**Aurornis**, Çin'in Jura döneminden soyu tükenmiş bir anchiornithid theropod dinozor cinsidir. Aurornis cinsi, bilinen tek bir tür içerir: **Aurornis xui**. *Aurornis xui*, bugüne kadar bilinen en temel ("ilkel") avialan dinozor olabilir ve bugüne kadar bulunan en eski paravianlardan biridir. Hayvanın fosil kanıtları, genellikle en eski kuş türü olarak kabul edilen *Archaeopteryx lithographica'dan* yaklaşık 10 milyon yıl öncesine dayanmaktadır.

*Aurornis xui,* ilk olarak Pascal Godefroit Andrea Cau Hu Dong-Yu François Escuillié Wu Wenhao ve Gareth Dyke tarafından tanımlandı. Genel ad, "şafak" anlamına gelen Latince *aurora* kelimesinden ve "kuş" anlamına gelen Antik Yunanca ὄρνις (*órnis*) kelimesinden türetilmiştir. Tür ismi, *A. xui*, Xu Xing'i onurlandırır. *Anchiornis* kuşunun örnekleri üzerinde yakın zamanda yapılan bir araştırma, Aurornis tarafından sergilenen özelliklerin *Anchiornis'teki* varyasyon aralığına düştüğünü ve eşanlamlılıklarını garanti ettiğini bulmuştur.

Açıklama
--------

 Boyut karşılaştırması
Aurornis kabaca modern bir sülün büyüklüğündeydi ve 50 cm (20 inç) uzunluğundaydı. Pençeli kanatları ve uzun kemikli bir kuyruğu vardı. Bacak kemikleri *Archaeopteryx'inkilere* benziyordu, ancak genel olarak anatomisi daha ilkeldi. *Aurornis* kabaca 160 milyon yıl önce, genellikle ilk kuş olarak tanımlanan *Archaeopteryx'ten* yaklaşık 10 milyon yıl önce yaşadı.

Keşif
-----

*Aurornis*, 2013 yılında bir tortul kaya fosilinden tanımlandı. Fosil, Çin'in batısındaki Liaoning'deki Yaoluguo'da ortaya çıkarıldığını söyleyen yerel bir satıcıdan satın alındı. Sonraki analizler, yaklaşık 160 milyon yıl önce Jura döneminin sonlarına (Oksfordiyen aşaması) tarihlenen Tiaojishan Formasyonu'ndan geldiğini doğruladı. Fosil, hayvanın kuyruğu, göğsü ve boynu boyunca tüylü tüy izlerine sahiptir. Satın alındığında yalnızca kısmen hazırlanmıştı, tüyler görünmüyordu ve hiçbir sahtecilik belirtisi yoktu.

7 Haziran 2013'te Science Magazine *, Aurornis'i* tanımlayan ekibi yöneten paleontolog Pascal Godefroit'in, fosil materyalin Liaoning eyaletinin 160 milyon yıllık Tiaojishan Formasyonu'ndan gelip gelmediğinden emin olmadığını bildiren bir makale yayınladı. Kesin kaynak bilgilerinin güvenliğinin sağlanamaması, Aurornis'in 160 milyon yaşında olduğu ve *Archaeopteryx'ten daha* eski olduğu iddiasına şüphe düşürüyor. Godefroit'in ekibi, şeyl levhası üzerinde mineralojik ve botanik analizler yaparak ve ardından bulgularını yayınlayarak örneğin kaynağını ve yaşını doğrulamaya çalışacak.

Bir 2017 çalışması, Aurornis'in Anchiornis'in genç bir eş anlamlısı olabileceğini öne sürdü.

Sınıflandırma
-------------

*Aurornis'in* 2013 yılında yayınlanan bir filogenetik analizi, onun kuş soyuna ait olduğunu, *Archaeopteryx'ten* daha bazal bir konumda olduğunu buldu. Analiz "neredeyse 1.500 [anatomik] özellik"e dayanıyordu. Öte yandan, Brusatte *ve ark.* (2014) *Aurornis'i Avialae* dışında bıraktı; *Anchiornis*, *Xiaotingia* ve *Eosinopteryx* ile yakından ilişkili bir troodontid olduğu bulunmuştur. *Harlem Archaeopteryx* örneğinin 2017'de yeniden değerlendirmesinde, Aurornis'in bir *anchiornithid* olduğu bulundu.

*A. xui'nin* bir kuş olarak sınıflandırılması, "kuş" kelimesinin çeşitli farklı tanımları nedeniyle biraz tartışmalıdır. Londra'daki Doğa Tarihi Müzesi'nden Paul Barrett, son keşiflerin "kuşlar ve [kuş olmayan] dinozorlar arasındaki ayrım çizgisinin ne kadar gri olduğunu [vurguluyor]" diyor. "Aralarında öyle bir geçiş var ki, onları ayırt etmek çok zor. .. . [ *Aurornis xui* ] kesinlikle kuş soyunun *Archaeopteryx'ten* daha eski bir üyesidir ve ona çok ilkel bir kuş demek doğru olur. Ama kuş dediğin kuş dediğin şeye iniyor ve birçok tanım *Archaeopteryx'e* bağlı." Kuş evrimi uzmanı Lawrence Witmer, yeni analizi zorlayıcı olarak nitelendirdi, ancak kuşları kuş benzeri dinozorlardan ayırmanın zor olduğunu söyledi: "Etrafta uçuşan ve kanat çırpan bu küçük tüylü türlerin tümü... hepsi birbirine çok benziyordu."

