**Arnavutluk Emek Partisi** (Arnavutça: *Partia e Punës e Shqipërisë*, **PPSh**) 1946-1991 yılları arasında Arnavutluk’da yasal tek siyasi parti olarak iktidarda olmuştur.

Kuruluşu ve işgal yılları
-------------------------

Eski Arnavutluk Başbakanı ve PPSh Genel Sekreteri Enver Hoca, 1971
II. Dünya Savaşı döneminde 8 Kasım 1941 tarihinde Arnavutluk Komünist Partisi (Arnavutça: Partia Komuniste e Shqipërisë) adıyla kurulmuştur. 1939 yılında faşist İtalya'nın işgali altında kalan Arnavutluk'da iktidara Tefik Mborja liderliğindeki Arnavutluk Faşist Partisi gelir. Yabancı işgaline karşı savaşan Arnavutlar yeni kurulan komünist partisiyle beraber partizan savaşı verir. Bu dönemde partinin en önemli isimleri arasında Spiro Moisiu, Koçi Xoxe ve Enver Hoca yer alır. 1943 yılında İtalya'nın Müttefik Devletlere teslim olmasıyla ülke bu sefer Almanların işgali altına girer. Savaşın ilerleyen dönemlerinde partizanlar düşmanı ülkeden kovacak ve 29 Kasım 1944 günü ülke işgalden kurtarılmıştır. Bundan sonra partizanlar, Alman işgalindeki komşu Yugoslavya'daki Tito önderliğindeki Yugoslav partizanlarına yardım edeceklerdir.

### İktidarda

Savaştan sonra iktidara gelen parti sosyalizm ilkeleri gereğince düzenlemeler yapar. Buna göre monarşi kaldırılarak halk cumhuriyeti ilan edilir. Topraklar beylerden alınarak halka dağıtılır. Parti, 1948 yılında adını *Arnavutluk Emek Partisi* olarak değiştirir.

İdeoloji ve örgütsel yapı
-------------------------

Partinin ideolojisi anti-revizyonist Marksizm-Leninizmdir. Parti örgütü demokratik merkeziyetçilik esaslarına göre kurulmuştur. Parti genel sekreteri Enver Hoca’dır. Ülkede tek parti iktidarı 1976 Anayasasında yer almıştır. Partinin en yüksek organı her beş yılda bir toplanan parti kongresi olarak tanımlanmıştır. Kongre delegeleri yerel ölçekte düzenlenen konferanslarda belirlenerek kongrede merkez komite tarafından sunulan raporları onaylamakta, parti siyasi hattını belirlemekte ve merkez komiteyi seçmektedir. Merkez komite ise partinin yönetici organı olup bünyesinde devlet görevlilerinin yanı sıra aydınları da barındırmaktaydı. Kongre dönemleri arasında iktidar organı olan merkez komite yılda üç kere toplanırdı. Sovyetler Birliği Komünist Partisi örneğinde olduğu gibi merkez komite bir politbüro ve sekretarya seçerdi. Önemli bakanlıkların temsilcileri ve parti liderlerinin dahil olduğu Politbüro, haftalık toplantılarda partinin ve ülkenin gündemine yön verirdi.

Soğuk Savaş ve ideolojik etkisi
-------------------------------

Ana madde: Soğuk Savaş
Arnavutluk'ta komünist partizanlar, Doğu Bloku ülkelerinin aksine II. Dünya Savaşı sırasında işgal altına uğrayan ülkelerini Kızıl Ordu'dan çok kendi partizan faaliyetleriyle atmayı başarmıştır. Bu özellik Arnavutluk Emek Partisi'nin uluslararası sosyalist kamp içerisinde görece özerk durmasına yol açmıştır. 1949 yılında Sovyetler Birliği'nin öncülüğünde kurulan COMECON örgütüne katıldı. Özellikle 1960'lı yıllarda başlayan Sovyetler Birliği ve Çin arasındaki görüş ayrılıklarının artmasıyla beraber Arnavutluk Emek Partisi, Çin tarafında yer almış ancak daha sonra Çin siyasetini de eleştirerek bağımsız anti-revizyonist hattı savunmuştur. Kopuş özellikle Mao Zedong'un 1976 yılındaki ölümünden sonra Enver Hoca'nın Üç dünya teorisini ve yansıması olan Çin-ABD yakınlaşmasını eleştirmesiyle başladı. Enver Hoca teorize ettiği sosyalist demokrasiye onay veren Avrupa komünizmi karşıtlığını da içeren teorik hat uluslararası alanda da etkili olacak ve izleyicisi partiler olacaktır.

Günümüzdeki durumu
------------------

Arnavutluk'ta sosyalizmin 1991 yılında tasfiyesinden sonra parti Arnavutluk Sosyalist Partisi adını aldı. Sosyal demokrasiyi benimseyen bu parti günümüzde Arnavutluk siyasetindeki öne çıkan iki partiden birisidir. Komünist parti hattını devam ettirenler ise Hysni Milloshi önderliğindeki *Enver Gönüllüleri* adlı örgütü kurmuştur.

