Luis Walter Alvarez
**Luis Walter Alvarez** (d. 13 Haziran 1911 - ö. 1 Eylül 1988) Amerikalı deneysel fizikçi, mucit ve 1968 yılında Nobel Fizik Ödülü kazanmış profesördür. Amerikan Fizik Dergisi "Luis Alvarez yirminci yüzyılın en başarılı ve üretici deneysel fizikçilerinden biriydi" yorumunu yaptı.

1936’da Chicago Üniversitesi’nden doktorasını aldıktan sonra Alvarez Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesinde Ernest Lawrence için Radyasyon Laboratuvarında çalışmaya gitti. Radyoaktif çekirdekteki K-elektron yakalamayı gözlemlemek için birçok deney düzenledi. Beta bozulma teorisi tarafından öngörüldü ama hiçbir zaman gözlemlenemedi. Trityum üretmek için siklotron kullandı ve bunun ömrünü ölçtü. Felix Bloch ile işbirliği içinde nötron manyetik momentini hesapladılar.

1940 yılında Alvarez MIT Radyasyon Laboratuvarına katıldı. Burada birçok İkinci Dünya Savaşı radar projelerine katkıda bulundu.

Savaştan sonra Alvarez sıvı hidrojen kabarcık odası tasarımına katıldı. Bu takımına parçacık etkileşimlerinin milyonlarca fotoğrafını çekmek için olanak sağladı. Bu etkileşimlerin ölçülmesi ve analiz edilme amacı ile karmaşık bilgisayar sistemleri geliştirildi ve yeni parçacıkların tüm türünün ve rezonans halinin keşfine olanak sağlandı. Bu çalışma 1968 yılında Alvarez’e Nobel Fizik Ödülü’nü kazandırdı. Mısır piramitlerindeki bilinmeyen odaları araştırmak için x-ışını ile inceleme projesine katıldı. Oğlu, gezegen bilimci Walter Alvarez, ile birlikte Alvarez Hipotezini geliştirdiler. Bu Kretase-Tersiyer yok oluşunun dinozorların ortadan kalkmasını asteroidin çarpması sonucu olduğu önerisiydi.

Alvarez JASON Savunma İstişari Grubu, Bohemian Kulübü ve Cumhuriyet Partisi üyesiydi.

Önceki yılları
--------------

Luis Walter Alvarez 13 Haziran 1911’de San Francisco’da doğdu. Walter C. Alvarez, fizikçi ve Harriet evlilik öncesi soyadı ile Smyth’in ikinci çocuğu ve en büyük oğluydu. Ayrıca Luis F. Alvarez, uzun süre boyunca İspanya’da sonrasında Küba ve sonunda Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşamış ve maküler cüzzam teşhisi için daha iyi bir yöntem bulan fizikçinin torunudur. Gladys adında bir ablası, Bob adında erkek kardeşi ve Bernice adında bir kız kardeşi vardı. Halası Mabel Alvarez yağlı boyada kendini geliştirmiş Kaliforniyalı bir artist idi.

1918’den 1924’e kadar San Francisco’daki Madison Okulu’na gitti ve ardından San Francisco Teknik Lisesi’ne kaydoldu. 1926 yılında babası Mayo Klinik’te araştırma görevlisi oldu ve aile Rochester, Minnesota’ya taşındı. Alvarez lise eğitimine Rochester Lisesi’nde devam etti. Her zaman Kaliforniya Üniversitesine gideceği beklendi ama Rochester Lisesi’ndeki öğretmenlerin teşviki ile 1932’de diplomasını aldığı, 1934’te mastırını, 1936 yılında doktorasını yaptığı Chicago Üniversitesine gitti. Lisans öğrencisi olarak Phi Gamma Delta derneğindendi, mezun olduktan sonra Gamma Alpha’ya geçiş yaptı.

1932 yılında Chicago’da mezun olarak fiziği keşfetti ve fizikçi Albert A. Michelson’ın ekipmanlarını kullanma fırsatı yakaladı. Alvarez ayrıca Geiger sayacı tüplerini tekrar düzenleyerek kozmik ışın teleskobu yaptı ve danışmanı olan Arthur Compton’un himayesi altında kozmik ışınların doğu-batı etkisi olarak adlandırılan Mexico City’deki deneyi yönlendirdi. Batıdan gelen daha fazla radyasyon gözlemlendi ve Alvarez ilk kozmik ışınların pozitif yüklü olduğu sonucuna vardı. Compton sonucu Alvarez’in ismi başta olmak üzere Physical Review’a teslim etti.

İlk çalışmaları
---------------

Alvarez’in kız kardeşi Gladys Ernest Lawrence için yarı zamanlı sekreter olarak çalıştı ve Lawrence’a Alvarez’den bahsetti. Daha sonrasında Lawrence, Alvarez’i Chicago’daki Gelişimin Yüzyılı sergisini gezmek için davet etti. 1936’da sözlü sınavlarını tamamladıktan sonra Alvarez kardeşinden Lawrence’a Radyasyon Laboratuvarında çalışmak için uygun iş olup olmadığını sormasını istedi. Kısa bir zaman sonra Gladys’tan Lawrence’ın sunduğu iş teklifi telgrafı geldi. Bu Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’deki uzun süreli işbirliğini başlattı. Alvarez ve Smithwick Kaliforniya Üniversitesindeki küçük bir kilisede evlenmelerinin ardından Kaliforniya’ya gittiler. Walter ve Jean adında iki çocukları oldu. 1957 yılında ise boşandılar. 28 Aralık 1958’de Alvarez, Janet L. Landis ile evlendi ve Donald ile Helen adında iki çocuğu daha oldu.

