve işleyişini araştırmayı denemişlerdir. Bunun gibi simyagerler fiziki evrenin sırlarını keşfetmeye çabalarken deney yapmaya, geleneksel bilgi ve tekniklere, genelgeçer ampirik ilkelere ve kuramsal fikirlere dayanmak zorundaydılar.

Aynı zamanda, simyagerler kimyasal süreçlerde, fiziki durum ve görünüşün büyük ölçüde değiştiği durumlarda dahi, "bir şeyin" muhafaza edildiğini kabul ederler. Bu "bir şey" ya da "öz" maddelerin bazı temel prensiplere sahip olduğu, prensiplerin birçok dış görünüş altında gizli halde bulunabileceği ve bu prensiplerin uygun işlemler sonucu ortaya çıkartılabileceği görüşü ile ilintilidir.

Felsefi ve ruhani bir disiplin olarak simya
-------------------------------------------

Simyagerlerin en çok bilinen iki hedefi madenlerin altına dönüştürülmesi ve bütün hastalıkları iyileştirecek ve hayatı sonsuz biçimde uzatacak "pancea" (ölümsüzlük iksiri) yaratılmasıdır. Bu konu Petrus Bonus ve Jean de Roquetaillade'in yapıtlarında ele alınmıştır. Orta Çağ'dan itibaren Avrupalı simyagerler hem madenleri altına çevirecek hem de ölümsüzlük iksiri yaratılmasında kullanılacak efsanevi bir madde olan "felsefe taşı"nın (philosopher's stone) bulunması için büyük çaba sarf ettiler. Simyagerler, yüzyıllar boyunca büyük saygınlık gördüler ve destek aldılar. Bu saygınlık ve desteğin nedeni ne hedefleri (altın ve pancea) ne de yazınlarına hakim olan mistik ve felsefi görüşlerdi. Saygınlık ve desteğin nedeni zamanlarının kimya endüstrisine yaptıkları katkılardı. Bu katkılar arasında barutun keşfi, madenlerin test ve rafine edilmesi, metaller üzerindeki çalışmalar, mürekkep, kozmetik, boya üretimi, deri boyanması, seramik ve cam üretimi, likör ve esans üretimi vb. sayılabilir. (Avrupalı simyagerler arasında "aqua vitae" (Ab-ı hayat, Bengi Su, Hayat Suyu) üretiminin de popüler bir deney olduğu düşünülmektedir.)

Joseph Wright of Derby'nin 1771 tarihli Fosforu Keşfeden Simyacı adlı tablosu
Diğer taraftan, simyacılar hiçbir zaman sanatlarının fiziksel (kimyasal) boyutlarını metafizik yorumlamalardan ayırma eğilimi göstermediler. Hatta, Antik Çağ'dan Modern Çağ'a uzanan dönemde "metafizikten yoksun fizik", "fiziksel tezahürden yoksun metafizik" gibi tatmin edici kabul edilmeyecektir. Kimyevi konseptler ve süreçler için ortak terminoloji eksikliği ve de gizliliğe duyulan ihtiyaç simyacıları Hristiyan ve pagan mitolojisi, astroloji, kabala ile diğer mistik ve ezoterik alanlarda kullanılan terim ve sembolleri kullanmaya itmiştir. Bu nedenle en basit kimyasal tarif bile çapraşık büyülü sözler gibi gözükmüştür. Ayrıca, simyacılar düzensiz deneysel verileri bu mistik ve egzoterik alanları kullanarak teorik bir çerçeveye oturtmaya çalışmışlardır.

Orta Çağ'dan itibaren bazı simyacılar, giderek, bu metafizik boyutları simyanın gerçek temelleri olarak ve kimyasal maddeler, fiziki haller ve materyal süreçleri ise spiritüel varlık, durum ve transformasyonların tek metaforu olarak kabul etmeye başladılar. Ayrıca, hem adi metallerin altına çevrilmesi hem de mükemmel olmayan, hastalıklı, ahlaksız ve kısa ömürlülükten, mükemmel, sağlıklı, ahlaklı ve ölümsüzlüğe doğru bir evrimi sembolize eder ve bu noktada felsefe taşı ise bu evrimi mümkün kılan mistik bir anahtardır. Simyacının kendisine uygulandığında bu çifte amaç, onun cehaletten aydınlanmaya doğru evrimini sembolize eder; simyager açısından bu noktada felsefe taşı, bu evrimin gerçekleşmesini sağlayacak bazı gizli spiritüel gerçekleri ve güçleri ortaya çıkarmak için bir araçtır. Bu görüşe uygun olarak yazılan metinlerde, kriptolu simya sembolleri, şemaları ve metne ait imgeler çok anlamlı, alegorilerle dolu ve kriptolu başka çalışmalara göndermeler yapacak biçimde kullanılmıştır ve bunların gerçek anlamlarının anlaşılması amacıyla "deşifre" edilmeleri gerekmektedir.

