**Mauritius** (Fransızca: *Maurice*, Mauritius Kreolü: *Moris*), **Morityus**, resmî adıyla **Mauritius Cumhuriyeti**, Hint Okyanusu'nda Afrika anakarasının yaklaşık 2000 km açığında bir ada ülkesidir. Afrika'nın güneydoğusunda, Madagaskar'ın doğusunda yer almaktadır. Ülke ana ada olan Mauritius ile Rodrigues, Agaléga ve Cargados Carajos adalarından oluşur. Mauritius ve Rodrigues adaları, Fransa'nın bir denizaşırı ili olan Réunion ile Mascarene Adaları'nı oluşturur. Birçok endemik türe ev sahipliği yapan Mauritius, insanlarca nesli tüketilmeden önce dodo kuşlarının bilinen tek yaşam alanıydı. Ülkenin başkenti ve en büyük şehri Mauritius adası üzerindeki Port Louis'dir. Mauritius yalnızca 2040 km² yüz ölçümüne karşın 2,3 milyon km² büyüklüğünde bir münhasır ekonomik bölgeye sahiptir.

Bazı kaynaklara göre o zamanlar ıssız olan Mauritius'u 975 yılında keşfeden Arap denizciler adaya *Dina Arobi* ismini verdiler, ancak bu iddia doğrulanmış değildir. Kesin olan ilk keşif 1507'de Portekizli denizcilerce yapıldı, ancak Portekizliler adaya ilgi göstermediler. Hollandalılar 1598'de adayı sahiplendiler ve 1710'a dek kısa ömürlü birçok yerleşim kurdular. 1715'te Mauritius'u kontrolüne alan Fransızlar adaya Isle de France ismini verdiler. 1810'da ada Büyük Britanya tarafından ele geçirildi ve dört yılın ardından Fransa Mauritius ve bağlı diğer adaları Britanya'ya devretti. Bir Britanya sömürgesi haline gelen Mauritius; Rodrigues, Agaléga, St. Brandon, Tromelin, Chagos Takımadaları ve 1906'ya dek Seyşeller'i içeriyordu. Tromelin Adası üzerindeki egemenlik Paris Antlaşması'nda açıkça belirtilmediğinden hâlen Fransa ve Mauritius arasında tartışma konusudur. Mauritius 1968'deki bağımsızlığına dek plantasyonlara dayalı bir sömürge olarak kalmıştır.

Mauritius'un bağımsızlığından üç yıl önce, 1965 yılında, Birleşik Krallık Chagos Takımadaları'nı Mauritius'tan; Aldabra, Farquhar ve Desroches adalarını da Seyşeller'den ayırarak Britanya Hint Okyanusu Toprakları'nı oluşturdu. Bu adalardaki yerel nüfus güç kullanarak sürüldü ve en büyük ada olan Diego Garcia Birleşik Devletler'e kiralandı. Birleşik Krallık Chagos Takımadaları'na turist, medya ve yerel halkın ulaşımını yasakladı. Mauritius Chagos üzerindeki hak iddialarını sürdürmektedir. 2019'da Uluslararası Adalet Divanı Mauritius'un dekolonizasyonunun tamamlanması için Birleşik Krallık'ın Chagos Adaları'nı Mauritius'a geri vermesi kararını içeren bir istişarî görüş yayımladı.

Coğrafi konumu ve yüzyıllar süren sömürge yönetimi nedeniyle Mauritius halkı etnik gruplar, kültür, dil ve din bakımından son derece çeşitlidir. Mauritius Hinduizmin en yaygın din olduğu tek Afrika ülkesidir. Ada yönetimi Westminster modelinde tasarlanmıştır. Ülkede demokrasi ile ekonomik ve siyasi özgürlükler üst seviyededir. Mauritius İnsani Gelişme Endeksi'nde "çok yüksek" kategorisinde tek Afrika ülkesidir. Dünya Bankası ülkeyi yüksek gelirli ekonomi olarak sınıflandırmaktadır. Mauritius ayrıca Afrika'daki en rekabetçi ve en gelişmiş ekonomiler arasında gösterilmektedir. 2019'da ülke Küresel Barış Endeksi'nde en barışçıl Afrika ülkesi olmuştur.

Ülke ismi
---------

Adanın varlığı ortaçağ döneminde Araplar tarafından bilindiği tahmin ediliyor olsa da, adaya 16.yy başlarında ilk gelen Avrupalılar olan Portekizli denizciler üzerinde yaşam olmayan adaya ayak basmış, adaya isim olarak adaya geldikleri geminin adı olan *Cerne* adını vermişlerdir. Bu olaydan daha sonra adaya gelen başka bir Portekizli denizci adayı gördüğü diğer adalar (Réunion ve Rodrigues) ile birlikte *Mascarenes* olarak adlandırmıştır. 1598 yılında Wybrand van Warwyck önderliğinde Grand Port'ta adaya çıkan Hollandalı denizciler adaya Felemenk Cumhuriyeti adına el koyarak adanın adını Oranj Beyliği prensi Maurice van Oranje şerefine *Mauritius* olarak isimlendirmişlerdir. 1715 yılında Fransa'nın eline geçen adanın adı *Isle de France* olarak değiştirilmiş, Napolyon Savaşları neticesinde ada üzerindeki hakimiyetini kaybeden Fransa adanın yönetimini Birleşik Krallık'a devretmek durumunda kalmış, bu devir sonrasında da adanın adı tekrar *Mauritius* olarak değiştirilmiştir.

Coğrafya
--------

Mauritius'tan bir görünüm
Ada olması nedeniyle kara komşusu bulunmayan ülkeye deniz sınırı bulunan Madagaskar takribi 870 km kadar batısında, Fransa'ya bağlı bulunan Réunion adası 200 km güneybatısında, Seyşeller adası 1.750 km kuzeyde yer alırken, Asya kıtasında bulunan Hindistan ise adanın 4.000 km kuzeydoğusunda yer almaktadır.
Mauritius coğrafî olarak Réunion ve Rodrigues ile birlikte Mascarene Adaları'nın bir parçasını oluşturmaktadır.
Mauritius adası ülkenin en büyük adası konumunda olup, ülkenin başkenti de bu ada üzerindedir. Rodrigues adası ülkenin ikinci büyük adası olup, Mauritius adasının 600 km doğusunda yer almaktadır. Rodrigues adası ile birlikte yakınında bulunan adacıklar toplamda 109 km² bir alan kaplamaktadır. Bu iki adanın haricinde 3,2 km² alan kaplayan Cardagos-Carajos adaları ile 24 km² bir alana sahip olan Agalega adaları bu ülkeye bağlı diğer adalar konumundadır. Cardagos-Carajos adaları Mauritius adasının 500 km kuzeydoğusunda yer almakta olup, Agalega adaları merkez adanın 1.100 km kuzeyinde yer almaktadır.

Oval şekilde bir görünüşe sahip olan merkez ada, volkanik bir yapıya sahiptir. Güney kıyıları hariç bütün kıyıları sığ kayalıklar ve mercanlarla çevrilidir. Adanın kuzey bölgelerinde ovalar, orta kesimlerde ise yüksekliği 670 m'yi bulan yaylalar gözlemlenebilmektedir. Merkez adanın en yüksek noktasını 828 m ile adanın güneybatısında bulunan ve Black River Sıradağları'nın parçası olan Piton de la Petite Rivière Noire dağı oluşturmaktadır. Ülkenin ikinci büyük adası konumunda olan Rodrigues adası da volkanik bir yapıya sahip olup, ada etrafı neredeyse tamamen lagün ile çevrilidir. Bu adanın en yüksek noktasını ise 398 m ile Limon Dağı oluşturmaktadır.

Rodrigues adasına bağlı adalar olan Île aux Cocos adası ile Île aux Sables adası doğal koruma alanları olarak koruma altındadır.

### İklim

Adada yarı tropikal bir iklim görülmektedir. Ada genelinde yıllık sıcaklık ortalamaları kıyı kesimlerinde 23,3 °C, yaylalar da ise 19,4 °C düzeyindedir. Ada güney yarımkürede yer alması nedeniyle kuzey yarımküre ülkelerine göre mevsimleri tam tersi yaşamaktadır. Kış aylarının yaşandığı Haziran-Kasım döneminde kurak bir süreç geçiren ada, yaz aylarının yaşandığı Aralık-Nisan döneminde ise en yağışlı dönem yaşanmaktadır. Rodrigues adasında iklim merkez adaya göre daha keskin yaşanabilmekte olup, yıllık sıcaklık ortalamaları yazın 29 °C-33 °C arasında, kışın ise 14 °C-18 °C arasında gözlemlenmektedir. Adalar genelinde güneydoğu alizleri özellikle doğu kesimde yer alan kesimlere bol yağış bırakabilmektedir. Merkez ada genelinde yıllık yağış ortalaması doğu kıyılarında 1.962 mm düzeyindeyken, batı kıyılarında kıyıya paralel dağların bulunması nedeniyle 782 mm düzeyindedir. Rodrigues adası merkez adaya göre daha kurak dönemler yaşamakta olup, yağışların uzun süre yağmadığı dönemleri daha sık geçirebilmektedir.

