**Jonas Ferdinand Gabriel Lippmann** (d. 16 Ağustos 1845 – ö. 13 Temmuz 1921), Fransız-Lüksemburglu fizikçi ve mucit. Nobel fizik ödülünü aldığı konu fotoğrafik olaylarda renklerin karışmasını engelleyen bir yöntem buldu.

Gençliği ve Eğitimi
-------------------

Gabriel Lippmann 16 Ağustos 1845 tarihinde Bonnevoie, Lüksemburg'da doğdu. Bu zamanda Bonnevoie genellikle doğduğu yer olarak için verilen Hollerich’de komünün bir parçası oldu. Babası Isaïe bir Fransız Yahudi'dir. Babası Bonnevoie’de eski manastır aile eldiven yapma işini başardı. 1848 yılında, Aile Paris’e taşındı.Burada annesi (Miriam Rose (Lévy)) Lippmann’a özel ders vermeye başlamıştı. Ta ki Lycée Napoléon’nun saldırana kadar. Onun için matematiğe özel bir ilgisi olduğunu oldukça dikkatsiz ama düşünceli öğrenci olduğu söylenir. 1868 yılında, Paris'te Ecole Normale Supérieure’e kabul edildi.Burada "Agregation" sınavından başarısız oldu.Bu sınav ile öğretmen olabilirdi. Çünkü fizik okumayı tercih etmiyordu. 1872 yılında, Fransız hükûmeti, o Gustav Kirchhoff teşviki ile elektrik uzmanlaşmayı başardı ve Heidelberg Üniversitesi'ne onu bir göreve gönderdiler.1874 yılında doktorasını aldı. Lippmann 1875 yılında Paris’e geri döndü ve burada 1878 yılına kadar çalışmaya devam etti, ta ki Sorbonne’de fizik profesörü oluncaya kadar.

Kariyeri
--------

Lippmann çeşitli yıllarda fiziğin birçok konusunda katkılarda bulunmuştur.

### Kılcal Elektrometre

Lippmann’ın elektrometresi (1872)
Lippmann’ın erken bulgularından bir tanesi de elektrik ve kılcal olaylar arasındaki bağlantı olmuştur.Bu da ona duyarlı kılcal elektrometreyi geliştirmek için fikir sağladı daha sonra, birinci ECG makinesinde kullanıldı Lippmann elektrometresi olarak da bilinir. Aşağıdaki gibi 17 Ocak 1883 tarihinde Glasgow Felsefe Kurumu’na bir belge gönderdi.
 "Lippmann'ın elektrometresi sıradan cam bir tüpün, uzun ve her iki ucu da açık çapı 7 milimetre, 1 metre ve sağlam bir destek tarafından dikine konumunda tutulur. Kılcal çap, milimetrenin 0,005 kadar alt ucu, bir kılcal alanına çekilir. Tüp cıva ile doldurulur, ve kılcal noktası (hacim su 1-6) seyreltik sülfürik asit içine daldırılır ve asit içeren kabın alt biraz cıva vardır. Bir platin tel son olarak düzenlemeler yapıldı.Kılcal noktası 250 kadar çapları büyüteç mikroskop ile görülebilecek şekilde yapılır.Bu çok hassas bir alettir ve bu alet bir cismi tam 10.080 kez büyütebiliyor.Bu yüzden çok dikkatli kullanılması gereken bir icattır ve dakika elektromotor kuvvetlerinin ölçülmesi sağlar.
24 Temmuz 1875 tarihinde Sorbonne sunulan Lippmann'ın doktora tezi, elektrokapilarite oldu.

### Renkli fotoğraf

Her şeyden önce, Lippmann fotoğraf renkleri çoğaltmaya yönelik bir yöntemin mucidi olarak hatırlanır.Bu yüzden de 1908 yılında Nobel Fizik ödülü aldı.
1886 yılında, Lippmann'ın ilgisi bir fotoğrafik plaka üzerinde güneş spektrumunun renkleri tespit etmek için bir yönteme yöneldi. 2 Şubat 1891 tarihinde, o Bilimler Akademisi’ne açıkladı:"Görüntüyü bozmadan fotoğrafik plaka üzerindeki renk spektrumunun görüntü almayı başardım". Nisan 1892 O bir vitray pencerenin üzerindeki renklerin görüntülerini üretiminde başarılı olduğunu raporuna yazdı.Hahaş kırmızısı ve çok renkli bir papağanın görüntüsü almayı başardı.O akademiye renkli fotoğraf teorisini sundu 1894 yılında diğeri, 1906 yılında.

