Beyaz olmayan kişileri ve düşük gelirli toplulukları orantısız bir şekilde etkileyen Flint, Michigan'daki su krizi'ni protesto eden insanlar
**Çevresel ırkçılık**, **ekolojik ırkçılık** ya da **ekolojik apartheid** kurumsal ırkçılığın bir biçimi olup, çöp sahalarının, yakma tesislerinin ve tehlikeli atık bertarafının orantısız bir şekilde beyaz olmayan topluluklar'a yüklenmesine yol açmaktadır. Uluslararası alanda, madencilik, petrol çıkarma ve endüstriyel tarımın çevresel yüklerini yerli halklara ve çoğunlukla beyaz olmayan insanların yaşadığı yoksul uluslara yükleyen hafriyatçılık ile de ilişkilendirilmektedir.

Çevresel ırkçılığa verilen tepki, 1970'ler ve 1980'ler boyunca Amerika Birleşik Devletleri'nde ve yurtdışında gelişen çevresel adalet hareketine katkıda bulunmuştur. Çevresel ırkçılık, apartheid'ın Siyahlar üzerinde zayıflatıcı çevresel etkileri olduğu Güney Afrika'da olduğu gibi, azınlık grup'ları veya sayısal çoğunlukları dezavantajlı hale getirebilir. Uluslararası alanda, küresel atık ticareti büyük ölçüde beyaz olmayan insanların yaşadığı yoksul ülkelerdeki küresel çoğunlukları dezavantajlı hale getirmektedir. Aynı zamanda yerli grupların çevresel kirliliğe karşı özel savunmasızlığı için de geçerlidir.

Tarih
-----

Benjamin F. Chavis, Jr. "çevresel ırkçılık" ifadesini ortaya atmıştır
"Çevresel ırkçılık" terimi 1982 yılında United Church of Christ (UCC) Commission for Racial Justice'in önceki yönetici direktörü Benjamin Chavis tarafından ortaya atılmıştır. Tehlikeli poliklorlu bifenil (PCB) atıklarının Warren County, North Carolina landfill'e yerleştirilmesine karşı çıkan bir konuşmada Chavis bu terimi şöyle tanımlamıştır:

> Çevre politikalarının oluşturulmasında, yönetmeliklerin ve yasaların uygulanmasında ırk ayrımcılığı, zehirli atık tesisleri için beyaz olmayan toplulukların kasıtlı olarak hedef alınması, toplumlarımızda zehirlerin ve kirleticilerin yaşamı tehdit eden varlığının resmi olarak onaylanması ve beyaz olmayan insanların ekoloji hareketlerinin liderliğinden dışlanmasının tarihi.
> 
> 

Çevresel ırkçılığın tanınması, daha önceki medeni haklar hareketi'nden etkilenerek 1970 ve 1980'lerde başlayan çevresel adalet hareketini katalize etti. Tabandan gelen örgütler ve kampanyalar, politika yapımında çevresel ırkçılığa dikkat çekmiş ve azınlıkların katkısının önemini vurgulamıştır. Çevresel ırkçılık tarihsel olarak çevresel adalet hareketiyle bağlantılı olsa da, yıllar boyunca bu terim giderek daha fazla ayrıştırılmıştır. 
Warren County'deki olayların ardından, UCC ve ABD Genel Muhasebe Ofisi tehlikeli atık sahalarının orantısız bir şekilde yoksul azınlık mahallelerinde bulunduğunu gösteren raporlar yayınladı. Chavis ve Dr. Robert D. Bullard çevresel ırkçılığa yol açan hükümet ve şirket politikalarından kaynaklanan kurumsallaşmış ırkçılığa dikkat çekti. Bu ırkçı uygulamalar arasında redlining, bölgeleme ve renk körü adaptasyon planlaması yer almaktadır. Bölge sakinleri, düşük sosyoekonomik statüleri, siyasi temsil ve hareketlilikten yoksun olmaları nedeniyle çevresel ırkçılığa maruz kalmıştır. "Amerikan Apartheid'ının Mirası ve Çevresel Irkçılık" adlı kitabındaki tanımı genişleten Dr. Bullard, çevresel ırkçılığın:

> bireyleri, grupları veya toplulukları ırk veya renk temelinde farklı şekilde etkileyen veya dezavantajlı hale getiren (kasıtlı veya kasıtsız) herhangi bir politika, uygulama veya yönergeyi ifade ettiğini söyledi.
> 
> 

### Küresel çevre ırkçılığı

Bu terim ABD'de ortaya atılmış olsa da, çevresel ırkçılık uluslararası düzeyde de görülmektedir. Araştırmalar, gelişmiş ülkelerde çevre yasalarının öne çıkmasından bu yana şirketlerin atıklarını Küresel Güney'e doğru kaydırdığını göstermiştir. Az gelişmiş ülkeler sıklıkla daha az çevresel düzenlemeye sahiptir ve atık limanı haline gelirler.

Büyük şirketlere karşı çıkabilecek sosyoekonomik ve siyasi araçlara sahip olmayan marjinalleştirilmiş topluluklar, sağlıklarına zarar veren çevresel ırkçı uygulamalara karşı savunmasızdır.

Çevresel adalet, işe[*kaynak belirtilmeli*], rekreasyona, eğitime, dine ve güvenli mahallelere eşit erişimi engelleyen bariyerlerle mücadele eder. "Environmentalism of the Poor" adlı kitabında Joan Martinez-Allier çevresel adaletin "ekonomik büyümenin ne yazık ki artan çevresel etkiler anlamına geldiğine işaret ettiğini ve kaynakların ve yutakların coğrafi olarak yer değiştirmesini vurguladığını" yazmaktadır.

Nedenler
--------

Çevresel ırkçılığa yol açan dört faktör vardır: uygun fiyatlı arazi eksikliği, siyasi güç eksikliği, hareketlilik eksikliği ve yoksulluk. Ucuz arazi, şirketler ve hükümet organları tarafından aranmaktadır. Sonuç olarak, bu şirketlere ve hükümet organlarına etkili bir şekilde direnemeyen ve siyasi güce erişemeyen topluluklar adil maliyetler üzerinde pazarlık yapamazlar. Sosyo-ekonomik hareketliliği en aza indirilmiş topluluklar yer değiştiremez. Mali katkıların olmaması da toplulukların hem fiziksel hem de siyasi olarak hareket etme kabiliyetini azaltmaktadır. Chavis çevresel ırkçılığı beş kategoride tanımlamıştır: çevre politikalarının belirlenmesinde ırk ayrımcılığı, yönetmelik ve yasaların ayrımcı bir şekilde uygulanması, azınlık topluluklarının tehlikeli atık boşaltma alanları olarak kasıtlı bir şekilde hedef alınması, azınlık topluluklarında tehlikeli kirleticilerin resmi olarak onaylanması ve beyaz olmayan kişilerin çevresel liderlik pozisyonlarından dışlanması.

Azınlık toplulukları genellikle tehlikeli atık sahalarına karşı çıkacak mali imkanlara, kaynaklara ve siyasi temsiliyete sahip değildir. Yerel olarak istenmeyen arazi kullanımları (LULUs) olarak bilinen ve tüm topluma fayda sağlayan bu tesisler genellikle azınlık topluluklarının yaşam kalitesini düşürmektedir. Bu mahalleler aynı zamanda tesisin getireceği ekonomik fırsatlara bağımlı olabilir ve sağlıklarını riske atarak tesise karşı çıkma konusunda isteksiz davranabilirler. Buna ek olarak, tartışmalı projelerin kolektif eylem yürütmesi ve projelerin kendi bölgelerine yerleştirilmesine karşı çıkmada başarılı olması beklenen azınlık olmayan bölgelere yerleştirilme olasılığı daha düşüktür.

Küresel Kuzey'deki şehirlerde, banliyöleşme ve soylulaştırma çevresel ırkçılık modellerine yol açmaktadır. Örneğin, beyazların daha güvenli, temiz banliyö bölgeleri için sanayi bölgelerinden kaçması, azınlık topluluklarını şehir içlerinde ve kirli sanayi bölgelerine yakın yerlerde bırakmaktadır. Bu bölgelerde işsizlik yüksektir ve işletmelerin bölgenin iyileştirilmesine yatırım yapma olasılığı düşüktür, bu da bölge sakinleri için kötü ekonomik koşullar yaratmakta ve ırksal eşitsizliği yeniden üreten bir sosyal oluşumu güçlendirmektedir. Ayrıca, bir belediyedeki mülk sahiplerinin ve sakinlerinin yoksulluğu tehlikeli atık tesisi geliştiricileri tarafından dikkate alınabilir, çünkü emlak değerlerinin düşük olduğu alanlar geliştiricilerin parasını kurtaracaktır.

### Sosyoekonomik yönler

Fayda maliyet analizi (CBA), sorunları değerlendirmek için maliyet ve faydalara parasal bir değer biçen bir süreçtir. Çevresel CBA, tüketicinin bu mallar için ödeme yapma isteğini ölçerek temiz hava ve su gibi soyut ürünler için politika çözümleri sağlamayı amaçlamaktadır. TBA, çevresel kaynakların toplum için faydasına göre değer biçilmesi yoluyla çevresel ırkçılığa katkıda bulunur. Birisi temiz su veya hava için daha fazla ödeme yapmaya istekli ve muktedir olduğunda, yaptığı ödeme topluma bu mallar için ödeme yapamayan insanlara kıyasla daha fazla fayda sağlar. Bu durum yoksul toplumlar üzerinde bir yük oluşturmaktadır. Yoksul topluluklar temiz bir çevre için daha zengin bir bölge kadar ödeme yapamadıkları için zehirli atıkların yerinin değiştirilmesi haklıdır. Zehirli atıkların yoksul insanların yakınına yerleştirilmesi, zaten ucuz olan arazilerin mülk değerini düşürmektedir. Mülkiyet değerindeki düşüş, daha temiz ve daha zengin bir bölgeye göre daha az olduğundan, zehirli atıkların "düşük değerli" bir bölgeye boşaltılmasının topluma sağladığı parasal fayda daha büyüktür.

Sağlık üzerindeki etkileri
--------------------------

Çevresel ırkçılık, kötü çevrelerden etkilenen toplulukların sağlığını etkiler. Sağlık sorunlarına neden olabilecek çeşitli faktörler arasında çöp sahaları ve nehirlerdeki tehlikeli kimyasal toksinlere maruz kalma yer almaktadır. Bu toksinlere maruz kalmak beyin gelişimini de zayıflatabilir veya yavaşlatabilir. Bu tehlikeler aynı zamanda bu topluluklarda yaşayan bireylerin sağlığını da etkileyerek, çevre sağlığı kalitesinin korunmasının, savunmasız nüfusların bağımlı oldukları çevrenin parçalarıyla birlikte sağlıklı yaşayabilmelerini sağlamak için ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Hayvanları koruma örgütü In Defense of Animals, yoğun hayvan tarımının yakındaki toplulukların sağlığını olumsuz etkilediğini iddia etmektedir. Gübre lagünlerinin hidrojen sülfür ürettiğine ve yerel su kaynaklarını kirlettiğine, bunun da daha yüksek seviyelerde düşüklere, doğum kusurlarına ve hastalık salgınlarına yol açtığına inanıyorlar. Bu çiftlikler orantısız bir şekilde düşük gelirli bölgelerde ve beyaz olmayan topluluklarda yer almaktadır. Diğer riskler arasında pestisitlere, kimyasal akışa ve havadaki partikül maddelere maruz kalma yer almaktadır. Tesislerdeki kötü temizlik ve kimyasallara maruz kalma, genellikle beyaz olmayan kişilerden oluşan tarım işçilerini de etkileyebilir.

İklim bilimi topluluğunun, mevcut bilgileri ve topladıkları verileri çeşitlendirmenin yanı sıra kaynaklardaki tarihi eşitsizliklerden kurtulmak için çalışması gerekmektedir. Örneğin, Afrika'da kötüleşen sıcak hava dalgaları hakkında ciddi bir veri eksikliği vardır, ancak sıcak hava dalgaları birçok insanı etkilemektedir.

