Ayurveda'ya göre Yüce Tanrı, Mutlak Varlık ve Mutlak Benlik olarak nitelendirilen Vişnu, elinde tıbbi bitkiler tutarken tasvir edilmiş.
**Ayurveda** veya **Ayurvedik tıp** (Devanagari dilinde: आयुर्वेद ), kökeni Hint altkıtasına dayanan bir alternatif tıp sistemidir. Ayurvedik tıp, gerçeklikle metafizik kavramlarını iç içe geçirdiği ve temeli bilime dayalı olmadığı için sözdebilim kabul edilir.

Günümüzde Hindistan, Nepal ve Sri Lanka'da uygulanmaktadır. Çin ve Tibet tıp sistemleri üzerinde etkileri olmuştur. *Ayurveda* "Ayur" ve "veda" olarak iki kelimeden oluşmuştur. "*Ayur*" hayat veya hayat ilkesi anlamına gelen "ayus" kökenlidir, "*veda*" ise "bilgi" anlamına gelir. Ayurvedik bilginin Hindistan'da Rişi ve Munilere atfedilen spiritüel bilgiye dayalı olduğuna inanılır.

Ayurveda'nın herhangi bir hastalığın tedavisinde etkili olduğuna dair kayda değer bir bulgu yoktur.

Tarihçe
-------

Ayurveda'nın kökenlerine ilişkin tam bir zamanlama yapılamamaktadır. Ayurvedavatara'ya göre Ayurveda'nın kökeni Hint Tanrısı Brahma'nın vahyidir. Vedik felsefeye dayalı bu bilgi doğrudan Brahma'dan Daksha Prajapati'ye ve ondan da tanrılar zinciriyle Dharma'nın korucuyusu Tanrı İndra'ya aktarılmıştır. Aynı anlatıma göre Ayurveda'nın ulaştığı ilk insan onu İndra'dan doğrudan öğrenen Bharadvaja'dır. Bharadvaja Ayurveda'yı bir grup bilgeye öğretmiş, onlar da öğrencilerine öğreterek Ayurveda'nın yayılmasını sağlamıştır. Geleneğe göre Ayurveda ilkin Agnivesh Tantra'da geçmektedir. Kitap daha sonra Charaka tarafından yeniden düzenlenmiş ve "Charaka Samhita" adını almıştır. Bir diğer önemli Ayurveda metni Ayurvedik Cerrahi uygulamasının babası olarak bilinen Dhanvantri Sushrut tarafından M.Ö. yaklaşık 1000'de derlenen Sushruta Samhita'dır.

Ayurveda'nın bazı formlarını içeren Atharvaveda en az Vedalar kadar eski metinlerdir. Ayurvedik uygulamalar zaman içinde gelişmiştir. Bazı uygulamaların Vedik uygulamalardan daha önce geliştirildiği, diğer bazılarının ise Hindistan'da Budist dönem içinde geliştirildiği düşünülmektedir.

Dwanandhari Deva tanrısı
Hint tıp tarihi M.Ö. 3000'lere kadar geri giden Hint Vadisi Medeniyetine kadar geri götürülebilmektedir. Harappa ve Mohenjodaro'daki kentlerde gelişmiş bir hijyen ve sağlık sisteminin olduğu tespit edilmiştir. M.Ö.1200-700 arasında derlendiği düşünülen dört Veda kitabında ve özellikle de Rig Veda'da rahatsızlıklar, bitkiler ve bitkisel kürlere atıf yapılmıştır.

Atharva Veda'da bitkileri öven ilahiler, uluhiyetin tezahürü olarak tapınılan çeşitli otlar, çeşitli rahatsızlıklara karşı da kullanılabilen mantralar, Bhaishajyams denilen rahatsızlıkları tedavi edici, "Ayushyams" denilen uzun ömür ve refah getirici ilahiler bulunur. Bu ilahilerin daha sonraki tıp uygulamalarının temelini oluşturduğu düşünülmektedir.

Özelliği
--------

Ayurvedik tıbbın önceliği hastalığı önleme, sağlığı koruma ve tedavi şeklindedir. Ayurvedik tıpta hastalığın, bedenin hastalığa yönelik dayanıklılığını azaltan bedensel ve zihinsel unsurlardaki dengesizlikten kaynaklandığına inanıldığından, bu dengesizliğin düzeltilmesi amacıyla bitkisel formüller, hayat stili değiştirilmesi ve diyet gibi yöntemlerle bedene hastalığı yok edecek şekilde denge kazandırılır.

