Başlığın diğer anlamları için Kurtlar Vadisi (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

***Kurtlar Vadisi***, 15 Ocak 2003 tarihinde Show TV'de "*Bu bir mafya dizisidir*" sloganıyla yayımlanmaya başlayan aksiyon, dram ve politik türdeki Türk televizyon dizisidir. Dizi, 4 sezon olup toplam 97 bölümden oluşmaktadır. 1. sezonunda (ilk 20 bölüm) çarşamba günleri sonrasındaysa perşembe günleri yayımlanmıştır. Dizi, ilk üç sezon Show TV'de yayımlanmıştır. Son sezonundaysa 4 milyon dolar karşılığında Kanal D'ye transfer olmuştur. Bu yönüyle Türk televizyonunda bir ilktir. Dizi, 29 Aralık 2005 tarihinde yayımlanan 97. bölümüyle final yaparak sona ermiştir.

Konu
----

Yurt dışında KGT adına birçok başarılı operasyonda bulunan Ali Candan; en son Kosova'da iken emrinde olduğu Aslan Akbey tarafından yurda çağrılmış ve kendisine en kritik görev olan *Kurtlar Vadisi Operasyonu* görevi verilmiştir. Bu görevdeki amaç; mafyanın en tepesindeki güç olan ve Mehmet Karahanlı'nın baron olduğu Kurtlar Konseyi'nin çökertilmesidir. Bu görev hiç kolay değildir ve Kurtlar Konseyi çok güçlüdür. Öyle ki konsey, Türkiye'nin yıllık millî gelirinin yarısı kadar bir paraya hükmetmektedir.

### Özet

Ali Candan; kendisine verilen bu zor görev için tüm sevdikleriyle vedalaştıktan sonra bir trafik kazasında öldü olarak gösterilir ve ameliyatla yeni bir yüze kavuşur. Yeni kimlik olarak da kendisine Polat Alemdar kimliği verilir. Polat Alemdar, eski kabadayı Duran Emmi'nin yeğeni olarak gösterilir ve mafya alemine girer. Kurtlar Konseyi'nde Testere Necmi'nin hiyerarşisinde olan ve konsey adına çeşitli suikastlar gerçekleştiren Süleyman Çakır, bir gün Duran Emmi'yi ziyaret etmek için onun, Salacak'daki kahvesine gider. Burada Polat'la da tanışan Çakır, Duran Emmi ile beraber kahveden çıkarken rakibi Şevko'nun saldırısına uğrar. Ama saldırıyı fark eden Polat, son anda hem Çakır'ı hem de Emmi'yi yere yatırarak hayatlarını kurtarır. Böylece Çakır ve Polat can dostu olur ve birçok başarılı işe imza atarlar.

Polat'ın bu başarıları Kurtlar Konseyi'nin dikkatini çeker ve başta Mehmet Karahanlı olmak üzere Laz Ziya, Kılıç, Testere Necmi gibi konseyin üyeleriyle tanışan Polat, zamanla Çakır gibi konseye hizmet eder. Sonraları yükselerek konseyin baronu olur. Tabi böyle yükselirken Pala ve ekibi, Kirve, Rus Konseyi ve birçok zararlı grubu da yok ettiği gibi Süleyman Çakır, Aslan Akbey, Seyfo Dayı, Elif Eylül ve birçok sevdiğini de kaybeder.

2005 yılında Kurtlar Konseyi, iç çekişmeler ve birçok nedenle çöker ve son üyesi Laz Ziya'nın vefatıyla dağılır. Böylece *Kurtlar Vadisi Operasyonu* başarıya ulaşmış olur. Konseyin çöküşünden sonra Polat, konseyin bağlı olduğu Tapınakçılar'ın Dünya Baronu Amon ile görüşmek üzere Los Angeles şehrine gider. Amon, kendisine birlik olmayı ve Mehmet Karahanlı'nın bizzat yazdığı, konseyin Türkiye aleyhine faaliyetlerinin ve konseyin bağlı olduğu yerlerin kayıtlı olduğu kripteks adındaki şifreli kutudaki belgeleri ister. Ama Polat, bunları kabul etmeyerek Amon'la bir anlaşma yapar ve Türkiye'ye döner.

Tapınakçılar'ın devam eden zararlı faaliyetleri ve Abdülhey'in ölümü, anlaşmanın Amon tarafından bozulmasına ve Polat'ın Kripteks'deki belgeleri dizinin devamı olan *Kurtlar Vadisi Pusu* dizisinin 9. sezonunda kamuoyuna açıklamasına sebebiyet verip Piramit operasyonunun başlamasını sağlayacaktır.

