**Avustralya Kraliyet Donanması** (**AKD**), (İngilizce: **Royal Australian Navy** (**RAN**) Avustralya Savunma Kuvvetleri'nin deniz kuvvetleri bölümüdür. 1901 yılında Avustralya'nın federasyonlaşması, sömürge donanmalarına ait gemi ve kaynakları kullanarak **Milletler Topluluğu Deniz Kuvvetleri** adıyla, ulusal olarak kurumu entegre etmiştir. Başlangıçta yere savunma için tasarlanan silahlı kuvvet, 1911 yılında *Avustralya Kraliyet Donanması* adını almıştır ve bölge savunmasına daha fazla hizmet etmeye başlamıştır.

İngiltere Kraliyet Donanması, II. Dünya Savaşı başlarına kadar Avustralya Kraliyet Donanması (RAN)'nı desteklemiş ve Pasifik'te Mavi-su donanması yeteneklerini kazanmasına yardım etmiştir. Donanma daha sonra hızlı bir şekilde büyük yüzeyli gemiler ve birçok küçük savaş gemisi satın almış, yaptırmıştır. Savaşın hemen ardından 10 yıllık bir süre içerisinde RAN elinde bulunan az sayıdaki uçak gemilerini devreden çıkarmış ve son uçak gemisini ise 1982 yılında demontaj yapmıştır.

Bugün RAN'ın, görevlendirilen 51 gemisi ve 16.000'den fazla personeli bulunmaktadır. Donanma günümüzde Pasifik bölgesindeki en büyük ve en gelişmiş deniz kuvvetlerinden birisidir. Özellikle Hint Okyanusu ve dünya çapında askeri kampanyalara destek vermekte ve barış operasyonlarında önemli şekilde varlığını hissettirmektedir.

Tarihi
------

Ana madde: Avustralya Kraliyet Donanması tarihi
Avustralya'nın federasyonlaşmasından iki ay sonra 1901 yılının Mart ayında Milletler Topluluğu Deniz Kuvvetleri adıyla kurulmuştur. 10 Temmuz 1911 tarihinde ise Kral V. George donanmaya "Avustralya Kraliyet Donanması" unvanını vermiştir.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, RAN Almanya'nın Güney Pasifik kolonilerini yakalamakla sorumlu ve Alman Doğu Asya Filosu'na karşı Avustralya sevkıyatlarını korumakla görevliydi. Daha sonra savaşta, RAN'ın büyük gemilerinin pek çoğu Akdeniz ve Kuzey Denizi'nde Kraliyet Donanması güçlerinin bir parçası olarak göre yaptı.

1920 ve 1930'lu yılların başlarında RAN'ın boyutu büyük ölçüde azaltıldı. Ancak uluslararası gerginlikler artmaya devam edince RAN modernize edilerek genişletilmeye başlandı. Dünya Savaşı'nın başlarında, Akdeniz, Kızıldeniz, Batı Afrika kıyıları, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu'nda RAN'a ait gemiler yeniden Kraliyet Donanması'nın parçası olarak kullanıldı. Pasifik Savaşı'nın patlak vermesi üzerine ve Asya'da Kraliyet Donanması güçlerine verilen zararla birlikte RAN daha bağımsız hale geldi ve Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri'nin bir parçası olarak görevler yaptı. Savaşın sonunda RAN, dünyanın en büyük beşinci donanması haline gelmişti.

Dünya Savaşı'nın ardından RAN'ın büyüklüğü bir miktar azaldı ancak kendisine teslim edilen iki uçak gemisiyle birlikte yeni yetenekler kazandı. RAN Asya-Pasifik bölgesinde Soğuk Savaş döneminde pek çok çatışmada yer aldı. Ayrıca Kraliyet Donanması ve Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri ile birlikte Kore, Malezya ve Vietnam'da görevler yaptı. Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından RAN, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu'nda koalisyon güçlerinin bir parçası olarak yer aldı. Doğu Timor ve Solomon Adaları Avustralya'nın operasyonlarında kritik unsurlar haline gelmiştir.

Günümüzde RAN
-------------

### Komuta yapısı

RAN'ın günümüzdeki stratejik komuta yapısı, yeni nesil Deniz Kuvvetleri değişiklikleri sırasında oluşmuştur.

