**Ekzotoksin,** bakteriler tarafından salgılanan bir çeşit toksindir. Bir ekzotoksin, hücreleri yok ederek veya normal hücresel metabolizmayı bozarak konakçıya zarar verebilir. Oldukça güçlüdürler ve konakçıya zararları büyük olabilir. Ekzotoksinler salgılanabilir veya endotoksinlere benzer şekilde hücrenin parçalanması sırasında salınabilir. Gram negatif bakteriler, lipopolisakkarit endotoksin ve bazı virülans proteinleri içeren dış zar veziküllerini vezikül içi içerikler olarak diğer bazı toksinlerle birlikte salgılayabilir. Böylece iyi bilinen ökaryot membran vezikül trafiği sürecine önceden öngörülemeyen bir boyut ekler. Konak-patojen arayüzünde oldukça aktiftir.

Ekzotoksinler etkilerini yerel olarak gösterebilirler veya sistemik etkiler üretebilirler. İyi bilinen bazı ekzotoksinler şunlardır: *Clostridium botulinum* tarafından üretilen botulinum toksini; hayatı tehdit eden difteri semptomları sırasında üretilen *Corynebacterium diphtheriae* toksini; *Clostridium tetani* tarafından üretilen tetanospazmin. Çoğu ekzotoksinin toksik özellikleri bir toksoid üretmek için ısı veya kimyasal işlemle etkisiz hale getirilebilir. Bunlar antijenik özgünlüklerini korurlar ve antitoksinler üretmek için kullanılabilirler. Difteri ve tetanoz toksoidleri durumunda aşı olarak kullanılırlar.

Ekzotoksinler bağışıklık sistemi tarafından üretilen antikorlara duyarlıdır, ancak bazı ekzotoksinler o kadar zehirlidir ki, bağışıklık sistemi onlara karşı savunma kurma şansı bulamadan konakçı için ölümcül olurlar. Bu gibi durumlarda, pasif bağışıklık sağlamak için antitoksin, anti-serum içeren antikorlar enjekte edilir.

Türler
------

Birçok ekzotoksin kategorize edilmiştir. Bu sınıflandırma oldukça ayrıntılı olmakla birlikte kullanılan tek sistem değildir. Toksinleri sınıflandırmak veya tanımlamak için diğer sistemler şöyledir :

* Toksini üreten organizma tarafından
* Toksine duyarlı organizma tarafından
* Toksini salmak için kullanılan salgı sistemi ile (örneğin, tip VI salgı sisteminin toksik efektörleri)
* Toksine duyarlı doku hedef tipine göre (nörotoksinler sinir sistemini etkiler, kardiyotoksinler kalbi etkiler vb.)
* Yapısına göre (örneğin, AB5 toksini )
* Toksinin etki alanı mimarisine göre (örneğin, polimorfik toksinler )
* Toksinin ısı, kuruluk, radyasyon veya tuzluluk gibi ortamlarda dayanma kabiliyeti ile. Bu bağlamda, "labil", duyarlılığı ifade eder ve "stabil", duyarlılık eksikliğini ifade eder.
* Tanımlandıkları sırayı bildirmek için "A", "B" veya "C" gibi bir harfle.

Aynı ekzotoksin araştırma alanına bağlı olarak farklı isimlere sahip olabilir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Bulaşıcı hastalık
* Mikotoksin

Kaynakça
--------

1. ↑  *Sherris medical microbiology*. 5th. New York: McGraw Hill Medical. 2010. ISBN 978-0-07-160402-4.
2. ↑  *Desk Encyclopedia of Microbiology*. Amsterdam: Elsevier Academic Press. 2004. ss. 428. ISBN 978-0-12-621361-4.
3. ↑  "Bacterial Pathogenesis: Bacterial Factors that Damage the Host - Producing Exotoxins". 27 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2008.

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta Ekzotoksin ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.
* Medical Subject Headings *Exotoxins*