recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
D3O ürünü
**D3o jeli** ani bir dış etki yokken akan ve birbiri üzerinde kayarak şekillenebilen moleküllere sahiptir. Ancak ani ve şiddetli bir yük geldiğinde moleküller birbirini kitleyerek geçici katı duruma geçip, hareket etmeyi engeller ve jel sertlik kazanır. Böylelikle dış etkiden kaynaklanan enerji absorbe edilmiş olur. Malzeme bu özelliğinden dolayı "gerilim şiddeti hassasiyetli polimer" olarak nitelenmektedir. Jeldeki moleküller darbe etkisi kalktıktan sonra tekrar jel formuna geri dönebilen akıllı moleküllerdir. Tüm bunların gerçekleşme süresi ise kuvvetin şiddetine ve etkime süresine bağlı olarak saniyenin binde birine kadar düşebilmektedir.

Jelin çok iyi şekil alabilirlik özelliği olması, darbe anındaki tokluğu ve tekrar eski haline dönebilmesi d3o jelini klasik yastıklama materyallerine göre çok üstün kılmaktadır. İyi şekillenebilir olması kullanım alanının oldukça geniş olmasını sağlar. Özellikle askeri gereçlerde, elektronikte, elektronik gereçleri koruma kaplarında ve spor malzemelerinde kullanımı gitgide artmaktadır. Spor malzemelerinde köpürtülerek de kullanılabilmektedir.

D3o jellerinin ilk geliştirilme amacı snowboard için darbe ile sertleşne bir akışkan oluşturabilmekti. Ancak jel keşfediltikten sonra ilk amacının çok daha ötesine hizmet etme imkânı buldu. İngiliz Savunma Bakanlığı'ndan jeli keşfeden Richard Palmer 'a 100.000 sterlinlik ödül verildi.

### Hammaddesi ve üretimi

D30’un hammaddesi üreticileri tarafından gizli tutulmaktadır. Jel ile ilgili tek bilinen viskoz bir polimer olduğudur. Ayrıca yine üreticilerin verdiği bilgilere göre D3o nontoksitik ve geri dönüşümü mümkün olan bir polimerdir.

Gerekli kalıp hazırlandıktan sonra jel sıvı olarak kalıplanır. Kalıptan sonra uygulanacak işlemlerle jel kendine özgü özelliklerini kazanır. Bu işlemler yine üretici firma tarafından açıklanmamaktadır.

Kaynakça
--------

1. ↑  D30. "Materials | D3O". *D30*. 24 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.

Dış bağlantılar
---------------

* D3o ile ilgili ingilizce kısa bir bilgi[*ölü/kırık bağlantı*]
*Sozialistische Idee der Befreiung bei Karl Marx*, 1918
**Max Adler** (15 Ocak 1873, Viyana - 28 Haziran 1937, Viyana), Avusturyalı marksist hukukçu, sosyolog ve sosyalist teorisyen. Viyana Üniversitesi'nde öğretim üyesi. Otto Bauer'le birlikte Avusturya Marksizmi'nin en önemli teorisyenlerinden biri.

Max Adler yeni-kantçılığın etkisi altında Karl Marx'ın düşüncelerini Immanuel Kant'ın felsefesiyle bir araya getirmeye çalıştı. Özellikle Ernst Mach'ın felsefesinden etkilenerek bir sosyalbilimsel kuram olarak Marksizmin epistemolojik temellerini kurmaya çalıştı. "Yeni İnsan" kavramıyla şekillenen bir yaşam ve kültür felsefesi geliştirmeye çalıştı. I. Dünya Savaşı'ndan itibaren Avusturya Sosyaldemokrat Partisi'nin sol kanadında yer alan Adler, işçi konseyleri hareketini desteklemiştir.

1896'da doktorasını vererek avukat olan Adler, 1920'deki doçentlik tezinden sonra Viyana Üniversitesi'nde sosyoloji ve sosyal felsefe kürsüsünde çalışmaya başladı. 1920-1923 yılları arasında sosyal demokrat partiden parlamenter olarak parlamentoda bulundu. Halk eğitimiyle ilgilendi. 1904-1925 yılları arasında Rudolf Hilferding'le birlikte Avusturya Marksizmi'nin teorik yayını *Marx-Studien* dergisini çıkardı. 1927'den itibaren yayınlanmaya başlayan Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nin sol kanat yayın organı *Der Klassenkampf* dergisine katkıda bulundu.

Bunlar dışında; en önemli çalışmaları; devrim, I. Dünya Savaşı sonrası işçi sınıfı içindeki değişiklikler, aydınlar, hukuk ve devlet (özellikle Kelsen'in "arı hukuk teorisi" eleştirisi) üzerine yaptığı incelemelerdir.

Kaynakça
--------

1. ↑  *Marxist Düşünce Sözlüğü*. Mete Tunçay (çev.). İstanbul: İletişim. 1993. s. 13. ISBN 975-470-338-8. OCLC 282316218.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90362040
* BNE: XX887539
* BNF: cb120264441 (data)
* CiNii: DA01998351
* GND: 118500716
* ISNI: 0000 0001 2125 8658
* LCCN: nr91011756
* LNB: 000050404
* NDL: 00431023
* NKC: skuk0000012
* NLA: 35782492
* NLG: 150971
* NLI: 987007257581705171
* NSK: 000111989
* NTA: 068559003
* RERO: 02-A002909150
* SELIBR: 213136
* SNAC: w6x93119
* SUDOC: 02842655X
* Trove: 1085134
* VIAF: 29547877
* WorldCat: lccn-nr91011756

 |
**Liz Rose**, Amerikalı country müzik bestecisi, söz yazarı, Taylor Swift ile yaptığı çalışmalarla bilinir. Swift "White Horse," "Teardrops on My Guitar", "All Too Well" ve "You Belong with Me," şarkılarına Swift'e beraber sözler yazmış ve 2010 Grammy Ödülleri'nde ödül kazanmışlardır.

