**Takkeci İbrahim Ağa Külliyesi** ("Arakiyeci İbrahim Ağa Külliyesi" , "Takkeci İbrahim Çavuş Külliyesi)**,** İstanbul'un Topkapı semtinde sur dışında bulunan, 16. yüzyıl sonlarında inşa edilmiş külliye.

Yapıya adını veren Takkeci İbrahim Ağa tarafından yaptırılmış bir cami, iki sebil, kuyu, hazîre ve sıbyan mektebi olduğu düşünülen bir yapı ile 1819'da Derviş Mehmed Paşa tarafından külliyeye eklenen bir çeşmeden oluşur. 1592'de inşa edilen Takkeci İbrahim Ağa Camii, 16. yüzyıl İznik çini panoları nedeniyle dönemin önemli bir yapısıdır.

Konumu
------

Topkapı-Surdışı yerleşim bölgesindedir. Kuzeyde eski Davutpaşa Caddesi ve Topkapı Mezarlığı, batıda E-5 karayolu, doğuda Takkeci Camii Sokak ile çevrilidir.

Tarihçe
-------

Yapının banisi, Takkeci İbrahim Ağa hakkında bilgiler sınırlıdır. Arakiye yaparak geçimini sağlayan İbrahim Ağa'nın (veya İbrahim Çavuş) gördüğü bir rüya üzeriye camiyi yaptırdığı anlatılır. Bu anlatımlara göre; İbrahim Ağa gördüğü rüya üzerine kısmeti olan üç üzüm tanesini yemek üzere Bağdat'a kadar gitmiş; Topkapı surları dışındaki evinin bodrumunda üç küp altını bulunduğunu Bağdat'ta tanıştığı birinin anlattığı rüyadan öğrenmiştir. Eve dönüp altınları bulduğu ve 1572'de camiyi yaptırmaya başladığı; caminin yapımının 20 yıl sürdüğü rivayet edilir.

Külliyenin ilk yapısı, *Takkeci İbrahim Ağa Sebili*'dir. 1578 tarihinde yaptırılan sebil, eski Davutpaşa Caddesi ile Takkeci Camii'nin kesiştiği köşede, Derviş Paşa Çeşmesi'nin karşısındadır. Sebilin arkasında Takkeci İbrahim Ağa ile oğlu Çavuş'un ve kime ait olduğu bilinmeyen bir mezar bulunur.

İlk sebilden 15 yıl kadar sonra cami ve cami ile birlikte ikinci sebil inşa edilmiştir. Aynı zamanda Halvetî tekkesi şeklinde kullanılan yapı, II. Mahmut devrinde tamir görmüş; 1985'te Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından iç mekânında bir çalışma yapılmış, 2005 yılından esaslı bir tamir geçirmiştir. Yapının önemli bir özelliği, iç mekândaki zengin çini bezemeleridir. Bitkisel kompozisyonlu çinilerle kaplı mihrabı, mermer minberi, renkli camlı revzenleri, özgün kündekârî kapısı caminn önemli mimari özelliklerindendir. 

Caminin güneydoğusunda bulunan, sıbyan mektebi olduğu düşünülen yapının ne zaman kimin tarafından yapıldığı bilinmez. 

Kuzey avlu duvarı ile doğu avlu duvarının kesiştiği köşede yer alan Derviş Paşa Çeşmesi, külliyeye eklenen son yapıdır. 19. yüzyılda yapılmıştır. 

Külliyenin vakfiyesinde cami etrafında ayrıca on beş hücre ve bir dershanenin varlığından söz edilmektedir.

Hazireler
---------

Külliyede biri cami avlusunun içinde, diğeri sebilin arkasında yer alan iki hazîre bulunur. Ayrıca sebilin arkasındaki hazîrenin karşısında kime ait olduğu bilinmeyen iki mezar daha bulunur.

Çinileri
--------

Takkeci İbrahim Ağa Cami, Ehli-i Hiref teşkilatına bağlı nakkaşlar tarafından oluşturulmuş çinilerle bezelidir. Yeşil, mavi, lacivert, beya dışıdna ilk kez Süleymaniye Camii’nde uygulanan mercan kırmızısı rengi de görülür. 

Takkeci İbrahim Ağa Camii çinileri, aynı dönemde yapılan Rüstem Paşa Camii, Piyale Paşa Camii, Sokullu Mehmed Paşa Camii, İvaz Efendi Camii, Ramazan Efendi Camii, Atik Valide Camii ve Topkapı Sarayı’nda yer alan bazı çinilerle teknik, renk ve desen tasarımı açısından benzerlikler taşır.

Harimin dört cephesi süpürgeliklerden üst sıra pencere altlarına kadar çini ile kaplanmıştır. Çinilerin büyük çoğunluğu dikdörtgen bir pano oluşturacak şekilde bordürlerle çevrelenmiştir. Toplam on bir adet dikdörtgen çini pano mevcuttur. Üzüm tasvirli çini pano caminin yapımına vesile olan rüyaya atfedilir. 

Zemini rumi desenli vazo içinden çıkan hatayi grubu motifler içeren simetrik iki panodan birinin çinileri eksiktir, eksik çinilerin Lizbon'daki Salazar Müzesin’nde bulunan Gülbenkyan Koleksiyonu’ndayer aldığı tespit edilmiştir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Koç, Şule (2019). "İstanbul Takkeci İbrahim Ağa Camii'nde yer alan çinilerin desen özellikleri". *Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi*. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. 1 2 3  Küçükaslan, Fatma (2001). "Takkeci İbrahim Ağa Camii teknik çözümleme ve çevre yapılarıyla birlikte koruma projesi". *İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans tezi*. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  "TAKKECİ İBRÂHİM AĞA KÜLLİYESİ". *TDV İslâm Ansiklopedisi*. Erişim tarihi: 2024-04-14. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)