Adalar topluluğu genelinde siklon adı verilen sert kasırgalar yaşanmaktadır. Mauritius'un da yer aldığı Hint Okyanusu'nun güneybatı bölümünde yıllık 15 tropikal kasırga gözlemlenebilmektedir. Rodrigues adasında daha da sık yaşanan siklon sezonu ada genelinde 15 Kasım ile 15 Mayıs tarihleri arasında yaşanmaktadır.

### Bitki örtüsü ve yaban hayat

Mauritius genelinde zamanında sık görülen yağmur ormanları neredeyse tamamen yok olma noktasına gelmiştir. Adanın %40'ı çorak arazilerden, fundalıklardan, çam ağaçlarından, akasyalı çayırlardan oluşmaktadır. Agalega adaları hindistancevizi ağaçları ile kaplıdır. Ülke genelinde sık bulunan ve yerel bir çiçek olan Ebegümecigiller ailesinden olan *Trochetia boutoniana* ulusal çiçek olarak kabul edilmektedir.

Ada olması nedeniyle yaban hayatı da fazla çeşitlilik arz etmeyen adada, birçok yerel ve o ülkeye özgü türler bulunmaktadır. İnsanların adaya gelmesinden önce adaya özgü yarasalar hariç adada memeli hayvan bulunmamaktaydı. İnsan yaşamının başlaması ile birlikte adaya getirilen başta fare, sıçan, kuyruksürengiller ailesi mensupları, rusa geyiği ve köpeksi maymunlar ailesine mensup maymun türleri adanın yeni yaban hayatını oluşturmuşlardır. Bunların dışında yüzün üzerinde kuş türü ile birlikte gekogiller ile parlak kertenkelegiller ailesine mensup sürüngenler adada gözlemlenebilmektedir.

Nüfus
-----

Mauritius genelinde son olarak 2011 yılında gerçekleştirilen resmi sayım sonuçlarına göre 1,237,091 nüfus tespit edilmiştir. Bu güncel olarak son resmi sayım konumunda olup, 2022 tahmini sayım sonuçlarına göre adada 1,308,222 kişi yaşamaktadır. Ülke nüfusunun büyük çoğunluğu merkez ada olan ve ülkeye de ismini veren Mauritius adasında yaşamaktadır.

Mauritius genel olarak orta yaş bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre nüfusun sadece %33,50'si 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin %11,08'i 65 yaş ve üzerindedir.

**0-14 yaş:** %19.44 (erkek 137,010/kadın 131,113)   

**15-24 yaş:** %14.06 (erkek 98,480/kadın 95,472)   

**25-54 yaş:** %43.11 (erkek 297,527/kadın 297,158)   

**55-64 yaş:** %12.31 (erkek 80,952/kadın 88,785)   

**65 yaş ve üzeri:** %11.08 (erkek 63,230/kadın 89,638)

Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %40,8 olan ülkede nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %0,10 düzeyindedir.

### Etnik gruplar

Ülke nüfusunun üçte ikisi hint altkıtasından gelmektedir. Nüfusun geri kalan kısmı ise *kreol* olarak adlandırılan ve Afrika ile Madagaskar köleleri ile Avrupalıların karışımı ile ortaya çıkan gruplar oluşturmaktadır. Ülke genelinde %2 düzeyinde Çin kökenli toplum yaşamakta olup, beyaz Avrupalılar daha da az bir topluluk konumundadır. Ada üzerinde Avrupalılar gelmeden önce yaşam olmadığı ve sadece Arap denizciler tarafında geçerken ziyaret edilen bir yer olduğu için adanın yerel halkı bulunmamaktadır.

### Dil

Ülkede kesin olarak resmi dil belirlenmemiştir. Mauritius anayasısında her ne kadar İngilizce kullanımını meclis konuşmalarında belirtse de, meclis üyelerinin konuşmalarında Fransızca kullanımını da kabul etmektedir. Bu iki anadilin dışında Fransızcayı baz alan bir kreol dil türü olan Morisyen dili halkın %80'i tarafından günlük hayatta konuşulmakta ve bu kişiler tarafından anadili olarak kabul edilmektedir. Bu dilin yanı sıra İngilizce toplum arasında kullanılmakta olup, Fransızca genelini üst tabakanın oluşturduğu toplumun %4'lük bölümü tarafında kullanılmaktadır.

Rodrigues adasında yine Fransızcayı baz alan ve *Rodriguais* olarak adlandırılan kreol dili konuşulurken, Agalega adasında *Agalega kreolcesi* konuşulmaktadır.

Ada ülkesi Mauritius 2006 yılından bu yana Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu'nda gözlemci statüsü ile yer almaktadır.

### Din

Ülkede hakim olan din hinduizm dinidir. Buna göre nüfusun %48,5 ile nüfusun neredeyse yarısı hinduizm inancına göre yaşamını sürdürmektedir. Hristiyan inancına göre yaşayanların oranı % 32,7 düzeyinde olup, bu oran içerisinde katolik mezhebine mensup Hristiyanların oranı %26,3, diğer Hristiyan mezheplerine mensupların ise %6,4 seviyesindedir. İslamiyet ülke içerisinde en yaygın üçüncü din konumunda olup, islami inancına göre yaşamlarını sürdürenlerin oranı %17,3 düzeyindedir.

Sosyal durum
------------

### Sağlık

Ada ülkesi genelinde temiz su ve tıbbi malzemeye ulaşım oranları yüksek düzeydedir. Ülkede nüfusun %99,8 gibi yüksek bir oranı temiz su kaynaklarından faydalanabilmektedir. Nüfusun %90,8'i Afrika ortalamasına göre yüksek sayılabilecek bir oranda tam teçhizatlı sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir. AIDS, Afrika kıtasının genelinin aksine düşük oranda görülmekte olup, bu oran 2012 verilerine göre %1,2 düzeyindedir. Mauritiuslular hükûmete bağlı devlet hastanelerinde herhangi bir ücret ödemeden sağlık kontrollerini gerçekleştirebilmektedir.

### Eğitim

Ülke genelinde devlete bağlı ilk ve orta öğretim okullarının yanı sıra üniversitelerde ücretsiz eğitim görülmektedir. Mauritius'ta 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2011 verilerine göre %88,8 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %91,1 iken, kadınlarda %86,7 seviyesindedir.

Tarih
-----

Mauritius yazılı tarihi adanın Araplara ait eski dönem haritalarında gösterilmesi ile başlamakta ve günümüze kadar uzanmaktadır. Ada her ne kadar ilk olarak Arap tüccarların uğrama ve dinlenme adası olarak kullanılmaya başlanmışsa da, yerleşik bir düzen ada üzerinde Araplar tarafından kurulmamıştır. Adayı sömürge bölgesinden ziyade üs olarak kullanan Portekizlilerin adayı keşfetmesi ile yerleşik düzene geçilen adada, 1598 yılında hakimiyet önce Hollandalılara, 1710 yılından itibaren Fransızlara son olarak da 1810 yılında Britanyalılara geçmiş, ada 12 Mart 1968 yılında da bağımsızlığına kavuşmuştur.

### Koloni öncesi dönem

Adanın her ne kadar ilk keşfinin 1. yüzyılda Fenikeliler ve Malayalar tarafından yapıldığı düşünülse de, bu döneme ait bir kanıt bulunmamaktadır. Koloni öncesinde adaya dair en belirgin kanıtlar Arap haritalarda gözlemlenmektedir. 10. yüzyılda güzergâhı kullanan Arap tüccarlar ada üzerinde durarak dinlenip yollarına devam ettikleri düşünülmektedir.

### Portekiz hakimiyeti (1507-1598)

Portekizlilerin güzergâh konusunda bilgi aldıkları Araplar bu yönde bilgilendirmelerde bulunmuş, Portekiz haritalarında da adanın ismi o dönem Araplar tarafından verilen *Dino Harobi* (Türkçe: *Terk edilen ada*) Arapça ismi ile kaydedilmiştir. Araplar tüccar olarak adayı sadece dinlenme, yemek ve temiz su ihtiyaçlarını gidermek için kullanırken, resmî olarak adaya ilk gelen Avrupalılar olan Portekizliler Diego Fernandez Pereira önderliğinde 1507 yılında adayı keşfederek üs olarak kullanmışlardır. Adaya geldikleri geminin adını vererek *Ilha do Cerne* olarak adlandırmışlar, bu olaydan on yıl sonra da Pedro Mascarenhas bölgede yer alan diğer ada topluluklarını gözlemlemiştir. Bu keşif neticesinde de 1620 yılında itibaren Mauritius adası, Réunion ve Rodrigues adaları Mascarene Adaları olarak adlandırılmıştır. Ancak Portekizliler adanın o günkü konumu gereği herhangi bir maden ya da ürün sunmadığı ve coğrafi konumu olarak da izole bir şekilde bulunması nedeniyle yararlı bir toprak parçası olacağını düşünmemiş, Afrika'da ticari üs bölgesi olarak Mozambik'e daha fazla önem vermişler ve bu yüzden de Hindistan yolculuklarında Mozambik Kanalı'nı kullanmaya özen göstermişler. Aynı şekilde Komorlar'ın güney ve doğu Asya yolculuklarında daha iyi bir konumda bulunması nedeniyle Mascarene adaları Portekizliler tarafından koloni bölgesi olarak düşünülmedi.