Hayatı
------

Liz Rose Dallas, Teksas'ta doğdu ve Irving, Teksas'ta büyüdü. Eşi Johnny Rose ile beraber Nashville, Tennessee'ye yerleşen Rose bir arkadaşının önerisi üzerine şarkı yazmaya başladı. Yazdığı ilk parça "Elisabeth" Billy Gilman tarafından seslendirildi. 2003 yılında Rose ve Pat McLaughlin tarafından yazılan Gary Allan şarkısı "Songs About Rain" country top 20 listesinde yer aldı.

Rose 2006 yılında country pop şarkıcısı Taylor Swift ile çalışmaya başladı. Rose, Swift'in ilk albümü *Taylor Swift'te toplamda yedi şarkının sözlerinin yazılmasında yardımcı oldu. Rose'un sözlerinin yazılmasında yardım ettiği "Tim McGraw" ve "Teardrops on My Guitar" albümün ilk iki teklisi (single'ı) oldu ve Rose 2007 yılında SESAC'in Songwriter of the Year (yılın şarkı sözü yazarı) ödülünü kazandı.*

Rose 2008 yılında Swift'in ikinci albümü *Fearless*'ta da şarkı sözü yazarı olarak yer aldı. Albümde yer alan "White Horse" ve "You Belong with Me" şarkılarının sözlerinin yazılmasına yardımcı oldu, White Horse 2010 Grammy Ödülleri'nde "en iyi country şarkı" dalında ödül kazandı, You Belong with Me'de aynı "yılın şarkısı" dalında aday gösterilmişti.

Country şarkıcısı Caitlin Rose, Liz Rose'un kızıdır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  "Taking the "Backward" Approach with LIZ ROSE". *Larry Wayne Clark*. 18 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2010.
2. ↑  Joe Edwards (26 Ocak 2007). "For teen country star Taylor Swift, the time was just right". *The Seattle Times*. 7 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2010.
3. ↑  Edward Morris (6 Kasım 2007). ""Tim McGraw" Composer Liz Rose Is SESAC's Songwriter of the Year". *CMT*. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2010.
4. ↑  Edward Morris (29 Eylül 2009). "SESAC Honors Songwriter Liz Rose for Taylor Swift's "You Belong With Me"". *CMT*. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2010.
5. ↑  Sara D. Anderson (31 Ocak 2010). "'White Horse' wins best country song — Grammys 2010". *AOL Radio Blog*. 7 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2010.
6. ↑  "2010 Nominees". *Grammy.com*. 19 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2010.
7. ↑  "La vie en Rose". *The Independent*. 25 Temmuz 2010. 2 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* MusicBrainz: 5cacf5c2-d21c-4103-8450-3900dd2c8f6c
* VIAF: 26507203
* WorldCat: lccn-n2007003518

 |
***World Painted Blood***, Slayer'in 3 Kasım 2009 tarihinde, American Recordings/Sony BMG etiketiyle piyasaya sürdüğü 10. stüdyo albümü. Albümün prodüktörlüğünü Greg Fidelman üstlenmiştir. Mayıs 2009 da, Kerry King albüm hakkında yaptığı açıklamada "bu albümde bu güne kadar yaptığımız her şeyden biraz var ama, en çok Seasons in the Abyss albümüyle karşılaştırılacaktır." demiştir. Grup, bu albüm için 13 adet şarkı bestelemiştir. 7 tanesi Jeff Hanneman tarafından, 6 tanesinide Kerry King tarafından bestelenmiştir.

Single çalışmaları
------------------

Albümün piyasaya sürülen ilk parçası olan "Psychopathy Red", 18 nisan 2009 da 7-inch vinyl disc olarak 3.annual Record Store gününde sınırlı sayıda olarak piyasaya sürülmüştür. Parça Rus seri katil Andrey Çikatilo hakkında yazılmıştır.

Albümdeki parçalar
------------------

| No. | Başlık | Süre |
| --- | --- | --- |
| 1. | "World Painted Blood"   | 5:53 |
| 2. | "Unit 731"   | 2:40 |
| 3. | "Snuff"   | 3:42 |
| 4. | "Beauty Through Order"   | 4:37 |
| 5. | "Hate Worldwide"   | 2:52 |
| 6. | "Public Display of Dismemberment"   | 2:35 |
| 7. | "Human Strain"   | 3:09 |
| 8. | "Americon"   | 3:23 |
| 9. | "Psychopathy Red"   | 2:26 |
| 10. | "Playing With Dolls"   | 4:14 |
| 11. | "Not of This God"   | 4:20 |

Grup üyeleri
------------

* Tom Araya - Vocal - Bas Gitar
* Dave Lombardo - Bateri
* Jeff Hanneman - Gitar
* Kerry King - Gitar

Kaynakça
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* MusicBrainz release group: 1722d206-eba4-426e-8977-599057ccdbc8

 |
***Malthonica campestris***, Agelenidae familyasından Avrupa'dan Azerbaycan'a kadar uzanan bölgede bulunan bir örümcek türü.

Tarihçe
-------

İlk kez 1834 yılında Alman entomolog (böcek bilgini) ve araknolog (örümcek bilgini) Carl Ludwig Koch (1778-1857) tarafından *Aranea campestris* adıyla tanımlanan tür 2005 yılında Guseinov, Marusik & Koponen tarafından *Malthonica campestris* adıyla revize edilmiştir.

Morfoloji
---------

Dişi 6–7 mm, erkek 5 mm boyundadır. Prosomanın zemin rengi sarımsı olup arka kenarına kadar uzanan iki düzensiz uzunlamasına bantla donanmış. Opisthosoma koyu renk lekeli olup balıksırtı gibi desenlidir. Bacaklar açık ve koyu renk halkalıdır. Erkeklerin pedipalpi çarpıcı biçimde kavislidir.

