**Marsi**; 19. yüzyılın sonlarında tarım arazisi için boşaltılan Fucinus Gölü'nün doğu kıyısındaki Marruvium'u merkez edinen, Eski İtalya'daki bir İtalik halktı. Yaşadıkları bölge bugün Marsica olarak adlandırılıyor. Roma Cumhuriyeti döneminde bölge halkı şimdi Marsice olarak adlandırılan bir dili konuşuyordu. Birkaç yazıt ve açımlama (glos) ile tasdiklenmiştir. LINGUIST List, onu Umbriya dil grubuna dahil ediyor.

Tarihi
------

İlk olarak Vestinler, Pelinyi ve Marrukinler ile birlikte bir konfederasyonun üyeleri olarak adı geçmiştir. MÖ 308'de Samnitlere katıldılar ve dolayısıyla da MÖ 304'te Roma'nın müttefiki oldular. Toprak kaybıyla cezalandırıldıkları kısa süreli bir isyandan iki yıl sonra Roma ittifakına yeniden kabul edildiler ve Sosyal Savaş'a kadar sadık kaldılar, birlikleri her daim İtalyan kuvvetlerinin çiçeği olarak görülmüştür. Marsi isyancılarının ön plana çıkması nedeniyle genellikle Marsik Savaşı olarak bilinen bu savaşta, liderleri Q. Pompaedius Silo'nun komutasında tüm eşitsizliğe karşın cesurca savaştılar ve savaşın sonucu, sıklıkla yenilgiye uğramalarına rağmen müttefiklerin serbest bırakılması oldu.

Gölün kuzeybatı köşesine yakın Latin kolonisi Alba Fucens, MÖ 303'te bitişik olduğu Ek topraklarında kuruldu; böylece 3. yüzyılın başlarından itibaren Marsiler - daha batıdaki Latin kolonisi Carsioli hariç (MÖ 298) - Latince konuşan bir toplulukla temas haline girdi. Bölgenin en eski saf Latince yazıtları, Supinum mahallesinden C.I.L. ix. 3827 ve 3848 gibi görünüyor; karakteristik özellikleri genellikle Gracchan dönemine ait ancak biraz daha erken de olabilir.

Mommsen; Sosyal Savaş'ta Pompaedius Silo'nun bütün madeni paralarında Latince "Italia" yazısına sahip olduğuna, diğer liderlerinse bir durum hariç Oskanca kullandığına dikkat çeker.

Dil
---

### Külliyat

Marsice yazıtları, alfabenin tarzına göre yaklaşık MÖ 300 - MÖ 150 yılları arasına (orta Roma Cumhuriyeti) tarihlendirilir. Conway; biri Ortona'dan, ikişer tane de Marruvium, Lecce, Trasacco ve Luco'dan olmak üzere toplam dokuz yazıt listeler. Ayrıca Latince formunda birkaç açımlama (glos), yer adı ve bir düzine şahıs adı vardır.

### Sesbilim

Dilleri o tarihteki Roma Latincesinden çok az farklıdır; açıkça alakalı görünen biçimler düşünüldüğünde - örneğin *Fucino* yerine *Fougno* - bu sadece bir yazım mevzusu da olabilir. Son hecelerde *ai*, *ei* ve *oi* ikili ünlülerinin tümü *e* olmuştur. Öte yandan kabilenin adının eski hali (yönelme çoğulu *Martses* = Latince *Martiis*) onun türemesini ve -tio-*'*nun *-tso*-'ya ıslıklılaşmasını gösterir, Oskancaya uygun ancak Klasik Latinceye yabancı bir durumdur.

### Fucinus Gölü Bronzu

 Yazıtın çoğaltılmasıGümüş denarius, Marsi Konfederasyonu'nun sikkeleri, Sosyal Savaş sırasında, MÖ 89. Aynalı yazıyla yazılmıştır (Oskanca UILETIV [víteliú = *Italia*])
Fucinus Gölü Bronzu, 1877'de göl tamamen boşaltılırken Luco yakınlarındaki göl yatağından alınan yazılı bir bronz plaktı. Gölün kapladığı bir yerleşim yerindeydi. Bronz, yayınlanması için fotoğrafının çekildiği Prens Alessandro Torlonia Müzesi'ne yerleştirilmişti. 1894'te kayboldu, kimse bir daha bulamadı ve o zamandan beri de görülmedi. Fotoğrafın metni aşağıdaki gibidir: 

*caso cantouio | s aprufclano cei | p apur finem e..| salicom*
*en ur | bid casontonio | socieque dono | m ato.er.a[n]ctia | pro*
*le[gio]nibus mar | tses.*
Marsi lejyonları (pro le[gio]nibus martses) adına yerel tanrıça(lar) Anctia'ya (*a[n]tia*) adanmış - belki de domuzlardan (*apruf*) oluşan - bir adak (*donom*) gibi görünüyor ya da bunu anlatıyor; gerisi ise kesin değil.