### Hollanda hakimiyeti (1598-1710)

Ülkeye adını veren Maurice van Oranje
Portekiz'in önem vermemesi neticesinde boş kalan ada, 1598 yılında Wybrand van Warwyck önderliğinde Grand Porta'da daya çıkan Hollandalı denizciler tarafından çıkılarak adaya Birleşik Hollanda Cumhuriyeti adına el koyarak adanın adını Oranj Beyliği prensi Maurice van Oranje şerefine *Mauritius* olarak belirlemişlerdir. Adaya her ne kadar 1598 yılında el konulsa da bu tarihe kadar sadece gemilerin uğrak noktası konumunda kalmış, ada üzerinde yerleşim ve adanın koloni olarak kullanılması 1638 yılında itibaren başlamıştır. Aynı yıl içerisinde Fransa'da komşu adalar Réunion ve Rodrigues'e el koyarak topraklarına katmıştır. Ancak ilerleyen yıllarda yaşanan birçok kıtlık, kasırga, haşere gibi nedenlerin yanı sıra gıda azlığı ve hastalıklar nedeniyle 1710 yılında Hollandalılar adayı terk etmek durumunda kalmışlardır.

### Korsanların hakimiyeti (1710-1715)

Soyu tükenen Dodo kuşu
Hollandalıların adayı terk etmesi sonucunda oluşan boşluğu korsanlar doldurmuştur. Burada hakimiyet kurdukları süreç içerisinde Hint Okyanusu'ndan ve ada civarından geçen gemilere saldırmışlar ve ganimet elde etmişlerdir. Bu süreçte adanın neredeyse tüm ağaçları kesilmiş ve Dodo gibi yerel hayvanlar da tümden öldürülmüş ya da ciddi oranda azaltılmıştır. Yaşanan tüm olumsuzluklar neticesinde Fransa, korsanlara karşı saldırıya geçmiştir.

### Fransa hakimiyeti (1715-1810)

Île de France haritası -   
 Rigobert Bonne (1791)
Korsanların bölgeden uzaklaştırılması ile boşta kalan ada Guillaume Dufresne D’Arsel önderliğinde Hindistan'a giden gemiciler tarafından durak olarak kullanılmış, neticesinde de ada Fransa toprağı ilan edilerek hakimiyet Fransa adına ele alınmıştır. Adanın ismi değiştirilerek *Île de France* (Türkçe: *Fransa'nın adası*) olarak adlandırılmıştır. Adayı 1715 yılında ele geçiren Fransa 1721 tarihinden itibaren de yerleşime başlamış, o dönem adada yaşayan 15 kişi ile birlikte birçok kölenin yanı sıra Fransızlar da adada yaşama başlamışlardır. Fransa hakimiyeti süresince ulaşım ağında ve yapılanmada önemli adımlar atılan adada, başta şeker kamışı olmak üzere tarımsal faaliyetlerde de üretimin arttırılması yönünde çalışmalar gerçekleştirmiştir.

Yedi Yıl Savaşı döneminde adanın işletmeciliğini elinde bulunduran Fransa Doğu Hindistan Şirketi'nin iflas etmesi sonucunda adanın yönetimi 1767 ile 1810 yılları arasında Fransız Devrimi sırasındaki kısa bir dönem hariç direkt Fransa kraliyetine bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. Kraliyet yönetiminde de yapılanmaya önem veren Fransa, bu süreçte güney yarımkürenin en eski botanik bahçesi konumunda olan *Sir Seewoosagur Ramgoolam Botanik Bahçesi* genişletilerek dünyanın en güzel botanik bahçelerinden biri haline getirilmiştir. 1776 yılında Fransa tarafından yaptırılan resmi nüfus sayımlarında ada nüfusu 33.536 olarak belirlenmiştir. Bu nüfusun %85'ini köleler oluştururken, sadece 6.000 kişinin kökeni Avrupa'ya dayanmaktaydı.

Fransız devrimi neticesinde köleliğin yasaklanması ile adada yaşayanlar Mauritiuslular Fransa'nın bu kararından ticari olarak etkilenmemek adına, bu ülke ile olan iş birliklerini azaltarak farklı ülkelere yönelmişler, bu doğrultuda Amerika Birleşik Devletleri ve Danimarka gibi ülkelerle ticari faaliyetlerde bulunmuşlardır. Île de France'ın ticari başarıları nedeniyle Birleşik Krallık'ın dikkatlerini üzerine çekmiş, Napolyon Savaşları neticesinde ada üzerindeki hakimiyetini elde ederek adanın adını tekrar *Mauritius* olarak değiştirmiştir.

### Birleşik Krallık hakimiyeti (1810-1868)

1810 yılında Mauritius Seferi olarak adlandırılan sefer ile adayı ele geçiren Britanyalılar, Rodrigues'in yönetimini de elde etmişlerdir. Bu sefer neticesinde her ne kadar Réunion'da elde edilmiş olsa da, bu ada savaş sonrasında Fransa'ya geri verilmiştir. 1814 yılından itibaren ada Britanya kraliyetin bağlı bir bölge haline getirilerek Britanya İmparatorluğu'nun bir parçası olmuştur.

19. yüzyılda Britanya koloni yönetiminin köleliği yasaklaması neticesinde mevcut kölelerin serbest bırakılması ve yeni düzende çalışmak istememeleri üzerine adaya Hindistan'dan büyük bir göç yaşanmıştır. Bu göç neticesinde Hintlerin toplumun %60'ını oluşturması neticesinde Britanya koloni yönetimi 1871 yılından itibaren şeker kamışı tarlalarında sözleşmeli çalışmaya gelenlerin girişini durdurmuştur.

19. yüzyıl sonlarında şeker kamışı endüstrisinin yaşadığı kriz neticesinde bu işe bağlı olan ada nüfusunun büyük bir bölümü adayı terk etmiştir.

### Bağımsızlık

#### 1968-1992

Seewoosagur Ramgoolam (sağda)   
 Mauritius'un ilk başbakanı
1947 yılından yürürlüğe giren yeni seçim yasası neticesinde okuma yazma bilen ve 21 yaşını geçmiş her bir ada sakinine seçme hakkı verilmişti. Bu gelişme adadaki güç dengelerini değiştirerek çoğunluğu oluşturan Hintlerin seçimlerde çoğunluğu ele almasına neden olmuş, söz konusu yılda gerçekleştirilen seçimlerde de yeni kurulan parlamentoya çok sayıda Hindistan kökenli Mauritiuslu seçilmiştir. Bu seçimler ile Avrupa kökenli Mauritiuslular ilk defa iktidardan uzaklaştırılmış ve çoğunluğu kaybetmişlerdir. 1959 seçimlerinden itibaren bağımsızlık yüksek sesle ifade edilmeye başlanmış, 1961 yılında koloni sahibi Britanya'nın özerklik hatta bölgenin bağımsızlığını dile getirmesi ile daha da fazla kişi bu yönde taleplerde bulunmuştur. 1967 yılında yapılan seçimleri Avrupa kökenlilere karşı kazanan Hint kökenli Mauritiuslar 150 yıllık Britanya hakimiyetine son vererek 12 Mart 1968 tarihinde bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Bu bağımsızlık neticesinde Britanya İmparatorluğu'ndan ayrılan Mauritius İngiliz Milletler Topluluğu'na dahil olmuş, ülkenin ilk başbaşkanı olarak da Sir Seewoosagur Ramgoolam seçilmiştir. Britanya'nın ülkenin bağımsızlığa bırakılması konusunda tek şart olan ve o ana kadar Mauritius'un bir parçası olan Chagos adalarının hakimiyetinin kendilerine bırakılması isteği kabul edilmiş, bu adada daha sonra Britanya tarafından ABD'ye kiralanmıştır. Bu adada yaşayanlarda yıllar içerisinde Mauritius ve Seyşeller'e göç etmeleri konusunda zorlanmış ve ada üzerinde askeri ve gizli deneyler gerçekleştirilmiştir. Günümüzde konu ile ilgili olarak Mauritius ve ABD arasında hala anlaşmazlıklar yaşanabilmektedir.

Ülkenin bağımsızlığına kavuşması ile ülkenin yönetimi İngiliz Milletler Topluluğu'na bağlı olarak Birleşik Krallık kraliçesi II. Elizabeth tarafından gerçekleştirilmiş, 1990 yılında ülkede cumhuriyet ilan edilmesi ile ilgili çalışmalar gerçekleştirilmiş, bu çalışmalar muhalefet partilerinin kabul etmemesi neticesinde sonuçlandırılamamıştır.

#### Mauritius Cumhuriyeti

12 Mart 1992 yılında yeni anayasanın kabul edilmesi ile birlikte bağımsız parlamenter sistem ile yönetilen bir cumhuriyet olarak İngiliz Milletler Topluluğu'nda yerini almış ve ülkenin resmi ismi de Mauritius Cumhuriyeti olarak onaylanmıştır. Bu onay neticesinde resmi olarak ülkenin en tepesindeki isim olan II. Elizabeth'te bulunan yetkiler önce genel vali Veerasamy Ringadoo geçmiş, bu görev geçişi ile Ringadoo ülkenin ilk cumhurbaşkanı olmuş, bu görevi de daha sonra da yapılan ilk seçimlerde yeni seçilen cumhurbaşkanı Cassam Uteem'e devretmiştir.