Habitat
-------

Sıcak yerlerde taş altında bulunur.

Yayılımı
--------

Avrupa'dan Azerbaycan'a kadar uzanan bölgede yayılmıştır.

Türkiye'deki durumu
-------------------

Türkiye'de cinsinin 10 türünden biridir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "The World Spider Catalog, Version 12.5 by Norman I. Platnick". 23 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2012.
2. ↑  "Abdullah Bayram, Kadir Boğaç Kunt, and Tarık Danışman (2012), The Checklist of the Spiders of Turkey. Version 2012.1. Online at http://www.spidersofturkey.com". 15 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2012.  `|başlık=` dış bağlantı (yardım)

Dış bağlantılar
---------------

* 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
***Malthonica pagana***, Agelenidae familyasından Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar Eski Dünya'da ve ABD'den Şili'ye kadar Yeni Dünya'da görülen ve Yeni Zelanda'da da bulunan bir örümcek türü.

Tarihçe
-------

İlk kez 1757 yılında Alman entomolog (böcek bilgini) ve araknolog (örümcek bilgini) Carl Ludwig Koch (1778-1857) tarafından *Tegenaria pagana* adıyla tanımlanan tür 2005 yılında Guseinov, Marusik & Koponen tarafından *Malthonica pagana* adıyla revize edilmiştir.

Teşhis anahtarı
---------------

*Tür teşhis karakteri* (Türkiye için): Ön sıra gözler dış bükey, gözler eşit büyüklükte ya da ortadakiler yanlarda
olanlardan daha küçük; Clypeus genişliği ön orta gözlerin çapının iki katından fazladır.

Morfoloji
---------

Boyu 5–9 mm boyundadır. *Tegenaria domestica* türüne benzer. Clypeus genişliği ön orta gözlerin çapından fazladır. Prosoma sarımsı kahverengidir. Sternumda açık rente bir şerit mevcuttur ve bu şeridin etrafında yine açık renkte olan oval nokta biçimli yapılar bulunur. Opisthosoma açık kahverengi renkte olup desen bulundurmaz. Bacaklar uzun ve kahverengidir.

Habitat
-------

Ev ve barınaklarda, taş altında kuytu yerlerde bulunurlar.

Alt türleri
-----------

* *Malthonica pagana pagana* —
* *Malthonica pagana urbana* — Avrupa

Yayılımı
--------

Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar, ABD'den Şili'ye kadar ve Yeni Zelanda'da yayılmıştır.

Türkiye'deki durumu
-------------------

Türkiye'de cinsinin 10 türünden biridir. Karadeniz Bölgesinden kayıt vardır.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3  Zafer Sancak, Doğu Karadeniz Bölgesi örümceklerinin (Araneae) sistematik ve faunistik açıdan incelenmesi, Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, yüksek lisans tezi, Aralık 2007
2. ↑  "Summary for *Agelena labyrinthica* (Araneae)". 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2012.
3. ↑  "The World Spider Catalog, Version 12.5 by Norman I. Platnick". 23 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2012.
4. ↑  "Abdullah Bayram, Kadir Boğaç Kunt, and Tarık Danışman (2012), The Checklist of the Spiders of Turkey. Version 2012.1. Online at http://www.spidersofturkey.com". 15 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2012.  `|başlık=` dış bağlantı (yardım)

Dış bağlantılar
---------------

* 5 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Deering Havaalanı (FAA: DEE)
**Deering** (İnyupikçe **Ipnatchiaq**), Amerika Birleşik Devletlerinde Alaska eyaletinin Northwest Arctic Borough ilçesine bağlı İnyupik şehri.

2000 sayımına göre nüfusu 136 kişidir. 2008 rakamlarına göre 133 dir.

66°4′33″K 162°43′6″B﻿ / ﻿66.07583°K 162.71833°B﻿ / 66.07583; -162.71833

Adlandırma
----------

Dall yaban koyunu (North Slope Borough İnyupiklerinde **imnaiq** ya da Northwest Arctic Borough İnyupiklerinde **ipnaiq**), Anchorage Hayvanat Bahçesi, Alaska
İngilizce resmi adı uskuna (*schooner*) tipi bir gemi olan **Abbie M. Deering** 'in adından gelir.

İnyupikçe yerli adı **Ipnatchiaq** olup **ipnaitchiaq** ('Dall yaban koyununun kısa tüylü yazlık derisi') kelimesinden gelir. Malimiut İnyupikçesinde Dall yaban koyununa **ipnaiq** adı verilir.

Tarihi
------

Tarihi Malemiut köyü olan "Inmachukmiut" yakınlarında 1901 yılında altın madenciliğini besleme olarak kurulmuştur. Şehir statüsünü 1970 yılında almıştır.

Yer
---

Kotzebue Sound yöresinde Kotzebue kasabasının 57 mil güneybatısında Inmachuk Irmağının ağzında düz çakıl ve kumluk araziye kuruludur. *Cape Nome Recording District* birimine bağlıdır.

Nüfus
-----

2000 nüfus sayımına göre şehir 42 hane ve 28 aile olmak üzere nüfusu 136 kişidir. Beyaz % 5.88, Amerikan Yerlisi % 93.38 ve iki ya da çok ırklı olanlar da 0.74 tür.

Yerli halk
----------

Kasabanın ana yerli halkı **Malimiut** kolundan İnyupiklerdir. Kasabada **alkol satışı ve ithalatı yasaktır.**

ANCSA Yapılanması
-----------------

Ipnatchiaq İnyupiklerinin, 1971 Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği kurulan Alaska Yerli Bölge Şirketlerinden *NANA Regional Corporation* yerli bölge şirketine bağlı **Deering Ipnatchiak Corporation** adlı yerli köy şirketi vardır. Yerüstü kaynakları köy şirketine, yer altı kaynakları ise bölge şirketine aittir.

