Kar parsı
Kara leylek
**Onsu İlçesi** (Uygurca: **ئونسۇ ناھىيىسى**, *Onsu Nahiyisi*, *Onsu Nah̡iyisi*, Çince: 温宿县 veya 溫宿縣; Pinyin: *Wēnsù Xiàn*), Çinnde Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin kuzeyinde, Aksu İline bağlıdır.

Konumu
------

Batısında Uçturfan İlçesi, kuzey ve kuzeybatı sınırını Kırgızistan ve Kazakistan ile paylaşıp, doğusunda Bay İlçesi ve Toksu İlçesi, güneyinde Aksu şehri ile sınırdır. Onsu ilçesi, batı Tanrı Dağlarında Tomur (Uygurca: Temür; Türkçe: Demir) dağının (7,443 m) güney ayağında, Tarım Havzasının kuzey kenarında konumlanır.

Kasaba ve köyler
----------------

Onsu ilçesi, bir kasaba (镇 *zhèn*), sekiz kırsal belde (乡 *xiāng*), bir etnik kırsal belde (民族乡; *mínzúxiāng*) ve yedi özel kırsal belde (虚拟乡) gibi yerleşim birimlerinden oluşur. İlçenin ana merkezi Wensu (温宿镇; *Wēnsù zhèn*) kasabasıdır.

Tarihi
------

Diğer verilen isimler: Wen-su-lao-ch'eng, Agsu, Aqsu, A-k'o-su-lao-ch'eng, Aqsu, Kona Shahr, A-k'o-su, Aqsu Kona Shahr, Akoso, Wensuh, Aksou, Ak Su Kona Shahr, Wen-su-hsien, Wensuh-lao-ch'eng, Aksu ve A-k'o-su-chiu-ch'eng.

502 - 550 yılları arasında Hunlar, 552 - 648 yılları arasında Göktürkler, 648 - 649 yılları arasında Tang Hanedanı zamanında Çinliler, tekrar 659 yılından itibaren 744 yılına kadar Göktürkler, 790 ve 791 - tahminen 842 yılları arasında Tibetler ve 1006 yılından itibaren Karahanlılar 1032 - 1210 yılları arasında Doğu Karahanlılar, Doğu Karahanlıları Karahitaylar yıktıktan sonra Karahitaylar, daha sonra; önce 1227 - 1370 yılları arasında Çağatay Hanlığı daha sonra 1370 - 1514 yılları arasında Doğu Çağatay Hanlığı bu bölgede egemenlik sürmüştür.

Doğal yapısı
------------

Onsu ilçesinde su kaynağı bolluğu vardır. Buzullar 1219.68 km² alanı kaplar, ki ortalama 158,229 milyon m³ suyu depolar. Ayrıca burada toplam uzunlukları 889 kilometreyi bulan sayıları 43 nehir vardır. Tanrı Dağlarının kuzeybatısındaki alanda konumlanan, Tomur Ulusal Koruma Bölgesi, başlıca Bozdong, Pochenzi, Taglak ve Akqi (*Akche, A-ho-ch'i-hsien, A-ho-ch'i-ch'eng, A-ko-ch'i, Agche, Akchiy, Akcha, A-ho-ch'i*) gibi dört yerleşim birimlerini kapsar. Dünyanın sekizinci en büyük buzulu, 60.8 kilometre uzunlukta ve Tomur dağının kuzey tarafındadır. Onsu kasabasına, 15.2 km Kum-Arık (*Sarydzhaz*) ve 19.9 km uzaklıkta Toşkan Nehri bulunur.

### Bitki örtüsü

Bu bölgede 20'den fazla, bunlardan en önemlileri ladin, huş ve *Populus euphratica* Oliv gibi kavak ağaç türleri yetişir. Alplerdeki otlaklarda olduğu gibi, 100'den fazla fundalık türleri bu böldede yetişir. Onsu İlçesinde doğada 200'den fazla hekimlikte de kullanılan yabani bitki ve baharat türleri yetişir. Ayrıca Maydanozgillerden *Angelica sinensis* cinsi ve kar lotusu *Saussurea laniceps* sık görülür. Ayrıca Çin böcek mumu ağaçlardan toplanır.

### Yabani hayvanlar

Onsu ilçesinde yabani hayat çok zengindir; doğada sayıları seyrek hayvanlardan kar parsı (*Uncia uncia*) ve siyah leylek (*Ciconia nigra*), ayrıca geyik, vaşak ve kuğu gibi yabani hayvanlar yaşar. Kanatlı hayvanlardan 161 kuş türleri yaşar.

İklimi
------

Onsu ilçesinin kıtasal tipik bir iklimi vardır. Dağlık bölgenin iklimi yüksekliğe göre değişir. Yüksek rakımlar, çok soğuk, sürekli karla ve buzullarla kaplıdır, orta rakımlar ılımlı bir iklimi, ladin, alaçam ormanları ile ve otlaklarla kaplıdır ve alçak ovalar sıcak ve güneşlidir.

Yıllık ortalama sıcaklık 10.2 °C, en yüksek sıcaklık 37.6 °C, en düşük sıcaklık - 27.4 °C'dir, yıllık ortalama 2718.1 saat güneşli bir dönemi olur ve ortalama 207 gün don olmaz. Yıllık ortalama 62.9 mm yağış ve ortalama yıllık buharlaşma kapasitesi 1803.9 mm kadar olur.