Ayrıca bakınız: Mauritius cumhurbaşkanları listesi

Siyaset
-------

Kailash Purryag -  
 Mauritius Eski Cumhurbaşkanı (2012-2015)
Ülke bağımsızlığını kazandığı günden bu yana Afrika kıtasının en sağlam temsilî demokrasilerinden birini oluşturmaktadır. Bağımsız seçimlerin gerçekleştirildiği ve insan haklarına önem verilen Mauritius'ta ulusal meclis en az 62 kişi olmak üzere 70 sandalyeden oluşmaktadır. Milletvekili seçimleri her beş yılda bir gerçekleştirilmekte olup, 21 seçim bölgesinden üçer milletvekili (Rodrigues adası sadece iki milletvekili) meclise gönderilmektedir. Boşta kalan sekiz sandalye için de her bölgeden birer olmak üzere *en iyi kaybedenler* olarak adlandırılan ve yeni seçimlerle birlikte az temsil edilen ve belli bir etnik gruba üye olan kişiler tarafından seçilerek sekiz milletvekili daha belirlenmektedir. Bu tür bir seçim 1970 yılından bu yana yapılmakta olup ülke içerisinde tartışmalara konu olmaktadır.

Ülkenin en tepesinde cumhurbaşkanı bulunmaktadır. Mauritius cumhurbaşkanı, gerçekleştirilen meclis seçimleri sonrasında meclis tarafından belirlenerek seçilmektedir. Bu göreve gelen kişi daha sonra meclis sıralarından başbakanı seçmekte, başbakan olarak göreve getirilen kişi de kendi kabinesinde görev almasını istediği kişileri seçerek cumhurbaşkanının onayına sunmaktadır.

| Mauritius başbakanları | Görev yılı |
| --- | --- |
| Seewoosagur Ramgoolam | 1968-1982 |
| Anerood Jugnauth | 1982-1995 |
| Navin Ramgoolam | 1995-2000 |
| Anerood Jugnauth | 2000-2003 |
| Paul Bérenger | 2003-2005 |
| Navin Ramgoolam | 2005-2014 |
| Anerood Jugnauth | 2014-2017 |
| Pravind Jugnauth | 2017-... |
|

Ordu
----

Mauritius dünya genelinde daimi ordusu bulunmayan 25 ülkeden biri konumundadır. Bağımsızlığını kazandığı 1968 yılında günümüze olağanüstü durumlar için oluşturulan küçük bir özel birlik haricinde bir de kıyı emniyetini sağlayan birlik mevcuttur. Ülkenin bu birlikler haricinde ayrıca başka bir ülke ile de koruma ya da himaye antlaşması bulunmamaktadır.

İdari yapılanma
---------------

Mauritius toplamda dört ada bölgesinden oluşmaktadır. Adalar ülkesinin en büyük ve önemli adası, ülkeye de ismini veren Mauritius adasıdır. Mauritius adası toplamda dokuz bölgeye ayrılmış konumdadır. Ülkeyi oluşturan diğer üç ada ise Rodrigues, Agaléga Adaları, Cargados-Carajos Adaları'dır.

Merkez ada konumundaki Mauritius adasının bölgeleri şu şekildedir:

| Bölge | Merkez Şehir | Harita |
| --- | --- | --- |
| Black River | Bambous |  |
| Flacq | Centre de Flacq |
| Grand Port | Mahébourg |
| Moka | Moka |
| Pamplemousses | Triolet |
| Plaines Wilhems | Beau Bassin-Rose Hill |
| Port Louis | Port Louis |
| Riviere du Rempart | Poudre d’Or |
| Savanne | Souillac |

Ülkeyi oluşturan diğer adalar da şu şekildedir:

| Bölge | Merkez Şehir | Harita |
| --- | --- | --- |
| Rodrigues | Port Mathurin |  |
| Agaléga | Vingt Cinq |  |
| Cargados-Carajos | --- |  |

### Şehir

Ülkenin en büyük şehri aynı zamanda başkent olan Port Louis'dir. Mauritius nüfusunun büyük çoğunluğunun da yaşadığı Mauritius adasında bulunan başkent 2011 resmi sayım sonuçlarına göre 149.226 nüfusa sahiptir. Ülkenin yüz bin sınırını aşan diğer büyük şehirleri Vacoas-Phoenix ve Beau Bassin-Rose Hill'dir.

Ayrıca bakınız: Mauritius'taki şehirler listesi

Ekonomi
-------

Ülkenin stabil siyasi yapısı nedeniyle bağımsızlık sonrası birçok yatırımcıyı adaya çeken Mauritius, bu sayede Afrika kıtasının en yüksek kişi başına düşen gelir verilerine sahip bir konumdadır. Ancak son yıllarda yaşanan doğal afetler ile birlikte şeker fiyatlarının düşmesi Mauritius ekonomisinin büyümesini yavaşlatmış ve olumsuz etkiler yaratmıştır.

Ülkenin en önemli ihracat ürünlerini tekstil ürünleri, şeker, kesilmiş çiçekler, pekmez, balık ve primatlar (araştırmalar için) oluşturmakta olup, 2012 verilerine göre ihracatın sık yapıldığı ülkeler şu şekildedir:

Birleşik Krallık Birleşik Krallık %19.3   

Fransa Fransa %16.4   

Amerika Birleşik Devletleri ABD %9.9   

Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika %9.8   

İspanya İspanya %7.5

Ülkenin en önemli ithalat ürünlerini üretim malları, sermaye ekipmanları, gıda maddeleri, petrol ürünleri ve kimyasal ürünler oluşturmakta olup, 2012 verilerine göre ithalatın sık yapıldığı ülkeler şu şekildedir:

Hindistan Hindistan %23.1   

Çin Çin %16   

Fransa Fransa %8.5   

Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika %6.5

Ülkede değerlendirilebilir madenler yoktur ve işlenebilecek toprak çok az sayıdadır. Ülkede işlenebilir konumda olan toprakların %90'ında ise şeker kamışı yetiştirilmektedir. Ülke kararlı ve sabit fiyatlarla Avrupa Ekonomik Topluluğu'nda (AET) mukaveleyle garantili pazara sahip konumdadır. Bu bitkinin yetişmesine elverişli olmayan topraklarda çay ve tütün yetiştirilmektedir.

### Turizm

Ada ülkesinin bir diğer önemli gelir kaynağını turizm oluşturmaktadır. Turizm ülke ekonomisinin önemli bir bileşeninin olmasının yanı sıra önemli bir döviz gelir kaynağı konumundadır. Mauritius adasının yanı sıra Rodrigues adasında da turistik tesisler bulunmakta olup, Agalega adasında turizm alanında bir geliştirme gerçekleştirilmemiştir. Ülkenin doğal güzellikleri, tropikal iklim, plajları ve yapılabilecek birçok aktivitenin yanı sıra etnik ve kültürel çeşitlilikleri de turistik hedef olarak belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ülkeye 2008 verilerine göre 930.000 turist ziyaretçi olarak gelmiştir. Geçmiş yıllarda şeker ve tekstile bağlı bir ekonomiye sahip olan ülke, bu iki temele bağlı ekonomiden kurtulmak adına turizm sektörünü genişletmek adına adımlar atmıştır.

Mauritius dünyanın en lüks turizm hedeflerinden biri konumundadır. Mauritius'ta bulunan ve dünyanın en önde gelen otelleri arasında bulunan oteller turizm alanında birçok ödül kazanmışlardır.
Mauritius turizm alanında üç kez *World Leading island Destination* ödülüne layık görülürken, Ocak 2012'de de *World Travel Awards* ödülünü elde etmiştir.

Ülke içerisinde en önemli turistik ziyaret noktalarını Yedi Renkli Toprak ve Chamarel Şelalesi oluşturmaktadır.

* Yedi Renkli ToprakYedi Renkli Toprak
* Chamarel ŞelalesiChamarel Şelalesi
* Ile aux Aigrettes adasıIle aux Aigrettes adası
* Mauritius kıyılarıMauritius kıyıları

Ulaşım
------

### Demir yolu

Mauritius'ta güncel olarak herhangi bir demir yolu ulaşımı mevcut değildir. Geçmişte sanayide kullanılmak üzere kullanılan demir yolu hattı da günümüzde aktif değildir. 1860 yılından 1960 yılına kadar aktif olan demir yolu hattı, 1948 ile 1953 yılları arasında maddi zarar etmesi nedeniyle 1964 yılında tamamen kapatılmıştır. Ada genelinde artan trafik sorunu nedeniyle 2011 yılı itibarıyla Port Louis ile Curepipe arasında hafif raylı sistem yapımı planlanmıştır.

### Hava yolu

Air Mauritius
Ülke genelinde var olan 5 havaalanından sadece 2 tanesinin pisti asfaltlanmış konumdadır. Mauritius adasında bulunan Sir Seewoosagur Ramgoolam Uluslararası Havalimanı ile Rodrigues adasında bulunan Sir Gaëtan Duval Havalimanı bu iki havaalanını oluşturmaktadır.

Ülkenin ulusal hava yolu Haziran 1967'de kurulan Air Mauritius'tur. Merkezi başkent Port Louis'te bulunan hava yolu şirketi ilk uçuşunu Rodrigues adasına gerçekleştirmiştir. İlerleyen yıllarda uçuş noktalarını genişleten hava yolu şirketi 1972 yılında Hindistan'ın şehri Mumbai'e uçarak ilk yurt dışı uçuşunu gerçekleştirmiştir.

Günümüzde Madagaskar, Réunion, Kenya, Singapur, Fransa ve Avustralya'da uçuş noktaları bulunan havayolu şirketi, güncel olarak 12 adetlik bir uçak filosuna sahiptir.

