**Gelin yakma**, Hindistan Yarımadası ve çevresindeki ülkelerde uygulanan aile içi şiddet türüdür. Çeyiz cinayetinin bir biçimi olan gelin yakma, genç bir kadın ailesinin ek çeyiz ödemeyi reddetmesi nedeniyle kocasının ailesi veya kendi ailesi tarafından öldürülmesi olarak tanımlanır. Kadın, tipik olarak gaz yağı, benzin veya diğer yanıcı sıvılarla ıslatılır ve öldürme amacıyla ateşe verilir. Gaz yağı genellikle tehlikeli küçük benzin sobaları için pişirme yakıtı olarak kullanılır, bu da suçun bir kaza olduğu iddiasına açık kapı bırakır. En yaygın olduğu ülke Hindistan'dır ve 1993'ten beri bir sorun olarak gündeme gelmiştir.

Bu suç, genellikle ömür boyu hapis veya idamla cezalandırılır. Gelinin yakma, Hindistan'da yılda yaklaşık 2.500 ölüme neden olan önemli bir sorun olarak kabul edilmiştir. 1995'te *Time*, Hindistan'da çeyiz ölümlerinin 1980'lerin başında yılda yaklaşık 400'den 1990'ların ortalarında yaklaşık 5.800'e yükseldiğini bildirdi. Bir yıl sonra CNN, polisin her yıl 2.500'ten fazla gelinin yakıldığına dair rapor aldığını söyleyen bir haber yayımladı. Hindistan Ulusal Suç Kayıt Bürosuna göre, 2008'de çeyiz ölüm davalarında 1.948 mahkûmiyet ve 3876 beraat verildi.

Tarihi
------

### Çeyiz cinayetleri

Başta Hindistan olmak üzere Güney Asya ülkelerinde kocası tarafından öldürülen veya intihara zorlanan genç kadınların ölümüne çeyiz cinayetleri denir. Bu; kocanın, gelinden veya ailesinden sürekli olarak daha ek çeyiz almaya çalışmasından kaynaklanır. Gelin yakma, çeyiz ölümünün sadece değişik bir şeklidir. Diğerleri arasında asit atma ve eve teasing bulunur. Çeyiz tipik olarak ekonomik sınıfa bağlı olup kişinin sosyoekonomik durumu hakkında ipuçları verdiğinden, kadınlar genellikle müstakbel kocalarının veya akrabalarının çeyiz baskılarına maruz kalırlar.

### Gelin yakmanın kökenleri

Avnita Lakhani'nin "Odadaki Fil Kontrolden Çıktı" başlıklı gelin yakma raporunda anlattığı üzere, gelinin yakmanın neden başladığına ve Güney Asya ülkelerinde varlığının nasıl hüküm sürdüğüne dair en az dört bakış açısı vardır. Bu teoriler, bir bütün olarak çeyizin toplum nezdinde yükselişine katkıda bulunan ve sonuç olarak gelin yakmaya uzanan uygulamaları tanımlamaktadır.

Kültürel temelli teorilerden biri, Hindistan gibi oldukça ataerkil bir toplumda, kadının rolünün doğmadan önce tanımlandığını ve sonuçta onun toplumsal yaşama erkeklerden daha az yerleştirdiğini savunuyor. Bir yük ve "beslenecek fazladan bir ağız" olarak görüldüğünden kadının statüsü, fiziksel varlık olarak kabul edilen erkeklere ekonomik sorumluluğu gereği itaatkâr olarak davranabileceği fikrini desteklemektedir. Bir kadın evlendiğinde, kocasına ve iradesine bağlıdır çünkü "toplum kocasına itaat etmeyi zorunlu kılar".

Başka bir teori, gelişmekte olan ülkelere yeni ithal edilen ve öncelikle Batılı bir ideal olan tüketimciliğin Hindistan gibi ülkelerin açgözlü olmasına yol açtığını iddia ediyor. Bu nedenle çeyiz daha yüksek bir sosyoekonomik statü kazanma aracı olarak kullanılmaktadır. Sürekli statü kazandıkça, sosyal merdiveni tırmanmak için gelin çeyizine olan talep artmaktadır.

Lakhani ayrıca, tarihsel olarak, çeyiz sisteminin Müslümanları Hindu kültüründen ayırmanın bir yolu olarak düşünüldüğünü, kastlar arasında daha fazla bölünme yarattığını öne sürüyor. Daha yüksek bir çeyiz, daha yüksek bir statü ve İslam'dan farklılığı gösterir, böylece daha büyük bir çeyiz talep etme yönünde halkı teşvik eder.

Son olarak bazı bilim insanları, çeyiz uygulamasının İngiliz yönetiminden çıktığını ve Hindistan'daki kastlar arasında "farklı evlilik biçimlerini" ayırt etmek için icat edildiğini iddia ediyorlar. Çeyiz sistemi üst kastlar içinde kurulduğunda, İngiliz hükûmeti, daha ritüelleştirilmiş evliliklerini ortadan kaldırmak için alt kastlarda bunu güçlendirmeye çalıştı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Asit atımı
* Kast sistemi
* Çeyiz
* Çeyiz cinayetleri
* Sati ritüeli
* Kadına yönelik şiddet

