**Jean-Baptiste Joseph Dieudonné Boussingault** (d. 2 Şubat 1801 - ö. 11 Mayıs 1887), tarım bilimi, petrol bilimi ve metalurjiye önemli katkılarda bulunan Fransız kimyagerdir.

Biyografi
---------

Tarım bilimci ve kimyager Jean-Baptiste Boussingault Paris'te doğmuştur. Saint-Etienne'deki maden okulunda okuduktan sonra asfalt madenlerinde çalışmak üzere Alsas bölgesine gitti. Burada geçirdiği iki yıllık ara dönem bilime katkılarını şekillendirecekti.

İspanyol kolonilerinin ayaklanması sırasında, Gran-Kolombiya'nın başkanı, kurtarıcı Simón Bolívar, yeni kurulan ulusunun mevcut kaynaklarını araştırmak üzere genç ve bekar Avrupalı bilim adamlarıyla sözleşme yapmak üzere Fransa'ya Francisco Antonio Zea'yı büyükelçisi atadı. 1822'de Perulu jeolog Mariano Rivero ile Boussingault, Zea ile anlaştılar ve Bolivar'ın anlaştığı bir İngiliz şirketi adına maden mühendisi olarak Venezuela'ya gittiler. Venezüella'nın Merida Eyaleti, Lagunillas yakınındaki Urao lagününde Gaylussit mineralini keşfetti. Amerika'da kaldığı süre boyunca guatrın bazı bölgelerde endemik olduğunu, bazılarında ise olmadığını ve bunun bazı tuz düzlüklerinin tuzundaki iyot varlığıyla ilgili olduğunu gözlemledi. Sonuç olarak Avrupa'ya döndüğünde bu iyotlu tuzun guatrla mücadelede kullanılmasını önerdi, ancak bu önerisi dikkate alınmadı.

Santa Fe de Bogota'da General Bolivar'ın kadrosunda albay olarak görev yapmaya başladı ve kıtanın kuzey kısımlarında doğru geniş çapta seyahat etme imkanlarına kavuştu. Mart ve Aralık 1831 tarihleri arasında yedi And yanardağına tırmanmaya çalıştı: Kolombiya'da Puracé, Pasto ve Cumbal ve Ekvador'da Pichincha, Antisana, Cotopaxi ve Chimborazo. 1831'de Chimborazo'da (6.006 m) tırmandığı yükseklik batılı bir kaşif tarafından tırmanılan yeni en yüksek rakım oldu.

 Gaylussit, Lagunillas, Merida Eyaleti, Venezuela'da keşfedildi
1832 yılında Fransa'ya dönerek daha önce çalıştığı asfalt madeninin imtiyazını ailesine veren Adele Le Bel ile evlendi. En büyük keşiflerini bu dönemde yapmıştı. Daha sonra Lyon'da kimya profesörü oldu ve 1839'da Paris'teki Conservatoire des Arts et Metiers'de tarımsal ve analitik kimya kürsüsüne atandı. 1848'de, benimsediği Alsas'ı temsilen Ulusal Meclis'e seçildi ve burada Ilımlı bir cumhuriyetçi olarak yeraldı. Üç yıl sonra, siyasi görüşleri nedeniyle profesörlükten ihraç edildi, ancak bu eyleme genel olarak bilim adamları ve özellikle de toplu olarak istifa etmekle tehdit eden meslektaşları tarafından o kadar kızgınlık gösterildi ki, yeniden göreve getirildi. Paris'te öldü.

İlk makaleleri tarım ve madencilik konularıyla ilgiliydi ve Güney Amerika'daki ikameti, Cordilleras'taki guatrın nedenleri, volkan gazları, depremler, tropik yağmurlar vb. hakkındaki yazıları ile Alexander von Humboldt'un takdirini kazandı. 1836'dan itibaren kendisini esas olarak tarım kimyası ile hayvan ve bitki fizyolojisine adadı ve ara sıra mineral kimyasına da geziler yaptı. Çalışmaları arasında farklı gıdalardaki nitrojen miktarı, farklı buğdaylardaki gluten miktarı, bitkilerin atmosferdeki serbest nitrojeni özümseyip özümleyemeyeceği sorusu üzerine araştırmalar (buna olumsuz yanıt verdi ve nitrojen döngüsü olarak bilinen şeyin temelini önerdi) bitkilerin solunumu, yapraklarının işlevi, gübrelerin ve kimyasal gübrelerin etkisi ve değeri ve benzeri konular yer alıyordu. 1839'da İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin yabancı üyesi seçildi.

