2009 Runet Ödül töreninde Runet logosu
**Rusya'da İnternet** veya **Rusça İnternet** ve bazen **Runet** ("Russian" ve "İnternet" kelimelerinin bir birleşimi) İnternetin Rusya ile ilgili bir parçasıdır. 2015 itibarıyla Rusya'da İnternet erişimi, çevirmeli ağ, kablo, DSL, FTTH, mobil, kablosuz ve uydu dahil olmak üzere çeşitli şekillerde işletmeler ve ev kullanıcıları tarafından kullanılabilir.

2020 itibarıyla 122.488.468 (ülkenin toplam nüfusunun %85'i) İnternet kullanıcısıdır.

Eylül 2020 itibarıyla Rusya, sabit genişbant internet erişim hızı ortalama 75,91 mbit/s ile dünya ülkeleri arasında 47. mobil ağ internet erişim hızı ile 22,83 mbit/s ile 88. sırada yer aldı. Freedom House'a göre Rusya'da İnternet 2019 itibarıyla "Özgür Değil"dir.

Eylül 2011'de Rusya, çevrimiçi olarak en yüksek tekil ziyaretçi sayısıyla Avrupa pazarında Almanya'yı geride bıraktı. Mart 2013'te yapılan bir anket, Rusça'nın internette en yaygın kullanılan ikinci dil haline geldiğini ortaya çıkardı.

Ruslar, Odnoklassniki.ru'nun (25-35 yaşındakilerin %75'i tarafından kullanılan) sosyal ağların güçlü kullanıcılarıdır. 2009'da Ruslar) ve VKontakte en popüler olanlardır. LiveJournal da uzun süredir popülerdir.

Tarih
-----

Anatole Klyosov tarafından 1988'de çekilen VNIIPAS tabelası
### İlk yıllar

Geriye dönük olarak, Rus dilinde veri ağının izi Rusya'da posta ve gazeteciliğin yayılmasına kadar izlenebilir ve teknik yollarla bilgi aktarımı telgraf ve radyo ile geldi. 19. yüzyıl Rus filozofu Vladimir Odoevsky'nin 1837 tarihli bir bilim kurgu romanı *The Year 4338: Petersburg Letters*, "arkadaşların evleri, birbirlerinden uzakta yaşayan insanların birbirleriyle konuşmasına izin veren manyetik telgraflarla birbirine bağlanır" gibi tahminler içerir. "düzenli yazışmaların yerini" "ev sahiplerinin iyi ya da kötü sağlığı, aile haberleri, çeşitli düşünce ve yorumlar, küçük icatlar ve davetler hakkında bilgiler" aldı.

Bilgi işlem sistemleri, 1950'lerde SSCB'de bilinir hale geldi. 1952'den başlayarak, Moskova merkezli Hassas Mekanik ve Bilgisayar Mühendisliği Enstitüsü'nde (Sergei Lebedev başkanlığında), M-40 adlı merkezi makine aracılığıyla yaklaşık 100-200 kilometre uzaklıktaki daha küçük uzak terminallerle bilgi alışverişi yapıp test füzeleri üzerindeki radar verilerini hesaplayan bir bilgisayar ağı kullanan otomatik füze savunma sistemi üzerinde çalışmalar yürütüldü. Bilim adamları, çalışmaları için SSCB'deki birkaç yeri kullandılar, en büyüğü, Sary Shagan olarak bilinen Balkaş Gölü'nden Batı'ya uzanan devasa bir test alanıydı. Bu arada, SSCB'nin her yerindeki amatör radyo kullanıcıları, dünya çapındaki yoldaşlarıyla veri kodlarını kullanarak P2P bağlantıları yürütüyorlardı. Daha sonra, Rus Demiryollarının ihtiyaçlarına hizmet etmek için 1972'de *Express* adlı devasa bir otomatik veri ağı başlatıldı.

