|  |
| --- |
| Makale serilerinden |
| Troçkizm |
| Logo of the Fourth International |
| KavramlarYozlaşmış işçi devleti **·**  Dejenere işçi devleti **·**  Fransız Değişimi **·**  Sürekli devrim **·**  Siyasal devrim **·**  Toplumsal devrim **·**  Geçiş ihtiyacı  **·**  Birleşik cephe **·**  Dünya devrimi **·** Sol Muhalefet |
| Önemli TroçkistlerJames P. Cannon **·**  Tony Cliff **·**  Pierre Frank **·**  Ted Grant **·**  Joseph Hansen **·**  Gerry Healy **·**  C. L. R. James **·**  Pierre Lambert **·**  Livio Maitan **·**  Ernest Mandel **·**  Nahuel Moreno **·**  J. Posadas |
| UluslararasıFI İmar Merkezi Dördüncü Enternasyonal (Post-birleşim) Dördüncü Enternasyonal'in YenidenKuruluş Koordinasyonu Uluslararası Komünist Birliği Uluslararası İşçi Birliği Uluslararası İşçi'Komitesi UluslararasıMarksist Eğilim UluslararasıSosyalist Eğilim |
| KollarıOrtodoks Troçkizmi **·**  Üçüncü kamp |
| Komünizm Portalı |
| * g
* t
* d
 |

|  |
| --- |
|  Madde serilerinden |
| **Liberteryen sosyalizm** |
|  |
| Kuram ve uygulama
* Anti-otoriterizm
* Antikapitalizm
* Anti-leninizm
* Anti-stalinist sol
* Anti-devletçilik
* İkili iktidar
* Sınıf bilinci
* Konsensus demokrasi
* Ortak mülkiyet
* Yerelleşme
* Doğrudan demokrasi
* Sınıf mücadelesi
* Ekonomik demokrasi
* Eşitlikçi toplum
* Serbest aşk
* Toplu grev
* Proleter enternasyonalizm
* Devlet kapitalizmi
* Devlet sosyalizmi
* Devletsiz toplum
* Ultra-solculuk
* İşçi kontrolü
* İşçi kooperatifi
* İşçi konseyi
 |
| Kişiler
* Albert
* Andrews
* Avrich
* Bakunin
* Berkman
* Boggs
* Bonanno
* Bookchin
* Breton
* Camus
* Castoriadis
* Chomsky
* Czolgosz
* Dauvé
* Day
* Debord
* Dunayevskaya
* Durruti
* Ellul
* Fanelli
* Federici
* Ferrer
* Fotopoulos
* Fourier
* Godwin
* Goldman
* Goodman
* Graeber
* Greene
* Gorz
* Guattari
* Guérin
* Herzen
* Heywood (Angela)
* Heywood (Ezra)
* Hodgskin
* Hoffman
* Holloway
* James
* Korsch
* Kropotkin
* Landauer
* Lefort
* Liebknecht
* Lorenzo
* Lubbe
* Luxemburg
* Magón
* Makhno
* Malatesta
* Marcos
* Marcuse
* Margall
* Marx
* Mattick
* Maurin
* Michel
* Montseny
* Morris
* Negri
* Öcalan
* Pallis
* Pankhurst
* Pannekoek
* Parsons (Albert)
* Parsons (Lucy)
* Perlman
* Petrichenko
* Proudhon
* Reich
* Rocker
* Rühle
* Sacco
* Santillán
* Sartre
* Tolstoy
* Thompson
* Tucker
* Vaneigem
* Vanzetti
* Varoufakis
* Ward
* Warrem
* Wilde
* Zerzan
* Zinn
 |
| Felsefeler ve eğilimler

