Devlet-i Âliye-i Osmâniyye hükümdarı II. Mahmud'un Arapça yazılmış bir tuğrası
Eski Arapça isimler uzun bir adlandırma sistemine dayanır; çoğu kökleşik Arapça adlar genellikle birkaç bölümden oluşur ve bu düzen, bütün Arap dünyasında kullanılmaktadır. Basit bir **Arapça isim**, verilmiş - orta - aile isiminden oluşur.

Arapça isim yapısı
------------------

Arapça isimler genellikle (*laqab* -) *kunya* - *ism* - *nasab* - *nisba* (- *laqab*) düzeni ile oluşur. Tarihsel kişilikler, kısmen kendi *nisba*'sıyla, diğerleri Abū Bakr gibi kendi *kunya*'sıyla veya Ibn Khaldūn gibi kendi *nasab*'ıyla tanınmaktadır. Kökleşik Arapça adlar genellikle aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır:

### İsm (Arapça: اسم)

Bir Arap kişinin asıl adı Arapça *ism* olarak adlandırılır, onun veya kendi kişisel adı ("Karīm" veya "Fatimah") gibi. Çoğu Arapça isimler aslında anlamlı, genellikle kişinin iyi niteliğini içeren bir Arapça kelimelerdir. *Karīm* "cömert, yüce", *Maħmūd* "övgüye değer" demektir ve ve her iki kelime sıfat ve isim gibi düzenli dilde kullanılmaktadır.

#### İslam dönemi

Pek çok fazla yaygın olan Müslüman Arap adları, *ʿAbd* (**عبد**) ile başka bir kelime birleştirilir. *ʿAbd* (çoğul, *ʿabid*) kul veya köle demektir ve *ʿAbd-Allāh*, *ʿAbd-al-Karīm*, *ʿAbd-al-Ṣamad*, *ʿAbd al-Malīk*, *ʿAbd-al-ʿAlī*, *ʿAbd-al-ʿAlīm*, *ʿAbd-al-ʿAzīm*, *ʿAbd-al-ʿAzīz*, *ʿAbd-al-Bahāʾ*, *ʿAbd-al-Bāqī*, *ʿAbd-al-Bārī*, *ʿAbd-al-Fattāh*, *ʿAbd-al-Hādī*, *ʿAbd-al-Ḥamīd* ve *ʿAbd-al-Raḥmān* gibi başka adla birleştirilerek kullanılır. *ʿAbd* dişisel uyarlaması *ʿAmah* olup, bu nedenle ʿAbd-Allāh (*Allah’ın kulu*) adının dişisel uyarlaması da *ʿAmatuallāh*'dır.

### Kunya كنية

Çoğu zaman, bir *kunya* (künye) kişinin ilk doğan oğluna atıfta, bir yedek *ism* (ad) olarak kullanılır. Örneğin **أبو كريم** "*Abū Karīm*" için "Kerim'in babası" ve **أم كريم** "*Umm Karīm*", "Kerim'in annesi" demektir. Bu kişinin ilk doğan oğluna değinmektir. Arap dünyası ve Orta Çağ İslam dünyasında, yaygın olarak ön adı yerine kullanılan, onursal bir unvandır.

### Nasab نسب

Nasab bir aile adı (soyadı) veya bir dizi aile adlarıdır. **ابن** *ibn* (bazen *bin*) "oğul" ve **بِنت** *bint* "kız" anlamına gelen bu kelimeler kişinin kalıtını gösterir. Böylece **ابن خلدون** İbn Haldun "Haldun'un oğlu" demektir (Haldun babasının adı veya kendi adı- ya da, bu özel durumda, uzak bir atasının önemli adıdır).

### Laqab لقب

Arapçadan Türkçeye geçen bu *laqab* (lakap), Bir kimseye, bir aileye kendi adından ayrı olarak sonradan takılan, o kimsenin veya o ailenin bir özelliğinden kaynaklanan ad. olarak tanımlanır. *Laqab* kişinin bir açıklaması niteliğindedir. Örneğin, Abbasi Halifesi Hārūn al-Rashīd adı "*Hārūn*" ve "*al-Rashīd*" "*ergin, büluğa ermiş*" veya "*doğru yolda giden*" anlamına gelen kendisine verilmiş bir lakabıdır. Lakap verme, çok eskiden beri var olan bir gelenektir.

### Nisba نسبة

*Nisba*, bir kişinin mesleğini, coğrafi yaşam alanını veya (kabile, aşiret, boy, oymak ve aile gibi) ırksal kökenini açıklamak için kullanılır. *al-miṣrī* "Mısır'lı" örneğinden, bir ailenin birkaç kuşak gerisi takip edilebilinir. Nisba, Arapça isim bileşenleri arasında, belki de batı'nın soyadına en yakın olan benzeridir. Tam adı *Abū Naṣr Moḥammad b. Moḥammad al-Ṭarḵānī* olan al-Fārābī'nin doğum yeri bir Orta Çağ yerleşim yeri olan Fārāb'dır veya at-Tabarī olarak bilinen *Abū Ǧaʿfar Muḥammad b.Ǧarīr b.Yazīd aṭ-Ṭabarī*'nin coğrafi yaşam alanı Taberistan'dır. *Abū l-Ḥasan ʿAlī ibn Muḥammad ibn Ḥabīb al-Baṣrī al-Māwardī* örneğinden bu kişinin mesleğinin "*al-Māwardī*" yani Gül suyu satıcısı olduğu sonucu çıkarılır.