Eşi Adele Le Bel aracılığıyla, Alsas'taki Pechelbronn'da bir mülkte hissesi vardı ve burada ilk tarımsal deney istasyonu olarak kabul edilen (saha bazında bilimsel deneyler açısından tanımlandığı şekliyle) birçok tarımsal deney gerçekleştirdi. Jean Baptiste Dumas'la birlikte Fransızca: Essai de statique chimique des litres organists (1841) yazımında işbirliği yaptı ve Fransızca: Traite d'economie rurale (1844) yazarak, Fransızca: Agronomie, chimie agricole, et physiologie (5 cilt, 1860–1874; 2. baskı, 1884) ve Fransızca: Etudes sur la transformation du fer en acier (1875) olarak yeniden modellendi.

Boussingault ve tarım bilimi
----------------------------

 Daha önceki zamanlarda deneysel çiftlik.

İlk tarımsal deneme istasyonu
-----------------------------

Boussingault ilk tarımsal deney istasyonunu 1836'da Fransa'nın Strazburg kentinin 60 km kuzeyinde Fransa'nın Alsace kentindeki Pechelbronn'da civarında eşinin arazisinde kurdu. Genel olarak en uzun sürekli deney istasyonu olarak kabul edilen Birleşik Krallık'taki Rothamsted, yaklaşık yedi yıl sonra 1843'te, Almanya'daki eşdeğeri ise 1852'de Moeckern'de başlatıldı. O zamanlar hızla genişleyen bir alanda ve kimyager olması nedeniyle, bu bilimin tarıma uygulanması gecikmiş olduğundan, Boussingault'un çalışmalarından elde ettiği katkıların çoğunun toprak kimyası ve bitki besleme bilgisiyle ilgili olması mantıklıdır.

Deney istasyonu hayatta kalamadı ya da daha doğrusu 1870 Fransa-Prusya savaşının yalpalamalarına dayanamadı, ancak İkinci Dünya Savaşı anekdotlarındaki entelektüel çalışmalara duyulan bazı saygıya rağmen keşifleri daha iyi tanınan çağdaşı Liebig de dahil olmak üzere başkaları tarafından inşa edildi. Boussingault'u yüksek sesle toprak ve bitki kimyasındaki birçok ilerlemenin öncüsü ve büyük keşfi olarak kabul etti.

Dünyanın ilk tarımsal deney istasyonu olan onun alanı, bugün kuzeydoğu Fransa'da acil restorasyona ihtiyaç duyan büyük bir Alsas çiftliği ve ek bina kompleksidir. Nisan 2011 itibarıyla, deneysel çalışmasının Pechelbronn kasabasındaki başka bir bölgede, bir evin bakımını yaptığı başka bir alanda yürütüldüğüne dair bazı yanlış anlaşılmaları düzelterek, çalışmalarını açıklayan açıklayıcı bir panel düzenlendi. Bölgenin geçmişine, bu endüstride geliştirilen ve Boussingault'un bölgedeki istihdamının bir parçası olarak katkıda bulunduğu petrol teknolojilerinin hakim olması nedeniyle kafa karışıklığı anlaşılabilir. Bu daha popüler konunun çalışmalarına gölge düşürmesi, bilgili bilim insanları ve bilimsel tarihçilerden oluşan bir kadronun ötesinde onun statüsünün ihmal edilmesine yol açtı.

Bilimsel keşifler
-----------------

Boussingault, ilk olarak de Saussure tarafından kullanılan niceliksel yöntemleri yeniden tanıttı ve tarımla ilgili aşağıdaki keşiflerle itibar kazandı:

1. rotasyonla yetiştirilen mahsullerin ilk analizi
2. baklagil bitkilerinin büyümesinin ardından toprak nitrojenindeki artış
3. (daha sonra Persoz tarafından doğrulanan) bir yiyecek rasyonunun karbonhidrat kısmının otçullarda yağa metabolize edildiği teorisi
4. bitki büyümesi, mevcut asimilasyon nitrojen miktarıyla orantılıdır; bu, pratik açıdan, fosfor ve nitrojenin eşzamanlı uygulanmasıyla daha fazla bitki büyümesine olanak tanır.
5. fotosentetik bölümün tanımı.
6. Tarla grafiği tekniğinin babası

Boussingault'a modern saygı
---------------------------

Bazen bilim adamları daha az önemli keşifleriyle daha çok hatırlanırlar. Çoğu popüler literatür, Boussingault'u Alsas'ın petrol gelişimine katkıda bulunanlardan biri olarak ve sanayici Le Bel ailesiyle evlenen ve uzun vadede onlar tarafından kabul edilen birkaç yabancıdan biri olarak listeliyor. Boussingaultite minerali onun adını almıştır.