| Anarşist eğilimler |
| --- |
| * Yeşil
	+ İlkelcilik
	+ Sosyal ekoloji
	+ Egoizm
	+ Serbest piyasa
	+ İsyancılık
	+ Platformizm
	+ Mutualizm
	+ Sendikalizm
	+ Sentezcilik
* Felsefi
* Sosyal
	+ Kolektivizm
	+ Komünizm
	+ Magonizm
* Pasifizm
* Dini
	+ Hristiyan
	+ İslami
	+ Yahudi
 |
| Marksist eğilimler |
| * Klasik marksizm
* Liberter marksizm
	+ Otonomizm
	+ Chaulieu–Montal eğilimi
	+ De Leonizm
	+ Johnson–Forest eğilimi
	+ Sol komünizm
		- Bordigizm
		- Konsey komünizmi
	+ Lettrizm
	+ Situationizm
* Marxist hümanizm
* Batı marksizmi
	+ Frankfurt okulu
	+ Freudo-marksizm
 |
| 
Diğer eğilimler |
| * Kantonalizm
* Komünalizm 
	+ Demokratik konfederalizm
	+ Diyalektik natüralizm
	+ Liberter belediyecilik
	+ Sosyal ekoloji
* Demokratik sosyalizm
* Eco-sosyalizm
* Guild sosyalizmi
* Kapsayıcı demokrasi
* Piyasa sosyalizmi
	+ Sol laissez-faire
	+ Sol piyasa anarşizmi
* Neozapatizm
* Yeni sol
* Katılımcılık
* Ütopyan sosyalizm
	+ Fourierizm
 |

 |
| Başlıca tarihsel olaylar
* Diggers
* Paris komünü
* Haymarket affair
* Strandzha Commune
* Şubat devrimi
* Bavarian Soviet Republic
* Biennio Rosso
* Free Territory
* Left-wing uprisings against the Bolsheviks
* Escuela Moderna
* İspanyol devrimi
* Macar Devrimi
* May 1968 in France
* Left Communism in China
* Zapatista Uprising
* Argentinazo
 |
| İlişkili konular
* Anarşizm (Anarşizm ve sosyalizm)
* Komünizm
* Liberter
* Sol liberteryenizm
* Marksizm
* Sosyal demokrasi
* Sosyalizm
* Sendikalizm
 |
| * g
* t
* d
 |

**Anti-Stalinist sol**, çeşitli türdeki Marksist siyasi hareketlere atıfta bulunan bir terimdir. Bu hareketler, Joseph Stalin, Stalinizm, Neo-Stalinizm ve Stalin'in 1924 ile 1953 yılları arasında Sovyetler Birliği lideri olarak uyguladığı yönetim sistemine karşı gelirler. Bu terim aynı zamanda, Lev Troçki ve Sol Muhalefet içindeki diğer geleneksel Marksistler gibi, Joseph Stalin'i ve onun komünizm biçimini karşı çıkan yüksek rütbeli siyasi figürleri ve hükûmet programlarını da ifade eder.

Son yıllarda, "anti-Stalinist sol" terimi, diktatörlüklere, kişilik kültlerine, totaliter rejimlere ve polis devletlerine karşı olan sol ve merkez-sol muhalefeti de ifade emektedir. Bu özellikler genellikle Stalinizm'den ilham alan, Kim İl Sung, Enver Hoca ve diğerlerinin yönettiği Marxist-Leninist rejimlere atfedilen özelliklerdir, eski Doğu Bloku dahilinde de bulunur. Anti-Stalinist sol hareketler arasında dikkate değer olanlar arasında Troçkizm ve Titoizm, anarşizm ve liberteryen sosyalizm, sol komünizm ve liberteryen Marksizm, Komünist hareket içindeki Sağ Muhalefet, demokratik sosyalizm ve sosyal demokrasi bulunur.