RAN Canberra'daki Donanma Komutanlığı (NHQ) aracılığıyla kumanda edilmektedir. Komuta kademesinde en yetkili, profesyonel olarak Koramiral rütbesine sahip Deniz Kuvvetleri Başkanı'dır (CN). Başkan NHQ'yu Savunma Bakanlığı'nın verdiği kararlara uyulması ve politikaların uygulanması için alt komuta kademelerini taktiksel ve operasyonel konularda denetlemekle görevlidir.

NHQ'nun iki alt komuta kademesi bulunmaktadır;
* **Donanma Komutanlığı**; Avustralya Filo Komutanlığı (COMAUSFLT)'nı, (FCAUST) olarak adlandırılan Filo Komutanı yönetir. Filo Komutanının rütbesi Tuğamiral'dir. Eskiden bu kademe Sancak Görevlisi olarak adlandırılıyordu fakat 1988 yılında HM Avustralya Filo Komutanı (FOCAF) olarak adı değiştirilmiştir. 1 Şubat 2007 tarihinde komuta kademesinin adı şimdiki adıyla değiştirilmiştir. Komutanlık, ortak operasyonlar için operasyonel filo kuvvetlerin hazırlanmasından ve tam olarak komuta edilmesinden sorumludur.
* **Deniz Kuvvetleri Stratejik Komutanlığı**; Bu komutanlık RAN'ın eğitim, mühendislik ve lojistik destek ihtiyaçlarını sağlayan idari personelden oluşur. 2000 yılında Komutanlığın başına Komodor rütbesiyle atanan Deniz Kuvvetleri Stratejik Komutanı pozisyonu, 2008 yılında Tuğgeneral rütbesine çıkartılmıştır. Donanma Komutanlığı daha önce yedi Eleman Grubu Kuvvetinden oluşuyordu ancak yeni nesil Deniz Kuvetleri değişikliğinin ardından, dört Kuvvet Komutanlığı olarak tekrar yapılandırılmıştır. Bunlar;
	+ **Yüzey Kuvvetleri**; RAN'ın yüzeyde savaşan savaşçılarını kapsar. (Genellikle fırkateyn veya daha büyük gemilerdir.)
	+ **Denizaltı Kuvvetleri**; Collins sınıfı denizaltılar ile faaliyet gösterirler.
	+ **Mayın Harbi, Hidrografi ve Karakol Botu Kuvvetleri**; bir önceki Karakol Botu, Hidrografi ve Mayın Harbi ve Gümrükleme Dalış Kuvvetleri'nin birleşmesi sonucu oluşmuştur ve toplu olarak adlandırmışlardır. Bunlar RAN'ın en küçük savaş gemileridir.
	+ **Donanma havacılık kuvvetleri**; donanmanın hava kuvvetlerini teşkil ederler.

### Filo

2011 yılı Aralık ayında Filo'daki deniz taşıtları; fırkateynler de dâhil olmak üzere, denizaltılar, gemiler, devriye botları ve yardımcı gemiler ile birlikte 54 adettir. RAN'da bulunan gemi adlarının ve deniz üs'lerinin önekine HMAS takısı eklenmektedir. Bu takı Majestelerinin Avustralya Gemisi anlamına gelmektedir.

RAN filosu iki temel üs'te konuşlandırılmıştır. Bunlar;

* Sidney'de bulunan HMAS Kuttabul (deniz üssü) ve,
* Perth yakınlarındaki HMAS Stirling'tir.

Ayrıca bu üs'lere ek olarak, küçük savaş gemilerinin çoğunluğuna üç üs ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar;

* Darwin'de bulunan HMAS Coonawarra,
* Cairns'te bulunan HMAS Cairns (deniz üssü) ve
* Sidney'de bulunan HMAS Waterhen (deniz üssü)'dür.

#### Şu andaki gemileri

Ayrıca bakınız: Güncel Avustralya Kraliyet Donanması gemileri
RAN şu anda 54 gemi ile faaliyette olup, bu gemiler sekiz sınıf ve dört ayrı gemi türünden oluşmaktadır.
  