### Kirlilik

Yüksek miktarda zehirli hava solumaya katkıda bulunan sondaj tozu kirliliği.
Amerika Birleşik Devletleri'nin güneydoğu kesimi büyük miktarda kirliliğe maruz kalmıştır ve azınlık nüfusu bu etkilerden en fazla etkilenen kesim olmuştur. Detroit, Memphis ve Kansas City gibi yerlerde kömür santralleri nedeniyle ölen ya da kronik olarak hasta olan birçok insan vakası bulunmaktadır. Tennessee ve Batı Virginia sakinleri, madencilik için dağlarda yapılan patlatma nedeniyle sık sık zehirli kül solumak zorunda kalmaktadır. Kuraklık, sel, toprağın sürekli tükenmesi ve hava kalitesi bu bölgeleri çevreleyen sakinlerin sağlık ve güvenliğini belirlemektedir. Beyaz olmayan ve düşük gelirli topluluklar bu sorunların yükünü çoğunlukla ilk elden hissetmektedir. Dünya genelinde aynı sorunlarla karşı karşıya olan pek çok topluluk bulunmaktadır. Örneğin, Desmond D'Sa'nın çalışmaları, yüksek kirlilik endüstrilerinin Apartheid sırasında zorla yerlerinden edilen insanları etkilediği Güney Durban'daki topluluklara odaklanmıştır.

Çevresel ırkçılığın azaltılması
-------------------------------

Aktivistler "daha katılımcı ve vatandaş merkezli adalet anlayışları" için çağrıda bulundular. Çevresel adalet]] (EJ) hareketi ve iklim adaleti (CJ) hareketi, marjinalleştirilmiş nüfusların orantısız bir şekilde iklim değişikliğine karşı savunmasız ve kirliliğe maruz kalmaması için çevresel ırkçılığa dikkat çekmekte ve değişimi yürürlüğe koymaktadır. Birleşmiş Milletler'e göre Çevre ve Kalkınma Konferansı, olası bir çözüm ihtiyatlılık ilkesi, "ciddi veya geri döndürülemez zarar tehditlerinin olduğu durumlarda, tam bilimsel kesinlik eksikliği çevresel bozulmayı önlemek için uygun maliyetli önlemleri ertelemek için bir neden olarak kullanılmamalıdır." Bu ilke uyarınca, potansiyel olarak tehlikeli faaliyeti başlatan kişi, faaliyetin güvenli olduğunu göstermekle yükümlüdür. Çevresel adalet aktivistleri ayrıca genel olarak atık azaltma ihtiyacını vurgulamaktadır, bu da genel yükü azaltmanın yanı sıra metan emisyonlarını azaltarak iklim değişikliğini azaltacaktır.

### Çalışmalar

Savaş zamanlarında çevresel ırkçılık, kamuoyunun daha sonra raporlar aracılığıyla öğreneceği şekillerde ortaya çıkar. Örneğin, Friends of the Earth International'ın Çevresel Nakba raporu İsrail-Filistin Çatışması sırasında Gazze Şeridi'nde meydana gelen çevresel ırkçılığa dikkat çekmektedir. İsrail'in bazı uygulamaları arasında mülteci Filistinlilerin üç günlük sularının kesilmesi ve çiftliklerin yok edilmesi yer almaktadır.

Çevresel ırkçılık vakalarına işaret eden çalışmaların yanı sıra, çevresel ırkçılığın önlenmesi ve düzenlemelerin değiştirilmesi için nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusunda da bilgi veren çalışmalar bulunmaktadır. Daum, Stoler ve Grant tarafından Akra, Gana'da e-atık yönetimi üzerine yapılan bir çalışmada, yakma yasakları ve geri satın alma planları gibi uygulamaların değiştirilmesinde çok fazla etki yaratmayan adaptasyon stratejileri yerine geri dönüşüm firmaları, topluluklar ve hurda metal tüccarları gibi farklı alan ve kuruluşlarla etkileşime geçmenin önemi vurgulanmaktadır.

Oregon Üniversitesi'nde Etnik Çalışmalar Bölüm Başkanı ve Profesör olan Laura Pulido gibi çevresel adalet akademisyenleri, ve David Pellow, Dehlsen ve Environmental Studies Bölüm Başkanı ve University of California, Santa Barbara Küresel Çevresel Adalet Projesi Direktörü, çevresel ırkçılığın ırksal kapitalizm'in köklü miraslarından kaynaklanan bir unsur olarak kabul edilmesinin, beyaz üstünlüğü'nün insanların doğa ve emekle ilişkilerini şekillendirmeye devam etmesiyle birlikte hareket için çok önemli olduğunu savunmaktadır.

### Prosedürel adalet

Çevresel ırkçılık ve çevresel adalet konularının nasıl düzeltileceğini çevreleyen mevcut siyasi ideolojiler prosedürel adalet kullanma fikrine doğru kaymaktadır. Usul adaleti, karar alma sürecinde, özellikle de söz konusu kararlar kaynakların tahsisi veya anlaşmazlıkların giderilmesi gibi diplomatik durumlarda alınıyorsa, adaletin kullanılmasını öngören bir kavramdır. Prosedürel adalet, tüm taraflara pozisyonlarını, görüşlerini ve endişelerini dile getirmeleri için eşit fırsat tanıyan adil, şeffaf ve tarafsız bir karar alma sürecini gerektirir. Sadece anlaşmaların sonuçlarına ve bu sonuçların etkilenen nüfus ve çıkar grupları üzerindeki etkilerine odaklanmak yerine, prosedürel adalet planlamadan uygulamaya kadar tüm paydaşları sürece dahil etmeye çalışır. Çevresel ırkçılıkla mücadele açısından prosedürel adalet, genellikle yolsuzluk yapan devletler veya özel kuruluşlar gibi güçlü aktörlerin tüm karar alma sürecini dikte etme fırsatlarını azaltmaya yardımcı olur ve alınan kararlardan doğrudan etkilenecek olanların eline bir miktar güç verir.

### Aktivizm

Aktivizmin birçok biçimi vardır. Bu biçimlerden biri, yerelden uluslararasına kadar birçok farklı düzeyde gerçekleşebilen toplu gösteriler veya protestolardır. Buna ek olarak, aktivistlerin hükümet çözümlerinin işe yarayacağını düşündükleri yerlerde, örgütler ve bireyler doğrudan siyasi eylemde bulunabilirler. Birçok durumda, aktivistler ve örgütler hedeflerine ulaşmada daha fazla güç kazanmak için hem bölgesel hem de uluslararası ortaklıklar kurarlar.

#### Kanada'da yerli kadın hareketleri

Kanada'da yerli kadınlar tarafından çevre ırkçılığına karşı başlatılan birçok direniş hareketi olmuştur. Öne çıkan ve hareket üzerinde büyük etkisi olanlardan biri, Kanada Yerli Kadınlar Derneği'nin (NWAC) Sisters in Spirit Girişim. Bu girişim, farkındalığı artırmak ve hükümet ile sivil toplum gruplarının harekete geçmesini sağlamak amacıyla Yerli kadınların ölümleri ve kaybolmaları hakkında raporlar oluşturmayı amaçlamaktadır. Kanada federal hükümeti 2010 yılında Sisters in Spirit Initiative'i feshetme kararı almış olsa da, NWAC kadınları, İki Ruhlu ve LGBTQ+ Yerli halkları seslerini duyurma mücadelelerinde desteklemeye devam etmektedir. Diğer Yerli direniş hareketlerinde, çevresel ırkçılığa neden olan ataerkillik ve ırkçılık güçlerine karşı mücadele etmek için maneviyata ve geleneksel uygulamalara odaklanarak travmadan kurtulmaya vurgu yapılmaktadır. Aktivistler ve Yerli topluluklar endişelerini dile getirmek için anlaşmalar, insan ticareti karşıtı yasalar, kadına yönelik şiddet karşıtı yasalar ve UNDRIP gibi devletin resmi yasal yollarına da başvurmuşlardır. Bunlar, bazı seslerin duyulmaması ve devletin Yerli ulusların egemenliğine saygı göstermemesi veya tanımaması nedeniyle Yerli gruplar ve topluluklar tarafından yetersiz çözümler olarak görülmüştür.

### Sanatsal ifade

Birçok sanatçı yaratıcı ifade yoluyla çevre, güç ve kültür arasındaki ilişkiyi araştırıyor. Sanat, çevresel ırkçılık da dahil olmak üzere sosyal meselelere farkındalık getirmek için kullanılabilir.

Carolina Caycedo'nun *Be Dammed* adlı çalışması, Latin Amerika'da su ve güç arasındaki ilişkiyi bağlamsallaştırmak amacıyla video öğeleri, fotoğraflar, boya ve karışık kumaş ve kağıtlar kullanmaktadır. Çalışmalarında, suyun doğayla ve birbirleriyle bağlantıyı ifade eden yerli görüşü ve suyun özelleştirilmesinin toplulukları ve ekosistemleri nasıl etkilediği üzerine yorumlarda bulunmaktadır. Eser dizisi, 2014 yılında Kolombiya'daki Magdelena nehrinden su çıkarma faaliyetlerinin genişletilmesini öngören "Master Plan "ın ardından ortaya çıkmıştır. 15 hidroelektrik barajının inşasını detaylandıran plan, Kolombiya kaynaklarına olan yabancı bağımlılığının artmasına neden olmuştur. Caycedo sanatında sömürgecilik, doğa, maden çıkarma ve yerlilik süreçlerinin birbirine bağlılığını vurguluyor.

### Çevresel tazminatlar

Bazı bilim insanları ve ekonomistler Çevresel Tazminat ya da endüstrinin varlığından bir şekilde etkilenen bireylere yapılan ödeme biçimlerini incelemişlerdir. Etkilenecek potansiyel gruplar arasında sanayiye yakın yerlerde yaşayan bireyler, doğal afet mağdurları ve kendi ülkelerindeki tehlikeli yaşam koşullarından kaçan iklim mültecileri yer almaktadır. Telafiler, bireylere doğrudan ödemelerden atık sahalarının temizlenmesi için ayrılan paraya, düşük gelirli yerleşim bölgeleri için hava monitörleri satın alınmasına ve sera gazı emisyonlarını azaltan toplu taşımaya yatırım yapılmasına kadar pek çok şekilde olabilir. Robert Bullard'ın yazdığı gibi,

> "Çevresel Tazminatlar sürdürülebilirlik ve eşitlik için bir köprüyü temsil eder... Tazminatlar, iyileşme ve uzlaşma için hem manevi hem de çevresel ilaçlardır."
> 
> 

### Politikalar ve uluslararası anlaşmalar

Üçüncü dünya ülkelerine yapılan tehlikeli atık ihracatı da giderek büyüyen bir başka endişe kaynağıdır. 1989 ve 1994 yılları arasında, Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) ülkelerinden OECD üyesi olmayan ülkelere tahmini 2,611 metrik ton tehlikeli atık ihraç edilmiştir. Tehlikeli atıkların kendi sınırları içine artan ihracatına yanıt olarak iki uluslararası anlaşma kabul edilmiştir. Afrika Birliği Örgütü (OAU), Mart 1989'da kabul edilen Basel Konvansiyonu'nun tehlikeli atıkların sınır ötesi hareketine ilişkin tam bir yasak içermemesinden endişe duyuyordu. Bu endişelere yanıt olarak, 30 Ocak 1991 tarihinde Pan-Afrika Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı, tüm tehlikeli atıkların Afrika'ya ithalatını yasaklayan ve kıta içindeki hareketlerini sınırlayan Bamako Sözleşmesini kabul etmiştir. Eylül 1995'te G-77 ülkeleri, Basel Sözleşmesi'nin sanayi ülkelerinden (çoğunlukla OECD ülkeleri ve Lichtenstein) diğer ülkelere tüm tehlikeli atıkların ihracatını yasaklayacak şekilde değiştirilmesine yardımcı oldu. 1988 yılında OAU tarafından zehirli atık boşaltımını "Afrika'ya ve Afrika halkına karşı işlenmiş bir suç" olarak ilan eden bir karar imzalanmıştır. Kısa bir süre sonra, Economic Community of West African States (ECOWAS) zehirli atık dökerken yakalananlara ömür boyu hapis cezası gibi cezalar verilmesini öngören bir karar kabul etti.