Radyasyon Laboratuvarında Lawrence’ın deneysel takımıyla birlikte çalıştı. Takım Robert Oppenheimer’ın önderliğinde teorik fizikçilerce destekleniyordu. Alvarez radyoaktif çekirdekteki K-elektron yakalamasını gözlemlemek için birçok deney yaptı. Radyoaktif kaynaklardan sızan pozitron ve elektronları bir kenara kaldırmak için mıknatısları kullandı. K yakalamasından gelen sadece yumuşak x-ışınlarını saptaması için özel bir Geiger sayacı tasarladı.

Döteryum (hidrojen-2) döteryum ile bombardıman edildiğinde füzyon reaksiyonunun her bir ürünü trityum (hidrojen-3) artı bir proton ya da helyum-3 artı bir nötron (2H + 2H → 3H + p ya da 3He + n) oldu. Bu en basit füzyon reaksiyonlarından biriydi ve hidrojen bombasının temeliydi. Ayrıca geçerlilikteki araştırma nükleer füzyonu kontrolü üzerineydi. Bu zamanda bu iki reaksiyon ürünlerinin kararlılığı bilinmiyordu ama Hans Bethe’nin teorisi olan trityumun karalı ve helyum-3’ün karasız olmasına dayanıyordu. Alvarez 60 inçlik siklotron sistemindeki bilgilerini kullanarak bunun tersini kanıtladı. Makineyi helyum-3 çekirdeğini çift iyonlaşmış hızlandırmaya ayarladı ve hızlandırılmış iyon ışınları elde etti. Böylece siklotonu bir çeşit süper kütle spektrometresi olarak kullandı. Hızlandırılmış helyumun milyonlarca yıldır olduğu derin gaz kuyularından gelmesine karşın helyum-3 bileşenleri kararlı olmalıydı. Daha sonrasında Alvarez siklotron kullanarak radyoaktif trityum ve 2H + 2H reaksiyonu elde etti ve bunun ömrünü ölçtü.

1938 yılında tekrar siklotrondaki bilgilerini kullanarak ve uçuş zamanı teknikleri olarak bilinen teknikler ile Alvarez tek enerjili termal nötronları ışını yarattı. Bununla birlikte Felix Bloch ile işbirliği içerisinde nötronun manyetik momentini ölçmek için uzun bir deney serisi başladı. Sonuçları μ0 = 1.93±0.02 μN 1940 yılında yayınlandı ve önceki çalışmalarının büyük ölçüdeki faydasıydı.

İkinci Dünya Savaşı
-------------------

### Radyasyon Laboratuvarı

Amerika Birleşik Devletleri için olan 1940 yılındaki İngiliz Tizard Görevi, baştaki Amerikan bilimcilerinin magnetrondaki başarılı uygulamaları ile kısa dalgaboyunda titreşen radar ürettiklerini ispatladı. Başkan Franklin Roosevelt’ten birkaç ay öncesinde kurulan Ulusal Savunma Araştırma Komitesi Massachusetts Teknik Enstitüsünde (MIT) ordu uygulamalarındaki mikrodalga radarların geliştirilmesi amacı ile ulusal merkez laboratuvarı açtı. Lawrence, Alvarez’in de aralarında bulunduğu en iyi siklotroncularını Radyasyon Laboratuvarı olarak bilinen yeni laboratuvar için topladı, 11 Kasım 1940. Alvarez birçok radar projesine katkıda bulundu.

İlk projelerden biri magnetron tarafından İngiliz uzun dalga radarını yeni mikrodalga santimetre şerit radar yapmayı mümkün kılacak donanım yapmaktı. Erken uyarı mikrodalgası (EUM) üzerinde çalışırken Alvarez çizgisel dipol diziliş anteni icat etti. Bu sadece istenmeyen kenar loblarından baskı altına alınmış radyasyon alanıydı ama ayrıca mekanik taramaya gerek duymaksızın elektronik olarak da tarayabiliyordu. Bu ilk mikrodalgalı faz dizilimi anteniydi ve Alvarez bunu sadece EUM’da kullanmadı, ayrıca iki radar sisteminde daha kullandı. Anten, kötü havalarda ya da bulutlu olduğunda bombalamanın kesinliğini destekleme konusunda olanak sağlıyordu. Bu birçok B-29 kartal ile donatılmış ve düzgün çalışmasına rağmen savaşın sonrasında tamamlandı.

Radar sistemi Alvarez’in en çok bilindiği alan ve havacılıkta oldukça büyük bir rolü vardı, özellikle Berlin Ablukası sonrası. Alvarez’in dipol anteni kullanılarak çok yüksek açısal çözünürlük elde edilmek istendi. Yerden kontrol yaklaşımları pilotlarca sözlü komuta aktarımları ile uçağın iniş yapması için yer tabanlı radar operatörlerine izlenen özel kesinlikler göstermeye olanak sağlıyordu. Sistem eğitimsiz pilotlar için bile kolay, direkt ve oldukça iyi çalışır durumda idi. O kadar başarılıydı ki ordu savaştan sonraki yıllarda da kullanmaya devam etti ve 1980’lerde bazı ülkelerde hala kullanılmaktaydı. Alvarez 1945 yılında Ulusal Havacılık Kuruluşu tarafından her hava ve trafik koşulunda hava aracının yere güvenli inişini sağlayan Yerden Kontrol Yaklaşım (YKY) sistemini geliştirdiği için Collier Ödülü kazandı.