Devrimci dönem eleştirileri (1924 öncesi)
-----------------------------------------

Politik solun büyük bir çoğunluğu, devrimci dönemde Bolşevik Devrimi'ne başlangıçta büyük bir hevesle yaklaşmıştır. Başlangıçta, Bolşevikler ve politikaları, hareketin başlangıçta Lenin ve diğer liderler tarafından bir özgürlükçü hareket olarak sunulması nedeniyle büyük destek almıştır. Ancak daha fazla politik baskıcı yöntem kullanıldıkça, Bolşevikler birçok anarşist ve devrimci tarafından giderek destek kaybetmiştir. Sylvia Pankhurst, Rosa Luxemburg ve daha sonra Emma Goldman gibi önde gelen anarşist komünistler ve libertaryan Marksistler, Bolşevizm'e ilk sol eleştirmenler arasında yer almışlardır.

Rosa Luxemburg, Ekim Devrimi'nde Bolşeviklerin iktidarı ele geçirme yöntemlerine ağır eleştiriler getirdi ve bunu "halkın değil burjuvazinin hareketi" olarak nitelendirdi. Öncelikle, Luxemburg'un eleştirileri, Bolşeviklerin anarşist hareketleri nasıl bastırdığına dayanıyordu. "Rus Devrimi'nde Milliyetler Sorunu" adlı yayımladığı bir makalesinde, şöyle açıklamıştır:

> *"Evet, tüm bu durumlarda, gerici politikalara dahil olan gerçekten de "halk" değil, sadece burjuva ve küçük burjuva sınıflarıydı, ki kendi proletarya kitlelerine keskin bir şekilde karşı gelerek "ulusal özgülük hakkını kendi kontrgerici sınıf politikalarının bir aracı haline getirdiler."*
> 
> 

Rosa Luxemburg'un siyasi mirası, iktidara geldikten sonra Stalin tarafından eleştirildi.
Bolşeviklere yönelik erken eleştirileri nedeniyle, Rosa Luxemburg'un mirası Stalin'in iktidara yükselmesiyle birlikte karalamaya uğradı. Troçki'ye göre, Stalin halkın gözünde onun hakkında "sık sık yalan söyleyerek ve onu karalamaya çalışarak" hareket etti.

Anarşistlerle Bolşevikler arasındaki ilişkiler Sovyet Rusya'da Kronstadt isyanı ve Makhnovist hareket gibi hareketlerin bastırılması nedeniyle kötüleşti. Kronstadt isyanı (Mart 1921), birçok liberter ve demokratik solcu tarafından Bolşeviklerle kopuşun yaşandığı önemli bir dönemdi ve anti-Stalinist solun temellerini attı. Amerikalı anti-Stalinist sosyalist Daniel Bell daha sonra şöyle dedi:

> *Her radikal neslinin, denir ki, kendi Kronstadt'ı vardır. Kimileri için Moskova Davaları, kimileri için Nazi-Sovyet Paktı, başkaları için Macaristan (Raik Davası veya 1956), Çekoslovakya (Masaryk'ın atılması veya 1968 Prag Baharı), Gulag, Kamboçya, Polonya (ve gelecekte daha fazlası olacak). Benim Kronstadt'ım ise Kronstadt'tı.*
> 
> 

Bir başka önemli anti-Stalinist olan Louis Fischer daha sonra bunun için "Kronstadt anı" terimini icat etti.

Rosa Luxemburg gibi, Emma Goldman da başlangıçta Lenin'in liderlik tarzını eleştirmiştir, ancak Stalin yükseldikçe eleştirileri ona ve politikalarına odaklanmıştır. "Rusya'da Komünizm Yoktur" adlı denemesinde, Goldman Stalin'in "pozisyonunun gücünü kötüye kullandığını" ve bir diktatörlük oluşturduğunu detaylı bir şekilde anlatmaktadır. Bu metinde şöyle ifade etmektedir:

> *"Yani, Parti'nin tamamen tek bir kişi olan Stalin tarafından mutlak bir şekilde kontrol edilen Merkez Komitesi ve Politbürosu tarafından... Böyle bir diktatörlüğü, bu kişisel otokrasiyi, herhangi bir Çar'ınkinden daha güçlü ve mutlak olanı, Komünizm adıyla anmak bana göre ahmaklığın zirvesidir."*
> 
> 

Emma Goldman, Sovyet Rusya'da "otoriter, devletçi komünizmin en ufak bir işareti bile yok" diyerek iddia etmiştir. Emma Goldman, Stalin ve Bolşeviklerin yönetim tarzına olan eleştirilerini 1940 yılında ölümüne kadar sürdürmüştür.

