**Alihaydar Ağakerim oğlu Karayev** (Azerice: Qarayev Ağakərim oğlu Əliheydər; d. 20 Haziran 1896 - ö. 24 Nisan 1938 ) eski Menşevik sonradan Bolşevik devrimci, Azerbaycan'ın sosyalist döneminde Adalet Halk Komiseri ve de Askerî ve Donanma İşleri Halk Komiseri.

Erken dönem
-----------

Şamahı'da doğdu. Bakü'de Rusça eğitim veren Şamahı Realni Okulu'ndan mezun oldu. Novoçerkassk Politeknik Enstitüsü'ne girdi ve bu dönemde devrimci faaliyetlerin içerisinde yer aldı. 1917'de Şamahı İşçi Köylü Sovyeti'nin başkanlığını yürüttü. 1918-1920 arasında Himmet'in liderliğini yürüttü. Kızıl Ordu'nun 27 Nisan 1920'de Azerbaycan'ı ele geçirmesiyle Azerbaycan Geçici Devrimci Komitesi üyeliği, Bakü Devrimci Komitesi üyeliği, Emek Halk Komiserliği, Askeri ve Donanma İşleri Halk Komiserliği, Bakü Şehri Yönetme Komitesi başkanlığı görevlerinde bulundu.

ADC'yi devirmesi
----------------

Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı ele geçirmesini sağlayan Bolşeviklerden olmuştur. Cengiz Yıldırım ile birlikte Azerbaycan Parlamentosu'na ültimatom vererek iktidarın Bolşeviklerin eline geçmesini sağlamıştır. Bolşevik güçlerini Azerbaycan'a çağırdı. Aynı zamanda Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin yerine bir Sovyet rejimi kurmuştur. Böylece Kızıl Ordu Karabağ'daki Ermeni direnişini yok edebildi. Azerbaycan SSC kurulduktan sonra Karabağ ve Nahçivan Azerbaycan sınırları içerisinde kaldı. Sadece Zangezur bölgesi Ermenistan SSC'ye verildi. Bir söylentiye göre ADC'nin ve de Azerbaycan Millî Şurası'nın kurucusu Mehmed Emin Resulzade'nin yakalanmasını sağlamış lakin sonradan Stalin ile görüşerek iki kere affedilmesini sağlamış ve gitmesi serbest bırakılmıştır.

Sovyet dönemi
-------------

1921-1931 yılları arasında birçok görevde bulundu. *Halk Gazetesi*, *Komünist* (Ocak-Mayıs 1922) ve başka gazetelerin editörlüğünü yaptı. Azerbaycan'da *Kimin sabaha ihtiyacı var* (Azerice: *Matəm kimə lazımdı*) gibi birçok Bolşevik propaganda yaparak devlette din algısını yıkmaya çalıştı. Adalet Halk Komiserliği sırasında bazı Azeri entelektüelleri mahkûm edip tutuklattı. Yürüttüğü politikalar yüzünden pek popüler değildir. Azerbaycan basınında Azeri milliyetçiliğine destek veren veya sempati besleyen kişileri tutuklatmıştır. Neriman Nerimanov tarafından *toy ve kanı kaynayan bir kişilik* olarak eleştirilmiştir.

Bakü Kadınlar Kulübü, 1920'lerde Garayev'in ismiyle isim değişikliğine gitmiştir. Bunun sebebi ise kadınların eğitimi ve de gelişmesi için yürüttüğü politikalardır. Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinden sonra Alihaydar Garayev Caddesi'nin ismi Ahmed Cevad şeklinde değiştirilmiştir.

Ölümü
-----

Beria'nın Stalin'e önerisiyle "casusluk ve Sovyet devletini yıkmak için karşı devrimci faaliyetler yürütmek" suçundan yargılandı. 24 Nisan 1938 tarihinde Stalin'in emriyle İdam mangası tarafından öldürüldü.

