**Melek Ahmed Paşa Hamamı**, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan tarihî bir hamamdır. Hamam, kent kapıları yakınında bulunan br külliye hamamıdır. Günümüze sadece soyunmalık bölümü ulaşmıştır.

Tarihi
------

1567 yılında Melek Ahmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Hamravat kaynağından su alan hamamlar arasındadır. Evliya Çelebi'nin Hamravat kaynağı ile ilgili verdiği bilgilere göre bu kaynak, Gözeli köyünden 1535 tarihinde Diyarbakır'a getirilmiştir. Kaynaktan alınan su, Urfa Kapı ile Dağ Kapı arasında ve kuzeybatıdaki bir yerden Diyarbakır Kalesi'ne girmekte ve buradan başta Ulu Camii olmak üzere diğer camilere, han, imaret, hamam ve evlere taksim edilmektedir. Evliya Çelebi hamamla ilgili "iç açıcı, hoş, aydınlık bir hamam" bilgisini vermiştir. Temmuz 1864 tarihli bir belgede, hamamın 1832 ve 1846 tarihlerinde esaslı bir şekilde tamir edildiği anlaşılmaktadır.

Mimarisi
--------

Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'ndan alınan 2009 yılına ait tescil fişinde Diyarbakır ili Sur ilçesi 423 Ada 42 Parselde "Melek Ahmet Paşa Hamamı" adıyla kayıtlı olan yapının mimarisi ile ilgili şu bilgiler yer almaktadır:

> 
> "Hamamın asıl kapısı soyunma yerinin kuzeyindedir. Cephesi ince yonu bazalttır. Sivri kemer altında lentoludur. Kemerin ayakları dört köşeli, başlık ve ince, burmalı yalancı birer sütun üstünedir. Lento inçe hendesi kabartmalıdır. Kapının içinde küçük bir kubbeyle örtülü bir giriş holü vardır. Soyunma yerinin üstünü örten kubbeyi yanlarda dört sivri destek kemeri ve köşelerde sivri kemer gerisinde dört tromp taşımaktadır. Kubbenin köşesinde sekiz köşeli bir ışık feneri vardır. Soyunma yerinin kuzeyi ile ılık sıcak kısımlarının kuzeyine gelen birer hücre birbirine bağlanarak erkeklere mahsus küçük bir bölüm oluşturulmuştur. Soyunma yerinin güneyine açılan basit bir kapı hamamın diğer kısımları kadınlar içindir. (eski kullanımı) ılık kısmının yan yana üçer kubbe ile birer yarım kubbeden oluşan içiçe iki tanedir. Her iki bölümün kuzey hücreleri birer bölme ile ayrılarak erkeklere tahsis edilmiştir. Sıcak kısım yanlarda sivri kemer gerisinde küçük birer kubbe ile örtülü dört eyvan ile köşelerde kubbeli birer hücreden oluşur."
> 
> 
> 

Dikdörtgen bir şekle sahip olan Melek Ahmed Paşa Hamamı'nda yapı malzemesi olarak kesme bazalt ve moloz taş kullanılmıştır. Sekizgen bir kubbeye sahiptir ve kubbenin ortasında sekiz köşeli bir feneri vardır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Paköz, Aslıhan Ece. "Diyarbakır Melik Ahmet Paşa Hamamı ve Koruma Sorunları". ss. 87-94. 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2020.
2. 1 2 3  Özçelik, Metin (2011). *Diyarbakır Merkez Maddi Kültür Varlıkları*. Diyarbakır. s. 32.

| * g
* t
* d
Sur, Diyarbakır |
| --- |
| Surlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Burçlar | 
* Keçi Burcu
* Ulu Beden Burcu
* Yedi Kardeşler Burcu

 |
| Kapılar | 
* Dağ Kapı
* Mardin Kapı
* Urfa Kapı
* Yeni Kapı

 |

 |
| Hanlar | 
* Çifte Han
* Deliller Hanı
* Hasan Paşa Hanı
* Sülüklü Han
* Yeni Han

 |
| Hamamlar | 
* Cincıklı Hamamı
* Çardaklı Hamam
* Deva Hamamı
* Kadı Hamamı
* Melek Ahmed Paşa Hamamı
* Paşa Hamamı
* Vahap Ağa Hamamı

 |
| İbadet yerleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Camiler | 
* Behram Paşa Camii
* Fatih Paşa Camisi
* Hacı Büzrük Camii
* Hadım Ali Paşa Camii
* Hazreti Süleyman Camii
* Hüsrev Paşa Camii
* İskender Paşa Camii
* Kadı Camii
* Melek Ahmed Paşa Camii
* Nasuh Paşa Camii
* Nebî Camii
* Ömer Şeddat Camii
* Safa Camii
* Sinoğlu Camii
* Şeyh Mutahhar Camii
* Ulu Camii

 |
| Kiliseler | 
* Ermeni Katolik Kilisesi
* Mar Petyun Keldani Kilisesi
* Meryem Ana Kilisesi
* Saint George Kilisesi
* Surp Giragos Ermeni Kilisesi
* Surp Sarkis Ermeni Ortodoks Kilisesi

 |

 |
| Köşkler/Konaklar | 
* Cemil Paşa Konağı
* Gazi Köşkü
* Erdebil Köşkü
* Kuşdili Köşkü

 |
| Köprüler | 
* On Gözlü Köprü

 |
| Medreseler | 
* Ali Paşa Medresesi
* Latifiye Medresesi
* Mesudiye Medresesi
* Zinciriye Medresesi

 |
| Müzeler | 
* Ahmet Arif Edebiyat Müzesi
* Arkeoloji Müzesi
* Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi
* Ziya Gökalp Müzesi

 |
| Tarihî bölgeler | 
* İç Kale

 |