Ekonomi
-------

Onsu ilçesine, "*Güney Sincan Pirinç vatanı*" adı da verilir. Pirinç, buğday ve mısır gibi ana tahıl ürünleri yetişir. Onsu ilçesi bir "yeşil gıda" (yüksek kalite pirinç) merkezidir ve bölgenin iç ve dışında "kara inci" pirinci en çok satılır. Endüstriyel olarak pamuk, şerbetçiotu (*Humulus lupulus*), pancar ve keten ekilir. Besicilik, Onsu’nun kırsal ekonomisine tek ve çok önemli katkıda bulunur. Aksu ilinde, Onsu şerbetçiotu ve pamuk ihracat merkezidir. Öküz, at, koyun, keçi ve deve gibi on hayvan çeşitleri yanında, bölgede yüksek düzeyde bir Keşmir keçisi yünü üretilir.

Notlar
------

1. ↑  Area Code and Postal Code in Xinjiang Uygur Autonomous Region 28 Temmuz 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi (İngilizce)
2. ↑  Wensu, China Page 6 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
3. 1 2  Report on Snow Leopard (Uncia uncia)Surveys in Tomur, Xinjiang, China 2004[*ölü/kırık bağlantı*] (İngilizce)
4. ↑  Bir sarımtırak beyaz, *Ceroplastes ceriferus* böcekleri tarafından üretilen mumsu madde.

Dış bağlantılar
---------------

* 

* Onsu İlçesi için uzaydan görüntü siteleri: Google, Yahoo, Microsoft


|  |  |
| --- | --- |
| **Çin Sincan Uygur Özerk Bölgesi yönetim birimleri** （Başkent: Urumçi） |  |
| 

| İl düzeyi şehir, İl, Özerk il | İlçe düzeyi şehir, İlçe, Özerk ilçe, Bucak |
| --- | --- |
| **Urumçi**： | Tanrı Dağı Bucağı | Saybağ Bucağı | Yenişehir Bucağı | Şuymogu Bucağı | Tudun Haba Bucağı | Tapançeng Bucağı | Mitung Bucağı | Urumçi İlçesi |
| **Karamay**： | Karamay Bucağı | Maydağ Bucağı | Cerenbulak Bucağı | Orku Bucağı |
| **Turfan İli**： | Turfan | Toksun İlçesi | Piçan İlçesi |
| **Kumul İli**： | Kumul (şehir) | Ara Türük İlçesi | Barköl Kazak Özerk İlçesi |
| **Hotan İli**： | Hotan (şehir) | Hotan İlçesi | Lop İlçesi | Niya İlçesi | Guma İlçesi | Çira İlçesi | Keriye İlçesi | Karakaş İlçesi |
| **Aksu İli**： | Aksu (şehir) | Onsu İlçesi | Şayar İlçesi | Bay İlçesi | Avat İlçesi | Kuçar İlçesi | Kelpin İlçesi | Toksu İlçesi | Uçturfan İlçesi |
| **Kaşgar İli**： | Kaşgar | Maralbeşi İlçesi | Poskam İlçesi | Feyzivat İlçesi | Kağılık İlçesi | Yopurğa İlçesi | Kaşgar Yenişehir İlçesi | Mekit İlçesi | Yengisar İlçesi | Yarkent İlçesi | Kaşgar Kuna Şehir İlçesi | Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi |
| **Kızılsu Kırgız Özerk İli**： | Atuş İlçesi | Akto İlçesi | Uluğçat İlçesi | Akçi İlçesi |
| **Bayangolin Moğol Özerk İli**： | Korla (şehir) | Hoçing İlçesi | Lopnur İlçesi | Hoşut İlçesi | Çerçen İlçesi | Bağraş İlçesi | Bügür İlçesi | Çakılık İlçesi | Yençi Hui Özerk İlçesi |
| **Sanci Hui Özerk İli**： | Sanci (şehir) | Fukang (şehir) | Guçung İlçesi | Manas İlçesi | Jimisar İlçesi | Hutubi İlçesi | Mori Kazak Özerk İlçesi |
| **Bortala Moğol Özerk İli**： | Bortala | Çing İlçesi | Arişang İlçesi |
| **Özerk bölgesine doğrudan bağlı ilçe düzeyi şehir**： | Shihezi | Aral | Tomşuk | Vujyaçü |
| 

---

 **İli Kazak Özerk İli**： | 

---

（İli Kazak Özerk İli Alt-eyalet düzeyi özerk ili olup Tarbagatay ve Altay'ı yönetmektedir.) |
| **Doğrudan bağlı**： | Gulca | Kuytun | Gulca İlçesi | Tekes İlçesi | Nilka İlçesi | Moğolküre İlçesi | Künes İlçesi | Korgas İlçesi | Dokuztara İlçesi | Çapçal Şibe Özerk İlçesi |
| **Tarbagatay İli**： | Çöçek (şehir) | Usu (şehir) | Dörbiljin İlçesi | Çağantogay İlçesi | Saven İlçesi | Toli İlçesi | Kobuksar Moğol Özerk İlçesi |
| **Altay İli**： | Altay (şehir) | Çinggil İlçesi | Jeminay İlçesi | Koktokay İlçesi | Burçin İlçesi | Burultokay İlçesi | Kaba İlçesi |
| 

---

(Hotan, Aksay Çin'nin hakimiyeti üzerine Çin ile Hindistan arasında anlaşmazlık mevcuttur. Şu an fiilen Çin Halk Cumhuriyeti yönetmektedir. |

 |