Genel olarak, sol komünistler ve anarşistler, Marksizm-Leninizm'in devletçi, baskıcı ve totaliter niteliğine eleştiriler getirmişlerdir. Bu eleştiriler zamanla Stalinizm ve Stalin'in genel politikalarına da yansımıştır.

Bolşevik dönemi Stalin eleştirileri (1924–1930)
-----------------------------------------------

 Bolşevik devrimci Leon Troçki, Şubat 1929'da Stalin tarafından sürgüne gönderildi  Troçki , 20. yüzyılın başlarında Stalinizmin en sesli ve önde gelen eleştirmeni olacaktı.
Stalin'e karşı direnişteki Sağ Muhalefet'in son girişimlerinden biri 1932'de Ryutin Olayı oldu. Bu olayda, kolektivizasyon politikasına karşı bir manifestonun dolaşımı gerçekleşti ve açıkça "Stalin'in ve çetesinin diktatörlüğünün ortadan kaldırılmasını" talep etti. Daha sonra bazı sağcılar, Stalin'e karşı çıkmak amacıyla Leon Troçki, Zinovyev ve Kamenev ile gizli bir blok oluşturdu. Tarihçi Pierre Broué, bu bloğun 1933'ün başlarında dağıldığını belirtti.

 Fikirleri Muhalefetin ideolojik çerçevesini oluşturan Nikolai Buharin.
Leon Troçki ve Stalin, sanayileşme ve devrimci taktikler konusunda anlaşmazlık yaşamışlardır. Troçki, süper sanayileşmeye ihtiyaç olduğunu savunurken, Stalin 5 yıllık planında hızlı bir atılım ve kolektivizasyona inanmıştır. Troçki, küresel bir atılımın komünizmin küresel olarak kurulması için gerekliliğine inanmaktaydı. Troçki, uzun vadede kolektivizasyon ve sanayileşmenin daha yavaş bir tempoda yürütülmesinin etkisiz olacağını düşündüğü için Stalin'in yöntemlerini eleştirmiştir. Ayrıca, Stalin'in Tek Ülkede Sosyalizm tezine katılmamış, bir devrimin bir devlette veya ülkede gerçekleştirilmesinin küresel bir devrime göre daha etkili olmayacağını düşünmüştür. Ayrıca, Tek Ülkede Sosyalizm tezinin Marksist uluslararasıci geleneklerle bağdaşmadığını eleştirmiştir. Troçkistler, sistemin dünya çapında gerçekleşmesini sağlamak için kalıcı bir küresel devrimin en etkili yöntem olduğuna inanmışlardır.

Genel olarak, Troçki ve takipçileri, Stalinist örgütler arasındaki iç tartışma ve müzakerenin eksikliği ile birlikte politik baskıcı yöntemlerini çok eleştirmişlerdir.

Popüler Cephe dönemi eleştirileri (1930–1939)
---------------------------------------------

 Bir Diego Rivera duvar resmi ( *İnsan, Evrenin Denetçisi* ), Troçki'yi Marx ve Engels ile birlikte işçi mücadelesinin gerçek bir savunucusu olarak tasvir ediyor.
 Gerici muhafazakarlık, Nazizm ve Stalinizme karşı direnişi temsil eden Üç Ok simgesinin yanı sıra "Papen, Hitler, Thälmann'a Karşı "sloganıyla birlikte 1932'den Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nin geniş çapta duyurulan bir seçim afişi
1930'lardan itibaren Leon Troçki ve Amerikalı destekçisi James P. Cannon, Sovyetler Birliği'ni "bozulmuş bir işçi devleti" olarak tanımladı ve ortaya çıkan gangster benzeri bir yönetici tabakanın, parti bürokrasisinin karşısında devrimci kazanımların emperyalist saldırılara karşı savunulması gerektiğini belirtti. Dış saldırılara karşı Rus Devrimi'ni savunurken, Troçki, Cannon ve takipçileri aynı zamanda Sovyet işçi sınıfı tarafından yürütülecek bir anti-bürokratik siyasi devrime çağırdılar.