1980'lerin başından itibaren, Uygulamalı Bilgisayarlı Sistemler için All Union Bilimsel Araştırma Enstitüsü (*VNIIPAS*), SSCB çapında Academset oluşturmak için X.25 telefon protokolü üzerinden veri bağlantıları uygulamak için çalışıyordu. 1982'de Avusturya ile bir test Sovyet bağlantısı vardı, 1982 ve 1983'te VNIIPAS'ta BM tarafından başlatılan ve SSCB'nin biyokimyacı Anatoly Klyosov başkanlığındaki birçok Sovyet Cumhuriyetinden bilim adamlarından oluşan bir ekip tarafından temsil edildiği bir dizi dünya bilgisayar konferansı vardı. Diğer katılımcı ülkeler İngiltere, ABD, Kanada, İsveç, Almanya, Doğu Almanya, İtalya, Finlandiya, Filipinler, Guatemala, Japonya, Tayland, Lüksemburg, Danimarka, Brezilya ve Yeni Zelanda idi.

Ayrıca, 1983'te *San Francisco Moskova Teleportu (SFMT),* Henry Dakin'in ilk mali desteğiyle VNIIPAS ve Joel Schatz, Michael Kleeman ve Chet Watson'ın dahil olduğu bir Amerikan ekibi tarafından başlatıldı. SFMT, PeaceNet platformunu ve çoklu dil desteğini kullanarak e-posta hizmeti sağladı. Ayrıca, Çernobil kazasına maruz kalan hastaları tedavi eden UCLA'dan Bob Gale gibi doktorları desteklemek de dahil olmak üzere, iki ülke arasında birkaç yavaş tarama video bağlantısını üstlendi. Daha sonra, 80'lerin sonlarında kar amaçlı bir telefon ve veri sağlayıcısı *SovAm* (Sovyet-Amerikan) *Teleport* kurdu. Bu arada, 1 Nisan 1984'te İngilizce konuşan Usenet'te "Kremlin bilgisayarı" Kremvax hakkında bir Şaka Günü aldatmacası yapıldı. 1988 gibi erken bir tarihte SSCB'de X.25 aracılığıyla "evden" kendiliğinden İnternet (UUCP ve telnet ) bağlantılarına dair raporlar mevcuttur. 1990'da ABD merkezli İlerici İletişim Derneği'nin kâr amacı gütmeyen bir *GlasNet* girişimi, SSCB'de (Sovam aracılığıyla) çeşitli eğitim projelerinde İnternet kullanımına sponsor oldu.

### Kitlesel kullanım

 10 Kasım 2005'te Kurchatov Enstitüsü'nde "İnternet ve Bilim: 15 Yıl Devam Ediyor" Konferansı
1990–1991'de Relcom'un ağı hızla genişliyordu (*Relcom'da*, aşağıya bakın), EUnet'e katıldı ve 1991'deki Sovyet darbe girişimi hakkındaki haberleri dünya çapında yaymak için kullanılırken, KGB aracılığıyla darbeciler konuyla ilgili kitle iletişim faaliyetlerini bastırmaya çalışıyordu. SSCB'nin düşüşünden sonra, eski Sovyet devlet kontrolündeki birçok yapı, aralarında geniş telefon ağları bulunan Rusya Federasyonu tarafından miras alındı. Ekonominin dönüşümü ile pazar tabanlı telekomünikasyon endüstrileri hızla büyüdü, çeşitli ISP'ler ortaya çıktı.

Bu arada, ilk Rus FidoNet düğümünün Ekim 1990'da Novosibirsk'te başladığı ve SSCB'nin FidoNet'in *50. Bölgesine* dahil olduğu bildirildi. BBS'ler üzerinden toplu ağ oluşturma, 90'ların başında İnternet üzerinden olduğundan daha popüler olduğundan, Rus FidoNet etkinliği Runet'in geliştirilmesine katkıda bulundu.

Mart 1991'de Ulusal Bilim Vakfı, Doğu Bloku ülkelerinin küresel TCP/IP ağına ("uygun İnternet") bağlanmasına izin vermeye başladı.