| Resim | Sınıfı/Adı | Tür | Miktar | Hizmete Girişi | Ayrıntılar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| HMAS Toowoomba, Anzak sınıfındaki yedinci gemiHMAS Toowoomba, Anzak sınıfındaki yedinci gemi | *Anzak* sınıfı | Fırkateyn | 8 | 1996 | Anti-denizaltı ve uçaksavar fırkateyni ile 1 S-70B-2 Seahawk helikopteri. Yeni Zelanda Kraliyet Donanması içinde olmak üzere ikiden fazla inşa edilmiştir. |
| HMAS Sydney, Adelaide sınıfındaki üçüncü gemiHMAS Sydney, Adelaide sınıfındaki üçüncü gemi | *Adelaide* sınıfı | Fırkateyn | 4 | 1985 | 2 genel amaçlı güdümlü füze fırkateyni ile Sikorsky S-70B-2 Seahawk helikopterleri. İki gemi 2005 ve 2008 yıllarında görevden alınmıştır. |
| HMAS Armidale, Armidale sınıf devriye botuHMAS Armidale, Armidale sınıf devriye botu | *Armidale* sınıfı | Devriye botu | 14 | 2005 | Kıyı savunma, deniz sınırı ve su ürünleri koruma |
| HMAS Huon, Huon sınıfı gemiHMAS Huon, Huon sınıfı gemi | *Huon* sınıfı | Mayın avcısı | 6 | 1997 | Mayın avcısı |
| HMAS Sheean, Collins sınıfı beşinci denizaltıHMAS Sheean, Collins sınıfı beşinci denizaltı | *Collins* sınıfı | Denizaltı | 6 | 2000 | Anti-nakliye, istihbarat toplama. Dizel-elektrik gücüyle çalışır. |
| HMAS Balikpapan, Balikpapan sınıfı gemiHMAS Balikpapan, Balikpapan sınıfı gemi | *Balikpapan* sınıfı | Ağır Çıkartma Gemisi | 3 | 1971 | Hafif kaldırma sistemli amfibik taşıma. 1975 yılında bu türde iki gemi Papua Yeni Gine Savunma Kuvvetleri'ne devredilmiştir. |
| HMAS Leeuwin, Leeuwin sınıfı gemiHMAS Leeuwin, Leeuwin sınıfı gemi | *Leeuwin* sınıfı | Araştırma gemisi | 2 | 2000 | Hidrografik araştırma. |
| HMAS Benalla, Paluma sınıfının dördüncü gemisiHMAS Benalla, Paluma sınıfının dördüncü gemisi | *Paluma* sınıfı | Araştırma Başlatıcı | 4 | 1989 | Hidrografik araştırma. |
| HMAS TobrukHMAS Tobruk | HMAS *Tobruk* | Ağır Çıkarma Gemisi | – | 1981 | Ağır deniz kaldırma ve taşımacılığı. Yuvarlak Masa sınıfı olarak düzenlendi. |
| HMAS ChoulesHMAS Choules | (Koy sınıfı iskele gemisi)HMAS *Choules* | İskele Çıkarma Gemisi | – | 2011 | Ağır deniz kaldırma ve taşımacılığı. Eski Kraliyet Filo Yardımcısı Koy sınıfı iskele gemisi RFA *Largs Bay* |
| HMAS SuccessHMAS Success | (Durance sınıfı tanker)HMAS *Success* | İkmal Muharebe gemisi | – | 1986 | Denizde ikmal muharebesi ve su üstünde destek. Durance sınıfı tanker''Durance'' sınıfı olarak düzenlenmiştir. |
| HMAS SiriusHMAS Sirius | HMAS *Sirius* | İkmal Muharebe gemisi | – | 2006 | Denizde ikmal muharebesi ve su üstünde destek. Ticari tankerden modifiye edilmiştir. |

Görevli gemilere ek olarak, RAN'da yelkenli okul gemisi *Young Endeavour* ve sivil mürettebatlı ADV *Ocean Shield* gemisinde pek çok personel görev yapmaktadır.

### Filo Hava Birliği

Ana madde: Fleet Air Arm (RAN)
Avustralya Deniz Kuvvetleri Havacılık Grubu, (gayri-resmi **Fleet Air Arm** olarak bilinir.) RAN'a havacılık desteği sağlar. 2011 itibarıyla Fila Hava Birliği (FAA) üç aktif filodan oluşmaktadır. Anti-denizaltı savaşı ve deniz yolları güvenliğine dört helikopter ile destek vermektedir. Nowra, Yeni Güney Galler'de faaliyet gösteren en büyük RAN fırkateyni HMAS *Albatross*içerisinde büyük amfibik savaş gemilerine büyük destek vermektedir.

### Temizleme Dalış Ekibi

2006 yılında yapılan RIMPAC esnasında bir gemide görev yapan Temizleme Dalış Ekibi
Ana madde: Temizleme Dalış Ekibi (RAN)
RAN'da iki ana dalış ekibi ünitesi bulunmaktadır. Bunlar;

* Temizleme Dalış Ekibi 1 (AUSCDT ONE), Yeni Güney Galler ekibidir.
* Temizleme Dalış Ekibi 4 (AUSCDT FOUR), Batı Avustralya'daki ekiptir.