Ekonomi
-------

İstihdam okul, şehir, sağlık ocağı ve yerel mağazalarla sınırlıdır. İnyupiklerin temel geçim kaynağı ren geyiği, beyaz balina ve fok avcılığıdır. Pasifik som balığı türleriyle diğer balıklar, kar tavuğu, tavşan gibi hayvanlarda bu ekonomiye dahil olur. Özellikle ren geyiklerinin Karmun-Moto sürüsü 1.400 baş hayvandan oluşur ve bunlar yerel ana gelir kaynağıdır. Ticari balıkçılık izne tabidir. *Inmachuk Springs* denilen yere 38 millik yürüyüş eko-turizm çerçevesinde yapılmaktadır.

Eğitim
------

Northwest Arctic Borough Okul Bölgesine (NWABSD, *Northwest Arctic Borough School District*) bağlı olan *Deering School* adlı okul tarafından İngilizce ve İnyupikçe ikidilli eğitim verilmektedir. 1901 yılında kurulan okulun şimdi 29 öğrencisi buluınmaktadır.

Dipnotlar
---------

1. 1 2  "Arşivlenmiş kopya". 10 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2010.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n82167093
* NARA: 10039888
* NLI: 987007555261605171
* VIAF: 148951916
* WorldCat (LCCN): n82-167093

 |
**Chuck Close** (d. 5 Haziran 1940, Monroe, Washington - ö. 19 Ağustos 2021) büyük boyutlardaki portre çalışmalarıyla tanınan Amerikalı fotorealist ressam. 1988 yılında geçirdiği bir omurilik hastalığı nedeniyle felç kalmış olmasına karşın çalışmalarını sürdürmektedir.

Hayatı
------

Close, 1960’lardan beri genellikle ünlü insanlar olmak üzere insanları resmetmiştir. Fakat Close sipariş almazdı. Close, bunu "kendisinin 9 footluk portresini isteyecek kadar kibirli olanlar, kusurlarının kapatılmasını da isteyeceklerdir" şeklinde açıklardı. Close’un, özellikle tek renkli çalışmaları, rahatsız edici uzun sakallar, kırışıklıklar, gözenekler, benekler ve burun kıllarını açığa çıkarmaktaydı.

Close, bazen yüzün ana özelliklerini bulanık bırakır, böylece izleyici, yüzdeki detaylara odaklanabilir, ya da yüzün daha az aşina olunan kısımlarına doğru yönlendirilebilirdi. 1988’de, Close’un omurgasındaki bir kan pıhtısı, Close'u, 4 uzvunu da kullanamayacağı bir şekilde felç etmiştir. 
Yine de Close, yeniden çalışmaya kara vermiş ve dişlerinin arasına sıkıştırdığı bir fırça ile resim yapmaya başlamıştır. Close, kolunun hareket kabiliyetini kısmen geri kazandıktan sonra, özel bir fırça tutma tahtası kullanabilmiştir. Close, yaşamının sonuna kadar tuvalini rahatça oynatabildiği bir elektrikli şövaleye sahipti.

Özel yaşamı ve ölümü
--------------------

Close, yaşamı ve çalışmalarını Bridgehampton, New York ile Long Beach, New York'ta sürdürdü. 2011 yılında ayrıldığı ilk eşi Leslie Rose'dan iki kızı vardı.

İkinci ve son evliliğini 2013'te yaptığı sanatçı Sienna Shields ile 2021'deki ölümüne kadar beraberdi. Close 19 Ağustos 2021'de New York'ta 81 yaşında kalp yetmezliğine yenik düşerek öldü.

Kaynaklar
---------

1. ↑  Helen A. Harrison (February 22, 2004), Following the Light, and Making Faces 22 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *New York Times*.
2. ↑  "An Artist Finds the Perfect Red". 6 Mart 2014. 15 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi – Wall Street Journal vasıtasıyla.
3. ↑  Wendy Goodman (May 28, 2007), Buy, Rip, Repeat 15 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *New York Magazine*.
4. ↑  "NY Times. 13.07.2016. Wil S Hylton. The Mysterious Metamorphosis of Chuck Close". 13 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2021.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisöz'de ***Chuck Close*** ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |

* Personal Website 1 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Pace Gallery Page 28 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kongre Kütüphanesi'nde Chuck Close, 32 katalog kaydı
* Chuck Close: Process & Collaboration
* Chuck Close at the Walker Art Center

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 98050435
* BNF: cb124710046 (data)
* CiNii: DA09867233
* GND: 118871404
* ISNI: 0000 0000 8183 3282
* LCCN: n50061466
* LNB: 000087028
* NGV: 3998
* NLI: 987007507972905171
* NTA: 07040206X
* PIC: 660
* RKD: 17302
* SNAC: w6931342
* SUDOC: 033899568
* ULAN: 500031023
* VIAF: 114935366
* WorldCat: lccn-n50061466

 |
**XOXO**, internet dilinde **Hugs and Kisses** (İngilizce Kucaklamak ve Öpmek) veya **Love and Kisses** (İngilizce Sevgiler ve Öpücükler) anlamına gelir. XOXO genellikle SMS, E-Posta veya mektupların sonlarında, iyi arkadaşlığı ve sevgiyi belirtmek için kullanılır.

Çoğu kişi X'in ve O'nun ayrı ayrı ne anlama geldiğini bilmemektedir. Fakat çoğu kaynağa göre x harfi kucaklaşmayı, o harfi de öpüşmeyi temsil eder. X harfi kucaklaşmaya benzediği için kucaklaşmayı, o harfi de öpücüğe benzediği öpüşmeyi temsil eder. Victorian kültürlerindeyse X harfine daha çok erotik manalar yüklenmektedir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Oxford English Dictionary'de XOXO
2. ↑  "Ask!Yahoo'da XOXO". 15 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2009.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 12 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2009.
4. ↑  "http://www.acronymfinder.com". 5 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2009.  `|başlık=` dış bağlantı (yardım)
**Mamuşa Belediyesi**, Kosova’nın güneybatısında yer alan bir belediyedir. Belediyenin merkezi Mamuşa’dır. Kosova’da 2000 yılı sonrasında kurulan yeni belediyelerden birisidir. Mamuşa Belediyesi alanı, düzenleme öncesinde Prizren Belediyesi sınırları içinde olmuştur.

