***Geçmişin Gölgesinde*** ya da özgün adı ile ***American History X***, 1998 yılı yapımı, senaryosunu David McKenna'nın yazdığı ve Tony Kaye'nin yönettiği bir dram filmidir.

McKenna, San Diego'da bir çocukken yaşadığı olaylardan etkilenerek filmin senaryosunu yazdı ve sonra senaryoyu, senaryodan çok etkilenen New Line Cinema'ya sattı. Filmin yönetmeni Tony Kaye, bu filme kadar hiç uzun metrajlı bir film yönetmemişti. Filme $20 milyon bütçe ayrıldı ve 1997'de çekimler yapıldı. Filmin çıkışından önce yapımcı şirket ve Tony Kaye, kurgu hakkında anlaşmazlıklar yaşadı. Yapımcı şirketin istediği şekilde yapılırsa film, Kaye'in istediğinden çok daha uzun olacaktı. Kaye de bunu kabul etmedi ve filmden çekildi. Bu olay Kaye'in yönetmenlik kariyerini kötü yönde etkilemiştir.

Konusu
------

Film, 1990'lı yılların ortasında, Venice Beach'te yaşayan Derek Vinyard'ın (Edward Norton) hikâyesini anlatmaktadır. Derek çok zeki bir öğrencidir. İtfaiyeci babası siyahi bir uyuşturucu satıcısı tarafından öldürüldükten sonra beyninde neonazist fikirler büyümeye başlamıştır ve bu da onun okuldaki performansını düşürmeye başlamıştır. Derek, bir süre sonra Venice Beach'teki Neonazi çetesinin liderinin sağ kolu olmuştur. *"The Disciples of Christ"* (*İsa'nın Hizmetkarları)*, aynı bölgelerde yaşayan azınlıklardan ve beyaz olmayanlarda karşı koruma sağlamak amacıyla, genç beyazlara yardım eli uzatmıştır. Çetenin lideri Cameron Alexander, bir Nazi sempatizanıdır.

Bir gece üç siyahi, Vinyardlar'ın evinde durur ve Derek'in babasından kalan arabasını çalmaya çalışır. Bunu öğrenen Derek, silahı ile dışarı çıkar. Siyahilerden bir tanesini silahıyla öldürür, diğerinin ağzını kaldırıma dayayıp kafasını ezer ve diğerinin kaçmasına engel olamaz. Bir süre sonra polisler gelir ve Derek'i tutuklarlar. Bu sırada küçük kardeşi Danny (Edward Furlong), olayın şokunu üstünden atamaz. Derek iki siyahinin ölümüne sebep olması nedeniyle 3 yıl hapise mahkûm edilir. Bu zaman içerisinde kardeşi de onun gibi olmaya başlar. Derek hapse girer ve hapiste bazı gerçeklerle karşılaşır. Hapisten çıktığında artık bambaşka biridir. Geçmişinden ve yaptıklarından utanç duyar ve kardeşi Danny'in kendisiyle aynı sonu paylaşmaması için çabalar.

Film kısa sürede sinema tarihinin efsaneleri arasına girmiştir. Edward Norton, filmde sergilediği performans sayesinde *En İyi Erkek Oyuncu* dalında bir Oscar Ödülü'ne aday gösterilmiştir fakat ödülü alamamıştır. Eleştirmenler, filmde çok fazla gereksiz vahşet içeriği olduğunu söylerek filmi eleştirmiştir. IMDb'nin en iyi 250 film listesi içinde 38. sıradadır.

özet
----

Lise öğrencisi Danny Vinyard, Mein Kampf üzerine bir sivil haklar makalesi yazmayı seçerek Yahudi tarihi öğretmeni Murray'e düşman olur. Sonuç olarak, Afrikalı-Amerikalı müdür ve sosyal yardım çalışanı Dr. Bob Sweeney, Danny'ye bir ültimatom veriyor: "Amerikan Tarihi X" olarak adlandırdığı güncel olaylar aracılığıyla doğrudan onun emrindeki tarihi inceleyin, aksi takdirde okuldan atılacaksınız. Danny'nin ilk görevi, Sweeney'nin eski öğrencisi ve o gün hapisten çıkacak eski neo-Nazi lideri olan ağabeyi Derek hakkında bir makale yazmaktır.

