**Osmanlı devlet teşkilatı**, Osmanlı İmparatorluğu'nun idari, askeri ve siyasi olarak teşkilatlanmasını, yapılanmasını bütünüyle ele alan konudur. Osmanlı, genel olarak merkeziyetçi bir yapıya sahipti. Padişah, devlet teşkilatında en üst mertebede sayılmasına rağmen Harem, Divan ve çeşitli odakların fikirleri baskın olabiliyordu. II. Abdülhamid, kendi devrinde devletin yönetim şeklini değiştirerek meşrutiyet şeklini getirdi.

Devlet Teşkilatı
----------------

### Devlet-i Aliyye

Ana madde: Osmanlı Hanedanı
Devlet hükümdarı, önceki Türkî (Türk olan) devletlerde olduğu gibi kalıtsal olarak belirli bir soydan ilerler. Osmanlı beyliğinde *Bey*, *Han* veya *Reis* gibi geleneksel kelimeler hükümdar içindi. Koca Murat ile beylik yapılanma sürecine girince bundan sonraki hükümdarlara *Padişah*,*Hünkar* gibi daha ulvi sözler ile hitap edilmeye başlandı. Devlet yapılanmasına girilen bu dönemde yine padişahlar numaralandırılmaya başlanmıştır.

Bu süreç içerisinde aynı zamanda devlet hükümdarına ve onun hareminden bazı kişilere "Sultan" unvanı da verilmiştir. Padişahın annesi Valide Sultan; kız kardeşi Mihrace Sultan; kızına Hanım Sultan olarak adlandırmıştır. Fetret Devri boyunca ise oğullarına *Çelebi* unvanı layık görmüştür. Sultan lakabı kan bağı haricinde Padişahın buyurduğu Gözdelerine de -Haseki Sultan- bu unvan verilmiştir. Padişahın kızı veya kız kardeşi ile evlendirilen erkekler ise ya Paşa olurdu ya Paşa yapılırdı. Bu durumda isminin başına **Damat** sonuna ise **Paşa** getirilirdi.

Devlet-i Aliyye'ye hizmet edenler şu şekilde sınıflara ayrılmaktadır: İlmiye, Kalemiye, Mülkiye ve Seyfiye.
### Divan-ı Hümayun

Ana madde: Divan-ı Hümayun
**Divan-ı Hümayun** veya kısaca Divan, Padişahın fikir sağladığı, danıştığı devlet yönetme tecrübesi olan Vezirlerin ve her biri ayrı bir görevi olan zabıtların bulunduğu temel devlet teşkilatıdır. Divan Kurulu'nun başkanı her zaman için padişahtır fakat daha sonraları padişah yerine onun vekaletindeki *Sadrazam* veya Vezir-i Azam divan toplantısını başlatır; Padişah ise geleneksel olarak toplantıyı perde arkasından izlerdi. Toplantı, Cumartesi, Pazar, Pazartesi ve Salı günleri yapılırdı. Bu dört günde, Dîvân-ı hümâyûn üyeleri, saraya gelip işlere bakarlardı. Pazar ve Salı günleri müzakerelerden sonra Vezir-i Âzam ile diğer vezirler, kazaskerler ve defterdarlar, Arz Odası'nda padişahın huzuruna kabul olunarak, dîvân işleri hakkında her biri ayrı ayrı izahat verirdi. Dîvân heyetine, vezir rütbesinde olmadıkça, Yeniçeri Ağası katılamazdı. Vezir olmayan Yeniçeri Ağası, arz günlerinde dîvân üyelerinden önce arza girip, Yeniçeri Ocağına dair söyleyeceğini söyler, sonra maiyetiyle beraber, ağa kapısına girerdi.

### Harem-i Hümayun

Ana madde: Harem (Osmanlı İmparatorluğu)
**Harem-i Hümayun**, Osmanlı'da Padişah, padişahın eşlerinin, çocuklarının, mihracelerinin, cariyelerinin kaldığı saray kısmıdır. Haremde, Valide Sultan'ın emrinde yüzlerce hizmetçi bulunmaktaydı ve bunların hepsi belli bir hiyerarşi içerisindeydi. Bu hiyerarşinin başı Valide Sultan'dır. Padişah, haremin sorumluluğunu annesi olan Valide Sultan'a emanet etmiştir. Haremde yaşayanlar, Valide Sultan'dan sonra Mihrace Sultan'(lar)dan çekinirdi fakat mihracelerin herhangi bir resmiyeti yoktu. Mihraceler evlendirildikten sonra ayrı bir saraya taşınır ve orada yaşarlardı. Valide Sultan'ın hizmeti ve himayesinde bulunan **Kahya Kadın** haremin bilinenlerindendir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Divan

| * g
* t
* d
Osmanlı devlet teşkilatı |
| --- |
| Merkezî sistem | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hanedan | 
* Osmanlı Hanedanı
* Harem
* Enderûn

 |
| Adalet*(reform ve anayasal dönemi)* | 
* Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye
* Şûrâ-yı Devlet
* Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliyye

 |
| Hükûmet | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dîvân-ı Hümâyun (Bâb-ı Âli)*(klasik dönem)*  | 
* Sadrazam
* Kubbealtı vezirleri
* Kazasker
* Defterdar
* Nişancı
* Reîsü'l-küttâb
* Tercümanbaşı

 |
| Osmanlı hükûmeti*(reform dönemi)*  | 
* Adliye Nezâreti
* Bahriye Nezâreti
* Dahiliye Nezâreti
* Evkaf-ı Hümâyun Nezâreti
* Harbiye Nezâreti
* Hariciye Nezâreti
* Maârif-i Umûmiye Nezâreti
* Maliye Nezâreti
* Posta ve Telgraf Nezâreti
* Ticaret ve Ziraat Nezâreti
* Umûr-ı Nâfia Nezâreti