Papağanın fotoğrafı 1890s
Optik girişim fenomen ışığın dalga şeklinde yayılmasının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Yansıyan belirli bir dalga boyunda ışık bir ayna tarafından kendi üzerine geri yansıtıldığı zaman,duran dalgalar oluşur.Aynı bir taşın dalgalanmaya neden olabileceği gibi.Bir havuz duvarıda taşın oluşturduğu dalgayı geri yansıtır. Sıradan tutarsız ışık durumunda, kararlı dalgalar sadece yansıtıcı yüzeyin yanındaki olan bir mikroskopik ince hacmin içinde farklıdır.

 Bir duran dalga.Kırmızı noktalar dalga düğümleri
Lippmann çekim plakası üzerine bir görüntü yansıtarak bu fenomeni kullandı çünkü görünür ışık dalga boyunu daha ayrıntılı kayıt etmek için. Alt mikroskobik küçük gümüş halojenür tahıl içeren çok ince ve neredeyse şeffaf fotografik emülsiyon haline destekleyen cam levha ışık geçirir. Yakın temas içinde sıvı cıva geçici bir ayna görevi görür ve emülsiyonu ters çevirir.Bu da görüntü yakalanırken duran dalgaların etkisinin azalmasına neden oluyor.Tabakalarda boşluk bıraktı.Bu boşluklar f otoğrafı ışığın dalga boyuna karşılık olarak geldi.Görüntünün her ksımı olarak bu eylemi yaptı.
Bitmiş plakası gün ışığı ya da görünür spektrumdaki dalga boyları tam aralığını ihtiva eden beyaz bir ışık kaynağı kullanılarak, neredeyse dik bir açıyla ön aydınlatılmıştır. Plaka üzerindeki her noktada, bu tabakaları üretti ışık ile yaklaşık olarak aynı dalga boyunda ışık güçlü arka izleyiciye doğru yansıtıldı. Emilen ya da sadece geliştirilmiştir levhanın arka yüzüne uygulanan bir siyah yansıma önleyici kaplama ile absorbe edilmesi sağlanmıştır.Bunlar sayesinde yeniden ve tam renkli bir görüntü oluşturulması sağlanmıştır.
Lippmann’na göre süreç kolay değildi. Son derece ince taneli ve yüksek çözünürlüklü fotoğraf emülsiyonlara göre doğal olarak çok daha az ışık duyarlı sıradan emülsiyonlar daha fazladır, bu yüzden bu kadar pozlama süreleri istedi.Çok parlak güneşli konunun bir lens ile, bir dakikadan daha az bir kamera pozlama bazen mümkün oldu. Saf spektral renkler parlaktır ve çoğaltılamaz ancak gerçek dünya nesneleri tarafından yansıtılan dalga boylarında kötü tanımlanmış geniş bantlar bazen sorunlu olabiliyor. Lippmann’a kadar renkli fotoğraf yapmayı başaran olmamıştı, O bir kâğıt üzerine baskı alması mümkün kıldı.Böylece her bir görüntü eşsizdi. Çok düşük açılı yüzey prizma genellikle istenmeyen yansımaları saptırmak için bitmiş plakanın önünü genellikle çimentolu bir biçimde kullanıyordu ve bu da kapağı büyük yapıyordu. En iyi etki için renkleri görmesi gerekli olduğu için aydınlatma ve görüntüleme bazı düzenleme rahat kullanımını sağlamıştır. Özel plakalar ve yerleşik bir cıva rezervuar ile bir plaka tutucu 1900 dolaylarında birkaç yıldır piyasada mevcut olmasına rağmen laboratuvar da güzel sonuçlar almasına rağmen bu sadece bilimsel bir merak olarak gözüküyordu. Ama çalışıyordu renkli fotoğraf alabiliyordu. Lippmann'ın süreci lazer holografiyi habercisiydi.Bu ayrıca fotoğraf ortamda kayıt duran dalgalara da dayanmaktadır. Denisyuk’un yansıma hologramları belli dalga boylarını yansıtırlar benzer laminar yapılara sahip olan. Bu tür birden fazla gerçek dalga boyundaki renkli hologramlar durumunda, renk bilgisi sadece Lippmann’ın işleminde kaydedilir ve yeniden üretilirdi. Lippmann renkli fotoğraf aksine, lazerler ir dalga boyunun dörtte biri içinde stabil tutulmalıdır.

### Tamamlayıcı Fotoğrafçılık

1908 yılında, Lippmann tamamlayıcı fotoğrafçılığı tanıttı.Bu icadı birçok yatay ve dikey konumlardan göründüğü alabildiği gibi sahnenin görüntülerini kaydedebiliyordu. Çıkan görüntüleri lens benzeri bir dizi araç ile düzeltildiği ve incelendi zaman bir göz gibi küçük oluşan pozları tek bir bütün olarak gösteriyor. Gözün konumu gördüğü küçük resimleri hangi bölüm de olduğunu belirler. Etki, orijinal görüntünün görsel geometrisiyle yeniden olmasıdır.