Ayurvedik sisteme göre sağlıklı olmak dosha (beden tipi/mizaç), agni (hazım ısısı), dhatu (yedi beden dokusu: lenf, kan, kas, yağ dokusu, kemik, ilik, ersuyu) ve mala (dışkı, üre ve diğer atıklar) arasındaki denge üzerine kuruludur. Fiziksel, zihinsel ve ruhsal bakımdan iyi olmak sağlıklı olmanın unsurlarıdır.

Doşa Sistemi
------------

Ayurvedik tıbbın ana kavramlarının başında bedenin "doşa" denilen üç ana tipe ayrılması gelir. Bunlar; Vata, Pitta ve Kapha'dır.

Her insanda bu doşa tiplerinden birinin baskın olduğu ve her doşanın özgün bir yaşam şekliyle (beslenme vs.) uyum içinde tam işlevini sürdürdüğü kabul edilir. Ayurvedik hekimler çeşitli teşhis yöntemleriyle kişide hangi doşanın ağır bastığını tespit eder ve o kişiyi doşasına uygun yaşam şekline yönlendirirler. Bazı anket ve test yöntemleri ile de hangi tip bedene sahip olunduğu tespit edildiği iddia edilmektedir.[*kaynak belirtilmeli*]

### Vata

Sinir sistemi işlevini harekete geçiren hava ilkesidir.

Vata Dengesizliğinin Belirtileri:

* sinirlilik, kaygı, panik, korku
* düşük kilo, ince vücut yapısı
* seğirmeler, tikler, titreme, spazmlar
* soğuktan ve rüzgardan hoşlanmamak
* kuru veya çatlamış cilt
* hafif ve kesintili uyku
* kabızlık, gaz, şişkinlik, kuru, sert dışkı
* dağınık duygular
* yüksek seslere tahammül etmede zorluk
* aşırı düşünme veya endişe

### Pitta

Sindirim sistemini düzenleyen ateş ilkesidir.

Pitta Dengesizliğinin Belirtileri:

* kırmızı, iltihaplı döküntü, akne, uçuk
* ishal
* vücutta veya eklemlerde akut iltihap
* eksik öğünler üzerine bulantı veya rahatsızlık
* asit reflü, mide veya peptik ülserler, mide ekşimesi
* hayal kırıklığı, öfke, sinirlilik
* yargı, sabırsızlık, eleştiri, hoşgörüsüzlük
* vücutta rahatsız edici ısı hissi
* kırmızı, iltihaplı veya ışığa duyarlı gözler
* aşırı mükemmeliyetçi eğilimler

### Kapha

Besin maddelerini dolaşım sistemine taşıyan su ilkesidir.

Kapha Dengesizliğinin Belirtileri:

* aşırı mukus
* sabah zor uyanma
* beyaz dil yüzeyi
* yavaşlık, uyuşukluk veya ağırlık hissi
* yavaş bağırsak hareketleri
* kolay bağlanma veya sahiplenme
* aşırı kilo
* aşırı duygusallık
* kayıtsız veya inatçı olmak
* aşırı yeme eğilimi

Hastalık Teşhisi ve Tedavisi
----------------------------

Ayurveda'da kullanılan bir masaj masası
Ayurvedik tıpta hastalık teşhisi hastanın gözle, elle muayenesi ve sorgulanması ile sağlanır. Muayene şu standart noktalarda gerçekleştirilir:

1. Nabız teşhisi
2. İdrar
3. Dışkı (gaita)
4. Dil
5. Göz
6. Deri
7. Konuşma ve ses
8. Genel görünüş

Ayrıca hazım kapasitesi, kişisel alışkanlıklar, bedenin görüntüsü, hastanın direnci de göz önüne alınır. Bunun yanı sıra teşhiste hastalıkla ilgili belirtiler de gözlemlenir ve çeşitli testler uygulanır.

Tedavide doşalardaki dengesizlik giderilmeye çalışılır, bitkisel formüller kullanılır, yemek düzeni ve hayat tarzına doşaların dengeye kavuşması için müdahale edilir ve ruhsal sağlık bakımından psikolojik destek verilir, hüzünlü ruh hali ortadan kaldırılmaya çalışılır.

