Folik asitin yapısıFolik asitin yapısı
**Folik asit** (*Folat-polisin*, C19H19N7O6) B grubundan bir vitamindir (B9). Yeşil yapraklarda yaygın olarak bulunduğundan bu ad verilmiştir. Çünkü Latincede *folium* yaprak manasındadır. Herschel K. Mitchell ve arkadaşları bu vitamini, 1941 yılında ıspanak yapraklarında keşfettiler.

Özellikleri
-----------

Kimyaca adı *pteroil glutamik asit* (PGA)tır. Çünkü "pteridin", "PABA" ve "glutamik asit" bileşiminden oluşmuştur. *Bc* faktörü de denir. Bu madde suda mızrak şeklinde kristallenen portakal sarısı renginde bir katıdır ısıtılmakla erimez, fakat 250 °C'de esmerleşerek bozunur. Serbest asit halinde az, fakat sodyum tuzu halinde suda çok çözünür. Bazik ve nötr çözeltilerinde ısıya pek dayanıklı değildir.

Eksikliği
---------

Eksikliği sonucu megaloblastik anemi meydana getirir. Tropikal bölgelerde çok rastlanır. Bu eksikliğin başlıca sebebi protein-kalori eksikliğine dayanmaktadır. Normal beslenen insanlarda ancak sindirim bozukluğunda ve gebelikte görülebilir. Sarada kullanılan ilaçlar verilirken de bu vitaminin verilmesi gerekir. Bazı antibiyotikler (mesela Trimetoprim + Sulfamid kombinasyonları) bu vitamini yok edebilmektedir. Bira, şarap, rakı vs. fazla içen kimselerde bu vitamin eksikliği oldukça sık görülmektedir.

100 Gram Gıdadaki Folat Miktarı| Gıda | Serbest (mcg) | Toplam (mcg) |
| --- | --- | --- |
| alabalık | - | 750 |
| fıstık | - | 280 |
| piliç eti | - | 250 |
| ıspanak | 170 | 200 |
| maydanoz | - | 170 |
| karaciğer | - | 140 |
| brokoli | - | 111 |
| lahana | - | 100 |
| böbrek | 60 | 80 |
| esmer ekmek | 15 | 50 |
| beyaz ekmek | 8 | 30 |
| portakal | 13 | 24 |
| marul | 20 | 20 |
| muz | 10 | 20 |
| yumurta | 10 | 20 |
| sığır eti | 4 | 7 |
| elma / üzüm | 3 | 6 |
| koyun / tavuk eti | 3 | 6 |
| pişmiş yumurta | 2 | 5 |

Sindirimi
---------

Bu vitamin, ince bağırsak epitelinde bulunan bir karbonksipeptidaz enziminin yardımıyla, besinlerde bulunan poliglutamil şeklindeki folatlar parçalanarak serbest folat şeklinde ince bağırsakların üst kısımlarından emilir. Bu arada bazı değişikliğe uğrayarak kanda metil tetrahidrofolat şeklinde bulunur. Karaciğerde de bu şekilde depo edilir. Bu depo 5 mg kadardır. Bağırsakta da ayrıca bir miktar üretilir. Bir karbon atomlu köklerin, moleküller arasındaki geçişlerinde önemli rol oynar. Bazı amino asitlerden aldığı köklerin pürin ve pirimidin sentezinde kullanılır. DNA'nın sentezinde vazife alır. Bu vazifeyi yapabilmesi için bu vitaminin 5,10- metiltetrahidrofolat halinde olması gerekir. Bu geçiş ise B12 yokluğunda mümkün olmaz. Buna göre megaloblastik kansızlığa, B12'nin, dolaylı olarak tesiri vardır.

Folik asit, megaloblastik kansızlığın tedavisinde günde 5–10 mg vererek kullanılır. Tedaviye demir de katmak gereklidir. Çocuklara koruyucu olarak 0,5 mg bu vitaminden verenler vardır. Keçi sütü bu vitamin bakımından fakirdir. Bu sütle beslenen çocuklara bu vitamin de ilave edilmelidir. Sara hastalarına bu vitaminin B12 ile birlikte gerektiği zaman verilmesi uygun olur.

Günlük ihtiyaç ve kaynakları
----------------------------

Bu vitaminden günlük olarak serbest folat üzerinden 200, toplam folat üzerinden ise 300 mikrograma ihtiyaç vardır. Günde 100 mikrogram olanlarda bile eksiklik görülmemektedir. Gebelikte ihtiyaç % 50 kadar artar. Bu vitamin nebati ve hayvani gıdaların birçoğunda bulunur.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Folic Acid". 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2017.
2. ↑  "Folic Acid". The PubChem Project. 9 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2017.

Dış bağlantılar
---------------

* Health Canada article about folic acid22 Temmuz 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* US Public Health Service information page on folic acid28 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* The primary prevention of birth defects: Multivitamins or folic acid?17 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

Biyokimya linkleri
* Folate biosynthesis (early stages) (İngilizce)
* Folate biosynthesis (later stages) (İngilizce)
* Folate coenzymes2 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* C1 metabolism with folate20 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Formylation, hydroxymethylation and methylation using folate16 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* IUPAC nomenclature of folate related compounds6 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

| * g
* t
* d
Vitaminler |
| --- |
| Tüm B vitaminleri - Tüm D vitaminleri |
| A vitamini (**A**) - Tiyamin (**B1**) - Riboflavin (**B2**) - Niyasin (**B3**) - Pantotenik asit (**B5**) - Piridoksin (**B6**) - Biyotin (**B7**) - Folik asit (**B9**)B12 vitamini (**B12**) - C vitamini (**C**) - Ergokalsiferol (**D2**) - Kolekalsiferol (**D3**) - E vitamini (**E**) - Naftokinon (**K**) |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4121288-5
* LCCN: sh85143995
* LNB: 000333133
* NDL: 00574353
* NKC: ph254776
* NLI: 987007543706805171

 |