**TUSAŞ Kaan**, proje adıyla **Milli Muharip Uçak** (MMU), (İngilizce: Turkish Fighter X veya kısaca TF-X), TUSAŞ tarafından geliştirilen ve Türkiye'nin 2020'li yılların sonunda seri üretim aşamasına getirmeyi planladığı çift motorlu, düşük görünürlük, sensör füzyonu, hava-hava ve havadan yere hâkimiyetlerde üstün özellikleri bulunan beşinci nesil jet muharip uçak projesidir. 21 Şubat 2024 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. **TUSAŞ KAAN’nın** ilk etapta 2028’e kadar 20 adet uçağın Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girmesi ve 2030’dan itibaren TSK Envanterinde bulunan F4 ve f16 tipi eski uçakların yerini alması beklenmektedir.

MMU'nun tasarımı, Türkiye'nin de ortağı olduğu F-35 projesinin hava-hava muharebesindeki zayıflıklarını telafi etmeye yönelik TUSAŞ’da başlamıştır. Fakat Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasından sonra başlayan yaptırım süreci üretici konumunda olan Türkiye'nin F-35 programından resmen çıkarılmasıyla sonuçlanmış ve MMU, Türkiye'nin devam eden yegâne 5. nesil savaş uçağı projesi hâline gelmiştir. MMU'nun (TF-X) prototipinin (ilk örnek) 18 Mart 2023'te piyasaya sürüleceği ve ilk uçuşunu 2023 yılının sonunda yapacağı resmî olarak açıklandı. Prototipin taksi yapma ve yerde çalışma testleri, 17 Mart 2023'teki tanıtımda resmen başladı.

Resmî olarak 1 Mayıs 2023 tarihinde **Kaan** adını almıştır.

27 Aralık 2023 tarihinde yapılması planlanan ilk uçuşun ertelenmesinden sonra, 21 Şubat 2024 tarihinde Ankara Mürted Hava Meydanı'dan kalkış yaparak ilk uçuşunu gerçekleştirdi.

İlk uçuş sırasında yerli olarak geliştirilen kanopi ve özel olarak üretilen boya kullanılmıştır.

Geliştirme süreci
-----------------

Savunma Sanayii İcra Komitesinin 15 Aralık 2010 tarihindeki toplantısında, Hava Kuvvetleri Komutanlığının 2020’li yıllardan sonraki jet eğitim uçağı ve savaş uçağı ihtiyacının ulusal olanaklarla geliştirilme projesi olarak ilk aşamada kavramsal tasarım yapılması için TUSAŞ ile sözleşme görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. 

Paris Air Show'da MMU (TF-X)'ya ait prototip (ilkörnek)
5. nesil savaş uçakları sınıfında, sahip olacağı aviyoniklerle ve radar dalgalarını sönümleme özelliğine sahip kompozit malzemelerden üretilecek, radarda düşük görünürlüklü bir gövde tasarımına sahip olması amaçlanan TF-X'in 2011 yılı itibarıyla TUSAŞ tarafından kavramsal tasarım aşaması başlatılmış olup kavramsal tasarım çalışmaları 29 Eylül 2013'te tamamlanmıştır.

Jet eğitim uçağı ve muharip uçak ihtiyacına yönelik olarak;

* Hava Kuvvetleri Komutanlığı harekât ihtiyaçlarının belirlenmesi,
* Gereksinimlerin analizi çalışmaları ve bunları karşılayan
* Uçağın ve sistemlerinin kavramsal tasarımı,
* Milli imkân ve kabiliyetler ile yapılabilirliğin araştırılması ve
* Uluslararası işbirliği modelleri

başlıklarında çalışılmıştır.

### Saab AB ile ortaklık

Şubat 2013'te dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla Saab ile görüşmeler yapılmış, 13 Mart 2013 tarihinde dönemin Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün İsveç'e devlet ziyareti sırasında ise TUSAŞ ile İsveçli Saab şirketi ile bir anlaşma imzalanmıştır.

* Saab AB, Türkiye'nin TF-X programı için teknolojik tasarım yardımı sağlayacaktır.
* TUSAŞ'ın Saab'ın savaş uçağı tasarım birimini satın alma seçeneği vardır.

Fakat daha sonra bu düşünceden vazgeçilmiş, 8 Ocak 2015'te Türkiye Başbakanı Ahmet Davutoğlu; TF-X programının Kore, İsveç, Brezilya ve Endonezya ortaklığında değil tamamen bağımsız yerli bir platform olacağını açıklamıştır.

