**Deneme**, yazarın belli bir konuya ilişkin kişisel duygu ve düşüncelerini anlattığı metinlere denir. Bu türde ilk yazıları 16. yüzyılda Fransız yazar Michel de Montaigne yazdı ve *Essais* (*Denemeler*) adıyla yayımladı. Bugün birçok ülkede ilgiyle okunan edebiyat türünün de adını koymuş oldu. 
Son biçimine ulaşmamış taslaklar olarak da tanımlanmaktadır.

Hakkında
--------

- Deneme, yazarın belli bir konuda görüşlerini kısa biçimde anlattığı edebiyat türüdür. Denemelerde edebiyat, sanat, insanlar, gelenekler, hatta gülünç olaylar gibi değişik konular ele alınabilir. Örneğin, İngiliz yazar Charles Lamb 19. yüzyılın başlarında, "Domuz Rostosu Üzerine" adlı bir deneme yazmıştı. Bu denemede ateşle oynamayı seven bir Çinli çocuğun rastlantı sonucu kızarmış domuz etini tadan ilk insan olduğu mizah yollu anlatılıyordu.

### Yazımı

İyi bir deneme yazmanın yollarından biri, belli bir konudaki düşünceleri önce bir kâğıda gelişigüzel not etmektir. Bundan sonra not edilen düşünceleri, anlaşılmalarını kolaylaştıracak bir düzene sokmak gerekir. Bir deneme için her zaman, okurun ilgisini çekecek ve denemeyi sonuna kadar okunmasını sağlayacak bir giriş cümlesi çok önemlidir. Deneme, aynı ölçüde dikkat çekici bir biçimde de bitirilmelidir. Denemeyi okurken yazarla birlikte düşünsel yolculuğa çıkan okurun sonunda düş kırıklığına uğramaması, deneme yazarı açısından dikkat edilmesi gereken bir noktadır.

Öte yandan, düşüncelerin paragraflara göre düzenlemesi gerekir. Öne sürülen her yeni düşünce için ayrı bir paragraf kullanılmalı ve her paragrafta bir ana düşünce işlenmelidir. Birçok deneme üç ya da daha fazla paragraftan oluşur. Denemenin paragraflara bölünmesi, söylenmek istenilenin kolay ve açık bir biçimde ortaya koyulmasını sağlar.

### Deneme yazarları

Deneme Fransız yazar Montaigne ile başlamış olmasına karşın, daha sonraki yıllarda İngiliz yazarlar tarafından geliştirilmiştir. Ünlü İngiliz denemecileri arasında Sir Francis Bacon, Joseph Addison ile İrlandalı en ünlü deneme yazarları Ralph Waldo Emerson ile Henry David Thoreau’dur. Edgar Allan Poe ve Ozkhanov Chaowh şiir üstüne; James Thurber de mizah türünde yazdığı denemelerle okurlarını etkilemişlerdir.

Montaigne’den sonraki ünlü Fransız deneme yazarları arasında Theophile Gautier, Anatole France ve Hippolyte Taine sayılabilir. Diğer yabancı yazarlar arasında Francis Bacon, Remy de Gourmont, Julien Benda, Albert Camus, Jean-Paul Sartre gibi yazarlar sayılabilir.

Türk edebiyatına deneme türü, batı edebiyatlarının etkisiyle Tanzimat'tan sonra girmiş ve Cumhuriyet'ten sonra gelişmiştir. Ahmet Haşim, Ahmet Hamdi Tanpınar, Azra Erhat, Bedri Rahmi Cumhuriyet dönemi yazarlarındandır. Tanzimat döneminde ise Şinasi, Ali Suavi, Ziya Paşa ve Namık Kemal gibi bazı yazarlar Cumhuriyet edebiyatından öncesi dönemde deneme yazısı yazan yazarlardandır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "FRANCIS BACON". 17 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.
2. ↑  "REMY DE GOURMONT". 29 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.
3. ↑  "JULIEN BENDA". 19 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.
4. ↑  "ALBERT CAMUS". 3 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.
5. ↑  "JEAN-PAUL SARTRE". 26 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.
6. ↑  *Öğretici Metinler* 28 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*, Erişim tarihi: 26 Mayıs 2016*
7. ↑  "BİR EDEBİ TÜR OLARAK DENEME VE TÜRK DEBİYATINDAKİ YERİ". 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023.