Alvarez 1943 yazını İngiltere’de YKY’ı test ederek geçirdi. Burada iken genç Arthur C. Clarke, RAF radar teknisyeni, ile karşılaştı. Clarke onun deneyimlerini radar araştırma istasyonunda romanı Glide Path’te kullandı. Clarke ve Alvarez uzun süreli arkadaşlık kurdular.

### Manhattan Projesi

1943 sonbaharında Alvarez, Robert Oppenheimer’dan Los Alamos’taki Manhattan Projesinde çalışma teklifi ile Amerika Birleşik Devletlerine geri döndü. Fakat Oppehiemer Los Alamos’a gelmeden önce Chicago Üniversitesinde Enrico Fermi ile birkaç ay çalışma önerisinde bulundu. Bu aylar boyunca General Leslie Groves Alvarez’den Almanların nükleer reaktörler işletip işletmediğini, eğer işletiyorlar ise nerede olduğunu Amerika’nın öğrenebileceği bir yol düşünmesini istedi. Alvarez reaktörün üretti, xenon 133, radyoaktif gazları tespit edecek sistem taşıyan uçak teklifini sundu. Donanım Almanya boyunca uçtu ama Almanlar zincirleme reaksiyon için uygun olabilecek reaktör inşa etmedikleri için radyoaktif xenon saptanmadı. Bu füzyon ürünleri gözlemlenmesinin ve istihbarat toplama yöntemlerinin ilk fikriydi. Savaştan sonra oldukça önemli bir hale gelecekti.

Radar çalışmasının sonucu ve Fermi ile birkaç ay çalıştıktan sonra Alvarez 1944 baharında Los Alamos’a gitti. "Little Boy" (uranyum bombası) üzerindeki çalışma uzunca sürdü. Böylece Alvarez "Fat Man" (plütonyum bombası) tasarımına katıldı. Teknik uranyum için kullanıldı. Bu iki kritik kütlenin type of gun kullanılarak birleştirilmesiydi. Geri plandaki doğal nötronların yüksek seviyede olması iki parça birbirine yaklaştığı anda füzyon oluşturacağından plütonyum için işe yaramadı. Böylelikle ısı ve genleşme fazla enerji açığa çıkmadan sistemi parçalayacaktı. Bununla neredeyse kritik plütonyum kürede kullanılmasına karar verildi.

Simetrik iç patlama yaratmak için plütonyum çekirdeğini gerekli yoğunluğa sıkıştırmak gerekiyordu, otuz iki patlayıcı yük eş zamanlı olarak küresel çekirdeğin etrafında patlatıldı. Patlayıcı kapsülleri ile alışılagelmiş patlama teknikleri kullanılarak işlemin eşzamanlı küçük bir bölüngü ile mikro saniye içinde başarısı hayal kırıklığına uğratıcıydı. Alvarez mezun olmuş öğrencisi Lawrence H. Johnson’ı her bir patlayıcı lense yüksek voltajda yük göndermesi için büyük bir kondansatör kullanması için yönlendirdi ve patlayıcı kapsüller patlayıcı köprü kablo fünye ile değiştirildi. Patlayıcı kablo otuz iki yükü mikro saniyenin birkaç ondalık diliminde infilak ettirdi. Buluş iç patlama tipi nükleer silah açısından kritik bir başarı sergiledi. Alvarez ayrıca RaLa Deneylerini de denetledi.

Tekrar Johnson ile çalışırken Alvarez’in Manhattan Projesi için olan son görevi atomik patlamadan patlama dalgasının gücünü uçaktan paraşütle atlandığında hesaplamak için kalibre edilmiş mikrofon ve verici geliştirmekti. Böylelikle bilimcilerin bombanın enerjisini hesaplamasına imkân sağlanacaktı. Alvarez B-29 Uçan Kalesinden Trinity nükleer testini gözlemledi ve ayrıca Proje Alberta üyelerinden Harold Agnew ve Deak Parsons da eşlik etti.

B-29 uçan kale The Great Artiste’te Enola Gay ile uçarken Alvarez ve Johnson Hiroşima’ya bırakılan Little Boy bombasının patlama etkisini ölçtüler. Birkaç gün sonra tekrar The Great Artiste’te uçarken Johnson Nagasaki patlaması gücünü ölçmede kullanılan aynı ekipmanı kullandı.

Kabarcık odası
--------------

Kaliforniya Üniversitesine profesör olarak döndüğünde savaş zamanı radar bilgilerini parçacık hızlandırıcı üzerinde nasıl kullanacağı ile ilgili birçok fikri vardı. Bunlardan bazıları faz karalılığı konseptinde senkrosiklotronlarca izin verilen Edwin McMillian’dan gelen "büyük fikir" meyvesiydi. Arıtılarak ve genleştirilerek Lawrence takımı dünyanın en büyük proton hızlandırıcısı olan Bevatron’u yaptı. 1954 yılında ise işletilmeye başlandı. Özellikle ikinci çarpışmada olmak üzere Bevatron inlinç parçacıkların kopyasını üretebilirdi. Bu karmaşık etkileşimlerin saptanması ve analiz edilmesi bu zamanda zordu.