Genel sekreterleri
------------------

* Enver Hoca: 8 Kasım 1941 – 11 Nisan 1985
* Ramiz Alia: 13 Nisan 1985 – 4 Mayıs 1991

Ayrıca bakınız
--------------

* Soğuk Savaş
* Barış içinde bir arada yaşama

Dış bağlantılar
---------------

* Parti belgeleri arşivi

Kaynakça
--------

1. ↑  Elsie, Robert (2010). *Historical Dictionary of Albania*. Scarecrow Press. s. 422.

| * g
* t
* d
Arnavutluk Arnavutluk'taki siyasi partiler |
| --- |
| Meclis (140) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Büyük | 
* Arnavutluk Sosyalist Partisi (74)
* Arnavutluk Demokratik Partisi (58)

 |
| Küçük | 
* Sosyalist Bütünleşme Hareketi (4)
* Adalet, Bütünleşme ve Birlik Partisi (3)
* Arnavutluk Sosyal Demokrat Partisi (1)

 |

 |
| Meclis Dışı | 
* Arnavutluk 8 Kasım Komünist Partisi
* Arnavutluk Liberal Birlik Partisi
* Arnavutluk Sosyalist İttifak Partisi
* Arnavutluk Doğruluğun Yolu Partisi
* Arnavutluk Ulusal Uzlaşma Partisi
* Arnavutluk Liberal Demokratik İttifakı Partisi
* Arnavutluk İşçi Hareketi Partisi
* Arnavutluk Sosyal Demokrasi Partisi
* Arnavutluk Sosyal Demokrat Parti
* Arnavutluk Sosyal İşçiler Partisi
* Arnavutluk Zamanı Partisi
* Arnavutluk Ulusal Güvenlik Partisi
* Arnavutluk Sağ Birliği
* Arnavutluk Yeşil Parti
* Arnavutluk Emek Partisi (2007)
* Arnavutluk Demokratik Hristiyan Halkı Partisi
* Arnavutluk Komünist Partisi
* Arnavutluk Demohristiyan İttifakı
* Arnavut Cumhuriyetçiler Birliği Partisi
* Arnavut Demokratik Yenilik Partisi
* Arnavut Ulusal Birlik Partisi
* Arnavut Demokratik Monarşist Hareket Partisi
* Arnavut İş Partisi
* Arnavut Ulusal Ligi
* Arnavut İşçi Partisi
* Arnavutluk Hristiyan Demokrat Partisi
* Arnavut Demokrat Birliği
* Arnavut Gelecek Partisi
* Arnavut Memleket Partisi
* Arnavut Adalet için Hareket Partisi
* Arnavut Müslümanlar Birliği Demokratik Partisi
* Ulusal Demokratik Duruş Partisi
* Ulusal Gelişim Hareket
* Ulusal Arbnore İttifakı Partisi
* Ulusal Duruş Partisi
* Ulusal Birlik Partisi
* Ulusal Sağ Cephesi
* Demokrasi Birliği ve Dayanışma Partisi
* Eşitlik için İttifak ve Avrupa Adalet Partisi
* Muhafazakar Parti
* Demokratik İttifak Partisi
* Değişim için Demokratik Hareket
* İlerleme ve Refah için Demokratik Hareket
* Demokratik Yenilikler Partisi
* Gelecek için Yunan Azınlığı Partisi
* Avrupalılaşma ve Uyum Partisi
* G99
* Hukuk ve Adalet Partisi
* Sol Görüş Partisi
* Yasal Hareket Partisi
* Avrupa'ya Uyum için Makedon İttifakı
* Ilımlı Sosyalist Parti
* Haksızlıkla Mücadele Partisi
* Engelli Kişiler Partisi
* Halkın İttifakı Partisi
* Göçmen Haklarını Savunma Partisi
* Sağ Görüşlü Liberal Parti
* Gerçek Sosyalist Parti
* Gençlik Gücü Partisi
* Eşitlik ve Avrupa Adaleti için İttifak
* Liberal Demokrat Birliği
* Kırmızı ve Siyah İttifakı
* Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma için İttifak
* Demokrat Sağ Parti
* İşçi Haklarını Savunma Partisi
* Özgürlüğün Yolu Partisi
* Popüler Birlik Partisi

 |
| Eski | 
* Arnavut Faşist Parti
* Arnavutluk Emek Partisi
* Yeni Demokrat Parti
* Adalet ve Uyum Partisi
* Adalet ve Birlik Partisi
* Arnavutluk Komünist Birliği Partisi
* Zafer İçin Birlik Koalisyonu
* Ulusal Sosyal Bütünleşme Partisi
* Demokratik Yenilenme Partisi

 |
| 
* Arnavutluk'ta siyaset

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb118778946 (data)
* ISNI: 0000 0001 0721 6216
* LCCN: n80066187
* NKC: kn20010711016
* NLI: 987007528225805171
* SUDOC: 080489486
* VIAF: 129002509
* WorldCat: lccn-n80066187

 |