**Hummel** (*Türkçe* **Bombus**) Nazi Almanyası'nın ordusu Wehrmacht tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan kundağı motorlu obüs türüdür. Geschützwagen III/IV şasesi üzerine yerleştirilen 150 mm obüsten oluşmuştur. 1942 yılından itibaren savaşın sonuna kadar kullanılmıştır. 

Tam adı *Panzerfeldhaubitze 18M auf Geschützwagen III/IV (Sf) Hummel, Sd.Kfz. 165* dir. 27 Şubat 1944 tarihinde Adolf Hitler'in emri ile adı kısaca Hummel oldu.

Üretimi
-------

Doğu Cephesi'nde bir Hummel, 1943
Hummel 1942 yılında tank birliklerine hareketli topçu desteği vermek üzere tasarlandı. İlk olarak Sovyet Rusya'ya karşı Barbarossa Harekatı sırasında kullanıldı. Wehrmacht elinde başka kundağı motorlu obüsler vardı ancak hepsi kullanımdaydı. Bu yüzden bu harekâttan önce çalışmalara başlandı.

İlk prototip Panzer III tank şaseşi üzerine konan 105 mm leFH 17 obüsten oluşuyordu. Ancak Panzer IV şasesi bu top için daha kullanışlı olduğundan değişikliğe gidildi.

Ancak Panzer IV şaseli prototipte beğenilmedi. Bunu nedeni kullanılan topun daha güçlü olmasının istenmesiydi. Sonuçta Panzer III'e ait yürüyen aksam ve direksiyon sistemi ile Panzer IV tankına ait süspansiyon ve motorun kullanıldığı bir alt yapıda karar kılındı. Bu alt yapıya Geschützwagen III/IV adı verildi. Bu yapının üstüne çok daha güçlü 150 mm sFH 18 L/30 obüs yerleştirildi. Aynı şase daha sonra Nashorn adındaki tank imha edicide de kullanıldı.

Hummel'in mürettebatı ve topu barındıran üzeri açık hafif zırhlı bir üstyapısı vardı. Aracın motorun orta kısımda bulunmaktaydı.

En son model Hummel araçlarında sürücü ve radyo operatörü için ayrı bir bölüm yapıldı.

Modelleri
---------

Hummel az sayıda mühimmatı ve mürettebatı taşıyabilecek kapasitesi bulunmaktaydı. Bu yüzden Munitionsträger Hummel (Hummel mühimmat taşıyıcı) adında görevi sadece mühimmat taşımak olan araç üretildi. Bu modelin topu yoktu ve 10 mm zırh ile kaplı idi. Bu zırhın içerisinde mühimmatı taşımak için parmaklıklı rafları bulunuyordu. Önemli bir durumda araca normal bir Hummel gibi obüs takılabiliyordu

Savaşın sonuna kadar 714 Hummel ve 150 adette mühimmata taşıyıcı araç üretildi.

Görev tarihi
------------

Hummel modelinin en yoğun kullanıldığı yer Kursk Savaşı'ydı. Burada 100 araç kullanıldı. Bu araçlar 6 obüs ve 1 mühimmat aracından oluşan bataryalar halinde ve Panzer tümeni içerisinde *Panzerartillerie Abteilungen* olarak anılıyordu.

Dış bağlantılar
---------------

* Achtung Panzer! profile of the Hummel7 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* World War II Vehicles
* Surviving Panzer IV variants11 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - A PDF file presenting the Panzer IV variants (Jagdpanzer IV, Hummel, Nashorn, Brummbär, StuG IV, Flakpanzer tanks and prototypes based on Pz IV) still existing in the world
* Renkli çizimi

Ayrıca bakınız
--------------

* II. Dünya Savaşı Zırhlı Araç Listesi

| * g
* t
* d
Nazi Almanyası'nın II. Dünya Savaşı'nda kullandığı zırhlı savaş araçları |
| --- |
| Tanklar | 
* Panzer I
* Panzer II
* Panzer III
* Panzer IV
* Panther
* Tiger I
* Tiger II
* Panzer 35(t)
* Panzer 38(t)

 |
| Kundağı motorlu toplar | 
* Bufla
* Wespe
* 10.5cm leFH18(Sf) LrS
* 15cm sFH13/1 (Sf) LrS
* Sturmpanzer I
* Sturmpanzer II
* Grille
* Hummel
* Panzerwerfer 42
* Wurfrahmen 40
* Karl-Gerät

 |
| Taarruz topları | 
* StuG III
* StuG IV
* StuH 42
* Brummbär
* Sturmtiger

 |
| Tank imha ediciler | 
* Panzerjäger I
* Marder I
* II
* III
* Nashorn
* Elefant
* Hetzer
* Jagdpanzer IV
* Jagdpanther
* Jagdtiger

 |
| Yarı paletliler | 
* Maultier
* Sd.Kfz. 4
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 250
* 251
* 252
* 253
* 254
* sWS

 |
| Zırhlı savaş aracılar | 
* Kfz 13
* Sd.Kfz. 221/22/23/60/61
* Sd.Kfz. 231/32/33/34/63
* Sd.Kfz. 234
* Sd.Kfz. 247
* ADGZ

 |
| Kundağı motorlu uçaksavarlar | 
* Flakpanzer I
* Flakpanzer 38(t)
* Flakpanzer IV
	+ Möbelwagen
	+ Wirbelwind
	+ Ostwind
	+ Kugelblitz

 |
| Yıkım araçları | 
* Leichte Ladungsträger
* Mittlerer Ladungsträger
* Schwere Ladungsträger

 |
| Prototipler | 
* Maus
* Geschützwagen Tiger
* Entwicklung serisi ( Panzer E-100 )
* Leichttraktor
* Panther II
* Waffenträger
* Heuschrecke 10
* Sturer Emil
* 10.5 cm K (gp.Sfl.)
* Pz.Sfl. II
* Flakpanzer Coelian
* Neubaufahrzeug
* VK 3001 (P)
* VK 3002 (DB)
* VK 3601 (H)
* VK 4501 (P)

 |
| Tasarım önerileri | 
* Panzer VII 'Löwe'
* Panzer IX
* Panzer X
* Ratte
* Monster
* VK 1602 Leopard
* Gep. MTW Kätzchen
* VK 4502 (P)
* VK 20 serisi

 |
| II. Dünya Savaşı'nda Almanya tank üretimi |