Küreselleşme ve ulusötesi anlaşmalardaki artış, çevresel ırkçılık vakaları için olasılıklar sunmaktadır. Örneğin, 1994 Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) ABD'ye ait fabrikaları Meksika'ya çekmiş, zehirli atıklar Colonia Chilpancingo topluluğuna terk edilmiş ve aktivistler Meksika hükümetine atıkları temizleme çağrısında bulunana kadar temizlenmemiştir.

Çevresel adalet hareketleri dünya zirvelerinin önemli bir parçası haline geldi. Bu konu dikkatleri üzerine çekmekte ve birlikte çalışan çok sayıda insan, işçi ve toplum düzeyini kapsamaktadır. Küreselleşmeyle ilgili endişeler, artan endüstriyel kalkınmanın ortak payda olduğu işçiler, akademisyenler ve toplum liderleri de dahil olmak üzere çok çeşitli paydaşları bir araya getirebilir".

Birçok politika insan refahı temelinde açıklanabilir. Bunun nedeni, çevresel adaletin topluluklar için güvenli, adil ve eşit fırsatlar yaratmayı ve redlining gibi durumların meydana gelmemesini sağlamayı amaçlamasıdır. Tüm bu benzersiz unsurlar göz önünde bulundurulduğunda, politika yapıcıların karar verirken göz önünde bulundurmaları gereken ciddi sonuçlar vardır.

Bölgelere göre örnekler
-----------------------

Ana madde: Çevresel çatışmaların listesi
### Afrika

Ana madde: Afrika'daki çevre sorunları
#### Nijerya

Oil spill
Ayrıca bakınız: Nijer Deltası'nda çevre sorunları
1956'dan 2006'ya kadar Nijer Deltası'nda 1,5 milyon ton petrol dökülmüştür (Exxon Valdez felaketi'nde dökülen hacmin 50 katı). Bölgedeki yerli halk Nijer Deltası'ndaki çevre sorunları nedeniyle geçim kaynaklarını kaybetmiş ve topraklarından çıkarılan muazzam petrol gelirleri karşılığında hiçbir fayda elde edememiştir. Çevresel çatışmalar süregelen Nijer Deltası'ndaki çatışmaları daha da şiddetlendirmiştir.

Zehirli atıkların]] yakılması ve kentsel hava kirliliği daha gelişmiş bölgelerdeki sorunlardır.

Nijerya'nın petrol zengini Delta bölgesinin yerlisi olan Ogoni halkı, Shell Oil'in sondaj çalışmalarının çevresel ve ekonomik etkilerini protesto etmiş ve Nijerya hükümeti ve Shell tarafından gerçekleştirilen insan hakları ihlallerini kınamıştır. Şiddet içermeyen Ogoni Halkının Hayatta Kalması Hareketi'nin (MOSOP) kurucularından Ken Saro-Wiwa'nın da aralarında bulunduğu dokuz Ogoni aktivisti'nin 1995 yılında idam edilmesinin ardından uluslararası çağrıları önemli ölçüde yoğunlaştı.

#### Güney Afrika

Madencilik endüstrisi ile toplum ve birey sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri arasındaki bağlantılar dünya çapında bir dizi kuruluş tarafından incelenmiş ve iyi bir şekilde belgelenmiştir. Madencilik faaliyetlerine yakın yerlerde yaşamanın sağlık üzerindeki etkileri arasında hamilelik komplikasyonları, ruh sağlığı sorunları, çeşitli kanser türleri ve çok daha fazlası yer almaktadır. Güney Afrika'daki Apartheid döneminde, çevresel düzenlemelerin eksikliği nedeniyle madencilik endüstrisi oldukça hızlı büyümüştür. Madencilik şirketlerinin faaliyet gösterdiği toplumlar genellikle yoksulluk ve işsizlik oranlarının yüksek olduğu toplumlardır. Ayrıca, bu topluluklar içinde, madenciliğin ekonomik fırsat açısından artılarının, toplumdaki insanların sağlığı açısından eksilerinden daha ağır basıp basmadığı konusunda vatandaşlar arasında genellikle bir bölünme vardır. Madencilik şirketleri genellikle bu anlaşmazlıkları büyüterek kendi avantajlarına kullanmaya çalışırlar. Buna ek olarak, Güney Afrika'daki madencilik şirketleri ulusal hükümetle yakın bağlara sahip olup güç dengesini kendi lehlerine çevirirken aynı zamanda yerel halkı birçok karar alma sürecinden dışlamaktadır. Bu dışlama mirasının, örneğin maden şirketlerinin faaliyetlerinden kaynaklanan ekolojik etkilerin yükünü yoksul Güney Afrikalıların çekmesi şeklinde kalıcı etkileri olmuştur. Bazıları, çevresel ırkçılıkla etkin bir şekilde mücadele etmek ve bir tür adalet sağlamak için, kökleşmiş ve kurumsallaşmış güç mekanizmaları, sosyal ilişkiler ve kültürel unsurlar gibi çevresel ırkçılık durumlarını oluşturan faktörlerle de hesaplaşılması gerektiğini savunmaktadır.

"Enerji yoksulluğu" terimi, "yemek pişirmek, enerji hizmeti ihtiyaçlarını ve ekonomik ve insani kalkınmayı desteklemek, elektrikle sağlanan faaliyetleri karşılamak için yeterli, güvenilir, uygun fiyatlı ve temiz enerji taşıyıcılarına ve teknolojilerine erişim eksikliğini" ifade etmekte kullanılır. Güney Afrika'daki çok sayıda topluluk bir tür enerji yoksulluğu ile karşı karşıyadır. Güney Afrikalı kadınlar tipik olarak hem evin hem de bir bütün olarak toplumun bakımından sorumludur. Ekonomik olarak yoksul bölgelerde yaşayanlar sadece bu sorumluluğu üstlenmek zorunda kalmamakta, aynı zamanda karşılaştıkları çok sayıda başka zorluk da bulunmaktadır. Cinsiyet, ırk ve sınıf temelinde ayrımcılık Güney Afrika kültüründe hala mevcuttur. Bu nedenle, evde ve toplum için yaptıkları işlerde kamu kaynaklarının birincil kullanıcıları olan kadınlar, genellikle kamu kaynaklarının kontrolü ve bunlara erişimle ilgili karar alma süreçlerinden dışlanmaktadır. Bunun sonucunda ortaya çıkan enerji yoksulluğu, kadınları pahalı ve hem kendi sağlıkları hem de çevre için zararlı olabilecek enerji kaynaklarını kullanmaya zorlamaktadır. Sonuç olarak, Güney Afrika'da bu durumu düzeltmek için özellikle bu toplulukları ve kadınları hedef alan çeşitli yenilenebilir enerji girişimleri ortaya çıkmıştır.

### Asya

#### Çin

1990'ların ortalarından 2001 yılına kadar, Amerika Birleşik Devletleri'nin batı yarısında geri dönüşüm için toplanan elektronik eşyaların yaklaşık yüzde 50 ila 80'inin, ağırlıklı olarak Çin ve Güneydoğu Asya olmak üzere denizaşırı ülkelere işlenmek üzere ihraç edildiği tahmin edilmektedir. Bu hurda işleme oldukça kârlıdır ve bol işgücü, ucuz emek ve gevşek çevre yasaları nedeniyle tercih edilmektedir.

Guiyu, Çin, e-atık için en büyük geri dönüşüm alanlarından biridir, burada atılan bilgisayar parçaları yığınları nehir kıyılarının yakınında yükselir ve kadmiyum, bakır, kurşun, PBDEs gibi bileşikler yerel su kaynağını kirletir. 2001 yılında Basel Eylem Ağı tarafından Lianjiang Nehri'nden alınan su örneklerinde, DSÖ güvenlik standartlarından 190 kat daha yüksek kurşun seviyeleri tespit edilmiştir. Kirlenmiş içme suyuna rağmen, bölge sakinleri kamyonlarla taşınan pahalı içme suyu kaynakları yerine kirli su kullanmaya devam etmektedir. Son raporlara göre, e-waste hub of Guiyu, China'daki çocukların yaklaşık yüzde 80'i kurşun zehirlenmesinden muzdariptir. Elektronik atıkların hedefi olarak kullanılmadan önce, Guiyu'nun çoğu geçimini tarım işinden sağlayan küçük çiftçilerden oluşuyordu. Ancak, hurda elektronik sektöründe daha kazançlı işler için çiftçilik terk edilmiştir. "Batı basınına ve hem Çinli üniversite hem de STK araştırmacılarına göre, bu işçilerin kırsal köylerindeki koşullar o kadar kötüdür ki, Guiyu'daki ilkel elektronik hurda endüstrisi bile gelirde bir iyileşme sağlamaktadır".

Araştırmacılar, Çin'de tehlikeli hava kirliliği oranları arttıkça, halkın zararlı etkileri engellemek için önlemler almak üzere harekete geçtiğini tespit etmiştir. Etnik azınlıkların bulunduğu bölgeler ve ülkenin batı bölgeleri orantısız çevresel yükler taşıma eğilimindedir.

#### Hindistan

Ayrıca bakınız: Bhopal felaketi
Bhopal, Hindistan 
Union Carbide Corporation, üretimini dışarıya yaptıran Union Carbide India Limited'in ana şirketidir. Bhopal, Hindistan]]'da bulunan Union Carbide India Limited, öncelikle pestisit üretiminde kullanılan metil izosiyanat kimyasalını üretmiştir. 3 Aralık 1984'te Bhopal'deki fabrikada zehirli kimyasalın suyla karışması sonucu bir metil izosiyanat bulutu sızdı. Sızıntının hemen ardından yaklaşık 520.000 kişi zehirli kimyasala maruz kalmıştır. Sızıntıdan sonraki ilk 3 gün içinde, fabrikanın çevresinde yaşayan tahmini 8.000 kişi metil izosiyanata maruz kalarak ölmüştür. Bazı insanlar fabrikadan ilk sızıntıdan kurtulmuş, ancak uygunsuz bakım ve yanlış teşhisler nedeniyle birçoğu hayatını kaybetmiştir. Yanlış teşhislerin bir sonucu olarak, tedavi etkisiz kalmış olabilir ve bu durum Union Carbide'ın sızan gazlara ilişkin tüm ayrıntıları açıklamayı reddetmesi ve bazı önemli bilgiler hakkında yalan söylemesi nedeniyle daha da kötüleşmiştir. Kimyasal sızıntı kurbanlarına tıbbi yardım sağlanmasındaki gecikme, hayatta kalanların durumunu daha da kötüleştirmiştir. Birçok kişi bugün hala metil izosiyanat sızıntısının akciğer fibrozu, görme bozukluğu, tüberküloz, nörolojik bozukluklar ve şiddetli vücut ağrıları gibi olumsuz sağlık etkilerini yaşamaktadır.