Çekimler
--------

İlk sezonlar Beykoz'un Kanlıca semtinde, Üsküdar ve Kadıköy ilçelerinde çekildi.

Konsey sahnelerinin çekiminde Üsküdar'daki Sözbir Royal Residence Hotel kullanıldı. Duran Emmi'nin kahvesindeki sahneler de aynı ilçedeki Korcan Aile Çay Bahçesi'nde çekildi.

Dizinin geliştirilme aşamasındaki en önemli problemlerden birisi de dizideki kumarhane sahnelerinin nasıl çekileceğiydi. Kumarhaneler Türkiye'de yasaklanmıştı ancak dizinin ilk sezonunda kumarhane sahneleri önemli yer tutacaktı. Bu yüzden, dizi için tam teşekküllü bir kumarhane kuruldu. İlk sezonda kumarhane sahneleri sona erdiği için fazla dikkat çekilmedi ve bu sorun da böylece çözülmüş oldu. Bahadır Özdener de kumarhanenin illegal olduğunu ve aletlerin hepsinin gerçek olduğunu belirtti.

Oyuncu kadrosu ve karakterler
-----------------------------

Ana madde: Kurtlar Vadisi karakterleri listesi
**Not**: Aşağıda yer alan ana karakterlerin açıklamaları, detaylı hâlini ve yardımcı karakterler hakkında detaylı bilgiler ve bölüm numaralarıyla ilgili bilgi edinmek için karakter listesine bakınız.

### Ana karakterler

| Oyuncu | Karakter | Hakkında |
| --- | --- | --- |
| Raci Şaşmaz / Necati Şaşmaz | Ali Candan / Polat Alemdar | Aslan Akbey tarafından eğitilen bir istihbaratçıdır. |
| Özgü Namal | Elif Eylül | Polat Alemdar'ın sevgilisidir. Avukattır. |
| Selçuk Yöntem | Aslan Akbey | Polat Alemdar'ın akıl hocasıdır. KGT'nin başkanıdır. Doğu Eşrefoğlu tarafından eğitilmiştir. |
| Oktay Kaynarca | Süleyman Çakır | Mafya babasıdır. Polat'ın can dostu ve ortağıdır. |
| Gürkan Uygun | Memati Baş | Süleyman Çakır'ın sağ koludur. |
| Nihat Nikerel | Seyfo Dayı | Emektar kabadayı Duran Şatıroğlu'nun en sadık adamıdır. |
| Kenan Çoban | Abdülhey Çoban | Polat Alemdar'ın yanına Aslan Akbey tarafından yerleştirilen sağ koldur. |
| Erhan Ufak | Güllü Erhan | Seyfo Dayı'nın yeğenidir. |
| İpek Tenolcay | Nesrin Çakır | Süleyman Çakır'ın karısı ve Laz Ziya'nın kızıdır. |
| Seray Sever | Derya Çakır | Süleyman Çakır'ın kız kardeşidir. |
| Müge Ulusoy | Meral Yılmaz | Nesrin Çakır'ın kardeşi ve Laz Ziya'nın kızıdır. |
| Hande Kazanova | Canan Çavan | Elif'in arkadaşıdır. Avukattır. |
| Begüm Kütük Yaşaroğlu | Safiye Karahanlı | Mehmet Karahanlı'nın kızıdır. |
| Güven Hokna | Nergiz Karahanlı | Mehmet Karahanlı'nın eşi, Polat ve Safiye'nin annesidir. |
| Altan Akışık | Doğu Eşrefoğlu | Emekli bir üst düzey devlet görevlisidir. Aslan Akbey'in akıl hocasıdır. |
|

