**Tuva Halk Devrim Ordusu (THDO)** (Rusça: Тувинская народно-революционная армия; Tuvaca: Тываның Араттың Революстуг Шерии) Tuva Halk Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetlerini oluşturan Tuva Halk-İnkılap Partisi'nin askeri kanadı idi.

Tarihçe
-------

Tuva'nın ilk askeri oluşumları, Rus İç Savaşı sırasında eski Rus İmparatorluğu topraklarında ortaya çıktı. 1921'de yeni cumhuriyette bir savaş bakanlığı kuruldu. Ertesi yıl savaş bakanlığının kaldırılmasından sonra Adalet Bakanlığı'na bağlı hale gelen küçük bir haberci müfrezesi kuruldu. 1924 baharında hükûmet, düzenli bir ordu kurmaya karar verdi. Karar, 24 Eylül'de onaylandı. Eylül 1925'e kadar, haberci müfrezesi, bölük boyutuna ulaşan bir birliğe dönüştü. Tuva Arat Kızıl Ordu (TAKA) olarak adlandırıldı. 1929'un sonlarında, TAKA'nın ilk birliği ikiye katlandı ve toplam gücü 402 asker olan iki birlikten oluşan bir süvari tümenine dönüştürüldü. Üç yıl sonra, iki kılıçlı birliği, bir ağır makineli tüfek birliği, bir topçu bölümü ve bir alay okulu da dahil olmak üzere beş birlikten oluşan bir alaya yükseltildi. 1932'de İçişleri Bakanlığı kuruldu ve iki yıl sonra ordunun adı Tuva Halk Devrim Ordusu olarak değiştirildi.

Cumhuriyetin savaşa hazır olma durumunu yükseltmeye yönelik ilk büyük girişim, Japonya, Çin Cumhuriyeti'ne Mançurya'nın işgalini ve 1937 İkinci Çin-Japon Savaşı'nı içeren askerî eylemlerde bulunduğu bir zamanda, 30'ların sonlarında gerçekleşti. Sonuç olarak, TH-İP'nin 11. Kongresi (Kasım 1939'da yapıldı), Merkez Komitesine önümüzdeki 2-3 yıl için orduyu donatma sürecine başlaması talimatını verdi. Bir yıl sonra, Şubat 1940'ın sonlarında Askeri İşler Bakanlığı kuruldu ve bu da subay eğitiminin iyileştirilmesiyle sonuçlandı.

### II. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı Tuva ve ordusu Müttefik Devletler'in yanında savaştı ve özellikle büyük komşusu Sovyetler Birliği'nin yanındaydılar ve Tuva'nın Büyük Hural'ı Tuva'nın "*Sovyetler Birliği'nin faşist saldırgana karşı mücadelesine, onun üzerindeki nihai zafere katılmak için ne olursa olsun hazır olduğunu*" ilan etti. Sovyetler Birliği'nin işgalinden sonra bir ay içinde savaşa katıldılar ve 1941'in sonunda askeri personelini ikiye katlayarak yaklaşık 400 askerden 1.136 askere çıkardılar. Mart 1943'te Tuva kuvvetlerinin Sovyet Kızıl Ordusu'ndaki askeri oluşumların komutasında gönüllü olarak doğu cephesine gideceği açıklandı. Aynı ay, Tuva ordusu tarafından on tane Yakovlev Yak-7 uçağı üretildi ve Sovyet Hava Kuvvetleri'ne hediye edildi. 1944'ün başlarında, on bir tankçı ve 208 süvariden 177'si, Ukrayna SSC (şimdiki Ukrayna) içinde ve çevresinde 2. Ukrayna Cephesi'nin komutasına atandı. Tankçılar Radyansk Tank Okulu'nda eğitildiler ve Albay General Konstantin Koroteyev komutasındaki 52. Sovyet Ordusu'nda görev yaptılar. Eylül 1943'te, ikinci gönüllü grubu, Batı Ukrayna'daki Wehrmacht'a yapılan bir baskında yer aldığı 8. Süvari Tümeni'ne alındı. Almanlar o zamandan beri Tuva süvarilerine atıfta bulunmak için "Schwarze Tod" ("Kara Ölüm") terimini kullanmıştı.

### Sonraki yıllar

 THDO'nın son fiili başkomutanı Salçak Toka'nın askeri geçit töreni üniforması.
Toplamda, THDO'dan yaklaşık 8.000 askeri personel savaşta savaştı ve 20'si Şeref Nişanı aldı. Tuva Halk Cumhuriyeti'nin 14 Ekim 1944'te dağılıp Sovyet kontrolündeki Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti haline gelmesinden sonra THDO, 1946'da dağılan Sibirya Askeri Bölgesi'nin 7. Bağımsız Süvari Alayı'na dönüştürüldü. Alayın bir kısmı Krasnoyarsk'ta bulunan 127. Tüfek Bölüğü'ne, diğeri ise İrkutsk'taki 10. Tüfek Bölüğü'ne konuşlandırıldı.