1990'ların ortalarına gelindiğinde, bilgisayar ağları (burada TCP/IP, UUCP'nin yerini alıyordu), Sovyet Sonrası devletlerde birçok normal yaşam ve ticaret dalında ortaya çıktı. İnternet, dünyada Rusça konuşan herkes için popüler bir iletişim aracı haline geldi. Eski Sovyet Cumhuriyetlerinin ulusal sözde *Ağları* oluşmaya başladı (örn. *Uznet*, *Kaznet* ve diğerleri). Sovam Teleport, 90'lı yılların başında bankalar için SWIFT bağlantıları sağlıyordu.

Ekim 2007'de dönemin Başbakan Yardımcısı Dmitry Medvedev, Rusya'daki tüm okulların (yaklaşık 59.000) internete bağlı olduğunu duyurdu, ancak daha sonra bu okullara hizmet verecek bir müteahhitle ilgili sorunlar olduğu yönündeki endişeler kamuoyuna duyuruldu. Yine Aralık 2007'de, Rus okullarında yasa dışı yazılımların kullanımını ele alan ünlü Ponosov Davası'nın devamı olarak, fizibiliteyi belirlemek ve ülkenin diğer bölgelerinde Linux tabanlı eğitimin daha fazla uygulanması için Linux'u Perm Krai, Tataristan ve Tomsk Oblast okullarında resmi olarak test etme planları açıklandı. Sonraki yıllarda test sonuçları başarılı kabul edildi, ancak devlet tarafından tahsis edilen fonların dağıtımındaki belirsizlikler de dahil olmak üzere yeni organizasyonel sorunlar ortaya çıktı. Bunu Rus okullarında kitlesel Linux kullanımı takip etmedi ancak daha sonra 2010'ların 2. yarısında devletle ilgili kurum ve şirketler, Windows'un güvenli olmadığı ve Rusya karşıtı yaptırımlarda kullanılabileceği gerekçesiyle Microsoft Windows yerine kitlesel olarak Astra Linux'u uygulamaya başladı.

2009'dan beri, Rus vatandaşlarına elektronik devlet hizmetleri sağlamak için çevrimiçi bir standart haline gelen "Gosuslugi" ("devlet hizmetleri") web sitesi gelişiyor. Kayıt için Rusya Federasyonu pasaportu gereklidir. 2019'da 100 milyondan fazla kullanıcı kayıtlıdır (Rus nüfusunun ~%70'i).

Avrupa Konseyi istatistiklerine göre, 2012'nin ikinci yarısında Rusya'da FTTx (binaya fiber) teknolojisiyle bağlanan yeni abone sayısı 2,2 milyon kişi arttı, bu da Avrupa Birliği'nin 27 ülkesinin toplamından daha fazladır. FTTx bağlantısına izin verilen toplam hane sayısı 7,5 milyon oldu. Bu, 2012'de sabit hat genişbant kullanıcılarının %40'ından fazlasının fiber optiklerle bağlandığı anlamına geliyor.

Rusya, vatandaşları için geniş bant bağlantısı sağlamada dikkate değer bir ilerleme kaydetti. Mobil geniş bant bağlantısı, gelişmiş ekonomiler için ortalamaya yakındır (her 100 kişi için 60 aktif abonelik), cep telefonu penetrasyon oranları dünyadaki en yüksek oranlardan biridir ve Rusya, abone ile sabit geniş bandın karşılanabilirliği konusunda dünya lideridir. Rusya hane halkının yüzde 90'ından fazlasını karşılayan BM Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin karşılanabilirlik kriterlerini karşılayan maliyetler. Rusya'nın ortalama internet bağlantı hızı olan 7,4 Mbit/s, dünya ortalaması olan 3,8 Mbit/s'nin neredeyse iki katıdır.

