**Francisco José de Goya y Lucientes** (/ˈɡɔɪə/; İspanyolca telaffuz: [fɾanˈθisko xoˈse ðe ˈɣoʝa i luˈθjentes]; 30 Mart 1746 - 16 Nisan 1828), Romantizm akımının önde gelen isimlerinden olan İspanyol ressam ve gravür sanatçısı. 18'inci yüzyıl sonları ve 19'uncu yüzyıl başlarının en önemli İspanyol sanatçısı olarak kabul edilir. Resimleri, çizimleri ve gravürleri, çağdaş tarihsel çalkantıları yansıttı ve önemli 19. ve 20. yüzyıl ressamlarını etkiledi. Goya, genellikle Eski Ustaların sonuncusu ve modernlerin ilki olarak anılır.

Goya, 1746 yılında Aragon'daki Fuendetodos'ta orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. José Luzán y Martinez'in yanında 14 yaşından itibaren resim eğitimi aldı ve Anton Raphael Mengs ile çalışmak için Madrid'e taşındı. Josefa Bayeu ile 1773 yılında evlendi. Goya, 1786'da İspanyol Kraliyeti'nin saray ressamı oldu ve kariyerinin bu erken dönemine İspanyol aristokrasisi ve kraliyet portreleri ile kraliyet sarayı için tasarladığı Rokoko tarzı duvar halısı karikatürleri damgasını vurdu.

Goya'nın mektupları ve yazıları günümüze ulaşmış olsa da, düşünceleri hakkında çok az şey bilinmektedir. 1793'te geçirdiği ve teşhis konulamayan ağır bir hastalık onu sağır bıraktı ve ardından çalışmaları giderek daha karanlık ve karamsar bir hal aldı. Daha sonra yaptığı şövale ve duvar resimleri, baskılar ve çizimler, kişisel, sosyal ve politik düzeylerde kasvetli bir bakış açısını yansıtmakta ve sosyal yükselişiyle tezat oluşturmaktadır. Manuel de Godoy'un Fransa ile olumsuz bir anlaşma yaptığı yıl olan 1795'te Kraliyet Akademisi Direktörlüğüne atandı. Goya, 1799'da bir İspanyol saray ressamı için en yüksek rütbe olan *Primer Pintor de Cámara* (Baş Saray Ressamı) oldu. 1790'ların sonunda Godoy tarafından görevlendirilerek, o dönem için oldukça cüretkâr bir nü olan ve Diego Velázquez'e açıkça borçlu olduğu *Çıplak Maya*'yı tamamladı. 1800-01 yıllarında, yine Velázquez'den etkilenerek İspanya Kralı IV. Carlos ve Ailesi'ni resmetti.

1807'de Napolyon, Fransız ordusunu İspanya'ya karşı Yarımada Savaşı'na soktu. Goya, kendisini derinden etkilemiş gibi görünen bu savaş sırasında Madrid'de kaldı. Düşüncelerini kamuoyu önünde dile getirmese de, ölümünden 35 yıl sonra yayınlanan *Savaşın Felaketleri* serisi baskılarından ve 1814 tarihli *2 Mayıs 1808* ve *3 Mayıs 1808* tablolarından anlaşılmaktadır. Orta dönemine ait diğer eserleri arasında *Los Caprichos* ve *Akılsız Yaratıklar* gravür serileri ile delilik, akıl hastaneleri, cadılar, fantastik yaratıklar ve dini ve siyasi yozlaşmayla ilgili çok çeşitli tablolar yer almaktadır ve bunların hepsi hem ülkesinin kaderi, hem de kendi zihinsel ve fiziksel sağlığı için korktuğunu göstermektedir.

