|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisözlük'te ***Türkiye*** ile ilgili tanım bulabilirsiniz. |

Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti'nde kullanılan Türkiye, Eski Fransızcadaki *Turquie* sözcüğünden türemiştir. Orta Çağ Latincesinde *Turquia* ve *Turchia* olarak geçer. Yunan kaynaklarında Τουρκία olarak adlandırılmıştır. Orta Çağ İngilizcesi'nde ilk defa (olarak *Turkye, Torke*, ardından *Turkie, Turky*), 1369 yılında Chaucer tarafından yazılmıştır. O zamanın diğer uygarlıkları tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndan sık sık *Türkiye* veya *Türk Medeniyeti* olarak bahsedilirdi.

Etimoloji
---------

Türkiye adı (Orta Çağ Latincesi: *Turchia*/*Turquia*) 2 parçaya ayrılabilir: Çok önceden beri söylenen *Türkiye* ismine teorik olarak eklenen *-iye* eki, "sahip", "bölgesi", "ile ilgili" anlamlarına gelir. İlk olarak Yunanca ve Latince *Tourkia* (*Τουρκία*) ve *Turchia* sözlerindeki *–ia* ekinden türeyip daha sonra Arapça *Turkiyya* (تركيا) kelimesindeki *–iyya* ekinden türemiştir.

### Türk kaynaklar

"Türk" veya "Türük" sözcüğü ilk defa Eski Türk Yazıtları'ndan biri olan Orhun Yazıtları'nda Göktürk Kağanlığı döneminde 8. yüzyılda kullanılmıştır. Türkçeden çıkmış olan *Türk* sözcüğü Göktürkler tarafından ilk defa kullanılmıştır. İşbara Kağan'dan İmparator Yang Jian'a 585 yılında gönderilen mektupta ona "Büyük Türk Kağanı" demiştir. Orhun yazıtlarında *Türk* ve *Türük*  adı çokça geçmektedir. 

### Çin kaynakları

Türkiye ile aynı anlama gelen belki de ilk sözcük Çin kaynaklarında *"tie-le"* (鐵勒) veya *"tu-jue"* (突厥) olarak geçer. İsim, Çinliler tarafından Orta Asya'daki Altay Dağları'nın güneyinde yaşayan Türk halkına milattan önce 177 civarında verilmiştir.

### Yunan ve Latin kaynakları

Yunanca, *Tourkia* ismi (Yunanca: Τουρκία) ilk defa Bizans imparatoru ve rahip VII. Konstantinos Porfirogennetos'un yazdığı *De Administrando Imperio*, kitabında geçmektedir fakat o, "Türkler" diyerek daima Macarları kastetmiştir. Benzer olarak Hazar Kağanlığı'na da Bizans kaynaklarında *Tourkia* (Türklerin Bölgesi) denilmiştir. Ancak,  Bizanslılar daha sonra 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türklerin Anadolu'da yaşadığı yerlere demeye başlamıştır. Orta Çağ Yunan ve Latincede geçen *Türkiye* adı aynı yerleri tanımlamak için kullanıldığı söylenemez. Hazarları da kapsayan *Tataristan* sözcüğü Orta Asya bozkırlarına denilirdi. Selçukluların çıkışı ve Osmanlı İmparatorluğu'nun 14. yüzyıldaki yükselişinden sonra *Tataristan*  sözü bir başka bölge için kullanılmaya başlandı.

### Pers kaynakları

Türkçede kullanılan -stan eki Farsça kökenlidir. Persler, Orta Asya'da yaşayan Türklerin bölgesine *Turkestan* demişlerdir. Bu sözcük *Türk sözcüğünün* yanına "İkametgahı" anlamına gelen Farsça "*-estan* veya -*stan*" ekinin gelmesiyle oluşmuştur.  Modern Farsçada Türkiye (ترکیه) sözcüğü, kişilerin yerini belirtmek için kullanılan Arapça nisba ekinin türemiş halidir. Türk dilinde kullanılan *Türkiye*, ayrıca Arapçadan alınmış -*iye*eki taşımaktadır.

### Arap kaynaklar

Arapça *Turkiyya* (Arabic: تركيا) Memlük Sultanlığı'nda kullanılmış (*Türklerin Devleti*) ve Mısır, Filistin, Suriye, Hicaz ve Siranayka'ya denilmiştir.

### Diğer dillerde

İzlandaca sözcük *Tyrkland* ve Macarca sözcük *Törökország*, *Türk toprağı* anlamına gelen ana dildeki söz türetme yöntemleri kullanılarak türetilmiş iki sözdür.

Ayrıca bakınız
--------------

* Türkistan
* Turan
* Anadolu

Kaynakça
--------

1. 1 2  Harper, Douglas.
2. ↑  American Heritage Dictionary (2000).
3. ↑  Michael J. Arlen (2006). *Passage to Ararat*. MacMillan. s. 159. 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2020.
4. ↑  Scharlipp, Wolfgang (2000).
5. ↑  "卷099 列傳第八十七突厥鐵勒- 新亞研究所- 典籍資料庫". 21 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2015.
6. ↑  Jenkins, Romilly James Heald (1967).
7. ↑  Günter Prinzing; Maciej Salamon (1999).
8. ↑  Henry Hoyle Howorth (2008).
9. ↑  Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi. Genesis Yayınları. Ankara, 2011
10. ↑  "-stan | Origin and meaning of suffix -stan by Online Etymology Dictionary". *www.etymonline.com* (İngilizce). 27 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020.
11. ↑  "WebCite query result". *www.webcitation.org*. 1 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020.
12. ↑  M. A. Geography; B. A. Geography. "Countries of the World Divided into Eight Regions". *ThoughtCo* (İngilizce). 6 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020.