Ayrıca bakınız
--------------

* Alternatif tıp

Kaynakça
--------

1. ↑  A. Berridale Keith, *The Yajur Veda - Taittiriya Sanhita* 29 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 1914, full text, (online at sacred-texts.com). For specific verse, see [Kanda V, verse 5.1.  26 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.] "all the deities are Agni; the sacrifice is Visnu; verily he lays hold of the deities and the sacrifice; Agni is the lowest of the deities, Visnu the highest"
2. ↑  *The Sanhitâ of the Black Yajur Veda with the Commentary of Mâdhava ‘Achârya*, Calcutta (Bibl. Indica, 10 volumes, 1854-1899)
3. ↑  Semple D, Smyth R (2019). *Chapter 1: Thinking about psychiatry*. *Oxford Handbook of Psychiatry* (4th bas.). Oxford University Press. s. 24. doi:10.1093/med/9780198795551.003.0001. ISBN 978-0-19-879555-1. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2021. These pseudoscientific theories may...confuse metaphysical with empirical claims (e.g....Ayurvedic medicine) (abonelik gereklidir)
4. ↑  Kaufman, Allison B.; Kaufman, James C. (Ed.) (2018). *Pseudoscience: The Conspiracy Against Science*. MIT Press. s. 293. ISBN 978-0-262-03742-6. 4 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2021. Ayurveda, a traditional Indian medicine, is the subject of more than a dozen, with some of these "scholarly" journals devoted to Ayurveda alone... others to Ayurveda and some other pseudoscience....Most current Ayurveda research can be classified as "tooth fairy science," research that accepts as its premise something not scientifically known to exist....Ayurveda is a long-standing system of beliefs and traditions, but its claimed effects have not been scientifically proven. Most Ayurveda researchers might as well be studying the tooth fairy. The German publisher Wolters Kluwer bought the Indian open-access publisher Medknow in 2011....It acquired its entire fleet of journals, including those devoted to pseudoscience topics such as *An International Quarterly Journal of Research in Ayurveda*.
5. ↑  Sujatha, V (July 2011). "What could 'integrative' medicine mean? Social science perspectives on contemporary Ayurveda". *Journal of Ayurveda and Integrative Medicine*. **2** (3): 115-23. doi:10.4103/0975-9476.85549. PMC 3193682 $2. PMID 22022153.
6. ↑  Quack, Johannes (2011). *Disenchanting India: Organized Rationalism and Criticism of Religion in India*. Oxford University Press. s. 213. ISBN 9780199812608. ordinary members told me how they practice some of these pseudosciences, either privately or as certified doctors themselves, most often Ayurveda.
7. ↑  "Ayurvedic medicine". Cancer Research UK. 3 Aralık 2018. 24 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2021. There is no scientific evidence to prove that Ayurvedic medicine can treat or cure cancer, or any other disease.
8. 1 2 3  "Arşivlenmiş kopya". 20 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2020.

* Lakshmi chandra Mishra (ed.), Scientific Basis for Ayurvedic Therapies,CRC Press, Washington, 2003

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Ayurveda*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Ayurvedic Medicine (pdf)
* Ayurvedic Cure
* Ayurveda Masaj Videosu

| * g
* t
* d
Geleneksel tıp |
| --- |
| Afrika | 
* Antik Mısır tıbbı
* Tabernanthe iboga
* Muti
* Nganga
* Saltigue
* Geleneksel Afrika tıbbı
* Geleneksel Hausa tıbbı
* Geleneksel Güney Afrika şifacıları
* Yorùbá tıbbı

 |  |
| Amerikalar | 
* Aztek tıbbı
* Geleneksel Brezilya tıbbı
* Geleneksel Çumaş tıbbı
* Curandero
* Kallawaya
* Mapuche medicine
* Maya tıbbı
* Navaho tıbbı
* Geleneksel Alaska Yerlileri tıbbı

 |
| Asya | 
* Antik İran tıbbı
* Ayurveda
* Dhivehi beys
* Geleneksel Gürcistan tıbbı
* Hilot
* Geleneksel İran tıbbı
* Jamu
* Kampo
* Ramuan
* Siddha tıbbı
* Geleneksel Sri Lanka tıbbı
* Geleneksel Tay tıbbı
* Geleneksel Çin tıbbı
* Geleneksel Kore tıbbı
* Geleneksel Moğol tıbbı
* Geleneksel Tibet tıbbı
* Geleneksel Vietnam tıbbı
* Yunani Tıbbı

 |
| Avrupa | 
* Antik Yunanistan'da tıp
* Bizans İmparatorluğu'nda tıp
* Antik Roma'da tıp
* Batı Avrupa Ortaçağ tıbbı

 |
| Okyanusya | 
* Çalı tıbbı

 |
| Diğer | 
* Simya
* Alternatif tıp
* İslam tıbbı
* Etnotıp
* Sağlık hizmetleri
* Herboloji
* Alternatif tıp tarihi
* Humoral Patoloji Teorisi
* Naturopati
* Tarih öncesi tıp
* Şamanizm

 |
| Kategori **Kategori:Geleneksel tıp** |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85083119
* NDL: 01107361
* NKC: ph128077
* NLI: 987007560491105171

 |