### Tasarım seçimi

2015 yılına kadar yapılan değerlendirmelerde üç adet tasarım öne çıkmıştır:

* FX-1: Çift motorlu, Lockheed Martin F-22 benzeri tasarım
* FX-5: Tek motorlu, General Dynamics F-16 benzeri tasarım
* FX-6: Tek motorlu ve kanartlı, Saab JAS 39 Gripen benzeri tasarım. TÜBİTAK SAGE ve ROKETSAN tarafından geliştirilen SOM-J seyir füzesi, MMU (TF-X) ve F-35'in iç silah bölmesine sığacak şekilde tasarlanmıştır

Ocak 2015'te yapılan Savunma Sanayii İcra Komitesi toplantısında maliyeti yüksek olmasına karşın boyu diğerlerinden daha uzun olan, daha fazla silah yükü taşıyabilen, daha yüksek sürate ve menzile ulaşabilen çift motorlu FX-1 modelinin tercih edilmesi gerektiğini belirtildi.

### Teklif süreci

13 Mart 2015 tarihinde Türk Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) Türk Silahlı Kuvvetlerinin "bir sonraki uçak tedarik programını karşılayacak" yerli tasarım, geliştirme ve üretim faaliyetlerini gerçekleştirmek için resmen Türk şirketlerine Bilgi Talebi Dosyası (Request for Information - RFI) yayımladı. Yine aynı dönemde uçağın motoru için de TÇD (Teklife Çağrı Dosyası) yayımlanmış; General Electric, Eurojet ve Snecma firmaları bu dosyaya dönüş yapmıştır. TÇD kapsamında Türkiye’deki motor altyapısını geliştirilebilecek ve mümkün olduğu sürece yerli üretim olacak bir motor istenmiştir.

### BAE Systems ile anlaşma

Aralık 2015'te, Türkiye'nin Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM), ülkenin yeni nesil hava üstünlük savaşçısının tasarımına yardımcı olması için Birleşik Krallık kuruluşu BAE Systems'i seçtiğini açıkladı. Aynı gün Rolls-Royce, Türkiye'ye EJ200 motoru teknoloji transferi ve MMU programı için bir türevinin ortak geliştirilmesi teklifinde bulundu.

Dönemin İngiltere Başbakanı Theresa May, Ocak 2017'de Türkiye'yi ziyareti sırasında BAE Systems ve TUSAŞ yetkilileri, BAE'nin uçakları geliştirme konusunda yardım sağlaması için yaklaşık 100 milyon sterlin tutarında bir anlaşma imzalamıştır.

### TUSAŞ ile HAVELSAN işbirliği

Mayıs 2020 tarihinde TUSAŞ ile HAVELSAN, gömülü eğitim/simülasyon (Embedded Training), eğitim ve bakım simülatörleri ve çeşitli alanlarda verilecek mühendislik desteği (Virtual Test Environment, proje seviyesi yazılım geliştirme ve siber güvenlik) konularında iş birliğine imza atmıştır.

### Program takviminin açıklanması

Geliştirme sürecinin Faz-1 kısmının 2014 yılının sonunda tamamlanması hedeflenmiş olsa da T0 denilen ve başlangıç koşullarının yerine getirilip projenin resmî olarak başlamasını belirten durum 2018 yılının sonunda olmuştur.

30 Haziran 2021'de Türk Hava Kuvvetleri, MMU programı hakkında basına açık bir sunum yaptı. Sunumda T0 aşamasının hemen ardından Faz-1 Aşama-1 ile birlikte ön tasarım çalışmalarına başlandığı belirtildi. Ön tasarım faaliyetlerinin bir parçası olarak sistem gereksinimleri incelemesi (SRR) yürütülmektedir. 2022'nin sonuna kadar sistem işlevsellik incelemesi (SFR) ve sistem gereksinimleri incelemesi (SRR) süreçlerinin tamamlanması hedeflenmektedir. Böylece ön tasarım faaliyetleri tamamlanmış olacaktır.

Faz-1 Aşama-2 kapsamında ise 2022-2029 döneminde, MMU'nun detay tasarım ve kalifikasyon faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Uçak 2023 yılında hangardan çıkacak, 2024 yılında kritik tasarım inceleme (CDR) faaliyetleri gerçekleştirilecek, 2025 yılı içerisinde Blok-0 denilen ilk uçağın üretimi tamamlanacak ve 2026 yılında ilk uçuş gerçekleştirilecektir. Bu tarihe kadar, 3 adet prototipin üretilmesi hedeflenmektedir.

