Dericilik ile ilgili malzemeler
**Dericilik**, derinin fiziksel ve kimyasal işlemlere tabi tutulup kullanılacak hale getirilmesidir.

Dericilik çok eski bir sanat dalıdır. Tarihin en eski çağlarından beri insanlar dericilikle uğraşmış, üstünde durup geliştirerek ayakkabı, terlik, elbise, yelken gibi türlü eşyalar yapmışlardır. Eski Türkler deriden sandıklar, hayvanlar için semerler yaparlardı. Ayrıca deri üstüne işlemeler yaparak süs eşyası olarak kullanırlardı. En güzel **deri** işleri; Türkler, Araplar, İspanyollar ve Venedikliler tarafından yapılırdı. İspanyollar dericiliği Araplardan öğrenmişlerdir. O sıralarda Anadolu'nun hemen her köşesinde dericilik gelişmiş haldeydi. İmparatorluk ordusunun koşum takımlarını yapıyorlardı. Fransızlar dericiliğe başladıkları zaman deri teknolojisini Osmanlılardan aldılar. Türkiye'de modern deri sanayi İstanbul'da II. Mahmud zamanında Beykoz deresinde tabakhane kurularak faaliyete geçmiştir. Burada yapılan deriler ordunun ayakkabı ihtiyacını karşılamak için askeri ayakkabı yapımında kullanılmaya başlanılmıştır. Kurtuluş savaşı sırasında ordunun ayakkabı ihtiyacının büyük bir kısmını karşılamıştır. Daha sonra İstanbul'da Kazlıçeşme'de, Ege bölgesinde ve Anadolu'nun bazı şehirlerinde özel ve modern deri fabrikaları açılmıştır. Bu fabrikaların ürettiği deriler, kendi ihtiyacı karşıladığı gibi çeşitli yabancı ülkelere de ihraç edilerek Türkiye'ye döviz getirmektedir. Deri üretiminde büyükbaş ve küçükbaş hayvan derilerinden istifade edilir. Bunlar sığır, keçi, oğlak, koyun ve kuzu derileridir.

Derinin kimyasal yapısı
-----------------------

Deri kimyasal olarak % 55 karbon, % 6-8 hidrojen, %19-25 oksijen, % 14-20 azot, % 0,5-1,5 kükürt, fosfor, demir, iyot ve klordan meydana gelir.

Derinin biyolojik yapısı
------------------------

% 65 su, % 32.5 protein, % 2 yağ, % 0,5 mineral tuzlardan ve % 0,5 diğer unsurlardan meydana gelir.

Ham derinin korunması (konservasyonu): Konservasyon; kesilen hayvanın sırtından yüzülmüş ham derinin mamul deri eldesi için işlentiye alınmasına kadar geçen süre içerisinde mikroorganizma faaliyetleri sonucu bozulmasını önlemek amacıyla bünyesindeki suyun çeşitli yöntemlerle mikroorganizma faaliyetlerini durdurmak amacıyla yapılan işlemler için kullanılan terimdir.

Önemli salamura çeşitleri
-------------------------

Kurutma yoluyla salamuraAsarak veya gererek yavaş yavaş yapılır. Deri, suyunun % 55-65'ini kaybeder. Bu usul Türkiye'de kullanılmaz (sıcak bölge usulüdür).
Tuzlu salamuraTuz (sodyum klorür) ile yapılan salamuradır. Derinin yüzülen kısmı tuzlanır. Ağırlık kaybı % 4-15 olur.
Piklaj yoluyla salamuraBu salamura kıl giderme işlemi görmüş koyun, sığır, keçi derilerine uygulanır.
Derinin yapısı üç tabakadan meydana gelir.

Üst deriDerinin % 1 kalınlığını teşkil eder (Epidermis).
Alt deriDerinin % 14 kalınlığındadır. Yüzme kalıntılarını da üzerinde taşıdığından (yağ ve et) kireçlik işlemi esnasında giderilir (Koryum).
Orta deriDerinin % 85'ini teşkil eden ve değerlendirilen kısımdır (Sübkitus).
Ham derilerin stoklanacağı ambarlar serin, havadar, güneş görmeyecek şekilde olmalı, haşerelerin üremesine engel olunmalıdır. Deriler yüksek olmayan istifler halinde aralıklı olarak depo edilir.

Ham deriden gelen hatalar
-------------------------

Ham deriden gelen hatalar çok çeşitli olabilir:

* Hayvanın yaşadığı ortamdan gelen izler.
* Salamura hataları.
* Kimyasal madde etkileri (demir, bakır, şap, mavi naftalin lekeleri).
* Kurutma hataları.
* Yüzme hataları.