Bhopal'deki fabrikanın işletme ve bakımı tehlikeli kimyasal sızıntıya katkıda bulunmuştur. Büyük miktarlarda metil izosiyanatın nüfusun yoğun olduğu bir bölgede depolanması, diğer fabrikalarda sıkı bir şekilde uygulanan şirket politikalarına aykırıydı. Şirket, tehlikeli kimyasalın bir fabrika için çok fazla tutulduğu yönündeki protestoları görmezden geldi ve kalabalık bir toplulukta tutmak için büyük tanklar inşa etti. Metil izosiyanat son derece düşük sıcaklıklarda depolanmalıdır, ancak şirket klima sistemine yapılan harcamaları kısarak kimyasallar için gerekli asgari koşulların sağlanamamasına yol açtı. Ayrıca, Union Carbide India Limited, bir sızıntı veya dökülme durumunda fabrika çevresindeki topluluk için hiçbir zaman afet yönetim planları oluşturmadı. Devlet yetkilileri şirketle ilişkilidi ve bu nedenle şirket uygulamalarına veya yasaların uygulanmasına dikkat etmedi. Şirket ayrıca tasarruf etmek için önleyici bakım personelinin sayısını azalttı.

#### Rusya

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Rusya'da çevresel ırkçılık | „ |
|  |

### Avrupa

Ayrıca bakınız: Batı Avrupa'da çevresel ırkçılık ve Orta ve Doğu Avrupa'da çevresel ırkçılık
#### Doğu Avrupa

Ağırlıklı olarak Orta ve Doğu Avrupa'da yaşayan, Amerika ve Orta Doğu'da da toplulukları bulunan etnik Roman halkı, çevresel dışlanmaya maruz kalmıştır. Genellikle çingeneler veya çingene tehdidi olarak anılan Doğu Avrupa'daki Romanlar çoğunlukla gecekondularda veya varoşlarda yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır. Çöplüklere ve sanayi tesislerine yakın konumları nedeniyle zararlı toksinlere uzun süre maruz kalmaları ve temiz su ve sanitasyon gibi çevresel yardımların reddedilmesi gibi sorunlarla karşı karşıya kalan Romanlar, çevresel yollarla ırkçılıkla yüzleşmektedir. Romanya]], Bulgaristan ve Macaristan gibi birçok ülke çevre koruma girişimlerini kendi ülkelerinde uygulamaya çalışmış, ancak çoğu "Roman topluluklarının koşullarını ele almanın etnik bir mercekle "Roman sorunları" olarak çerçevelenmesi" nedeniyle başarısız olmuştur. Romanlar için çevresel adaletin bir şekli ancak son zamanlarda gün ışığına çıkmıştır. Avrupa'da çevresel adalet arayışında olan Çevresel Adalet Programı, şimdi çevresel ırkçılıkla mücadeleye yardımcı olmak için insan hakları örgütleriyle birlikte çalışıyor.

Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen "2009'da AB'de Ayrımcılık" raporunda, "Roman arkadaşları olan vatandaşların %64'ü ayrımcılığın yaygın olduğuna inanırken, Roman arkadaşı olmayan vatandaşların %61'i ayrımcılığın yaygın olduğuna inanmaktadır."

#### Fransa

Zehirli atıkların Küresel Güney'deki ülkelere ihraç edilmesi, uluslararası bazda gerçekleşen çevresel ırkçılığın bir biçimidir. İddia edilen bir örnekte, Fransız uçak gemisi Clemenceau'nun, zehirli içeriği hakkında net bir belge olmaması nedeniyle Hindistan'daki bir gemi söküm tersanesi olan Alang'a girmesi yasaklanmıştır. Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac nihayetinde asbest ve PCBler dahil tonlarca tehlikeli madde içeren geminin Fransa'ya geri dönmesini emretti.

#### Birleşik Krallık

Birleşik Krallık'ta çevresel ırkçılık (veya aynı zamanda iklim ırkçılığı), 2015'teki Wretched of the Earth çağrı mektubu ve 2016'daki Black Lives Matter gibi birçok eylem grubu tarafından seslendirildi.

### Kuzey Amerika

#### Kanada

Dosya:Africville Kilisesi.jpgNova Scotia'da yeniden inşa edilen Africville Kilisesi
Kanada'da, Nova Scotia Yasama Meclisi'nde Çevresel Irkçılığı Ele Alan Bir Yasa olan Bill 111'in kabul edilmesiyle çevresel ırkçılığın (özellikle Nova Scotia'nın Africville topluluğunda) ele alınmasında ilerleme kaydedilmiştir. Ancak yine de Aamjiwnaang First Nation gibi yerli topluluklar, Güneydoğu Ontario merkezli Kanada kimya endüstrisinden kaynaklanan kirlilikten zarar görmeye devam etmektedir.

Kanada'nın petrokimya endüstrisinin yüzde kırkı Sarnia, Ontario'nun 15 mil karelik bir yarıçapında toplanmıştır. Nüfusun ağırlıklı olarak yerli olduğu Aamjiwnaang rezervasyonunda yaklaşık 850 Birinci Ulus bireyi yaşamaktadır. Yerli bireylerden oluşan koalisyonlar 2002 yılından bu yana mahallelerindeki orantısız kirlilik yoğunluğuna karşı mücadele etmektedir.

##### Kanadalı Yerli Kadınlar Üzerindeki Etkisi

Kanadalı sosyolog Ingrid Waldron 2018'de Dalhousie University'de Çevresel Irkçılık üzerine ders veriyor.
Çevresel ırkçılık özellikle kadınları, özellikle de Yerli kadınları ve beyaz olmayan kadınları etkilemektedir. Bu toplulukların birçoğu, maden çıkarma endüstrileri için çok cazip olan doğal kaynaklar bakımından zengin kırsal alanlarda yaşamaktadır. Bu etkiler sadece çevreyi kirletmekle kalmayıp aynı zamanda hem fiziksel hem de ruhsal sağlık üzerinde zararlı etkilere sahiptir. Petrol, gaz ve madencilik gibi bu maden çıkarma endüstrilerinin birçoğu su kaynaklarının, gıda kaynaklarının kirlenmesine ve hava kalitesinin etkilenmesine neden olmuştur. Bu durum insanların, özellikle de kadınların bedenlerini etkilemeye başlamıştır. Çünkü maden çıkarma endüstrilerinden kaynaklanan toksinler ve zehirler kadınların üreme organlarını etkilemekte, kansere ve çocuklarının sağlığına neden olabilmektedir. Bu faaliyetin zararları bu topluluklarda nesiller boyunca sürmektedir, örneğin Kuzey Ontario'daki Grassy Narrows Yerli topluluğu, 1960'larda meydana gelen bir sızıntı nedeniyle bölgedeki içme suyunu ve balıkları etkileyen yüksek cıva seviyelerinin sağlık üzerindeki etkileriyle hala uğraşmaktadır.

Kadınları etkileyen sadece kirlilik değil, aynı zamanda maden çıkarma endüstrilerinin getirdiği sosyal değişikliklerdir. Örneğin, maden çıkarma endüstrilerinin bulunduğu küçük topluluklarda, topluma gelen bekar erkek akını nedeniyle aile içi şiddet oranı önemli ölçüde daha yüksektir. Bu genel olarak, başa çıkma mekanizması olarak madde bağımlılığına yol açabilecek toksik ev yaşamları yaratabilir ve bu da daha fazla ölüm ve istismara neden olur. Bu işçi kampları aynı zamanda Kuzey Amerika'daki kayıp ve öldürülen Yerli kadınların orantısız miktarına da katkıda bulunmuştur. Maden çıkarma endüstrilerinin sonuçları transseksüel, İki Ruhlu ve LGBTQ+ topluluğunun diğer üyelerini de orantısız bir şekilde etkilemektedir. Bununla birlikte, olumsuz sağlık sorunlarının çoğu maden çıkarma endüstrilerinde çalışanların başına gelmekte ve çeşitli toplumsal kısır döngüleri tetiklemektedir.

#### Meksika

Ayrıca bakınız: San Juanico felaketi
19 Kasım 1984'te San Juanico felaketi çevredeki yoksul mahallelerde binlerce kişinin ölümüne ve yaklaşık bir milyon kişinin yaralanmasına neden oldu. Felaket Meksiko'nun yoğun nüfuslu bir bölgesindeki PEMEX sıvı propan gazı tesisinde meydana geldi. Yönetmeliklere uygun olmayan yasadışı inşa edilmiş evlerin yakınlığı patlamanın etkilerini daha da kötüleştirdi.

Cucapá, ABD-Meksika sınırı yakınlarında, çoğunlukla Meksika'da ama bir kısmı da Arizona'da yaşayan bir grup yerli halktır. Birçok nesil boyunca Colorado Nehri'nde balıkçılık Cucapá'nın ana geçim kaynağıydı. 1944 yılında Amerika Birleşik Devletleri ve Meksika, Colorado Nehri'ndeki suyun yaklaşık %90'ını ABD'ye bırakan ve kalan %10'unu Meksika'ya bırakan bir anlaşma imzaladı. Son birkaç on yılda,[*kaynak belirtilmeli*] Colorado Nehri sınırın güneyinde büyük ölçüde kurudu ve Cucapá gibi halklar için birçok zorluk ortaya çıkardı. *Where the River Ends: Contested Indigeneity in the Mexican Colorado Delta* adlı etnografinin yazarı Shaylih Meuhlmann, Meuhlmann'ın bakış açısından durumu ilk elden aktarırken, Cucapá'nın kendi ağzından da birçok anlatıya yer veriyor. Colorado Nehri'nin Meksika kısmına mevcut toplam suyun küçük bir kısmının bırakılmasının yanı sıra, Cucapá'ların nehirde balık tutma hakkı da ellerinden alınmış, bu eylem Meksika hükümeti tarafından nehrin ekolojik sağlığını korumak amacıyla yasadışı hale getirilmiştir. Cucapá'lar bu nedenle yeterli doğal tatlı su kaynaklarına erişimden ve olağan geçim araçlarından yoksun olarak yaşamaktadırlar. Bu gibi birçok vakada varılan sonuç, ABD-Meksika anlaşması kapsamında müzakere edilen ve iki ülke arasındaki su tahsislerinde büyük eşitsizliğe yol açan su haklarının çevresel ırkçılıktan kaynaklandığıdır.

ABD-Meksika sınırı yakınlarında 1.900 maquiladoras bulunmaktadır. Maquiladoralar genellikle yabancı kuruluşlara ait olan ve hammadde ithal eden, montaj için Meksika'daki işçilere ödeme yapan ve bitmiş ürünleri satılmak üzere denizaşırı ülkelere gönderen şirketlerdir. Maquiladoras iş sağlarken, genellikle çok az ücret ödemektedir. Bu tesisler aynı zamanda Meksika'nın kırsal kasabalarına kirlilik getirmekte ve yakınlarda yaşayan yoksul aileler için sağlık etkileri yaratmaktadır.

Meksika'da petrol, madencilik ve gazın endüstriyel olarak çıkarılmasının yanı sıra su yaşamı, ormanlar ve mahsuller gibi yavaş yenilenebilir kaynakların toplu olarak ortadan kaldırılması. Yasal olarak devlet doğal kaynakların sahibidir, ancak ödenen vergiler yoluyla sanayiye imtiyazlar verebilmektedir. Son yıllarda, ekstraktivizm'in sağlık, sosyal ve ekonomik etkilerinden en çok etkilenen topluluklar üzerinde biriken bu vergi dolarlarına yeniden odaklanmaya yönelik bir değişim gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, birçok yerli ve kırsal topluluk lideri, olaydan sonra tazminat ödemek yerine, şirketlerin kaynaklarını çıkarmasına ve kirletmesine rıza göstermeleri gerektiğini savunmaktadır.Şablon:Atıf gerekli

#### Amerika Birleşik Devletleri

Kamala Harris, Haziran 2020'de çevresel adalet hakkında konuşuyor.
ABD Hükümet Sorumluluk Ofisi'nin 1982 Warren County'deki PCB depolama sahasına karşı protestolar'a cevaben yaptığı çalışma, toplulukların ırksal ve ekonomik geçmişi ile tehlikeli atık tesislerinin konumu arasında ilişki kuran ilk çığır açıcı çalışmalardan biriydi. Ancak çalışma, yalnızca Güneydoğu Amerika Birleşik Devletleri'ndeki saha dışı tehlikeli atık depolama alanlarına odaklanarak kapsam açısından sınırlı kalmıştır. Bu sınırlamaya yanıt olarak, Birleşik Mesih Kilisesi Irksal Adalet Komisyonu (CRJ), tehlikeli atık sahalarının konumuyla ilişkili demografik modeller üzerine kapsamlı bir ulusal çalışma yürütmüştür.

