Kutupsal yörünge
**Kutupsal yörünge**, bir yapay uydunun her bir yörünge geçişinde yörüngesine oturtulduğu cismin (Genellikle Dünya olmakla birlikte, Ay veya Güneş gibi diğer cisimler de dahil) kutup noktalarının üzerinden veya çok yakınından geçtiği bir yörünge çeşididir. Ana cismin ekvatoruna yaklaşık 60-90 derecelik bir eğikliğe sahiptir.

Uyduları kutup yörüngesine fırlatmak, belirli bir yükü belirli bir yüksekliğe fırlatmak için aynı yükseklikteki ekvatora yakın bir yörüngeye göre daha büyük bir fırlatma aracı gerektirir, aksi takdirde Dünya'nın dönüş hızından yararlanılamaz. Fırlatma sahasının konumuna ve kutup yörüngesinin eğikliğine bağlı olarak, fırlatma aracı 460 m/s'ye kadar Delta-v kaybedebilir, bu da Alçak Dünya yörüngesine ulaşmak için gereken Delta-v'nin yaklaşık %5'idir.

Kullanımı
---------

Kutupsal yörüngeler yer gözlem uyduları, casus uydularla birlikte meteoroloji uyduları tarafından da kullanılmaktadır. Iridium iletişim uyduları telekomünikasyon hizmetleri sağlamak için kutupsal yörüngeleri kullanır.

Kutupsal yörünge yakını uydular için genellikle her bir ardışık yörünge geçişinin günün aynı yerel saatinde gerçekleştiği Güneş eşzamanlı yörüngeler tercih edilmektedir. Uzaktan algılama gibi bazı uygulamalarda zaman içindeki değişikliklerin yerel saatteki değişikliklerle örtüşmemesi önemlidir. Belirli bir geçişte aynı yerel zamanın tutulması, yörüngenin zaman periyodunun kısa tutulmasını gerektirir ki bu da alçak bir yörünge olmasını zorunlu kılar. Ancak, çok alçak yörüngeler atmosferden kaynaklanan sürüklenme nedeniyle hızla bozulur. Yaygın olarak kullanılan irtifalar 700 ila 800 km arasındadır ve yaklaşık 100 dakikalık bir yörünge periyodu meydana getirir. Bu durumda Güneş tarafındaki yarım yörünge sadece 50 dakika sürer ve bu sırada günün yerel saati büyük ölçüde değişmez.

Dünya yıl boyunca Güneş'in etrafında dönerken Güneş'le eşzamanlı bir yörüngeyi korumak için, yörüngenin Dünya'nın etrafında aynı oranda dönmesi gerekir (uydu doğrudan kutbun üzerinden geçerse bu mümkün değildir). Dünya'nın ekvatoral çıkıntısı nedeniyle, hafif bir açıyla eğimli bir yörünge, sapmaya neden olan bir torka maruz kalır. Kutuptan yaklaşık 8°'lik bir açı, 100 dakikalık bir yörüngede istenen devinimi üretir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Yörüngelerin listesi
* Molniya yörüngesi
* Tundra yörüngesi
* Vandenberg Hava Kuvvetleri Üssü, kutup yörüngeleri için Amerika Birleşik Devletleri'nin önemli bir fırlatma yeri

Kaynakça
--------

1. ↑  "ESA - Types of Orbits". 30 Mart 2020. 20 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2021.
2. ↑  Science Focus 2nd Edition 2, pg. 297
3. 1 2  Stern, David P. (25 Kasım 2001). "Polar Orbiting Satellites". 26 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2009.

Dış bağlantılar
---------------

* Yörünge Mekaniği (Roket ve Uzay Teknolojisi)

| * g
* t
* d
Kütleçekimsel yörüngeler |
| --- |
| Tipler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Genel | 
* At nalı
* Dairesel
* Doğrusal / Ters yön
* Eğik / Eğik olmayan
* Eliptik / Yüksek eliptik
* Eş zamanlı
	+ yarı
	+ alt
* Hiperbolik yörünge
* Kaçış
* Kepler
* Kutu
* Lagrange noktası
* Yakalama
* Parabolik yörünge
* Park etme
* Salınım
* Transfer yörüngesi

 |
| Yer merkezli | 
* Alçak Dünya
* Atmosfer ötesi yörünge
* Ay'ın yörüngesi
* Güneş eşzamanlı
* Kutupsal
* Mezarlık
* Molniya
* Orta Dünya
* Tundra
* Yakın-ekvatoral
* Yer eş zamanlı
	+ Jeostatik
	+ Yer durağan aktarım
* Yüksek Dünya

 |
| Diğer noktalar | 
* Mars
	+ Mars merkezli
	+ Mars eşzamanlı
	+ Mars sabit
* Lagrange noktaları
	+ Uzak ters yön
	+ Halo
	+ Lissajous
* Ay merkezli
* Güneş
	+ Güneş merkezli
		- Dünya'nın yörüngesi
	+ Mars yaklaşım yörüngesi
	+ Güneş zamanlı
* Diğer
	+ Ay yaklaşım yörüngesi

 |

 |
| Parametreler | 

|  |  |
| --- | --- |
| * Biçim
* Boyut
 | 
* e  Eksantriklik
* a  Yarı büyük eksen
* b  Yarı küçük eksen
* Q, q  Apsis noktaları

 |
| Yönelim | 
* i  Eğiklik açısı
* Ω  Çıkış düğümü boylamı
* ω  Enberi açısı
* ϖ  Enberi boylamı

 |
| Konum | 
* M  Ortalama ayrıklık
* ν, θ, f  Gerçek anomali
* E  Dış ayrıklık
* L  Ortalama boylam
* l  Gerçek boylam

 |
| Değişim | 
* T  Yörünge periyodu
* n  Ortalama devinim
* v  Yörünge hızı
* *t*0  Devir

 |

 |
| Manevralar | 
* Aktarma, kenetlenme ve çıkarma
* Ay doğrultusuna giriş
* Bi-eliptik transfer
* Buluşma
* Çarpışma önleme (uzay aracı)
* Delta-v
* Delta-v hesabı
* Düşük enerji transferi
* Fazlama
* Hohmann transfer
* Kütle çekimsel sapan
* Kütleçekim yönlendirmesi
* Oberth etkisi
* Roket denklemi
* Yörünge değiştirme

 |
| Yörünge mekaniği | 
* Ekvatoral koordinat sistemi
* Gezegenlerarası Ulaşım Ağı
* Gök günlüğü
* Gökyüzü koordinat sistemi
* Hill küresi
* İki satırlı öğeler
* Karakteristik enerji
* Kepler'in gezegensel hareket yasaları
* Kurtulma hızı
* Lagrange noktası
* *n*-cisim problemi
* Tedirginlik
* Ters ve doğrusal yön hareket
* Özgül açısal momentum
* Özgül yörünge enerjisi
* Yer yörünge izi
* Yörünge denklemi
* Yörünge durum vektörleri

 |
| 
* Liste Yörüngeler listesi

 |