### Zaman Ölçümü

1895 yılında fotoğraf kaydı kullanarak bu alanda kullanılabilecek iki sarkaçtan oluşan bir icatta bulundu.

Akademik Bağlantıları
---------------------

8 Şubat 1886’dan beri üye olan Lippmann 1912 yılında başkan oldu ve ölene kadar başkanlık yaptı. Buna ek olarak, o Londra Royal Society Yabancı Üyesi oldu, Bureau des Longitudes'de üye oldu ve Büyük Ducal Enstitüsü üyesidir.O 1892 yılında Société Française de photographie üyesi oldu ve 1896-1899 yılları arasında başkanlığını yaptı. Lippmann Fransa’da APPLIQUEE théorique Institut d'optique kurucularından biriydi.

Evliliği
--------

Lippmann 1888 yılında romancı Victor Cherbuliez kızıyla evlendi. 13 Temmuz 1921 tarihinde öldü.

Lippmann’dan bir fotoğraf

Edebiyat
--------

* J.P. Pier & J.A. Massard (eds) (1997):Gabriel Lippmann: Commémoration par la section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg du 150e anniversaire du savant né au Luxembourg, lauréat du prix Nobel en 1908. Luxembourg, Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg en collaboration avec le Séminaire de mathématique et le Séminaire d’histoire des sciences et de la médecine du centre universitaire de Luxembourg, 139 p.
* Lebon, Ernest, "Savants du jour : biographie, bibliographie analytique des écrits", comprenant Portrait de Gabriel Lippmann. - 1911. p. 70, Gauthier-Villars (Paris), 1909-1913.

Kaynakça
--------

1. ↑  Birth certificate, cf. R. Grégorius (1984): *Gabriel Lippmann. Notice biographique.* In: Inauguration d'une plaque à la mémoire de Gabriel Lippmann par le Centre culturel et d'éducation populaire de Bonnevoie et la Section des sciences de l'Institut grand-ducal. Bonnevoie, le 13 avril 1984: 8-20.

Ayrıca bakınız
--------------

* Nobel Fizik Ödülü sahipleri listesi

| * g
* t
* d
Nobel Fizik Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1901-1925 | 
* Wilhelm Röntgen (1901)
* Hendrik Lorentz / Pieter Zeeman (1902)
* Henri Becquerel / Pierre Curie / Marie Curie (1903)
* John William Strutt (1904)
* Philipp Lenard (1905)
* J. J. Thomson (1906)
* Albert Michelson (1907)
* Gabriel Lippmann (1908)
* Guglielmo Marconi / Ferdinand Braun (1909)
* Johannes Diderik van der Waals (1910)
* Wilhelm Wien (1911)
* Gustaf Dalén (1912)
* Heike Kamerlingh Onnes (1913)
* Max von Laue (1914)
* Lawrence Bragg / William Bragg (1915)
* Charles Barkla (1917)
* Max Planck (1918)
* Johannes Stark (1919)
* Charles Édouard Guillaume (1920)
* Albert Einstein (1921)
* Niels Bohr (1922)
* Robert A. Millikan (1923)
* Manne Siegbahn (1924)
* James Franck / Gustav Hertz (1925)

 |
| 1926-1950 | 
* Jean Perrin (1926)
* Arthur Compton / Charles Wilson (1927)
* Owen Richardson (1928)
* Louis de Broglie (1929)
* C. V. Raman (1930)
* Werner Heisenberg (1932)
* Erwin Schrödinger / Paul Dirac (1933)
* James Chadwick (1935)
* Victor Hess / Carl Anderson (1936)
* Clinton Davisson / George Thomson (1937)
* Enrico Fermi (1938)
* Ernest Lawrence (1939)
* Otto Stern (1943)
* Isidor Isaac Rabi (1944)
* Wolfgang Pauli (1945)
* Percy Bridgman (1946)
* Edward Appleton (1947)
* Patrick Blackett (1948)
* Hideki Yukava (1949)
* C. F. Powell (1950)

