Vorkuta endüstriyel toplama kampı kompleksi, Kuzey Kutup Dairesi'nin 160 km yukarısında bulunuyordu. Şehrin yaklaşık 15.000 kişilik bir nüfusu ve 50.000'den fazla mahkuma sahip yaklaşık 50 kampı vardı. (*Gulag*'ın yazarı Tomasz Kizny'nin koleksiyonundan bir fotoğraf).
Yaygın olarak **Vorkutlag *(Воркутлаг) olarak bilinen*** Vorkuta Düzeltici Çalışma Kampı'*, (Rusça: Воркутинский исправительно-трудовой лагерь,* **Vorkutinskiy ispravitel'no-trudovoy lager**) **Rekalag** (Rusça: Pекалаг; *Nehir Kampı*) veya **Vorkuta 6 Numaralı Düzeltici Özel Çalışma Kampı** (Rusça: Воркутинский исправительно-трудовой лагерь № 6 *Vorkutinskiy ispravitel'no-trudovoy lager' No. 6*), 1932'den 1962'ye kadar Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti içerisindeki Komi Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Vorkuta şehrinde bulunan Sovyetler Birliği'nin büyük bir GULAG çalışma kampıydı.

Vorkutlag, GULAG sistemindeki en büyük kamplardan biriydi; kamp savaş esirleri, muhalifler, siyasi tutuklular ("devlet düşmanları") ve sıradan suçlular dahil olmak üzere 1951'deki zirvesinde 73.000 Sovyet ve yabancı mahkumu barındırıyordu. Bu mahkumlar kömür madenlerinin inşasında, kömür madenciliği işlerinde ve ormancılıkta zorlu işçilik olarak kullanıldılar. Kamp, 1932'den 1934'e kadar Tüm Birlik Devlet Siyasi İdaresi, 1934'ten 1946'ya kadar NKVD ve 1946'dan 1962'de kapatılana kadar İçişleri Bakanlığı tarafından yönetildi. Vorkuta Gulagı, Temmuz 1953'teki Vorkuta Ayaklanması'nın çıktığı yerdi.

Tarihçe
-------

### Vorkutlag'ın kuruluşu, 1930-1932

1930'da jeolog Georgi Çernov (1906–2009), Vorkuta Nehri kıyısında önemli kömür yatakları keşfetti. Çernov'un babası jeolog Aleksandr Çernov (1877–1963), Vorkuta sahalarını da içeren Peçora kömür havzasının gelişimini destekledi. Bu keşifle Komi ÖSSC'de kömür madenciliği endüstrisi başladı. (O zamanlar kömür sahasının sadece güney kısımları Komi ÖSSC'ye aitti. Vorkuta da dahil olmak üzere kuzey kısmı, Arhangelsk Oblastı'na bağlı Nenets Özerk Okrugu'na aitti.) 1931'de kömür yatağının yanında bir jeolog yerleşimi kuruldu ve işçilerin çoğu Uhta-Peçora Gulag kampının mahkumlarıydı. Vorkuta kampı, Sovyet yetkilileri tarafından bir yıl sonra 1932'de GULAG sisteminin genişletilmesi ve Vorkuta nehri kıyısında, Rusya SFSC'nın Komi ÖSSC (günümüzde Komi Cumhuriyeti, Rusya) içinde yer alan Peçora Nehri havzasındaki bir bölgede kömür yataklarının keşfedilmesi için kuruldu. Kamp, Moskova'dan yaklaşık 1.900 kilometre uzaktaydı ve Kuzey Kutup Dairesi'nin 160 kilometre yukarısındaydı. Vorkuta kasabası, Sovyetler Birliği'nin en büyük ikinci kömür havzası olan Peçora Kömür Havzası'nın kaynaklarından yararlanmak için inşa edilen kampı desteklemek için 4 Ocak 1936'da kuruldu. Kamp, esas olarak kömür madenciliği ve ormancılık amacıyla inşa edildi. Vorkuta'nın Gulag sisteminde, Sovyet hapishane sistemindeki kullanımının zirvesi sırasında yaklaşık 132 alt kamp vardı. Vorkuta, 26 Kasım 1943'te kasaba statüsüne erişti.

### 1936 Troçkist ayaklanması

1930'larda Vorkuta, geçici olarak yalnızca zorunlu çalıştırma için değil, aynı zamanda siyasi muhalifleri, özellikle Troçkistleri "yeniden eğitmek" için bir kamp olarak kullanıldı, Ağustos 1936'da başlayan Büyük Tasfiye'nin bir parçası olarak Lev Troçki'nin takipçilerinin ve destekçilerinin çoğu Josef Stalin tarafından Sibirya'daki Gulaglara gönderildi, idam edildi veya sürgün edildi. Troçki'nin takipçilerinin, Menşeviklerin ve diğer parti gruplarının tasfiyeleri ve mahkumiyetleri Büyük Tasfiye'den çok önce başladı, ancak Stalin partinin üst düzey üyelerinden daha fazla şüphe duymaya başladıkça cinayetler ve mahkumiyetler arttı. 27 Ekim 1936'da Troçkist tutsaklar, çok uzun ve büyük bir ayaklanmaya dönüşen bir açlık grevi ve küçük bir ayaklanma başlattılar. Ayaklanma ve grev hakkında bir rapor hazırlayan İvan Horoşev şunları yazdı: "1930'ların ortalarında ve sonlarında, Vorkuta'daki Troçkistler son derece düzensiz bir gruptu; bazıları hâlâ kendilerine Bolşevik-Leninist diyorlardı." Horoşev "gerçek Troçkistlerin" "Vorkuta madeninde yaklaşık 500, Uhta-Peçora kampında 1.000'e yakın ve Peçora bölgesinde kesinlikle birkaç bin" olduğunu tahmin ediyordu (bu rapor Batı'ya 1961'e kadar ulaşmayacaktı.).

Aleksandr Soljenitsin'e göre grevciler, diğer şeylerin yanı sıra "siyasilerin suçlulardan ayrılmasını, sekiz saatlik bir işgününü, siyasetçiler için özel tayınların yeniden kurulmasını ve iş performansından bağımsız olarak tayınların verilmesini" talep ettiler. Horoşev'in kendi anlattıklarına göre, özel tayınlarla ilgili olan talep hariç, taleplerin özeti benzerdir. Horoşev'e göre, açlık grevindekiler yalnızca "mahkumların yiyecek kotasının onların üretim normlarına bağlı olmaması gerektiği konusunda ısrar ettiler. Üretkenlik teşviki olarak gıda tayınına değil nakit ikramiyeye başvurulmasını önerdiler." 8 Mart 1936'da 132 gün süren protesto ve grevlerden sonra grevciler, "NKVD karargahından şu sözlerle hazırlanmış bir radyogram aldılar: 'Vorkuta madenlerinde tutulan açlık grevcilerine tüm taleplerinin karşılanacağını bildirin'." Gulag sisteminde yaşanan en uzun ayaklanma olarak kabul edilen 5 aylık grev, Troçkist grevcilerin zaferiyle sonuçlandı. Grevin sona ermesinden kısa bir süre sonra, kamplardaki ve Sovyetler Birliği çevresindeki Troçkistler de dahil olmak üzere siyasi muhaliflerin çoğu, daha sonra Büyük Tasfiye sırasında idam edilecekti. Vorkuta'dan kurtulan isimsiz bir kişi, 1934'te meydana gelen Troçkist ayaklanmadan önce başka bir açlık grevi olduğunu ve bu grevin de zaferle sonuçlandığını iddia eden bir yazı yazdı.

### Vorkutlag, 1932-1961

Kampta yaklaşık 102 mahkum barındırılıyordu, çoğu 1932'de yakındaki İnta, Uhta ve diğer kamplardan Vorkuta'ya nakledildi ve kısa süre sonra kampın boyutu 332 mahkuma ulaştı. 1937'de Peçora Ana Hattı'nın inşaatı başladı; yeni demiryolu, Moskova'yı Vorkuta, Konoşa, Kotlas ve İnta kampları ile Avrupa Rusyası'nın diğer kuzey bölgelerine bağlayan Kuzey Demiryolu'na bir ekti. Demiryolu, Vorkutlag ve diğer yakın Gulaglardaki onbinlerce mahkum tarafından inşa edildi ve 1941'de tamamlandı, Vorkuta'ya ilk tren 28 Aralık 1941'de geldi, Vorkuta sakinleri bu önemli etkinliğe katıldı ve demiryolunun yapımından sorumlu Yakov Fomin tarafından fotoğraflandı. 1939'dan itibaren Polonyalı mahkumlar, Polonya'nın işgalinden 1941'de Almanya'nın Sovyetler Birliği'ni işgaline kadar Vorkuta'da tutuldu. Vorkuta'da Doğu Cephesi'nde yakalanan Alman savaş esirlerinin yanı sıra suçlular, Sovyet ve Sovyet müttefiki ülkelerin vatandaşlarından muhalifler, devlet düşmanı olarak kabul edilenler ve Kore Savaşı sırasında esir düşen Amerikan askerleri de tutuldu. Pek çok mahkum kampta hayatta kalamadı ve soğuk iklimde donarak veya Vorkuta'daki yiyecek kıtlığından dolayı açlıktan öldüler ya da ölene kadar aralıksız çalıştırıldılar. Mahkumlara yiyecek olarak çok az bir miktar olsa da çavdar ekmeği, karabuğday, biraz et, balık ve patates verildi. Mahkumlar, bu yüzden yemek için fareleri veya başıboş köpekleri öldürmeye başvurdu. Kampta kendine zarar verme yaygındı, bir mahkum yaralanırsa koşulların daha iyi olduğu hastaneye gönderiliyordu. Kampta her mahkum için ortalama çalışma süresi günde 16 saatti. Gulagı koruyan ve yöneten muhafızlar NKVD, MVD ve Kızıl Ordu'nun bir parçasıydı. Muhafızlar, temel askerlik hizmetlerini tamamladıktan sonra çoğunlukla üç yıllık sözleşmelerle işe alınıyordu. Yönetmelikler, muhafızların belirlenen çalışma alanının dışına çıkan veya kamp çitinin çok yakınında bulunan herhangi bir mahkumu uyarmadan ateş etmesine izin veriyordu.

### Silahlı Lesoreid Ayaklanması, 1942

Silahlı Lesoreid Ayaklanması, 24 Ocak'ta uzaktan ağaç kesmeye dayalı bir kamp olan Vorkutlag'ın Lesoreid bölümünde başladı. Ayaklanma mahkum ve mahkum olmayan 100'den fazla kişiyi içeriyordu. Lesoreid'in tutuklu olmayan şefi Mark Retyunin liderliğindeki isyancılar, nihai hedefleri belirsizliğini koruyor olsa da, yakındaki Ust'-Usa kasabasını ele geçirmeyi hedefliyorlardı. Retyunin ve grubu, kamp muhafızlarını silahsızlandırdı ve etkisiz hale getirdi, ardından diğer mahkumları isyana katılmaya davet etti. Ust'-Usa'ya doğru yola çıkmadan önce kamp depolarından yiyecek, ekipman ve giyecek aldılar.