Blok-1 konfigürasyonunun 2029 yılına kadar geliştirilmesi planlanmaktadır. Faz-2 kapsamında 10 adet Blok-1 savaş uçağı üretimi planlanmakta olup, uçaklar 2030-2033 yılları arasında Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilecektir. Faz-3'te 2034-2040 yılları arasında diğer MMU bloklarının geliştirilmesi ve seri üretim faaliyetleri planlanmaktadır. 

MMU (TF-X) prototipine ait arkadan görünüm (Le Bourget, 2019)
### Parça üretiminin başlaması

4 Kasım 2021 tarihinde MMU'nun ilk parçası üretildi. TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil; *"Millî muharip uçağımızın ilk parça üretimini gerçekleştirdik. Ülkemizin beka projesi için attığımız her adım bizim için çok anlamlı, çok kıymetli. Heyecanla, gayretle çalışarak aynı yolda yürüdüğümüz tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyorum."* ifadelerinde bulundu.

### Pakistan ile işbirliği iddiaları

Pakistan merkezli Aaj haber ajansının programına konuk olan Pakistanlı emekli general AvM Dr Rizwan Riaz ile TUSAŞ Genel Müdürü Prof. Dr. Temel Kotil, MMU projesinin Türkiye-Pakistan iş birliğinde yürütüldüğünü açıkladı. Pakistan’ın AZM projesi kapsamında edindiği birikimlerin Türkiye’nin MMU kapsamında edindiği birikimler ile ortak kullanılacağı belirtildi. Fakat daha sonra TUSAŞ kaynakları bunun bir yanlış anlaşılma olduğunu, böyle bir anlaşmanın yapılmadığını söyledi.

### Son montaj hattı süreci

MMU'nun 4 Kasım 2021'de başlayan parça üretimi bir sene boyunca devam etmiş, üretilen parçalar birleştirilmiş ve uçak 23 Kasım 2022 tarihinde son montaj hattına girmiştir. MMU'nun prototipinin gerçek görüntüleri de yine bu tarihte kamuoyu ve basın organları ile ilk kez paylaşılmıştır. Aralık 2022'de uçak kendi tekerlekleri üzerine alınmış, kanopisi ve motorları takılmıştır.

### Test süreci

16 Mart 2023 tarihinde Millî Muharip Uçak, üretimin tamamlanmasının ardından testler için hangardan çıkartıldı. Motor çalıştıran uçak bir süre pistte ilerleyerek ilk taksi testini gerçekleştirmiş oldu. 21 Şubat 2024 tarihinde ise ilk uçuş testini başarıyla tamamladı.

Tasarım
-------

Uçağın birebir ölçülerde hazırlanan maketi ilk defa 2019 Paris Havacılık Fuarı'nda kamuoyuna tanıtılmıştır. Haziran 2021'de ise Türk Hava Kuvvetleri'nin basına yaptığı sunumda MMU'nun tasarım özellikleri ve ihtiyaçları açıklanmıştır:

* Yüksek manevra kabiliyeti ve güçlü bir itki sistemi
* Süperseyir kabiliyeti
* Uzun harekât yarıçapı
* Radarda düşük görünürlük
* Sensör füzyonu
* Gelişmiş veri bağı kabiliyetleri
* Yüksek hassasiyete sahip mühimmatlar atabilme kabiliyeti

### Uçak gövdesi

Hüseyin Yağcı, MMU programının TUSAŞ'ın üç kavramsal tasarımında görselleştirilen şimdiye kadar düşük radar kesit yoğunluğu, iç silah koyları ve süperseyir yeteneği için en uygun hale getirilmiş bir tasarımda olduğunu ifade etmiştir; bunlar beşinci nesil savaş uçağı ile ilgili özelliklerdir. TUSAŞ'ın Gelişmiş Karbon Kompozit gövde tesisi, Lockheed Martin F-35 Lightning II uçağına gövde üretmek için hazırlanmıştır. Türkiye Savunma Sanayii Müsteşarlığı (şimdiki adıyla Savunma Sanayi Başkanlığı) ayrıca MMU gövdesi için yeni bir hafif karbon kompozit termoplastik gelişimi için bir ihale yayınlamıştır.

Ocak 2023'te basına yapılan soru-cevap etkinliğinde uçağın ön kokpit, orta gövde, kanatlar ve kuyruk olmak üzere dört ana parçadan oluştuğu belirtilmiştir. Ön bölümde 7050 ve 77450 serisi alüminyum kullanıldığı, orta gövdede titanyum imalat yapıldığı, dış kaplama ve hava alık girişlerinin ise kompozit malzemeden olduğu açıklanmıştır.