1930'larda, Stalin'in eleştirmenleri, Sovyetler Birliği içinde ve dışında ağır saldırılara maruz kaldı. Büyük Temizlik, 1936-1938 yılları arasında Stalin karşıtlarının artan iç gerilimleri sonucunda gerçekleşti, ancak sonunda "anti-Sovyet unsurların" tam anlamıyla temizlenmesine dönüştü. Hedef alınanların çoğunluğu köylüler ve azınlıklardı, ancak eleştiri getiren anarşistler ve demokratik sosyalist muhalifler de Stalin'in aşırı baskıcı politik tekniklerine yönelik eleştirilerinden dolayı hedef alındı. Birçok kişi haksız yere idam edildi veya Gulag hapishane kamplarına gönderildi. Büyük Temizlik sırasında 600.000 ila 1 milyonun üzerinde kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir.

Aynı dönemde faşizm Avrupa genelinde yükselişe geçiyordu. Sovyet liderlik, 1930'larda popüler cephe politikasına başvurdu, bu politika çerçevesinde komünistler liberal ve hatta muhafazakâr müttefiklerle işbirliği yaparak varsayılan bir faşist saldırıya karşı savunma stratejisi izledi. Daha dikkat çekici bir çatışma İspanya İç Savaşı'nda görüldü. Tüm sol güçler Cumhuriyetçi tarafında birleşirken, içinde komünistler ile anarşistler, Troçkistler ve POUM arasında keskin çatışmalar yaşandı. Bu gruplara destek, uluslararası anlamda anti-Stalinist solun önemli bir konusu haline geldi; buna Uluslararası Briçler'deki İngiliz İşçi Partisi Birliği, George Orwell'in "Katalonya'ya Övgü" kitabı, "İspanya ve Dünya" dergisi ile Emma Goldman, Rudolf Rocker ve diğerlerinin çeşitli broşürleri örnek olarak gösterilebilir.

Diğer ülkelerde de, komünizme karşı mücadele ederken aynı zamanda sağa karşı da savaşan komünist olmayan sol partiler bulunuyordu. Üç Ok simgesi, Alman Sosyal Demokratlar tarafından bu çok yönlü çatışmayı temsil etmek amacıyla benimsendi.

Sovyet sonrası eleştiriler (1991-günümüz)
-----------------------------------------

1991'de Gorbaçov ve Sovyetler Birliği'nin düşüşünden sonra, anti-Stalinist hareket hızla büyüdü.