Deri teknolojisi işlem basamakları
----------------------------------

Islatma-YumuşatmaBerrak, sertliği düşük bakterilerden arınmış demir bileşikleri ihtiva etmeyen suyla yapılır. Amaç tuz, gübre, idrar, kan, gibi kirlerin giderilmesi ve suda çözünebilen proteinlerin uzaklaştırılmasıdır. Diğer önemli bir nokta ise salamura süresinde derinin kaybettiği suyun takrar kazandırılmasıdır (% 65'e çıkarılır). Yumuşama süresi aşağı-yukarı 24-48 saat arasındadır.
Kireçlenme (Kalsiyum hidroksit)-Zırnıklama (sodyum sülfür)Kireçlemenin gayesi kıl köklerini gevşetmek, derinin şişmesini sağlamaktır. Tüylü (Kürk) deri yapılmak istendiğinde kireçlenme-zırnıklama işlemi yapılmaz.
Kireçleme-zırnıklama işlemi bitmiş deri kavalata makinasına gelir. Derinin yüzülen kısmının (alt deri) et ve yağ tabakaları burada giderilir. Artıklara *karnas* denir. Bunlardan yağ ve hayvan yemi yapılabilir. Deriyi ısı, nem, mikroorganizmalara karşı dayanıklı hale getirmek ve deriye teknik karakter kazandırmak gayesi ile yapılan operasyonların tamamına *debagat* işlemi veya *dabağlama*, dabağlanan yere de *tabağhane* denir.

Debagat işlemi mamul deri karakterine göre a) Metal debagat, b) Nebati debagat olmak üzere ikiye ayrılır.

### Mineral tabaklama

Krom, alüminyum, demir, gibi metallerin tuzları ile yapılabilir. Genellikle krom debagatı yapılır. Kireçlik işlemi bitmiş deri dolaplarda evvela suni gübre (amonyum sülfat) ve enzim ilavesiyle derinin bünyesindeki kireç ve enzim yardımıyla istenmeyen proteinler deriden uzaklaştırılır. Deride yumuşaklık artar ve belirgin hale gelir. Bundan sonraki işlem piklajdır. Deriyi debagat Ph'sına ayarlama işlemidir. (Deri metal debagattan önce asidik duruma getirilir). Piklaj işleminde deri asitten zarar görmemesi için evvela sodyum klorür (tuz) verilir. Deri lifleri arasına giren tuz deriyi aside karşı dayanıklı hale getirir. Genellikle asit olarak sülfirik asit kullanılır. Bu ameliyeden sonra deriye krom oksit (krom kompleksi) verilir. Krom, deriyi dış etkilerden korur. Bundan sonra kromun deriye bağlanması için dönen dolaba soda veya bikarbonat verilir. Böylece kristaller büyür, krom liflerin arasından çıkamaz. Deri dolaptan çıkarılarak istiflenir. Yapılacak deri çeşidine göre tasnif edilir. Kalın deriler (sığır derisi) yarma makinesinden geçtikten sonra tıraşlanır. Kromlu deri, tıraş makinesinde istenilen inceliğe getirilir. Deriler retenaj dolaplarına atılır. Retenajın gayesi: a) Deriye yumuşaklık kazandırmak, b) Deriye homojenlik kazandırmaktır. Deri sodyum bikarbonat ile zayıf alkali hale getirilir. Deriler yıkandıktan sonra istenirse 55 °C'de çeşitli renklerde anilin boya çeşitleriyle boyanır. Sonra yine 55 °C'de sıcak suyla yağlama işlemine geçilir. Yağlar suda eriyen sülfone, sülfite veya sentetik yağ çeşitleridir. Yağlamanın gayesi deriyi yumuşatmak ve su geçirgenliğini azaltmak içindir. Sülfone yağ kullanılmasının sebebi yağı su ile beraber tutmaktır.

### Tanenleme

Çeşitli tanenler kullanılabilir. Bunlar sentetik fenol-formaldehid, reçine esaslı olduğu gibi bitkilerden elde edilen tabii tanen diye tabir ettiğimiz sumak, mimoza, valeks vs. olabilir.

Bu tanenler sayesinde deriye daha bir dayanıklılık ve dolgunluk sağlanır. Deriler dolaptan çıkarılıp açkı makinalarında açılarak şu şekillerde kurutulur: 

1. Normal hava sıcaklığında asılarak,
2. Pestink cihazıyla (derinin nemi sıkılarak giderilir),
3. Vakum (nem emilir),
4. Gergef (deri gerilerek kurutulur).