### Radar ve algılayıcılar

MMU projesi kapsamında üretilecek olan uçaklarda kullanılacak olan AESA Radarı, ASELSAN üretimi Bütünleşik Radyo Frekansı Sistemi (BÜRFİS) olacaktır.

### Aviyonik, sensör ve donanım

MMU, ona eşlik eden İHA'lara şifrelenmiş veri bağlantısı aracılığıyla entegre olacaktır.

MMU'da büyük olasılıkla Aselsan'ın daha önce geliştirilmiş olan kendi radar uyarı alıcısı (RWR - *Radar Warning Receiver*), füze uyarı sistemi (MWS - *Missile Warning System*), lazer uyarı sistemi (LWS - *Laser Warning System*), yanıltıcı parçacık ve işaret ışığı yönetimi, dağıtım sistemi ve sayısal radyo frekans hafızası (DRFM - *Digital Radio Frequency Memory*) tabanlı yayın bozma sistemi ile donatılacaktır.

### İtki

TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil 2019 Paris havacılık fuarında yaptığı açıklamada MMU prototiplerinde test aşamasında her biri 29.000 lbs itki üreten 2 adet General Electric F110-GE-129 turbofan motorunun kullanılacağını açıkladı. Bu motorlar halihazırda F-16'larda kullanılmaktadır. Ayrıca boyutu F110'dan daha büyük olan yerli motorun da geliştirilme çalışmalarının devam ettiği açıklanmıştır. Motorun uçağa entegresinde gerekli olan yedi metre uzunluğundaki bir güçlendirilmiş titanyum parçasının üretiminde üç boyutlu titanyum yazıcı teknolojisi kullanılacaktır.

Alternatif olarak Rolls Royce firması ile Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) arasında görüşmeler devam ediyor. Ayrıca TRMotor Güç Sistemleri San. A.Ş. yerli imkanlarla, 5. nesil bir turbofan motor geliştirmek için çalışmalarına devam ediyor.

Haziran 2022 itibarıyla prototip uçaklarda kullanılacak olan F110 motorları Türkiye'ye teslim edilmiştir.

### Çift koltuklu varyant

Mart 2022'de TUSAŞ, MMU'nun tandem çift koltuklu bir versiyonun da geliştirilebileceğini açıklamıştır. Buna göre Milli Muharip Uçak’ın MUM-T (Manned Unmanned Teaming, İnsanlı İnsansız Ekip) kabiliyetini en yüksek verimlilikle kullanması hedefleniyor. Eklenecek koltuk ile beraber arka koltukta yer alan pilot, Bayraktar Kızılelma gibi insansız hava araçlarını koordine edebilecek ve yönetebilecek.

Ocak 2023'te yapılan bilgilendirme toplantısında ise çift koltuklu varyantın üretilmeyeceği belirtilmiş, ikinci koltukta oturan pilotun yapması beklenen görevler tamamen uçağın bilgisayarına devredileceği söylenmiştir.

Genel özellikler
----------------

Kaynaklar: TUSAŞ

### Teknik özellikler

* **Mürettebat**: 1
* **Uzunluk**: 21 metre (69 ft)
* **Yükseklik**: 6 metre (20 ft)
* **Kanat açıklığı**: 14 metre (46 ft)
* **Güç kaynağı**: 2 ×  General Electric F110-GE-129 artyakıcı turbofan (Prototipler ve 20 adet Block-10 üretimi için planlanan)(İlerleyen süreçte Rolls-Royce firması ile ortak üretilecek,35.000 pound-kuvvet güçteki motor kullanılıcaktır.)
	+ **Artyakıcı olmadan itki gücü**: 2 × 17.155 pound-kuvvet (76 kN)
	+ **Artyakıcı ile itme gücü**: 2 × 29.400 pound-kuvvet (131 kN)

### Performans

* **Azami hız:** Mach 1,8 (2.210 km/sa; 1.190 kn)
* **Servis tavanı:** 55.000 fit (17.000 m)
* **G limiti:** +9g / -3,5g