### Kurtlar Konseyi depşl

| Oyuncu | Karakter | Hakkında |
| --- | --- | --- |
| Zafer Ergin | Mehmet Karahanlı | Konseyin baronudur. İş adamıdır. Fakat mafya gruplarının kontrolünü dolaylı olarak elinde tutmaktadır. |
| Attila Olgaç | Kılıç | Mehmet Karahanlı'nın sağ koludur. Eski kabadayıdır. |
| İstemi Betil | Laz Ziya | Konseyin en büyük gelir kaynağı olan silah ticaretini yürütmektedir. |
| Baykal Saran | Hüsrev Ağa | Laz Ziya ile beraber Konseyin gelenekçi kanadını oluşturur, uyuşturucu ticaretini yürütmektedir. |
| Tarık Ünlüoğlu | Testere Necmi | Konseyin silahlı gücü ve tetikçisidir. Mehmet Karahanlı'nın en yakınındaki iki kişiden biridir. |
| Nişan Şirinyan | Samuel Vanunu | Konseyin dış ilişkilerinden sorumlu üyesidir. |
| Adnan Biricik | Nizamettin Güvenç | Konseyin hukuki meseleleriyle ilgilenir, devlet içerisinde oldukça nüfuz sahibidir. |
| Haldun Boysan | Tombalacı Mehmet | Konseye kumarhane sorumlusu olarak girmiştir. |
| İsmail İncekara | İplikçi Nedim | Konseyin kasasıdır. Konseyin bütün üyelerinin paralarını işletmektedir. |
| Osman Wöber | Tuncay Kantarcı | Konseyin bütün gümrük işlerini yönetmektedir. |
| Sönmez Atasoy | Halil İbrahim Kapar | Konseye sonradan dahil olan uyuşturucu kaçakçısıdır. |

Prodüksiyon
-----------

### Projenin ortaya çıkışı ve gelişimi

2002'nin Haziran ayında Show TV kanalı, yönetmen Osman Sınav'a Amerikan dizisi *Wiseguy'*ın Türk versiyonunu yapması talebinde bulundu. *Deli Yürek* dizisi yeni bitmişti ve yönetmen ve senaristlerin aklında bir proje yoktu. Ancak diziyi kendi bildikleri adıyla öğrenince aslında devamlı izledikleri bir dizi olduğunu öğrendiler ve senaryo için çalışmaya başladılar.

Raci Şaşmaz'ın isteğiyle Soner Yalçın, diziye konsept danışmanı olarak katıldı. Dizinin Deli Yürek'ten esintiler taşımayacağı ve bugüne kadar yapılmamış tamamen farklı bir yaklaşımla ele alınacağı konusunda hemfikir olundu.

Susurluk kazasının ardından 6 yıl geçmesine rağmen kamuoyunun derin devlet, mafya, yeraltı dünyasını ve bunların birbiriyle olan ilişkilerini merak ediyordu. Bu da dizinin temasının belirlenmesine yardımcı oldu.

2002'nin Temmuz ayında dizinin genel hatları netleşmeye başladı. Dizinin başrol oyuncusunun ilk bölümde görünmeyip ikinci bölümde yüz değiştirerek oynamaya başlaması, dizinin devamında önemli rol alacak oyuncuların ilk sezonlarda çok az görünmesi ya da hiç görünmemesi de ilginçti ve dizinin ilklerindendi.

Osman Sınav, daha yumuşak bir isim istiyordu ancak Raci Şaşmaz ve Soner Yalçın'ın ısrarıyla dizinin isminde karar kılındı.

Karakterler oluşturulurken büyük ölçüde gerçek insanlardan esinlenildi. Senaristler, dizi senaryosunu yazarken güncel olayları (Irak Savaşı, 1 Mart tezkeresi vs.) da takip ettikleri için bu olaylar dizide de kendine geniş yer buldu. Senaristler, güncel konularda büyük fikir ayrılıkları yaşadılar ancak diziye sadece fikir birliğine vardıkları kısımları yazdılar.

### Oyuncu seçimleri

Osman Sınav'ın yeni bir projesi duyulduğunda pek çok kişi, başrolünün Kenan İmirzalıoğlu olacağını düşünmüştü ama Sınav, rol için Cenk Torun'a teklif götürdü ama Cenk Torun, rolü sormadan teklifi geri çevirdi. Nihayetinde Osman Sınav, oyunculuk deneyimi dahi bulunmayan Necati Şaşmaz'da karar kıldı. Başrollerden Elif rolü için Oylum Talu'ya teklif götürülse de oyuncu rolü kabul etmedi. Daha sonra rol için Özgü Namal, düşünülmeye başlandı. Ancak Özgü Namal, o zamanlar Oktay Kaynarca ile evliydi. Daha sonra tarafların onayıyla oyuncu role seçildi.

Kumarhane sahnelerinde kullanılacak silahlar için Abidin Yerebakan ile görüşen ekip, dizide oynaması karşılığında anlaştı. Yerebakan, sözünü yerine getiremedi ancak dizide Abidin Seferoğlu rolüyle yer aldı ve bu vesileyle oyunculuğa başladı.

Dizideki konsey kadrosunun seçimine büyük özen gösterildi ve bu oyuncuların tamamı Devlet Tiyatrosu sanatçılarından oluştu.