Boussingault'un en önemli eseri tarım kimyasına yaptığı katkıydı. Çalışmaları ve deneyleri, nitrojenin bitki büyümesi ve ekolojik sistemlerdeki kritik rolünün anlaşılmasına katkıda bulundu. Bu anlayış, Boussingault'nun zamanında öngörülemeyen nitrojen kullanımı ve gübreleme konularında daha fazla gelişmeyi mümkün kıldı. Haber-Bosch süreci gibi bu gelişmeler sonunda nitrojen gübreleri ve ilgili ürünlerle sonuçlandı. Azotlu gübreler modern tarım endüstrisinin kritik bir bileşenidir ve günümüze kadar büyük gıda kıtlıklarını önlemiştir.

Anılar
------

Boussingault, çok çeşitli bilimsel araştırmalarından, özellikle Bolivar ve Güney Amerika'daki diğerleriyle yaşadığı daha renkli kişisel maceralara kadar pek çok konuyu kapsayan birkaç ciltlik anılarını bırakmıştır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Asphaltene
* *Boussingaultia* – A genus of the family Basellaceae

Kaynakça
--------

1. ↑  Calvo, Miguel (2019). *Construyendo la Tabla Periódica*. Zaragoza, Spain: Prames. ss. 210-212. ISBN 978-84-8321-908-9.
2. ↑  McCosh, F.W.J. *Boussingault: Chemist and Agriculturist*. D. Reidel Publishing Company, 1984, p.46.
3. ↑  McCosh, Frederick William James (1984). *Boussingault: Chemist and Agriculturist*. Dordrecht: D. Reidel. ISBN 90-277-1682-X.
4. ↑  Boussingault, Jean-Baptiste (1892–1903). *Mémoires de J.-B. Boussingault*. Paris: impr. de Chamerot et Renouard).

* Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Boussingault, Jean Baptiste Joseph Dieudonné". *Encyclopædia Britannica* (11. bas.). Cambridge University Press.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Jean-Baptiste Boussingault** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

| * g
* t
* d
Copley Madalyası sahipleri 1851-1900 |
| --- |
| 
* Richard Owen (1851)
* Alexander von Humboldt (1852)
* Heinrich Wilhelm Dove (1853)
* Johannes Peter Müller (1854)
* Léon Foucault (1855)
* Henri Milne-Edwards (1856)
* Michel Eugène Chevreul (1857)
* Charles Lyell (1858)
* Wilhelm Weber (1859)
* Robert Bunsen (1860)
* Louis Agassiz (1861)
* Thomas Graham (1862)
* Adam Sedgwick (1863)
* Charles Darwin (1864)
* Michel Chasles (1865)
* Julius Plücker (1866)
* Karl Ernst von Baer (1867)
* Charles Wheatstone (1868)
* Henri Victor Regnault (1869)
* James Prescott Joule (1870)
* Julius Robert von Mayer (1871)
* Friedrich Wöhler (1872)
* Hermann von Helmholtz (1873)
* Louis Pasteur (1874)
* August Wilhelm von Hofmann (1875)
* Claude Bernard (1876)
* James Dwight Dana (1877)
* Jean-Baptiste Boussingault (1878)
* Rudolf Clausius (1879)
* James Joseph Sylvester (1880)
* Charles-Adolphe Wurtz (1881)
* Arthur Cayley (1882)
* William Thomson (1883)
* Carl Ludwig (1884)
* Friedrich August Kekulé von Stradonitz (1885)
* Franz Ernst Neumann (1886)
* Joseph Dalton Hooker (1887)
* Thomas Henry Huxley (1888)
* George Salmon (1889)
* Simon Newcomb (1890)
* Stanislao Cannizzaro (1891)
* Rudolf Virchow (1892)
* George Stokes (1893)
* Edward Frankland (1894)
* Karl Weierstrass (1895)
* Karl Gegenbaur (1896)
* Albert von Kölliker (1897)
* William Huggins (1898)
* John William Strutt (1899)
* Marcellin Berthelot (1900)

 |
| 
Tam liste
1731–1750 **·** 
1751–1800 **·** 
1801–1850 **·** 
**1851–1900** **·** 
1901–1950 **·** 
1951–2000 **·** 
2001–günümüz
 |



|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX1093868
* BNF: cb124629637 (data)
* CANTIC: a10578882
* GND: 101165250
* ISNI: 0000 0000 8156 5548
* LCCN: n82214388
* Léonore tanımlayıcısı LH//337/33 geçerli değil.
* NLG: 226792
* NLI: 987007354578505171
* NTA: 072276479
* SNAC: w6vh7nmb
* SUDOC: 027721191
* VIAF: 76414227
* WorldCat: lccn-n82214388

 |