Ancak Rusya, kırsal ve uzak bölgelere ulaşmada dijital uçurum konusunda hâlâ zorluklarla karşılaşıyor. Sabit genişbant penetrasyonu en yüksek Moskova'da ve en düşük Çeçen Cumhuriyeti'ndedir. Rusya'nın muazzam boyutu ve çeşitli gelişmişlik düzeyleri göz önüne alındığında, dijital uçurum devam ediyor.

Nüfus
-----

 Dmitry Medvedev 2008'de RIF'i açıyor
Önde gelen Kamuoyu Vakfı *FOM* (ФОМ) Mart 2007'de Rusya'da 18 yaş ve üzeri 28 milyon kişinin (%25) son altı ay içinde İnternet kullandığını tespit eden bir rapor yayınladı (aylık kullanıcı oranı %23,9/21; günlük kullanıcı oranı %10,1). /%9). Kasım 2006'da *TNS Gallup Media,* bazı kaynaklar tarafından "Rusya'da birinci kaliteli İnternet izleyici araştırması" olarak adlandırılan bir raporda, aylık Rus izleyicisinin 15 milyondan fazla olduğunu ortaya koydu. *Rukv.ru* izleme projesi, Mart 2008'de yanıt veren .ru ve .su içinde 1.001.806 WWW adresi buldu Ulusal etki alanı kayıt hizmeti RU-Center, 17 Eylül 2007'de bir milyonuncu .ru alan adının yaratıldığını duyurdu (yaklaşık 200 bin alanın işgalciler tarafından "park edildiği" düşünülüyor).

3 Nisan 2008'de RIF -2008, forumun açılış konuşmasında Runet'in 40 milyon kullanıcı veya nüfusun yüzde 28'i tarafından doldurulduğunu tahmin ettiğini söyleyen Rusya'nın seçilmiş cumhurbaşkanı Dmitry Medvedev tarafından açıldı. Ayrıca Rus sitelerinin yıllık 3 milyar dolarlık işlem yaptığını ve 370 milyon dolar reklam geliri elde ettiğini belirtti.

Ekim 2008'de Başkan Medvedev, Nisan 2009'da LiveJournal'ın ayrı olarak yönetilen versiyonuyla genişletilen kendi video blogunu başlattı.

Haziran 2009'da FOM, 18 yaş ve üstü insanlardan oluşan "altı aylık izleyici kitlesinin" %33 veya 37,5 milyon olduğunu bulan yeni anketinin sonuçlarını yayınladı.

CIA World Factbook, Rusya'da 2008'de 10.382 milyon İnternet sunucusu ve 2010'da 40.853 milyon İnternet kullanıcısı olduğunu belirtiyor.

Mart 2011 itibarıyla toplam genişbant abone sayısı 16,5 milyona ulaştı ve penetrasyon neredeyse %30'a ulaştı. Bu rakamlar, 2009'da 9 milyona kıyasla iki yıl içinde %180 arttı. %70'in üzerinde en yüksek penetrasyon oranı Moskova ve Saint-Petersburg'da olup, bu iki şehir de tüm abonelerin dörtte birini oluşturmaktadır (sırasıyla 3,2 ve 1,2 milyon).

Eylül 2011'de Rusya, çevrimiçi olarak en yüksek tekil ziyaretçi sayısına sahip Avrupa pazarı olarak Almanya'yı geride bıraktı.

Mart 2013'te Rusçanın artık internette en çok kullanılan ikinci dil olduğu açıklandı. Daily Telecom tahminlerine göre 2013'ün üçüncü çeyreği itibarıyla 26,3 milyon genişbant abonesi bulunuyor. 2013 sonunda pazar payına göre en büyük konut İnternet servis sağlayıcıları: Rostelecom: %38,6, ER-Telecom: %11,1, VimpelCom: %10,1, MTS: %9,4, TransTelekom: %4,6, AKADO: %3,3, Diğerleri: 22,9%