Güncel olarak Rodrigues adasına günlük uçak seferleri düzenlenmektedir.

British Airways, Lufthansa, Emirates, Air France, South African Airways'in yanı sıra Türk Hava Yolları'da ülkeye direkt uçuşlar gerçekleştirmektedir.

### Kara yolu

Ülkede mevcut olan 1.600 km kara yolunun çoğu asfaltlanmış konumdadır. Mevcut yolların belli bir kısmı çok dar ve bakım gerektirdiği için zaman zaman kullanıma uygunluk göstermemektedir. Kara yolu güzergâhı güney-kuzey yönde ilerlemektedir. Trafik Britanya koloni döneminin bir hatırası olarak sol şeritten akmaktadır.

### Deniz yolu

1922 yılında ilk uçağın iniş yaptığı tarihe kadar sadece deniz yolu üzerinden ulaşımın sağlanabildiği Mauritius'ta, başkentte bulunan liman ülkenin en önemli limanını oluşturmaktadır. Bunun haricinde Port Mathurin'de bulunan liman da Rodrigues adasının en önemli limanı konumundadır.

Spor
----

Ülkenin en sevilen spor dalı futboldur. Ülkenin futbol yönetimi 1952 yılında kurulan Mauritius Futbol Federasyonu tarafından gerçekleştirilmektedir. Ülke federasyonu 1963 yılında Afrika Futbol Konfederasyonu'na, 1964 yılında da FIFA'ya üye olmuştur. Ülkenin on takımın katıldığı futbol ligi mevcuttur.

Ülkede bulunan *Champ de Mars* hipodromu güney yarımküre üzerinde bulunan en eski hipodrom olma özelliğine sahiptir. Burası aynı zamanda *İngiliz Jokey Kulübü* 'nden sonra en eski ikinci jokey kulübü olan *Mauritius Jokey Kulübü* 'nün merkezi konumundadır.

Mauritius dünya genelinde golf sporunu uygulayan üçüncü ülke olmuştur. Britanyalılar'ın 1844 yılında Mauritius'a golf sporunu getirmesi ile bu spor ile tanışan ülkede bu 19.yy'de oluşturulan golf alanları ile bu spor geliştirilmektedir.

Kültür
------

Ülkenin koloni geçmişi olması kültürel yapısında da kendisini göstermektedir. Kültürün her bir alanında adaya hakim olan iki büyük sömürge ülkesi ile Afrika ve Asya etkileri karışık bir şekilde bulunabilmektedir.

Mauritius dünya genelinde posta pulları ile ünlenmiş konumdadır. *Kırmızı Mauritius* ve *Mavi Mauritius*(İngilizce: *Red Penny*, *Blue Penny*) olarak adlandırılan iki adet pul çeşidi, 1847 yılında basılmaya başlanmış, bu başlangıç ile Mauritius posta pulu basımını gerçekleştiren ve kullanan beşinci ülke olmuştur. Günümüzde bu posta pulları az sayıda mevcut olduğundan koleksiyoncular için kıymetli eserlerden birini oluşturmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Population and Vital Statistics - Year 2019". Statistics Mauritius. Mart 2020. 26 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
2. ↑
3. 1 2 3 4  "World Economic Outlook Database, April 2019". *IMF.org*. International Monetary Fund. 12 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2019.
4. ↑  "GINI index (World Bank estimate) - Mauritius". *data.worldbank.org*. World Bank. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020.
5. ↑  "2019 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2019. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2019.
6. ↑  *ÜLKE İSİMLERİ VE TANIMLAMALARI LİSTESİ* (PDF). T.C. Dışişleri Bakanlığı Tercüme Dairesi Başkanlığı. Şubat 2019. s. 5. 29 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
7. 1 2  "Written Statement of the Republic of Mauritius" (PDF). **1**. International Court of Justice. 1 Mart 2018: 23-24. 16 Aralık 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
8. ↑  "Memorial of the Republic of Mauritius". **1**. Permanent Court of Arbitration. 1 Ağustos 2012: 9. 25 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
9. ↑  "Memorial of Mauritius: Charts" (PDF). Permanent Court of Arbitration. 2012. s. 7. 3 Nisan 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2019.
10. ↑
11. ↑  Hervé, Gaymard (20 Mart 2013). "A. Un Différend Ancien Avec Maurice Quant À La Souveraineté Sur Tromelin". National Assembly (France). 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
12. ↑  "Colonial Office Telegram No. 199 to Mauritius, No. 222 to Seychelles, 21 July 1965, FO 371/184524" (PDF). Permanent Court of Arbitration. 9 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
13. ↑  "Visiting British Indian Ocean Territory". 16 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2018.
14. ↑  "Religions in Africa | African Religions | PEW-GRF". *www.globalreligiousfutures.org*. 12 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
15. ↑  "The Global Religious Landscape". *Pew Research Center's Religion & Public Life Project* (İngilizce). 18 Aralık 2012. 3 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
16. ↑
17. ↑  World Economic Forum. "The Global Competitiveness Report 2017–2018" (PDF). 3 Ekim 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2018.
18. ↑  "GLOBAL PEACE INDEX MEASURING PEACE IN A COMPLEX WORLD GLOBAL PEACE INDEX 2019" (PDF). Institute for Economics and Peace. 2019. 12 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ekim 2019.
19. ↑  "www.cografya.gen.tr". 15 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2015.
20. ↑  "Mauritius tarihi". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2015.
21. ↑  "www.wetteran.de". 6 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
22. 1 2 3 4 5 6
23. ↑  "Mauritius tarihi - Keşif". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
24. ↑  Alain Proust, Alain Mountain: Mauritius. Faszination Ferne Länder. New Holland Yayınevi 1995, Sayfa 15
25. ↑  Alain Proust, Alain Mountain: Mauritius. Faszination Ferne Länder. New Holland Yayınevi, 1995, Sayfa 17
26. ↑  Alain Proust, Alain Mountain: Mauritius. Faszination Ferne Länder. New Holland Yayınevi 1995, Sayfa 19
27. ↑  Walter Schicho: Handbuch Afrika. In drei Bänden. Band 1: Zentralafrika, Südliches Afrika und die Staaten im Indischen Ozean. Brandes & Apsel Yayınevi, Frankfurt am Main 2001, Sayfa 43
28. ↑  "Ordusu bulunmayan ülke - Mauritius". 30 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2015.
29. ↑  "www.tourism-mauritius.mu" (PDF). 2 Mart 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
30. ↑  "www.worldtravelawards.com". 20 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
31. ↑  "Mauritius geçmiş ulaşım bilgisi". 4 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
32. ↑  "Air Mauritius hakkında bilgiler". 4 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
33. ↑  Wolfgang Därr, Reise-Handbuch Mauritius, DuMont Yayınevi, 2. Baskı, 2013
34. ↑  "Mauritius'ta at yarışları". 4 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
35. ↑  "Mauritius'ta golf sporu". 4 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.

Dış bağlantılar
---------------

* Harry Brind: Lying Abroad. Diplomatic Memoirs. Radcliffe Press Yayınevi, 1999
* DuMont Reise-Handbuch Reiseführer Mauritius3 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 2007'nin En Trendy 30 Destinasyonu, Travel + Leisure, Mart 2007, İstanbul 2007, s. 46-48.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Mauritius*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

Wikimedia Atlas'da Mauritius

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisözlük'te ***mauritius*** ile ilgili tanım bulabilirsiniz. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikigezgin'de ***Mauritius*** ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır. |

| Coğrafi konumu |
| --- |
| 

| * g
* t
* d
Afrika ülkeleri |
| --- |
| Egemen devletler | 
* Angola
* Benin
* Botsvana
* Burkina Faso
* Burundi
* Cezayir
* Cibuti
* Çad
* Ekvator Ginesi
* Eritre
* Esvatini
* Etiyopya
* Fas
* Fildişi Sahili
* Gabon
* Gambiya
* Gana
* Gine
* Gine-Bissau
* Güney Afrika Cumhuriyeti
* Güney Sudan
* Kamerun
* Kenya
* Komorlar
* Kongo Cumhuriyeti
* Kongo Demokratik Cumhuriyeti
* Lesotho
* Liberya
* Libya
* Madagaskar
* Malavi
* Mali
* Mauritius
* Mısır
* Moritanya
* Mozambik
* Namibya
* Nijer
* Nijerya
* Orta Afrika Cumhuriyeti
* Ruanda
* São Tomé ve Príncipe
* Senegal
* Seyşeller
* Sierra Leone
* Somali
* Sudan
* Tanzanya
* Togo
* Tunus
* Uganda
* Yeşil Burun Adaları
* Zambiya
* Zimbabve

 |  |
| Sınırlı tanınan devletler | 
* Puntland
* Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti
* Somaliland

 |
| Bağımlı topraklar | 
* Ascension Adası
* Chafarinas Adaları
* Hint Okyanusu'ndaki Dağınık Adalar
* Kanarya Adaları
* Madeira
* Mayotte
* Melilla
* Pantelleria
* Peñón de Alhucemas
* Peñón de Vélez
* Perejil Adası
* Réunion
* Saint Helena
* Septe
* Sokotra
* Tristan da Cunha

