Ana madde: Türk dil alfabesi

**Azerbaycan alfabesi** (Azerice: Azərbaycan əlifbası), Azerbaycan'da ilk olarak 1929 yılında kullanılmaya başlanan ancak 1939 yılında Sovyetler'in reddetmesi nedeniyle kullanımdan kaldırılan ve ülkenin bağımsızlığıyla 1991'den bu yana yeniden Azericenin yazımında kullanılmaya başlanan Latin alfabesine dayanan alfabedir. Azerice, Yakutçadan sonra Latin alfabesiyle yazılan ikinci Türk dilidir.

Tarih ve Gelişme
----------------

Mehdi Hüseyinzade'nin şiiri (İtalya, 1944)
10. yüzyılda İslamiyeti kabul eden Selçuklu Hanedanı gibi diğer Oğuz boyları da Arap alfabesini kullanmaya başlamışlardı. Güney Azerbaycan (Azerice: جنوبی آذربایجان - گونئی آذربایجان; *Cənubi Azərbaycan*)'da Azeriler, Farsça öğrenim görme mecburiyetinde kalmışlar ve Arap alfabesini öğrenmişlerdir.İran'daki Azerbaycan Türkleri günümüzde de Arap alfabesini kullanmaktadırlar.

19. yüzyılda Azeri aydınlarından olan Mirza Fetali Ahundov (Az: *Mirzə Fətəli Axundov*), Arap alfabesini değiştirip, yerine yeni bir Latin alfabesi getirmiştir. En son 1922 yılında, Bakü'de *Yeni Türk əlifba komitəsi* (Јени түрк əлифба комитəси; Yeni Türk Alfabe Komitesi) tarafından yeni bir Latin alfabesi oluşturuldu.

1929'dan 1939'a kadar

Aa, Bв, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ƣƣ, Hh, Ii, Ьь, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Vv, Xx, Yy, Zz, Ƶƶ

1939'dan 1958'e kadar
Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ее, Ёё, Әә, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Ққ, Лл, Мм, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һh, Цц, Чч, Ҷҷ, Шш, Щщ, ъ, Ыы, ь, Ээ, Юю, Яя, ' (apostrof)

1958'den 1991'e kadar
Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ee, Әә, Жж, Зз, Ии, Ыы, Јј, Кк, Ҝҝ, Лл, Мм, Нн, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һһ, Чч, Ҹҹ, Шш, ' (apostrof)

1991'den 1992'ye kadar
Aa, Ää, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

1992'den sonra
Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

Azerbaycan alfabesi, **ə**, **x**, ve **q** harfleri haricinde Türk alfabesinin aynısıdır.

Harfler
-------

| Transliterasyon Tablosu |
| --- |
| Arap | Latin | Latin | Kiril | **Latin** | IPA |
| İran'daki Azeriler ve 1929'a kadar tüm Azeriler | 1929–1933 | 1933–1939 | 1939–1991 | 1991'den beri |
| آ،ﺍ | A a | A a | А а | **A a** | [ɑ̞/ɑ̞ː] |
| ﺏ | B b | B b | Б б | **B b** | [b] |
| ﺝ | C c | Ç ç | Ҹ ҹ | **C c** | [d͡ʑ] |
| چ | Ç ç | C c | Ч ч | **Ç ç** | [t͡ɕ/t͡ɕʰ] |
| ﺩ | D d | D d | Д д | **D d** | [d] |
| ائ | E e | E e | Е е | **E e** | [e/e̞] |
| ه/اَ | Ə ə | Ə ə | Ә ә | **Ə ə** | [æ] |
| ﻑ | F f | F f | Ф ф | **F f** | [f] |
| گ | Ƣ ƣ | G g | Ҝ ҝ | **G g** | [ɟ] |
| ﻍ | G g | Ƣ ƣ | Ғ ғ | **Ğ ğ** | [ɣ/ʁ (ʕ/ʢ)] |
| ﺡ | H h | H h | Һ һ | **H h** | [h/hˁ] |
| ﺥ | X x | X x | Х х | **X x** | [x/χ] |
| ایٛ | I̡ ı̡ | Ь ь | Ы ы | **I ı** | [ə] |
| ای | I i | I i | И и | **İ i** | [i/ɪ] |
| ژ | Ƶ ƶ | Ƶ ƶ | Ж ж | **J j** | [ʒ] |
| ك | Q q | K k | К к | **K k** | [c/cʰ/k (ç)] |
| ق | K k | Q q | Г г | **Q q** | [g/ɢ] |
| ل | L l | L l | Л л | **L l** | [l/ɫ] |
| م | M m | M m | М м | **M m** | [m] |
| ن | N n | N n | Н н | **N n** | [n] |
| ڭ | N̡ n̡ | N̡ n̡ |  |  | [ŋ/ɴ] |
| اوْ | O o | O o | О о | **O o** | [ɔ] |
| اؤ | Ɵ ɵ | Ɵ ɵ | Ө ө | **Ö ö** | [œ] |
| پ | P p | P p | П п | **P p** | [p/pʰ] |
| ﺭ | R r | R r | Р р | **R r** | [ɾ/r] |
| ﺙ,ﺱ,ﺹ | S s | S s | С с | **S s** | [s] |
| ﺵ | З з | Ş ş | Ш ш | **Ş ş** | [ʃ/ʂ/ɕ] |
| ﺕ,ﻁ | T t | T t | Т т | **T t** | [t/tʰ] |
| اوُ | Y y | U u | У у | **U u** | [u] |
| اﻭٚ | U u | Y y | Ү ү | **Ü ü** | [y] |
| و | V v | V v | В в | **V v** | [v] |
| ي | J j | J j | Ј ј | **Y y** | [j] |
| ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ | Z z | Z z | З з | **Z z** | [z] |
| ع,ء | ' | ' | ' | ' | [ʔ/ː] |
|

Ayrıca bakınız
--------------

* Ortak Türkçe Alfabesi

Kaynakça
--------

1. ↑  1938'de alfabeden çıkarıldı

Dış bağlantılar
---------------

* Azərbaycan dili (Azerice)
* Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu (Azerice)