### Batı'da Tartışma

ABD gazetesi New York Times'a göre devlet, 2013'ten bu yana Rus hükûmetinin faaliyetlerini savunan propaganda ve dezenformasyon yaymak ve muhalefeti ve Batı ülkelerini itibarsızlaştırmak için İnternet kullanıcılarını istihdam ediyor. Onları istihdam eden başlıca kuruluş, "Internet Issledovania" (Russian Şablon:Lang-ru ), başlangıçta Olgino, Saint Petersburg'da bir ofisi vardı ve daha sonra yine Saint Petersburg'da bulunan Savushkina Caddesi'ndeki daha büyük bir ofise taşındı. Çalışanların her iki günde bir günde 12 saat ofiste bulunmaları gerekmektedir. Sosyal medyada (hem Rusça hem de İngilizce olarak) hükûmete yönelik kitlesel desteğin görünürlüğünü oluşturmak, farklı medyalar arasında metinler yaymak ve genellikle birden çok kimlik kullanarak hükûmet karşıtı görüşlere sahip kullanıcılara toplu olarak saldırmak gibi çeşitli faaliyetlerde bulunurlar. Maaş sabittir ve yalnızca bir çalışan, sabit sayıda mektuptan daha kısa olmamak üzere günde sabit sayıda yorum yazdığı takdirde ödenir. Yorumlar, her gün için sabit bir set olan anahtar kelimeleri içermelidir. Topluca "Kremlin trolleri" veya "Olgino'dan Troller" olarak bilinirler. Aynı kuruluş, Doğu Ukrayna'dan veya Donbas bölgesinden faaliyet gösteren ve yerel haberler sağlayan haber ajansları olduklarını iddia eden, ancak aslında Saint Petersburg ofis binası dışında personeli olmayan Kharkov Haber Ajansı da dahil olmak üzere bir dizi web sitesine de ev sahipliği yapıyor.

Alt yapı
--------

Hükümet yetkilileri, 2005 yılında "Elektronik Rusya" hakkında Rus İnternet Forumu'na rapor verdi
Rostelecom'un Danimarka'ya yaptığı ilk su altı optik kablosunun anısına 1993 tarihli posta zarfı ve damgası
Rusya'da internet altyapısının gelişimi, başta bilimsel kurumlar olmak üzere Sovyet şehirlerinde analog modem tabanlı bilgisayar ağlarının geliştirilmesiyle başladı. Ülke çapında (Sovyet Cumhuriyetleri dahil) UNIX e-posta sunucularını birbirine bağlayan ilk kuruluş, 1 Ağustos 1990'da Moskova'daki Kurchatov nükleer fizik enstitüsünde kurulan *Relcom* organizasyonuydu. Adını Sovyet yapımı DEMOS Unix benzeri işletim sisteminden alan ortak programlama kooperatifi *Demos* ile birlikte çalışıyorlardı. Ağustos 1990'da, Helsinki Üniversitesi'nde ücretli bir ses hattı üzerinden bir İnternet düğümü ile düzenli e-posta yönlendirmesi kurdular. 1980'lerin başından beri uluslararası olarak X.25 üzerinden bağlanan merkezi düğümü VNIIPAS olan Academset'in inşaatı da o sırada devam ediyordu. FidoNet bağlantılarının 1990'da başladığı bildirildi.

1990'larda Rostelecom, Sovyet sonrası telekom temelinde kuruldu ve daha sonra uluslararası fiber optik kablo sistemleri inşa etti - "Zapadny" (Danimarka-Rusya), "Yuzhny" (İtalya-Türkiye-Ukrayna-Rusya) ve "Vostochny" (Rusya-Japonya-Kore) — yanı sıra "Moskova-Khabarovsk" Trans-Rusya Fiber Optik Hattı. Durum, Rusya'nın uluslararası telekomünikasyon transit pazarına girmesini destekledi. Bununla birlikte, esas olarak sesli iletişim için tasarlanmış üç sistemin de düşük iletim kapasitesi (saniyede 560 megabit), uluslararası genişlemenin önündeki başlıca engel haline geldi.