Lesoreid ayaklanmasının bastırılmasından sonra poz veren Sovyet askeri muhafızları
İsyancılar, kasabanın iletişim bürosuna, Devlet Bankasına, NKVD ofisine ve hapishaneye başarılı bir şekilde saldırarak bu süreçte mahkumları serbest bıraktı. Ancak, havaalanında püskürtüldüler ve yerel milis ofisinde şiddetli bir çatışma yaşadılar. Yakındaki Polya-Kur'ya kamp bölümünden militarize muhafızlar da dahil olmak üzere takviye kuvvetleri, isyancıları Ust'-Usa'dan geri çekilmeye zorladı.

Kırk bir isyancı, Kuzey Peçora Ana Hattı üzerindeki en yakın istasyon olan Kojva'ya ulaşmaya çalışırken kızaklarla kaçtı. Yolculukları boyunca, bir silah konvoyu da dahil olmak üzere çeşitli kaynaklardan daha fazla malzeme ve silah aldılar. İsyancılar çabalarına rağmen takip edildiklerini anladılar ve rotalarını Lija Nehri'nin batısına doğru değiştirdiler.

Yardımcı Sekreter Narkom ve Obkom İkinci Sekreteri Vajnov liderliğindeki hükümet güçleri, isyancılarla her iki tarafta da zayiat verildiği birkaç karşılaşmaya girdi. Retyunin liderliğindeki ana isyancı grubu 2 Şubat'ta yenildi ve birkaç isyancı yakalanmak yerine kendi canlarına kıymayı seçti. Son isyancı grubu 4 Mart'ta yakalandı. Toplamda, isyanda 48 isyancı öldürüldü ve 8'i yakalandı.

### Vorkuta Ayaklanması, 1953

Vorkuta ayaklanması, 19 Temmuz 1953'ten 1 Ağustos 1953'e kadar Vorkutlag'daki çeşitli kamplarda bölgedeki kömür madenlerinde çalışmaya zorlanan mahkumların greve gitmesiyle meydana geldi. Başlangıçta pasif bir iş bırakma şeklinde olan ayaklanma, 19 Temmuz 1953'te veya öncesinde tek bir "bölümde" başladı ve hızla diğer beş bölüme yayıldı. İlk talepler - mahkûmlara bir devlet savcısına erişim ve adalet hakkı verilmesi - hızla siyasi taleplere dönüştü. Yabancı yardım olmasa bile, maden ana çerçevelerinin tekerlekleri dönmeyi durduğundan ve yanlarına mahkumlar tarafından sloganlar çizilen ve mürettebatının haber yaydığı trenlerle haber yayıldığından, yakın bölgelerdeki grevler açıkça görülüyordu. Grevdeki toplam mahkum sayısı 18.000'e ulaştı. Mahkumlar, dikenli tel çevrelerinde sabit kaldı. İlk grevi takip eden bir hafta boyunca kamp yönetimi görünüşe göre hiçbir şey yapmadı; çevre muhafızlarını artırdılar, ancak mahkumlara karşı hiçbir zorlayıcı eylemde bulunmadılar. Madenler, SSCB Devlet Savcısı Roman Rudenko, İç Birlikler Komutanı İvan Maslennikov ve Moskova'dan diğer üst düzey yetkililer tarafından ziyaret edildi. Generaller, kamp avlularında boş boş oturan mahkumlarla barışçıl bir şekilde konuştu. Yine de, 26 Temmuz'da kalabalık, maksimum güvenlikli cezaevine baskın düzenleyerek 77 mahkumu serbest bıraktı. Moskova'dan gelen komiserler, yanıtlarını planlayarak Vorkuta'da kaldılar. Mahkumlar daha düşük üretim hedefleri, maaşlar ve yılda ikiden fazla mektup yazmalarına izin verilmesini talep ettiler. Yılda ikiden fazla mektup yazılmasına izin verilmesi ve yılda bir ziyaretçiye izin verilmesi de dahil olmak üzere tavizler verildi, ancak mahkumlar daha fazlasını talep etti. 31 Temmuz'da kamp şefi Kuzma Derevyanko "sabotajcılara" yönelik toplu tutuklamalara başladı; mahkûmlar barikatlarla karşılık verdi. Ertesi gün, 1 Ağustos'ta, mahkûmlar ve gardiyanlar arasında daha fazla kansız çatışmaların ardından Derevyanko kalabalığa doğrudan ateş emri verdi ve en az 53 işçi öldü ve 135 kişi yaralandı (çoğu tıbbi yardımdan mahrum kaldı, daha sonra öldü), ancak tahminler değişir. Aleksandr Soljenitsin'e göre 66 kişi öldü. Vurulanlar arasında Letonyalı Katolik rahip Jānis Mendriks de vardı.

1950'lerin sonlarında çekişmiş Vorkuta'nın bir panoramik görünümü
### Vorkuta'nın kapanışı, 1962

Vorkuta Bölgesi'ndeki bir kampın gözaltı hücresi ("ceza izolatörü"), 1945 (Kaynak: Rusya Federasyonu Devlet Arşivi, Moskova)
Vorkuta kampı, SSCB İçişleri Bakanlığı'nın emriyle tasfiye edildi ve sonunda 1962'de kapatıldı.Nikita Kruşçev'in iktidara gelmesi ve destalinizasyonu başlatmasıyla Gulaglar kapatıldı. Vorkuta en iyi bilinen Gulaglardan biri oldu, Sovyetler Birliği'nin en kötülerinden biri olarak şöhret kazandı. 1932'den 1962'de kapatılana kadar yaklaşık 2 milyon mahkum Vorkutlag'dan geçti, kamptaki ölü sayısının 200.000 olduğu tahmin ediliyor. Mahkumların çoğu Vorkuta'nın kapatılmasından sonra serbest bırakıldı, ancak eski mahkum olan çok sayıda Sovyet vatandaşı, ya yerleşim yerlerindeki kısıtlamalar, ya mali durumlarının kötü olması ya da gidecek yerleri olmaması nedeniyle Vorkuta'da yaşamaya devam etti. Sovyetler Birliği'nin totaliter rejiminin insan hakları ihlallerini kaydetmeye ve halka duyurmaya odaklanan bir Rus insan hakları örgütü olan Memorial , Vorkuta bölgesinde devletten emekli maaşı alan 40.000 kişiden 32.000'inin eski gulag mahkumları veya onların soyundan geldiğini tahmin ediyor.

II. Dünya Savaşı sırasında Vorkutlag
------------------------------------

### Çalışma koşulları

II. Dünya Savaşı sırasında kamptaki çalışma koşulları özellikle acımasızdı. Çalışma saatleri tutuklu olmayanlar için sekizden on saate, tutuklular için on saatten on iki saate çıkarıldı. Tarım arazilerinin işgal edilmesi ve yiyeceklerin Kızıl Ordu'ya kitlesel olarak yönlendirilmesi nedeniyle ülke çapında yiyecek kıtlığı, Gulag mahkumlarını beslemenin yüksek bir öncelik olmadığı anlamına geliyordu. 1943 ve 1944'te Vorkutlag mahkumlarının çoğu açlığın eşiğinde yaşıyordu. Bir bütün olarak Gulag sisteminin ölüm oranı da bu dönemde yükseldi. 1939 ve 1940'ta ölüm oranları sırasıyla bin mahkumda 38,3 ve bin mahkumda 34,7 idi. 1941'de binde 67,3'e, 1942'de binde 175,8'e ve 1943'te binde 169,7'ye yükseldi.

### Kömür üretimi

Tümgeneral Mihail Maltsev
Önemli bir kömür üretim yeri olarak Vorkutlag, Sovyetler Birliği'nin savaş ekonomisinde savaş makinesinin fabrikalarına kömür tedarik ederek önemli bir rol oynadı. Almanya'nın savaştaki ilk hamleleri, Sovyetler Birliği'nin kömürünün büyük bölümünü sağlayan Ukrayna'ya yönelikti. 1941'in sonunda, Nazi ordusu Ukrayna'nın neredeyse tamamını işgal ederek Sovyet kömür üretimini yarıya indirdi. 1943'ten itibaren Vorkutlag'ın mahkum nüfusu ve kömür çıkarma oranı dramatik bir yükseliş yaşadı. 17 Mart 1943'te kamp müdürü Leonid Tarhanov [ru]'un görevden alınması ve yerine Mühendis-Albay (ve daha sonra Tümgeneral) Mihail Maltsev [ru]'in getirilmesi ile Vorkutlag kömürünün önemi vurgulandı. Maltsev, kampın üretimini denetlemek üzere NKVD direktörü Beria tarafından kişisel olarak seçildi.

Maltsev, üretimi büyük ölçüde artırmak için askeri deneyimini kullandı. Hem mahkumların hem de mahkum olmayanların çalışma saatlerini artırdı ve disiplini geliştirmek için çalışkan mahkumları ödüllendirdi ve işe yaramayanları cezalandırdı. Tipik olarak, çalışkanlığın ödülü erken tahliye şeklinde gelirken, cezalar genellikle infazdı.

Maltsev'in 1943-47 arasındaki görev süresi boyunca Vorkuta'daki kömür üretimindeki artış muazzamdı. Bu beş yıllık dönemde, yıllık kömür üretimi iki kattan fazla arttı. 1940'tan Maltsev'in Vorkuta'dan ayrılmasından bir yıl sonrasına, 1948'e kadar yıllık kömür üretimi on sekiz kat arttı. Bu sadece Maltsev'in yönetiminden değil, aynı zamanda Sovyet hükümetinin kampa yaptığı büyük yatırımdan da kaynaklanır.

#### Leningrad için önemi

II. Dünya Savaşı'nın en uzun kuşatması olan Leningrad Kuşatması sırasında Leningrad şehri, Vorkutlag kömürünün önemli bir alıcısıydı. Ukrayna'daki Don ve Moskova kömür havzalarının kaybedilmesinin ardından Vorkuta, Eylül 1941'den Ocak 1944'e kadar neredeyse tamamen abluka altında kalan Leningrad'a en yakın kömür kaynağı oldu. Sovyetler Birliği'ndeki yaygın kömür kıtlığı ve özellikle Leningrad'daki büyük ihtiyaç, Vorkuta kömür altyapısının genişletilmesini hızlandırmak için acil bir ihtiyaç doğurdu. Vorkutlag'ın kömürü, kuşatılmış Leningrad için hayati bir enerji kaynağıydı.

Komi ÖSSC'ndeki Vorkuta Bölgesi içerisinde (kırmızıyla vurgulanmış) Vorkuta (kırmızı nokta).