Bu personel herhangi bir mücadele için gönderildiğinde ise Temizleme Dalış Ekibi 3 (AUSCDT THREE) oluşturulur.

TDE'lerin iki temel görevi bulunmaktadır. Bunlar;

* Mayınlara karşı alınacak tedbirler ve patlayıcı madde imhası ile
* Taktiksel deniz işlemleridir.

### Gelecekteki faaliyetleri ve çalışmaları

*Álvaro de Bazán*–sınıfı fırkateyn, *Hobart* sınıfı hava savaşı destroyeri esas teşkil eder.
RAN yeteneklerinin yükseltilmesi için birçok önemli devam eden proje bulunmaktadır. Ancak 2010 yılı sonlarında maliyet tasarruf tedbirleri kapsamında RAN'a çalışma hızlarını azaltmaları ve denizde bulundukları süreyi azaltmaları emri verildi.

RAN'ın şu anda üç büyük operasyon kapsamında konuşlanmış kuvvetleri bulunmaktadır. Bunlar;

* Operasyon Anot; Solomon Adaları'ndaki bölgesel yardım faaliyeti kuvveti.
* Operasyon Terlik; Afganistan'da terörle mücadele eden uluslararası koalisyon güçlerine Avustralya'ya bağlı güç olarak yardım etmek (ICAT). Basra Körfezi'nde bir gemi ile normal katkıları yürütmek.
* Kararlılık Operasyonu; Avustralya Münhasır ekonomik bölgesi içerisinde devriyelere yardımcı olmak için RAN en az yedi Armidale sınıfı devriye gemileri ile geniş bir alanda savaşmak için bekleme modundadır.

Personel
--------

RAN'da kadın denizcilerde mücadelede rol alır ve aktif olarak görev yaparlar.
2011 yılı Haziran ayı itibarıyla RAN'da görevli 14.215 tam zamanlı personel çalışmaktadır. 161 yarı zamanlı çalışan ve 2.150 yedek personel bulunmaktadır. Daimi tam zamanlı gücü ise 3.357 subay ve 10.697 ilanlı personelden oluşur. 2010 yılı Haziran ayı itibarıyla daimi tam zamanlı personelin oranı, diğer personele oranla %82'dir. Ayrıca donanmada %18 oranında kadınlar görev yapmaktadır. Avustralya Savunma Kuvvetleri (ADF)'nde bu oran %9,7 ve Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAAF)'nde ise %17,8'dir. Bu oranlar ile karşılaştırılığında, RAN'da görevli kadınların oranı oldukça yüksektir.

Şu andaki mevcut üst düzey Avustralya Kraliyet Donanması Görevlileri şunlardır:

* Koramiral Ray Griggs, AO, CSC, RAN - Deniz Kuvvetleri Şefi
* Tuğamiral Michael van Balen, RAN - Deniz Kuvvetleri Başkan Yardımcısı
* Tuğamiral Tim Barrett, AM, CSC, RAN - Avustralya Filo Komutanı
* Tuğamiral Mark Campbell, CSC, RAN - Deniz Kuvvetleri Yetenek Başkanı
* Tuğamiral Michael Uzzell, AM, RAN - Deniz Kuvvetleri Mühendisliği Başkanı
* Komodor Brett Brace, RAN - Avustralya Hidrografı
* Gedikli Subay Martin Holzberger, CSC - Deniz Kuvvetleri Gedikli Subayı

RAN'ın önümüzdeki on yıllık dönem içerisinde hizmete girmesi beklenen hava savaşı destroyeri gibi bir sonraki nesil savaş gemilerinde görev yapacak 700 acemi dahil, 2.000 asker ihtiyacı bulunmaktadır. RAN yetenekli personel eksikliğinin üstesinden gelmek için, diğer batı donanmalarında görevli ve işinden ayrılmış denizcileri işe almaya başlamıştır.

Rütbe ve üniformalar
--------------------

Ana madde: Avustralya Savunma Kuvvetleri rütbeleri
Avustralya Kraliyet Donanması personeli üniformaları, ataları olan İngiliz Kraliyet Donanması üniformalarının kesim, renk ve amblemleri ile benzerlik gösterir. Ancak İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan ve bugün de devam eden uygulama doğrultusunda tüm RAN personeli üniformalarında rütbeleri omuzdan okunan giysiler giymektedir. Bu bez üniforma üzerinde omuz hizasında, subaylarda ise omzun üzerinde metalik altın işlemeli şeklinde yer almaktadır.

