**Viktors Arājs** (13 Ocak 1910 - 13 Ocak 1988), Letonya / Baltık Alman işbirlikçisi ve Nazi SS subayıydı.Almanların Letonya ve Belarus'un işgali sırasında Holokost'ta (daha sonra Beyaz Rusya veya Beyaz Ruthenia olarak adlandırılır) Arajs Kommando'ya liderlik yaptı. Arajs Kommando, Letonya Yahudilerinin yaklaşık yarısını öldürdü.

Yaşamı
------

Viktors Bernhard Arājs, 13 Ocak 1910'da Rus İmparatorluğu'nda yer alan Baldone kasabasında doğdu. Babası Letonyalı bir demirciydi ve annesi zengin bir Baltık Alman ailesinden gelmekteydi. Arājs, 1930 yılında Letonya Ordusunda zorunlu asker olarak Jelgava Gymnasium'a katıldı. 1932'de Arājs, Riga'daki Letonya Üniversitesi'nde hukuk okudu, fakat diplomasını ancak 1941'de Sovyet işgalinden sonra alabildi. Üniversiteden ayrıldıktan sonra Letonya polisi ile bir iş bulmasına yardımcı olabilecek seçkin öğrenci kardeşliği "Lettonia" nın bir üyesi oldu. Arājs, 1938'de hizmetten ayrılana kadar Letonya polisi ile kaldı. Letonya 1934-1940'taki Ulmanis diktatörlüğü sırasında Arājs, sadık bir yönetici olarak Letonya'daki ultra-milliyetçi parti olarak kendini resmen "Pērkonkrusts'tan uzaklaştıran" düşük rütbeli bir il polis memuruydu.

II. Dünya Savaşı sırasındaki faaliyetleri
-----------------------------------------

Barbarossa Harekâtı, Almanya ve Sovyetler Birliği arasında bir savaş olarak 22 Haziran 1941'de başladı. Kısa bir süre sonra Kızıl Ordu, Riga'yı ilerleyen Wehrmacht'a terk etti. Arājs daha sonra 19 Valdemāra Caddesi'nde terk edilmiş bir polis bölgesi devraldı. Arājs'un gelecekteki komutanları Franz Stahlecker ve Robert Stieglitz, yanlarında Arājs'ın lisede ve Letonya ordusunda tanıdığı bir Letonca çevirmen Hans Dressler vardı. Bu dostluk yüzünden Arājs, Stahlecker ile tanıştı, en iyi taraflarını buldu ve güvenlerini kazandı. Arājs, birliklerinin çekirdeğini öğrenci kardeşliği ve Pērkonkrusts'tan işe aldı.

2 Temmuz'da Arājs, bir konferans sırasında Stahlecker'dan, biriminin kendiliğinden patlak vermiş bir pogrom yaratması gerektiğini öğrendi. 4 Temmuz 1941'de Alman liderliği, genellikle Arājs Kommando veya Özel Komando (*Sonderkommando*) Arājs olarak adlandırılan "Güvenlik Grubu Arājs" i kaybetti. Aynı gün Almanlar, işgal kontrolündeki Letonca gazetesi *Tēvija'da* (Letonca : *Anavatan*): "Vatansever olan tüm Letonyalılara, Pērkonkrusts üyelerine, Öğrenciler, Memurlar, Milisler ve Vatandaşlara işe alım ilanı verdi. Ülkemizin istenmeyen unsurların temizliğinde yer almak isteyenler kendilerini 19 Valdemāra Caddesi'ndeki Güvenlik Grubu'nun ofisine kaydettirmelidir." şeklinde bir yazı yayınladı. 4 Temmuz'da Arājs ve adamları, ilerleyen Almanlardan önce, kaçmaya çalışan 20 Yahudiyi Gogoļa Caddesi'ndeki Riga Sinagogu'nda hapsettiler. Daha sonra pencerelerden üzerlerine el bombaları attılar.El bombaları pencerelerden atılırken Yahudiler canlı canlı yanıyorlardı. Arājs komandoları 500-1500 gönüllüden oluşuyordu. Birim, önce Letonya'da ve sonra Belarus'ta yaklaşık 26.000 kişiyi öldürdü. Arājs 1942'de ve 1943'te SS-Sturmbannführer'e getirildi. Eski Letonya pilotu Herberts Cukurs, Arājs'ın yardımcısıydı. Arajs Kommando kadınlara kötü muamele ettikleri için kötü bir şöhrete sahiptiler. Viktors Arājs savaş sırasında Yahudi bir kadın olan Zelma Shepshelovitz'e tecavüz etti. Tanıklığı, savaş suçlularının duruşmalarında önemli bir rol oynadı .