1990'ların başında, başarısız seçimler ve Boris Yeltsin'in Saray Darbesi sonucunda eski Sovyet bloğunda birçok yeni anti-Stalinist sol hareket ortaya çıktı. Bu iktidar ele geçirme gerçekleştiğinde, seçimi sürdürmek için otuzdan fazla seçim bloğu oluşturuldu. Bu anti-Stalinist gruplardan bazıları: Rusya'nın Seçimi, İstikrar, Adalet ve İlerleme İçin Halk Birliği, Yapıcı Ekolojik Hareket, Rus Demokratik Reform Hareketi, Onur ve Merhamet, ve Rus Kadınları idi. Bu hareketler seçimlerde başarılı olamamış olsalar da, Sovyetler Birliği'nin çökmesinden sonra anti-Stalinizme olan güçlü desteklerin hala var olduğunu gösterdi. Bu hareketlerin hepsi Stalinist politikaya eleştirel yaklaştı ve bazıları onu "sosyalistler için tam bir felaket" olarak nitelendirdi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Dennis H Wrong The American Left and Cuba 23 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Commentary* FEB. 1, 1962
2. ↑  Julius Jacobson Reflections on Fascism and Communism. *Socialist Perspectives*, Edited by Phyllis Jacobson and Julius Jacobson, 1983.
3. ↑  Samuel Farber, Cuba since the Revolution of 1959: A Critical Assessment 23 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Chicago: Haymarket Books, 2011
4. ↑  "There Is No Communism in Russia". *The Anarchist Library* (İngilizce). 1935. 3 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2021.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
5. ↑  Schurer (1962). "Some Reflections on Rosa Luxemburg and the Bolshevik Revolution". *The Slavonic and East European Review*. **40** (95): 356-372. 14 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2023.
6. ↑  Weitz, Eric D. (1994). ""Rosa Luxemburg Belongs to Us!" German Communism and the Luxemburg Legacy". *Central European History*. **27** (1): 27-64. doi:10.1017/S0008938900009675. JSTOR 4546390. 18 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2023.
7. ↑  "The Nationalities Question in the Russian Revolution (Rosa Luxemburg, 1918)". Libcom.org. 11 July 2006. Retrieved 2 April 2021
8. ↑  Trotsky, Leon (June 1932). "Hands Off Rosa Luxemburg!". *International Marxist Tendency*.
9. ↑  Bell, Daniel. "Arguing the World -- The New York Intellectuals". *PBS*. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2021.
10. ↑  "The Hitchens out-takes". *Prospect Magazine*. 24 Mayıs 2008. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2021.
11. ↑  "Critical Crossings". *UC Press E-Books Collection, 1982-2004*. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2021.
12. ↑  "Remembering Daniel Bell". *Dissent Magazine*. 27 Eylül 2012. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2021.
13. ↑  "The Hitchens out-takes". *Prospect Magazine*. 24 Mayıs 2008. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2021.
14. ↑  Goldman, Emma (1935). "There Is No Communism in Russia". *The Anarchist Library* (İngilizce). 3 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
15. 1 2  Goldman, Emma (1988). *Living my life*. Pluto Press. OCLC 166081114.
16. ↑  "Stalin banishes Trotsky". 10 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
17. ↑  "Pierre Broué: The "Bloc" of the Oppositions against Stalin (January 1980)". *www.marxists.org*. 12 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2020.
18. ↑  "L.D. Trotsky: The New Course in the Economy of the Soviet Union (March 1930)". *www.marxists.org*. 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2021.
19. 1 2  Martin Oppenheimer The "Russian Question" and the U.S. Left, Digger Journal, 2014
20. 1 2  Harap, Louis (1989). *The Rise and Decline of the Anti-Stalinist Left from the 1930s to the 1980s*. Guilford Publication.
21. ↑  Ellman, Michael (November 2002). "Soviet Repression Statistics: Some Comments". *Europe-Asia Studies*. **54** (7): 1151-1172. doi:10.1080/0966813022000017177. ISSN 0966-8136.
22. ↑  Vérité, La (21 Ekim 1936). "Spanish Revolution". *English Language Paper of the POUM*. 4 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022.
23. ↑  Merilyn Moos, *Anti-Nazi Exiles German Socialists in Britain and their Shifting Alliances 1933-1945 7 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.* (London: Community Languages, 2021)
24. ↑  Høgsbjerg, Christian (2013). "'A Kind of Bible of Trotskyism': Reflections on C.L.R. James's World Revolution". *The CLR James Journal*. Philosophy Documentation Center. **19** (1/2): 243-275. doi:10.5840/clrjames2013191/214. ISSN 2167-4256. JSTOR 26752040. OCLC 8289946512. 19 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022.
25. ↑  Potthoff, Heinrich; Faulenbach, Bernd (1998). *Sozialdemokraten und Kommunisten nach Nationalsozialismus und Krieg: zur historischen Einordnung der Zwangsvereinigung*. Klartext. s. 27.
26. 1 2  Andy Blunden 1993 The Class Struggle in Russia: III: The Left in Russia *Stalinism: It's [*sic*] Origin and Future*.
27. ↑  Hillel H. Ticktin End of Stalinism, Beginning of Marxism May–June 1992, Against the Current 38

