Austrian Airlines uçuşlarında servis edilen bir alakart Do & Co yemeği.
**Havayolu yemeği** veya **uçak yemeği** olarak bilinen yemekler uçuşlarda yolculara servis edilen yemeklere denir. Bu yemekler özel havayolu catering şirketleri tarafından hazırlanmaktadır.

Bu yemeklerin kalite ve miktarları havayolu şirketine ve biletin sınıfına göre değişir. Bu yemekler kısa mesafe ekonomi sınıfı uçuşlarda basit bir atıştırmalık veya içecekten uzun mesafe birinci sınıf uçuşlarda yedi çeşit gurme yemeklere kadar gider. Amerika'da bilet fiyatlarının belirli olduğu zamanlarda yemekler havayolu şirketlerinin kendilerini farklılaştırmalarına yardımcı olan en önemli araçtı.

Tarih
-----

İlk uçak yemekleri 1919'da kurulan bir havayolu şirketi olan Handley Page Transport tarafından o yılın Ekim ayında Londra'dan  Paris'e giden uçakta yolculara sandviç ve meyve çeşitleri dağıtmasıyla verilmiştir.

İçerikler
---------

İstanbul'dan Kahire'ye giden bir Turkish Airlines uçağının birinci sınıf yolcularına servis edilen yemek.
United Airlines ekonomi sınıfı yolcularına servis edilen yemek.
Yiyecek çeşitleri havayolu şirketine ve biletin sınıfına göre değişir. Yemekler tek bir tepside veya birkaç tabakta ve bir bez, metal çatal bıçak ve bardak (genellikle birinci sınıf uçuşlarda) eşliğinde servis edilir. Yemek genellikle havayolu şirketinin kültürünü yansıtır.

Uçak yemeklerinde genelde et ya da balık, salata ya da sebze, küçük bir ekmek ve tatlı olur.

Catering şirketleri genelde özel diyetleri olan yolcular için ayrı yemekler hazırlarlar. Bu yemekler genellikle önceden haber verilerek hazırlatılır. Bu yemeklere bazı örnekler şunlardır:

* Kültürel Türk, Fransız, İtalyan tarzı diyetler gibi
* Çocuk ve bebek yemekleri. Bazı havayolu şirketleri hamburger gibi çocukların seveceği yiyeceklerden oluşan çocuk yemekleri servis eder.
* Sağlıkla ilgili olan diyetler, çok/az lifli, az yağlı/kolestrollü, diyabetik, fıstıksız, laktozsuz, az tuzlu/sodyumlu, düşük kalorili, düşük proteinli, glutensiz yemekler.
* Dini diyetler, koşer, helal, Hindu ve Budistler için vejetaryen yemekler.
* Vejetaryen ve vegan yemekler. Bazı havayolu şirketleri vegan olmayan vejetaryenler için özel yemek hazırlamazlar. Bunun yerine vejetaryenlere de vegan yemekleri verirler.

### Helal yemekler

Birkaç müslüman havayolu şirketi bütün yemeklerini islami usullere uygun olarak hazırlar ve helal sertifikasıyla servis eder. Fakat Emirates, Etihad ve Qatar gibi şirketler müslüman olmayan yolcularına yine de istedikleri zaman alkol servis ederler. Iran ve Suudi Arabistan şeriyat kanunlarını uyguladıkları için bu ülkelere uçan hiçbir uçakta alkol veya domuz eti servis edilmez.

### Koşer yemekler

El Al, Arkia ve Israir gibi İsrailli şirketler koşer sertifikalı yemekler servis ederler. İsrail dışındaki uçuşlarında bile şefleri hahamlar tarafından gözetlenir ve koşer yemekler servis edilir.