CRJ ulusal çalışması, ticari tehlikeli atık tesislerini çevreleyen alanlar ve kontrolsüz toksik atık sahalarının konumu hakkında iki inceleme gerçekleştirmiştir. İlk çalışma, ırk ve sosyo-ekonomik durum ile ticari tehlikeli atık işleme, depolama ve bertaraf tesislerinin konumu arasındaki ilişkiyi incelemiştir. İstatistiksel analizin ardından, ilk çalışma "bir ırk veya etnik gruba mensup olan topluluk sakinlerinin yüzdesinin, ticari tehlikeli atık faaliyeti düzeyinin hane halkı geliri, evlerin değeri, kontrolsüz atık sahalarının sayısı veya endüstri tarafından üretilen tahmini tehlikeli atık miktarından daha güçlü bir belirleyicisi olduğu" sonucuna varmıştır. İkinci çalışma, etnik ve ırksal azınlık topluluklarında kontrolsüz zehirli atık sahalarının varlığını incelemiş ve her 5 Afrikalı ve Hispanik Amerikalıdan 3'ünün kontrolsüz atık sahalarının bulunduğu topluluklarda yaşadığını tespit etmiştir. Diğer çalışmalar, atık tesislerinin nerede bulunduğunu tahmin etmede ırkın en etkili değişken olduğunu ortaya koymuştur.

Çevresel ırkçılık vakalarına ilişkin çalışmaların ve raporların birikmesi kamuoyunun dikkatini daha fazla çekmiştir. Sonunda bu durum Başkan Bill Clinton'ın 1994 yılında Executive Order 12898 ile kurumları çevresel adaleti yönetmek için bir strateji geliştirmeye yönlendirmesine yol açtı, ancak bugüne kadar her federal kurum bu emri yerine getirmedi.

Tehlikeli atık tesislerinin yerleştirilmesinin bir sonucu olarak, azınlık nüfusları zararlı kimyasallara daha fazla maruz kalmakta ve işte ve okullarda yeteneklerini etkileyen sağlık sonuçlarından muzdarip olmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri genelinde partikül emisyonları üzerine 2018 yılında yayınlanan kapsamlı bir çalışma, Siyahların ortalama bir Amerikalıya göre %54 daha fazla partikül madde emisyonuna (kurum) maruz kaldığını ortaya koymuştur. Faber ve Krieg, yüksek hava kirliliğine maruz kalma ile okullardaki düşük performans arasında bir ilişki bulmuş ve en kötü hava kalitesine sahip beş Los Angeles devlet okulundaki çocukların %92'sinin azınlık kökenli olduğunu tespit etmiştir. Azınlık ailelerinin yoğun olarak yaşadığı mahallelerdeki okul sistemleri, ağırlıklı olarak beyazların yaşadığı mahallelerdeki okul sistemlerine kıyasla "eşit olmayan eğitim fırsatları" sunma eğilimindedir. Kirlilik, Afro-Amerikan toplumu içinde "yetersiz finanse edilen okullar, gelir eşitsizliği ve sayısız korkunç kurumsal destek reddi" gibi toplumsal faktörler nedeniyle bu topluluklarda kendini göstermektedir. Çevresel ırkçılık terimini destekleyen bir çalışmada, Amerika'nın Orta Atlantik ve Kuzey-Doğu bölgelerinde Afrikalı Amerikalıların partikül maddelerin %61'ine, Latinlerin %75'ine ve Asyalıların %73'üne maruz kaldığı gösterilmiştir. Genel olarak, bu nüfuslar partikül maddeden kaynaklanan kirliliğe beyaz nüfusa göre %66 daha fazla maruz kalmaktadır.

2017 İklim Yürüyüşü protestocusu Flint su kriziyle ilgili bir pankart tutuyor
Katrina Kasırgası'ndan sonra evlerinin çatılarına çıkan insanlar selden kaçıyor.ABD genelinde çevresel ırkçılığın belirli örnekleri vardır ve çevresel ırkçılık genellikle günlük çalışma ve yaşam koşullarına sinmiştir. ABD'deki çevresel ırkçılığın önemli örnekleri arasında Dakota Access Pipeline (ND), Flint water crisis (MI), cancer alley (LA), ve Katrina Kasırgası (LA) gibi doğal afetlere hükümet müdahalesi.

Genel olarak ABD, belediye değişiklikleri ile çevresel ırkçılığı azaltmaya çalışmıştır. Bu politikalar daha fazla değişimin gelişmesine yardımcı olmaktadır. Bazı şehirler ve ilçeler çevresel adalet politikalarından yararlanmış ve bunu halk sağlığı sektörüne uygulamıştır.

##### Amerikan Yerlileri

Ayrıca bakınız: Kızılderililerin çıkarılması ve Uranyum madenciliği ve Navajo halkı
1892'den kalma, Detroit, Michigan'da gübre veya odun kömürü için öğütülmeyi bekleyen bir Amerikan bizonu kafatası yığını fotoğrafı. Amerika Birleşik Devletleri Ordusu,

19. yüzyıl bizon avları Amerikan yerlilerini geleneksel topraklarından çıkarıp daha batıdaki rezervasyonlara yerleştirmek için Amerikan bizonlarının kitlesel olarak avlanmasını teşvik etmiştir. Bu, çevresel ırkçılığın erken bir örneği olarak kabul edilir.

Yerli akademisyenler, Çevresel Adalet kavramının Yerli Amerikalılar ve yerleşimci sömürgecilik bağlamında bir anlam ifade edip etmediğini tartışmışlardır. Bunun nedeni, Amerikan yerlilerinin yasal statülerinin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki diğer ötekileştirilmiş halklardan farklı olmasıdır. Bu nedenle, Colville akademisyeni Dina Gilio-Whitaker, "Yerli halkların devletle (yani Amerika Birleşik Devletleri) ilişkileri etnik azınlıklarınkinden farklı olduğu için, çevresel adaletin eşitliği aşması ve kabile egemenliği, antlaşma hakları ve hükümet-hükümet ilişkileri kavramlarını karşılayabilmesi gerektiğini" açıklamaktadır."

Gilio-Whitaker ayrıca, EJ'nin dayandığı Dağıtıcı adalet modelinin Yerli topluluklar için yararlı olmadığını savunmaktadır, çünkü "Yerli olmayan topluluklarda dağıtıcı adalete dayanan EJ çerçeveleri, Yerli halklardan kamulaştırılan topraklar üzerinde kapitalist Amerikan meta olarak toprak değerleri - yani özel mülkiyet - üzerine inşa edilmiştir." Buna karşılık, Yerli halkların toprakla meta olarak toprak biçimlerinin ötesinde çok farklı ilişkileri vardır.

Yerli çalışmaları akademisyenleri ise Çevresel Irkçılığın Amerika Birleşik Devletleri'nde yerleşimci sömürgeciliğin gelişiyle başladığını savunmuştur. Potawatomi filozofu Kyle Powys Whyte ve Lower Brule Sioux tarihçisi Nick Estes, Yerli halkların zaten bir çevresel kıyamet yaşadığını açıklamaktadır: sömürgeciliğin gelişi. Métis coğrafyacısı Zoe Todd ve akademisyen Heather Davis de yerleşimci sömürgeciliğin "çağdaş çevresel krizden sorumlu olduğunu" savunmuştur." Bu şekilde, Thomas Jefferson ve Benjamin Franklin gibi kurucu babaların Amerika'yı ormansızlaştırması ve Yerli halkları yerinden edip ABD'yi zenginleştireceğini düşündükleri daha sıcak havayı memnuniyetle karşılamasıyla, iklim değişikliğinin Yerli Amerikan halklarına karşı silah haline getirildiği gösterilmiştir. Böylece, "Birleşik Devletler doğuşundan itibaren felaket boyutunda çevresel değişime neden olmada kilit bir rol oynamıştır." Whyte ayrıca "Antropojenik (insan kaynaklı) iklim değişikliğinin, sömürgecilik tarafından Yerli halklara dayatılan çevresel değişimin yoğunlaşması olduğunu" açıklamaktadır. Anishinaabe akademisyen Leanne Betasamosake Simpson da "İklim değişikliğini sömürgecilik ve birikime dayalı toplumun neden olduğu çok daha uzun bir ekolojik felaketler dizisinin parçası olarak düşünmemiz gerektiğini" savunmuştur."

1830'daki Indian Removal Act of 1830 ve Trail of Tears da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çevresel ırkçılığın erken örnekleri olarak kabul edilebilir. İlkinin bir sonucu olarak, 1850 yılına gelindiğinde, Mississippi'nin doğusundaki tüm kabileler batıdaki topraklara sürülmüş ve esasen "yerleşimcilerin ve şirketlerin ilgisini çekemeyecek kadar kuru, uzak veya çorak topraklara" hapsedilmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı sırasında, askeri tesisler genellikle Kızılderili rezervasyonlarına bitişik olarak konumlandırılmış, bu da "en tehlikeli askeri tesislerin orantısız sayıda Kızılderili topraklarının yakınında bulunduğu" bir duruma yol açmıştır." Amerika Birleşik Devletleri kıtasındaki yaklaşık 3.100 ilçeyi analiz eden bir çalışma, Kızılderili topraklarının son derece tehlikeli olarak kabul edilen patlamamış mühimmatın bulunduğu alanların sayısı ile pozitif ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma ayrıca patlamamış mühimmat bulunan sahaların tehlikeliliğini ölçmek için kullanılan risk değerlendirme kodunun (RAC) bazen bu sahaların Amerikan yerlileri için ne kadar tehdit oluşturduğunu gizleyebildiğini ortaya koymuştur. Tehlike olasılığı veya bir tehlikenin insanlara veya ekosistemlere zarar verme olasılığı, okullar ve hastaneler gibi kamu binalarının yakınlığına duyarlıdır. Bu parametreler, geçimlik tüketim, bitki ve hayvanların törensel kullanımı ve düşük nüfus yoğunluğu gibi kabile yaşamının unsurlarını ihmal etmektedir. Bu kabilelere özgü faktörler dikkate alınmadığı için, Kızılderili toprakları, yaşam tarzlarına yönelik tehdide rağmen genellikle düşük risk puanları alabilmektedir. Tehlike olasılığı, zarar görebilecek insanlar veya ekosistemler göz önünde bulundurulurken Amerikan yerlilerini hesaba katmamaktadır. Askeri tesislerin rezervasyonlara yakın konumlandırılması, "en tehlikeli askeri tesislerin orantısız sayıda Kızılderili topraklarının yakınında yer aldığı" bir duruma yol açmaktadır.

Son zamanlarda, Kızılderili toprakları ABD ve çok uluslu şirketler tarafından atık bertarafı ve yasadışı boşaltım için kullanılmaktadır. 1992 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yerli gruplara karşı suç faaliyetlerinin tarihini incelemek üzere toplanan Uluslararası Yerli Halklar ve Ezilen Milletler Mahkemesi, ve yerli halkların ABD ile olan şikâyetlerini özetleyen önemli bir ayrıntılar listesi yayınlamıştır. Bu iddialar arasında ABD'nin "Kuzey Amerika'daki Yerli Amerikan topraklarına nükleer, zehirli, tıbbi ve diğer tehlikeli atık maddelerin dökülmesine, taşınmasına ve yerleştirilmesine kasten ve sistematik olarak izin verdiği, yardım ve yataklık ettiği, teşvik ettiği ve komplo kurduğu ve böylece Yerli Amerikan Halkının sağlığı, güvenliği ve fiziksel ve zihinsel refahı için açık ve mevcut bir tehlike yarattığı" iddiaları da yer alıyordu.