Eserleri
--------

### Portreler

* Self-Portrait, 1815Self-Portrait, 1815
* Isidoro Máiquez.(1746-1828)Isidoro Máiquez.(1746-1828)
* Parmalı Maria LuisaParmalı Maria Luisa
* Dona Isabel de PorcelDona Isabel de Porcel
* Juan Martín Díaz, El Empecinado.Juan Martín Díaz, El Empecinado.
* Portrait of Félix de AzaraPortrait of Félix de Azara
* St GregorySt Gregory
* IV. Carlos ve Ailesi(1800-01)IV. Carlos ve Ailesi(1800-01)

### Tarihi çizimler

* Riña en el Mesón del Gallo (1777. Museo del Prado)Riña en el Mesón del Gallo (1777. Museo del Prado)
* Paseo por Andalucía.Paseo por Andalucía.
* Cazador junto a una fuente.Cazador junto a una fuente.
* La cometa (1778) Museo del PradoLa cometa (1778) Museo del Prado
* 2 Mayıs 18082 Mayıs 1808
* 3 Mayıs 18083 Mayıs 1808
* The TribunalThe Tribunal
* ChristChrist
* St PeterSt Peter

### Tipik resimleri

* La vendimia (1786-87) Museo del Prado*La vendimia* (1786-87) Museo del Prado
* Water CarringWater Carring
* The ForgeThe Forge
* 
* La nevada o El invierno (1786) Museo del Prado*La nevada* o *El invierno* (1786) Museo del Prado

### Kara Resimler

Ana madde: Kara Resimler
* Bir KöpekBir Köpek
* Okuyan AdamlarOkuyan Adamlar
* Gülen KadınlarGülen Kadınlar

### Gravürler

* Los Caprichos serisiLos Caprichos serisi
* Akılsız Yaratıklar serisiAkılsız Yaratıklar serisi
* Savaşın Felaketleri serisiSavaşın Felaketleri serisi

### Diğer yapıtları

* Çıplak MayaÇıplak Maya
* Giyinik MayaGiyinik Maya
* Tio PaqueteTio Paquete
* The Collossus (1810)*The Collossus* (1810)

Ayrıca bakınız
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Francisco Goya*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Savaşın Felaketleri
* Kara Resimler
* Akılsız Yaratıklar
* 2 Mayıs 1808
* 3 Mayıs 1808
* Goya'nın Hayaletleri

Kaynakça
--------

1. ↑  Voorhies, James (Ekim 2003). "Francisco de Goya (1746–1828) and the Spanish Enlightenment". *www.metmuseum.org*. HEILBRUNN TIMELINE OF ART HISTORY ESSAYS. Department of European Paintings, The Metropolitan Museum of Art. Erişim tarihi: 17 Nisan 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  Harris-Frankfort, Enriqueta (12 Nisan 2021). "Francisco Goya – The Napoleonic invasion and period after the restoration". *Encyclopedia Britannica* (İngilizce). Erişim tarihi: 18 Nisan 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  "The Frick Collection: Exhibitions". *www.frick.org*. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* AAG: 2517
* AGSA: 3263
* BIBSYS: 90104836
* BNC: 000044943
* BNE: XX947939
* BNF: cb11905615r (data)
* CANTIC: a10460500
* CiNii: DA01827552
* GND: 118541064
* ISNI: 0000 0001 2280 1608
* KulturNav: 124c6e5c-c16f-4b76-9f87-07b1a861641b
* LCCN: n79003363
* LNB: 000008504
* MusicBrainz: 7d71c8b7-d756-474f-aefc-ae015d213124
* NDL: 00441444
* NGV: 985
* NKC: jn19990002799
* NLA: 36545788
* NLG: 72497
* NLI: 987007261794805171
* NLK: KAC199610566
* NSK: 000036834
* NTA: 068321201
* RERO: 02-A005350202
* RKD: 33102
* SELIBR: 188508
* SNAC: w6s46v39
* SUDOC: 027323765
* TePapa: 911
* Trove: 1284316
* ULAN: 500118936
* VIAF: 54343141
* WorldCat: lccn-n79003363

 |