|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| **Parti siyaseti** |
| Siyasi yelpaze

| Sol |
| --- |
| * + Aşırı sol
	+ Merkez sol
 |
| Merkez |
| * + Merkez sol
	+ Radikal merkez
	+ Merkez sağ
 |
| Sağ |
| * + Merkez sağ
	+ Aşırı sağ
 |

 |
| Program/İdeolojiler
* Anarşist
* Bölgeselci
* Çevreci
* Cumhuriyetçi
* Demokrat
* Enternasyonalci
* Faşist
* Hristiyan demokrat
* İlerici
* Komünist
* Köktendinci
* Küreselci
* Liberal
* Liberteryen
* Milliyetçi
* Muhafazakâr
* Popülist
* Siyasal İslamcı
* Sosyal demokrat
* Sosyalist
* Senkretik
* Yeşil
 |
| Türler
* Büyük çadır
* Seçkin parti
* Kişi partisi
* İktidar partisi
* Kartel parti
* Kitle partisi
* Muhalefet partisi
* Resmi parti statüsü
* Tabela partisi
* Tek sorun partisi
 |
| Parti organizasyonu
* Arka sıra
* Ön sıra
* Gölge kabine
* Müesses nizam
* Baş aday
* Çoğunluk lideri
* Ana muhalefet partisi lideri
* Parlamento grubu
* Grup başkanı
* Gensoru
* Parti lideri
* Parti sözcüsü
* Sekreterlik
* Caucus
* Meclis soruşturması
* Andiçme
* Yasama bağışıklığı (Dokunulmazlık)
 |
| Parti içi demokrasi
* Serbest oylama
* Liderlik seçimi
* Parti kongresi
* Parti disiplini
* Parti çizgisi
* Parti çizgisi oylaması
* Parti değiştirme
* Açık liste
 |
| Siyasi parti sistemi
* Tek parti
* Baskın parti
* İki partili
* Çok partili
* Partisiz
 |
| Partilerle koalisyonlar
* Güvenoyu
* Büyük koalisyon
* Asılı parlamento
* Çoğunluk hükûmeti
* Azınlık hükûmeti
* Ulusal birlik hükûmeti
* Dönüşümlü hükûmet
 |
| Siyasi partiler listesi
* Ülkelere göre iktidardaki siyasi partiler listesi
* Bölgelere göre siyasi partiler listesi
* Siyasi ideolojiler
 |
| * Siyasi ideolojiler listesi
 |
| * g
* t
* d
 |

 Bir **grup başkanı,** çeşitli ülkelerde kullanılan bir siyasi unvan veya tanımlayıcı terimdir ve bir yasama organında bir parlamento grubunu veya meclis grubunu yöneten kişiyi belirtmek için kullanılır, bu ulusal veya alt ulusal bir yasama organı olabilir. Çoğu parlamenter demokraside, parlamento lideri parti üyesi milletvekilinin en kıdemli üyesidir.

Bir parti lideri, parlamento lideriyle aynı kişi olabilir veya bu roller ayrı kişilere verilebilir.

Tanım
-----

Birçok ülkede, siyasi bir partinin lideri (yani, örgütsel lider) ve parlamento grubunun lideri ayrı pozisyonlardır ve genellikle aynı kişi tarafından tutulmalarına rağmen, bu her zaman veya otomatik olarak böyle değildir. Eğer parti lideri hükümet üyesi ise, ilgili parlamento organının dışında farklı bir siyasi görevi varsa veya hiçbir siyasi görevi yoksa, parlamento lideri pozisyonu genellikle farklı bir kişi tarafından tutulur.

İngilizcede lider, "parlamento başkanı", "grup lideri" veya sadece "parlamento lideri" gibi çeşitli isimlerle anılabilir.

Örnekler
--------

### Avustralya ve Yeni Zelanda

Avustralya ve Yeni Zelanda siyasetinde "lider" olarak adlandırılan parti figürü genellikle parlamento içinde parti işlerini yöneten bir milletvekilidir. Parti tüzükleri genellikle parlamento liderini ve örgütsel lideri (genellikle parlamento dışında olan) ayırır ve ikincisi genellikle "federal başkan" veya "parti başkanı" olarak adlandırılır. İki rol, organizasyonel olarak ayrıdır, ancak yakın işbirliği beklenir.

### Kanada

Kanada siyasetinde, bir parlamento lideri, parlamento grubunu, olabileceği gibi Temsilciler Meclisi veya eyalet meclisi gibi bir yasama organında yönetmek için seçilir. Parti lideri, yasama organında bir koltuğa sahip olmadığında, liderlik yarışmasını izleyen veya izleyen bir geçiş dönemi sırasında geçici yasama lideri olarak görev yapar.