Coğrafya
--------

Belediye alanı 23.36 km²’dir. Komşuları; güneyde Prizren Belediyesi, doğuda Suvareka Belediyesi, batıda Rahofça Belediyesi’dir.

Nüfus yapısı
------------

Belediye sınırlarında 2011 sayımına göre 5.513 kişi yaşamaktadır.

Mamuşa Belediyesi, Kosova’da Türk nüfusunun en yoğun, en yaygın ve baskın olduğu belediyelerden birisidir. Belediye sınırlarında yaşayan nüfusun tamamına yakını Türk’tür.

Resmî Dil Kullanımı
-------------------

Mamuşa Belediyesi’nde Türkçe, Arnavutça, Sırpça eşit şartlarda resmî kullanıma sahiptir.

Kaynakça
--------

1. 1 2  2011 Genel Nüfus Sayımı *REKOS2011* 12 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kosova İstatistik Kurumu

Dış bağlantılar
---------------

* Mamuşa Belediyesi resmî internet sitesi

| * g
* t
* d
Kosova'nın illeri |
| --- |
| 
* Ferizovik
* Gilan
* İpek
* Mitroviça
* Priştine
* Prizren
* Yakova

 |
**xkcd**, Randall Munroe tarafından yaratılan bir bant karikatür sitesidir. Sitenin sloganı *aşk, iğneleme, matematik ve dil* şeklindedir. The Guardian ve The New York Times gibi gazetelerde site hakkında çeşitli yazılar çıkmıştır.

Sitede yayınlanan çizgi roman konuları farklılıklar gösterir. Genelde yaşam, aşk, matematik ve bilim üzerine espriler barındırır. Bazı karikatürler basit komedi veya popüler kültür referansı tarzındadır.

Sitede yayınlanan karikatür ve çizgi romanlar kâr amacı gütmeyen Creative Commons Attribution-NonCommercial 2.5 lisansı ile lisanslıdır. Siteye yeni karikatürler Pazartesi, Çarşamba ve Cuma olmak üzere haftada üç kez eklenir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2012.
2. ↑  "100 top sites for the year ahead". Guardian. 18 Aralık 2008. 22 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2012.
3. ↑  "When Pixels Find New Life on Real Paper". New York Times. 19 Nisan 2009. 28 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2012.

Dış bağlantılar
---------------

* Resmî site
* *What xkcd means* (*xkcd ne anlama geliyor?*) karikatürü 2 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1064280994
* VIAF: 313262600

 |
UMTS şeması
**Universal Mobile Telecommunications System** (UMTS), GSM standardına dayalı ağlar için üçüncü nesil (3G) bir mobil hücresel sistemdir. 3GPP (3. Nesil Ortaklık Projesi) tarafından geliştirilmiş ve sürdürülmüştür. UMTS, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği IMT-2000 standart setinin bir bileşenidir ve rakip cdmaOne teknolojisine dayalı ağlar için belirlenen CDMA2000 standardıyla karşılaştırır. UMTS, mobil ağ operatörlerine daha fazla spektral verimlilik ve bant genişliği sunmak için geniş bant kod bölmeli çoklu erişim (W-CDMA) ve radyo erişim teknolojisini kullanır.

UMTS, radyo erişim ağını (UMTS Karasal Radyo Erişim Ağı veya UTRAN), çekirdek ağı (Mobil Uygulama Bölümü veya MAP) ve SIM (abone kimlik modülü) kartları aracılığıyla kullanıcıların kimlik doğrulamasını içeren eksiksiz bir ağ sistemini belirtir. UMTS'de açıklanan teknoloji bazen Mobil Çoklu Ortam Erişimi Özgürlüğü (FOMA) veya 3GSM olarak da adlandırılır.

EGPRS (IMT Tek Taşıyıcı, GSM tabanlı) ve CDMA2000'den (IMT Çoklu Taşıyıcı) farklı olarak, UMTS yeni baz istasyonları ve yeni frekans tahsisleri gerektirir.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 7 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2020.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 26 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2020.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 21 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4563298-4
* LCCN: sh2002008737
* LNB: 000078954
* NLI: 987007558906105171

 |
Kimyada bir **dehidrasyon** veya **kondenzasyon tepkimesi**, tepkiyen moleküllerden su kaybının meydana geldiği bir kimyasal tepkimedir. Dehidrasyon tepkimeleri eliminasyon tepkimelerinin bir alt grubudur. Hidroksil grubu (-OH) kolay ayrılan bir grup olmadığı için bir Bronsted asit katalizörü hidroksil grubunu protonlaştırıp daha kolay ayrılan bir -OH2+ grubu oluşturur. Selülozlar Bu gruba dahil değildirler.

Organik sentezde dehidrasyon tepkimelerinin pek çok örneği vardır:

* Alkollerin eterlere dönüşmesi (örneğin, iki monosakkaritten bir disakkarit oluşması)

2 R-OH → R-O-R + H2O
* Alkollerin alkenlere dönüşmesi

R-CH2-CHOH-R → R-CH=CH-R + H2O
* Karboksilik asitlerin asit anhidritlere dönüşmesi

2 RCO2H → (RCO)2O + H2O
* Amidlerin nitrillere dönüşmesi

RCONH2 → R-CN + H2O
Bazı dehidrasyon reaksiyonlarının mekanizmaları karmaşık olabilir, örneğin bir şekerin konsantre sülfürik asitle tepkimesi sonucu karbon oluşumu sırasında karbon çift bağları meydana gelir.