Bazı Hümanist bilginler, ruhani ve tabiat üstü alegorileri (metafizik yorumların şekillerle ifadesi) simyanın en doğru ve değerli açısı (ifadesi, görünüşü) olarak görürler ve kimyanın simyanın bir uzantısı olarak gelişmesi, orijinal Hermetic geleneğinin
bir bozulmuşu (yozlaşmışı) olduğunu iddia etmektedir. Bu spiritüel simyanın çağdaş uygulayıcıları tarafından kabul edilmiş bir görüştür. Diğer bir yandan, çoğu bilim insanı bu görüşün karşısında yer almaya eğilimli olmuştur; onlara göre; simyanın metafiziksel yolda giden tarzı hiçbiryere varmayan "yanlış bir dönüş" iken, simyanın maddelerle uğraşan tarafı modern kimya biliminin gelişmesi için gerekli olan "doğru yol"du. Diğer bir bakış açısına göre, bazı pratisyenlerin tecrübesiz yorumlarının ya da diğerlerince teşvik edilen hileli beklentilerinin, daha gerçekçi simyacıların katkılarını azaltmayacağıydı.

İç (ezoterik) simya
-------------------

Okültizm'in dallarından biri ya da kapsadığı alanlardan biri olarak görülen simya kimi kaynaklarda iç (ezoterik) simya ve dış (egzoterik) simya olarak ikiye ayrılmaktadır. Dış simyadaki bütün kavramlar Hermes Trismegistus inisiyasyonundaki ezoterik bilgilerin anlaşılamamış sembollerinden ibarettir. Örneğin, dış simyada madenlerin birbirine dönüşümünü sağlamak anlamına gelen "büyük eser" (magnum opus), iç simyada, inisiyatik bir eğitimin sonunda elde edilen spiritüel "aydınlanma"yı ifade eder. İç simyada inisiyasyonlardaki küçük misterlere ve büyük misterlere vakıf olma "küçük eser" ve "büyük eser" diye adlandırılmıştır. "Büyük eser"i gerçekleştiren kişinin "büyük sanat"ın sonunda "felsefe taşı"nı elde etmiş, "ölümsüzlük iksirini"ni içmiş olması, inisiyatik süreç sonunda aydınlanmış olmasını simgelerdi. "İlk madde"yi (materia prima) elde etmek ise, tüm madenlerin türediği madde cevherini elde etmek değil, ruhsal varlığın ilk halini, yani maddi dünyada doğmadan önceki saf hali, saf şuur halini elde etmek anlamına geliyordu. Metalin altına dönüşmesi sembolizminde simgelenen bir anlam da ‘aura’nın arınması, altın parlaklığını gösterecek bir saflığa ulaşmasıdır. Hermes Trismegistus’a dayanan ezoterik sembollerin, o sembolleri anlayabilecek inisiyatik eğitimden geçmemiş olanların eline geçmesi dış simyayı doğurmuştur. Bu bakımdan kimi yazarlar dış simyayı okültizm kapsamında, iç simyayı ezoterizm kapsamında ele alırlar.

Kaynakça
--------

1. ↑  Liddell, Henry George; Scott, Robert; Jones, Henry Stuart (1940). *A Greek-English Lexicon*. Oxford: Clarendon Press. 12 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2022. ; "Definition of alchemy in English by Oxford Dictionaries". *Oxford Dictionaries English*. 23 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2018.
2. ↑  Pereira, Michela (2018). "Alchemy". Craig, Edward (Ed.). *Routledge Encyclopedia of Philosophy*. Routledge. doi:10.4324/9780415249126-Q001-1. ISBN 9780415250696.