Parçacıkların izlerini gözlemlemek için Donald Glaser tarafından kabarcık odası olarak bilinen yeni bir tutucu geliştirildi. Alvarez bu cihazın tam aradıkları şey olduğunu fark etti fakat keşke sıvı hidrojen fonksiyonu ile de yapılabilseydi. Hidrojen çekirdeği, protonlar, en basit ve en Bevatron ile üretilmiş ürünlerin etkileşimi için arzu edilen hedefi yaptı. Küçük odacıklar serisi için program geliştirmeye başladı ve cihazı Ernest Lawrence tarafınca destekledi.

Glaser cihazı eter ile doldurulmuş küçük cam bir silindirdi. Cihazdaki basıncı birden düşürerek sıvı geçici olarak kızgın durumda yer alabildi. Glaser kaynamadan birkaç saniye için kızdırılmış hali sürdürebiliyordu. Alvarez sıvı hidrojen kullanarak 1.5, 2.5, 4, 10 ve 15 in odalar yaptı ve camdan camları olan metal inşa etti. Böylece izler fotoğraflanabilirdi. Odalar hızlandırıcı ışın ile senkronizede olmaya ayarlıydı ve fotoğraf çekilebilirdi. Bir sonraki ışın ayarı için odacık tekrar sıkıştırıldı.

Bu program neredeyse 2 metre uzunluğunda sıvı hidrojen kabarcık odası yaptı. Tonla fizikçi ve mezun öğrenci yüzlerce mühendis ve teknisyen bile birlikte çalıştılar. Parçacıkların etkileşiminin milyonlarca fotoğrafı çekildi. Etkileşimleri ölçmek ve analiz etmek için bilgisayar programları geliştirildi ve yeni parçacık türü ve rezonans halleri keşfedildi. Bu çalışma 1968 yılında Alvarez’e Nobel Fizik Ödülü getirdi.

Bilimsel dedektif
-----------------

1964 yılında Alvarez Yüksek Rakın Parçacık Fizik Deneyi (YRPFD) olarak bilinen orijinali oldukça yüksek enerjili parçacık etkileşimleri üzerinde çalışmak için yüksek rakım balonunca taşınan süper iletken mıknatıs olarak tasarladı. Bu zamanda deneydeki odak noktası kozmolojiye ve parçacıkların rolü ve evrendeki radyasyona kaydı. Bu çalışma detektörleri yüksek rakım balonu ile ve yüksek uçuş hava aracı U-2 havaya çıkarmak oldukça zahmetliydi.

1965 yılında Alvarez Mısır piramitlerindeki gizli odaları araştırmaya girişti. Doğal meydana gelen kozmik ışınları ve yüksek enerji parçacık fiziği zamanındaki standart donanımları kullanarak bilinen odanın ikinci piramit olan Chephren’in altını araştırdı. Farklı yönlerdeki kozmik ışınların sayım oranını ölçerek detektör kayalık yapılardaki gizli oda var olup olmadığını açığa çıkaracaktı.

Alvarez Mısır ve Amerika Birleşik Devletlerinden fizikçi ve arkeolojist takımı topladı. Kayıt donanımı yapıldı ve 1967 Altı-Gün Savaşı’nın bölmesine kadar deney sürdürüldü. Savaştan sonra çalışma 1969’a kadar kozmik ışınların kayıt ve analizi ile devam etti. Alvarez Amerikan Fizik Derneği’ne gözlenen %19 piramitten oda bulunamadığını rapor etti.

Kasım 1966’da Life Abraham Zapruder’in Kennedy suikastınde çektiği fotoğraf serisini yayınladı. Optik ve fotoanalizde uzman olan Alvarez’in fotoğraflardan kafası karıştı ve bunlardan ne öğrenilebileceği konusunda çalıştı. Alvarez başkanın kafasnın arkasından çekine fotoğrafın arkasından vurulduğunu tutarlı şekilde gösterdiğini hem teorik hem de deneysel olarak kanıtladı. Ayrıca silahın ateşlenme zamanını, kamerada oluşan şok dalgasını ve kameranın hızını da araştırdı.

Dinozorların yok olması konusundaki çalışmaları
-----------------------------------------------

1980 yılında Alvarez ve dünya bilimci oğlu Walter Alvarez nükleer kimyacı Frank Asaro ve Helen Michel ile birlikte Dünya’yı sarsan facia ve Dünya tarihinin en büyük keşiflerinden birini ortaya çıkardılar.
Walter Alvarez 1970'lerde İtalya’nın başkentinde hem alt tabaka Cretaceous–Paleogene boundary hem de üst tabaka kireçtaşı katmanlarındaki geçidini inceleyen araştırma sürdürmekteydi. Kilin tam sınır katmanıdır. Walter babasına işaretli tabakanın dinozorların ve başka şeylerin yok oluşu hakkında kimsenin neden olduğunu ya da kilin bu konudaki söylediğini bilmediğini söyledi. Bu büyük bir gizemdi ve bunu çözmeye niyetlendi.

Alvarez’in Lawrence Berkeley Laboratuvarı’ndaki nükleer kimyacılara ulaşması ve Frank Asaro ile nötron aktivasyon analizi tekniğini kullanan Helen Michel ile birlikte çalışma şansı vardı. 1980 yılında Alvarez, Alvarez, Asaro ve Michel Cretaceous-Paleogene yok oluşunun (daha sonrasında Cretaceous-Tertiary yok oluşu olarak adlandırıldı) dünya dışından gelen bir nedenden dolayı olduğunu öne süren belge yayınladılar. Makalelerinin yayınlamanın sonraki yıllarında kilin is, küçük cam küreler, şoklanmış quartz kristalleri, mikroskopsal elmas ve sadece yüksek ısı ve basınç altında şekil bulabilecek nadir mineraller içerdiği bulundu.

