**Müştak Baba** (1759 - 1832)[*kaynak belirtilmeli*], sufi şair.

Esas adı *"Muhammed Mustafa Müştak"* efendidir. Özleyen anlamına gelen Müştak ismini Neşet Efendi takmıştır. Babası Seyyid Süleyman Efendi olup, anneleri tarafından soyu Seyyid Abdülkadir Geylani'ye dayandırılır. Eğitimlerini amcası Şems-i Bitlisi, Hasan Şirvani ve Bağdat’ta Nâkibül-eşraf Hasan Efendi ile İstanbul’da Mesnevihan Hoca Neşet Efendi’den almıştır.

Kişiliği
--------

İstanbul’da Eyüp Selâmi Efendi dergahında kalmış ve II. Mahmud ile yakın arkadaşlığı olmuştur. Şirvani’de musiki eğitimi alan Müştak Baba icralara udu ve sesiyle katılacak kadar musikiye aşina idi. Bu nedenle, postnişin olduğu *Kadirîye Tarikatı* içinde, musikî ve semaya özel önem veren *Müştâkiye şubesi* onun ekolü olarak oluşmuştur.

Vahdet-i vücud anlayışıyla Hakk’ı insanda arar. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin hayranıdır. Edebî yönü ve hitâbeti güçlü olan Müştak Baba Arapça ve Farsça bilirdi ve aruz vezni ile yazdığı şiirlerinde, sembolik dil kullanırdı. Şiirlerinden oluşan divanı, ölümünden sonra, 1847 yılında basılmıştır.

Biri erkek, ikisi kız olmak üzere üç çocuğu dünyaya gelmiştir. Kızlarından birisi Tafte Hanedanından Ahmet Bey'le, diğeri de Ahmet Muhlis Paşa ile evlenmiştir. Oğlu Edhem Baba'dır.

1832 yılında Bitlis’i ziyarete giderken, konakladığı Muş’ta 75 yaşındayken öldürülür.

Müştak baba ve Ankara kerameti
------------------------------

Müştak baba divanında yer alan bir dörtlük, gizemci, kehanetçi, ya da kaderci akımların ilgisini çeker;

"Me’vá-yı názenine kim elf olursa efser / Lá-büdd olur o me’va İslámbol ile hemser // Nun ve’l-kalem başından alınsa nun-ı Yunus / Aldıkda harf-i diger olur bu remz ızhár // Miftáh-ı sure-i Kaf ser-had-i kaf tá kaf / Munzamm olunmak ister Rá-yı Resul-i Peyamber // Háy-ı huy ile áhir maksud oldu záhir / Beyt-i veliyyü’l-ekrem Elhác Abd-i ekber // Ey pádişáh-ı fehhám Sultan Hacı Bayram / Revhán ister ikram-ı Müşták-ı abd-i çáker"

Ancak ebced hesabıyla Ankara'nın başkent yapılmasına ve tarihine işaret ettiği yorumları yapılan şiirin gerçekten de böyle bir özelliğinin olup olmadığı, yapılan yorumların dürüst olmadığı ve çarpıtmalar içerdiği de ifade edilmektedir.

Önemli eserleri
---------------

1. Âsârü’l Müştak Esrarü’l-Uşşak. (Asar) (Biyografidir)
2. Divan-ı Müştak Baba.
3. Mektubat-ı Kimya-yı Müştak.
4. Baharname. (Farsça divan)
5. Mişkâtü’l-Müştak Mir’atü-l Uşşak.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 28 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2013.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2014.

| * g
* t
* d
İslâmiyet, Tarikat ve Sûfilik |
| --- |
| Kavramlar | 
* Abdal
* Bekâ
* Çile
* Derviş
* Evliya
* Fakir
* Fena
* Fenafillah
* Hakikat
* Hakikat kapısı
* İhsan
* Keramet
* Keşf
* Letâif
* Marifet Kapısı
* Marifetullah
* Nefis
* Nûr
* Râbıta
* Ruh
* Seyru Süluk
* Silsile
* Silsile-i saâdât
* Tarikat Kapısı
* Sufi metafiziği
* Vecd

 |  |
| Uygulamalar | 
* Adak
* Berat Kandili
* Cem
* Dua
* Edep
* Erbain
* Allah'ın isimleri
* Halvet
* İlâhî
* Kadir Gecesi
* Kurban
* Kıraât
* Mevlid Kandili
* Miraç
* Murakabe
* Namaz
* Oruç
* Regaip Kandili
* Salavat
* Sema *(Sufizm)*
* Semah
* Sohbet
* Zikir

 |
| Tasavvuf tarikât listesi | 
* Alevilik
* Bâbâî
* Bayramî
* Bektaşi
* Celâlî
* Celvetî
* Cerrahî
* Ekberî
* Galibî
* Halvetî
* Hatmiyye
* Haydarî
* Hurûfî
* Kadirî
* Kalenderî
* Melâmetî
* Mevlevilik
* Nakşbendî
	+ Hâlidî
		- Erenköy Cemaati
		- Gümüşhânevî
		- Hakkânî
		- Işıkî
		- İskenderpaşa Cemaati
		- İsmailağa Cemaati
		- Menzilî
		- Süleymancılar
* Ni'metullahî
* Nursî
	+ Aczmendi
* Rahmanî
* Rüfâ'î
* Rûşenî
* Safevî
* Sühreverdî
* Şâzelî
* Üveysî
* Vefâî
* Yesevî
* Zahidî

 |


| * g
* t
* d
Tasavvuf edebiyatı |
| --- |
| Önemli kavramlar | Tasavvuf · Tasavvuf edebiyatı · Sufi metafiziği · On Kural · Bilgelik · Tekke · Tarikat · Kamil insan · Mürşit · Çile |
| Nazım Türleri | İlahi · Tevhid · Münacaat · Mevlid · Naat · Hilye · Mersiye · Methiye · Devriye · Nutuk · Şathiye |
| Anadolu dışında Türk tasavvuf edebiyatı | Ahmed Yesevî · Süleyman Hakim Ata · I. İsmail · Mahtumkulu Firaki |
| Anadolu'da Türk tasavvuf edebiyatı | Yunus Emre · Abdal Musa · Kaygusuz Abdal · Said Emre · Hacı Bayram-ı Veli · Eşrefoğlu Abdullah Rûmî · Süleyman Çelebi · Kemal Ümmi · Emir Sultan · Rûşeni Ömer Dede · Mahmud Hüdayi · Vahib Ümmi · Pir Sultan Abdal · Muhyiddin Abdal · Kul Himmet · Âdem Dede · Ümmi Sinan · Niyâzî-i Mısrî · Kul Nesimi · Virani · İsmail Hakkı Bursevî · Erzurumlu İbrahim Hakkı · Salih Baba · Türabi · Müştak Baba · Aşık Kenzi · Edib Harabi · Mihrabi · Yozgatlı Hüzni · Aşık Molla Rahim |