Ayrıca bakınız
--------------

* Vitriol
* Anatomi

### İlgili animeler

* *Fullmetal Alchemist*
* *Buso Renkin* (武装錬金 Busō Renkin), (2006-2007)

Notlar
------

* Dharma Ansiklopedi, Dharma Yayınları



| * g
* t
* d
Simya |
| --- |
| Simyacılar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Grek-Mısır | 
* Agatodaemon
* Bakire Pafnutia
* Demokritos
* Hermes Trismegistus
* İskenderiyeli Musa
* Kimis
* Yahudi Meryem
* Ostanes
* Panopolisli Zosimos
* Simyacı Kleopatra

 |
| Bizans | 
* İskenderiyeli Stefanus
* Kireneli Sinesios
* Olimpiodorus

 |
| Çin | 
* Ge Hong
* Wei Boyang

 |
| Hindu | 
* Agastya

 |
| İslam | 
* Abbas ibn Firnâs
* İbnü'l-Baytâr
* Alfidius
* Artefius
* Bîrûnî
* Câbir bin Hayyân
* Ca'fer es-Sâdık
* Dânî
* Ferîdüddin Attâr
* Zehrâvî
* Fârâbî
* İbnü'n-Nedîm
* İbn-i Sina
* İbn-i Ümeyl
* İbn Miskeveyh
* Hâlid bin Yezîd
* Mecrîtî
* Râzî

 |
| Geç ortaçağ | 
* Albertus Magnus
* Arnaldus de Villa Nova
* Eveshamlı Hugh
* George Ripley
* Guido de Montanor
* Heinrich Cornelius Agrippa
* John Dastin
* Jean de Roquetaillade
* Laazlı Johann
* Michael Scot
* Nicolas Flamel
* Ortolanus
* Öğretmen Salernus
* Petrus Bonus
* Ramon Llull
* Roger Bacon
* Tarantolu Paul
* Taddeo Alderotti
* Thomas Norton

 |
| Erken modern | 
* Andreas Libavius
* Arthur Dee
* Basil Valentine
* Bernard Trevisan
* George Starkey
* Gerhard Dorn
* Giovanni da Correggio
* Heinrich Khunrath
* Hennig Brand
* Isaac Newton
* John Dee
* Johann Friedrich Schweitzer
* Jakob Böhme
* Jan Baptist van Helmont
* Johann Rudolf Glauber
* Michael Maier
* Michael Sendivogius
* Paracelsus
* Pierre-Jean Fabre
* Robert Boyle
* Samuel Norton
* Thomas Vaughan
* Wilhelm Homberg

 |
| Modern | 
* Carl Gustav Jung
* Eugène Canseliet
* Frater Albertus
* Fulcanelli
* Mary Anne Atwood

 |

 |
| Dallar | 
* Taoist
* Hint
* İslam
* Kimya tarihi

 |
| Magnum Opus | 
* Albedo
* Kitrinitas
* Nigredo
* Rubedo

 |
| İşlemler | 
* Kalsinasyon
* Konjelasyon
* Kerasyon
* Kohobasyon
* Koagülasyon
* Sindirim (simya)
* Damıtma
* Fermantasyon
* Filtreleme
* Fiksasyon
* Çoğaltma
* Projeksiyon
* Süblimleşme
* Çözelti

 |
| Eserler | 
* *Alchemical Studies*
* *Atalanta Fugiens*
* *Aurora consurgens*
* *Baopuzi*
* *Basil Valentine'in On İki Anahtarı*
* *Bibliotheca Chemica Curiosa*
* *Buch der heiligen Dreifaltigkeit*
* *Cantilenae Intelectuales de Phoenice Redivivo*
* *Cantong qi*
* *Christian Rosenkreutz'un Kimyasal Düğünü*
* *Kiranides*
* *De Alchemia*
* *Den vises sten*
* *Deutsches Theatrum Chemicum*
* *Fasciculus Chemicus*
* *Filozofların Gül Bahçesi*
* *Havanın Gizli Gerçeklikleri Hakkındaki Şüpheler*
* *Hermetic Definitions*
* *Hermetik Dergi*
* *Hermetika*
* *Hermetik Başarı*
* *İçrek Kimya*
* *Kitab-ül Kimya*
* *Leyden papyrus X*
* *Liber Ignium*
* *Musaeum Hermeticum*
* *Mutus Liber*
* *Papyrus Graecus Holmiensis*
* *Parabol Alegorisi*
* *Picatrix*
* *Psikoloji ve Simya*
* *Septimana Philosophica*
* *Splendor Solis*
* *The Mirror of Alchimy*
* *Theatrum Chemicum*
* *Theatrum Chemicum Britannicum*
* *Tripus Aureus*
* *Turba Philosophorum*
* *Traité sur les apparitions des esprits et sur les vampires ou les revenans de Hongrie, de Moravie, &c.*
* *Yunan Büyülü Papirüsü*
* *Zümrüt Levha*