1980’de yayınlanan makale dünya bilimi komitesince eleştiri getirdi ve haşin bir bilimsel tartışma ortamı meydana getirdi. On yıl ve Alvarez’in ölümünden sonra Chicxulub olarak adlandırılan teoriyi destekleyen geniş çarpma krateri kanıtı Meksika kıyısında bulundu. Diğer araştırmacılar daha sonra Cretaceous dinozorların yok olmasının sonucu meydana gelmesi hızla dünya bilimi terimlerinde yer almaya başladı. Diğerleri volkanizma gibi alternatif yok oluş senaryoları üzerinde çalışmaya devam ettiler. Fakat 4 Mart 2010’da 41 bilim insanı Chicxulub asteroit çarpmasının kütle yok oluşunu tetiklediğini kabul etti.

Havacılık
---------

Otobiyografisinde Alvarez "Kendimi iki farklı kariyerde görüyorum, bunlardan biri bilim diğeri ise havacılık alanında." dedi. Uçuştan aldığı zevke önemli bir katkısı oldu. 1933 yılında uçuşu öğrendi ve daha sonrasında instrument ve çoklu motor belgesi kazandı. Sonraki 50 yıl içinde çoğunluğu pilot komutasında 1000 saati aşkın uçuş zamanı elde etti. "yolcuların can güvenliği sorumluluğunda pilot olarak daha fazla haz veren çok az aktivite buldum." dedi.

Alvarez havacılığa birçok katkıda bulundu. İkinci Dünya Savaşı sırasında çoklu havacılık teknikleri geliştirme üzerine çalıştı. 1945’te Collier Ödülü aldığı YKY de dahil olmak üzere projelerinden birkaçı üstte tanımlanmaktadır. Ayrıca basit radar aktarıcı ile patent almıştır.

Kariyerinin sonraki yıllarında hem askeri hem de sivil havacılık komitelerine danışmanlık yaptı. Buna Federal Havacılık Bakanlığı’nın gelecekteki hava navigasyonu ve hava trafiği sistemi grup projeleri de dahildir. 
Alvarez’in uçuş sorumlulukları birçok maceraya yol açtı. Örnek olarak YKY üzerinde çalışırken kokpit dışındaki bir açıdan alçak uçuş gerçekleştiren ilk sivil oldu. Ayrıca yardımcı pilot koltuğundan B-29 ve Lockheed F-104 de dahil olmak üzere birçok askeri hava aracı uçurdu. Buna ek olarak İkinci Dünya Savaşı sırasında Miles Master’da yolcu olarak çarpışmadan canlı kurtuldu.

Ölümü
-----

Alvarez 1 Eylül 1988’de öldü. Cesedi yakıldı ve külleri Monterey Koyu boyunca serpildi. Kağıtları Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’deki Bancroft Kütüphanesinde bulunmaktadır.

Ödülleri
--------

* Fellow of the American Physical Society (1939) and President (1969)
* Collier Trophy of the National Aeronautics Association (1946)
* Member of the National Academy of Science (1947)
* Medal for Merit (1947)
* Fellow of the American Philosophical Society (1953)
* Fellow of the American Academy of Arts and Sciences (1958)
* California Scientist of the Year (1960)
* Albert Einstein Award (1961)
* National Medal of Science (1963)
* Michelson Award (1965)
* Nobel Fizik Ödülü (1968)
* Member of the National Academy of Engineering (1969)
* University of Chicago Alumni Medal (1978)
* National Inventors Hall of Fame (1978)
* Enrico Fermi award of the US Department of Energy (1987)
* IEEE Honorary Membership (1988)
* The Boy Scouts of America named their Cub Scout SUPERNOVA award for Alvarez (2012)