Amerikalı paleontolog Luis Chiappe, *A. xui'nin* ön ayağının bu türün gerçek bir kuş olamayacak kadar kısa olduğunu söyledi. "Kuşa çok benzer, ama henüz kuş değil" diye bitirdi.

2002 tarihli *Dinosaurs of the Air* adlı kitabında Gregory S. Paul, kavramsal olarak bir "ön kuş" (proavian) modeli oluşturmaya çalıştı. Ona göre, kuşların doğrudan ataları tamamen ağaçta yaşamış olamaz, çünkü bu durumda muhtemelen uçmak için zarları kullanırlardı. Kolların tırmanmak için uzatıldığı, arka uzuvların hala büyük ölçüde üstünkörü adaptasyonlara sahip olduğu bir ara ekolojik aşamayı temsil etmeleri gerektiğini düşündü. Başlangıçta zaten sıcakkanlı bir hayvanın izolasyonuna hizmet eden tüyler, uçmak için uzadıkça kolları kanatlara çevirirdi. Daha genel olarak, proavianlar, bazal theropod ataları ve kuş torunları göz önüne alındığında, uzun boyunlar, kısa bir gövde, karşıt parmaklara sahip uzun parmaklar, ön ve arka uzuvların lokomotor işlevlerinin ayrılması, bir propatagium, sığ bir kuyruk ve yaklaşık bir kilogramlık bir ağırlık. Paul, analizini bir "proavis" in bir yaşam örneğiyle birlikte bir iskelet diyagramı ile resimledi. *Aurornis* 2013 yılında tanımlandığında, o zamanlar kuşlardan ve en yakın akrabalarından oluşan Avialae grubunun bilinen en temel üyesiydi. İtalyan paleontolog Andrea Cau, bunun Paul'ün "proavisine" esrarengiz bir benzerlik gösterdiğini belirtti.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Godefroit (2013). "A Jurassic avialan dinosaur from China resolves the early phylogenetic history of birds". *Nature*. **498** (7454): 359-362. doi:10.1038/nature12168. PMID 23719374.
2. 1 2 3 4 5 6  Ian Sample (29 Mayıs 2013). "Early bird called Dawn beat Archaeopteryx to worm by 10m years". *The Guardian*. 2 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2013.
3. 1 2  Pei (13 Nisan 2017). "New specimens of *Anchiornis huxleyi* (Theropoda, Paraves) from the late Jurassic of northeastern China". *Bulletin of the American Museum of Natural History*. **411**: 1-66. doi:10.1206/0003-0090-411.1.1.
4. ↑  Hu (2009). "A pre-*Archaeopteryx* troodontid theropod from China with long feathers on the metatarsus". *Nature*. **461** (7264): 640-643. doi:10.1038/nature08322. PMID 19794491.
5. ↑  Liu Y.-Q. (2012). "Timing of the earliest known feathered dinosaurs and transitional pterosaurs older than the Jehol Biota". *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology*. 323–325: 1-12. doi:10.1016/j.palaeo.2012.01.017.
6. ↑  Balter (2013). "Authenticity of China's Fabulous Fossils Gets New Scrutiny". *Science*. **340** (6137): 1153-1154. doi:10.1126/science.340.6137.1153. PMID 23744916.
7. ↑  Jonathan Amos (29 Mayıs 2013). "Archaeopteryx restored in fossil reshuffle". BBC. 29 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2013.
8. ↑  Stephen L. Brusatte (2014). "Gradual assembly of avian body plan culminated in rapid rates of evolution across the dinosaur-bird transition". *Current Biology*. **24** (20): 2386-2392. doi:10.1016/j.cub.2014.08.034. PMID 25264248.
9. ↑  Foth (2017). "Re-evaluation of the Haarlem Archaeopteryx and the radiation of maniraptoran theropod dinosaurs". *BMC Evolutionary Biology*. **17** (1): 236. doi:10.1186/s12862-017-1076-y. PMC 5712154 $2. PMID 29197327.
10. ↑  "Dinosaur or bird? New study restores famed fossil to 'bird' branch". Fox News. Associated Press. 29 Mayıs 2013. 30 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2013.
11. ↑  Rachel Ehrenberg (29 Mayıs 2013). "Fossil muddies the origin of birds". *Science News*. 7 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2013.
12. ↑  Paul, G.S. 2002, *Dinosaurs of the Air: The Evolution and Loss of Flight in Dinosaurs and Birds*, Johns Hopkins University Press, 473 pp
13. ↑  Cau, A. "*Aurornis xui*: nuova luce sull'origine degli uccelli", *Theropoda: The Most Inclusive Blog containing* Allosaurus fragilis *but not* Saltasaurus loricatus 13 Nisan 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. accessed 3 November 2013
14. ↑  "The Changing Science of Just-About-Birds and Not-Quite-Birds". 29 Mayıs 2013. 8 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2015.

Dış bağlantılar
---------------

* David Bressnan'ın twitter hesabı tarafından yayınlanan tip örneğinin bir fotoğrafı 24 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Darren Naish'in twitter hesabından yayınlanan iskeletin ön kısmının daha yakından görünümü 24 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Aynı kaynaktan kuyruk ve tüylerin daha yakından görünümü 24 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Aynı kaynaktan kafatası ve tüylerin daha yakından görünümü 24 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q13407566
* EoL: 47458664
* Fossilworks: 269467
* GBIF: 8615455

 |