Yıllar önce, Danny ve Derek'in itfaiyeci olan babası, evlerinde yangını söndürürken siyahi bir narkotik satıcısı tarafından vurularak öldürülmüştü. Derek, ölümünün hemen ardından televizyonda yayınlanan bir röportajda ırkçı motivasyonlu bir tirad yapar. Yüksek profilli neo-Nazi Cameron Alexander, Derek'in akıl hocası olur ve onlar, Venice Beach'te İsa'nın Müritleri (D.O.C.) adlı şiddet yanlısı beyazların üstünlüğünü savunan kendi çetelerini kurarlar. Yetenekli bir basketbol oyuncusu olan Derek, birkaç Crips üyesini yenerek yerel top sahalarının kontrolünü ele geçirir. Daha sonra Derek, siyahların ve göçmenlerin çalıştığı Asyalıların sahibi olduğu bir süpermarkete saldırı düzenler.

Derek'in annesi Doris, o zamanki erkek arkadaşı Murray'i, Rodney King ve 1992 Los Angeles isyanları hakkında bir tartışmanın başladığı akşam yemeğine davet eder. Derek, kız kardeşi Davina'ya saldırır ve Murray'i açıkça azarlayarak Doris'in Derek'i evden sürmesine neden olur. O gece, Derek'in basketbol maçında yendiği Crips grubu onun kamyonunu çalmaya kalkıştı. Danny, Derek'i suç konusunda uyardığında Derek, yaralı adamı Danny'nin önünde ezerek öldürmeden önce iki adamı vurur, birini öldürür ve diğerini yaralar. Tutuklandı ve kasten adam öldürme suçundan Kaliforniya Erkekler Enstitüsü'nde üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Derek, hapishanede Aryan Kardeşliği'ne katılır ve Lamont adında siyah bir mahkumla arkadaş olur. Derek, hapishane çetesi siyaseti nedeniyle hayal kırıklığına uğrar, çetenin beyaz olmayan çetelerle olan ilişkilerini ve narkotik ticaretine karışmasını onaylamaz ve onların yalnızca beyaz üstünlüğü felsefesini kolaylık sağlamak için kullandıklarına inanır. D.O.C.'deki arkadaşları onu görünce inancını daha da kaybeder. onu asla hapishanede ziyaret etmeyin. Nihayetinde misilleme olarak onu duşta döven ve tecavüz eden Aryan Kardeşliği'ni terk eder. Derek, hapishaneden çıkmak için yardım istediği Sweeney tarafından hastane kanadında ziyaret edilir. Sweeney, Derek'i azarlıyor ve kendi ırkçı geçmişini ortaya koyuyor ve Danny'nin D.O.C.'ye bulaştığı konusunda uyarıyor. Derek'in ayak izlerini takip etmek. İyileşip hastane kanadından ayrıldıktan sonra Derek, Aryan Kardeşliği'ni görmezden gelirken Lamont, artık Aryan Kardeşliği'nin koruması altında olmadığı için Afrikalı-Amerikalı çeteler tarafından hedef alınabileceği konusunda uyarıyor. Asla bir saldırı gelmez ve Derek cezasının geri kalanını tek başına geçirir. Serbest bırakıldığında Derek, kendisi adına müdahale ettiğini fark ettiği Lamont'a teşekkür eder.