### Subaylar

Avustralya Kraliyet Donanması subayları S-1 ile O11 arasında değişin rütbelerde bulunurlar. Donanmada O-11 rütbesi bugüne kadar yalnızca fahri olarak Philip Mountbatten'e verilmiştir. Mevcut Avustralya Kraliyet Donanması yapılanmasında bulunan en yüksek konumda olan Deniz Kuvvetleri Başkanı 0-9 olan Koramiral rütbesindedir. 0-11 (Filo Amirali), 0-7 (Komodor), S-1 (Asteğmen), 0-4 Sancak subayları, 0-5 (Komutan) ve üzerindekiler üst subaylar olarak adlandırılırlar. Genç subaylar ise (Teğmen, Komutan) olarak adlandırılır. Deniz Kuvvetlerinde görevli tüm personel, Majesteleri Avustralya Kraliçesi İkinci Elizabeth'ten bir komisyon alırlar. Komisyon ayrıca Savunma Bakanı olan Başkomutan ile Avustralya Genel Valisi tarafından imzalanmış olur.

Deniz Kuvvetleri personeli Jervis Bay'da bulunan Avustralya Kraliyet Deniz Lisesi ve Yeni Güney Galler Canberra'da bulunan Avustralya Savunma Kuvvetleri Akademisi'nde yetiştirilmektedir.

  


| **Avustralya Kraliyet Donanması rütbe esasına göre görevli sıralandırması** |
| --- |
| Donanma Komutanı | Amiral | Koramiral | Tuğamiral | Komodor | Kaptan |
| O-11 | O-10 | O-9 | O-8 | O-7 | O-6 |
|   |   |   |   |   |  |
| AF | ADML | VADM | RADM | CDRE | CAPT |

| Komutan | Binbaşı | Teğmen | Alt Teğmen | Alt Teğmen Vekili | Deniz harp okulu öğrencisi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| O-5 | O-4 | O-3 | O-2 | O-1 | S-1 |
|  |  |  |  |  |  |
| CMDR | LCDR | LEUT | SBLT | ASLT | MIDN |

### Diğer rütbelier

2009 yılında HMAS Sydney Avustralya Kraliyet Donanması denizcileri

| KODU    |
| --- |
| Gedikli Subay |
| E-9 | Gedikli Subay (WO) |
| Kıdemli olmayan memurlar |
| E-8 | Baş Astsubay (CPO) |
| E-7 | – |
| E-6 | Astsubay (PO) |
| Yeni Olmayan memurlar |
| E-5 | Lider Denizci (LS) |
| E-4 | – |
| Liste |
| E-3 | Gemici Tayfası (AB) |
| E-2 | Denizci (SMN) |

Din görevlileri
---------------

Avustralya Kraliyet Donanması din görevlileri subay veya bir RAN personelinin kıyafetlerini giyerler. Kraliyet Donanması'ndaki din görevlileri gibi rütbe yerine çapraz çapa amblemi bulunan apoletler takarlar.

Kaynakça
--------

1. ↑  "The R.A.N. – A Brief History". Avustralya Kraliyet Donanması. 3 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2008.
2. ↑  "C L Cumberlege". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2013.
3. ↑  "Top Stories". 10 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2013.
4. ↑  McPhedran, Ian (1 Kasım 2010). "Warships ordered to go slower". *The Daily Telegraph*. 27 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2010.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2013.
6. 1 2  Department of Defence (2011). *Portfolio Budget Statements 2011–12: Defence Portfolio* (PDF). Canberra: Commonwealth of Australia. s. 39. ISBN 978-0-642-29739-6. 8 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Mayıs 2013.
7. 1 2  "Defence Annual Report 2009-2010, Appendix 7, Table A7.3". 23 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2013.
8. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2013.
9. ↑  *Defence White Paper 2009*. s. 114.
10. ↑  Stewart, Cameron. "Laid-off British sailors to grab RAN positions" 21 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *The Australian*. 10 Şubat 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 5095620-6
* ISNI: 0000 0001 1281 8369
* LCCN: n82068134
* NLI: 987007258184505171
* SUDOC: 144139308
* VIAF: 136063145
* WorldCat: lccn-n82068134

 |