**Şah Cihan** veya **Ebû’l Muzaffer Şehâbeddin Muhammed Sâhib-kıran** (Farsça: شاه جهان‎, 5 Ocak 1592 - 22 Ocak 1666), eşi Mümtaz Mahal uğruna Tac Mahal'i yaptırmasıyla tanınan ve Hindistan'da kurulmuş olan Babür İmparatorluğu'nu 1627-1658 yılları arasında yönetmiş olan beşinci Babür hükümdardır.

Tac Mahal ve ünlü yansıması.
**Şah Cihan**.
Mümtaz Mahal'in sanatsal tasviri.

Yaşam öyküsü
------------

Şah Cihan ordusuyla Jama Mescidinden çıkarken
Doğum adı Hürrem olan **Şah Cihan** atası ve hanedanın kurucusu Babür Şah tarafından Timur'un, anne tarafından ise Cuci Han kanalı ile Cengiz Han'ın torunudur. Yıllarca mirasçılarından olduğu Timur İmparatorluğu'nu yeniden kurmaya çalışmış, Maveraünnehir'e defalarca seferler düzenlemiştir. Büyük atası Timur'un hayallerinin kenti Semerkant'ı üç kez geri almış, ancak kaybetmiştir. Hindistan'a sefer düzenlemiş, selefleri tarafından ise Hindistan'ın çoğu ele geçirilmiştir.

Kâğıt üzerine boya ve altın ile yapılmış 17.yy. tasviri: *Dünya üzerinde Şah Cihan*.

Eşi Mümtaz Mahal ve anıt mezar Tac Mahal
----------------------------------------

Şah Cihan daha ziyade efsanevi aşkı ile tanınır. Eşi Ercüment Banu'nun babası, hem krallığın en soylularından biri hem de Şah Cihan'ın üvey annesi Nur Cihan'ın kardeşi idi. Mümtaz Mahal aslında Şah Cihan'ın üçüncü ama en sevdiği eşidir. Mümtaz Mahal on dördüncü kızları Gauhara Begüm'ü doğururken 1631 yılında ölmüştür. Bunun üzerine Şah Cihan, Agra kentinde Tac Mahal adlı efsanevi anıt mezarı yaptırmıştır. Mimari eserlerde atalarının tercih ettiği sarı kum taşı yerine Şah Cihan, tutkulu bir şekilde beyaz mermer kullanmıştır. 1632'de inşasına başlanan eser, 20 yıl sonra 1652'de tamamlanmıştır. Bu eşsiz yapıyı meydana getirenler; Mimar Sinan'ın öğrencilerinden, İsa Mehmet Çelebi ve ona yardım etmek üzere Agra'ya davet edilmiş Semerkantlı Mehmet Şerif'tir. Kubbenin yapımından sorumlu kişi yine Mimar Sinan'ın talebelerinden İsmail Çelebi'dir. Duvarlardaki mermere oyularak yazılanlar İstanbul'dan hattat Settar Efendi'nin hüneridir.

Kültür ve sanata desteği
------------------------

Şah Cihan atalarından kalan birçok sıkıntı ile yüz yüze kalmış, iç isyanlar ve hanedanlıktaki çekişmelerle mücadele etmiştir. Ancak Babür ve Timurlu kültürü açısından tartışmasız bir altın çağın yaşanmasını sağlamıştır. Döneminde birçok şair ve minyatür sanatçısına destek vermiş, Hint minyatür sanatınında Babür ekolünün inşaasını sağlamıştır. Ancak hiç kuşkusuz en büyük desteği, tutkunu olduğu mimari çalışmalara vermiştir. Ülkenin bir başından bir başına kaleler, türbeler, saraylar, camiler ve medreseler yaptırmıştır. Şahcihanabad yani bugünkü Delhi kenti de bu hükümdar tarafından kurulmuştur.

Son dönemi
----------

Babür İmparatoru Şah Cihan'ın, doğum sırasında ölen eşi Mümtaz Mahal'in anısına Agra'da yaptırdığı Tac Mahal anıt mezarının 1863-1869 yılları arasında Samuel Bourne tarafından çekilen fotoğrafı.
Ancak hanedan içindeki iktidar mücadelesi, onun hayattayken tahttan indirilmesine neden olmuştur. Tac Mahal'in tamamlanmasından çok kısa bir zaman sonra, akli dengesini kaybettiği gerekçesi ile oğlu Alemgir tarafından tahttan indirilerek Agra Kalesi'nde oda hapsine mahkûm edilmiştir. Rivayete göre kalan günlerini burada, küçük bir camdan Tac Mahal'i izleyerek geçirmiştir.

Ölümünün ardından oğlu Evrengzib tarafından Tac Mahal'e, hayatının aşkı Mümtaz Mahal'in yanına defnedilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Islamic architecture, Islamic Arts and Architecture Organization". 17 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2010.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Şah Cihan*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |
| --- |
| Şah Cihan **Timurlu Hanedanı****Doğumu:** 5 Ocak 1592  **Ölümü:** 22 Ocak 1666 |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelenCihangir |  **Babür İmparatoru**8 Kasım 1627 - 22 Ocak 1666 | Sonra gelenEvrengzib |

| * g
* t
* d
 Babür İmparatorluğu |
| --- |
| İmparatorlar | 
* Babür
* Hümâyun Şah
* Ekber Şah
* Cihangir
* Şah Cihan
* Evrengzib
* I. Bahadır Şah
* Cihandar Şah
* Ferruhsiyer
* Refiüdderecât
* II. Cihan Şah
* Muhammed Şah
* Ahmed Şah Bahadır
* II. Alemgir Şah
* III. Cihan Şah
* Şah Alem
* II. Ekber Şah
* II. Bahadır Şah

 |
| Savaşlar ve çatışmalar | 
* Panipat Savaşı (1526)
* Panipat Savaşı (1556)
* Babür-Safevî Savaşı (1622-23)

 |
| Mimari | 
* Tac Mahal
* Babür bahçeleri
* Hümayun Türbesi
* Kızıl Kale
* Lahor Kalesi
* Agra Kalesi
* Fetihpur Sikri
* Şalemar Bahçeleri
* Badşahi Camii
* Vezir Han Camii

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 11040807
* BNF: cb13512982s (data)
* GND: 119006693
* ISNI: 0000 0000 6675 1721
* LCCN: n50002533
* NLI: 987007268060105171
* NTA: 073109843
* SNAC: w6kd24rh
* SUDOC: 070037116
* TDVİA: sah-cihan
* Trove: 840103
* ULAN: 500245103
* VIAF: 13108102
* WorldCat: lccn-n50002533

 |