 |
| 1951-1975 | 
* John Cockcroft / Ernest Walton (1951)
* Felix Bloch / Edward Purcell (1952)
* Frits Zernike (1953)
* Max Born / Walther Bothe (1954)
* Willis Lamb / Polykarp Kusch (1955)
* William Shockley / John Bardeen / Walter Brattain (1956)
* Chen Ning Yang / Tsung-Dao Lee (1957)
* Pavel Çerenkov / İlya Frank / İgor Tamm (1958)
* Emilio Segrè / Owen Chamberlain (1959)
* Donald A. Glaser (1960)
* Robert Hofstadter / Rudolf Mössbauer (1961)
* Lev Landau (1962)
* Eugene Wigner / Maria Goeppert-Mayer / Hans Jensen (1963)
* Charles Townes / Nikolay Basov / Aleksandr Prohorov (1964)
* Shin'ichirō Tomonaga / Julian Schwinger / Richard Feynman (1965)
* Alfred Kastler (1966)
* Hans Bethe (1967)
* Luis Alvarez (1968)
* Murray Gell-Mann (1969)
* Hannes Alfvén / Louis Néel (1970)
* Dennis Gabor (1971)
* John Bardeen / Leon Cooper / Robert Schrieffer (1972)
* Leo Esaki / Ivar Giaever / Brian Josephson (1973)
* Martin Ryle / Antony Hewish (1974)
* Aage Niels Bohr / Ben R. Mottelson / James Rainwater (1975)

 |
| 1976-2000 | 
* Burton Richter / Samuel C. C. Ting (1976)
* Philip Anderson / Nevill Mott / John Van Vleck (1977)
* Pyotr Kapitsa / Arno Penzias / Robert Wilson (1978)
* Sheldon Glashow / Muhammed Abdüsselam / Steven Weinberg (1979)
* James Cronin / Val Fitch (1980)
* Nicolaas Bloembergen / Arthur Schawlow / Kai Siegbahn (1981)
* Kenneth Wilson (1982)
* Subrahmanyan Chandrasekhar / William Fowler (1983)
* Carlo Rubbia / Simon van der Meer (1984)
* Klaus von Klitzing (1985)
* Ernst Ruska / Gerd Binnig / Heinrich Rohrer (1986)
* Georg Bednorz / Alex Müller (1987)
* Leon Lederman / Melvin Schwartz / Jack Steinberger (1988)
* Norman Ramsey / Hans Dehmelt / Wolfgang Paul (1989)
* Jerome Friedman / Henry Kendall / Richard Taylor (1990)
* Pierre-Gilles de Gennes (1991)
* Georges Charpak (1992)
* Russell Hulse / Joseph Taylor (1993)
* Bertram Brockhouse / Clifford Shull (1994)
* Martin Perl / Frederick Reines (1995)
* David Lee / Douglas Osheroff / Robert Richardson (1996)
* Steven Chu / Claude Cohen-Tannoudji / William Phillips (1997)
* Robert Laughlin / Horst Störmer / Daniel Tsui (1998)
* Gerard 't Hooft / Martinus Veltman (1999)
* Jores Alfyorov / Herbert Kroemer / Jack Kilby (2000)

 |
| 2001-günümüz | 
* Eric Cornell / Wolfgang Ketterle / Carl Wieman (2001)
* Raymond Davis / Masatoshi Koshiba / Riccardo Giacconi (2002)
* Aleksey Abrikosov / Vitali Ginzburg / Anthony Leggett (2003)
* David Gross / David Politzer / Frank Wilczek (2004)
* Roy Glauber / John Hall / Theodor W. Hänsch (2005)
* John Mather / George Smoot (2006)
* Albert Fert / Peter Grünberg (2007)
* Yoichiro Nambu / Makoto Kobayashi / Toshihide Maskawa (2008)
* Charles Kao / Willard Boyle / George Smith (2009)
* Andre Geim / Konstantin Novoselov (2010)
* Saul Perlmutter / Adam Riess / Brian Schmidt (2011)
* David Wineland / Serge Haroche (2012)
* François Englert / Peter Higgs (2013)
* Isamu Akasaki / Hiroshi Amano / Shuji Nakamura (2014)
* Takaaki Kajita / Arthur B. McDonald (2015)
* David Thouless / Duncan Haldane / Michael Kosterlitz (2016)
* Rainer Weiss / Barry Barish / Kip Thorne (2017)
* Arthur Ashkin / Gérard Mourou / Donna Strickland (2018)
* Jim Peebles / Michel Mayor / Didier Queloz (2019)
* Roger Penrose / Reinhard Genzel / Andrea Ghez (2020)
* Giorgio Parisi / Klaus Hasselmann / Syukuro Manabe (2021)
* Alain Aspect / John Clauser / Anton Zeilinger (2022)
* Pierre Agostini / Ferenc Krausz / Anne L'Huillier (2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90253343
* BNC: 000462287
* BNF: cb12733363q (data)
* GND: 117044873
* ISNI: 0000 0000 5483 7720
* LCCN: n87138194
* Léonore tanımlayıcısı LH//1645/23 geçerli değil.
* MGP: 177513
* NKC: xx0251311
* NLG: 238828
* NLI: 987007528063205171
* NTA: 140534164
* PIC: 333473
* RERO: 02-A003524566
* RKD: 389088
* SELIBR: 237309
* SUDOC: 050631888
* ULAN: 500341363
* VIAF: 29657886
* WorldCat: lccn-n87138194

 |