### Çağdaş ve bölgesel farklılıklar

### Arap aile adlandırma düzeni

### Arapça isimler ve onların karşılıkları

Arapça, İbranice ve Türkçe arasında yazışmalar.

| Arapça adı | İbranice | Türkçe |
| --- | --- | --- |
| Al-Yas | Elišaʿ | İlyas |
| Andraos | - |  |
| Ayub | Iyyov, ʾIyyôḇ | Eyüb |
| Binyamin | Benyamin | Bünyamin |
| Dāwūd, Dāvūd | Davīd | Davut |
| Efraim | Efráyim | Efrayim |
| Hārūn | Aharon | Harun |
| Hawwa | Havah | Havva |
| Ibrahīm | Avraham | İbrahim |
| Ilyas | Eliyahu | İlyas |
| `Īsā, Yassou | Yehoshua | İsa |
| 'Isḥāq, Ishak | Yitzhak | İshak |
| 'Ismā`īl | Yišmā`êl, Yišma`el | İsmail |
| Isrā'īl | Yisraʾel, Yiśrāʾēl |  |
| Jibrīl | Gavriʼel | Cebrail |
| Jad | Gad |  |
| Maryam | Miriam, Miriyam | Meryem |
| Matta | Matatyahu |  |
| Mikhā'īl | Mikha'el | Mikail |
| Mūsā | Moshé | Musa |
| Nuh | Nóaḥ | Nuh |
| Sāra | Sara | Sare |
| Suleiman, Sulaīmān, Sulaīmān | Shlomo | Süleyman |
| `Ubaidallah | Obhádhyah, Ovadiah | Übeydullah |
| Yaʿqūb, Jakub, Jakup | Yaʿqov | Yakup |
| Yahya, Youhanna | Yôḥānnān | Yahya |
| Yūnus | Yona | Yunus |
| Yūsuf | Yosef | Yusuf |
| Zakariya | Zekhariah | Zekeriya |

Notlar
------

1. ↑  "TDK *Büyük Türkçe Sözlük*". 19 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2010.

Kaynakça
--------

* Wolfdietrich Fischer; Ernst Eichler, Gerold Hilty, Heinrich Löffler, Hugo Steger, Ladislav Zgusta (Yayınlayan): *Namenforschung*. Ein internationales Handbuch zur Onomastik / An International Handbook of Onomastics / Manuel international d'onomastique. Teilband 1, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1995, Basım ISBN 978-3-11-011426-3, 128. *Arabische Personennamen*, S. 873–875 eBook ISBN 978-3-11-020342-4. (Almanca)

Dış bağlantılar
---------------

* Müslüman isimleri ve onların kökeni 4 Mayıs 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

| * g
* t
* d
Arap dili • العربية |
| --- |
| Genel bakış | Arapça • Arap harfleri • Alfabe tarihi • Başka alfabeyle yazım • Ebced rakamları • Arapçanın diğer dillere etkisi | Arapça yazı |
| Alfabe | Arap rakamları • Doğu Arap rakamları • Arapça vurgular • Hamza • Tâ-i merbûta |
| Harfler | ʾAlif • Bāʾ • Tāʾ • Ṯāʾ • Ǧīm • Ḥāʾ • Ḫāʾ • Dāl • Ḏāl • Rāʾ • Zayn • Sīn • Šīn • Ṣād • Ḍād • Ṭāʾ • Ẓāʾ • ʿAyn • Ġain • Fāʾ • Qāf • Kāf • Lām • Mīm • Nūn • Wāw • Hāʾ • Yāʾ |
| Devirler | Eski Kuzey Arapçası • Kökleşik • Çağdaş |
| Başlıca lehçeler | Çağdaş ölçünlü Arapça (resmî) • Mağrip • Mısır • Sudan • Levanten • Arabistan • Irak • Yahudi-Arap |
| Bilimsel | Edebiyat • İsimler |
| Hat sanatıve el yazıları | Nesih • Kûfî • Sülüs • Rika • Divanî • Muhakkak • Mağribî • Hicazi • Meşk •Talik hattı • Nestâlik • Cavi • Pegon |
| Dilbilim | Ses bilimi • Şemsî harfler • Kamerî harfler • ʼIʻrab (çekim eki) • Dil bilgisi • Üç harfli kök • (*Umm Qirāʾa*) • UFA • Kur'an Arapçasının yapısı |