2005 yılında 10 bin kilometre uzunluğundaki Chelyabinsk-Khabarovsk Fiber Optik Haberleşme Hattı'nın temeli atıldı. Minimum aktarım hızı saniyede 120 Gigabit'tir.

Büyük şehirlerde çok sayıda yerel ticari ISP faaliyet göstermektedir, ancak ülke çapındaki mevcut kablo hatlarının çoğu, eski "tekelci", devlet kontrolündeki Rostelecom ve ülkeyi yöneten demiryollarına bağlı Transtelecom gibi az sayıda büyük operatör tarafından en büyük DWDM fiber altyapısı kontrol altında tutulmaktadır. GPRS gibi dijital hizmetlerle cep telefonu kapsama alanı neredeyse her yerde bulunur. 2007 yılında Golden Telecom şirketi, Moskova'da ticari kullanım için dünyanın en büyük kentsel kablosuz ağı olarak kabul edilen devasa bir Wi-Fi ağı kurdu. Rusya'nın Karadeniz kıyısı , 2014 Kış Olimpiyat Oyunları sırasında iletişimin omurgasını oluşturduğu için fiber optik ağlar için önemli bir alan haline geldi.

Huawei, Ekim 2010'da mobil operatör MegaFon'un Moskova ve St. Petersburg da dahil olmak üzere Rusya'nın en büyük şehirlerinde 40 Gbit/sn IP/MPLS ağı için omurga düğümleri oluşturmak üzere Huawei NE5000E yönlendiricilerini seçtiğini söylüyor. Bu arada Megafon, Rusya'nın en büyük veri merkezi olarak lanse ettiği Samara'da açılacağını da duyurdu.

2011 yılında Rostelecom, Dağıstan Cumhuriyeti'nde veri iletimi için omurga ağında WDM tabanlı ekipmanın uygulanmasına başladı. WDM'nin tanıtılması nedeniyle, fiber optik iletişim hatları bant genişliği 2,5 Gbit/s'ye yükseldi. Rostelecom projeye yaklaşık 48 milyon ruble yatırım yaptı.

2011 yılına kadar Rusya'daki omurga ağı, 10 ve 40 Gbit/s kapasiteli DWDM teknolojisine dayanıyordu. İşletmeci, iki bağımsız şubede Transit Avrupa – Asya transit hattının kapasitesini artırmaya yönelik projelere başlamıştır. TEA omurgası "Yüksek Hızlı Omurga Transit Avrupa-Asya"nın ikinci aşaması kapsamında iletişim hatları yapım aşamasındadır. İlk şubenin inşaatı 2011 yılında tamamlandı ( Habarovsk – Stokholm). İkinci şube (Habarovsk – Frankfurt) 2013 yılında tamamlandı. Ek olarak, genişletilmiş omurgalar, 100G WDM ekipmanının da uygulandığı Habarovsk – Nakhodka – Tokyo ve Khabarovsk – Hong Kong güzergahında bulunuyor.

Şu anda, merkezi Moskova ve Saint Petersburg'da bulunan MasterTel, tüketicilere ve işletmelere saniyede 10Gbit/s'ye kadar yüksek hızlı fiber optik hatlar sağlayan bir ISP'dir.

2012'de Rusya Federasyonu, 2018 yılına kadar hanelerin %90'ına saniyede en az 100 megabitlik "ultra hızlı" bağlantı hızları sağlama konusunda iddialı bir hedef açıkladı

Ayrıca bakınız
--------------

* iconİnternet portalı
* flag Rusya portalı
* Rusya'da telekomünikasyon
* Rusya'da İnternet Değişim Noktaları
* Rusya'da internet sansürü
* İnternet kullanıcılarının sayısına göre Avrupa'daki egemen devletlerin listesi
* Rusça Vikipedi
* Rus BT geliştiricilerinin listesi
* Academset