Yayın takvimi
-------------

| Sezon | Yayın günü ve saati | Sezon başlangıcı | Sezon finali | Çekilen bölüm sayısı | Bölüm aralığı | Yayın yılı | TV kanalı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. sezon | Çarşamba 20.00 | 15 Ocak 2003 | 18 Haziran 2003 | 20 | 1-20 | 2003 | Show TV |
| 2. sezon | Perşembe 20.00 | 2 Ekim 2003 | 24 Haziran 2004 | 35 | 21-55 | 2003-2004 |
| 3. sezon | 23 Eylül 2004 | 9 Haziran 2005 | 31 | 56-86 | 2004-2005 |
| 4. sezon | 6 Ekim 2005 | 29 Aralık 2005(Final) | 11 | 87-97 | 2005 | Kanal D |
|

Bölümler
--------

Ana madde: Kurtlar Vadisi bölümleri listesi

Aldığı ödüller
--------------

*Kurtlar Vadisi*, TV ödülleri törenlerinden ve Türk Dil Kurumu tarafından ödüller almıştır.

|
|  |
| Yıl | Kategori | Ödülü kazanan | Ödülü veren |
| 2004 | Türkçeyi En İyi Kullanan Dizi | *Kurtlar Vadisi* | Türk Dil Kurumu (TDK) |
| 2005 | Yılın Tv Dizisi | *Kurtlar Vadisi* | Magazin Gazetecileri Derneği (MGD) 12. Altın Objektif Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Erkek Yardımcı Oyuncu | Gürkan Uygun | Beyaz İnci TV Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Kadın Yardımcı Oyuncu | İpek Tenolcay | Beyaz İnci TV Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Kadın Başrol Oyuncu | Özgü Namal | Beyaz İnci TV Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Dizi Müziği | Gökhan Kırdar | Beyaz İnci TV Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Dizi | *Kurtlar Vadisi* | Beyaz İnci TV Ödülleri |
| En İyi Polisiye Macera Yönetmen | Serdar Akar | Beyaz İnci TV Ödülleri |

Kitaplaştırma
-------------

*Kurtlar Vadisi* dizisini konu alan birden fazla kitap yayımlanmıştır. Yusuf Solmaz tarafından yazılan *Kurtlar Vadisi Çocukları* ve editörlüğünü Nazım Kürşad Tektaş'ın yaptığı *Kurtlar Vadisi Unutulmaz Sözler - Diyaloglar* bu kitaplardan ikisidir. İki kitabın da basım tarihi 2005 yılıdır.

Eleştiriler
-----------

Dizi, ilk yayınlandığı andan itibaren olumlu eleştiriler aldı. Yaşanacak bazı olayları önceden bildiği, hatta istihbarattan bilgi aldıkları dahi iddia edildi. Senaristler, başarıya sevinmekle birlikte bunların gerçek olmadığını belirttiler. Bahadır Özdener, senaryo aşamasında fikirlerin çok şiddetli şekilde tartışıldığı ve sonunda en iyi ve başarılı fikrin yazıldığı için bu başarının elde edildiğini belirtti.

45. bölümde Süleyman Çakır karakterinin ölümü, izleyicide şok etkisi oluşturdu ve gazetelere başsağlığı ilanları verildi, gıyabi cenaze namazı kılındı. Süleyman Çakır'ın çok öne çıktığı için öldürüldüğü iddialarına senaristler, Süleyman Çakır'ın ölümünün 1. bölümden planlandığını, oyuncunun başarılı performansından dolayı ölümün geciktirildiğini belirtti.

Başrol ve senaristliği üstlenen Şaşmaz kardeşlerin tarikat üyesi olması çeşitli tartışmalara yol açtı. Mehmet Karahanlı karakterini canlandıran Zafer Ergin ve diğer oyuncular diziden ayrıldığını açıkladı ancak Show TV yönetiminin isteğiyle tekrar diziye döndü.

Müzikler
--------

Ana maddeler: Kurtlar Vadisi Vol. 1 ve Kurtlar Vadisi Vol. 2
Bestekâr olarak Gökhan Kırdar ile anlaşıldı. Dizideki türküleri Özer Özel seslendirdi. Dizinin müzikleri, diziyle paralel olarak popüler oldu ve olumlu eleştiriler aldı. Unutulmuş bazı türküleri de hatırlatmasıyla büyük takdir topladı.