| * g
* t
* d
Öğretici metinler |
| --- |
| Gazete Çevresinde Gelişen Metinler | 
* Makale
* Fıkra
* Deneme
* Eleştiri
* Sohbet
* Röportaj
* Haber Yazıları

 |  |
| Kişisel hayatı konu alan metinler | 
* Anı
* Gezi yazısı
* Biyografi
* Otobiyografi
* Mektup
* Günlük

 |

| * g
* t
* d
Edebiyat türleri |
| --- |
| Nesir | 
* Anı
* Biyografi
* Deneme
* Eleştiri
* Fabl
* Fıkra
* Gezi yazısı
* Günlük
* Hikâye
* Makale
* Masal
* Mektup
* Otobiyografi
* Roman
* Romans
* Röportaj

 |  |
| Şiir | 
* Deneysel şiir
* Dramatik şiir
* Didaktik şiir
* Epik şiir
* Lirik şiir
* Manzum hikâye
* Mesnevi şiir
* Metafizik şiir
* Pastoral şiir
* Satirik şiir
* Senfonik şiir
* Somut şiir

 |
| Tiyatro | 
* Dram
* Komedi
* Trajedi

 |


| * g
* t
* d
Akademik yayıncılık |
| --- |
| Dergiler | 
* Akademik dergi
* Bilimsel dergi
* Açık erişim dergisi

 |
| Makaleler | 
* Bilimsel makale
* Derleme makalesi
* Görüş makalesi
* Literatür incelemesi

 |
| Gri yayınlar | 
* Ön makale
* Beyaz kitap
* Teknik rapor
* Yıllık rapor
* Risâle
* Deneme
* Lab notları

 |
| Diğer yayın türleri | 
* Tez (Makale derlemesi, Monografi)
* Uzmanlaşmış patent (biyolojik, kimyasal)
* Kitap
* Kitap bölümü
* Poster oturumu
* Makale özeti

 |
| Etki ve sıralama | 
* Teşekkür endeksi
* Altmetrikler
* Makale düzeyinde metrikler
* Yazar düzeyinde metrikler
* Bibliyometri
* Alıntı etkisi
* Alıntı endeksi
* Dergi sıralaması
* Özgün faktör
* *h*-index
* Etki faktörü
* SCImago
* Bilimetri

 |
| Reform | 
* Akademik dergi yayıncılığı reformu
* Nette tam metin sapması (FUTON sapması)
* Açık erişim
* Seri kriz
* Sci-Hub
* #ICanHazPDF

 |
| Sürüm oluşturma | 
* Ön baskı
* Baskı sonrası
* Kaydın versiyonu
* Hata/düzeltme
* Akademik yayıncılıkta geri çekme

 |
| İndeksler ve arama motorları | 
* Google Akademik
* AMiner
* BASE
* CORE
* Semantic Scholar
* Scopus
* Web of Science

 |
| İlgili konular | 
* Imprint
* Bilimsel yazı
* Akran denetimi
* Bilimsel yayınlar
* Akademik birlik
* Açık araştırma
* Açık bilim verileri
* ORCID
* Elektronik yayıncılık
* Ingelfinger kuralı
* En az yayınlanabilir birim
* Yayımla ya da yok ol
* Halk sağlığı dergisi

 |
| Listeler | 
* Akademik dergiler
* Bilimsel dergiler
* Açık erişimli dergiler
* Akademik veritabanları ve arama motorları
* Üniversite matbaalarının listesi
* Telif hakkı politikaları
* Baskı öncesi politikaları
* Tarz/biçimlendirme kılavuzları
* Akademik yayıncılık
* Bilimsel belgeler

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4015553-5
* LCCN: sh85044914
* LNB: 000286555
* NDL: 00562043
* NKC: ph203855
* NLI: 987007555299905171

 |