Konum
-----

Vorkuta Gulag kampı, Sovyetler Birliği'nin Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki Komi Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti içerisindeki Vorkuta'da bulunuyordu. Kuzey Kutup Dairesi'nin yaklaşık 160 km yukarısında ve Ural Dağları'na yaklaşık 50 km mesafede bulunuyordu. Kasaba ve kamp, Komi ÖSSC'nin kuzeydoğusunda bulunuyordu. Oktyabrskiy yerleşiminin 8 km güneyinde, Sovetskiy köyünün 13 km batısında ve Zapolyarnıy'ın 14 km doğusundaydı. Çevredeki yerleşim birimleri, köyler, kasabalar ve arazilerin tümü, Komi ÖSSC'nin kuzeydoğu ucunun tamamını oluşturan Vorkuta Şehri veya Vorkuta Bölgesi adlı daha büyük bir bölgede bulunuyordu. Komi ÖSSC ve Vorkuta Şehri, Avrupa Rusyası'nın en kuzeyinde yer almaktadır.

Batı Rusya üzerinde Vorkutlag

İklim
-----

Vorkuta, Kuzey Kutup Dairesi'nin içerisinde ve Avrupa Rusyası'nın en kuzeyinde yer aldığı için aşırı derecede soğuktu. Kıştan yaza ortalama sıcaklıklar **-25 °C** ila **18 °C** iken, **-52 °C**'ye kadar düşebiliyordu. Vorkuta, kısa ve serin yazlar ile çok soğuk ve karlı kışlara sahip arktik altı bir iklime (Köppen *Dfc*) sahiptir. Geceyarısı güneşi veya "kutup gündüzü", güneşin üç ay boyunca batmadığı Vorkuta'da yaşanırdı ve 30 Mayıs'tan 14 Temmuz'a kadar sürerdi, 17 Aralık'tan 27 Aralık'a kadar da kutup gecesi yaşanırdı. Kutup geceleri Vorkutlag'daki mahkumları büyük ölçüde etkilerdi, mahkumlara iklimden sağ çıkmaları için yeterince iyi giysiler verilmezdi ve birçoğu donarak ölürdü.

Ortalama sıcaklık Şubat ayında yaklaşık **-20 °C** ve Temmuz ayında yaklaşık **13 °C**'dir. Vorkuta'nın iklimi, hem Kuzey Atlantik'e olan uzaklığından hem de ilkbaharda soğuk hava getiren Kuzey Buz Denizi'ne olan yakınlığından etkilenir.

Vorkuta, 2012

Günümüzde Vorkuta
-----------------

Vorkuta, günümüzde Rusya'daki Komi Cumhuriyeti içerisinde bir kasabadır. Gulag kamplarının kalıntıları terk edildi ve kısmen veya neredeyse tamamen yok edildi. Vorkuta'nın nüfusu büyük ölçüde azalıyor ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra yavaş yavaş terk ediliyor, madencilik şirketleri Rusya'nın daha güney bölgelerine gittiler. Kömür madeni şirketleri çalışan yokluğundan dolayı Vorkuta'yı terk etmeden önce nüfusun çoğu kömür madenlerinde çalışıyordu Günümüzde Vorkuta oldukça küçük bir nüfusa sahiptir, tahmini nüfusu yaklaşık 50.000'dir ve azalmaya devam etmektedir.

Vorkutlag'ın mahkum anıları
---------------------------

### John H.Noble

John H. Noble, Almanya'nın Nossen kentinde bir konuşma yaparken, Temmuz 2007.
1930'larda Detroit'te yaşayan Alman Amerikanlardan oluşan bir aile olan Noble ailesi, bir kamera fabrikası işletmeye başlamak için Almanya'nın Dresden kentine döndü. II. Dünya Savaşı sırasında Noble ailesi Almanya'yı terk etmeye çalıştı ancak Gestapo tarafından reddedildiler ve fabrika Doğu Alman hükümeti tarafından devralındı. John H. Noble ve babası Charles A. Noble, devralmayı protesto etmelerini engellemek için Stasi tarafından tutuklandı. Noble hiçbir zaman herhangi bir suçla itham edilmedi, ancak yine de Gulag'a gönderildi. Noble, anılarında şunları yazdı: "Vorkuta'daki hayatım, yaşayan bir ölüme mümkün olan en yakın şeydi. Benden daha sağlıklı birçok insanı yok eden, yavaş ama sürekli açlık, yorucu çalışma, öldürücü soğuk ve sefil monotonluğun meşakkatli bir birleşimiydi. Vorkuta'da boş zaman yoktu. Oraya geldiğim gün Kızıllar için kömür üretmeye başladım. Benim işim iki tonluk arduvaz dolu bir arabayı elle itmekti. Son on yılın en kötü Vorkuta kışının olduğu ilk yılımda yüzeyde çalıştım. Sabah yemeğinden sonra, eksi otuz beş derecelik dayanılmaz bir soğukta sıraya girdim. İş yerim, kamptan bir buçuk mil uzaktaydı. On gardiyan ve iki polis köpeğiyle korunan elli kişi, her sabah on iki metre genişliğindeki bir koridordan geçiyorduk. Koridorun her iki tarafına dönüşümlü olarak yaklaşık yirmi nöbetçi kulesi yerleştirilmişti."

Kış aylarında sürgün edilenlerin barındığı Vorkuta kışlası, y. 1947
Noble, Vorkutlag'da yaşanan günlük acıları da şöyle anlattı: "Üç gün geçti ve bize hiçbir yiyecek dağıtılmadı. Sonunda dördüncü gün bana birkaç ons ekmek ve biraz çorba verildi; beşinci gün yine aynıydı, ama o akşam uzandığımda, ertesi sabah on iki günlük bir açlık döneminin başlayacağına dair hiçbir fikrim yoktu. O günlerin ilk gününde yiyecek olmayacağı belli olunca yüksek sesli protestolar, kontrolsüz küfürler ve çığlıklar serbest kaldı. Erkekler aklını yitirdi, kadın mahkumlar histeriye kapıldı. Bazı Müslüman mahkumlar dualarını okudular. Sonra ölüm sağı solu vurdu. Hücre kapıları açıldı ve cesetler kol veya bacaktan çekilerek dışarı çıkarıldı. Yaklaşık yedi yüz mahkum o açlık dönemine girmişti. Babamla birlikte hayatta kalan yirmi iki ya da yirmi üç kişiden biriydim". Noble ayrıca Gulag'da hayatta kalması hakkında da şunları yazdı: "Rusça öğrenmek benim ilk hayatta kalma projemdi. Öğretmenim kışla arkadaşım İvan'dı, Moskova Üniversitesi'nin eski bir öğrencisiydi ve pek çok hoşnutsuz Sovyet entelektüelinden biriydi. Farkında olmadan, arduvaz işi ile ilgili birkaç kelimeyi zaten öğrenmiştim - 'çek', 'durdur' ve muhafızların komutlarından başka kelimeler. Kısa sürede mükemmel bir ilerleme kaydettim. Her boş dakikamda bunun üzerinde çalıştım ve kısa sürede duraksayarak, dilbilgisi açısından zayıf Rusça konuşabildim. Artık kozamdan çıktığım için arkadaş çevrem hızla büyüdü. Yeni arkadaşlarım, hayatı biraz daha katlanılabilir hale getirdi. Evden gönderdikleri yetersiz gıda paketlerini paylaştım. Bazen mutfaktaki bir arkadaşım 95 kilomu soğuktan korumak için fazladan biraz lahana çorbası veya yağ bulurdu. Daha sonra kamp hastanesine gittiğimde arkadaşlarım bana kendi tayınlarından biriktirdikleri ekmekleri getirdiler." Noble, tahliyesini şöyle anlatıyor: "Haziran başında, kışla şefim, nevalney, heyecanla içeri daldığında stolovayada [kafeteryada] lahana çorbamı yiyordum. 'Amerikanitz, kamp komutanı seni arıyor. Moskova'ya gitme emriniz var.' Ona baktım ve çorbamı içerken güldüm. Birkaç dakika sonra bir arkadaşım aynı haberi verdi. Gergin bir halde yönetim binasına koştum ve MVD teğmeni Antraşkeviç'in önünde hazır bulundum. 'Sabah 7'de Moskova'ya doğru yola çıkacaksınız' dedi. 'Bildiğim kadarıyla eve gidiyorsun.' Onu duydum, ama kelimeler aklıma yatmadı. Yatmasına izin vermedim. Bu düşünce çılgıncaydı. Neden serbest bırakılmalıyım? Genel af yoktu. Dünyayla bağımı o kadar kaybetmiştim ki anladığım tek gerçeklik Vorkuta ve onun düzenlemeleriydi. Ama her ihtimale karşı dua ettim".

### Edward Buca

Edward Buca, Alman işgali altındaki Polonya'daki Polonya yeraltı direniş hareketi olan Polonya Ev Ordusu'nda bir askerdi. Buca, bir grup başka askerle birlikte Sovyetler Birliği'ne ihanet iddiasıyla tutuklandı. Buca, Vorkutlag'da çalışarak on üç yıl geçirdi: "Yeni 20 numaralı madenin bulunduğu yere götürüldük. Zaten faaliyette olan maden 19 numaralıydı ve her iki maden de her köşesinde gözetleme kuleleri bulunan dikenli tellerle çevriliydi. Bölgeye vardığımızda muhafızlarımızdan bazıları kulelere gitti ve geri kalanı da bizimle kaldı. Bazılarımıza kazma kürek, bazılarımıza levye, yaklaşık on kilo ağırlığında balyoz, balta veya testere verildi. Her biri farklı görevlere sahip çalışma ekiplerine ayrılmıştık: demirhanenin inşa edileceği yerde kar temizlemek, instrumentalka veya alet atölyesi için alanı hazırlamak, binalar için kalasları kesmek. Görevde bir desetnik, yani sivil ustabaşı vardı. Yeni madenin bölüm şefi olacaktı".

Buca, Vorkuta'daki çalışmaları şöyle anlattı: "Arktik soğuğunda yapılan yoğun çalışma ve yetersiz yemek, enerjimizi ve sağlığımızı yıprattı. Sadece üç hafta sonra mahkumların çoğu, yemekten başka hiçbir şeyle ilgilenmeyen, kırgın adamlara dönüştü. Hayvanlar gibi davrandılar, herkesten hoşlanmadılar ve şüphelendiler, dünkü arkadaşlarını hayatta kalma mücadelesinde bir rakip olarak gördüler. Çalışma ekipleri kampa dönüp kapıda toplandıklarında, yalnızca kar ve buzla çevrelenmiş, gözlerinden yanaklarında donan yaşlar akan sarı-gri yüzlerden oluşan sıralar görebiliyordunuz. Bunlar normal gözyaşları değildi, acı soğuktan ve umutsuz çaresizlik hissinden kaynaklanıyordu. Bu duygu, ufkumuzu bir sonraki öğün düşüncesiyle ve biraz ısınma şansıyla sınırladı. Kapıda öylece durduk ve sayılmayı ve kamp muhafızlarına transfer edilmeyi bekledik." Buca, Vorkuta'da gardiyanlarla çatıştı: "Lvov'daki Zamarstınov Hapishanesi'nin tuvalet koridorunun beton zemininde çıplak bir şekilde oturuyordum, kıyafetlerimin dezenfekte edilmesini bekliyordum ki bir NKVD memuru içeri girdi. Tek kelime etmeden beni yere düşürdü. Kasıklarımı korumak için ikiye katlandım. Tekme atmaya devam etti. 'Seni kahrolası Polonyalı faşist! Bugün idam edilmenizi izleyemeyecek olmam çok yazık ama cezanız kesinleşecek, emin olabilirsiniz. Ölmeni izlemek büyük bir zevk olacak.' Sonra sözü kesildi. Benim ve benimle birlikte bekleyen diğer kişilerin kıyafetleri geri verildi ve giyinmeye başladım. Ama beni tekrar tekmelemeye başladığında daha ancak iç çamaşırıma girmiştim. Elbiselerimi önümde tuttum ve o da arkamdayken koridordan aşağı koştum. Aniden betonun üzerinde kaydım ve ağır bir demir parmaklığın tam önüne düştüm. Beni tekrar tekmeledi, sonra nefesi kesilip durdu".