Daha fazlası için
-----------------

* Ian Birchall *Sartre Stalinizme Karşı*. Berghahn Kitapları. (Buradaki 1 Ağustos 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. incelemeye bakın.)
* 
* Julius Jacobson Rus Sorunu ve Amerikan Sosyalizmi, *Yeni Politika*, cilt. 6, hayır. 3 (yeni seri), tamamı no. 23, Yaz 1997
* Alan Johnson Kültürel Soğuk Savaş: Fareli Köyün Kavalcısı Değil Faust, *Yeni Politika*, cilt. 8, hayır. 3 (yeni seri), tamamı no. 31, Yaz 2001
* David Renton, *Muhalif Marksizm* 2004 Zed Books1-84277-293-7
* Boris Souvarine, *Stalin 20 Aralık 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*, 1935
* Frances Stonor Saunders, *Piper'a Kim Ödedi?: CIA ve Kültürel Soğuk Savaş*, 1999, Granta,1-86207-029-6 (ABD: *Kültürel Soğuk Savaş: CIA ve Sanat ve Edebiyat Dünyası*, 2000, The New Press,1-56584-596-X ).
* Alan Wald *New York Aydınları, 1930'lardan 1980'lere Anti-Stalinist Solun Yükselişi ve Çöküşü*. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1987. 440 pp (Paul LeBlanc'ın incelemesine buradan 21 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bakın)

Dış bağlantılar
---------------

* Wikimedia Commons'ta **Anti-Stalinist left** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

| * g
* t
* d
Siyasi yelpaze |
| --- |
| 
* Aşırı sol
* Sol
* Merkez sol
* Merkez
* Merkez sağ
* Sağ
* Aşırı sağ

* Üçüncü görüş

 |
| **Siyasi pozisyonlar**
* Anti-Stalinist sol
* Merkezci Marksizm
* Post-Solculuk
* Radikal merkezcilik
* Ultra sol
* Üçüncü yol
* Yeni sağ
* Yeni sol
 |
| **Siyasi ideolojiler**
* Anarşizm
* Faşizm
* Hristiyan demokrasi
* Komünizm
* Liberalizm
* Marksizm
* Milliyetçilik
* Muhafazakârlık
* Nazizm
* Sosyalizm
* Sosyal demokrasi
 |
| **Dinî ideolojiler**
* Budist sosyalizm
* Dinî Siyonizm
* Hindutva
* Hristiyan sol
* Hristiyan sağ
* İslamcılık
* İslami demokrasi
* İslami muhafazakârlık
* Müslüman sol
* Yahudi sol
 |
| **Siyasi aşağılamalar**
* Baizuo
* Cihangir solcusu
* Deli sol
* Gerici sol
* Ilımlı sol
* Kızıl faşizm
* Moonbat
* Seçkin liberal
* Sert sol
* Sosyal emperyalizm
* Sosyal faşizm
* Social justice warrior
* Şampanya sosyalisti
* Wingnut
 |
| **Modeller**
* Açık-kapalı siyasi yelpaze
* Nolan diyagramı
* Pournelle diyagramı
* Siyasi pusula
* Sol-sağ siyasi yelpazesi
* Üst pencere
 |
| **Ayrıca bakınız**
* Anti otoriteryanizm
* Bireycilik
* Devrimcilik
* Gericilik
* İlerlemecilik
* Katı siyaset
* Kimlik siyaseti
* Kolektivizm
* Komüniteryenizm
* Korporatizm
* Liberteryenizm
* Müesses nizam
* Müesses nizam karşıtlığı
* Nirengi
* Otoriteryanizm
* Popülizm
* Radikal siyaset
* Sağ otoriteryanizm
* Sendikacılık
* Totalitarizm
* Yeşil siyaset
 |