* Şekerin dehidrasyonu: C12H22O11 + 98% Sülfürik asit → 12 C (grafit köpük) + H2O buhar + Sülfürik asit/su karışımı

Bu reaksiyon sülfürik asidin suyla olan ekzotermik tepkimesiyle ilerler. (Bu tepkime sülfürük asitli buhar oluşturur, iyi havalandırılmış bir yerde yapılmalıdır.)

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 27 Şubat 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2007.
2. ↑  "Şekerin dehidrasyonu". 2 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2007.

Ayrıca bakınız
--------------

* Hidrasyon tepkimeleri

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4226769-9
* NKC: ph857714

 |
Xuanzang'ın bir portresi.
**Xuanzang** veya **Xuan Zang**, (Çince: 玄奘; pinyin: Xuán Zàng, okunuşu: Şüen Zanğ) Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen. Bu dönemde Hindistan ile Çin arasındaki etkileşime olumlu katkıları olmuştur. Birçok metinde ismine rastlanan Xuanzang ayrıca tanınmış Çin klasik romanı *Batı'ya Yolculuk*'ta da kurgusal bir figür olarak konu edilir ve romanın hikâyesinin başrolünü oynar.

602 yılı dolaylarında Luoyang, Henan'ın yakınlarında, *Chén Huī* veya *Chén Yī* (陳 褘) olarak doğmuş, 5 Şubat 664 tarihinde, Yu Hua Gong'da (玉華宮) ölmüştür.

Xuanzang özellikle de Hindistan'a yaptığı 17 yıllık gezisiyle tanınmıştır. Bu süre zarfında birçok tanınmış Budist üstadıyla, özellikle de tanınmış Budist ilim merkezi olan Nālanda Üniversitesi'nde, çalışma olanağı bulmuştur. Geri döndüğünde yanında Çin'e 657 Sanskritçe metin getirmiştir ve imparatorun da desteğiyle, *Chang'an*'da (bugünkü Xi'an) büyük bir çeviri bürosu açmış, tüm Doğu Asya'dan çeşitli katılımcıları ve öğrencileri bu büroya çekmiştir. 1330 civarı fasikülü Çinceye çevirdiği rivayet edilmiştir. Budizmdeki kişisel olarak en çok ilgili olduğu alan *Yogācāra* (瑜伽行派) idi.

Kaynakça
--------

1. ↑  Sally Hovey Wriggins. *Xuanzang: A Buddhist Pilgrim on the Silk Road*. Westview Press, 1996. Revised and updated as *The Silk Road Journey With Xuanzang*. Westview Press, 2003. ISBN 0-8133-6599-6, pp. 7, 193

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90532555
* BNF: cb12238277g (data)
* CiNii: DA0107319X
* GND: 118815822
* ISNI: 0000 0001 1059 4429
* LCCN: n50047176
* LNB: 000219892
* NCL: 002210926
* NDL: 00318013
* NKC: mzk2003169237
* NLA: 36730233
* NLI: 987007262948805171
* NLK: KAC200101368
* NTA: 073775789
* RERO: 02-A000178683
* SELIBR: 102876
* SNAC: w6g73csk
* SUDOC: 034797785
* Trove: 443813
* VIAF: 42634407
* WorldCat: viaf-42634407

 |
Lod
**Lod** (İbranice: לוֹד; Arapça: اَلْلُدّْ, al-Ludd; Yunan-Latin Lydda) Tel Aviv'in 15 kilometre güneydoğusunda Arap-Yahudi şehridir. Şehir İsrail'in orta bölümünde bulunmaktadır. 2007 yılı sonunda şehrin nüfusu 67.000'dir. Lod'da Roma ve Yunan döneminde kurulmuş tarihi bir şehre kadar ilk yerleşimler uzanmaktadır. İsrail'in ana uluslararası havaalanı olan Ben Gurion Uluslararası Havaalanı burada bulunmaktadır. Havaalanının ismi daha önceleri Lod havaalanıydı. Havaalanı ve bağlı sanayiler Lod'da oturanlara iş olanakları sağlar. Yahudilerin 1948'den bu yana anavatana dönüşünü sağlayan ana kuruluş Yahudi Ajansı burada bulunmaktadır.

 Yorgi'nin (Cercis'in) Lod'daki mezarı
Osmanlı döneminde Lod kentinde hiç Yahudi yaşamamaktaydı. 19 yüzyılda kentte küçük bir Yahudi topluluğu yaşamaya başladı. 1921 yılında Arap isyanlarıyla Yahudiler şehirden atıldılar. 1944 yılında kentin nüfusunun 5'te 1'i Hristiyan Araplardan oluşmaktaydı.

1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında kenti Irgun ve Hagana örgütleri ele geçirdi. 50.000 civarında Arap yerleşimci diğer kentlere sürüldü. Bu sürgünün amacı Tel Aviv ile Kudüs arasındaki stratejik açıdan önemli yolu güvenli hale getirmekti.

1972 yılında Lod Havaalanı'nda Japon Kızıl Ordusu tarafından düzenlenen saldırı Lod Havaalanı Katliamı olarak tarihe geçti, 26 kişi öldü. George Habaş Lod kentini şehir İsrail askerleri tarafından boşaltılmışken ziyaret etti.