Eve döndüğünde Derek, Danny'nin D.O.C. takarak onu taklit ettiğini görür. dövme yapmak ve dazlak olmak. Derek onu çeteden ayrılmaya ikna etmeye çalışır, ancak Danny ihanete uğradığını hisseder. Derek'in en iyi arkadaşı Seth, aynı zamanda bir D.O.C. üyesi, Danny'yi grup için hazırlarken sık sık Derek'in annesine ve kız kardeşine saygısızlık ediyor; Seth ve Danny, Cameron tarafından yakından kontrol ediliyor. D.O.C.'deki bir parti sırasında. Bileşikte Derek, Cameron'la yüzleşir ve onu yalnızca üç yıl boyunca terk etmek için kullandığını söyler; Gruptan ayrıldığını ve Danny'yi aynı şekilde kullanmalarına izin vermediğini ilan ederek, adam onunla alay ettiğinde Cameron'u acımasızca dövüyor. Seth ve aralarında Derek'in eski kız arkadaşı Stacey'nin de bulunduğu diğerleri, Derek'e karşı çıkar. Seth, Derek'i silah zoruyla tutar, ancak Derek onu kolayca etkisiz hale getirir ve kardeşiyle birlikte kaçmadan önce herkesi silah zoruyla tutar.

Daha sonra Derek, Danny'ye hapishanedeki deneyimini anlatır ve bu, Danny'de bir değişikliğe yol açmış gibi görünür. İkili eve döner ve ortak yatak odalarındaki ırkçı posterleri kaldırır. Ertesi sabah Danny, akşam yemeğinde özellikle Dr. Sweeney'e karşı ırkçı görüşleri gösteren bir geri dönüşte, büyük olasılıkla babalarından bu tür görüşleri benimseyen Derek'ten neo-Nazi değerlerini benimsemesinin nedenlerini yansıtarak makalesini tamamlıyor. Derek, Danny'yi okula götürür ve bir lokantada kahvaltı için durur. Sweeney ve bir polis memuru, Derek'e Seth ve Cameron'un önceki gece saldırıya uğradığını ve yoğun bakım ünitesinde olduklarını bildirir. Derek herhangi bir bilgisi veya ilgisi olduğunu reddediyor ve ihbar ettiği kişileri incelemeyi gönülsüzce kabul ediyor. Danny, erkekler tuvaletinde önceki gün karşılaştığı siyahi bir öğrenci tarafından öldürülür. Derek okula koşar ve Danny'nin cesedini bulunca, Danny'nin görüşlerini ve eylemlerini etkilediği için kendisini suçlarken yaslı bir şekilde onu kucaklar. Danny, dış seste Dr. Sweeney için yazdığı makalenin son satırlarını okuyor ve Abraham Lincoln'ün ilk göreve başlama konuşmasının son kıtasından alıntı yapıyor.

Oyuncular
---------

| Oyuncu | Karakter |
| --- | --- |
| Edward Norton | Derek Vinyard |
| Edward Furlong | Danny Vinyard |
| Beverly D'Angelo | Doris Vinyard |
| Avery Brooks | Dr. Bob Sweeney |
| Jennifer Lien | Davina Vinyard |
| Ethan Suplee | Seth Ryan |
| Stacy Keach | Cameron Alexander |
| Fairuza Balk | Stacey |
| Elliott Gould | Murray |
| Guy Torry | Lamont |
| William Russ | Dennis Vinyard |
| Alex Sol | Mitch McCormick |

### Oyuncu seçimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Joaquin Phoenix'e Derek Vinyard rolü teklif edildi, ancak ilgilenmedi.  Oyuncu seçimi görüşmelerinden sonra Kaye, başrol için uygun bir oyuncu bulamadı, ancak kast direktörü Valerie McCaffrey, Edward Norton'ı önerdi.  Kaye, Norton'un "ağırlık veya varlıktan" yoksun olduğunu düşünerek başlangıçta itiraz etti, ancak sonunda kabul etti. Baş yapımcı Steve Tisch'e göre, Norton'un projeye olan tutkusu "bulaşıcıydı" ve hatta başrolde yer almak için her zamanki 1 milyon dolarlık ücretinden 500.000 dolardan fazla bir maaş kesintisini kabul etti. McCaffrey ayrıca Danny Vinyard rolü için Edward Furlong'u seçti.  Norton, role hazırlanmak için kalori alımını artırdı ve 25 pound (11 kg) kas kazanmak için spor salonunda saatler geçirdi.

### Çekimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana çekimler Los Angeles ve Venice Beach'te yapıldı, birkaç ay sürdü ve Mayıs 1997'de sona erdi.  Kaye, görüntü yönetmeni ve kamera operatörü olarak görev yaptı ve genellikle sette sessizce dolaşarak kamera açıları veya görseller arıyordu.  Çekimler sırasında Kaye, oyuncular ve ekip için rahat bir ortam oluşturdu. Sette, Norton'un o zamanki kız arkadaşı şarkıcı Courtney Love ve İngiliz tarihçi John Richardson da dahil olmak üzere ziyaretçileri karşıladı.  Kaye, bir şoför ve "YAHUDİ" yazan bir plakayla bir Lincoln Town Car ile işe gelirdi. Dört cep telefonu ve bir faks makinesi taşıyordu ve Pesah tatili sırasında Kaye'nin sete matzo kutuları teslim edildi.  Ayrıca, o sırada bir İngiliz siyasi grubu olan Ulusal Cephe tarafından yayınlanan ve Britanya medyasını kontrol ettiği iddia edilen önde gelen bir Yahudi olduğunu söyleyen bir haber bülteni keşfetti.

Hem Furlong hem de Ethan Suplee, nefret dolu görüşlere sahip rollerini üstlenmeyi rahatsız edici buldular. Furlong, "Bu inanılmaz derecede nefret dolu şeyleri söylemek oldukça yoğun" dedi.  Oyuncuların kollarında "beyaz güç" dövmeleri vardı, Suplee çekimlerden bir gün sonra bunları çıkarmayı unuttu ve bir markette bir adamla karşı karşıya kaldı.  Norton, "Bu filmi yapmak bende en tuhaf algı çarpıklığını yarattı... o filmin ve kameranın, sanatın ve siyah beyaz fotoğrafçılığın büyüsü... birçok insanın benden daha büyük ve daha sert bir insan olduğumu düşünmesine neden oldu".  Flashback sahneleri siyah-beyaz olacak şekilde düzenlenirken, günümüz sahneleri renkli olacak şekilde düzenlendi.

### Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaye, filmin müziklerini yapması için İngiliz besteci Anne Dudley'i işe aldı ve müziğin "büyük ve elegiac" olmasını istedi.  Tam bir orkestra ve bir erkek korosu kullandı ve hip-hop seslerini kullanmamaya karar verdi. Dedi ki, "Neo-Nazi fraksiyonu müzikte bir erkek korosu tarafından kişileştiriliyor - daha Aryan bir ses ne olabilir? ... Sakinleştirici bir yaylı çalgılar orkestrası bunun yerine çok daha etkileyici ve zamansız bir palet sağlıyor".

Kaynakça
--------

1. ↑  "great-roles-actors-have-turned-down". 3 Temmuz 2013. 18 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013.
2. ↑  "Losing it". 31 Mart 2020. 24 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2020.
3. ↑  "İstemedikleri oyuncularla hantal olan 6 yönetmen"
4. ↑  "kur yapma sorunu". 8 Nisan 2020. 8 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.
5. 1 2  "Courting Trouble". 8 Nisan 2020. 19 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.
6. ↑  "american history x". 9 Nisan 2017. 9 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2017.
7. ↑  ""American History X - Anne Dudley | Songs, Reviews, Credits". 8 Nisan 2020. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.

Dış bağlantılar
---------------

* Official site13 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IMDb'de *Geçmişin Gölgesinde*
* Rotten Tomatoes'ta *American History X*
* AllMovie'de *American History X*
* Box Office Mojo'da *American History X*

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 7582063-8
* LCCN: no2021099512
* MusicBrainz work: 6a1f2bf5-b998-434f-bb6a-fba69acc1141
* VIAF: 204623391
* WorldCat (LCCN): no2021-099512

 |