### Avrupa Parlementosu

Avrupa Parlamentosu'nun yedi siyasi grubunun her birinin kendi grup lideri bulunmaktadır. Avrupa Parlamentosu'ndaki gruplar genellikle çok geniş kapsamlıdır, bu yüzden grup liderinin pozisyonu birleştirici niteliktedir - önemli oylar öncesinde benzer görüşlere sahip Avrupa Parlamentosu üyelerini bir araya getirmeye yardımcı olabilirler. Gruplar, Avrupa siyasi partisinden ayrı bir şekilde örgütlenmiştir ve genellikle birden fazla parti tek bir grup olarak ittifak yapar, bu nedenle parti ve parlamento lideri arasındaki ayrım genellikle sıkıdır.

### Almanya

Alman siyasetinde, büyük partilerin liderleri genellikle ulusal parlamento üyeleri olmaktan ziyade çeşitli eyaletlerin hükümet başkanları olmuştur. Bu nedenle, federal parlamentoda (Almanya'da ayrıca 16 eyalet parlamentosu bulunmaktadır) parlamento lideri genellikle farklı bir kişi tarafından görev edinilir. Parlamento lideri, kendi partisini temsil eden milletvekillerinin çalışmalarını koordine etme konusunda en üst sorumluluğa sahiptir. Parti lideri ulusal parlamento üyesi olsa bile, parlamento lideri farklı bir kişi olabilir. Örneğin, CDU muhalefetteyken Angela Merkel parti lideri iken Friedrich Merz parlamento lideri olarak görev yapmıştır. Eğer parti lideri şansölye veya hükümet üyesi ise, başka bir kişi parlamento lideri olur.[*kaynak belirtilmeli*]

### Hollanda

Hollanda parlamentosunun her iki meclisinde de, parlamento liderleri resmi olarak meclis grubundaki meslektaşları tarafından seçilir.

Temsilciler Meclisi'nde, muhalefet partilerinin liderleri aynı zamanda kendi partilerinin parlamento lideridir. Koalisyon partilerinin liderleri ise kabine girmeyi tercih edebilir, eğer partileri koalisyonun en büyüğü ise başbakan olarak hizmet ederler, aksi takdirde Başbakan Yardımcısı olarak görev yaparlar. Aksi durumda parlamento lideri olarak kalırlar.

Senato'da, parlamento liderleri asla parti liderleri değillerdir.[*kaynak belirtilmeli*]

### Birleşik Krallık

İngiliz siyasetinde, bir partinin lideri genellikle parlamento lideriyle aynı kişidir. Lider parti bürokrasisini tam olarak kontrol etmeyebilir. Lider, milletvekillerinden (MP'ler) kendi aralarından seçilebilir veya parti konferansında daha geniş parti üyeliği tarafından seçilebilir, ancak seçildikten sonra parlamento partisinin desteğini sürdürmelidir. Benzer şekilde, başbakanlık pozisyonu, parlamentoda en büyük siyasi partinin (iki büyük partinin durumunda parti lideri) parlamento liderine verilebilir ve beklenir ki çoğunluğu elde edip sürdürebilecektir.

Daha küçük partilerde, parti liderinden ayrı olan ulusal parlamentodaki (Westminster'da) parlamento liderleri bulunabilir. Parti lideri, yerel yönetim (alt milli) parlamentosunda veya meclisinde görev yapabilir. İskoç milliyetçisi SNP'nin parti lideri olan Humza Yousaf, İskoçya'nın başbakanı olarak görev yapmakta ve Westminster'da bulunmamaktadır. SNP'nin Westminster parlamentosundaki parlamenter grubu SNP milletvekili Stephen Flynn tarafından yönetilmektedir.

Ayrıca bakınız
--------------

* Çoğunluk lideri
* Azınlık lideri
* TBMM

Kaynakça
--------

1. 1 2  Pilet, Jean-Benoit; Cross, William (2014). *The Selection of Political Party Leaders in Contemporary Parliamentary Democracies: A Comparative Study* (İngilizce). Routledge. s. 190. ISBN 9781317929451.
2. 1 2  Heidar, Knut; Koole, Ruud (2003). *Parliamentary Party Groups in European Democracies: Political parties Behind Closed Doors* (İngilizce). Routledge. ss. 33-34. ISBN 9781134594764. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2017.
3. 1 2  "Profile of the leaders of Parliament's political groups" (İngilizce). European Parliament. 17 Temmuz 2009. 17 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2017.
4. ↑  "Labour Party Constitution and Rules" (PDF). *www.elections.org.nz*. New Zealand Labour Party. December 2011. 17 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2017.
5. ↑  Jeffrey, Brooke (2010). *Divided Loyalties: The Liberal Party of Canada, 1984-2008* (İngilizce). University of Toronto Press. s. 604. ISBN 9780802038487.
6. ↑  "Political groups in the European Parliament. Parties in EU". *www.itsyourparliament.eu*. 18 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2017.
7. ↑  Geis, Matthias; Hildebrandt, Tina (26 Eylül 2015). "Angela Merkel: Not Our Ms. Merkel". *Die Zeit* (Almanca). 6 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2017.