**Julius Madritsch** (4 Ağustos 1906 - 11 Haziran 1984), Holokost sırasında Yahudilerin hayatlarını kurtarmaya yardım eden Viyanalı Avusturyalı iş insanıdır.

Hayatı
------

1940 baharında Madritsch, Alman Wehrmacht'a kaydolmaktan kaçınmak için Kraków'a geldi. Eğitimli bir manifaturacı olarak, Hogo ve Strassberg adlı iki Yahudi şekerleme mağazasının mütevelli heyetine atandı. Madritsch çok geçmeden tekstil üreterek daha fazla para kazanabileceğini öğrendi. 1940'ın sonunda Madritsch, Kraków'da 300 dikiş makinesiyle yaklaşık 800 Yahudi ve Polonyalı istihdam eden bir dikiş fabrikası açmayı başardı. Oskar Schindler'e benzer şekilde Madritsch, Yahudi işçilerine iyi davranan iyi bir adam olarak ün kazandı; o "Yahudileri için harikaydı".

Madritsch, Kraków'da binlerce Yahudi'nin hayatını kurtardı ve aynı zamanda hayatlarını daha katlanılabilir hale getirmeye çalıştı. Mesleki deneyimi veya eğitimi olmayan birçok işçi çalıştırdı. Fabrika müdürü Raimund Titsch ile birlikte insanca ve rahat çalışma koşulları sağladı. Her işçi, her gün bir kısmını satmasına ve diğer gıda maddelerini almasına yetecek kadar ekmek alıyordu. Yahudilerin fabrika dışında Polonyalılarla temas kurmasına izin verildi. Fabrika mutfakları, binden fazla Yahudi işçiyi başka yerde bulunamayan yiyecekler ile besliyordu.  Ayrıca Kraków 'da 300 dikiş makinesiyle 800 işçi çalıştırması gibi mümkün olduğu kadar çok Yahudiye yardım etmek için Madritsch, Płaszów toplama kampı (1943'te Kraków Gettosu tasfiye edilip kapatıldıktan sonra), Bochnia Gettosu (1942'de) ve Tarnów Gettosu (1942'de; yaklaşık olarak istihdam ettiği Kraków gibi) dahil olmak üzere yeni atölyeler bile kurdu. Bunu "[Kraków'daki] Yahudi konseyinin sürekli yalvarması" nedeniyle yaptığını iddia etti.

Mart 1943'te Kraków Gettosu tasfiye edilmeden hemen önce Madritsch, Oswald Bosko ile birlikte çalışarak birçok ailenin, özellikle de çocukları olanların yakındaki fabrikasına girmesine izin verdi; böylece daha fazla Yahudiyi ölümden kurtarmak. Çocukların şehirdeki Polonyalıların evlerine yerleştirilmesini ayarladı. Birkaç hafta sonra, bu Yahudilerden bazılarını Bochnia ve Tarnów'daki fabrikalarına nakletmek için SS'den izin aldı. 25 Mart 1943'te, Kraków Gettosu'nun tasfiyesinden yalnızca on iki gün sonra, Madritsch ve Tisch, ellerinden geldiğince çok Yahudiyi trenle Bochnia ve Tarnów'a nakletti.

Madritsch, Yahudilere çalışma izni almak için SS, polis ve Çalışma Bürosu ile sürekli müdahale etmek zorunda kaldı. Örneğin Çalışma Bürosu, Yahudiler yerine Polonyalıları işe alması konusunda ısrar etti. Genel Hükûmet işçi yetkilileri, Madritsch'i "Yahudilerin [gettoya] nakledilmesinde bir sabotajcı olmakla ve Gestapo ile zorluklarla karşılaşabileceğini" suçladı. Görünüşe göre bu, "savaş çabaları için önemli" olduklarını iddia ederek artan sayıda Yahudiyi işe alan Madritsch'i caydırmadı. Bir noktada Madritsch tutuklandı, ancak bazı SS subaylarıyla yakın bağlantıları nedeniyle kısa süre sonra serbest bırakıldı.