Kaynakça
--------

1. ↑  Wohl, C. G. (2007). "Scientist as detective: Luis Alvarez and the pyramid burial chambers, the JFK assassination, and the end of the dinosaurs". *American Journal of Physics*. **75** (11). s. 968. Bibcode:2007AmJPh..75..968W. doi:10.1119/1.2772290.
2. ↑  Trower, W. P. (2009). *Luis Walter Alvarez 1911–1988* (PDF). Biographical Memoirs. National Academy of Sciences. 24 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
3. ↑  Fernandez, R. M. (September 2011). "A Finding Aid to the Mabel Alvarez Papers, 1898–1987, in the Archives of American Art". Archives of American Art. 14 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2011.
4. ↑  Alvarez, Luis W.; Bloch, F. (1940). "A Quantitative Determination of the Neutron Moment in Absolute Nuclear Magnetons". *Physical Review*. **57** (2). ss. 111-122. Bibcode:1940PhRv...57..111A. doi:10.1103/PhysRev.57.111.
5. ↑  "The Nobel Prize in Physics 1968". The Nobel Foundation. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
6. ↑  Alvarez, L. W. (1965). "A Proposal to "X-Ray" the Egyptian Pyramids to Search for Presently Unknown Chambers" (PDF). *Alvarez Physics Memo*, *544*. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
7. ↑  Schulte, P. (2010). "The Chicxulub Asteroid Impact and Mass Extinction at the Cretaceous- Paleogene Boundary". *Science*. **327** (5970). ss. 1214-1218. Bibcode:2010Sci...327.1214S. doi:10.1126/science.1177265. PMID 20203042.
8. ↑  "Finding Aid to the Luis W. Alvarez Papers, 1932–1988, bulk 1943–1987". Online Archive of California. 4 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2013.
9. ↑  Trower 1987, s. 259.
10. ↑  "Collier Trophy: Collier 1940–1949 Winners". *National Aeronautical Association*. 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
11. ↑  "Luis Walter Alvarez 1911–1988" (PDF). *National Academy of Sciences*. 20 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
12. 1 2 3  "Luis W. Alvarez – Biography". *Nobelprize.org*. 15 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
13. ↑  "Dr. Luis Walter Alvarez – Public Profile". *American Philosophical Society*. 19 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
14. ↑  "Book of Members, 1780–2010: Chapter A" (PDF). American Academy of Arts and Sciences. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
15. ↑  "California Scientist of the Year Award Recipients". California Science Center. 13 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2012.
16. ↑  "National Medal of Science". American Institute of Physics. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2012.
17. ↑  "The Michelson Lectures and Award" (PDF). Case Western Reserve University. 13 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2012.
18. ↑  "Dr. Luis W. Alvarez". *National Academy of Engineering*. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
19. ↑  "Alumni Awards winners". University of Chicago. 18 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2012.
20. ↑  "Hall of Fame / Inventor Profile – Luis Walter Alvarez". National Inventors Hall of Fame. 5 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2012.
21. ↑  "Luis Alvarez, 1987". *The Enrico Fermi Award*. US Department of Energy. 1 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
22. ↑  "IEEE Honorary membership recipients" (PDF). *IEEE*. 8 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Nisan 2011.
23. ↑  "Boy Scout award requirements". 1 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2015.

| * g
* t
* d
Nobel Fizik Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* Wilhelm Röntgen (1901)
* Hendrik Lorentz / Pieter Zeeman (1902)
* Henri Becquerel / Pierre Curie / Marie Curie (1903)
* John William Strutt (1904)
* Philipp Lenard (1905)
* J. J. Thomson (1906)
* Albert Michelson (1907)
* Gabriel Lippmann (1908)
* Guglielmo Marconi / Ferdinand Braun (1909)
* Johannes Diderik van der Waals (1910)
* Wilhelm Wien (1911)
* Gustaf Dalén (1912)
* Heike Kamerlingh Onnes (1913)
* Max von Laue (1914)
* Lawrence Bragg / William Bragg (1915)
* Charles Barkla (1917)
* Max Planck (1918)
* Johannes Stark (1919)
* Charles Édouard Guillaume (1920)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1922)
* Robert A. Millikan (1923)
* Manne Siegbahn (1924)
* James Franck / Gustav Hertz (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Jean Perrin (1926)
* Arthur Compton / Charles Wilson (1927)
* Owen Richardson (1928)
* Louis de Broglie (1929)
* C. V. Raman (1930)
* Werner Heisenberg (1932)
* Erwin Schrödinger / Paul Dirac (1933)
* James Chadwick (1935)
* Victor Hess / Carl Anderson (1936)
* Clinton Davisson / George Thomson (1937)
* Enrico Fermi (1938)
* Ernest Lawrence (1939)
* Otto Stern (1943)
* Isidor Isaac Rabi (1944)
* Wolfgang Pauli (1945)
* Percy Bridgman (1946)
* Edward Appleton (1947)
* Patrick Blackett (1948)
* Hideki Yukava (1949)
* C. F. Powell (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* John Cockcroft / Ernest Walton (1951)
* Felix Bloch / Edward Purcell (1952)
* Frits Zernike (1953)
* Max Born / Walther Bothe (1954)
* Willis Lamb / Polykarp Kusch (1955)
* William Shockley / John Bardeen / Walter Brattain (1956)
* Chen Ning Yang / Tsung-Dao Lee (1957)
* Pavel Çerenkov / İlya Frank / İgor Tamm (1958)
* Emilio Segrè / Owen Chamberlain (1959)
* Donald A. Glaser (1960)
* Robert Hofstadter / Rudolf Mössbauer (1961)
* Lev Landau (1962)
* Eugene Wigner / Maria Goeppert-Mayer / Hans Jensen (1963)
* Charles Townes / Nikolay Basov / Aleksandr Prohorov (1964)
* Shin'ichirō Tomonaga / Julian Schwinger / Richard Feynman (1965)
* Alfred Kastler (1966)
* Hans Bethe (1967)
* Luis Alvarez (1968)
* Murray Gell-Mann (1969)
* Hannes Alfvén / Louis Néel (1970)
* Dennis Gabor (1971)
* John Bardeen / Leon Cooper / Robert Schrieffer (1972)
* Leo Esaki / Ivar Giaever / Brian Josephson (1973)
* Martin Ryle / Antony Hewish (1974)
* Aage Niels Bohr / Ben R. Mottelson / James Rainwater (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* Burton Richter / Samuel C. C. Ting (1976)
* Philip Anderson / Nevill Mott / John Van Vleck (1977)
* Pyotr Kapitsa / Arno Penzias / Robert Wilson (1978)
* Sheldon Glashow / Muhammed Abdüsselam / Steven Weinberg (1979)
* James Cronin / Val Fitch (1980)
* Nicolaas Bloembergen / Arthur Schawlow / Kai Siegbahn (1981)
* Kenneth Wilson (1982)
* Subrahmanyan Chandrasekhar / William Fowler (1983)
* Carlo Rubbia / Simon van der Meer (1984)
* Klaus von Klitzing (1985)
* Ernst Ruska / Gerd Binnig / Heinrich Rohrer (1986)
* Georg Bednorz / Alex Müller (1987)
* Leon Lederman / Melvin Schwartz / Jack Steinberger (1988)
* Norman Ramsey / Hans Dehmelt / Wolfgang Paul (1989)
* Jerome Friedman / Henry Kendall / Richard Taylor (1990)
* Pierre-Gilles de Gennes (1991)
* Georges Charpak (1992)
* Russell Hulse / Joseph Taylor (1993)
* Bertram Brockhouse / Clifford Shull (1994)
* Martin Perl / Frederick Reines (1995)
* David Lee / Douglas Osheroff / Robert Richardson (1996)
* Steven Chu / Claude Cohen-Tannoudji / William Phillips (1997)
* Robert Laughlin / Horst Störmer / Daniel Tsui (1998)
* Gerard 't Hooft / Martinus Veltman (1999)
* Jores Alfyorov / Herbert Kroemer / Jack Kilby (2000)