### Aviyonikler

* ASELSAN AESA Radarı Bütünleşik RF Sistemi (BÜRFİS)
* SAR (Sentetik Açıklıklı Radar Sistemi)
* IRST (Kızılötesi arama ve takip sensörü) (KARAT)
* EOTS (Elektro-optik hedefleme sistemi) (TOYGUN)
* DIRCM (Yönlendirilmiş Kızılötesi Karşı Tedbir Sistemi) (Yıldırım-300)
* UKSS (Uçuş Kontrol Sistemi Sensörleri)
* ASELSAN Kaska Monteli Gösterge Sistemi (TULGAR)

Ayrıca bakınız
--------------

* Lockheed Martin F-22 Raptor
* Lockheed Martin F-35 Lightning II
* Northrop YF-23
* Suhoy Su-57
* Chengdu J-20
* Flygsystem 2020
* HAL AMCA
* KAI KF-21 Boramae
* Mikoyan LMFS
* Mitsubishi X-2 Shinshin
* Shenyang J-31
* Savaş uçakları listesi

Kaynakça
--------

1. ↑  "Milli uçak 'KAAN' ilk uçuşunu yaptı". 21 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2024.
2. ↑  "Türkiye'nin göklerdeki gücü! Milli Muharip Uçak KAAN 2028'de envantere giriyor". 16 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2024.
3. 1 2  "TUSAŞ Kaan". 11 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2022.
4. ↑  "Temel Kotil CNN TÜRK'e açıkladı: Milli Muharip Uçak ne zaman uçacak?". *CNN Türk*. 9 Ocak 2023. 9 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2023.
5. ↑  "Turkish future fighter comes together ahead of 'victory day' roll-out". *Gareth Jennings*. Janes Newspaper. 24 Kasım 2022. 27 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2022.
6. ↑  "Turkey's Domestic 5th Generation TF-X Fighter Jet Is On The Final Assembly Line". Overt Defense. 25 Kasım 2022. 25 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2022.
7. ↑  "Milli Muharip Uçağın adı KAAN oldu". TRT Haber. 1 Mayıs 2023. 1 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2023.
8. ↑  "Milli Muharip Uçağı KAAN'ın uçuş tarihi ertelendi". *www.ntv.com.tr*. `|arşiv-url=` kullanmak için `|arşiv-tarihi=` gerekiyor (yardım) tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2024.
9. ↑  "Milli uçak 'KAAN' ilk uçuşunu yaptı". *www.trthaber.com*. 21 Şubat 2024. `|arşiv-url=` kullanmak için `|arşiv-tarihi=` gerekiyor (yardım) tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2024.
10. ↑  "TÜRKİYE : 5. Nesil Milli Savaş Uçağı KAAN İlk Uçuşunu Gerçekleştirdi! - ULU Savunma". 21 Şub 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
11. ↑  "Jet Eğitim Uçağı ve Muharip Uçak Kavramsal Tasarım Projesi". *ssm.gov.tr*. T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı. 12 Ekim 2012. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012.
12. ↑  "Proje, ssm.gov.tr". 13 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2016.
13. ↑  "Jet Eğitim Uçağı ve Muharip Uçak Kavramsal Tasarım Projesi". TUSAŞ - Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. tai.com.tr. 18 Ekim 2012. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012.
14. ↑  "Türkiye, SAAB ile masaya oturdu". *dunya.com*. 7 Şubat 2013. 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
15. 1 2  Ayyıldız, Muhammed (22 Aralık 2021). "MMU TF-X Programına Bir Bakış". *savunmasanayist.com*. Savunma Sanayi ST. 26 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
16. ↑  "İşte milli savaş uçağı!". *Habertürk.com*. Habertürk. 25 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2016.
17. ↑  "'Milli savaş uçağı' FX-1 olacak". *www.cumhuriyet.com.tr*. Cumhuriyet (gazete). 11 Ocak 2015. 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
18. ↑  TF-X Program RFI
19. ↑  "Türkiye, F-35 programından 23 Eylül'de resmen çıkarılmış". *T24*. 28 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
20. ↑  "Rolls-Royce Offers Engine for Turkish-Made Fighter Jet". *Defense News*. 6 Aralık 2015. 27 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2016.
21. ↑  "Britain, Turkey sign defence deal to develop Turkish fighter jet". *Reuters*. 27 Ocak 2017. 12 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2017.
22. ↑  Şahin, Anıl (2 Mayıs 2020). "TUSAŞ ile HAVELSAN arasında Milli Muharip Uçak anlaşması". *savunmasanayist.com*. Savunma Sanayi ST. 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