 |

| * g
* t
* d
Hint Okyanusu'na kıyısı olan ülkeler ve bölgeler |
| --- |
| Afrika | 
* Cibuti
* Eritre
* Fransa
	+ *Mayotte*
	+ *Réunion*
* Güney Afrika
* Kenya
* Komorlar
* Madagaskar
* Mauritius
* Mısır
* Mozambik
* *Rodrigues* (Mauritius)
* Seyşeller
* Somali
* *Somaliland* (Tanınmayan)
* Sudan
* Tanzanya
* *Zanzibar*, Tanzanya

 |  |
| Asya | 
* Bahreyn
* Bangladeş
* Birleşik Arap Emirlikleri
* *Britanya Hint Okyanusu Toprakları*
	+ *Chagos Archipelago - Birleşik Krallık*
* *Christmas Adası* (Avustralya)
* *Cocos Adaları* (Avustralya)
* Endonezya
* Hindistan
* İran
* Irak
* İsrail
* Katar
* Kuveyt
* Maldivler
* Malezya
* Myanmar
* Pakistan
* Suudi Arabistan
* Sri Lanka
* Tayland
* Timor-Leste
* Umman
* Ürdün
* Yemen

 |
| Diğer | 
* *Antarktika*
	+ Avustralya Antarktika Bölgesi
	+ Adélie Arazisi
* Avustralya

 |

 |

| Uluslararası kuruluşlar |
| --- |
| 

| * g
* t
* d
Afrika Birliği üye ülkeleri |
| --- |
| 
* Angola
* Benin
* Botsvana
* Burkina Faso
* Burundi
* Cezayir
* Cibuti
* Çad
* Ekvator Ginesi
* Eritre
* Esvatini
* Etiyopya
* Fas
* Fildişi Sahili
* Gabon
* Gambiya
* Gana
* Gine
* Gine-Bissau
* Güney Afrika Cumhuriyeti
* Güney Sudan
* Kamerun
* Kenya
* Komorlar
* Kongo Cumhuriyeti
* Kongo Demokratik Cumhuriyeti
* Lesotho
* Liberya
* Libya
* Madagaskar
* Malavi
* Mali
* Mauritius
* Mısır
* Moritanya
* Mozambik
* Namibya
* Nijer
* Nijerya
* Orta Afrika Cumhuriyeti
* Ruanda
* São Tomé ve Príncipe
* Senegal
* Seyşeller
* Sierra Leone
* Somali
* Sudan
* Tanzanya
* Togo
* Tunus
* Uganda
* Yeşil Burun Adaları
* Zambiya
* Zimbabve

Uluslararası tanınmayan üye
Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti
 |

| * g
* t
* d
İngiliz Milletler Topluluğu |
| --- |
| Bağımsız devletler | 
Antigua ve Barbuda **·** 
Avustralya **·** 
Bahamalar **·** 
Bangladeş **·** 
Barbados **·** 
Belize **·** 
Birleşik Krallık **·** 
Botsvana **·** 
Brunei **·** 
Dominika **·** 
Gabon **·** 
Gana **·** 
Grenada **·** 
Guyana **·** 
Güney Afrika **·** 
Hindistan **·** 
Jamaika **·** 
Kamerun **·** 
Kanada **·** 
Kenya **·** 
Kıbrıs **·** 
Kiribati **·** 
Lesotho **·** 
Malavi **·** 
Malezya **·** 
Malta **·** 
Mauritius **·** 
Mozambik **·** 
Namibya **·** 
Nauru **·** 
Nijerya **·** 
Pakistan **·** 
Papua Yeni Gine **·** 
St. Kitts ve Nevis **·** 
St. Lucia **·** 
St. Vincent ve Grenadinler **·** 
Samoa **·** 
Seyşeller **·** 
Sierra Leone **·** 
Singapur **·** 
Solomon Adaları **·** 
Sri Lanka **·** 
Esvatini **·** 
Tanzanya **·** 
Togo **·** 
Tonga **·** 
Trinidad ve Tobago **·** 
Tuvalu **·** 
Uganda **·** 
Vanuatu **·** 
Yeni Zelanda **·** 
Zambiya
 |
| Bağımlı bölgeler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Avustralya | 
Ashmore ve Cartier Adaları **·** 
Avustralya Antarktika Bölgesi **·** 
Christmas Adası **·** 
Cocos Adaları **·** 
Heard Adası ve McDonald Adaları **·** 
Mercan Denizi Adaları **·** 
Norfolk Adası
 |
| Birleşik Krallık | 
Ağrotur ve Dikelya **·** 
Anguilla **·** 
Bermuda **·** 
Cayman Adaları **·** 
Cebelitarık **·** 
Falkland Adaları **·** 
Guernsey **·** 
Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları **·** 
Britanya Antarktika Toprakları **·** 
Britanya Hint Okyanusu Toprakları **·** 
Britanya Virjin Adaları **·** 
Jersey **·** 
Man Adası **·** 
Montserrat **·** 
Pitcairn Adaları **·** 
St. Helena (Ascension Adası ve Tristan da Cunha dahil) **·** 
Turks ve Caicos Adaları
 |
| Yeni Zelanda | 
Cook Adaları **·** 
Niue **·** 
Ross Bölgesi **·** 
Tokelau
 |

 |

| * g
* t
* d
Güney Afrika Kalkınma Topluluğu |
| --- |
| Üye ülkeler |  Angola **·**  Botsvana **·**  Güney Afrika Cumhuriyeti **·**  Kongo Demokratik Cumhuriyeti **·**  Lesotho **·**  Madagaskar **·**  Malavi **·**  Mauritius **·**  Mozambik **·**  Namibya **·**  Seyşeller **·**  Esvatini **·**  Tanzanya **·**  Zambiya **·**  Zimbabve  |  |
| Liderler | **Başkanlar**: Levy Mwanawasa **·**  Kgalema Motlanthe**Genel sekreterler**: Kaire Mbuende **·**  Prega Ramsamy **·**  Tomaz Salomão |
| Ayrıca bakınız | Güney Afrika Kalkınma Eşgüdüm Konferansı **·**  Güney Afrika Tüketici Birlikleri **·**  Ortak Para Alanı **·**  Güney ve Doğu Afrika Ortak Pazarı |

| * g
* t
* d
Uluslararası Frankofoni Örgütü'ne üye ve gözlemci ülkeler |
| --- |
| Üyeler | 
* Arnavutluk
* Andorra
* Belçika
	+ Fransız Topluluğu
* Benin
* Bulgaristan
* Burkina Faso
* Burundi
* Cibuti
* Çad
* Kongo Demokratik Cumhuriyeti
* Dominika
* Ekvator Ginesi
* Ermenistan
* Fas
* Fildişi Sahili
* Fransa
	+ Fransız Guyanası
	+ Guadeloupe
	+ Martinik
	+ St. Pierre ve Miquelon
* Gabon
* Gana1
* Gine
* Gine-Bissau
* Haiti
* İsviçre
* Kanada
	+ New Brunswick
	+ Québec
* Kamboçya
* Kamerun
* Kıbrıs Cumhuriyeti1
* Komorlar
* Kongo Cumhuriyeti
* Kuzey Makedonya
* Laos
* Lüksemburg
* Lübnan
* Madagaskar
* Mali
* Mauritius
* Mısır
* Moritanya
* Moldova
* Monako
* Nijer
* Orta Afrika Cumhuriyeti
* Romanya
* Ruanda
* St. Lucia
* São Tomé ve Príncipe
* Senegal
* Seyşeller
* Togo
* Tunus
* Vanuatu
* Vietnam
* Yeşil Burun Adaları
* Yunanistan

 |  |
| Gözlemciler | 
* Avusturya
* Çekya
* Gürcistan
* Hırvatistan
* Letonya
* Litvanya
* Macaristan
* Mozambik
* Polonya
* Sırbistan
* Slovakya
* Slovenya
* Tayland
* Ukrayna

 |
| 1 Ortak üye. |

| * g
* t
* d
Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu (CPLP) |
| --- |
| Üyeler | 
* Angola
* Brezilya
* Doğu Timor
* Ekvator Ginesi
* Gine-Bissau
* Mozambik
* Portekiz
* São Tomé ve Príncipe
* Yeşil Burun Adaları

 |  |
| Gözlemciler | 
* ABD
* Andorra
* Arjantin
* Birleşik Krallık
* Çekya
* Fildişi Sahili
* Fransa
* Gürcistan
* Hindistan
* İrlanda
* İspanya
* İtalya
* Japonya
* Kanada
* Katar
* Lüksemburg
* Macaristan
* Mauritius
* Namibya
* Peru
* Romanya
* Senegal
* Sırbistan
* Slovakya
* Şili
* Türkiye
* Uruguay
* Yunanistan

 |

 |

| * g
* t
* d
Britanya İmparatorluğu Britanya İmparatorluğu |
| --- |
| 
Günümüzde bağlı bölge
Eski bölge
 |
| 

| Avrupa |
| --- |
| 
* 1704'ten beri Cebelitarık
* 1708-1756 Minorka
* 1763-1782 Minorka
* 1798-1802 Minorka
* 1800-1813 Malta (himaye)1
* 1807-1890 Helgoland
* 1809-1815 İyon Adaları2
* 1815-1864 İyon Adaları (himaye)2
* 1813-1964 Malta (koloni)1
* 1878-1960 Kıbrıs
* 1921-1937 Özgür İrlanda Devleti