 |
| 2001-günümüz | 
* Eric Cornell / Wolfgang Ketterle / Carl Wieman (2001)
* Raymond Davis / Masatoshi Koshiba / Riccardo Giacconi (2002)
* Aleksey Abrikosov / Vitali Ginzburg / Anthony Leggett (2003)
* David Gross / David Politzer / Frank Wilczek (2004)
* Roy Glauber / John Hall / Theodor W. Hänsch (2005)
* John Mather / George Smoot (2006)
* Albert Fert / Peter Grünberg (2007)
* Yoichiro Nambu / Makoto Kobayashi / Toshihide Maskawa (2008)
* Charles Kao / Willard Boyle / George Smith (2009)
* Andre Geim / Konstantin Novoselov (2010)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2011)
* David Wineland / Serge Haroche (2012)
* François Englert / Peter Higgs (2013)
* Isamu Akasaki / Hiroshi Amano / Shuji Nakamura (2014)
* Takaaki Kajita / Arthur B. McDonald (2015)
* David Thouless / Duncan Haldane / Michael Kosterlitz (2016)
* Rainer Weiss / Barry Barish / Kip Thorne (2017)
* Arthur Ashkin / Gérard Mourou / Donna Strickland (2018)
* Jim Peebles / Michel Mayor / Didier Queloz (2019)
* Roger Penrose / Reinhard Genzel / Andrea Ghez (2020)
* Giorgio Parisi / Klaus Hasselmann / Syukuro Manabe (2021)
* Alain Aspect / John Clauser / Anton Zeilinger (2022)
* Pierre Agostini / Ferenc Krausz / Anne L'Huillier (2023)

 |

| * g
* t
* d
Amerikan Fizik Topluluğu Başkanları |
| --- |
| 1899-1925 | 
* Henry Augustus Rowland (1899)
* Albert Abraham Michelson (1901)
* Arthur Gordon Webster (1903)
* Carl Barus (1905)
* Edward Leamington Nichols (1907)
* Henry Crew (1909)
* William Francis Magie (1911)
* Benjamin Osgood Peirce (1913)
* Ernest Merritt (1914)
* Robert A. Millikan (1916)
* Henry Andrews Bumstead (1918)
* Joseph Sweetman Ames (1919)
* Theodore Lyman (1921)
* Thomas Corwin Mendenhall (1923)
* Dayton Miller (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Karl Taylor Compton (1927)
* Henry Gale (1929)
* William Francis Gray Swann (1931)
* Paul D. Foote (1933)
* Arthur Compton (1934)
* Robert W. Wood (1935)
* Floyd K. Richtmyer (1936)
* Harrison M. Randall (1937)
* Lyman James Briggs (1938)
* John Torrence Tate, Sr. (1939)
* John Zeleny (1940)
* George Braxton Pegram (1941)
* George Walter Stewart (1941)
* Percy Williams Bridgman (1942)
* Albert Hull (1943)
* Arthur Jeffrey Dempster (1944)
* Harvey Fletcher (1945)
* Edward Condon (1946)
* Lee Alvin DuBridge (1947)
* Robert Oppenheimer (1948)
* Francis Wheeler Loomis (1949)
* Isidor Isaac Rabi (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* Charles Christian Lauritsen (1951)
* John H. van Vleck (1952)
* Enrico Fermi (1953)
* H. Bethe (1954)
* Raymond Thayer Birge (1955)
* E. Wigner (1956)
* Henry DeWolf Smyth (1957)
* Jesse Beams (1958)
* George Uhlenbeck (1959)
* Victor Weisskopf (1960)
* Frederick Seitz (1961)
* William V. Houston (1962)
* John Harry Williams (1963)
* Robert Bacher (1964)
* Felix Bloch (1965)
* John Archibald Wheeler (1966)
* Charles Hard Townes (1967)
* John Bardeen (1968)
* Luis Alvarez (1969)
* Edward Mills Purcell (1970)
* Robert Serber (1971)
* Philip M. Morse (1972)
* Joseph Edward Mayer (1973)
* Wolfgang K. H. Panofsky (1974)
* Chien-Shiung Wu (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* William A. Fowler (1976)
* George Pake (1977)
* Norman Foster Ramsey (1978)
* Lewis M. Branscomb (1979)
* Herman Feshbach (1980)
* Arthur Leonard Schawlow (1981)
* Maurice Goldhaber (1982)
* Robert Marshak (1983)
* Mildred Dresselhaus (1984)
* Robert R. Wilson (1985)
* Sidney Drell (1986)
* Val Logsdon Fitch (1987)
* James A. Krumhansl (1989)
* Eugen Merzbacher (1990)
* Nicolaas Bloembergen (1991)
* Ernest M. Henley (1992)
* Donald N. Langenberg (1993)
* Burton Richter (1994)
* C. Kumar Patel (1995)
* Robert Schrieffer (1996)
* D. Allan Bromley (1997)
* Andrew Sessler (1998)
* Jerome I. Friedman (1999)
* James S. Langer (2000)