23. 1 2 3 4  "Türk Hava Kuvvetleri'nin MMU TF-X Sunumu ve Öne Çıkanlar". *savunmasanayist.com*. Savunma Sanayi ST. 1 Temmuz 2021. 14 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
24. ↑  "Milli Muharip Uçak için ilk parça üretildi". savunmasanayist.com. 4 Kasım 2021. 4 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2021.
25. ↑  Azman, Kaan (22 Şubat 2022). "Türkiye ve Pakistan "Milli Muharip Uçak'ı" birlikte geliştirecek". *defenceturk.net*. DefenceTurk. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2022.
26. ↑  "Pakistan'ın MMU ortaklığı iddialarına yalanlama". *tolgaozbek.com*. Tolga Özbek. 22 Şubat 2022. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022.
27. ↑  "Milli Muharip Uçak'ta kritik bir aşamaya daha geçildi". *aa.com.tr*. Anadolu Ajansı. 23 Kasım 2022. 23 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2022.
28. ↑  "Milli Muharip Uçak Son Montaj Hattında". *savunmasanayist.com*. SavunmaSanayiST. 21 Kasım 2022. 21 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2022.
29. ↑  Öner, Fuat (28 Aralık 2022). "Milli Muharip Uçak'ın motoru takıldı". *haber7.com*. Haber7. 28 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2022.
30. ↑  "MMU testler için hangardan çıktı". *tolgaozbek.com*. 17 Mart 2023. 17 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2023.
31. ↑  Yusuf Emir Işık (21 Şubat 2024). "Milli Muharip Uçak KAAN ilk uçuşunu yaptı!". defenceturk.net. 21 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2024.
32. ↑  "MMU görücüye böyle çıktı". *airturkhaber.com*. Air Türk Haber. 21 Haziran 2019. 3 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2019.
33. 1 2  Özbek, Tolga (13 Ocak 2023). "MMU nasıl erken uçacak?". *tolgaozbek.com*. Tolga Özbek. 13 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2023.
34. 1 2  "Milli Muharip Uçak (MMU) | TAI TF-X Uçağı". *www.sanalsavunma.com*. Sanal Savunma. 3 Temmuz 2021. 12 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022.
35. ↑  "TAI TFX / F-X Experimental Fifth Generation Fighter Concept". Military Factory, militaryfactory.com. 18 Haziran 2013. 29 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
36. ↑  "Could Aselsan provide EW/ECM gear for the JF-17?". Quwa, quwa.org. 11 Mayıs 2016. 9 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
37. ↑  "Helicopter Electronic Warfare System (HEWS)". Aselsan, aselsan.com.tr. 11 Mayıs 2016. 9 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
38. ↑  "MMU'ya F-16 motoru". 3 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2019.
39. ↑  "Milli Muharip Uçak'la ilgili heyecanlandıran '3D' gelişmesi! | STAR". *Star.com.tr*. 13 Ocak 2021. 13 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
40. ↑  "TÜRKİYE'NİN ÖZGÜN TURBOFAN PROGRAMI - Sanal Savunma". *sanalsavunma.com*. Sanal Savunma. 7 Temmuz 2020. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2022.
41. ↑  Güleş, Okan (2 Haziran 2022). "Milli Muharip Uçak için önemli gelişme: İlk teslimatlar yapıldı". *tgrthaber.com*. TGRT Haber. 2 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2022.
42. ↑  Işık, Yusuf Emir (2 Haziran 2022). "MMU'nun ilk F110 motorları teslim edildi". *defenceturk.net*. DefenceTurk. 2 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2022.
43. ↑  "MMU'ya çift koltuklu varyant". *tolgaozbek.com*. Tolga Özbek. 29 Mart 2022. 29 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022.
44. ↑  "TULGAR - ASELSAN". *web.archive.org*. 4 Aralık 2023. 4 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2024.

| * g
* t
* d
TUSAŞ hava araçları |
| --- |
| Uçaklar | 
* Hürkuş
* Hürjet
* Milli Muharip Uçak

 |
| Helikopterler | 
* T-70
* T-129 Atak
* T-625 Gökbey
* T-629
* T-929 Atak 2
* T-925

 |
| İnsansız hava araçları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sadece prototipler | 
* X-1 Şahit
* X-2 Pelikan
* Martı
* Baykuş
* Öncü
* R-300 Sivrisinek
* Süper Şimşek

 |
| Envantere girenler | 
* Keklik
* Turna
* Gözcü
* Şimşek
* Anka
* Aksungur
* Anka-3

 |

 |
| Uydular | 
* Göktürk-1
* Göktürk-2
* Göktürk-3
* Türksat 6A

 |