İlginç bilgiler
---------------

* Abdülhey'i canlandıran Kenan Çoban dizide rol almadan önce 2. bölümde Ali Candan'ın cenazesinde limonata dağıtan figüran olmuştur.
* İlk 76 bölümünde 2400 kişinin öldüğü dizi, bölüm başına 31.5 kişinin ölmesiyle yüksek bir ortalama yakaladı. En fazla kişinin aynı anda öldüğü sahne ise 32 ile Çakır'ın kumarhanesinin taranması sahnesiydi.
* Sharon Stone'un Polat Alemdar'ı öpme sahnesi, 2009'da Necati Şaşmaz'ın Beyaz Show'da dediğine göre 24 kez tekrarlanmıştır.

Diğer ülkelerde gösterimi
-------------------------

| Ülke | Kanal(lar) | Gösterim tarihi | Bitiş | İsim |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ArnavutlukArnavutluk | Vizion Plus | 2012 |  | *Lugina e Ujqerve* |
| Birleşik Arap EmirlikleriBirleşik Arap Emirlikleri | Abu Dhabi Al Oula | 2008 |  | *وادي الذئاب* |
| AzerbaycanAzerbaycan | Interaz TV | 2013 |  | *Kurtlar Vadisi* |
| ÖzbekistanÖzbekistan | NTT | 2010 |  | *Qashqirlar makoni* |
| BulgaristanBulgaristan | bTV | 2011 | 2012 | *Долината на вълците* |
| KazakistanKazakistan | El Arna | 2007 | 2008 | *Көкжалдар мекені* |
| AzerbaycanAzerbaycan | ANS TV | 2005 | 2007 | *Kurtlar Vadisi* |

Kaynakça
--------

1. ↑  "Kurtlar Vadisi İlkleri Ve Rekorları". 21 Aralık 2012. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2020.
2. ↑  "Kurtlar Vadisi; Senaristi Bahadır Özdener'den Soruldu". Hersey Burada - YouTube. 15 Mart 2014. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020.
3. ↑  "Çılgın Bediş'in Oktay'ı CENK TORUN: Kurtlar Vadisi'nin teklifini rolü sormadan geri çevirdim. Meğer POLAT ALEMDAR'ı oynayacakmışım!". aktüelyaşam. 24 Şubat 2017. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020.
4. ↑  ""O rol ilk bana teklif edildi"". CNN TÜRK - YouTube. 29 Mayıs 2014. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020.
5. ↑  "Kurtlar Vadisi Boğaziçi'nde". AYDIN OZKAN - YouTube. 7 Haziran 2018. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020.
6. ↑  "Zirvedekilere MGD'den ödül". 16 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2023.
7. ↑  "Beyaz İnci Ödülleri verildi ama". 15 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2023.
8. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2023.
9. ↑  "Ve söz Osman Sınav'ın". *haber7*. 1 Temmuz 2004. 5 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020.
10. ↑  "Kurtlar Vadisi'nde kaç kişi öldü?". *haber7*. 4 Nisan 2005. 24 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2020.

Dış bağlantılar
---------------

* Vikisöz'de **Kurtlar Vadisi (dizi)** ile ilgili sözler mevcuttur.
* IMDb'de Kurtlar Vadisi 29 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* YouTube'da Kurtlar Vadisi 28 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Kurtlar Vadisi |
| --- |
| Diziler | *Kurtlar Vadisi* (bölümler) (karakterler)  **·**  *Kurtlar Vadisi Terör*  **·**  *Kurtlar Vadisi Pusu* (bölümler) (karakterler) |
| Filmler | *Kurtlar Vadisi Irak* **·**  *Kurtlar Vadisi Gladio* **·**  *Kurtlar Vadisi Filistin* **·**  *Kurtlar Vadisi Vatan* |
| Ana karakterler | Polat Alemdar  **·**  Elif Eylül  **·**  Aslan Akbey  **·**  Süleyman Çakır  **·**  Mehmet Karahanlı  **·**  Memati Baş  **·**  Abdülhey Çoban  **·**  İskender Büyük |
| Müzik | *Kurtlar Vadisi Vol. 1*  **·**  *Kurtlar Vadisi Vol. 2* **·**  *Kurtlar Vadisi Vol. 3* |
| Kitap | *Kurtlar Vadisi Unutulmaz Sözler - Diyaloglar* |
| İlgili konular | Pana Film  **·**  Sinegraf  **·**  "Elif dedim"  **·**  *Muro: Nalet Olsun İçimdeki İnsan Sevgisine* |
| Ana kategori |