 |
| 2001- | 
* George Trilling (2001)
* William Brinkman (2002)
* Myriam Sarachik (2003)
* Helen Quinn (2004)
* Marvin Cohen (2005)
* John Hopfield (2006)
* Leo Kadanoff (2007)
* Arthur Bienenstock (2008)
* Cherry A. Murray (2009)
* Curtis Callan (2010)
* Barry Barish (2011)
* Robert L. Byer (2012)
* Michael Turner (2013)
* Malcolm R. Beasley (2014)
* Sam Aronson (2015)
* Homer Neal (2016)
* Laura Greene (2017)
* Roger Falcone (2018)
* David J. Gross (2019)
* Philip H. Bucksbaum (2020)
* Sylvester James Gates Jr. (2021)
* Frances Hellman (2022)
* Robert Rosner (2023)

 |

| * g
* t
* d
Manhattan Projesi |
| --- |
| Zaman çizelgesi |
| Mekân ve tesisler | 
* Ames
* Berkeley
* Chicago
* Dayton
* Hanford
* Inyokern
* Los Alamos
* Montreal
* New York
* Oak Ridge
* Salt Wells Pilot Tesisi
* Trinity
* Wendover
* Ağır su sahaları

 | Nagazaki'ye atılan "Fat Man" bombasından yükselen mantar bulutu, 9 Ağustos 1945. |
| Yöneticiler | 
* Vannevar Bush
* Arthur Compton
* James Bryant Conant
* Priscilla Duffield
* Thomas Farrell
* Leslie Groves
* John Lansdale
* Ernest Lawrence
* James Marshall
* Franklin Matthias
* Dorothy McKibbin
* Kenneth Nichols
* Robert Oppenheimer
* Deak Parsons
* William Purnell
* Frank Spedding
* Charles Thomas
* Paul Tibbets
* Bud Uanna
* Harold Urey
* Stafford Warren
* Ed Westcott
* Roscoe Wilson

 |
| Bilim insanları | 
* Luis Alvarez
* Robert Fox Bacher
* Hans Bethe
* Aage Bohr
* Niels Bohr
* Norris Bradbury
* James Chadwick
* John Cockcroft
* Charles Critchfield
* Harry Daghlian
* John Ray Dunning
* Enrico Fermi
* Richard Feynman
* Val Fitch
* James Franck
* Klaus Fuchs
* Maria Goeppert-Mayer
* George Kistiakovski
* George Koval
* Willard Libby
* Edwin McMillan
* Mark Oliphant
* George B. Pegram
* Norman Ramsey
* Isidor Isaac Rabi
* James Rainwater
* Bruno Rossi
* Glenn Seaborg
* Emilio Segrè
* Louis Slotin
* Henry DeWolf Smyth
* Leó Szilárd
* Edward Teller
* Stanislav Ulam
* John von Neumann
* John Wheeler
* Eugene Wigner
* Robert Wilson
* Leona Woods
* Chien-Shiung Wu

 |
| Operasyonlar | 
* Alsos Görevi
* Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı
* Crossroads Harekâtı
* Peppermint Harekâtı
* Alberta Projesi
* Silverplate
* 509. Karma Grubu
* *Enola Gay*
* *Bockscar*
* *The Great Artiste*

 |
| Silahlar | 
* Fat Man
* Little Boy
* Pumpkin Bombası
* Thin Man

 |
| İlgili konular | 
* 1946 Atom Enerjisi Yasası
* Bizmut fosfat süreci
* Britanya'nın katkısı
* Calutron Girls
* Chicago Pile-1
* Şeytan çekirdeği
* Einstein-Szilárd mektubu
* Geçici Komite
* *Los Alamos Primer*
* Oppenheimer güvenlik duruşması
* Plütonyum
* Quebec Anlaşması
* RaLa Deneyi
* S-1 Yürütme Komitesi
* S-50 Projesi
* Smyth Raporu
* Uranyum
* X-10 Grafit Reaktörü

 |
| Kategori Manhattan Projesi |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90191558
* BNE: XX1698745
* BNF: cb14149416c (data)
* CiNii: DA02172211
* GND: 132172100
* ISNI: 0000 0001 1755 7313
* LCCN: n85280938
* MGP: 227644
* NARA: 10569738
* NLA: 36009390
* NLI: 987007276954405171
* NTA: 07346614X
* RERO: 02-A002922549
* SNAC: w6wh2pnm
* SUDOC: 151800162
* Trove: 1183428
* VIAF: 30988204
* WorldCat: lccn-n85280938

 |