**Sukarno** (6 Haziran 1901; Surabaya, Cava - 21 Haziran 1970, Cakarta), Endonezya bağımsızlık hareketinin önderi, hatip, devrimci, milliyetçi ve ve 1945-1967 arasında Endonezya'nın ilk devlet başkanı.

Biyografi
---------

Doğu Cavalı yoksul bir öğretmenin oğluydu. Çocukluğunun büyük bir bölümünü Tulungagung köyünde büyükbabası ve büyükannesinin yanında geçirdi. 15 yaşında Surabaya'daki ortaokula gönderildi. 1921'de tanınmış din adamı Tjokroaminoto'nun 16 yaşındaki kızı Siti Utari ile evlendi.

Sukarno öğrenciliği sırasında Cava, Sunda ve Bali dillerini çok iyi öğrendi. Çağdaş Endonezya dili üzerindeki çalışmaları, gelecekte bu dilin geliştirilmesine yapacağı katkıların temelini oluşturdu. Arapça ve Felemenkçenin yanı sıra İngilizce, Fransızca, Almanca ve Japonca öğrendi. Zamanla feodal prenslerden kaçak komünistlere kadar, ülkenin hızla genişleyen siyasal yelpazesinin her kanadındaki yeni önderlerle tanıştı.

İnşaat mühendisliği eğitimini tamamladığı Bandung'da 1927'de yaşamının gerçek yönünün siyaset ve hitabette yattığını hesapladı. 1923'te Siti Utari'den boşanarak, Inggit Garnisih'le evlendi, ama 1943'te ondan da ayrıldı. Sonraki yıllarda birkaç kez daha evlendi.

Sokarno, sömürgeciliğe karşı çıktığı için Hollandalılar tarafından Bandung'da 2 yıl (1929-1931) hapsedildi, Sumatra ve Flores'te sekiz yılı aşkın süre sürgünde yaşadı (1933-1942). Mart 1942'de Hint Adalarını işgal eden Japonları hem ulusu, hem de kendisi için kurtarıcı olarak karşıladı. II. Dünya Savaşı boyunca Japonların başdanışmanı ve propaganda görevlisi oldu. Buna karşılık Japonlardan Endonezya'nın bağımsızlığını talep etti. 1 Haziran 1945'te yaptığı en ünlü konuşmasında, Pancasila diye bilinen Beş İlke'yi (tek tanrıya iman, adil ve modern toplum, Endonezya'nın birliği, demokrasi, sosyal adalet) tanımladı. Japonya'nın yenilgisi yaklaşınca önce tarafsız kaldı. Sonunda genç eylemciler tarafından kaçırılıp tehdit edilince 17 Ağustos 1945'te Endonezya'nın bağımsızlığını ilan etti. Yeni ve güçsüz cumhuriyetin devlet başkanı olarak Hollanda'ya başarıyla meydan okudu. Eski sömürgelerinde denetimi yeniden ele geçirmek için iki başarısız harekât düzenleyen Hollanda, 27 Aralık 1949'da Endonezya'nın bağımsızlığını resmen tanıdı.

Sukarno, Yogyakarta'daki devrim başkentinden Cakarta'ya 28 Aralık 1949'da zaferle döndü. Gösterişli bir yaşam sürmeyi yeğleyince kendisini eleştirenlerin sayısı hızla arttı. Siyasal gerilim yoğunlaşırken, Sukarno'nun saptırıcı siyasal manevraları da istikrarı olanaksızlaştırdı. Gene de eğitim, sağlık ve kültürel uyanış gibi alanlarda çarpıcı kazanımlar kazandırdı. Sukarno'nun çok önem verdiği Endonezyalılık gururu yerleşti. Ama bütün bunların ülke ekonomisi üzerinde yıkıcı etkisi oldu.