### Okyanusya

#### Avustralya

Australian Environmental Justice (AEJ), Friends of the Earth Australia (FoEA) ile yakın işbirliği içinde olan çok disiplinli bir kuruluştur. AEJ, Avustralya genelinde çevresel adaletsizliğin etkilerini kaydetmeye ve gidermeye odaklanmaktadır. AEJ, "zehirli atıkların üretimi ve yayılması, su, toprak ve hava kirliliği, erozyon ve peyzajların, su sistemlerinin, bitkilerin ve hayvanların ekolojik hasarı" gibi konuları ele almıştır. Proje, bir grup insanı orantısız bir şekilde etkileyen veya onları kabul etmedikleri bir şekilde etkileyen çevresel adaletsizlikleri araştırmaktadır.

Western Petrol Rafinerisi 1954 yılında Bellevue, Batı Avustralya'da faaliyet göstermeye başlamıştır. Ucuz ve yerel petrolü rafine etmek amacıyla Avustralya hükümeti tarafından Bellevue'de faaliyet göstermesine izin verildi. Takip eden yıllarda, Bellevue'de yaşayan pek çok kişi zehirli kimyasalların ve mide bulandırıcı dumanların solunması nedeniyle solunum yollarında yanma hissettiklerini iddia etmiştir. Curtin Üniversitesi'nden Lee Bell ve Avustralya'daki Ulusal Toksik Ağı'ndan Mariann Lloyd-Smith, "Toksik Anlaşmazlıklar ve Avustralya'da Çevresel Adaletin Yükselişi" başlıklı makalelerinde, "sahaya yakın yaşayan sakinlerin arka bahçelerinde yüzeye çıkan yeraltı suyunda kimyasal kirlilik keşfettiklerini" belirtmişlerdir. Yoğun sivil baskı altında, Batı Petrol Rafinerisi (şimdiki adıyla Omex) 1979 yılında petrol rafine etmeyi durdurdu. Yıllar sonra Bellevue sakinleri Bellevue Eylem Grubu'nu (BAG) kurdu ve hükümetten sahanın iyileştirilmesi için yardım istedi. Hükümet bunu kabul etti ve sahanın temizlenmesi için 6.9 milyon dolar tahsis edildi. Sahanın iyileştirilmesine Nisan 2000'de başlandı.

#### Mikronezya

Ayrıca bakınız: Bikini Atolü'nde nükleer testler
#### Papua Yeni Gine

Panguna bakır madeni inşaat halinde, 1971
1972 yılında üretime başlayan Papua Yeni Gine'deki Panguna madeni çevresel ırkçılığın kaynağı olmuştur. Adadaki çatışmalar nedeniyle 1989'dan beri kapalı olmasına rağmen, yerli halklar (Bougainvillean) madenin yaratılmasından hem ekonomik hem de çevresel olarak zarar görmüştür. Sırasıyla Hawaii Üniversitesi ve Minnesota Üniversitesi'nden Terrance Wesley-Smith ve Eugene Ogan, Bougainville'lilerin "en başından beri büyük ölçüde dezavantajlı olduklarını ve daha sonra yapılan hiçbir yeniden müzakerenin durumu düzeltemediğini" belirtmiştir. Bu yerli halk, Dapera ve Moroni köyleri için tarımsal uygulamalar için kullanılabilecek arazilerin kaybedilmesi, arazi için düşük değerde ödeme yapılması, yerinden edilen köylüler için yetersiz barınma ve çevredeki alanlarda önemli çevresel bozulma gibi sorunlarla karşı karşıya kaldı.

#### Polinezya

Ayrıca bakınız: Güney Pasifik'te Fransız nükleer denemeleri
### Güney Amerika

#### And Dağları

Ekstrasitivizm veya insanların ürün üretiminde kullanılmak üzere doğal, ham kaynakları topraktan çıkarma süreci, zararlı çevresel ve sosyal yansımalara neden olabilir. Dört And ülkesinde (Kolombiya, Ekvator, Peru ve Bolivya) çevresel çatışmaları analiz eden bir araştırma, çatışmaların yerli halkları, Afro kökenlileri ve köylü toplulukları orantısız bir şekilde etkileme eğiliminde olduğunu ortaya koymuştur. Bu çatışmalar, madencilik endüstrileri nedeniyle değişen ekonomik kalıplar, arazi kullanım politikaları ve sosyal uygulamaların bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.

#### Şili

Avrupalı kaşiflerin Yeni Dünya'ya yelken açtığı 15. yüzyılın sonlarından itibaren yerli halklara yönelik şiddet ve baskıların günümüze kadar uzanan kalıcı etkileri olmuştur. Mapuche-Şili toprak çatışmasının kökleri birkaç yüzyıl öncesine dayanmaktadır. İspanyollar Güney Amerika'nın bazı bölgelerini fethetmeye başladıklarında, Mapuche'ler İspanyol egemenliğine başarıyla direnen ve egemenliklerini koruyan tek yerli gruplardan biriydi. İlerleyen süreçte Mapuche ve Şili devleti arasındaki ilişkiler kin ve kırgınlık halini aldı. Şili 1818 yılında İspanya'dan bağımsızlığını kazandı ve Mapuche'nin Şili devletine asimile olmasını isteyerek Mapuche'yi hedef alan zararlı yasalar hazırlamaya başladı. Mapuche'ler hem tarihsel olarak hem de günümüzde ekonomilerini tarıma dayandırmışlardır. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde devlet, Mapuche topraklarına doğrudan el koyma yoluna gitmiş ve Mapuche soy topraklarının %5'i hariç tamamına zorla el koymuştur. Topraksız bir tarım ekonomisi aslında Mapuche'lerin artık üretim ve geçim araçlarına sahip olmadıkları anlamına geliyordu. O zamandan beri bazı topraklar Mapuche'lere geri verilmiş olsa da, bu hala Mapuche'lerin bir zamanlar sahip olduklarının çok küçük bir kısmıdır. Dahası, Şili devleti Mapuche topluluğu ile ilişkilerini yeniden inşa etmeye çalışsa da, ikisi arasındaki bağ yukarıda bahsedilen tarihin mirası nedeniyle hala gergin.

Bugün Mapuche halkı Şili'deki en büyük yerli nüfusunu oluşturmakta olup, 1,5 milyon kişi ülkenin yerli nüfusunun %90'ından fazlasını oluşturmaktadır.

#### Ekvador

Aftermath of Lago Agrio oil field
Ekvador gibi gelişmekte olan ülkeler, çevre yasalarının eksikliği nedeniyle, bazen sağlık sorunlarına, tarımın yok olmasına ve yoksulluğa neden olan çevre kirliliğine maruz kalmıştır. 1993 yılında Cofan, Siona, Huaorani ve Quichua yerli halklarından oluşan 30.000 Ekvadorlu, Lago Agrio petrol sahasındaki petrol çıkarma faaliyetlerinin neden olduğu çevresel zararlar için Texaco petrol şirketi aleyhine dava açmıştır. Texaco, petrol sahalarının kontrolünü Ekvadorlu bir petrol şirketine devrettikten sonra, tehlikeli atıklarını uygun şekilde bertaraf etmemiş, ekosisteme büyük zararlar vermiş ve toplulukları sakat bırakmıştır. Ayrıca, BM uzmanları Ekvador'daki Afro-Ekvadorluların ve Afrika kökenli diğer insanların temiz suya erişimde diğer gruplardan daha büyük zorluklarla karşılaştığını ve devletin buna çok az tepki verdiğini belirtmiştir.

#### Haiti

Haiti'de ırkçılığın mirasları mevcuttur ve köylüler tarafından yurt içinde yetiştirilen gıdaların yabancı gıdalara kıyasla nasıl görüldüğünü etkilemektedir. Irksal olarak kodlanmış hiyerarşiler, menşei farklı olan gıdalarla ilişkilendirilmektedir - anket katılımcıları darı ve kök bitkileri gibi gıdaların olumsuz çağrışımlarla, mısır gevreği ve spagetti gibi yabancı yapımı gıdaların ise olumlu çağrışımlarla ilişkilendirildiğini bildirmiştir. Yerli ürünler yerine ithalata olan bu bağımlılık, ırkçılığın ticari eğilimlerle nasıl bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır - ithalata olan bağımlılık maliyetleri, fosil yakıt emisyonlarını artırabilir ve yerel çiftçiler işlerini kaybettikçe sosyal eşitsizliği daha da artırabilir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Çevresel determinizm
* Romanların çevresel mücadeleleri
* Kesişimsellik
* NIMBY