### Joseph Scholmer

Joseph Scholmer, II. Dünya Savaşı sırasında Berlin'deki Merkezi Sağlık Otoritesi'nde çalışan bir doktordu. Bonn Üniversitesi'nde tıp okudu. Schölmerich, II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından Almanya'nın Sovyet işgal bölgesinde (SBZ) yaşadı ve Almanya Komünist Partisi'ne (KPD) katıldı. Scholmer, Mayıs 1949'da Gestapo ile Amerikan ve İngiliz gizli servislerinin bir ajanı olmakla suçlandı. Nisan 1949'da Scholmer, Stalinizme muhalefeti nedeniyle Doğu Berlin'de Devlet Güvenlik Bakanlığı (MGB) tarafından tutuklandı ve merkezi duruşma öncesi gözaltı merkezinde hapsedildi. 1949'dan 1953'e kadar olan yıllarını Vorkutlag'da geçiren Scholmer, Vorkuta hakkında şunları yazdı: "Vorkuta'ya varışım ile Kasım ayının başı arasındaki üç ayda iki stone'dan fazla kilo verdim. Her on günde bir banyoya gittiğimizde, yetersiz beslenmenin belirtilerinin hızla geliştiğini görebiliyordum. Kaburgalarım dışarı çıkmaya başladı, bacaklarım inceldi, kol ve omuz kaslarım kayboldu. Şiddetli yetersiz beslenme, yüzüme bakıyordu. Sürekli ağır şeyler kaldırmanın bir sonucu olarak çift yırtık yaşadım. Bu olası bir soluklanma olanağı sunuyor gibi görünüyordu. Cerrahın konsültasyon saatinde yanına gittim ve ameliyat etmesini istedim. 'Yapamam' diye yanıtladı. 'Yırtıklar kış aylarında ameliyat edilemez. Her üç ya da dört mahkumdan birinde yırtık yaşanıyor. Çok çalışma ve yetersiz beslenmenin birleşiminden dolayı kampta çok yaygındırlar. Ama herkes ameliyat için kışa kadar bekliyor. Ameliyat, dört hafta hastanede istirahat anlamına geliyor. Şimdi anlıyor musun?" .

Scholmer, Vorkuta'ya ilk gelişiyle ilgili şunları yazdı: "Bu ilk günde birbirimizle çok az konuştuk. Kızaklarımızı yükleyip şantiyeye götürdük. Yaşlı adamın fazla bir şey yapmamasına dikkat ettim. Birbirimizle vedalaştığımızda hafifçe eğilerek şöyle dedi: 'Çok teşekkür ederim.' Ertesi gün ona kamp yaşamının temel kurallarını anlattım: (1) Mümkün olduğu kadar az iş yap. (2) Mümkün olduğu kadar ye. (3) Mümkün olduğu kadar dinlen. (4) Isınmak için elinden gelen her fırsatı değerlendir. (5) Kimsenin saçmalıklarına katlanma. (6) Birisi sana vurursa, bir an bile tereddüt etmeden hemen karşılık ver. Moyreddin, "Ama hayatımda hiç bir insana vurmadım" diye yanıtladı. 'Burada birine vurursan, bir insana değil, bir parça insan pisliğine vurmuş olursun. Kendini savunmadan birinin sana vurmasına bir kez izin verirsen, asla durmazlar. Bir hafta sonra cüruf yükleyen bir tugaya transfer edildi. Bu onun için pis bir işti. Her gün vardiya değiştiğinde Moyreddin'i görüyordum. Bir gün orada değildi. Tugayındaki insanlara ona ne olduğunu sordum ve onlar şöyle dediler: 'Moyreddin'in burada [ceza kışlasında] beş günü var!' 'Ne için?' "Tugay liderine vurduğu için!". Scholmer, Vorkuta muhafızları hakkında şunları yazdı: "Vorkuta'daki askerlerin çoğu basit yaratıklardır; bunlar aslında en az mahkumlar kadar tundranın mahkumları ve soğuğun kurbanlarıdır. Kuzeyde hizmet etmek onlar için bir nevi sürgün anlamına geliyor. Yaşamları; nöbetler, tatbikatlar ve küçük sıralar halinde götürüldükleri kasabadaki sinemalara ara sıra ziyaretlerden ibarettir. Tüfek talimleri için kara küçük siyah hedefler koydular. Kurşunların uğultusu mahkumlara bu askerlerin neden eğitildiğini hatırlatıyor. Bugün hedeflere ateş ediyorlar, yarın da onlara edebilirler. İnsanlar her zaman kendilerine bir sorun çıkması durumunda askerlerin nasıl davranacağını soruyorlar. 'Vuracaklar mı, yoksa vurmayacaklar mı? Bize doğru gelecekler mi? Hükümet, gardiyanlar ve mahkumlar arasındaki kardeşliğin tehlikelerini yeterince açık bir şekilde kabul ediyor".

"Kamptaki yasa dışı tıbbi uygulamalarımın önemli bir kısmı, hastalarımın iyileşmesini geciktirmeye çalışmaktı. Ayrıca mahkumlara çok ağır işler yaptırıldığı ve tek hayatta kalma şanslarının benim onları hasta etmem olduğu birçok vakayla karşılaştım. Mahkumların hasta olmak veya hasta taklidi yapmak için kullandıkları birçok yöntemi öğrenme fırsatım oldu. Kendilerine petrolü deri altına enjekte ediyorlar. Bu, her türlü tedaviye inatla meydan okuyan kronik bir iltihaplanmaya yol açar. Bacağın alt kısmında bir yara, cildin kırılması ve kirin sürtülmesiyle kolayca oluşturulur. Bütün bu yöntemleri kendim devraldım ve mükemmelleştirdim. Burun kanaması, burun mukozasının bir parça tel ile gıdıklanmasıyla yeterince kolay bir şekilde gerçekleştirilir". Aralık 1953'ün ortalarında Scholmer, bir mahkum taşıma treniyle Vorkuta'dan ayrıldı ve 21 Ocak 1954'te Doğu Almanya'daki Fürstenwalde tahliye kampına ulaştı. Esaretten serbest bırakılan Scholmer, hemen Batı Berlin'e kaçtı ve burada bir geri dönen kişi olarak kaydoldu.

### Alla Tumanova

Alla Tumanova 1951'de tutuklandığında yirmi yaşındaydı ve Lenin Devlet Pedagoji Enstitüsü'nde öğrenciydi. Tumanova, Sovyet karşıtı bir gençlik grubuna üye olmakla suçlandı. Anti-Sovyet gençlik grubu üyelerinin tutuklanması sırasında tutuklanan on yedi öğrenciden üçü idam edildi, geri kalanı Gulag'lara gönderildi. Tumanova, Abez Geçersiz Kampı ve Vorkutlag'da geçirdiği yirmi beş yıl ağır çalışma cezasına çarptırıldı. Tumanova, Vorkuta hakkında şunları yazdı: "Tugayımız bir süre kömür madeninde çalıştı. Atık yığınlarını bir yerden bir yere taşımak, dumanı tüten kayaları küreklerle kaydırmak zorunda kalıyorduk. İş dayanılmazdı ve bunun nedeni yalnızca kırmızımsı duman bulutlarından boğulmamız ve hasta olmamız değil, aynı zamanda kimsenin onu neden bir yerden diğerine taşımamız gerektiğini açıklama zahmetine girmemiş olmasıydı. Bir nevi işkence, başka bir ceza gibiydi. Ancak daha sonra, farklı koşullar altında, dumanı tüten kayaları yerel yol döşeyen kamyonlara yüklediğimizde bunu kabul etmek çok daha kolay oldu. Yine de nasıl hayatta kalmayı başardığımızı hayal etmek artık zor. Beş dakika boyunca ya da yüzlerimiz gözlerimize kadar kapalı, neredeyse hiç nefes almadan kürek üstüne kürek atıyorduk. Sonra birkaç metre uzağa koşuyor, yüzümüzdeki paçavraları yırtıyor, sarsılarak havayı yutuyor ve sonra kavurucu sıcağa geri dönüyorduk."

Tumanova, hayatta kalmasıyla ilgili şunları yazdı: "Hapsedildiğim beş yılın tamamında en korkunç aylar, tecritte geçirdiğim on beş aydı. Zaman en yavaş ve bunaltıcı şekilde akşam saatlerinde geçiyor. Pencere kararmaya ve siyah bir kareye dönüşmeye başlar. Loş elektrik ışığı ve kahverengi-yeşil duvarlar küçük alana bunaltıcı bir atmosfer katıyor. O tanıdık korku hissi geri geliyor: Eğer beni gündüz sorguya çağırmazlarsa, o zaman kesinlikle gece çağıracaklar. Okumaya çalışıyorum, ama kitap beni ağır düşüncelerimden uzaklaştıramıyor. Ara sıra gözlerimi sayfadaki satırlar arasında boş yere dolaşırken, hatta sayfaları çevirirken yakalıyorum ama az önce okuduklarımdan hiçbir şey hatırlamıyorum. O saçmalık hissi geri geliyor: Buraya nasıl gelmiş olabilirim? Bu imkansız bir kaza, bir yanılsamadır". "Birkaç ay boyunca dikkatimi dağıtan şeylerden biri de komşu hücreyle duvara 'tıklatarak yazışmak'tı. Ne yazık ki Mors alfabesini hiç öğrenmediğim için hapishane hayatına yeterince hazırlıklı değildim. Ancak komşum da bunu öğrenmiş gibi görünmüyordu. Bu yüzden o ve ben kendi kişisel kodumuzu icat etmek zorunda kaldık. İtiraf etmeliyim ki, bu uzun zamandır hissettiğim ilk gerçek mutluluktu: Duvarın diğer tarafında biri arkadaş olmak istiyordu! Görünmez komşumu başından beri seviyordum ve günün başından beri her 'buluşma' için sabırsızdım. Ancak temasımız kısa sürdü. Bir gün kapı beklenmedik bir şekilde açıldı ve içeri, katın kıdemlisi olan öfkeli bir çavuş girdi. 'Neden duvarı vuruyorsun? Cezaevinde bunun yasak olduğunu bilmiyor musun? Bu durum sorgulayıcıya bildirilecektir."