Kaynakça
--------

1. ↑  "The World Factbook — Central Intelligence Agency". *www.cia.gov* (İngilizce). 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2018.
2. ↑  "Speedtest Global Index – Monthly comparisons of internet speeds from around the world". *Speedtest Global Index* (İngilizce). 9 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2020.
3. ↑  "The Crisis of Social Media". *Freedom House* (İngilizce). 19 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2020.
4. 1 2  "comScore Releases Overview of European Internet Usage in September 2011". comScore. 14 Kasım 2011. 15 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
5. 1 2  "Russian is now the second most used language on the web" 4 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Matthias Gelbmann, Web Technology Surveys, W3Techs, 19 March 2013.
6. ↑  Alexander Semenov, Alexander Mantzaris, Alexander Nikolaev, Alexander Veremyev, Jari Veijalainen, Eduardo L. Pasiliao, Vladimir Boginski *Exploring Social Media Network Landscape of Post-Soviet Space. 12 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* in IEEE Access, vol. 7, pp. 411-426, 2019
7. ↑  "Blogging Predicted by a 19th-century Russian Prince". 13 Ekim 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2007.  — Mosnews.com, 10.10.2005 (copy at Archive.org).
8. ↑  *Arşivlenmiş kopya* (журнал) (Rusça). М.: Информационные технологии и вычислительные системы. 2002-Вып.3. 2002. ss. 42-43. 3. 7 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2023.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
9. ↑  "Slow Scan to Moscow" 17 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Adam Hochschild, *Mother Jones*, 1 June 1986.
10. ↑  "A Computer Network for Democracy and Development — an August, 1991 report by Larry Press, a computer science professor at California State University". *ibiblio.org*. 21 Ekim 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi.
11. ↑  "Interesting People: re: A Ridiculous Failure of Critical Infrastructure". *seclists.org*. 26 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
12. ↑  (Rusça) Заявление "Альт Линукс" о внедрении СПО в школах России 29 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — ALT Linux, 15/06/2009
13. ↑  "Николай Никифоров: российская революция в ИКТ состоится за счет покрытия услугами ШПД городов и поселков с населением от 500 человек". *broadcasting.ru*. 10 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2013.
14. ↑  "Russia's Ambitious Broadband Goal: Is the Progress Sustainable?". *World Bank* (İngilizce). 3 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2017.
15. ↑  (Rusça) Рунет в марте 2008 года: домены, хостинг, география сайтов 25 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — Rukv.ru, March, 2008
16. ↑  Russia's New Leader: Fan of the Internet 8 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — The Lede at The New York Times, April 14, 2008
17. ↑  (Rusça) «Интернет в России». Специальный выпуск. Март 2009 1 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — FOM, 22.06.2009
18. ↑  "The World Factbook — Central Intelligence Agency". *www.cia.gov*. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
19. ↑  "Residential Broadband Statistics". AC&M-Consulting. 23 Haziran 2011. 1 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2011.
20. ↑  "Интернет-провайдеры хотят входить без стука". ComNews. 30 Kasım 2011. 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2023.
21. ↑  "A Powerful Russian Weapon: The Spread of False Stories". *The New York Times*. 28 Ağustos 2016. 11 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2016.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
22. ↑  "Arşivlenmiş kopya" (Rusça). Radio Liberty. 21 Mart 2015. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2015.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
23. 1 2  "Fake 'Ukrainian' News Websites Run by Russian 'Troll Army' Offshoots". Global Voices Online. 19 Kasım 2014. 19 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2015.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
24. ↑  "The Agency". The New York Times Magazine. 3 Haziran 2015. 23 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2015.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
25. ↑  Fiber-Optic Ridge of Russia, RusBusiness News. 20.05.2010
26. ↑  Russia's MegaFon opens data center, plans IP/MPLS backbone network, October 6, 2010
27. ↑  Broadband Russia Newslatter
28. ↑  Similar Broadband & Satellite Russia Newsletter - ComNews[*ölü/kırık bağlantı*]
29. ↑  "Russia eyes 90% broadband coverage in 2018". *www.telecompaper.com*. 3 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2017.