Sukarno 1956'nın sonlarında, çatışan siyasal partileri *gömerek* ulusal uzlaşmayı sağlama umuduyla parlamenter demokrasiyi ve özel girişimi ortadan kaldırdı; *Güdümlü Demokrasi* ve *Güdümlü Ekonomi* uygulamasını başlattı. Marksist bir ideolojiye ve çoğu yozlaşmış kişilikleriyle tanınan kalabalık bir bakanlar kuruluyla bütünleşen kişisel ve siyasi taşkınlıkları, sürekli bir ulusal bunalımla sonuçlandı. 1958'de Sumatra ve Celebes'te bölgesel ayaklanmalar çıktı. Enflasyon nedeniyle 1958'de 100 olan geçinme indeksi 1965'te 18 bine, 1967'de 600 bine yükseldi. Sukarno 1963'te ABD'yle ilişkilerini kesti. 1 milyar Amerikan doları değerinde silah ve malzeme aldıktan sonra SSCB'yle de ilişkilerini bozdu. Emperyalist ablukanın bir parçası olarak nitelediği Malezya'yı destekleyen BM'den 20 Ocak 1965'te resmen çekildi.

30 Eylül 1965'te, ülke Sukarno'nun da katıldığı kuşkusuz olan bir darbe girişimiyle sarsıldı. Askerler ve komünistlerden oluşan darbeciler 6 generali kaçırarak öldürdüler. Birkaç kent merkezini ele geçirdikten sonra yeni bir devrimci rejim kurduklarını açıkladılar. Darbeye karşı direnen Cakarta garnizonunun komutanı General Suharto ve Sukarno arasındaki iktidar mücadelesinde 300 bin ya da daha çok komünist ve komünist zanlısı öldü. Sukarno'nun 11 Mart 1966'da geniş yetkiler vermek zorunda kaldığı Suharto Mart 1967'de geçici devlet başkanı, Mart 1968'de devlet başkanı oldu. Görevden ayrılışından ölümüne kadar Cakarta'da ev hapsinde tutuldu. Sukarnoculuk ideolojisi 1970'lerin sonlarına kadar yasaklı kaldı, daha sonra Sukarno'nun saygınlığı iade edildi.

Ayrıca bakınız
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisöz'de ***Sukarno*** ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |

* Muhammed Natsir
* Angkatan 66
* Nasakom

Kaynakça
--------



| Siyasi görevi |
| --- |
| **Yeni makam**Endonezya'nın bağımsızlığı | **Endonezya Devlet Başkanı**18 Ağustos 1945 – 12 Mart 1967 | Sonra gelenSuharto |

| * g
* t
* d
Endonezya devlet başkanları |
| --- |
|  | 
* Sukarno
* Suharto
* Bacharuddin Jusuf Habibie
* Abdurrahman Vahit
* Megawati Sukarnoputri
* Susilo Bambang Yudhoyono
* Joko Widodo

