P. Oxy. IV 656: Genesis'in bir fragmanı
**Papirüs Oxyrhynchus 656** (P. Oxy. IV 656; Rahlfs'a göre 905) *Septuagint* el yazmasının Yunanca bir fragmanıdır. El yazması papirüs üzerine kodeks biçiminde yazılmıştır. Fragmanlar Oxford şehrinde (İngiltere) olan *Bodleian Library* 'de (paraf: MS.Gr.bib.d.5(P)) saklanır.

Tarih
-----

Bu papirüs fragmanı, Oxyrhynchus'ta (Mısır) bulunan ve 656 numarasıyla kataloglanan bir el yazmasıdır. Fragman 1904'te Bernard P. Grenfell ve Artur S. Hunt tarafından *The Oxyrhynchus Papyri*, Cilt IV'te yayınlandı. Alfred Rahlfs sınıflandırma sistemine göre Septuagint el yazmalarının fragmanlarının listesinde bu papirüse 905 numarası verildi.

Kodeks biçiminde yazılmış olan bu el yazması paleografik yöntemlerle 2. yüzyılın sonları veya 3. yüzyılın başlarına tarihlenmektedir. Fragmanlar 24 cm x 20 cm boyutlarında dört yapraktır.

Metin
-----

Metin *Koine* Yunancasında yazıldı. Kodeksin önemi, MS ikinci veya üçüncü yüzyıllara ait olmasıdır. Üstelik bu bölümler Kodeks Vaticanus'ta eksik ve Kodeks Sinaiticus'ta hasarlıdır.

C. H. Roberts ve van Haelst'e göre Yahudi olduğu neredeyse kesindir.

Jason David BeDuhn Emanuel Tov'u alıntılayarak şunu belirtti:

"YHWH'yi arkaik İbranice harflerle koruma uygulamasından onun yerine Yunanca kyrios'u koymaya geçiş Papyrus Oxyrhynchus 656'da (Rahlfs 950) görülebilir. Bu el yazmasında korunan Genesis metninde, orijinal yazıcı YHWH için tam olarak P. Fouad 266 yazıcısının yaptığı gibi boşluklar bıraktı. Ancak daha sonra bu boşluklara YHWH yazmak yerine başka bir katip kyrios yazdı."

Martin Rösel, ilk yazarın bu el yazmasında dört boşluk bıraktığını, bunlardan üçünün başka biri tarafından *κύριος* kelimesiyle doldurulduğunu belirtir. Benzer şekilde, Papirüs Rylands 458'de, *κύριος* veya Tetragrammaton için yeterince büyük bir boşluk bırakılmıştır.

Papirüs Oxyrhynchus 656 boşluklarından dört boşluk karakteri olarak bahseden Philip Wesley Comfort'a göre, bunlar Paleo-İbrani alfabesinde Tetragrammaton ile doldurulmalıdır, ancak bu senaryoda yazabilecek birinin yokluğunda Yunanca *κύριος* onun yerine sıkıştırıldı.

İçerik
------

Fragmanlar Kutsal Kitap'ın şu ayetlerini içermektedir: Başlangıç (Genesis) 14:21-23; 15:5-9; 19:32 – 20:11; 24:28-47; 27:32, 33, 40, 41

Ayrıca bakınız
--------------

* Yeni Ahit'in Papirüsler Listesi
* Yeni Ahit'in El Yazmalarının Kategorileri
* Yeni Ahit'in Metin Tarihi
* Chester Beatty Papirüsleri
* Bodmer Papirüsleri
* John Rylands Papirüsleri
* Oxyrhynchus Papirüsleri
* Papirüs Fouad 266
* Papirüs Nash
* Muratori Fragmanı

Kaynakça
--------

1. ↑  Larry W. Hurtado (2006). The Earliest Christian Artifacts: Manuscripts and Christian Origins. Wm. B. Eerdmans Publishing. ISBN 9780802828958.
2. ↑  Jason David BeDuhn (2003). Truth in Translation: Accuracy and Bias in English Translations of the New Testament. University Press of America. ISBN 1461669065.
3. ↑  Martin Rösel (8 October 2018). Tradition and Innovation: English and German Studies on the Septuagint. SBL Press. p. 295. ISBN 978-0-88414-324-6.
4. ↑  Philip Wesley Comfort (2005). Encountering the Manuscripts: An Introduction to New Testament Paleography & Textual Criticism. B&H Publishing Group. p. 210. ISBN 978-0-8054-3145-2.