2001'de yapılan nüfus sayımına göre nüfusun %80'i Yahudilerden, çoğunluğu Müslüman olmak üzere %19,7'si Araplardan oluşmaktadır.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Nijman, Jan (2020). *Geography: Realms, Regions, and Concepts* (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410.

| * g
* t
* d
İsrail'in şehirleri |
| --- |
| 500 000 + şehirler | Kudüs (Kısıtlı tanıma) |  |
| 100 000 + şehirler | Tel Aviv · Hayfa · Rişon LeTsiyon · Aşdod · Beerşeba · Petah Tikva · Netanya · Holon · Bney Brak · Bat Yam · Ramat Gan · Aşkelon · Rehovot |
| 50 000 + şehirler | Hertsliya · Kfar Saba · Hadera · Ra'anana · Beit Şemeş · Lod · Nasıra · Remle · Modi'in-Maccabim-Re'ut · Nehariya |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb12426044m (data)
* GND: 4099733-9
* LCCN: n85104577
* NKC: ge601748
* NLI: 987007559903505171
* SUDOC: 130428787
* VIAF: 239476084
* WorldCat: lccn-n85104577

 |
**Brezoviça**, (Arnavutça: *Brezovicë*, Sırpça: *Brezovica / Брезовица*) Kosova’da bir tatil yerleşkesi. Brezoviça, Kosova’nın güneyinde, büyük şehirlerden Prizren’e yakın bir köy ve turizm merkezidir.

Coğrafya ve Turizm
------------------

Özellikle kış döneminde yağan yoğun kar ile beraber bölge kayak açısından oldukça elverişli hâle gelir. Kasaba merkezi ve civarının doğası da dört mevsim ayrı bir güzelliktedir. Bu bölge, Kosovalıların önemli dinlenme merkezlerindendir.

Brezoviça’nın da bulunduğu bölge, Kosova’nın en dağlık, en engebeli bölgesidir. Bunun sebebi, Şar Dağları’nın eteklerinde yer almasıdır.

Nüfus Yapısı
------------

Kasaba merkezi ve genel olarak bu dağlık bölgede Kosovalı Sırpların yerleşimleri de vardır. Özellikle, 1998-1999 Kosova Savaşı’ndan sonra civar muhitten buraya göç edip, burada toplanan Kosovalı Sırplarla, bölgenin Sırp nüfusu oranı yoğunlaşmıştır. Burası, Kosova Cumhuriyeti devriyle beraber Kosova Sırpları için bir toplanma bölgesi olmuştur.

Brezoviça’da kayak bölgesi içinde bir vadi

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Brezoviça*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. ↑  2011 Genel Nüfus Sayımı *REKOS2011* 12 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kosova İstatistik Kurumu
***Xysticus cristatus***, Thomisidae familyasından Palearktik bölgede yayılan bir örümcek türü.

Tarihçe
-------

İlk kez 1757 yılında İsveçli entomolog ve araknolog Carl Alexander Clerck (1709-1765) tarafından *Araneus cristatus* adıyla tanımlanan tür 1833 yılında İsveçli zoolog Carl Jakob Sundevall (1801-1875) tarafından *Xysticus cristatus* adıyla revize edilmiştir.

Teşhis anahtarı
---------------

*Tür teşhis karakteri* (Türkiye için): Prosoma ve Opisthosoma kırmızımsı kahverengi, yanlarda ve ortada sarıya benzer beyaz renktedir.

Morfoloji
---------

Seksüel dimorfizm boyca belirgindir. Dişi 6–8 mm, erkek 3–5 mm boyundadır. Karapaksın yan taraflarının
üzerinde açık koyu kahverengi benekler mevcuttur. Opisthosoma kahverengidir. Bacaklarda kahverengi olup beyazımsı sarı renkler bulunur. Tibia ventral kısmında 4 çift diken mevcuttur. Arka orta gözler arası mesafe fazladır.

Habitat
-------

Çalıların arasında, taş altlarında bulunurlar. Büyük Britanya'da hemen hemen her türlü habitatta bulunur ve gölgeli yerleri sevmediğinden kapalı ormanlık ve gölgelik alanlarda ender olarak görülür

Yaşam döngüsü
-------------

Büyük Britanya'da her iki cinsiyetten erginlerine şubattan aralık ayına kadar rastlansa da erkekleri en fazla mayıs ve haziran aylarında görülür

Yayılımı
--------

Palearktik bölgede yayılım gösterir. Batı ve Orta Avrupa'da yaygındır. Büyük Britanya'da oldukça yaygın olarak görülür.

Türkiye'deki durumu
-------------------

Türkiye'de cinsinin 45 türünden biridir. Doğu Anadolu, Ege, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinden kayıt vardır

Dış bağlantılar
---------------

* 5 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Almanca)
* (Norveççe)

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4  Zafer Sancak, Doğu Karadeniz Bölgesi örümceklerinin (Araneae) sistematik ve faunistik açıdan incelenmesi, Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, yüksek lisans tezi, Aralık 2007
2. ↑  Roberts M. J. (1995): Collins Field Guide. Spiders of Britain & Northern Europe
3. 1 2 3  "British spiders : summary for *Xysticus cristatus* (Araneae)". 9 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2012.
4. ↑  "The World Spider Catalog, Version 12.5 by Norman I. Platnick". 15 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2012.
5. ↑  "Abdullah Bayram, Kadir Boğaç Kunt, and Tarık Danışman (2012), The Checklist of the Spiders of Turkey. Version 2012.1. Online at http://www.spidersofturkey.com". 15 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2012.  `|başlık=` dış bağlantı (yardım)

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q900724
* Araneae: 480
* BioLib: 800
* BOLD: 309835
* BugGuide: 343606
* EoL: 1210199
* EUNIS: 228144
* Fauna Europaea: 353635
* Fauna Europaea (new): b93af5c7-ccea-4f45-8819-70974adab838
* GBIF: 2165052
* iNaturalist: 71061
* IRMNG: 11364108
* ITIS: 892108
* NBN: NBNSYS0000008720
* NCBI: 948055
* WSC: urn:lsid:nmbe.ch:spidersp:031858

 |
**Yemen Times**, Yemen'in ilk birleştirilmiş ve daha fazla geniş okuyuculu bağımsız İngilizce gazetesidir. Gazete haftada iki defa (Pazartesi ve Perşembe) yayımlanmaktadır.