### Çatal Bıçak Kaşık

11 Eylül saldırılarından önce birinci sınıf yolculara yemeklerinde metal çatal bıçak verilirdi.Saldırılardan sonra bu aletlerin silah olarak kullanılma ihtimalinden dolayı birinci sınıflara da plastik çatal bıçak verilmeye başlandı. Bazı hava yolu şirketleri 2003 yılında SARS salgını sırasında metalden plastik çatal bıçağa geçiş yaptı. Çünkü SARS virüsü insanlar arasında çok kolay yayılıyordu ve plastik çatal bıçak tek kullanımlık olduğu için virüsün bulaşma ihtimalini azaltıyordu. Salgının kontrol altına alınmasından sonra çoğu havayolu şirketi metal çatallara geri döndü.

2010 yılının Mayıs ayında Australya'dan Qantas şirketi ve Yeni Zelanda'dan Air New Zealand şirketinin plastik çatal bıçakları değiştirmeden 10 defa kullandığına dair endişeler ortaya çıktı. İki şirket de bunun tasarruf yapmak ve çevreyi korumak için yaptıklarını söylediler. Ayrıca plastik çatal ve bıçakarın kullanımdan önce temizlendiğini ve sterilize edildiğini söylediler. Plastik yemek takımlarının yeniden kullanılması çoğu şirketler tarafından uygulanmaktadır.

### Kahvaltı

Kısa mesafeli bir Aeroflot uçuşunda servis edilen kahvaltı.
Bazı sabah uçuşlarında kahvaltı servis edilir. Uzun mesafeli uçuşlarda kahvaltı genellikle pankek veya yumurta, sosis gibi kızartılmış kahvaltılık yiyecekler, meyveler ve genellikle küçük muffinler olarak servis edilir. Kısa mesafeli uçuşlarda gevrek, meyve ve kekten oluşan kahvaltılar servis edilir. Genellikle yanında kahve çay ve bazen de sıcak çikolata servis edilir.

Maliyet
-------

Uçak yemekleri Asyalı şirketlerde genellikle ücretsizdir. Avrupalı şirketlerde bazen ücretlidir. Kalite ve ücret havayolu şirketlerinin ekonomisine göre de değişebilir.

Hazırlık
--------

Bir Boeing 767'ye yemekler yüklenirken.
Yemekler genellikle yerde hazırlanır ve daha sonra uçağa yüklenir. Albrigth Kolej'inde bir tarih profesörü olan Gullaume de Syon uçak yemeklerinin tarihi üzerine yazılar yazmıştır. Bu yazılarında yüksek irtifada tat alma organlarının fonksiyonları değiştiği için yemeklerin de tadının değiştiğinden bahsetmiştir. Uçaklarda yemekler basınçtan ve yolcuların bu yüzden susuz olmalarından dolayı yemekler tatsız ve kuru gelebilir. Yolcular su içmeleri gerektiği halde birçoğu alkol içer.

Kaynakça
--------

1. ↑  Ronalds-Hannon, Elizabeth. "Free peanuts on airplanes started out as a marketing ploy". *Quartz*. The Atlantic Media Company. 3 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2013.
2. ↑  "British Civil Aviation in 1919 – Part 1". *Interactive aviation timeline*. London NW9 5LL, United Kingdom: Royal Air Force Museum. 11 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2013. 11 October: The first airline meals are served by Handley Page Transport, when passengers are offered a pre-packed lunch-box, costing 3 shillings, on their London to Paris service.
3. ↑  Haigh, Gideon (2004). *The Tencyclopedia*. Text Publishing. ISBN 978-1-920885-35-9. Erişim tarihi: 7 Şubat 2013.
4. ↑  Vass, Beck (19 Mayıs 2010). "Airlines use plastic cutlery up to 10 times". *The New Zealand Herald*. 8 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2011.
5. ↑  "Airlines reusing plastic cutlery". Television New Zealand. 19 Mayıs 2010. 1 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2011.
6. ↑  Marcus, Caroline (17 Mayıs 2010). "Airline 'reuses plastic cutlery 30 times'". *The Sunday Telelgraph*. 20 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2011.
7. ↑  "Airlines enlist gourmet chefs to draw first-class fliers". Associated Press/CNN. 29 Nisan 2008. 15 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2016.