 |  |

| * g
* t
* d
Lenin Barış Ödülü sahipleri |
| --- |
| 1950'li yıllar | **1950**: Frédéric Joliot-Curie -
Song Qingling -
Hewlett Johnson -
Eugénie Cotton -
Arthur Moulton -
Pak Chong Ae -
Heriberto Jara Corona •
**1951**: Guo Moruo -
Monica Felton -
Oyama Ikuo -
Pietro Nenni -
Anna Seghers -
Jorge Amado •
**1952**: Johannes Becher -
Eliza Branco -
İlya Ehrenburg -
James Gareth Endicott -
Yves Farge -
Saifuddin Kitchlew -
Paul Robeson • **1953**: Andrea Andreen -
John Desmond Bernal -
Isabelle Blume -
Howard Fast -
Andrew Gaggiero -
Leon Kruczkowski -
Pablo Neruda -
Nina Vasilevna Popova -
Sahib-singh Sokhey -
Pierre Cot • **1954**: Alain Le Léap -
Baldomero Sanincano -
Prijono -
Bertolt Brecht -
André Bonnard -
Thakin Kodaw Hmaing -
Felix Iversen -
Nicolás Guillén -
Denis Nowell Pritt • **1955**: Lázaro Cárdenas -
Mohammed Al-Ashmar -
Joseph Wirth -
Tôn Đức Thắng -
Akiko Seki -
Ragnar Forbeck • **1957**: Louis Aragon -
Emmanuel d'Astier -
Heinrich Brandweiner -
Danilo Dolci -
Maria Rosa Oliver -
Venkata Raman -
Udakandawala Saranankara Thero -
Nikolay Semenovich Tikhonov • **1958**: Josef Lukl Hromádka -
Artur Lundkvist -
Louis Saillant -
Kaoru Yasui -
Arnold Zweig • **1959**: Otto Buchwitz -
William Edward Burghardt Du Bois -
Nikita Kruşçev -
Ivor Montagu -
Kostas Varnalis
 |  |
| 1960'lı yıllar | **1960**: Laurent Casanova -
Cyrus Eaton -
Sukarno • **1961**: Fidel Castro -
Ostap Dlussky -
William Morrow -
Rameshvari Neru -
Mihail Sadoveanu -
Antoine Tabet -
Ahmed Sékou Touré • **1962**: István Dobi -
Olga Poblete de Espinosa -
Faiz Ahmed Faiz -
Kwame Nkrumah -
Pablo Picasso -
Georgi Traykov -
Manolis Glezos • **1963**: Oscar Niemeyer • **1964**: Dolores Ibárruri -
Rafael Alberti -
Aruna Asaf Ali -
Kaoru Ota • **1965**: Miguel Angel Asturias -
Mirjam Vire-Tuominen -
Peter Ayodele Curtis Joseph -
Giacomo Manzù -
Jamtsarangiyn Sambuu • **1966**: Herbert Warnke -
Rockwell Kent -
Ivan Málek -
Martin Niemöller -
David Siqueiros -
Bram Fischer • **1967**: Joris Ivens -
Nguyen Thi Dinh -
Jorge Zalamea -
Romes Chandra -
Endre Sík -
Jean Effel • **1968**-**1969**: Akira Iwai -
Jarosław Iwaszkiewicz -
Khaled Mohieddin -
Linus Pauling -
Shafie Ahmed el Sheikh -
Bertil Svahnstrom -
Ludvík Svoboda
 |
| 1970'li yıllar | **1970**-**1971**: Eric Henry Stoneley Burhop -
Ernst Busch -
Tsola Dragoicheva -
Renato Guttuso -
Kemal Canbolat -
Alfredo Varela • **1972**: James Aldridge -
Salvador Allende -
Leonid Brejnev -
Enrique Pastorino • **1973**-**1974**: Luis Corvalán -
Raymond Goor -
Jeanne Martin-Cissé • **1975**-**1976**: Hortensia Bussi de Allende -
János Kádár -
Seán MacBride -
Samora Machel -
Agostinho Neto -
Yannis Riços • **1977**-**1978**: Kurt Bachmann -
Freda Yetta Brown -
Angela Davis -
Vilma Espín Guillois -
Kumara Padma Sivasankara Menon -
Halina Skibniewska • **1979**: Hervé Bazin -
Lê Duẩn -
Urho Kekkonen -
Abd al-Rahman al-Sharqawi -
Miguel Otero Silva
 |
| 1980'li yıllar | **1980**-**1982**: Mahmut Derviş -
John Morgan -
Líber Seregni -
Mikis Theodorakis • **1983**-**1984**: İndira Gandhi -
Jean-Marie Léger -
Eva Palmer -
Nguyễn Hữu Thọ -
Luis Vidales -
Joseph Weber -
Charilaos Florakis • **1985**-**1986**: Miguel d'Escoto -
Dorothy Crowfoot Hodgkin -
Herbert Mies -
Julius Nyerere -
Petr Tanchev • **1986**-**1987**: Evan Litwack
 |
| 1990'lı yıllar | **1990**: Nelson Mandela
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90665252
* BNF: cb12410857h (data)
* CiNii: DA01996287
* GND: 118619985
* ISNI: 0000 0001 2126 349X
* LCCN: n50010422
* LNB: 000268455
* NARA: 10580892
* NDL: 00458043
* NKC: xx0057075
* NLA: 36058465
* NLI: 987007268098605171
* NTA: 068699328
* RERO: 02-A013286137
* SELIBR: 405697
* SNAC: w6sq91fv
* SUDOC: 033220387
* Trove: 1203952
* VIAF: 30329774
* WorldCat: lccn-n50010422

 |