"Çevrem tuhaf kadınlarla çevriliydi; kaba, sevimsiz yüzler, devasa dövmeli yarı çıplak vücutlar. Bağırarak konuşuyorlardı, sözlerinin arasına küfür de serpiştiriyorlardı. Bir süre bana yabancı bir dil konuşuyorlarmış gibi geldi; sözlerin yarısını anlayamadım. Tüm bu boşboğaz kadınlar yaşlı görünüyordu, ancak figürleri ve vahşi davranışları gençliği çağrıştırıyordu. Lida bana bunların blatznyajki, yani hırsızlar olduğunu ve onlara kendim hakkında hiçbir şey söylememem gerektiğini fısıldadı. Ama 'siyasiler' olduğumuzu anlamaları için bizim yardımımıza ihtiyaçları yoktu. Üst kattaki raflardan bağırarak bana bir şey sordular ama bu korkunç yerde konuşma yeteneğimi kaybetmiştim. 'Hey serçe parmak, seni piç kurusu, asık suratlı olma. Seni ısırmayacağız!' Sutyenli büyük, yarı çıplak bir devaha, yerden hoş bir şekilde benimle konuştu. Karnının üzerinde koyu mavi bir yılan her hareketinde kıvranıyordu: dövme ustaca yapılmıştı". "Hücreden çık! Eller arkaya!' Aslında emirlere ihtiyacım yok: Artık her şeyi otomatik olarak yapıyorum, alıştım ve aslında yürümeyi kolaylaştırıyor. Dar metal koridorlarda yürüyoruz. Duvarlar boyunca, üzerinde gözetleme delikleri bulunan sonsuz sıra halindeki ham demir kapılar uzanıyor. Her kapının arkasında birilerinin hayatı çürüyor. Bir nadzorka, yumuşak halı üzerinde telaşsızca bir kapıdan diğerine hareket ediyor. Çizme, tunik, başında bere ve yüz yerine gri bir krep takıyor. Bir kapıdan diğerinin gözetleme deliğine gidiyor ve birkaç saniyeliğine koğuşları inceliyor. O saniyelerde ne düşünüyor, ne hissediyor? İyi yapılmış bir işin tatmini muhtemelen diğer tüm duyguların yerini alır. Ama belki bu bile çok ileri gidiyor. Basitçe söylemek gerekirse, cezaevlerinde çalıştıkları için diğer yerlere göre daha iyi maaş alıyorlar. Özel tayınlar, ayrıcalıklar var; onların psikolojisinin sırrı bu". Tumanova, tahliyesini şöyle anlatıyor: "O akşamdan iki ay sonra Stalin öldü. Bundan çok kısa bir süre sonra, Stalin'i zehirledikleri iddia edilen doktorlar affedildi ve iddianamemizle bağlantılı olan Abakumov ve Riumin ile birlikte Beria da vuruldu. Olaylar birbiri ardına birikiyordu, o kadar hızlıydı ki, başka bir tanesi gelmeden birine alışmak mümkün olmuyordu. Gerçekten neşeli bir zamandı! Hepimiz umut doluyduk. Çok geçmeden, cezalarının bitmesini beklemeden insanları salıvermeye başladılar. Hepimiz sabırsızlıkla hayatımızdaki değişiklikleri bekledik. Annem ve benimle birlikte hüküm giyen diğer kişilerin ebeveynleri, davamızın yeniden incelenmesi için dilekçe veriyorlardı. Yasa dışı hüküm giymiş kişiler ancak yasal gerekçelerle serbest bırakılabildiğinden, biz isyancılar çoğundan daha uzun süre beklemek zorunda kaldık. Ancak 25 Nisan 1956'da hepimiz özgürlüğe kavuştuk".

### Günter Albrecht

Günter Albrecht, 1944'te İngilizler tarafından savaş esiri olarak yakalanan, Kriegsmarine'de bir öğrenci denizciydi. Stralsund'da Almanya'ya geri serbest bırakıldıktan sonra, liberal etki yaratma umuduyla 1946'da Almanya Liberal Demokrat Partisi'ne (LDP), FDGB ve FDJ'ye katıldı. 1949'da liberal faaliyetleri nedeniyle Sovyetler tarafından tutuklandı ve 1950'de Vorkuta'ya gönderildi. Günter, şunları yazdı: "1949'un sonunda sorgu hakimine geri götürüldüm. Orada başka bir Sovyet subayı daha vardı. Sorgu hakimi, bana bu kişinin savcı olduğunu söyledi. Pek çok önemsiz soru sordu, notlar aldı ve yaklaşık iki saat sonra, yakında Sovyet askeri mahkemesine hesap vermek zorunda kalacağımı açıkladı. Sorgu hakimine defalarca bir savunucu istediğimi açıklamıştım. Tekrar tekrar aynı cevabı aldım: 'Daha sonra.' Ben de sözde savcı huzurunda savunucu talebinde bulundum. Bana bir savunucu alabileceğimi söyledi, ancak tüm Alman Demokratik Cumhuriyeti'nde tek bir savunucu var ve ne kadar boş zamanı olabileceğini bilmiyor. Bir, iki, üç yıl sürebilir. Sonuçta hapisten çıkmak istediğim için bir kampa gelme umuduyla vazgeçtim".

### Konstantin Flug

Konstantin Flug, Baumann Teknoloji Üniversitesi'nde bir öğrenciydi. 1932'de muhtemelen bir arkadaşı aracılığıyla Tüm-Birlik Devlet Siyasi İdaresi'nin (OGPU) eline geçen, "terör" hakkında bir makale yazdığı için tutuklandı. Konstantin, 1933'te OGPU'nun özel bir mahkemesi tarafından 58-8, 10 ve 11. maddelere göre uzaktan verilen bir kararla bir iyileştirme çalışma kampında on yıl depo tutukluluğuna mahkum edildi. Konstantin, Sibirya'da bilinmeyen iki kampa ve Uhta'daki Gulag'a nakledildikten sonra, 1936'da Vorkuta'ya götürüldü ve 1946'ya kadar orada kaldı. Konstantin, Troçkist mahkumlar tarafından Vorkuta'da düzenlenen bilinen ilk grev hakkında şunları yazdı: "Böylece 1939'da (...) terk edilmiş tuğla fabrikalarına gittim. Kışla duvarlarında kurşun delikleri gördüm, platformların altındaki zeminde fişek kovanları ve paçavralar vardı, platformlarda kahverengi lekeler bulunuyordu. Kil çukuru buldozerle değil, aceleyle kürekle dolduruluyordu. Vücut parçaları yer yer topraktan çıkıntı yapıyordu; çıplak bir topuk, bir dirsek. Sürekli donmuş toprak hızla yükseliyor, dolayısıyla toplu mezarın içindekiler kısa kutup yazında çürümüyor. Bu nedenle, parmakları açık bir el, doldurulmuş kil çukurundan dışarı çıkabilirdi. Bu manzaraya dayanamadım ve atımı alıp buradan ayrılmak üzere yola çıktım".

### Horst Hennig

Horst Hennig, Vorkuta Gulag ayaklanmasına katılan çok sayıda mahkumdan biriydi; Hennig, Halle-Wittenberg Martin Luther Üniversitesi'nde (Halle Üniversitesi) tıp okuyan bir öğrenciydi; 1950'de Hennig, Stasi tarafından tutuklandı ve Halle'deki bir Sovyet askeri mahkemesinde 25 yıl zorunlu çalışma cezasına çarptırıldı. Hennig, hemen ardından Vorkuta'ya nakledildi. Vorkuta'da 5 yıl geçirdi ve bu süre zarfında 1953 ayaklanmasına katıldı ve ayaklanmada mahkumlarla görüşen Sovyet yetkililerine bir mektup ve mahkumların taleplerini yazdı. Hennig şunları yazdı: "Çalışmayı durdurma kararımız, bize karşı büyük bir adaletsizliğin yapıldığına, insanlık onurumuzun anayasal kişilik hakkına aykırı olarak ayaklar altında çiğnendiğine, MGB ve MVD'nin organlarının keyfiliğine kurban gittiğimize dair kesin inancımızdan kaynaklanıyor. Bu keyfilikten dolayı tüm tutukluluk süreci boyunca acı çektik ve hâlâ insan varlığımızın her adımında sürekli alay, terör, dayak, hakaret ve aşağılamalara maruz kalıyoruz."

"Böylece bizim için yavaş yavaş yok oluşa yol açacak koşullar yaratıldı. Halk düşmanı Beria'nın kurduğu yönetim, durumumuz hakkındaki gerçeği en yüksek Sovyet organlarının dikkatine sunmamızı hâlâ engelliyor. Artık böyle bir duruma dayanamayız. Bütün bunlara hukuka göre son verilmesi gerekiyor."

### Albertine Hönig

Albertine Hönig, II. Dünya Savaşı sırasında Transilvanya'da bir devlet okulu öğretmeniydi. 1944'te Romanya'nın işgal edilmesi ve Sovyet yönetimine girmesinin ardından Alman askerlerine kaçış yardımı sağlamaya başladı. Hönig, 1945'te Rumen gizli polisi tarafından tutuklandı ve Sovyet yetkililerine teslim edildi. Sovyetler Birliği'ne karşı organize direnişten suçlu bulundu ve Gulag sisteminde 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hönig daha sonra Vorkuta'ya nakledildi ve cezasını 1953'e kadar çekti, serbest bırakıldıktan sonra Vorkuta'ya sürgüne gönderildi ve 1959'da Batı Almanya'ya gidene kadar orada kaldı. Hönig, kampta yaşadıklarını şöyle anlattı: "Bir Mart günü başladı. Ancak dışarıda yalnızca koyu gri bir girdap ve dalga görüyoruz, yalnızca uğultulu, uğultulu inlemeler duyuyoruz ve sabah saat dörtte "gong" çaldığında ve kışla şefi bizi nefret edilen "podyom" (uyanın) sesiyle uyandırdığında öfkeleniyoruz."

"Tugay şefimiz diyor ki: "Purga güneybatıdan gelir ve zorludur. Bir günlük izin için, egzersiz yapmaya yeterli olmayacaktır." O haklı, gerekli minimum olan eksi 36 dereceye iddia edildiğine göre ya da gerçekte ulaşılmadı. Akşama kadar yıkanmak istemeyiz," diye düşünüyoruz, "ve soğuk ısırmasını mümkün olduğunca önlemek için yastıklı kulaklıklarımızın üzerine bir bez bağlıyoruz."