 |
| Aletler | 
* Atanor

 |
| Kavramlar | 
* Alkahest
* Azoth
* Hrisopoeia
* Dört unsur
* Felsefe taşı
* Homunculus
* Sanat ve eğlencede simya
* Panakea
* Simya maddeleri listesi
* Simyasal simge
* Yaşam iksiri

 |
| **Kategori Simya** |

| * g
* t
* d
Sözdebilim |
| --- |
| Terminoloji | 
* Crank
* Çöp bilim
* Gerçek mü'min sendromu
* Kargo kültü bilimi
* Paranormal
* Patolojik bilim
* Sınırbilim kuramları
	+ Sınırbilim
	+ Sözdearkeoloji
	+ Sözdetarih
* Şarlatan
* Terk edilmiş kuramlar
* Timsah yağı
* Vudu bilimi
* Yılan yağı

 |
| Sözdebilim uygulamaları | 
* 2012 fenomeni
* Akıllı tasarım
* Alternatif tıp
	+ Akupunktur
	+ Antroposofi tıbbı
	+ Bardak çekme
	+ Detoksifikasyon
	+ Dönüşüm terapisi
	+ Hafıza kurtarma terapisi
	+ Hızlı telkin yöntemi
	+ Homeopati
	+ Humoral patoloji teorisi
	+ Kan alma
	+ Kolaylaştırılmış iletişim
	+ Kromoterapi
	+ Kristalle iyileşme
	+ Kulak konlama
	+ Mucize Mineral Takviyesi
	+ Naturopati
	+ Patent tıbbı
	+ Primal terapi
	+ Uygulamalı kinesioloji
* Antik astronotlar
* Astroloji
* Ay etkisi
* Bates yöntemi
* Bilimsel ırkçılık
* Biyodinamik tarım
* Böbrek üstü bezi yetmezliği
* Criptozooloji
* Cryonics
* Devridaim makinesi
* Dianetik
* Dovsing
* Düz Dünya
* El falı
* Elektromanyetik aşırı duyarlılık
* Elektronik ses fenomeni
* Feng şui
* Frenoloji
* Grafoloji
* HIV/AIDS inkarcılığı
* Hücresel bellek
* İçi boş dünya
* İndigo çocuk
* Katastrofizm
* Kiropratik
* Komplo teorisi
* Korreaktoloji
* Kuantum metafiziği
* Levitasyon
* Lisenkoizm
* Medyumluk
* Mikropları yadsıma
* Mıknatıs kuram
* Nazi arkeolojisi
* Nibiru felaketi
* Nümeroloji
* Orgon
* Ögenik
* Pançagavya
* Psikotarih
* Reiki
* Ses vurgusu analizi
* Simya
* Sinyatür öğretisi
* Sözdearkeoloji
* Sözdetarih
* Su hafızası
* Sucul primatlar kuramı
* Trepanasyon
* Ufoloji
* Vertebral subluksasyon
* Yalan makinesi
* Yafetik teori
* Yaratılış bilimi

 |
| Sözdebilim uygulayıcı kişiler | 
* Andrew Wakefield
* Deepak Chopra
* Hans Alfred Nieper
* Jenny McCarthy
* Max Gerson
* Mehmet Öz
* Nicholas Gonzalez
* Theodor Morell
* William Donald Kelley

 |
| İlişkili konular | 
* Ayırt etme sorunu
* Bilimsel yöntem
* Burjuva sözdebilimi
* Geleneksel tıp
* Sovyetler Birliği'nde engellenmiş çalışmalar

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb119308569 (data)
* GND: 4127921-9
* HDS: 008251
* LCCN: sh85003265
* NDL: 00569397
* NKC: ph118340
* NLI: 987007292896105171

 |