Ödülleri
--------

Azerbaycan'da yürüttüğü Bolşevik faaliyetler dolayısıyla Kızıl Bayrak İşçi Nişanı ile ödüllendirilmiştir.

Kaynakça
--------



| * g
* t
* d
Azerbaycan'da komünizm |
| --- |
| Siyasi parti ve örgütler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Geçmişte | 
* Müslüman Sosyal Demokrat Parti
* Azerbaycan Komünist Partisi
* Adalet Partisi
* Azerbaycan Demokrat Fırkası

 |
| Günümüzde | 
* Azerbaycan Birleşik Komünist Partisi
* Azerbaycan Komünist Partisi (1993)

 |

 | Emblem of the Azerbaijan SSR |
| Önemli kişiler | 
* Neriman Nerimanov
* Meşedi Azizbeyov
* Abbaskulu Bey Şadlinski
* Gazanfer Musabeyov
* Seyid Cafer Pişevari
* Ruhullah Ahundov
* Sultan Mecid Efendiyev
* Ayna Sultanova
* Samed Ağa Ağamalıoğlu
* Hamid Sultanov
* Hanlar Seferaliyev
* Memmed Memmediyarov
* Mir Beşir Kasımov
* Alihaydar Karayev
* Mirza Davud Hüseyinov
* Mir Cafer Bağırov
* Cengiz Yıldırım
* Bünyad Serdarov
* Dadaş Bünyadzade
* Habib Cebiyev
* Ali Bayramov
* Mir Hasan Mevsimov
* Mir Hasan Vezirov
* Veli Ahundov
* Abdurrahman Vezirov
* Tahire Tahirova

 |
| Anabaşlıklar | 
* Bakü Komünü
* Muğan Sovyet Cumhuriyeti
* Azerbaycan Millî Hükûmeti
* Bakü Muharebesi (1918)
* Sovyetleştirme
* Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
* 11. Ordu (SSCB)
* Yıldırımiyye
* Azerbaycan Sovyet Ansiklopedisi
* Kars Antlaşması
* TSFSC
* ASSC milli marşı
* ASSC bayrağı
* II. Dünya Savaşı'nda Azerbaycan
* Ermenistan'dan sürgün
* Kara Ocak

 |
| Komünist basın | 
* Himmet
* Tekamül
* Davat
* Yoldaş
* Bakinskiy Raboçiy
* Gudok
* Bakinskiy Proletariy
* Bauer und Arbeiter
* Lenins Weg
* Pravda
* Nina Basımevi

 |
| Edebi şahsiyetler | 
* Memmed Said Ordubadi
* Samed Vurgun
* Mikail Müşfik
* İsa Hüseyinov
* Mirza İbrahimov
* Süleyman Rüstem
* Mehdi Hüseyin
* Memmed Rahim
* Mirvarid Dilbazi
* Resul Rıza
* Nigar Refibeyli
* Medine Gülgün
* Mir Celal Paşayev
* Ferman Kerimzade

 |
| Sinema | 
* 26 Komiser
* Son Geçit
* Alevler İçinde
* İşareni denizden gözleyin
* Yedi Oğul İsterim
* Seher
* Yıldızlar Sönmüyor
* Öbür gün gece yarısı

 |

| * g
* t
* d
Azerbaycan savunma bakanları |
| --- |
| Azerbaycan DC | 
* Hosrov Bey Sultanov
* Fetali Han Hoyski
* Samet bey Mehmandarov
 |
| Azerbaycan SSC | 
* Cengiz Yıldırım
* Alihaydar Karayev
 |
| Azerbaycan Cumhuriyeti | 
* Valeh Berşatlı
* Taceddin Mehdiyev
* *Şahin Musayev*
* Tahir Aliyev
* Rahim Gazıyev
* Dadaş Rızayev
* *Sefer Abıyev*
* Mammadrafi Mammadov
* Sefer Ebiyev
* Zakir Hasanov
 |
| *Eğik yazılarla* yazılanlar vekâleten görev yürüten bakanlardır. |