Kurutulmuş deri su veya % 35 rutubetli talaşla tavlama işlemi yapılarak deriye rutubet kazandırılır. Daha sonra gergef makinasında gerilerek düzgün bir hale getirilir. Böylece deri boyama işlemine hazırlanmış olur. Derinin üst boyaması yapılırken, evvela asidik boya ile otomatik tabanca veya el tabancasıyla deriye püskürtme suretiyle astar boyası verilir. Bu püskürtmeden sonra organik pigment ve bağlayıcılarla son boyası verilerek, cilası atılır ve ütülenir. Ölçü makinasında ölçülerek, alan hesabıyla piyasaya sürülür. Tüylü (kürk) deriler adet olarak piyasada satılır. İyi kalite bir derinin cildi temiz olur. Hayvanın tabii cildi gözükür, göze herhangi bir hata gözükmez.

| * g
* t
* d
Giyim |
| --- |
| Üst giyim | 
* Aba
* Hırka
* Bluz
* Haut court
* Cepken
* Elbiseli gömlek
* Cache-cœur
* Jile
* Göynek
* Maşlah
* Gömlek
* Kazak
* Süveter
* Tişört
* Kimono
* Ferace
* Guayabera
* Guernsey (giysi)
* Halterneck
* Henley gömleği
* Hoodie
* Jarse
* Polo bluz
* Shrug (kıyafet)
* Atlet (iç çamaşırı)
* Fanila kazak
* Tube top (giysi)
* Polo yakalığı
* Twinset
* Yelek

 |
| Pantolon | 
* İspanyol paça
* Bermuda
* Kapri
* Kot
* Şalvar
* Şort (Bermuda şort, Bisiklet şortu, Hotpants (giyim))
* Tayt
* Yoga pantolonu
* Bondage pantolon
* Cargo pantolonu
* Chaps (pantolon)
* Resmî pantolon
* High-rise (moda)
* Low-rise (moda)
* Jodhpurs
* Overall (pantolon)
* Palazzo pantolon
* Paraşüt pantolonu
* Golf pantolonu
* Dar kesim pantolon
* Spor pantolonu

 |
| Etek | 
* A-line etek
* Balerin etek
* Kot etek
* Gymslip
* Erkek etekleri
* İskoç eteği
* Çayır etek
* Rah-rah etek
* Mikro etek
* Mini etek
* Sarong
* Tütü
* Kalem etek
* Halka etek
* Skort
* Wrap (giyim)

 |
| Takım | 
* Tören elbisesi (Akademik elbise, Mahkeme elbisesi, Halk kostümü, Diplomatik üniforma)
* Döpiyes
* Frak
* Jaketatay
* İstanbulin
* Redingot
* Smokin
* Tayyör
* Tulum
* Pantolon takım
* Dini giyim (Kasaya (kıyafet), Rahip giyimi, Papaz elbisesi)
* Üniforma (Askeri üniforma, Tam elbise forması, Dağınık elbise üniforması, Denizci kıyafeti, Hizmet elbise üniforması, Savaş üniforması, Okul üniforması, Cezaevi üniforması)
* Kayak kıyafeti
* Smokin

 |
| Dış giyim (Abrigo) | 
* Chesterfield paltosu
* Yün ceket
* Duster (giysi)
* Kürk giyim
* Asker parkası (Britanya parkası, Guards parkası
* Ceket
* Hırka
* Kaftan
* Kürk
* Manto
* Mont
* Önlük
* Palto
* Pardösü
* Yağmurluk
* Yelek
* Loden pelerin
* Aşırı fraklı palto
* Binici palto (Redingot, Shadbelly)
* Trençkot
* Ulster ceketi
* Cape
* Ters pelerin
* Trençkot
* Av ceketi
* Pelerin
* Paletot
* Caban ceket
* Polo ceketi
* Yağmurluk
* Mackintosh
* Blazer ceket
* Redingot (Bekishe, Rekel)
* Şezlong ceket
* Karışık ceket
* Smoking ceket
* Sigara ceketi
* Spor ceket
* Frak (Sabahlık elbise, Beyaz kravat)
* Önlük
* Blouson
* Cagoule
* Coatee
* Savaş ceketi
* Jile
* Ceket (Uçuş ceketi, Goggle jacket, Fırlama ceket, Harrington ceketi, Deri ceket, Norfolk ceket, Safari ceketi)
* Jerkin
* Beyaz ceket
* Parka
* Ponço
* Robe
* Şal
* Kollu battaniye
* Rüzgarlık