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  BULLARD, ROBERT D. (2003). "21. Yüzyılda Çevresel Irkçılıkla Yüzleşmek". *Race, Poverty & the Environment*. **10** (1): 49-52. ISSN 1532-2874. JSTOR 41554377. 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
2. 1 2  Bullard, Robert D (2001). "Environmental Justice in the 21st Century: Race Still Matters". *Phylon*. **49** (3-4): 151-171. doi:10.2307/3132626. JSTOR 3132626.
3. ↑  Dinc, Pinar (28 Mart 2022). "Environmental Racism and Resistance in Kurdistan". *The Commentaries* (İngilizce). **2** (1): 39-48. doi:10.33182/tc.v2i1.2189. ISSN 2754-8805. 28 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
4. ↑  Dixson, Adrienne D.; Donnor, Jamel K.; Anderson, Celia Rousseau (April 2011). "Eğitimde Eşitlik Yarışı Özel Sayısına Giriş". *Teachers College Record: The Voice of Scholarship in Education* (İngilizce). **113** (4): 699-702. doi:10.1177/016146811111300405. ISSN 0161-4681. 30 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
5. ↑  Martin, Reinhold (16 Haziran 2020). "Abolish Oil". *Places Journal* (2020). doi:10.22269/200616 Özgürce erişilebilir. 1 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2022.
6. ↑  "Environmental racism: time to tackle social injustice". *The Lancet Planetary Health*. **2** (11): e462. 2018. doi:10.1016/S2542-5196(18)30219-5 Özgürce erişilebilir. PMID 30396431.
7. 1 2  Schroeder, Richard; Martin, Kevin St.; Wilson, Bradley; Sen, Debarati (2008). "Third World Environmental Justice". *Society & Natural Resources*. Abingdon, England: Taylor & Francis. **21** (7): 547-555. doi:10.1080/08941920802100721.
8. ↑  Alier, J. M. (2005). Yoksulların çevreciliği: Ekolojik çatışmalar ve değerleme üzerine bir çalışma. Yeni Delhi: Oxford Üniversitesi Yayınları.
9. ↑  Colquette, Kelly Michele; Robertson, Elizabeth A. Henry (1991). "Environmental Racism: The Causes, Consequences, and Commendations". *Tulane Environmental Law Journal* (İngilizce). **5** (1): 153-207. JSTOR 43291103. 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2020.
10. ↑  Popper, Frank J. (March 1985). "The Environmentalist and the LULU". *Environment: Science and Policy for Sustainable Development*. **27** (2): 7-40. doi:10.1080/00139157.1985.9933448. ISSN 0013-9157.
11. ↑  Gilbert, Dianne (January 1993). "Not in My Backyard". *Social Work*. doi:10.1093/sw/38.1.7. ISSN 1545-6846.
12. ↑  Collin, Robert W.; Collin, Robin Morris (2005). "Environmental Reparations". Bullard, Robert D. (Ed.). *The Quest for Environmental Justice: Human Rights and the Politics of Pollution*. San Francisco, California: Sierra Club Books. ISBN 978-1578051205.
13. ↑  "Cost-Benefit Analysis (CBA)", World Bank Group. n.d. Erişim: 20 Kasım 2011.
14. ↑  Westra, Laura; Lawson, Bill E. (2001). *Faces of Environmental Racism: Confronting Issues of Global Justice*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0742512498.
15. ↑  The Lancet Planetary Health (November 2018). "Çevresel ırkçılık: sosyal adaletsizlikle mücadele zamanı". *The Lancet Planetary Health*. **2** (11): e462. doi:10.1016/S2542-5196(18)30219-5 Özgürce erişilebilir. PMID 30396431.
16. ↑  Stange, Meta (23 Aralık 2020). "Created Equal: Harriet Washington Unpacks Environmental Racism". *WDET*. 23 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2021.
17. ↑  "The Effects of Noise on Health". *hms.harvard.edu*. Erişim tarihi: 2023-03-09.
18. ↑  Lucas, Sarah (2 Aralık 2015). "Animal Agriculture and Environmental Racism". *IDA USA* (İngilizce). 26 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2020.
19. 1 2  Harris, David H. Jr. (30 Temmuz 1997). "Tarımın Sanayileşmesi ve Çevresel Irkçılık: Mahalleleri ve Sofraları Etkileyen Ölümcül Bir Kombinasyon". *www.iatp.org*. 16 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2020.
20. ↑  Berwyn, Bob (22 Şubat 2022). "Araştırmacılar Irkçılıkla Çarpıtılan Bilimin Renkli İnsanlar için Küresel Isınma Tehdidini Artırdığını Söylüyor". *Inside Climate News*. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
21. ↑  Checker, Melissa (2005). *Polluted Promises: Environmental Racism and the Search for Justice in a Southern Town*. New York City: New York University Press. ss. 122-123. ISBN 978-0814716588.
22. 1 2  Checker, Melissa (2008). "Withered Memories: Naming and Fighting Environmental Racism in Georgia". Collins, Jane L.; di Leonardo, Micaela; Williams, Brett (Ed.). *New Landscapes of Inequality: Neoliberalizm ve Amerika'da Demokrasinin Erozyonu*. Santa Fe, New Mexico: School for Advanced Research Press. ISBN 978-1934691014.
23. 1 2  Lee, Jan (6 Haziran 2013). "Understanding Environmental Justice Policies". *Triple Pundit*. 22 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2018.
24. ↑  Hardy, Dean; Milligan, Richard; Heynen, Nik (December 2017). "Racial coastal formation: The environmental injustice of colorblind adaptation planning for sea-level rise". *Geoforum*. Amsterdam, Netherlands: Elsevier. **87**: 62-72. doi:10.1016/j.geoforum.2017.10.005 Özgürce erişilebilir.
25. ↑  UNCED. (5-16 Haziran 1972). "Rio Declaration on Environment and Development", United Nations Environment Programme 4 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
26. ↑  "Beyond the US Borders: Filistin - İsrail Örneği | Environmental Leadership, Action and Ethics". *edblogs.columbia.edu* (İngilizce). 28 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2018.
27. ↑  Daum, Kurt; Stoler, Justin; Grant, Richard J. (2017). "Toward a More Sustainable Trajectory for E-Waste Policy: A Review of a Decade of E-Waste Research in Accra, Ghana". *International Journal of Environmental Research and Public Health*. **14** (2): 135. doi:10.3390/ijerph14020135 Özgürce erişilebilir. ISSN 1661-7827. PMC 5334689 $2. PMID 28146075.
28. ↑  "Environmental Nakba" (PDF). *Friends of the Earth International Report*. September 2013. 12 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
29. ↑  Pulido, Laura. "C.V." 29 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *www.laurapulido.org*. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
30. ↑  "David N. Pellow | Çevre Çalışmaları Programı". *www.es.ucsb.edu*. 10 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
31. ↑  Pulido, Laura; De Lara, Juan (March 2018). "Reimagining 'justice' in environmental justice: Radical ecologies, decolonial thought, and the Black Radical Tradition". *Environment and Planning E: Nature and Space*. **1** (1-2): 76-98. doi:10.1177/2514848618770363. ISSN 2514-8486.
32. ↑  Pellow, David; Vazin, Jasmine (19 Temmuz 2019). "The Intersection of Race, Immigration Status, and Environmental Justice". *Sustainability*. **11** (14): 3942. doi:10.3390/su11143942 Özgürce erişilebilir. ISSN 2071-1050.
33. ↑  Pulido, Laura (13 Mayıs 2016). "Geographies of race and ethnicity II". *Progress in Human Geography*. **41** (4): 524-533. doi:10.1177/0309132516646495. ISSN 0309-1325.
34. ↑  "PROCEDURAL JUSTICE | COPS OFFICE". *cops.usdoj.gov*. 8 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2020.
35. ↑  Schroeder, Richard; Martin, Kevin St; Wilson, Bradley; Sen, Debarati (15 Temmuz 2008). "Third World Environmental Justice". *Society & Natural Resources*. **21** (7): 547-555. doi:10.1080/08941920802100721. ISSN 0894-1920.
36. ↑  The Native Women's Association of Canada (2021). "About". *The Native Women's Association of Canada*. 11 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2021.
37. ↑  Bourgeois, Robyn (2014). "Warrior Women: Indigenous Women's Anti-Violence Engagement with the Canadian State" (PDF). *University of Toronto*: 1-374. 7 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
38. 1 2 3 4 5 6 7  Women's Earth Alliance and Native Youth Sexual Health Network. "VIOLENCE ON THE LAND, VIOLENCE ON OUR BODIES" (PDF). 9 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2021.
39. ↑  Caycedo, C. (n.d.). BE DAMMED (devam eden proje). Erişim tarihi: 21 Ekim 2020,  15 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
40. ↑  Caycedo, C. & De Blois, J. (n.d.). Ortak Bir Mal Olarak Nehir: Carolina Caycedo'nun Cosmotarrayas'ı. Erişim tarihi: 21 Ekim 2020,  19 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
41. ↑  Bullard, Robert. "Confronting Environmental Racism in the Twenty-First Century". Global Dialogue. 26 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2011.
42. 1 2  "The transboundary shipments of hazardous wastes", *International Trade in Hazardous Wastes*, Routledge, 23 Nisan 1998, doi:10.4324/9780203476901.ch4, ISBN 9780419218906
43. ↑  Mohai, Paul; Pellow, David, David; Roberts, J. Timmons (2009). "Environmental Justice". *Annual Review of Environment and Resources*. Palo Alto, California: Annual Reviews. **34**: 405-430. doi:10.1146/annurev-environ-082508-094348 Özgürce erişilebilir.
44. ↑  Claudio, Luz (October 2007). "Standing on Principle: The Global Push for Environmental Justice". *Environmental Health Perspectives*. **115** (10): A500-A503. doi:10.1289/ehp.115-a500. ISSN 0091-6765. PMC 2022674 $2. PMID 17938719.
45. ↑  Bullard, Robert D. (1993). *Confronting Environmental Racism: Voices from the Grassroots* (İngilizce). South End Press. ISBN 978-0-89608-446-9.
46. ↑  "UNPO: Ogoni: Niger Delta Bears Brunt after Fifty Years of Oil Spills". *unpo.org*. 3 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2022.
47. ↑  "Nijerya'nın acısı Körfez petrol sızıntısını gölgede bırakıyor. ABD ve Avrupa bunu görmezden geliyor". *the Guardian* (İngilizce). 29 Mayıs 2010. 25 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2022.
48. ↑  "Nigeria, The Ogoni Crisis, Vol. 7, No. 5". Human Rights Watch. July 1995. 14 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2014.
49. ↑  Osaghae, Eghosa E. (1995). "The Ogoni Uprising: Oil Politics, Minority Agitation and the Future of the Nigerian State". *African Affairs*. **94** (376): 325-344. doi:10.1093/oxfordjournals.afraf.a098833. ISSN 0001-9909. JSTOR 723402. 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
50. ↑  Agbonifo, John (2009). "Oil, Insecurity, and Subversive Patriots in the Niger Delta: The Ogoni as Agent of Revolutionary Change". *Journal of Third World Studies*. **26** (2): 71-106. ISSN 8755-3449. JSTOR 45194563. 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
51. ↑  Gall, Timothy; Derek, Gleason (2012). *Worldmark Encyclopedia of the Nations*. Detroit: Gale, Cengage Learning. s. 545.
52. ↑  Spitulnik, Debra (2011). *Small Media Against Big Oil (Nigeria)*. Thousand Oaks: SAGE Publications, Inc. s. 459.
53. ↑  Mancini, Lucia; Sala, Serenella (1 Ağustos 2018). "Social impact assessment in the mining sector: Review and comparison of indicators frameworks". *Resources Policy* (İngilizce). **57**: 98-111. Bibcode:2018RePol..57...98M. doi:10.1016/j.resourpol.2018.02.002 Özgürce erişilebilir. ISSN 0301-4207.
54. ↑  Leonard, Llewellyn (7 Aralık 2018). "Mining Corporations, Democratic Meddling, and Environmental Justice in South Africa". *Social Sciences* (İngilizce). **7** (12): 259. doi:10.3390/socsci7120259 Özgürce erişilebilir. ISSN 2076-0760.
55. ↑  Schlosberg, David (2004). "Reconceiving Environmental Justice: Global Movements And Political Theories". *Environmental Politics* (İngilizce). **13** (3): 517-540. doi:10.1080/0964401042000229025. ISSN 0964-4016.
56. 1 2  Fakier, Khayaat (May 2018). "Women and Renewable Energy in a South African Community: Exploring Energy Poverty and Environmental Racism". *Journal of International Women's Studies*. **19**: 166-167.
57. ↑  Grossman, 189.
58. ↑  Huo, Xia; Peng, Lin; Xu, Xijin; Zheng, Liangkai; Qiu, Bo; Qi, Zongli; Zhang, Bao; Han, Dai; Piao, Zhongxian (2007). "Elevated Guiyu'daki Çocukların Kan Kurşun Düzeyleri, Çin'de Bir Elektronik Atık Geri Dönüşüm Kasabası". *Environmental Health Perspectives*. **115** (7): 1113-1117. doi:10.1289/ehp.9697. ISSN 0091-6765. PMC 1913570 $2. PMID 17637931.
59. ↑  Grossman, 194.
60. 1 2 3  Grossman, Elizabeth (2006). *High Tech Trash: Digital Devices, Hidden Toxics, and Human Health*. Washington, D.C.: Island Press. s. 185. ISBN 978-1597261906.
61. ↑  Grossman, 184.