 |
| 1 1800'de Britanya himayesine giren Malta, 1813'te kraliyet kolonisi statüsüne getirildi, 1964'te ise bağımsızlığını kazandı.
2 1809'da Britanya hâkimiyetine girmeye başlayan İyon Adaları, 1815'te Britanya himayesi altında ayrı bir devlet oldu. |

 |
| 

| Kuzey Amerika |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 16. ve 17. yüzyıllar | 18. yüzyıl | 19. ve 20. yüzyıllar |
| 
* 1579 New Albion
* 1583 Newfoundland
* 1605 Saint Lucia
* 1607-1776 Virginia
* 1610-1907 Newfoundland (koloni)1
* 1615'ten beri Bermuda
* 1620-1686 Plymouth2
* 1622-1658 Maine/New Somersetshire3
* 1623-1629 Saint Kitts
* 1625-1650 Saint Croix
* 1627-1833 Barbados4
* 1628-1671 Nevis5
* 1628-1686 Massachusetts Körfezi6
* 1629-1641 New Hampshire7
* 1629-1712 Carolina8
* 1630-1671 Saint Kitts5
* 1631-1641 Providencia Adası
* 1632-1776 Maryland
* 1632-1671 Montserrat5
* 1632-1671 Antigua5
* 1635-1644 Saybrook9
* 1636-1686 Connecticut6
* 1636-1686 Rhode Island6
* 1637-1664 New Haven9
* 1638-1787 Miskito Sahili
* 1642-1650 Körfez Adaları
* 1650-1666 Anguilla
* 1654-1867 Yeni İskoçya10

 | 
* 1655-1958 Jamaika11
* 1686-1691 Plymouth2
* 1664-1776 Delaware
* 1664-1666 Saint Lucia
* 1664-1686 New York6
* 1664-1674 New Jersey12
* 1665-1666 Sint Eustatius
* 1666-1671 Britanya Virjin Adaları5
* 1666-1671 Barbuda5
* 1666-1673 Tobago
* 1667-1671 Anguilla5
* 1670-1782 Bahamalar
* 1670-1870 Rupert Toprakları
* 1671-1816 Rüzgâraltı Adaları13
* 1674-1686 Doğu Jersey6
* 1674-1686 Batı Jersey6
* 1679-1686 New Hampshire7
* 1681-1776 Pensilvanya
* 1686-1689 New England
* 1689-1702 Batı Jersey12
* 1689-1702 Doğu Jersey12
* 1689-1776 New Hampshire
* 1689-1776 Massachusetts Körfezi
* 1689-1776 Connecticut
* 1689-1776 New York
* 1689-1776 Rhode Island

 | 
* 1702-1776 New Jersey
* 1712-1776 Kuzey Carolina
* 1712-1776 Güney Carolina
* 1722-1730 Saint Lucia
* 1732-1776 Georgia
* 1742-1860 Körfez Adaları
* 1754-1820 Cape Breton Adası
* 1759-1763 Guadeloupe
* 1762-1763 Saint Lucia
* 1763-1763 Martinik
* 1763-1779 Grenada
* 1763-1871 Dominika14
* 1763-1873 Prens Edward Adası
* 1763-1791 Quebec15
* 1763-1783 Doğu Florida
* 1763-1783 Batı Florida
* 1763-1779 Saint Vincent
* 1763-1781 Tobago
* 1778-1783 Saint Lucia
* 1783-1833 Saint Vincent4
* 1783-1973 Bahamalar
* 1783-1833 Grenada4
* 1784-1867 New Brunswick10
* 1791-1841 Aşağı Kanada16
* 1791-1841 Yukarı Kanada16
* 1793-1802 Tobago
* 1796-1802 Saint Lucia
* 1797-1833 Trinidad

 | 
* 1800-1802 Martinik
* 1803-1833 Saint Lucia4
* 1803-1833 Tobago4
* 1809-1814 Martinik
* 1810-1813 Guadeloupe
* 1816-1833 Antigua14
* 1816-1833 Saint Kitts14
* 1818-1846 Columbia Bölgesi/Oregon Ülkesi17
* 1833-1958 Rüzgâraltı Adaları18
* 1833-1958 Rüzgârüstü Adaları
* 1844-1860 Miskito Sahili
* 1841-1867 Kanada (eyalet)10
* 1848-1873 Turks ve Caicos Adaları
* 1849-1866 Vancouver Adası
* 1853-1863 Kraliçe Charlotte Adaları
* 1858-1866 Britanya Kolumbiyası
* 1859-1870 Kuzeybatı Toprakları
* 1862-1863 Stickine Bölgesi
* 1866-1871 Britanya Kolumbiyası
* 1867-1931 Kanada (dominyon)18
* 1871-1964 Britanya Hondurası (Belize)
* 1882-1983 Saint Kitts ve Nevis
* 1885-1958 Barbados
* 1889-1958 Trinidad ve Tobago4
* 1907-1949 Newfoundland (dominyon)1
* 1936-1966 Antigua (Antigua ve Barbuda)
* 1936-1966 Barbuda (Antigua ve Barbuda)
* 1958-1978 Dominika
* 1958-1962 Batı Hint Adaları Federasyonu
* 1960'tan beri Britanya Virjin Adaları
* 1962-1979 Saint Lucia
* 1962-1966 Barbados
* 1962'den beri Cayman Adaları
* 1967-1981 Britanya Antigua ve Barbudası
* 1976'dan beri Turks ve Caicos Adaları
* 1980'den beri Anguilla

 |

 |
| 
* 1Newfoundland, 1907'de koloni olmaktan çıkarak dominyon statüsüne geldi. 1934'te özerklik kazansa da 1949'da Kanada'ya katılana kadar hukuken dominyon olarak kaldı.
* 2 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olan Plymouth Kolonisi, 1689'da bu yapının varlığının sonlandırılmasıyla tekrar kuruldu. 1691'de ise Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edildi.
* 3 Maine, 1658'de Massachusetts Körfezi'nin bir parçası oldu.
* 4 Barbados, Grenada, Saint Vincent, Tobago ve Trinidad: 1833'te kurulan Rüzgârüstü Adaları kolonisinin bir parçası oldu. Dominika ise 1940'ta dahil edildi.
* 5 Antigua, Anguilla, Barbuda, Montserrat, Nevis, Saint Kitts ve Virjin Adaları; 1671'de oluşturulan Rüzgâraltı Adaları kolonisi altında birleştirildi.
* 6 Connecticut, Massachusetts Körfezi, New York ve Rhode Island kolonileri; 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da 1689'da bu yapının varlığının sona ermesiyle birlikte tekrar kendi yönetimlerine sahip oldu.
* 7 1641'de Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edilen New Hampshire Kolonisi, 1679'da tekrar ayrı bir yönetime kavuştu. 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sona ermesiyle bir kez daha ayrı bir yönetim elde etti.
* 8 Carolina, 1712'de Güney Carolina ve Kuzey Carolina olmak üzere ikiye ayrıldı.
* 9 Saybrook 1644'te, New Haven ise 1664'te Connecticut'un bir parçası oldu.
* 10 Brunswick, Kanada ve Yeni İskoçya; 1867'de birleştirilerek Kanada Dominyonu kuruldu.
* 11 Barbados, Jamaika, Rüzgâraltı Adaları, Rüzgârüstü Adaları ile Trinidad ve Tobago, 1958 yılında kurulan Batı Hint Adaları Federasyonu'na katıldı. Jamaika 1961'de, Trinidad ve Tobago ise 1962'de federasyondan ayrılarak bağımsız oldu.
* 12 New Jersey, 1675'te Batı New Jersey ile Doğu New Jersey olarak ayrıldı. Bu iki yapı, 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sonlanması sonrasında tekrar kendi yönetimlerini elde ettiler. 1702'de ise bir kez daha birleşerek New Jersey tekrar kuruldu.
* 13 Rüzgâraltı Adaları, 1816'da; Antigua (Antigua, Barbuda ve Montserrat) ile Saint Kitts (Anguilla, Saint Kitts, Nevis ve Virjin Adaları) olmak üzere iki koloniye ayrıldı.
* 14 Antigua, Dominika (1940'ta Rüzgârüstü Adaları kolonisine dahil oldu) ve Saint Kitts kolonileri, 1871'de tekrar kurulan Rüzgâraltı Adaları kolonisinin bir parçası oldu.
* 15 Quebec, 1791'de Aşağı Kanada ve Yukarı Kanada olarak ikiye ayrıldı.
* 16 Aşağı Kanada ile Yukarı Kanada, 1841'de Kanada adı altında birleştirildi.
* 17 Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hak iddiası mevcut.
* 18 1931'de Kanada ve diğer Britanya dominyonları özyönetim kurdular.

 |

 |
| 

| Güney Amerika |
| --- |
| 
* 1651-1667 Willoughbyland (Surinam)
* 1670-1688 Saint Andrew ve Providence Adaları4
* 1814-1966 Britanya Guyanası (Guyana)
* 1833'ten beri Falkland Adaları5
* 1908'den beri Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları5

 |
| 
* 4Günümüzde Kolombiya'nın departmanlarından biri.
* 5Nisan-Haziran 1982'deki Falkland Savaşı sırasında Arjantin tarafından işgal edildi.