"Sabah çorbası en saf sudur, yulaf lapası yanmış ve yenmezdir." "Muhafızlar yoklama yaparken gerçekten uzun zaman alıyor. Fırtına kar ve buz parçalarını yatay olarak savurarak yüzümüzü ıslatıyor, gözlerimizi sulandırıyor. Aniden muhafız, saniyeler boyunca sessiz kalıyor. Sessizliğin içinde uzaktan tuhaf bir titreşim duyulabiliyor; neredeyse bir zilin çınlamasına benziyor. Kömür bacalarında havalandırma sistemleri var. Arkamdan bir ses, Svabya Almancası lehçesiyle şöyle diyor: "Paskalya çanları çalıyor! Bugün Paskalya! Bu canavarlar bizi o kadar ileri götürdü ki neredeyse unutuyorduk." Arkamdaki sıradaki kadın neredeyse çömelmiş, bir çift mavi gözün şimdi öfkeyle parladığı, oldukça dişsiz, yuvarlak bir yüze sahip ancak henüz kırklı yaşlarında olabilir.

### Erwin Jöris

Erwin Jöris, Almanya Komünist Partisi'nin (KPD) genç bir üyesiydi ve 1933'te Nazi yönetimi altında komünist faaliyetler nedeniyle Gestapo tarafından tutuklandı ve Sonnenburg toplama kampına (günümüzde Brandenburg) gönderildi. Jöris, 1933'ün sonlarında toplama kampından terhis edildi ve parti adına Moskova'ya göç etti; orada komünist dünya görüşü ile ilgili bir hayal kırıklığı yaşadı ve bu görüşünden koptu. Komünist görüşlerinden koptuğu için 1937'de NKVD tarafından tutuklanarak Lubyanka'ya gönderilen Jöris, bir yıl sonra Almanya'ya geri gönderilerek 1940'ta Wehrmacht'a askere alındı, 1941'de bu sefer Kızıl Ordu tarafından yakalandı ve savaş esiri olarak Sovyetler Birliği'ne yeniden gönderildi. Jöris, Doğu Berlin'e geri gönderildikten sonra bir kez daha tutuklandı ve Sovyet askeri mahkemesi tarafından Vorkuta'da 9. ve 10. kuyularda siyasi mahkum olarak 25 yıl zorunlu çalışma ve cezaya mahkum edildi. Jöris 1955'te serbest bırakıldı ve kampta geçirdiği zamanı yazdı: "Başlangıçta Vorkuta şehrinde sözde şehir tugaylarıyla birlikte çalıştık. Oraya bir soğuk hava deposu inşa edildi ve iki genç Alman öğrenciyle birlikte Katlevan adında bir çukur kazmak zorunda kaldım. Hapishanede uzun süre kalmaktan dolayı hepimiz hâlâ oldukça zayıf durumdaydık. Rus mahkumlara evlerinden paketler aracılığıyla ek yiyecek verildi. Yaklaşık bir yıl boyunca su çorbasıyla beslenmek zorunda kaldığımız için, kendi "normlarını" biz yeni gelenlerden daha iyi yönettiler. Berbat standartlara uymayanlar çok daha kötü bir yemekle karşılaştılar. Ayrıca biz Almanlar, Sovyet yöneticileri tarafından "faşist fahişeler" vb. diye hakarete uğradık."

"Bir süre sonra, maden kuyusunda çalışmak üzere görevlendirildim. İyi ve cesur yoldaşım Peter Lange ile birlikte kuyuda (kuyu minimumunda) nasıl çalışılacağı konusunda talimat almak konusunda ısrar ettim. Başarılı olduk ve bir hafta boyunca okul masasında oturduk".

"Eğitimden sonra tünel açma işiyle ilgilenen bir tugayın yanına geldim, dolayısıyla ağır bir işti. Burada da "faşist domuz" diye hakarete uğrardınız. Şaşırtıcı bir şekilde benimle diğerleri arasında iyi bir ilişki oluştu. Sonunda benim zannettikleri gibi bir savaş esiri olmadığımı, bir "elli sekiz" yani bir siyasi tutuklu olduğumu anladılar. Onlara Moskova'daki çalışmalarımdan ve terör zamanından bahsettiğimde buzlar kırıldı. Güzel bir arkadaşlık ortamı oluştu. Kuyudaki iş hem zor hem de çok tehlikeliydi. Çoğu zaman 10 saat boyunca yer altındaydınız. Ve eğer standart karşılanmazsa, buna bağlı olarak daha kötü bir yiyecek tayınınız olurdu. Özellikle biz Almanların işi kolay olmadı".

"Kamptaki hayat gerçekten dayanılmazdı. Birçoğu bana şunu söyledi: "Ya gelecek yıl özgürüm, ya da bir cesedim." Beni neşelendirmek için hep şöyle derdim: "Gelecek yıl ne özgürsün ne de ölü değilsin, sadece bu duruma alıştın." O zaman da öyleydi".

### Johannes Krikowski

Johannes Krikowski, Greifswald'da yaşayan bir öğrenciydi ve 1949'da Doğu Almanya'daki siyasi gelişmeleri açıkça eleştirmeye başladı. Hükümeti ve Doğu Almanya siyasetini eleştirmeye devam etti, 1951'de Stasi tarafından tutuklandı ve duruşma öncesi Greifswald hapishanesinde tutuklu kaldı. Birkaç gün sonra Krikowski, Sovyet organlarına teslim edildi ve Schwerin'e nakledildi. Krikowski, Fransız gizli servisi adına casusluk yaptığı iddiasıyla suçlandıktan kısa bir süre sonra hücre hapsine konuldu. Krikowski'nin sadece birini tanıdığı çok sayıda kişiye karşı davalarda yüzleşti ve Gulag'da 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Duruşmadaki diğer sanıklardan üçü idam cezasına çarptırıldı. 1952'de Berlin'e ve ardından Vorkuta'ya götürüleceği Sovyetler Birliği'ne nakledildi. Krikowski kömür madeninde çalıştı, daha sonra (sağlık nedenleriyle) kendisine başka bir iş verildi. Krikowski, Vorkuta'daki zamanı hakkında şunları yazdı: "Hasta olup olmadığınız daha fazla araştırılmadı. Ve sonunda metan gazının bulunduğu bu VI. kuyuya, berbat bir tünele (belki 60 santimetre yüksekliğinde) girdim. Orada başka bir eski öğrenciyle birlikte damga yapmak zorunda kaldım. Bütün güçsüzlüklerden dolayı bu damgayı tutamadık. Ben damgayı tuttum, o da çekici aldı ve hemen çekicin ağırlığından geriye doğru düştü. Kısacası hiçbir zaman kotaya ulaşamadık ve bu nedenle hep cezayla karşı karşıya kaldık. Yiyecek tayınının yüzde 100 kotada olduğunu biliyordum. Onlara hiç ulaşamamıştık. (...) Bu kamptaki en korkunç zamandı. VI. Kuyu'ya giden yollar vardı, iki saat sürüyordu. Purga'da, kar fırtınasında bu korkunçtu. Yani sabahları birisi her zaman sıcaklığı ölçüyordu. Sıcaklık eksi kırk beş derecenin altında olsaydı kuyuya gitmenize gerek kalmazdı. Ama bu çok çok nadirdi. Bir kez oldu. Ve bu bizim için öyle bir tatildi ki bir kez bile dışarı çıkmak zorunda kalmadık".

### Eduard Lindhammer

Eduard Lindhammer, Almanya Liberal Demokrat Partisi'nin genç bir üyesiydi. 1950'de Schwerin'de lisedeyken tutuklandı. Lindhammer mahkum edildi ve Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 58-10. maddesinin 2. paragrafı ve 58-11. maddesinin 2ç paragrafı uyarınca 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kısa süre sonra Brest üzerinden Orşa ve Rusya'daki Gorki kentine nakledildikten sonra Vorkuta'ya götürüldü ve kampta 4 yıl kaldı. Lindhammer şunları yazdı: "Yaklaşık 3000 mahkumun bulunduğu kampımda yaklaşık 35 farklı ulustan kişiler vardı. Yakalanan Japon balıkçılar ve Koreliler dahil, Avrupa'nın tüm ülkelerinden birileri vardı. Yanımızda Leipzig'de yakaladıkları bir Hintli ve bir Brezilyalı vardı. Kampımızda, Sovyet kahramanlarından Yüksek Sovyet Başkanı'nın oğluna kadar, nomenklatura da dahil olmak üzere her türden toplumsal tabaka vardu. Yahudi entelijanisyasının oranı da dikkat çekiciydi; bunlardan bazıları özellikle birçok Rus'un Yahudi karşıtı olması nedeniyle sıkıntı çekiyordu".

### Leonid-Torvald Myutel

Leonid Myutel, Kızıl Ordu'dan sağlık nedenleriyle terhis edilen bir askerdi. Hizmetten ayrıldıktan sonra "Avangard" fabrikasında bir tamirci olarak çalıştı. Myutel'in babası Alvian Myutel, 1937'de tutuklandı ve kısa bir süre sonra Myutel'in annesi ve iki erkek kardeşi, bir halk düşmanı (babası) ile bir daireyi ve geliri paylaşmakla suçlandı. Üç günlük bir süre içinde üçü Leningrad ve çevresinden sürüldü. Myutel, NKVD'deki özel bir komite tarafından sözde mektup paragrafı ASA'ya (Sovyet karşıtı ajitasyon) göre mahkum edildi, kendisi ve kardeşleri kampta beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Myutel ilk olarak 1939'da Krasnoyarsk bölgesinde oduncu olarak çalıştı ve ardından 1940'ta Vorkuta'ya nakledildi. Myutel, Uhta ile Koşva arasındaki Peçora demiryolunda çalışıyordu, Vorkuta'da toplam 8 yıl tutuklu kaldı ve II. Dünya Savaşı nedeniyle 1946'ya kadar serbest bırakılmadı, daha sonra "bir sonraki duyuruya kadar" kampta tutuldu. Myutel şunları yazdı: "Vatan hainlerinin yaratılması ve yok edilmesi o kadar kapsamlıydı ki hepsi bir anda vurulamazdı ve bu görev Arktik Denizi'nden Karakum Çölü'ne, Kuril Adaları'ndan Brest'e kadar Anavatan'ın büyük inşaatlarına emanet edildi. İyi düşünülerek, gelişigüzel değil, O'nun emriyle inşa edilmeliydi! Ve inşa edildi: Donmuş toprak ve büyük sularla kaplı permafrostta. O böyle emretmişti! Vorkuta'dan doğuya, kutup kıyısı boyunca yollar döşendi. Güzergah yapıldı, ileri gitti ve raylarla birlikte battı. Ama inşa edilmişti, dört yıldan fazla bir süredir insan kemikleri üzerine inşa edilmişti. (...) Mahkumların hayatından hiç kimse sorumlu değildi. Bu sapkın sadizm, ortaçağ aşırılıklarına büründü. Onun beşiği, sorgu ve işkence odalarıydı".

Önemli mahkumlar
----------------

* Aleksey Yakovleviç Kapler

Aleksey Kapler ve genç Svetlana Alliluyeva
O dönemde Vorkutlag'ın en tanınmış mahkumu olan Aleksey, "Ekimde Lenin" ve "1918'de Lenin" filmlerini yazan tanınmış bir senaryo yazarıydı. Aleksey, Vorkutlag'a siyasi bir muhalif ya da suçlu olarak değil, diktatör Josef Stalin'in kızı Svetlana ile olan aşk ilişkisi nedeniyle gönderildi; bu ilişki, 1943'te Kapler'in Sovyet karşıtı ajitasyon nedeniyle beş yıl hapis cezasına çarptırılmasıyla sona erdi.