Yapı
----

### Yargı

* Vatanı Koruma Dahili Müdürlüğü (1927-1936)
* Askeri Şura (1936-1938)
* Hükûmet (1938-1940)

### Varlıklar

1928'den 1931'e kadar TAKA, Aldan-Maadyr adını taşıyan Tuva Bölge Müzesi'nin modern binasının bulunduğu yerde bulunan iki katlı bir kışlada bulunuyordu. 1931'in ikinci yarısında, THDO'nun Ocak 1946'ya kadar konuşlandığı Kızıl'ın eteklerinde bir askeri kasaba inşa edildi. 1946'dan sonra kışla, NKVD'nin 29. Sınır Müfrezesine devredildi.

Eğitim
------

Sovyetler Birliği, THDO'nun orta ve yüksek komutasındaki birçok kişinin Frunze Askeri Akademisi ve Lenin Askeri-Siyasi Akademisi gibi Sovyet askeri yüksek öğrenim kurumlarında eğitim görmek üzere gönderilmesiyle, ordusunun gelişimine yardımcı oldu. Aralık 1930'da, ilk mezuniyetini Haziran 1931'de veren ve 1946'ya kadar kesintisiz çalışan 20 kişilik küçük komutanlar için altı aylık bir eğitim okulu oluşturuldu. 1925'te Tver Süvari Okulu'na on asker gönderildi, 1929'da mezun oldul.

Miras
-----

* Mayıs 2010'da Zafer Günü'nün 65. yıldönümünde, Tuva başkentinde tüm Tuva askeri gönüllülerinin isimlerinin kazındığı yeni bir anıt açıldı.
* 24 Mart 2008'de bir öğrenci bandosundan oluşturulan Tuva Hükümeti Pirinç Bandosu, Rusya Federasyonu'ndaki tek sivil atlı bandodur ve Tuva Halk Devrim Ordusu'nun At Pirinç Bandosu geleneklerini canlandırmaktadır. 1929'dan 1944'e kadar aktifti. Grubun ilk performansı 2008'de Zafer Günü geçit töreni idi  Performanslarının çoğu, THDO'nun savaş üniformalarını giymiş müzisyenlerle yapılır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Moğolistan Halk Ordusu

Kaynakça
--------

1. ↑   [*yalın URL*]
2. 1 2  "К истории создания Тувинской Народно-Революционной Армии (1921-1944)". Tuvan Online. 12 Mayıs 2010. 15 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.
3. ↑  "Монгуш Б. Тувинская Народно-Революционная армия. От отряда курьеров до кавалерийского полка. 1921-1944 // Старый Цейхгауз. №56 (6/2013). С. 58-69." [Mongush B. Tuva People's Revolutionary Army. From a detachment of couriers to a cavalry regiment. 1921-1944 // Old Zeikhgauz. No. 56 (6/2013). S. 58-69.] (Rusça). 30 Nisan 2016. 14 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  "Тува-Онлайн: Выставка "Тувинская Народная Республика – все для общей Победы!" откроется в Москве". 19 Nisan 2010. 19 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.
5. ↑  "The fate of the "Tuva Ten"". *airaces.narod.ru*. 20 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2019.
6. ↑  *Казачество и кавалерия в годы Великой Отечественной войны 1941-1945*. Терра Принт. 2007. ss. 114-122.
7. ↑  "38 thousand Tuvan arats in a letter to Stalin declared "We are together. This is our war"". *tuvaonline.ru*. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2020.
8. ↑  "To the 60th anniversary of the Great Victory. Tuvan contribution". *www.tuva.asia*. 16 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2020.
9. ↑  "Tuvans were the first to open the second front". *Tuva-Online*. 13 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
10. ↑  "TuvaOnline: На западной Украине до сих пор чтут память о "визволителях вид фашистсьских загарбников" из Тувы". 15 Eylül 2006. 15 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
11. ↑  Почему замалчивался вклад Тувы в разгром фашизма
12. 1 2 3  "К истории создания Тувинской Народно-Революционной Армии (1921-1944)". *Тува-Онлайн*. 15 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.
13. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2021.
14. ↑  "An exhibition about the role of Tuva in the Great Patriotic War opens in Moscow on the eve of the Day of Victory". *Tuva-Online*. 12 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi.
15. ↑   16 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..