 |

 |
| 

| Afrika |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 17. ve 18. yüzyıllar | 19. yüzyıl | 20. yüzyıl |
| 
* 1658'den beri Saint Helena14
* 1661-1684 Tanca
* 1792-1961 Sierra Leone
* 1795-1803 Cape

 | 
* 1815'ten beri Ascension Adası14
* 1816'dan beri Tristan da Cunha14
* 1806-1910 Cape
* 1807-1808 Madeira
* 1810-1968 Mauritius
* 1816-1965 Gambiya
* 1856-1910 Natal
* 1862-1906 Lagos
* 1868-1966 Basutoland (Lesotho)
* 1874-1957 Altın Sahili (Gana)
* 1882-1922 Mısır

 | 
* 1884-1900 Petrol Nehri/Nijer Koyu
* 1884-1966 Bechuanaland (Botsvana)
* 1884-1960 Britanya Somalisi
* 1887-1897 Zululand
* 1890-1924 Rodezya
* 1890-1962 Uganda
* 1890-1895 Wituland
* 1890-1963 Zanzibar (Tanzanya)
* 1891-1964 Nyasaland (Malavi)
* 1891-1907 Orta Afrika
* 1893-1968 Svaziland
* 1895-1920 Doğu Afrika
* 1899-1956 Britanya-Mısır Sudanı

 | 
* 1900-1914 Kuzey Nijerya
* 1900-1914 Güney Nijerya
* 1900-1910 Oranj Nehri Kolonisi
* 1900-1910 Transvaal Kolonisi
* 1903-1976 Seyşeller
* 1910-1931 Güney Afrika
* 1914-1960 Nijerya
* 1915-1931 Güneybatı Afrika (Namibya)
* 1919-1961 Kamerun
* 1920-1963 Kenya
* 1922-1961 Tanganyika (Tanzanya)
* 1923-1965 Güney Rodezya (Zimbabve)7
* 1924-1964 Kuzey Rodezya (Zambiya)
* 1979-1980 Güney Rodezya (Zimbabve)7

 |

 |
| 
* 7Güney Rodezya 1965 yılında tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti (Rodezya olarak) ve 1979'daki Lancaster House Anlaşmasına dek tanınmadı. Zimbabve, 1980'deki bağımsızlık ilanından 2003'teki ayrılışına dek İngiliz Milletler Topluluğu üyesiydi.

 |

 |
| 

| Asya |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 17. ve 18. yüzyıllar | 19. yüzyıl | 20. yüzyıl |
| 
* 1685-1824 Bencoolen
* 1702-1705 Pulo Condore
* 1757-1947 Bengal
* 1762-1764 Manila ve Cavite
* 1781-1784 Padang (Endonezya)
* 1786-1946 Penang (Malezya)
* 1795-1948 Seylan (Sri Lanka)
* 1795-1819 Padang
* 1796-1965 Maldivler

 | 
* 1812-1824 Banka ve Billiton
* 1819-1826 Malezya
* 1824-1948 Birmanya
* 1826-1946 Boğazlar Yerleşimleri
* 1839-1967 Aden
* 1839-1842 Afganistan
* 1841-1997 Hong Kong
* 1841-1946 Saravak Krallığı
* 1848-1946 Labuan
* 1858-1947 Hindistan
* 1874-1963 Borneosu

 | 
* 1879-1919 Afganistan (protektora)
* 1882-1963 Kuzey Borneo
* 1885-1946 Federasyonlaşamamış Malay Devletleri
* 1888-1984 Brunei Sultanlığı
* 1891-1971 Maskat ve Umman
* 1892-1971 Ateşkes Devletleri
* 1895-1946 Malay Federe Devletleri
* 1898-1930 Veihai Garnizonu
* 1878-1960 Kıbrıs

 | 
* 1907-1949 Bhutan (protektora)
* 1918-1961 Kuveyt
* 1920-1932 Irak
* 1921-1946 Mavera-i Ürdün
* 1923-1948 Filistin
* 1945-1946 Güney Vietnam
* 1946-1963 Kuzey Borneo
* 1946-1963 Saravak
* 1946-1963 Singapur
* 1946-1948 Malay Birliği
* 1948-1957 Malay Federasyonu
* 1960'tan beri Ağrotur ve Dikelya
* 1965'ten beri Britanya Hint Okyanusu Toprakları

 |

 |

 |
| 

| Okyanusya |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 18. ve 19. yüzyıllar | 20. yüzyıl |
| 
* 1788-1901 Yeni Güney Galler
* 1803-1901 Van Diemen's Land/Tasmanya
* 1807-1842 Auckland Adaları9
* 1824-1980 Yeni Hebridler (Vanuatu)
* 1824-1901 Queensland
* 1829-1901 Swan River Kolonisi/Batı Avustralya
* 1836-1901 Güney Avustralya
* 1838'den beri Pitcairn Adaları

 | 
* 1841-1907 Yeni Zelanda (koloni)
* 1846-1863 Auckland Adaları9
* 1851-1901 Victoria
* 1874-1970 Fiji10
* 1877-1976 Britanya Batı Pasifik Bölgeleri
* 1884-1949 Papua Bölgesi
* 1888-1901 Rarotonga Krallığı/Cook Adaları Federasyonu9
* 1889-1948 Birlik Adaları (Tokelau)9
* 1892-1979 Gilbert ve Ellice Adaları11
* 1893-1978 Britanya Solomon Adaları12

 | 
* 1900-1970 Tonga (korunan devlet)
* 1900-1974 Niue9
* 1901-1942 İngiliz Milletler Topluluğu üyesi Avustralya
* 1907-1953 Yeni Zelanda (dominyon)
* 1919-1942 Nauru
* 1919-1949 Yeni Gine Bölgesi
* 1945-1968 Nauru
* 1949-1975 Papua Yeni Gine Bölgesi13

 |

 |
| 
* 9Günümüzde Yeni Zelanda Bölgesi'nin bir parçası.
* 10Üyeliği askıya alındı.
* 11Günümüzde Kiribati ve Tuvalu
* 12Günümüzde Solomon Adaları
* 13Günümüzde Papua Yeni Gine

 |

 |
| 

| Antarktika ve Güney Atlas Okyanusu |
| --- |
| 
* 1658'den beri Saint Helena14
* 1815'ten beri Ascension Adası14
* 1816'dan beri Tristan da Cunha14
* 1908'den beri Britanya Antarktika Toprakları
* 1841-1933 Avustralya Antarktika Toprakları (Avustralya'ya bağlandı)
* 1841-1947 Ross Bölgesi (Yeni Zelanda Bölgesi'ne bağlandı)

 |
| 
* 142009'dan bu yana Saint Helena, Ascension ve Tristan da Cunha bölgesinin bir parçası olan Ascension Adası (1922-) ve Tristan da Cunha (1938-) daha öncesinde Saint Helena bölgesine bağlı birer sömürgeydiler.

 |

 |

| * g
* t
* d
Trafik Akışının Sol Olduğu Ülkeler |
| --- |
| Avrupa | 
* *Ağrotur ve Dikelya*
* *Guernsey*
* Birleşik Krallık
* İrlanda 2
* Malta 2
* *Man Adası*
* *Jersey*

 |  |
| Amerika | 
* *Anguilla*
* Antigua ve Barbuda
* Bahamalar
* Barbados
* *Bermuda*
* *Britanya Virjin Adaları*
* *Cayman Adaları*
* Dominika
* *Falkland Adaları*
* Grenada
* Guyana
* Jamaika
* *Montserrat*
* Saint Kitts ve Nevis
* Saint Lucia
* Saint Vincent ve Grenadinler
* Surinam
* Trinidad ve Tobago
* *Turks ve Caicos Adaları*
* *Virjin Adaları*

 |
| Asya | 
* Bangladeş
* Bhutan
* Brunei
* Endonezya
* *Hong Kong*
* Hindistan
* Japonya
* Kıbrıs Cumhuriyeti1 2
* Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti1 3
* *Makao*
* Malezya
* Maldivler
* Nepal
* Pakistan
* Singapur
* Sri Lanka
* Tayland

 |
| Afrika | 
* Botsvana
* Esvatini
* Güney Afrika Cumhuriyeti
* *Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları*
* Kenya
* Lesotho
* Malavi
* Mauritius
* Namibya
* *Saint Helena*
* Seyşeller
* Tanzanya
* Uganda
* Zambiya
* Zimbabve

 |
| Okyanusya | 
* Avustralya
* Doğu Timor
* Fiji
* Kiribati
* Nauru
* Niue
* Papua Yeni Gine
* *Pitcairn Adaları*
* Samoa
* Solomon Adaları
* Tonga
* Tuvalu
* Yeni Zelanda

 |
| Bağımlı ülkeler *italik* yazılmıştır. 1Tamamı Asya'da olmasına rağmen kültürel özellikleri Avrupa'ya benzediğinden Avrupa Birliği'ne üyedir. 2Avrupa Birliği'ne üye. 3Sınırlı tanınmış olan devlet. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX452687
* BNF: cb11864860z (data)
* GND: 4074641-0
* ISNI: 0000 0001 2359 1219
* LCCN: n79060078
* MusicBrainz: bb019165-42ef-3470-bcb8-36d1b45e4bc1
* NARA: 10035765
* NDL: 00567849
* NKC: ge867088
* NLA: 35335777
* NLI: 987007562090205171
* RERO: 02-A000112142
* SELIBR: 153665
* SUDOC: 026392429
* VIAF: 150028558
* WorldCat: lccn-n79060078

 |