62. ↑  Shi, Jingchu; Zheng, Gene; Wong, Ming-Hung; Liang, Hong; Li, Yuelin; Wu, Yinglin; Li, Ping; Liu, Wenhua (2016). "Haimen körfezinde (Çin) balık tüketimi yoluyla polisiklik aromatik hidrokarbonların sağlık riskleri, downstream of an e-waste recycling site (Guiyu)". *Environmental Research*. **147**: 223-240. Bibcode:2016ER....147..233S. doi:10.1016/j.envres.2016.01.036. PMID 26897061.
63. ↑  Garber, Kent (20 Aralık 2007). "Technology's Morning After". *U.S. News & World Report*. 6 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2012.
64. 1 2  Grossman, 187.
65. ↑  Grossman, 186-187.
66. ↑  He, Qi; Fang, Hong; Ji, Han; Fang, Siran (10 Ekim 2017). Environmental Inequality in China: Bir 'Piramit Modeli' ve Endüstriyel Kirlilik Kaynakları Olan İllerin Ülke Çapında Pilot Analizi. doi:10.20944/preprints201710.0062.v1 Özgürce erişilebilir.
67. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Das Gupta, Aruna; Das Gupta, Ananda (7 Mart 2008). "Corporate Social Responsibility in India: Towards a Sane Society?". *Social Responsibility Journal*. Bradford, England: Emerald Group Publishing. **4** (1): 214. doi:10.1108/17471110810856965. ISSN 1747-1117.
68. ↑  LaBar, Gregg, "Citizen Carbide?", *Occupational Hazards*, Cilt 53, Sayı 11 (1991): 33.
69. ↑  Loveland, Matthew T.; Popescu, Delia (25 Temmuz 2016). "The Gypsy Threat Narrative". *Humanity & Society*. Thousand Oaks, California: SAGE Publications. **40** (3): 329-352. doi:10.1177/0160597615601715. ISSN 0160-5976.
70. ↑  Harper, Krista; Steger, Tamara; Filcak, Richard (July 2009). "Environmental Justice and Roma Communities in Central and Eastern Europe". *ScholarWorks@UMass Amherst*. 12 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
71. ↑  "Discrimination in the EU in 2009" (PDF). *Europa*. November 2009. 11 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
72. ↑  Ahmed, Zubair (6 Ocak 2006). "Stay out, India tells toxic ship". *BBC News*. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2012.
73. ↑  "Open Letter from the Wretched of the Earth bloc to the organisers of the People's Climate March of Justice and Jobs | Reclaim the Power". *reclaimthepower.org.uk*. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2019.
74. ↑  "Black Lives Matter Activists Shut Down London City Airport". *Time* (İngilizce). 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2019.
75. ↑  MacDonald, Elaine (1 Eylül 2020). "Environmental racism in Canada: Nedir, etkileri nelerdir ve bu konuda ne yapabiliriz?". *Ecojustice*. 18 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
76. ↑  "The Chemical Valley". *www.vice.com* (İngilizce). 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2020.
77. ↑  Shroeder, Richard; Kevin, St. Martin; Wilson, Bradley; Sen, Debarati (2009). "Third World Environmental Justice". *Third World Environmental Justice*. **21**: 547-55.
78. ↑  Arturson, G. (1 Nisan 1987). "San Juanico trajedisi-tarihteki en ciddi LPG felaketi". *Burns*. **13** (2): 87-102. doi:10.1016/0305-4179(87)90096-9. ISSN 0305-4179. PMID 3580941.
79. 1 2  Muehlmann, Shaylih (23 Mayıs 2013). *Where the river ends : contested indigeneity in the Mexican Colorado Delta*. Durham. ISBN 978-0-8223-7884-6. OCLC 843332838.
80. ↑  Muehlmann, Shaylih (Mayıs 2012). "Rizomlar ve diğer sayılamayanlar: Meksika'nın Colorado Nehri Deltası'nda sayım hastalığı: The countdown at the end of the Colorado River". *American Ethnologist* (İngilizce). **39** (2): 339-353. doi:10.1111/j.1548-1425.2012.01368.x.
81. ↑  Strömberg, Per. (2002). *The Mexican maquila industry and the environment : an overview of the issues*. Mexico, DF: Naciones Unidas CEPAL/ECLAC. ISBN 92-1-121378-9. OCLC 51868644.
82. ↑  Tetreault, Darcy (February 2020). "The new extractivism in Mexico: Rantın yeniden dağıtılması ve madencilik ve petrol faaliyetlerine karşı direniş". *World Development*. **126**: 104714. doi:10.1016/j.worlddev.2019.104714. ISSN 0305-750X.
83. 1 2 3 4  Colquette ve Robertson, 159.
84. ↑  Colquette ve Robertson, 159-160.
85. ↑  Colquette ve Robertson, 159-161.
86. ↑  Godsil, Rachel D. (1991). "Remedying Environmental Racism". *Michigan Law Review*. **90** (2): 394-395. doi:10.2307/1289559. JSTOR 1289559. 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
87. ↑  "Presidential Documents" (PDF). *Federal Register*. 1994 - Ulusal Arşivler aracılığıyla.
88. ↑  Mohai, Paul; Pellow, David; Roberts, J. Timmons (2009). "Environmental Justice". *Annual Review of Environment and Resources*. **34**: 405-430. doi:10.1146/annurev-environ-082508-094348 Özgürce erişilebilir.
89. ↑  Mikati, Ihab; Benson, Adam F.; Luben, Thomas J.; Sacks, Jason D.; Richmond-Bryant, Jennifer (2018). "Disparities in Distribution of Particulate Matter Emission Sources by Race and Poverty Status". *American Journal of Public Health*. **108** (4): 480-485. doi:10.2105/AJPH.2017.304297. PMC 5844406 $2. PMID 29470121.
90. ↑  Geiling, Natasha (23 Şubat 2018). "EPA study shows dangerous air pollution overwhelmingly impacts communities of color". *Think Progress*. 1 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
91. ↑  Massey, Rachel (2004). *Environmental Justice: Income, Race, and Health*. Medford, Massachusetts: Global Development and Environment Institute.
92. ↑  Faber, Daniel R; Krieg, Eric J (2002). "Unequal exposure to ecological hazards: environmental injustices in the Commonwealth of Massachusetts". *Environmental Health Perspectives* (İngilizce). **110** (suppl 2): 277-288. doi:10.1289/ehp.02110s2277. ISSN 0091-6765. PMC 1241174 $2. PMID 11929739.
93. ↑  Turner, Rita (1 Aralık 2016). "The Slow Poisoning of Black Bodies: Çevresel Irkçılık ve Gizli Şiddet Dersi". *Meridians: Feminism, Race, Transnationalism*. Durham, North Carolina: Duke University Press. **15** (1): 189. doi:10.2979/meridians.15.1.10. 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2018.
94. ↑  Turner, 2016.
95. ↑  Holden, Emily (27 Haziran 2019). "People of color live with 66% more air pollution, US study finds". *The Guardian* (İngilizce). ISSN 0261-3077. 21 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2020.
96. ↑  Zimring, Carl A. (2015). *Clean and White: A History of Environmental Racism in the United States*. New York City: NYU Press.
97. ↑  Lerner, Steve (2005). *Diamond: A Struggle for Environmental Justice in Louisiana's Chemical Corridor*. Cambridge, MA: The MIT Press.
98. ↑  Henkel, Kristin. "Institutional Discrimination, Individual Racism, and Hurricane Katrina" (PDF). 17 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
99. ↑  Adeola, Francis; Picou, Steven (2017). "Hurricane Katrina-linked environmental injustice: race, class, and place differentials in attitudes". *Disasters*. **41** (2): 228-257. doi:10.1111/disa.12204. PMID 27238758 – Wiley-Blackwell vasıtasıyla.
100. ↑  Bullard, Robert (Sonbahar 2008). "Differential Vulnerabilities: Environmental and Economic Inequality and Government Response to Unnatural Disasters". *Social Research*. **75** (3): 753-784. CiteSeerX 10.1.1.455.4789 $2. doi:10.1353/sor.2008.0035. JSTOR 40972088.
101. 1 2  "LOCAL POLICIES FOR ENVIRONMENTAL JUSTICE: A NATIONAL SCAN" (PDF). *The New School*. 24 Kasım 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
102. 1 2  Gilio-Whitaker, Dina (6 Mart 2017). "What Environmental Justice Means in Indian Country". *KCET* (İngilizce). 8 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2021.
103. ↑  Dina Gilio-Whitaker (2010). "Review". *American Indian Quarterly*. **34** (4): 543. doi:10.5250/amerindiquar.34.4.0543. ISSN 0095-182X.
104. ↑  "Our ancestors' dystopia now: indigenous conservation and the Anthropocene" (PDF), *The Routledge Companion to the Environmental Humanities*, Abingdon, Oxon: Routledge, ss. 222-231, 6 Ocak 2017, 6 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF), erişim tarihi: 9 Aralık 2021
105. ↑  Estes, Nick (2019). *Tarihimiz geleceğimizdir : Standing Rock versus the Dakota Access Pipeline, and the long tradition of Indigenous resistance*. Londra. ISBN 978-1-78663-672-0. OCLC 1044540762. 20 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
106. ↑  Davis, Heather; Todd, Zoe (20 Aralık 2017). "On the Importance of a Date, or, Decolonizing the Anthropocene". *ACME: An International Journal for Critical Geographies* (İngilizce). **16** (4): 761-780. ISSN 1492-9732. 2 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
107. ↑  Keeler, Kyle (8 Eylül 2020). "Colonial Theft and Indigenous Resistance in the Kleptocene". *Edge Effects* (İngilizce). 8 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2021.
108. ↑  Whyte, Kyle (1 Mart 2017). "Indigenous Climate Change Studies: Indigenizing Futures, Decolonizing the Anthropocene". *English Language Notes*. **55** (1–2): 153-162. doi:10.1215/00138282-55.1-2.153. ISSN 0013-8282. 6 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2023.
109. ↑  Simpson, Leanne Betasamosake (2017). *As we have always done : indigenous freedom through radical resistance*. Minneapolis, MN. ISBN 978-1-5179-0386-2. OCLC 982091807.
110. 1 2  Hooks, Gregory; Smith, Chad L. (2004). "The Treadmill of Destruction: National Sacrifice Areas and Native Americans". *American Sociological Review*. **69** (4): 558-575. doi:10.1177/000312240406900405.
111. ↑  Harris, Angela (2016). "The Treadmill and the Contract: A Classcrits Guide to the Anthropocene" (PDF). *Tennessee Journal of Race, Gender, and Social Justice*. **5**. 9 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
112. ↑  Goldtooth, Tom (1995). "Indigenous Nations: Egemenliğin Özeti ve Çevrenin Korunmasına Etkileri". Bullard, Robert (Ed.). *Environmental justice issues, policies, and solutions*. Washington, D.C.: Island. ss. 115-23. ISBN 978-1559634175.
113. ↑  Brook, Daniel (1998). "Environmental Genocide: Native Americans and Toxic Waste". *American Journal of Economics and Sociology*. **57** (1).
114. 1 2  Boyle, Francis A. (18 Eylül 1992). "ABD Federal Hükümeti'nin uluslararası suçlar işlediğine dair iddianame ve uluslararası bir suç komplosu ve suç örgütü olarak yasaklanması ve feshedilmesi için emir dilekçesi" 11 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Erişim tarihi 6 Kasım 2012.
115. ↑  "Australian Environmental Justice project". *Friends of The Earth Australia*. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2020.
116. ↑  Lloyd-Smith, Mariann; Bell, Lee (January 2003). "Toxic Disputes and the Rise of Environmental Justice in Australia". *International Journal of Occupational and Environmental Health*. Abingdon, England: Routledge. **9** (1): 16. doi:10.1179/107735203800328966. PMID 12749627.
117. ↑  Wesley-Smith, Terrance; Ogan, Eugene (Sonbahar 1992). "Copper, Class, and Crisis: Changing Relations of Production in Bougainville". *The Contemporary Pacific*. Honolulu, Hawaii: University of Hawaii Press. **4** (2): 245-267.
118. ↑  Regan, Anthony J. (October 1998). "Causes and course of the Bougainville conflict". *The Journal of Pacific History*. Boca Raton, Florida: Taylor & Francis. **33** (3): 269-285. doi:10.1080/00223349808572878.
119. ↑  Pérez-Rincón, Mario; Vargas-Morales, Julieth; Martinez-Alier, Joan (1 Mart 2019). "Mapping and Analyzing Ecological Distribution Conflicts in Andean Countries". *Ecological Economics* (İngilizce). **157**: 80-91. doi:10.1016/j.ecolecon.2018.11.004. ISSN 0921-8009.
120. ↑  Copland, Liesl; Kamen, Jon; Berlinger, Joe. 2009. Crude: The Real Price of Oil; Amerika Birleşik Devletleri. Entendre Films, Red Envelope Entertainment.
121. ↑  "Ekvador: BM Uzmanlarına Göre Afrika Kökenli İnsanlara Karşı Ayrımcılık ve Çevresel Irkçılık Sona Ermeli". *United Nations Office of the High Commissioner*. 23 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
122. ↑  Steckley, Marylynn (September 2016). "Eating up the social ladder: the problem of dietary aspirations for food sovereignty". *Agriculture and Human Values* (İngilizce). **33** (3): 549-562. doi:10.1007/s10460-015-9622-y. ISSN 0889-048X.

Dış bağlantılar
---------------

* Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı - Çevresel Adalet 20 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Çevresel Adalet ve Çevresel Irkçılık 26 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Adalet Maratonu, 2016 - Çevresel Irkçılık Filmi  26 Şubat 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.