Ağustos 1944'ün sonunda Płaszów komutanı Amon Göth, Batı Galiçya'da kalan en büyük getto olan Tarnów gettosunu tasfiye etti. Madritsch, "halkına" hiçbir şey olmayacağına dair güvence verdi. Madritsch'in Yahudileri, Silezya'daki bir sentetik yağ fabrikasına bağlı bir köle çalışma kampına gönderildi. SS için yeni atölyeler inşa etmeye başladılar. Madritsch, işçilerinin hayatta kalması için bu inşaat işini üstlendi. Ayrıca, işçilerinden bazıları kamyonlarla gettodan kaçırıp ve Macaristan ve Slovakya'ya doğru doğru yola çıkardı.

14 Eylül 1943'te Madritsch'e fabrikalarını Płaszów'a taşıma yetkisi verildi. İki bin Yahudiyi işçi olarak çalıştırdı ve onlara yiyecek, giyecek ve ayakkabı sağladı. Madritsch, SS'e yiyecek ve diğer malzemeler için ödeme yapmak zorunda kaldı. Göth, Madritsch işçilerinin yaklaşık dörtte birinin köle işçiler için azami yaşın üzerinde olduğunu öğrendiğinde, işgücünü buna göre azaltmaya çalıştı. Ancak Madritsch, yaşlı işçilerin "en değerli olanlar" olduğu konusunda başarılı bir şekilde ısrar etti.

1944'te Kızıl Ordu Kraków'a yaklaşıyordu ve Płaszów tasfiye ediliyordu. Yahudiler, Auschwitz ve Gross-Rosen gibi ölüm kamplarına gönderilecekti. Madritsch'in daha batıda fabrikası yoktu ve bu nedenle artık Yahudi işçilerini koruyamıyordu. Ancak, o ve Oskar Schindler arkadaş olmuştu. Schindler, Çek Koruyucu Brněnec Bölgesi'nde Yahudileri istihdam edecek bir mühimmat fabrikası açmak üzereydi. 1944'te ünlü *Schindlerjuden* listesini derleme zamanı geldiğinde, Schindler, Madritsch'teki altmış Yahudiyi listeye eklemeyi kabul etti. Ancak savaştan sonra, Madritsch'teki Yahudilerden bazılarının Schindler'in fabrikasına nakledilmesi ve ilgili konularla ilgili bir anlaşmazlık nedeniyle dostlukları bozuldu.

1964'te Madritsch, Yad Vaşem tarafından "Uluslararası Dürüst" olarak onurlandırıldı. 1993 yapımı *Schindler'in Listesi* filminde Hans-Jörg Assmann tarafından canlandırılmıştır.

Julius Madritsch 11 Haziran 1984'te öldü. Viyana'daki Zentralfriedhof'a gömüldü.

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2  Crowe 2004, s. 200.
2. 1 2 3  Crowe 2004, s. 155.
3. ↑  Gilbert 2002, ss. 219–220.
4. 1 2  Crowe 2004.
5. ↑  Crowe 2004, s. 230.
6. ↑  Gilbert 2002, s. 221.
7. ↑  Crowe 2004, s. 157.
8. ↑  Gilbert 2002, ss. 221–222.
9. ↑  Gilbert 2002, s. 222.
10. ↑  Gilbert 2002, ss. 223–224.

Genel
* Crowe, David M. (2004). *Oskar Schindler: The Untold Account of His Life, Wartime Activities, and the True Story Behind the List* (İngilizce). Westview Press.
* Gilbert, Martin (2002). *The Righteous: The Unsung Heroes of the Holocaust* (İngilizce). Henry Holt.

Dış bağlantılar
---------------

* Milletler Arasında Avusturyalı Dürüstler hakkında belgeler 19 Aralık 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Almanca)
* Julius Madritsch 3 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Yad Vashem web sitesinde Holokost sırasında Yahudilerin hayatını kurtarma faaliyeti

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1245326317
* LCCN: no2015033517
* NLI: 987007406173205171
* VIAF: 315534140
* WorldCat: lccn-no2015033517

 |