Din
---

Tanrıça Angitia'nın baş tapınağı ve korusu; Fucinus Gölü'nün güneybatı köşesinde, Claudius'un elçisinin (Prens Torlonia tarafından restore edildi) ve Luco dei Marsi köyünün girişine yakın duruyordu. Ona (veya onlara, sonraki yazıtta çoğul halde geçmekte) merkezi dağlık bölgelerde, bir şifa tanrıçası olarak (özellikle de yılan ısırıklarını tılsım ve Marsi ormanlarının bitkileriyle tedavi etmede uzmandı ki bu, yerel halk tarafından modern zamanlara kadar taşındı) yaygın bir şekilde tapılıyordu. Ülkeleri, Roma tarafından büyücülüğün yuvası olarak görüldü.

Ayrıca bakınız
--------------

* Umbriyaca

Kaynakça
--------

1. ↑  Oskancadan Latin alfabesine fonetik transkripsiyon için bkz, ör. bu sayfa 25 Ekim 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. veya bu sayfa 29 Ekim 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bütün Oskanca para yazıları tersten yazılmıştır.

1. ↑  Conway 1911 cites: Livy viii. 29, cf. viii. 6, and Polybius ii. 24, 12.
2. ↑  Conway 1911 cites: Liv. ix. 41.
3. ↑  Conway 1911 cites: Liv. ix. 45.
4. ↑  Conway 1911 cites: Liv. x. 3.
5. ↑  Conway 1911 states: e.g. Liv. xliv. 46.
6. ↑  Conway 1911 states: e.g. Horace *Odes* ii. 20, 18.
7. ↑  Conway 1911 cites: *Unteritalische Dialekten*, p. 345.
8. ↑  Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Marsian". *Glottolog 3.0*. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
9. 1 2 3  Conway 1897.
10. ↑  Conway 1911 cites: Sulmo, C.I.L. ix. 3074, *Furfo Vestinorum*, ibid. 3515
11. ↑  Conway 1911 states: see A de Nino's charming collection of *Usi e costumi abrusszest*.
12. ↑  see Hor. *Sat.* i, 9, 29, Epod. 17, 28, &c.

Bibliyografya
-------------

* Conway, Robert Seymour (1897). *Bir Dil Bilgisi ve Sözlükçeyle Düzenlenmiş İtalik Lehçeler*. Cambridge: University Press. ss. 289-299.

Atıf
* Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Conway, Robert Seymour (1911). "Marsi". Chisholm, Hugh (Ed.). *Encyclopædia Britannica*. **17** (11. bas.). Cambridge University Press. 
	+ Conway, R. S. *The Italic Dialects*. ss. 290 seq.

| * g
* t
* d
İtalik diller |
| --- |
| Latino-Faliskan | 
* Latince (Latin dilleri)
* Faliskçe
* Prenestince
* Lanuvyanca

 |
| Osko-Umbriya | 
* Oskanca
* Umbriyaca
* Volskice
* Sabince
* Sidikince
* Güney Pikence
* Marsice
* Pelinyice
* Hernikçe
* Marrukince
* Ön-Samnitçe

 |
| Bilinmeyenler | 
* Sikulca? (muhtemelen İtalik değil)
* Venetçe? (muhtemelen Kelt, geçiş veya bağımsız)
* Ekçe
* Vestince
* Lusitanca? (muhtemelen Kelt)

 |
| Yeniden oluşturulmuş | Ön-İtalik |
| Latince (ve ondan türeyen diller) dışındaki tüm İtalik diller şu anda soyu tükenmiş durumdadır. Latince, halen daha Katolik Kilisesi'nin kutsal dili olarak kullanılmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1251892809

 |