| * g
* t
* d
 Rusya konuları |
| --- |
| Tarih | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kronoloji | 
* Doğu Slavları
* Rus Hanlığı
* Kiev Knezliği
* Vladimir-Suzdal Knezliği
* Moskova Knezliği
* Rusya Çarlığı
* Rus İmparatorluğu
* Ekim Devrimi
* Rus Cumhuriyeti
* Rus İç Savaşı
* Rusya SFSC
* Sovyetler Birliği
* Rusya Federasyonu

 |
| Konular | 
* Askerî
* Ekonomik

 |
| Olaylar | 
* İç savaş
* Kıtlık dönemi
* Dmitri isyanı
* Dertler Dönemi

 |

 | Rusya Arması |
| Siyaset | 
* Anayasa
* Devlet Başkanı
	+ Devlet Başkanlığı İdaresi
* Başbakan
* Bakanlar Kurulu
* Meclis
	+ Federasyon Konseyi
	+ Devlet Duması
* Hukuk
	+ Vatandaşlık
* İnsan hakları
	+ LGBT hakları
* Ordu
* Seçimler
* Siyasi partiler
* İdari bölümler
	+ Federal bölümler

 |
| Coğrafya | 
* Adalar
* Göller
* Dağlar
* Nehirler
* Depremler
* Avrupa Rusyası
	+ Kuzey Kafkasya
* Kuzey Asya
	+ Sibirya
	+ Uzak Doğu Rusyası
* Şehirler

 |
| Ekonomi | 
* Merkez Bankası
* Enerji
	+ Madencilik
	+ Petrol
* Sanayi
	+ Savunma sanayi
* Bilim ve teknoloji
* Telekomünikasyon
* Tarım
* Turizm
* Ulaşım
* Ekonomik bölgeler
* Oligarklar
* Yolsuzluk
* Para birimi

 |
| Toplum | 

|  |  |
| --- | --- |
| Demografi | 
* Ruslar
* Dil
	+ Rusça
* Eğitim
* Etnik gruplar
* Göçmenlik
* Diaspora

 |
| Kültür | 
* Bale
* Din
* Edebiyat
* Folklör
* Mimarlık
* Görsel sanatlar
* Medya
	+ İnternet
		- Runet
* Mutfak
* Müzik
	+ Opera
* Sanat
* Sinema
* Tiyatro
* Resmi tatiller
* Posta tarihi
* Spor
* Bayrak
* Arma
* Ulusal Marş

 |

 |
| 
* **Portal**
* **VikiProje**
* **Kategori**

 |

| * g
* t
* d
Asya Internet in |
| --- |
| Egemen devletler | 
* Afganistan
* Azerbaycan
* Bahreyn
* Bangladeş
* Bhutan
* Birleşik Arap Emirlikleri
* Brunei
* Çin
* Doğu Timor
* Endonezya
* Ermenistan
* Filipinler
* Güney Kore
* Gürcistan
* Hindistan
* Irak
* İran
* İsrail
* Japonya
* Kamboçya
* Katar
* Kazakistan
* Kıbrıs Cumhuriyeti
* Kırgızistan
* Kuveyt
* Kuzey Kore
* Laos
* Lübnan
* Maldivler
* Malezya
* Mısır
* Moğolistan
* Myanmar
* Nepal
* Özbekistan
* Pakistan
* Rusya
* Singapur
* Sri Lanka
* Suriye
* Suudi Arabistan
* Tacikistan
* Tayland
* Türkiye
* Türkmenistan
* Umman
* Ürdün
* Vietnam
* Yemen

 |
| Sınırlı tanınmışolan devletler | 
* Abhazya
* Filistin
* Güney Osetya
* Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
* Tayvan

 |
| Bağımlı vediğer bölgeler | 
* Ağrotur ve Dikelya
* Britanya Hint Okyanusu Toprakları
* Christmas Adası
* Cocos Adaları
* Hong Kong
* Makao

 |
| 
* Kategori Kategori

 |