**II. Kültepe**, Azerbaycan'ın ilk şehir devletlerinden birinin merkezi olan ve günümüzde Nahçıvan'da yer alan eski bir yerleşim yeridir. Şehir günümüzden 3.500 yıl önce kurulmuştur.[*kaynak belirtilmeli*]

Üçgen şeklindeki bu yerleşim, Çehriçay (Çehri Nehri) ile Nahçıvançay'ın (Nahçıvan Nehri) birleştiği bölgede yer almaktadır. II. Kültepe'nin 7-10 kalınlığındaki ilk tabakası erken Tunç Çağı'na kadar tarihlendirilmektedir. Araştırma sırasında tuğladan yapılmış yuvarlak şekilli yapı kalıntıları bulundu. Radyokarbon (C 14) analizinin sonuçları bölgenin tarihini günümüzden 3500–2400 yıl öncesine yerleştirmektedir. Bu çok katmanlı yerleşimin bu Orta Çağ katmanının kalınlığı 4 metreden fazladır. İkinci binyılda Kültepe sakinlerinin yaşamlarını kapsayan dört yapı katmanından oluşmaktadır. Yerleşin alanının etrafına koruyucu duvarlar inşa edilmiştir. Konut kalıntılarının yanı sıra ekonomik amaçlı binalar, endüstriyel amaçlı binalar, büyük ölçekli boyalı kaplar, taş, kemik ve bronz aletler, süs eşyaları, silahlar ortaya çıkarılmıştır.

Kusursuz inşaat tekniğine aşina olan Kültepe sakinleri tuğla, alçı ve taş gibi hammaddeler kullandılar. Yerleşim alanında inşa edilen savunma kalesi, yaşam ve çiftlik binaları, yüksek bir mimari fikrin ürünü olup, dönemin inşaat çalışmalarına dair belirgin bir bakış açısı sağlamaktadır. Bileşik yapılı savunma kalesi, dörtgen burçlarla daha da güçlendirildi.

II. Kültepe'de hem tek renkli hem de çok renkli kil kaplar bulundu. Şekil olarak farklıydılar. Toprak kaplardaki desenler zengindi. Geometrik desenlere ek olarak, belirli anlamları ifade eden çizimler de bulundu.

II. Kültepe'nin III. Bölümünde bir dörtgen yapının kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Ağırlıklı olarak ham tuğladan inşa edilen binaların zeminleri toprak ve taştır. Araştırmalar, II. Kültepe'nin Orta Tunç Çağı'nın kent tipi yerleşimlerinden biri olduğunu doğrulamaktadır. II. Kültepe 3 hektarlık yaşam alanından oluşmaktadır. Yerleşim alanı, çarpıcı kale duvarlarla çevrilidir. Üçüncü kısmı, burçlar ve müstahkem savunma duvarları ile çevrilidir. 2 m genişliğindeki kale duvarı çamurla tutturulmuş bir taş işçiliği ile çevrilmiştir. Duvarın yapımında büyük kare tuğlalar (32x32x11 cm; 38x38x12 cm; 40x40x12 cm; 44x44x12 cm) kullanılmıştır.

İnşasından kısa bir süre sonra kale duvarı molozlara aşınmaya maruz kaldır ve koruyucu değerini kaybetti. Bir süre sonra restore edildi, ancak alan önemli ölçüde azaldı. Kulenin doğu ve güney kısmında eski duvar yerine yenisi inşa edildi. Konut ve ticari binalar düzleştirilmiş ve çamurla sertleştirilmiş taşlardan yapılmıştı. Bazı evler birkaç odadan oluşmaktaydı. Güçlü bir yangın binaları tahrip etti, ateş kalıntılarında yaşlı bir adamın kemikleri bulundu. Orta Tunç Çağı boyunca Kültepe'deki dört yapı katmanı ve 4 metreden fazla kültürel katman, burada gerçekleşen yerleşimini uzun ömürlülüğü hakkında bir fikir oluşturur. İkamet yerinde birçok farklı malzeme bulunmuştur. Burada bulunan taşlaşmış çimler çeşitli alanlarda kullanılmıştır. Zarif örnekleri büyük olasılıkla silah olarak kullanılmıştır.

Kültepe yerleşmesinde çanak çömlek mahallesinde, taş döşemelerde taş ve sokak sobaları keşfedildi. Öğütme taşı, çim taşı, dişler, tahıl artıkları, evcil hayvanlar, metal eşyalar, metal yarma için kil kovanı gibi taş aletlerden yapılan çeşitli basit ve boyalı tabakların kısmen parçalanmış olduğu bilinmektedir. İşlemeler çoğunlukla geometrik şekillerden oluşsa da insan, kuş ve hayvan imgelerine de rastlanmaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2020.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 18 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2020.