 |
| İç giyim (Lingerie) | 
* Sütyen
* Kaşkorse
* Tayt
* Külot
* Külotlu çorap
* Çorap
* Don
* Külot
* Jüpon
* Korse
* Kombinezon
* Fanila
* Eşofman
* Büstiyer
* G-string
* Martinsi Korsesi
* Jartiyer
* Plastik külot
* String
* İç çamaşırı (Boxer şort, Uzun bacak boksör, Erkek külotu)
* Vücut kıyafeti
* Bebek takım elbisesi
* Uzun iç giyim
* Playsuit (iç çamaşırı)
* Teddy (giysi)
* See-through (giysi)

 |
| Üniforma | 
* Gakuran
* Gemici fuku
* İzci üniforması
* Kamuflaj üniforma
* Öğrenci önlüğü

 |
| Ayak | 
* Ayakkabı
* Bot
* Çizme
* Loafer
* Çorap
* Naylon çorap
* Spor ayakkabı
* Sandalet
* Çarık
* Mes
* Terlik
* Yemeni
* Kundura
* Galoş
* İskarpin
* Rugan
* Postal
* Başmak
* Cimcime
* Çapula
* Çedik
* Edik
* Fotin
* Kalçın
* Merkub
* Takunya
* Platform
* Potin
* Soğukkuyu
* Tomak
* Topuklu

 |
| Başlık | 
* Beret
* Şapka (Boater, Melon şapka, Fötr, Homburg şapkası, Anthony Eden şapkası, Silindir şapka, Opera şapkası)
* Kalpak
* Papak
* Duvak
* Melon
* Külah
* Kavuk
* Fes
* Sarık
* Başörtüsü
* Kasket (Beyzbol şapkası, Boater, Düz şapka, Örgülü şapka)
* Eşarp
* Fötr
* Balaklava
* Tantur
* Türban
* Kapüşon
* Bandana
* Yazma
* Çarşaf
* Burka
* Yaşmak
* Peçe
* Kask
* Yemeni
* Tülbent

 |
| Gece | 
* Gecelik
* Pijama
* Robdöşambr

 |
| Yüzme | 
* Bikini
* Mayo
* Mayokini
* Odema
* Tesettür mayosu

 |
| Aksesuar | 
* Asa
* Atkı
* Baston
* Brode
* Cüzdan
* Eldiven
* Fisto
* Gözlük
* Grek tül
* Güpür
* Kemer
* Kravat (Ascot kravat, Bolo kravat, Papyon, Stok kravat)
* Papyon
* Peruk
* Poşu
* Şal
* Taç
* Kravat iğnesi
* Kemer
* Kemer tokası
* Kolye
* Saç tokası
* Broş
* Choker
* Roman yakalığı
* Fular

 |
| Malzeme | 
* Dikiş iğnesi
* Çengelli iğne
* Toplu iğne
* Çıtçıt
* Düğme
* Fermuar
* Kopça
* Cırtcırt
* Tek ipte düğme
* Çift ipte düğme
* El incesi cevizi

 |
| Kumaş | 
* Amerikan bezi
* Atlas
* Basma
* Coolmax
* Deri
* Devore
* Divitin
* Diyagonal
* Emprime
* Feretiko
* Gabardin
* İpek
* Jarse
* Kadife
* Kaşmir
* Keten
* Kot
* Kürk
* Muslin
* Müflon
* Orlon
* Pamuk
* Patiska
* Pazen
* Penye
* Pike
* Poplin
* Post
* Saten
* Tafta
* Tiftik

 |
| Elbise ve kıyafetler | 
* Sırtsız elbise
* Bouffant kıyafeti
* Ceket elbise
* Kokteyl elbisesi
* Küçük siyah elbise
* Taç giyme kıyafeti
* Gece elbisesi
* Balo elbisesi
* Débutante elbise
* Frock giyim
* Ev elbisesi
* Jumper (elbise)
* Prenses elbisesi
* Romper kıyafeti
* Kılıf elbise
* Gömlek elbise
* Kayma elbise
* Askısız elbise
* Sonrok
* Gelinlik
* Sargı elbise

 |
| Parça | 
* Astar
* Cep
* Kol
* Omuz
* Paça
* Yaka

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh85075597
* NLI: 987007560521705171

 |