**Udmurtya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti** (Udmurtça: Удмурт Автономной Советской Социалистической Республика, *Udmurt Avtonomnoj Sovetskoj Socialistićeskoj Respublika*; Rusça: Удмуртская Автономная Советская Социалистическая Республика, *Udmurtskaya Avtonomnaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika*), Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı özerk sovyet cumhuriyeti. Adını bu topraklarda yaşayan Udmurtlardan alır.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından önce 11 Ocak 1991'de Udmurtya Cumhuriyeti adını aldı.

Tarih
-----

### Ekim Devrimi dönemi

Ekim Devrimi öncesinde İjevsk'de pek çok işçi gösterisi düzenlenmekteydi. 5 Mart 1917'de fabrika teşkilatının en faal üyeleri atölye muhtarların toplantısı işçi kuruluna baştan değiştirmeye karar verdiler ve işçi kurulu şekli yasama organı olduğunu beyan ettiler. Ertesi gün 30 çalışandan, 4 askerden ve diğer nüfusundan 7 kişiden oluşan kurul toplandı. Rusya Geçici Hükûmeti'ne "Bildiriyoruz, İjevsk'de silah ve çelik fabrikasında İşçi Temsilci Kurulu kuruldu. Bu kurul fabrikasının politik ve ekonomik hayatın yerine getirme görevi alacaktır. Bilginize sunarız. Talimatlarınızı bekliyoruz." ifadelerini içeren telgraf gönderildi ve 9 Mart'ta 15 kişiden oluşan icra komitesinin ilk oturum gerçekleşti. 17 Mart 1917 tarihinde "İzvestiya İjeskogo Soveta" gazetesi çıkarıldı. Eylül 1917'de çok partili olan kurul Bolşeviklerinin denetimine geçti ve bu gazete yoluyla bölge halkına Bolşeviklere katılmaları yönünde çağrıda bulunuldu.

27 Ekim 1917 yılında İjevsk'te Sovyet yönetimi ilan edildi. Yerel Sovyet, Haziran 1918'de Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne katılma kararı aldı. 8 Ağustos 1918'de Bolşeviklere karşı karşı devrim girişimi ve ayaklanma başladı. Bunun üzerine "İjevsk Halk Ordusu Tümeni" kuruldu ve Kızıl Ordu'nun da yardımıyla 7 Kasım 1918 tarihinde karşı ayaklanma bastırıldı.

9 Nisan 1919'da Aleksandr Kolçak komutasındaki Beyaz Ordu birliklerinin yakınlaşması sonucu İjevsk'den tahliye faaliyetleri başladı. 13 Nisan 1919'da Beyaz Ordu şehre girdi. Daha sonra 8 Haziran 1919'da Kızıl Ordu'ya bağlı birkaç tümen Beyaz Ordu birliklerine karşı hücuma geçti ve şehir tekrar Bolşeviklerin eline geçti ve Halk Komiserleri Kurulu kararıyla 4 Kasım 1920'de "Votyak Özerk Bölgesi" kuruldu (Votyak, Udmurtların eski bir adıdır). 1932 yılında Votyak Özerk Bölgesi "Udmurt Özerk Bölgesi" adını aldı. 27 Şubat 1921'de ilk Bölgesel Komünist Konferans, bölgenin otonom bir bölge olduğunu ilan etti.

### Sonraki yıllar

1934 yılında Udmurtya Özerk Bölgesi, Udmurtya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Umdurtya ÖSSC) adını aldı. 1936 yılında resmen Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlandı. Yürürlüğe konan beş yıllık planlar sonucunda Umdurtya ÖSSC sanayileşmeye başladı. 1940'a gelindiğinde, edebiyat ve profesyonel sanat gelişti, eğitim ve bilim kurumları inşa edildi. Mart 1937'de İkinci Kongre Umdurtya ÖSSC Anayasası'nı onayladı.

II. Dünya Savaşı döneminde sırasında Umdurtya ÖSSC'deki işçiler Kızıl Ordu için silah üretti.

1969'da Umdurtya ÖSSC'de petrol tesisleri kuruldu.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından önce 11 Ocak 1991'de Udmurtya Cumhuriyeti adını aldı.

Nüfus ve demografi
------------------

|  | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Udmurt | 480.014 (%39,4) | 475.913 (%35,6) | 484.168 (%34,2) | 479.702 (%32,1) | 496.522 (%30,9) |
| Rus | 679.294 (%55,7) | 758.770 (%56,8) | 809.563 (%57,1) | 870.270 (%58,3) | 945.216 (%58,9) |
| Tatar | 40.561 (3,3) | 71.930 (5,4) | 87.150 (61) | 99.139 (6,6) | 110.490 (6,9) |
| Diğer | 19.481 (%1,6) | 30.314 (%2,3) | 36.794 (%2,6) | 43.061 (%2,9) | 53.435 (%3,3) |

Kaynakça
--------

1. ↑  Zickel, R. E. (Ed.). (1991). *Soviet Union, a country study* (Vol. 550, No. 95). Bernan Assoc.
2. ↑  Republic of Udmurtia (İngilizce), Tatarstan.eu, Erişim tarihi: 14 Şubat 2011.
3. 1 2 3  Udmurt Autonomous Soviet Socialist Republic 12 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), Büyük Sovyet Ansiklopedisi, Erişim tarihi: 14 Şubat 2011.
4. ↑  Some Facts from the History of the Statehood of Udmurtia 30 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), Udmurt.ru, Erişim tarihi: 14 Şubat 2011.
5. 1 2  Udmurt Republic, Russia (Udmurtia) 23 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), Erişim tarihi: 14 Şubat 2011.

| * g
* t
* d
  Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin özerk cumhuriyetleri |
| --- |
| Sovyetler Birliği |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
1918-1924 Türkistan
1918-1941 Volga German
1919-1990 Başkurdistan
1920-1925 Kırgız
1920-1990 Tataristan
1921-1990 Acara
1921-1945 Kırım
1921-1991 Dağıstan
1921-1924 Dağ
 | 
1921-1990 Nahçıvan
1922-1991 Yakut
1923-1990 Buryat1
1923-1940 Karelya
1924-1940 Moldova
1924-1929 Tacikistan
1925-1992 Çuvaşistan
1925-1936 Kazak
1926-1936 Kırgız
 | 
1931-1996 Abhazya
1932-1992 Karakalpakistan
1934-1990 Mordovya
1934-1991 Udmurtya
1935-1943 Kalmukya
1936-1944 Çeçenya-İnguşya
1936-1944 Kabardey-Balkarya
1936-1990 Komi
1936-1990 Mari
 | 
1936-1993 Kuzey Osetya
1944-1957 Kabardiya
1956-1991 Karelya
1957-1990 Çeçenya-İnguşya
1957-1991 Kabardey-Balkarya
1958-1991 Kalmukya
1961-1990 Tuva
1990-1992 Gorno-Altay
1991-1992 Kırım
 |

 |

 | Sovyetler Birliği arması |
| 1 1958'e kadar "Buryat–Moğol". |