Kapler'den etkilenen Maltsev, onun şehir fotoğrafçısı olarak çalışmasına ve Vorkutlag'ın geri kalanından çok daha iyi, nispeten rahat koşullarda yaşamasına izin verdi. Kapler kamp bölgesinin dışında yaşadı, çalıştı ve istediği gibi gelip gidebileceği bir daireye izin verildi.

* Homer Harold Cox (1921-1954)

Gulag'daki Amerikalılardan biri olan Homer Harold Cox, 1949'da Doğu Berlin'de kaçırıldı ve 1953'te Amerikalı ticari denizci Leland Towers ile birlikte serbest bırakıldı.

Amerika'ya iade edildikten sonra Homer Harold Cox
Vorkutlag sadece Sovyetlerin değil, aynı zamanda Amerikalı askerlerin de hapsedildiği yerdi. Vorkuta'da tutuklu bulunan Amerikalı askerlerin Rekalag'a bağlı tesislere yerleştirilmesi muhtemeldi. Bu mahkumlardan biri, ABD Ordusu'nda hizmet eden Er Homer Harold Cox'tu. Berlin'deki Amerikan askeri polisi Cox, 6 Eylül 1949'da Doğu Berlin'in Sovyet bölgesinde uyuşturuldu ve tutuklandı. Sovyet hükümeti, Cox'u 29 Aralık 1953'te bir başka Amerikalı olan ticaret denizcisi Leland Towers ile birlikte Berlin'deki ABD gözetimine geri verdi.

Serbest bırakıldıktan bir yıl sonra Cox, 1954'te zatürreden öldü. Ölümünden kısa bir süre sonra Cox'un nişanlısının basına ölümünün "tek açıklaması cinayettir" şeklinde bir açıklama yapması, KGB komplosu söylentilerine yol açtı.

* Heinz Baumkötter (1912-2001) Mauthausen toplama kampındaki bir SS doktoru, 1947'de tutuklandı, 1956'da serbest bırakıldı.
* Walter Ciszek (1904-1984): Amerikalı Katolik rahip ve anı yazarı. 1941'de tutuklandı, 1955'te serbest bırakıldı.
* Shlomo Dykman (1917–1965): Polonyalı Yahudi çevirmen ve klasikçi akademisyen.
* Valentín González (1904–1983): İspanyol komünist ve İspanya İç Savaşı sırasında İspanyol Cumhuriyetçi Ordusu tugay komutanı, 1949'da başarıyla kaçtı.
* Anton Kaindl (1902–1948): 1942 ile 1945 yılları arasında Sachsenhausen toplama kampının SS komutanı, kampta öldü.
* Jaan Kross (1920–2007): Estonyalı yazar.
* Jānis Mendriks (1907–1953): Letonyalı Katolik rahip, ayaklanma sırasında öldürüldü.
* Der Nister (1884–1950): Yidiş yazar.
* Eric Pleasants (1913-1998): II. Dünya Savaşı sırasında Waffen-SS'e katılan İngiliz vatandaşı. İngiliz Özgür Kolordusu'nda görev yaptı.
* John H. Noble (1923–2007): Oradaki deneyimleri hakkında iki kitap yazan, Sovyet Gulag sisteminde yaklaşık 10 yıl tutsaklık altında kalan bir Amerikalı.
* Zvi Preigerzon (1900–1969): İbrani yazar ve kömür zenginleştirme bilimcisi.
* Nikolay Punin (1888–1953): Rus sanat akademisyeni, küratör ve yazar. Şair Anna Ahmatova ile resmi nikahsız birliktelik içindeydi.
* Georgi Safarov (1891–1942): Bolşevik devrimci, Sovyetler Birliği Komünist Partisi üyesi. Kampta idam edildi.
* Günter Stempel (1908–1981): Doğu Alman politikacı ve Almanya Liberal Demokrat Partisi üyesi.
* Edward Buca [ru] (1926-2013): Ağustos 1945'te tutuklanan ve 1958'de serbest bırakılan Polonya Ev Ordusu askeri.
* Joseph Scholmer [de] (1913-1995): Berlin Merkezi Sağlık Otoritesi'nde çalışan doktor, Mayıs 1949'da Gestapo ile Amerikan ve İngiliz gizli servislerinin (OSS ve MI6) ajanı olmakla suçlandı, 1949'da tutuklandı, 1953'te serbest bırakıldı.
* Alla Tumanova (1931-): Lenin Devlet Pedagoji Enstitüsü öğrencisi, 1951'de 20 yaşında tutuklandı, 1956'da serbest bırakıldı.
* Gunter Albrecht (1928-2013): II. Dünya Savaşı'ndan sonra serbest bırakılan İngiliz savaş esiri, 1949'da NKVD tarafından tutuklandı. 1950'de Vorkuta'ya götürüldü, 1955'te serbest bırakıldı.
* Georgi Baluta (y. 1913-bilinmiyor): Almanya ve Fransa'da savaş esiri olan, 1945'te Wehrmacht adına çalışmakla suçlanarak tutuklanan Kızıl Ordu askeri, 1956'da Vorkutlag'dan serbest bırakıldı ve kömür madeninde çalışarak Vorkuta'da yaşamaya devam etti.
* Peter Bordihn (1928-1990'dan sonra): Doğu Berlin'deki Sovyet ticaret teşkilatında şoför olarak çalıştı, 1948'de sosyal demokrat faaliyetler nedeniyle tutuklandı, 8. kuyuda çoğunlukla yeraltında çalışmak zorunda kaldığı Vorkuta'ya sürüldü, 1953'te serbest bırakıldı.
* Roland "Bude" Booth (1926-2019): II. Dünya Savaşı'nda savaşan Çekoslovak asker. 1950'de Stasi tarafından tutuklandı, 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Nikolay Fedorovski (1886-1956): Bolşevik parti üyesi, Rus İç Savaşı'nda savaşan asker. 1937'de Moskova'da tutuklandı, "Sovyet karşıtı örgüte katılmakla" suçlandı, 1942'de Vorkuta'dan serbest bırakıldı ve Moskova'daki Şaraşka'ya (yüksek vasıflı mahkumların bulunduğu araştırma amaçlı özel hapishane) nakledildi..
* Konstantin Flug (1912-bilinmiyor): Muhtemelen bir arkadaşı aracılığıyla OGPU'nun eline geçen, arkadaşı Meyerhold için yazdığı "terör" konulu bir makalesi nedeniyle Moskova'da tutuklandı ve Sibirya'da bilinmeyen bir Gulag'a gönderildi. 1936'da Vorkuta'ya nakledildi, 1946'da serbest bırakıldı.
* Werner Gumpel (1930-2005'ten sonra): Leipzig Üniversitesi'nde gazetecilik okudu, 1950'de Dresden'de bir Sovyet askeri mahkemesi tarafından tutuklanıp mahkûm edildi, 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Horst Hennig (1926-2020): Halle Üniversitesi'nde tıp okudu, Halle'deki bir Sovyet askeri mahkemesi tarafından tutuklandı ve ardından mahkum edildi, Temmuz 1953'te 29. kuyu kampındaki mahkum grevine katıldı. 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Albertine Hönig (1901-1995'ten sonra): 1944'te Alman askerlerinin Romanya'dan kaçmasına yardım etti, Rumen gizli polisi (Securitate) tarafından tutuklandı ve Sovyet yetkililerine teslim edildi. 1959'da Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Hans Jürgen Jennerjahn (1928-2016): Bir direniş grubuna katılmaktan dolayı 1950'de Schwerin'de tutuklandı, 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Erwin Jöris (1912-2013): Berlin'deki komünist gençlik üyesi, II. Dünya Savaşı'nda Wehrmacht askeri, 1950'de Sovyet askeri mahkemesi tarafından tutuklanıp mahkum edildi, 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Johannes Krikowski (1930-2007): 1951'de Doğu Almanya'yı açıkça eleştirdiği için tutuklandı. 1952'de Schwerin'de yargılandı. 1955'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Krumm Karl-Heinz (1930-1992): Almanya Liberal Demokrat Partisi üyesi, 1949'da Schwerin'de LDP üyelerinin toplu tutuklanmasıyla bağlantılı olarak tutuklandı, 48240 sayılı Sovyet askeri mahkemesi tarafından mahkum edildi. 1950'de Vorkuta'ya gönderildi, 1955'te serbest bırakıldı.
* Klaus Lamprecht (1929-2003): Almanya Liberal Demokrat Partisi (LDP) üyesi, 1949'da Bergen'de LDP üyelerinin toplu tutuklanmaları sırasında tutuklandı, 1950'de Sovyet askeri mahkemesi tarafından mahkum edildi. 1951'de Moskova hapishanelerine (Kuçino ve Butırka) ve Vorkuta'ya gönderildi, 1953'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Eduard Lindhammer (1932-): LDP üyesi, 1950'de Schwerin'de bir lisede ders gördüğü sırada tutuklandı. SSCB'ye nakledildi, 1954'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Helmut Mehl (1926-1991'den sonra): Wehrmacht'ta Sovyetler tarafından ele geçirilen bir asker. Hastalık nedeniyle serbest bırakıldı, LDP'ye katıldı, 1949'da tutuklandı, 1950'de 48240 sayılı Sovyet askeri mahkemesi tarafından mahkum edildi. 1953'te Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Theodor Mersch (1913-1953): 1949, Bir süper motor icat ettiği iddiası, Sovyet yetkililerine ihbar edildikten sonra Brandenburg'da tutuklandı. Duruşma öncesi gözaltı sırasında Sovyet gizli servisi, bu buluşu ele geçirmeye çalıştı. Sovyet Devlet Güvenlik Bakanlığı'nın özel bir komitesi tarafından mahkumiyet kararıyla birkaç Gulag kampına ve 1949'da Vorkuta'ya gönderildi. Vorkuta'da iş kazası sonucu öldü.
* Dietrich Otto Minckert (1927-1997): İngilizler tarafından yakalanıp Almanya'ya geri gönderilen Luftwaffe yardımcısı, 1950'de Batı Berlin'e kaçtı, kaçırıldı ve Doğu Berlin'e geri götürüldü. 1951'de Halle'deki 48240 numaralı birlik parçasına ilişkin Sovyet askeri mahkemesi tarafından mahkumiyet kararı sonrası Vorkuta'ya gönderildi ve 1956'da yayınlandı.
* Leonid-Torvald Myutel (1911-1991): Ailesi "ortak ev ve ortak gelir" ile suçlanan, 1938'de NKVD tarafından kara listeye alınan, 1938 ve 1939'da ailesiyle birlikte tutuklanan Kızıl Ordu askeri. ASA (Sovyet Karşıtı Ajitasyon) adlı mektup paragrafına göre NKVD'deki özel bir komite tarafından beş yıl hapse mahkum edildi, 1946'da serbest bırakıldı.
* Vytautas Svilas [lt] (1925-1992): Litvanya'da gerilla savaşı başlatmaya çalışan Litvanyalı direniş lideri, Haziran 1945'te tutuklandı, acımasız bir sorgulamanın ardından Gulag'larda 15 yıl ağır çalışma ve 5 yıl sürgün cezasına çarptırıldı. 1956'da Vorkuta'dan serbest bırakıldı.
* Horst Narweleit (1932-): Doğu Almanya Sınır Birlikleri altında Lenzen'de görev yapan sınır polisi, 1950'de muhtemelen planlanmış bir kaçışla ilgili bir konuşmaya kulak misafiri olduğu ve bunu bildirmediği için tutuklandı. Gulaglarda 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı, Brest, Belarus, Homyel, Moskova ve Vologda üzerinden Vorkuta'ya nakledildi. 1953'te af kararıyla serbest bırakıldı.