Savaş sonrası
-------------

1949 yılına kadar Arājs, Almanya'daki bir İngiliz toplama kampında tutuldu. Bundan sonra bazı kaynaklarda Delmenhorst'daki İngiliz askeri hükümeti altında İngiliz silahlı kuvvetleri için bir sürücü olarak çalıştığı söylentileri, daha sonra İngiliz İşgal Bölgesi ve Arājs'ın hayatını kapsamlı bir şekilde araştıran Richards Plavnieks tarafından yalanlandı. Londra'da sürgünde olan Letonya hükûmetinin yardımıyla Arājs, Victor (Viktors) Zeibots adı altında sahte bir kimlik aldı. Frankfurt am Main'de bir basım şirketinde asistan olarak çalıştı.

Arājs, 21 Aralık 1979'da Hamburg Devlet Mahkemesinde (*Landgericht Hamburg*) 8 Aralık 1941'de büyük Riga Gettosu Yahudilerini Rumbula ormanındaki kitlesel saldırılar nedeniyle ölümlerinden ötürü suçlu buldu. 13.000 kişinin öldürülmesine katıldığı için ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 1988'de Arājs, Kassel'deki bir hapishanede hücre hapsinde öldü.

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2 3  (Almanca) Klee, *Das Personenlexicon zum Dritten Reich*, at page 18
2. ↑  Lumans, *Latvia in World War II*, at page 239.
3. 1 2  *The "Final Solution" in Riga: Exploitation and Annihilation, 1941-1944*. Volume 14 of Studies on War and Genocide. 2009. ss. 65-70. ISBN 9781845456085.
4. ↑  (Rusça) Braune Helden 8 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
5. ↑  (Letonca) Zeitung "Tēvija" vom 4.7.1941 15 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
6. ↑  "The Riga Ghetto and Latvian Holocaust Museum". *Riga*. 1 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2018.
7. ↑  (Almanca) Justiz und NS-Verbrechen 29 Ocak 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Verfahren Nr. 856, LG Hamburg 791221.
8. ↑  Press, *The Murder of the Jews in Latvia: 1941-1945*, page 70.

Genel
* (Rusça) Braune Helden8 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Rusya)
* (Almanca) Klee, Ernst, *Das Personenlexikon zum Dritten Reich*. Fischer, Frankfurt am Main 2007, s.   18. 978-3-596-16048-8 (Aktualisierte 2. Auflage)
* (Almanca) Justiz ve NS-Verbrechen29 Ocak 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Verfahren Nr. 856, LG Hamburg 791221
* Lumans, Valdis, O, *II. Dünya Savaşı'nda Letonya*, Fordham University Press, New York 2006 0-8232-2627-1
* Press, Bernard, *Letonya'daki Yahudilerin öldürülmesi: 1941-1945*, Laimdota Mazzarins tarafından Almanca'dan tercüme. Northwestern University Press, Evanston (IL) 2000, s.   70. 0-8101-1729-0 ISBN   0-8101-1729-0. (aslen *Lettland 1941-1945*, Metropol, Berlin 1992'de *Judenmord* başlığı altında yayınlanmıştır. 3-926893-13-3 ISBN   3-926893-13-3).
* (Letonca) Zeitung "Tēvija" kusması 4.7.194115 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* (Almanca) Vestermanis, Margers (Leiter des Müzesi "Juett in Lettland" Riga): *Rezension zu "Der Tod des Henkers von Riga"13 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*. In: *Haber Bülteni Fritz Fritz Enstitüsü*, No. 18 vom Frühjahr 2000.

Dış bağlantılar
---------------

* (Almanca) Bibliographie zum Holocaust in Lettland

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1020598050
* ISNI: 0000 0003 6659 9127
* LCCN: no2015036078
* NLI: 987007527898905171
* SUDOC: 227448715
* VIAF: 232853061
* WorldCat: lccn-no2015036078

 |