Kaynakça
--------

1. 1 2  Ash (16 Temmuz 2003). "India's dowry deaths". BBC. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2007.
2. 1 2 3 4 5  Lakhani (2005). "Bride-burning: the "elephant in the room" is out of control". *Pepperdine Dispute Resolution Law Journal*. **5** (2): 249-298. 18 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2020.  pdf. 24 Şubat 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. ↑  "Brideburning claims hundreds in India – CNN". Articles.cnn.com. 18 Ağustos 1996. 26 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2012.
4. ↑  Kumar (Aralık 2004). "Bride burning". *The Lancet*. **364** (special issue): 18-19. doi:10.1016/S0140-6736(04)17625-3. PMID 15967137.
5. ↑  Pratap (11 Eylül 1995). "Killed by greed and oppression". *Time Magazine*. **146** (11). Time Inc.
6. ↑  Yasui (18 Ağustos 1996). "Indian Society Needs To Change". CNN. 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2007.
7. ↑  *Disposal of Cases by Courts* (PDF). National Crime Records Bureau, India. 16 Ocak 2010. 27 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2011.

| * g
* t
* d
Aile içi şiddet |
| --- |
| Genel | 
* Çatışma taktikleri ölçeği
* Epidemiyoloji
* İstismar
* İstismarcı güç ve kontrol
* İstismar döngüsü
* Şiddet döngüsü
* Travmatik bağlanma

 |
| Biçimleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cinsel | 
* Doğuma zorlama
* Eş cinsel şiddeti
* Evlilik içi tecavüz
* Üreme organı değişikliği ve mutilasyonu

 |
| Fiziksel | 
* Aile içi şiddet ve hamilelik
* Asit saldırısı
* Çeyiz cinayeti
* Gelin yakma
* Hamile kadın cinayeti
* Onur cinayeti
* Sati

 |
| Psikolojik | 
* Akıl oyunları
* Başarısızlığa hazırlama
* Duygusal şantaj
* Ekonomik istismar
* *Gaslighting*
* Gözdağı verme
* Israrlı takip
* Küçük düşürme
* Pasif-agresif davranış
* Sahte memnuniyet
* Sessiz muamele
* Söylenme
* Sözlü istismar
* Suç tasnii
* Utandırma
* Yalnız bırakma
* Zorbalık

 |

 |
| Kurbanlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yetişkinler | 
* Aile içi şiddet ve hamilelik
* Çocukların ebeveynleri tarafından istismarı
* Erkeğe karşı aile içi şiddet
* Erkek düşmanlığı
* Eş şiddeti
* Eşcinsel ilişkiler
* Gelin satın alma
* Kadın düşmanlığı
* Lezbiyen ilişkiler
* Yaşlı istismarı

 |
| Çocuklar | 
* Aile içi şiddetin çocuklara etkileri
* Çocuklara ebeveyn zorbalığı
* Kardeş istismarı
* Narsisistik ebeveyn

 |

 |
| Korunma | 
* Aile içi şiddet yönetimi
* Duluth modeli
* Kadın sığınmaevi
* Önleme girişimleri

 |
| Ülkelere göre | 
* Amerika Birleşik Devletleri
* Arjantin
* Australia
* Birleşik Krallık
* Bolivia
* Brezilya
* Çin
* Güney Afrika
* Güney Kore
* Ekvador
* Gana
* Guyana
* Hindistan
* İran
* Kenya
* Kolombiya
* Litvanya
* Nijerya
* Norveç
* Pakistan
* Panama
* Paraguay
* Peru
* Romanya
* Rusya
* Suudi Arabistan
* Şili
* Tackistan
* Türkiye
* Uganda

 |
| Din | 
* Hristiyanlık
* İslam

 |

| * g
* t
* d
Kadına yönelik şiddet |
| --- |
| Konular | 
* Aile içi şiddet
	+ yönetim
	+ ve hamilelik
* Zorla kürtaj
* Zorla evlendirme
* Zorla hamilelik
* Kız kaçırmak
* Tecavüzcü ile evlendirme
* Kadın düşmanlığı
* Flört şiddeti
* Kadın sünneti
* Asit atımı
* Göğüs ütüleme
* *İlk gece hakkı*
* Eve teasing
	+ Gishiri kesme
	+ İnfibulasyon
* Ayak bağlama
* Leblouh
* *Raptio*

 |
| Öldürme | 
* Kadın cinayeti
* Töre ve namus suçları
* Kız bebek katliamı
* Gelin yakma
* Çeyiz cinayetleri
* Hamile kadın cinayetleri
* Sati
* Kız kardeş katli
* Eş katli

 |
| Cinsel saldırı ve tecavüz | 
* Cinsel saldırı
	+ Üniversitede cinsel saldırı
	+ Siber taciz
	+ Toplu cinsel saldırı
* Cinsel şiddet
* Tecavüz
	+ hamilelik
	+ yasalar
* Tecavüz türleri
	+ evlilik içi tecavüz
	+ kandırarak
	+ düzeltici
	+ toplu
	+ soykırımcı
	+ savaş dönemlerinde
	+ hapiste
	+ reşit olmayanla
* Bakire arınma miti
* Fuhuşa zorlama
	+ Cinsel kölelik
	+ Ayin köleliği
	+ İnsan ticareti
	+ Seks işçilerine yönelik şiddet
* Ensest

 |
| Diğer türler | 
* Ekonomik şiddet
* Psikolojik şiddet

 |
| Uluslararası yasal tedbirler | 
* İstanbul Sözleşmesi
* DEDAW
* CEDAW
* VDPA
* DEVAW
* Belém do Pará
* Maputo

 |
| İlişkili maddeler | 
* Cinsiyet suçlarının kovuşturulması
* Kadın sığınmaevi
* 25 Kasım
* 6 Şubat
* Ülkelere göre
	+ Türkiye'de kadın cinayetleri
* Kadına yönelik şiddet

 |