Önemli muhafızlar ve personel
-----------------------------

* Zoya Voskresenskaya, Vorkuta esir kampının özel bölüm şefi, 1955-1956 yılları arasında görev yaptı.
* Kuzma Derevyanko, 1951'den 1954'teki ölümüne kadar Vorkuta kampının şefi.

Galeri, 1940-1968
-----------------

 25. Kömür Madeni, Vorkuta, 1968.
Vorkuta ve çevredeki yerlerin haritası.
 25. Kömür Madeni, 1968.
Vorkutlag - Rekalag'ın 10 numaralı OLP planı (1944-1954'te mevcuttu). Alman mahkumların anılarına göre derlenmiştir. 2003 yılında "Von Potsdam nach Workuta" ("Potsdam'dan Vorkuta'ya") sergi kataloğunda yayınlandı.
 İlk trenin Vorkuta'ya ulaşması. 28 Aralık 1941'de demiryolunun inşasından sorumlu olan Yakov Fomin, bu olayı şahsen fotoğrafladı.
 Vorkutlag'daki Litvanyalı siyasi mahkumların mezarları.
 Madenciler Kültür Sarayı, Vorkuta, 1963.
 Litvanyalı siyasi mahkumlardan oluşan basketbol takımı, Vorkuta, 1954.
 Vorkuta çalışma kampının haritası (Almanca). Kuyuların numaraları, daireler içinde belirtilmiştir, Harita, 1951-1956 yılları arasında çizilmiştir. Coğrafya Cilt XI, 1957, s. 208. *Kurt Behrens: Sovyetler Birliği'ndeki ceza kamplarında ve hapishanelerde Almanlar, Cilt V/1/2/3. Yayıncı Ernst ve Werner Gieseking, Bielefeld. Münih 1965, s. 25.*

Popüler kültürde
----------------

* "Vorkuta'dan Dönüş", en çok Area veya AreA olarak bilinen İtalyan progresif rock, caz füzyonu, elektronik, deneysel grup Area - International POPular Group'un *1978 Gli Dei Se Ne Vanno, Gli Arrabbiati Restano!* (1978) albümünün üçüncü şarksıdır. Şarkı yalnızca vokal ve enstrümantal olup, şarkıcı Demetrio Stratos'un yazdığı, çalışma kampından dönen insanların portrelerini tasvir eden bir metin eşlik eder.
* *The Twilight Zone* adlı televizyon dizisinin ilk sezonunun (1985–86) yirmi birinci bölümünün ikinci bölümü olan "Kızıl Kar", Vorkuta'yı bir vampir topluluğunun sığınağı olarak öne çıkarıyor (26 Mart 1986'da yayınlandı).
* 2010 yapımı *Call of Duty: Black Ops* video oyununda Alex Mason adlı Amerikalı oyuncu karakteri, Domuzlar Körfezi çıkarması sırasında Küba'da yakalandıktan sonra 1961'den 1963'e kadar Vorkutlag'da hapsedilir. Mason, müttefiki Viktor Reznov ile birlikte bir mahkum ayaklanmasına katılır.
* 2016 yapımı "Gulag Vorkuta" filmi, Vorkuta Gulag kampında hapsedilen iki muhalifi konu alan bir filmdir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Vorkuta
* Vorkuta Ayaklanması
* Vorkuta maden felaketi
* Gulag
* NKVD
* Kızıl Ordu
* Sovyetler Birliği

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Vorkuta Tour". *Vorkuta Tour*. 2009. 4 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
2. ↑  "History of Vorkuta". *History of Vorkuta (Russian: История Воркуты)*. 2023. 27 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
3. 1 2 3  "One Long Night, 1936-1938". *read.aupress.ca*. 2023. 16 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
4. ↑  *The Gulag Archipelago, Volume II*. 1973. s. 319. ISBN 9780061253720.
5. ↑  *Samizdat: Voices of the Soviet Opposition, Memoirs of a Bolshevik-Leninist*. PathfinderPress. 2002. s. 142. ISBN 9780873489140.
6. ↑  "The Pechora railway line-1937-1941". *rtgcorp.ru*. 2008. 23 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
7. 1 2 3 4 5 6  "Vorkuta in Crisis", *Gulag Town, Company Town*, Yale University Press, 26 Ağustos 2014, ss. 120–160, erişim tarihi: 20 Nisan 2023  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
8. ↑  "Global Nonviolent Action Database". *nvdatabase.swarthmore.edu*. 3 Mart 2010. 26 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
9. ↑  "Latkovskis, Leonards. I. Baltic prisoners in the Gulag revolts of 1953." *lituanus.org*. 6 Eylül 2019. 15 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
10. ↑  "Latkovskis, Leonards. II. Baltic prisoners of the Gulag revolts of 1953". 6 Eylül 2019. 13 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
11. 1 2  "Servant of God Fr. Janis (John) Mendriks (1907-1953)". *padrimariani.org*. 2023. 18 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
12. 1 2  "Servant of God Fr. Janis Mendriks MIC 1907—1953". *catholicmartyrs.org*. 5 Nisan 2004. 12 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
13. ↑  Memorial website 4 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(Rusça)
14. ↑  Robert Conquest, Paul Hollander: Political violence: belief, behavior, and legitimation p.55, Palgrave Macmillan;(2008) 978-0-230-60646-3
15. 1 2 3 4 5  *Gulag Town, Company Town*. Yale University Press. 26 Ağustos 2014. ISBN 978-0-300-17944-6.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
16. ↑  "*Glasnost'* and the Gulag: New information on soviet forced labour around World War II". *Soviet Studies*. **44** (6): 1069–1086. January 1992. doi:10.1080/09668139208412066. ISSN 0038-5859.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
17. ↑  "Weather and climate in Vorkuta, Pogoda.ru.net". *Pogoda.ru.net*. 2004. 15 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
18. ↑  "ст. Сивая Маска, ул. Школьная, д. 5". 8 Ekim 2011. 8 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2011.
19. ↑  "Inside Russia's deep frozen ghost towns". *www.cnn.com*. 2016. 27 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
20. ↑  "Above the Arctic Circle, a once-flourishing Russian coal-mining town is in rapid decline". *The Washington Post*. 20 Aralık 2019. 3 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
21. ↑  "John H. Noble-Gulag: Many Days, Many Lives". *gulaghistory.org*. 2008. 1 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
22. 1 2  "Edward Buca "Many days, Many lives"". *gulaghistory.org*. 2008. 1 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
23. 1 2  "Joseph Scholmer. Gulag: Many Days, Many Lives". *gulaghistory.org*. 2021. 1 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
24. 1 2  "Alla Tumanova. Gulag: Many Days, Many Lives". *gulaghistory.org*. 2021. 1 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
25. 1 2  "Gunter Albrecht, biography-Gulag.Memorial.de". *gulag.memorial.de*. 2023. 21 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
26. 1 2  "Horst Hennig, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 25 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
27. 1 2  "Albertine Hönig, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
28. 1 2  "Eduard Lindhammer, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
29. 1 2  "Leonid-Torwald Alwianowitsch Mjutel, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
30. ↑  Allen, Michael E. (2023). *Michael E. Allen (2005). The Gulag Study. p. 28. ISBN 9781428980020.* ISBN 9781428980020. 14 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
31. ↑  "An American Survivor of the Post-war Gulag". 2006. 11 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
32. ↑  *Ralf Forsbach: The medical faculty of the University of Bonn in the Third Reich. Oldenbourg, Munich 2006* (Almanca). Oldenbourg, Munich, Germany. 2006. ss. 598 f. ISBN 9783486579895.
33. ↑  "Alla Tumanova - gulag.memorial.de". *gulag.memorial.de*. 2023. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
34. ↑  "Georgi Naumovitch Baluta, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 26 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
35. ↑  "Peter Bordihn, biography-Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 24 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
36. ↑  "Roland Booth, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 25 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
37. ↑  "Nikolai Mikhailovich Fedorowski, prisoner in Vorkuta". *gulag.memorial.de*. 2023. 4 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
38. ↑  "Konstantin Waleryanovich Flight, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 2 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
39. ↑  "Werner Gumpel, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 28 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
40. ↑  "Jennerjahn Hans Jürgen, prisoner in Vorkuta". *gulag.memorial.de*. 2023. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
41. ↑  "Erwin Jöris, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
42. ↑  "Johannes Krikowski, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 25 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
43. ↑  "Krumm Karl-Heinz, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 11 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
44. ↑  "Lamprecht Klaus, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
45. ↑  "Helmut Mehl, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
46. ↑  "Theodor Mersch, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 9 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
47. ↑  "Dietrich Otto Minckert, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 27 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
48. ↑  "He devoted his life to the freedom of the Motherland" (PDF). *www3.lrs.lt*. 2023. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
49. ↑  "Horst Narweleit, Vorkuta prisoner". *gulag.memorial.de*. 2023. 2 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
50. ↑  Fariselli, Patrizio (7 Ekim 2018). "1978, gli dei se ne vanno gli arrabbiati restano". *Patrizio Fariselli* (İtalyanca). 4 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2021.
51. ↑  ""The Twilight Zone"-S1.E21 "need to know"/"red zone"". *www.imdb.com*. 2023. 22 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
52. ↑  "Vorkuta for Victory: What Black Ops Got So Right". *Venture Beat*. 12 Ocak 2014. 8 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2019.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
53. ↑  ""Gulag Vorkuta (2016)" IMDb movie review". *www.imdb.com*. 2016. 23 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.
54. ↑  ""GULAG VORKUTA (2016)"-FilmFreeway". *filmfreeway.com*. 2016. 25 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2023.

Alakalı eserler
---------------

* Barenberg, Alan (2014). *Gulag Town, Company Town: Forced Labor and Its Legacy in Vorkuta* [*Gulag Kasabası, Şirket Kasabası: Vorkuta'daki Zorunlu Çalıştırma ve Mirası*] (İngilizce). Yale University Press. ISBN 978-0-300-20682-1.

67°30′51″K 64°05′02″D﻿ / ﻿67.51417°K 64.08389°D﻿ / 67.51417; 64.08389

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4625842-5

 |