**James Joseph Dolan** (2 Mayıs 1848 - 6 Şubat 1898) bir birlik Ordusu emektarı, Büyük Cumhuriyet Ordusu üyesi, Cumhuriyetçi Parti siyasi patronu, haraççı, Eski Batı iş insanı, suçlu, sığır baronu ve Lincoln County War'daki kilit figür. New Mexico'daki County War, Billy the Kid'i şöhrete kavuşturdu.

İlk Yılları
-----------

James Dolan ve Lawrence Murphy (soldan sağa).
Bir katolik olan Dolan, Loughrea'da (County Galway, İrlanda) doğdu ve beş yaşındayken ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındı. 1863'ten İç Savaş'ın sonuna kadar Birlik Ordusunda görev yaptı ve ardından New Mexico, Lincoln County'ye taşındı. Lawrence Murphy için katip olarak çalıştı ve 1874'te iki adam bir ticaret ve bankacılık operasyonunda iş ortağıydı. Girişim, özellikle rekabet olmadığı için oldukça başarılı ve karlıydı.

Mayıs 1873'te Dolan, ABD Süvari Yüzbaşı James Randlett'i Fort Stanton'da vurmaya çalıştı ve sonuçta "L. G. Murphy & Co." kaleden tahliye edildi. 9 Mayıs 1877'de Dolan, Hilario Jaramillo'yu öldürdü. Yakın zamanda arkadaşı olan George Peppin, daha sonra Jaramillo'nun dul eşiyle evlendi.

Dolan'ın Hilario cinayeti kişisel olarak işlediği tek cinayetti, daha sonra kendi idaresi altında suç eylemleri yapmak için başkalarını işe almayı tercih etti. Ancak bu zamana kadar Dolan, yakın bir ittifak kurduğu Şerif William J. Brady ile yakın arkadaş olmuştu. Rekabet eksikliği nedeniyle, Murphy-Dolan işletmeleri malları için yüksek fiyatlar talep ettiler ve bu da yerel çiftçilerin onlardan nefret etmesine neden oldu.

Buna karşı koymak için 1876'da Londralı orta sınıf iş insanı John Tunstall ve Kanada'dan Presbiteryen avukat Alexander McSween, sığır baronu John Chisum'un desteğiyle rakip bir iş kurdular. "J. H. Tunstall & Co" adı verilen genel mağaza ve banka Lincoln, New Mexico'daki Murphy-Dolan işletmelerinin yakınında bulunuyordu. Tunstall Londra'daki ailesine yazdığı mektuplarda, sadece Murphy ve Dolan'ı yerinden etmekle kalmayıp, aynı zamanda bir zamanlar keyif aldıkları aynı türden bir iş tekeli kurmayı da amaçladığını söyledi. Tunstall, niyetinin Lincoln County'de kazanılan her doların yarısının cebine girecek kadar güçlü olmak olduğunu da yazdı.

Dolan, Tunstall'ı bir silahlı çatışmaya davet etti, ancak Tunstall kendisi için öldürmeyi başkalarının yapmasına izin vermeyi tercih ettiği için bunu reddetti.

Savaşa hazırlanan Dolan, Seven Rivers Warriors, Jesse Evans Gang ve John Kinney Gang üyelerini işe aldı.

Yanıt olarak Tunstall ve McSween, Lincoln İlçe Düzenleyicileri adında bir çete kurdular. Rütbeler arasında Richard "Dick" Brewer, Charlie Bowdre, Billy the Kid, Doc Scurlock, George Coe ve Frank Coe vardı.

Lincoln County Savaşı
---------------------

18 Şubat 1878'de Tunstall, milletvekilleri Jesse Evans, William Morton, Tom Hill ve Frank Baker tarafından tutuklamaya direnirken vurularak öldürüldü. Bu, en ünlü menzil savaşlarından biri olan Lincoln County Savaşı olarak bilinen olayı ateşledi.

Öldürme emrini Dolan'ın verdiğinden şüphelenilmesine rağmen, Şerif Brady hiçbir şey yapmadı.

Alex McSween daha sonra Evans, Morton, Baker ve Hill'i ele geçirip getirmek için görevlendirilen Tunstall'ın birincil kahramanları dahil düzenleyicilerin komutasını aldı. William Morton ve Frank Baker 6 Mart'ta düzenleyiciler tarafından yakalandılar ve 9 Mart 1878'de grup Dolan-Murphy kovboyları ve düzenleyicilere ihanet ettiğinden şüphelenilen düzenleyici William McCloskey her ikisini de idam etti. Aynı gün Evans ve Hill, koyunları yerel bir çiftlikte dağıtmaya çalıştılar ve Evans, yaralandığında Hill koyun çiftçisi tarafından öldürüldü.

Bu dönemde Dolan, Alexander McSween'i öldürecek herkese 1000 dolarlık bir ödül teklif etti.

1 Nisan 1878'de, düzenleyiciler Şerif Brady ve Yardımcısı George W. Hindman'ı pusuya düşürüp öldürdü. Robert Marshall Utley'e göre, Sherrif Brady'nin öldürülmesi, Sherrif'in kendisi için tutuklama emri taşıdığını öğrenen Alexander McSween tarafından emredildi. Şerif Brady ve Yardımcısı Hindman ölürken, düzenleyici Billy the Kid tutuklama emrini şerifin cebinden çıkarmak için pusu yerinden kaçtı. Bunun yerine Kid, Şerif Brady'nin yardımcılarından birinin silahlı ateşiyle geri püskürtüldü ve yaralandı.

Bunu, hem düzenleyiciler hem de genellikle Jesse Evans tarafından yönetilen Dolan tarafından tutulan silahlı kişiler tarafından işlenen birkaç cinayet takip etti. John Copeland, Brady'nin yerine atandı, ancak taraflardan herhangi birinin tarafını tutmayı reddettiğinde, tarafsız kalmayı ve her iki tarafla da buna uygun şekilde ilgilenmeyi tercih ettiğinde, görevden alındı ve yerine Murphy-Dolan fraksiyonunun yanında yer alan George Peppin geldi. Menzil savaşı Temmuz 1878'e kadar sürdü ve Lincoln Muharebesi ile sonuçlandı.

Sonrası
-------

Menzil savaşı sona erdiğinde, Susan McSween, düzenleyicilere af için çalışmaya ek olarak, Dolan ve diğerlerine karşı suçlamaları takip etmesi için avukat Huston Chapman'ı tuttu. Tunstall'ın öldürülmesinden bir yıl sonra, 18 Şubat 1879'da Evans ve Billy Campbell Chapman'ı öldürdü ve sonra bölgeden kaçtı. Bu cinayet de Dolan'a atfedilmiş, ancak hiçbir zaman kanıtlanamamıştı. Dolan, Tunstall cinayetiyle suçlandı, ancak beraat etti.

Son yıllar
----------

Dolan daha sonra alkolizmden muzdarip oldu, ancak bir süre Lincoln County Haznedarı olarak Bölgesel Senato'da görev yaptı. 1898'de 49 yaşında Tunstall'ın tüm mülklerini satın aldı, kısa bir süre sonra çiftliğinde öldü. Arazinin büyük bir kısmı daha sonra federal hükûmet tarafından arazi korumasının bir parçası olarak kamulaştırıldı ve geri kalanı daha sonra satıldı.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Hogan, Michael (2019). *Guns, grit, and glory: how the US and Mexico came together to defeat the last empire in the Americas*. Amissville, Virginia. ISBN 978-0996955485.