 |
| Meclis-i Umûmî*(anayasal dönem)*  | 
* Meclis-i Âyan
* Meclis-i Mebûsan
	+ 1877 Mart-Haziran
	+ 1877-1878
	+ 1908-1912
	+ 1912 Nisan-Ağustos
	+ 1914-1918
	+ 1919
	+ 1920
* Siyasi partiler

 |

 |

 | Osmanlı İmparatorluğu arması |
| İdari bölünüş | 

|  |  |
| --- | --- |
| Milletler | 
* İslam
	+ Şeyhülislam
* Hristiyanlık
	+ Ortodoks
	+ Ermeni
	+ Süryani Ortodoks
	+ Kıptî Ortodoks
* Yahudilik
	+ Hahambaşı

 |
| Taşra | 
* Eyalet
	+ Beylerbeyi
* Vilayet
* Sancak
	+ Sancakbeyi
	+ Mutasarrıf
* Kaza/Kadılık/Ağalık
* Bağımlı ve haraçgüzar devletler

 |

 |

| * g
* t
* d
Osmanlı İmparatorluğu |
| --- |
| Tarihçe | 
* *Osman Bey'in Rüyası*
* Kuruluş
	+ Gazi tezi
	+ Fetret Devri
	+ İstanbul'un Fethi
* Yükselme
	+ Dönme tezi
	+ Kadınlar saltanatı
* Duraklama
	+ Gerileme tezi
	+ Köprülüler Devri
	+ Lale Devri
* Gerileme
* Reform
	+ Tanzimat
	+ Birinci Meşrutiyet
* Dağılma
	+ İkinci Meşrutiyet
	+ Parçalanma
	+ Lağıv
	+ Müslüman-Türk katliamları

 |  |
| Siyaset | 
* Dış ilişkiler
	+ Hariciye Nezâreti
	+ Safevîler
	+ Amerika Birleşik Devletleri
	+ Antlaşmalar
* Hukuk
	+ Kânûn-ı Esâsî
	+ Nizamnâme-i Millet-i Ermeniyân
	+ Seçim kanunu
	+ Aile hukuku
	+ Düstur
* Medeni kanun
	+ Mecelle
	+ Halaha
* Tercüme Odası

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hükûmet | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hanedan | 
* Osmanlı Hanedanı
	+ Padişahlar
	+ Osmanlı Halifeliği
	+ İki kutsal caminin hizmetkârı
* Harem
	+ Valide sultan
	+ Haseki sultan
	+ Kadınefendi
	+ Hanımefendi
	+ Osmanlı padişah eşleri listesi
	+ Kızlar ağası
* Enderûn
	+ Kapı Ağası
	+ Mekteb-i Enderûn

 |
| Bâb-ı Âli | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dîvân-ı Hümâyun*(klasik dönem)*  | 
* Sadrazam
* Kubbealtı vezirleri
* Kazasker
* Defterdar
* Nişancı
* Reîsü'l-küttâb
* Tercümanbaşı

 |
| Osmanlı hükûmeti*(anayasal dönem)*  | 

|  |  |
| --- | --- |
| Meclis-i Umûmî | 
* Meclis-i Âyan
* Meclis-i Mebûsan

 |

 |
| Milletler | 
* İslam
	+ Şeyhülislam
* Hristiyanlık
	+ Rum
	+ Ermeni
	+ Bulgar
	+ Ulah
* Yahudilik
	+ Hahambaşı

 |

 |
| Taşra | 
* Eyalet
	+ Beylerbeyi
* Vilayet
* Sancak
	+ Sancakbeyi
	+ Mutasarrıf
* Kaza/Kadılık/Ağalık
	+ Âyan
* Bağımlı ve haraçgüzar devletler

 |

 |

 |
| Ordu | 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Kara | 
* Klasik ordu
* Reform dönemi
	+ Nizâm-ı Cedîd
	+ Sekbân-ı Cedîd
	+ Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye
	+ Hamidiye Alayları
* Modern ordu

 |
| Donanma | 
* Kaptan-ı derya
* Tersâne-i Âmire
* Amiral
* Deniz muharebeleri
* Savaş gemileri
* Tersane tercümanı

 |
| Diğer | 
* Havacılık
* Askerlik
* Silahlar

 |

 |

 |
| Ekonomi | 
* Döneme göre
	+ Genişleme
	+ Reform
* Tarım
* Osmanlı Bankası
* Para birimi
	+ Akçe
	+ Para
	+ Sultani
	+ Kuruş
	+ Lira
* Ulaşım ve haberleşme
	+ Demiryolu

 |
| Toplum | 
* Toplumsal yapı
* Devşirme
* Osmanlıcılık
* Saray teşkilatı
* Dil
	+ Osmanlı Türkçesi
* Kölelik

|  |  |
| --- | --- |
| Kültür | 
* Osmanlı mimarisi
	+ Camiler
* Sanat
	+ Minyatür
	+ Müzik
	+ Nakış
	+ Sahne sanatları
* Kıyafet
* Mutfak
* Edebiyat
	+ Divan
	+ Halk
* Bilim ve teknoloji

 |
| Demografi | 
* Ermeniler
* Rumlar
* Türkler
* Yahudiler

 |
| Din | 
* Hristiyanlık
* İslam
* Yahudilik

 |
| Semboller | 
* Marş
* Arma
* Bayrak
* Tuğra

 |

 |
| Diğer | 
* Kadın
* Feminizm
* Liberalizm
* Sosyalizm

 |
| 
* Ana hatlar
* Bibliyografya
* **Kategori**

 |