1991'de Profesör Abdulaziz Al-Saqqaf tarafından yapılmıştır, ekonomiye ve insan haklarına yol göstermiştir, 1999'da geçirdiği trafik kazası sonucu ölmüştür. Gazetedeki belirtici ifadesi:*Yemen Times'ı kullanarak dünyada iyi bir Yemen vatandaşı olalım*.

*Yemen Times'*ın ofisleri ve muhabirleri dünyanın her tarafındadır. Gazete bağımsız basını, insan haklarına saygıyı, siyasi çoğulculuğu ve demokrasiyi destekler. Gazete ve editörler, 1995'te Milli Basım Kulübü'nden Uluslararası Bağımsız Bağımsız Basım Ödülü ile ödüllendirilmiştir.

Mart 2005'ten beri *Yemen Tımes* ın baş editörü Nadia Abdulaziz Al-Saqqaf'tır ve Yemen'de ilk defa bir bayan gazetede baş editörlük yapmaktadır. Nadia Abdulazi Al-Saqqaf 12 Kasım 2006'da ilk ödülünü aldı.

Notlar
------

Dış bağlantılar
---------------

* *Yemen Times* resmi site
**Kırım Tatar Diasporası** 1783'te Rus İmparatorluğu'nun Kırım'ı ilhak etmesine dayanır. 1783'ten 1917'e kadar dalgalar halinde bir dizi göç için için zorlandılar. Rus sömürgeleştirme politikalarının sonucu olarak büyük ölçüde onların sosyal ve ekonomik yaşam ile bağları koptu.

Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı'nın ortasında, Nazi Almanya'sına yardım ettikleri gerekçesiyle, Kırım Tatarlarını bu bölgeden sürmesi, onlara uygulanan zorunlu göçlerin en sonuncusuydu. Bu nüfus için genelde, diasporadan ziyade sürgüne gönderilen bir toplum olarak bahsedilir.

1941, 1942 ve 1944 yıllarında SSCB yönetiminin kararıyla "Nazilere yardım etmeleri dolayısıyla" Almanlar, Ermeniler, Bulgarlar, Yunanlar, İtalyanlar, Macarlar ve Rumenler gibi Kırım Tatarları da Kırım’dan sürgün edildiler. Glasnost ve Perestroyka politikalarının sonuçlarından biri olarak 15 Kasım 1989’da SSCB Yüksek Sovyeti, Kırım Tatarları ile diğer halkların sürgününü kınadı, "yasa dışı ve cinai" olarak kabul etti. 1990 yılından itibaren Kırım Tatarlarının Kırım Yarımadasına dönüşleri kısmen de olsa başladı.

16 Mart 2014’te yapılan ve dünya ülkeleri tarafından tanınmayan referandumun neticesinde gerçekleştirilen Kırım’ın Rusya’ya katılımından sonra sürgün edilen halkların itibarlarını iade etme süreci başladı. 21 Nisan 2014’te Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, "Ermeni, Bulgar, Yunan, İtalyan, Kırım Tatar ve Alman Halklarının İtibarlarının İadesi Edilmesini ve Bu Süreçte Devlet Desteğinin Gösterilmesini" öngören 268 No’lu kararnameyi imzaladı. 11 Ağustos 2014’te Rusya Federasyonu Hükûmeti’nin kararıyla "Kırım Cumhuriyeti ile Sivastopol Şehrinin Sosyo-Ekonomik Geliştirilmesi" adlı federal program kabul edildi. 2022’ye kadar uygulanması planlanan program, Kırım Tatarlarının ve Kırım’ın sürgün edilen diğer halklarının sosyo-ekonomik, millî-kültürel ve manevî gelişimini, cumhuriyette milliyetler arasında ilişkilerin uyumlu hale getirilmesini öngören bir takım önlemleri içermektedir. 18 Mayıs, Kırım Cumhuriyeti’nde "sürgün kurbanlarını anma" günüdür. Bu tarih, 1993’te Kırım Yüksek Sovyeti’nin kararıyla belirlenmişti. 3 Mart 2015’te ise Kırım Cumhuriyeti kararıyla Kırım’ın çok uluslu halkının kaderinin ayrılmazlığı ve anı günü olarak kabul edildi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Kırım Tatar Sürgün Kurbanlarının Anısına Kırım'da Yapılan Programlar Hakkında" (PDF). Rusya Federasyonu İstanbul Başkonsolosluğu’nun Haber Bülteni. 20 Mayıs 2020. 8 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020.

Dış bağlantılar
---------------

* Kırım Tatar Halk Meclisi
* Uluslararası Kırım Komisyonu19 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Kırım Tatarları - H. B. Paksoy1 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Tatar.Net
* Vatan KIRIM 21 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Kırım-Rus Savaşı** (1571-1572), Rusya'ya karşı Kırım Hanlığı'nın yaptığı bir savaştır.

1551 senesinde I. Devlet Geray Kırım hanı olarak tayin edildi. Taht kavgalarını sonlandırmak için Devlet Geray Han, amcası Sahib Geray'ı (1532-1551) ve onun ailesini öldürdü. Kırımdaki bu kanlı olaylardan faydalanarak IV. "Korkunç" İvan (1533-1584) çok uzun süren bir kuşatmadan sonra 1552 yılında Kazan'ı, 1556'da ise Hacı Tarhan'ı zapt etti. ("Kazan'ın düşmesiyle Edil nehri boyunca yaklaşık MS 920 yılında kurulan bir İslâm devleti yok edilmiş oldu). 1558-1559 senelerinde Rus orduları Kazaklarla birlikte Kırım ve Azaq'a akın yaptı. Bu da sadece Kırım ile değil Osmanlı ile doğrudan doğruya çatışmaya girmek demekti. Kazan ve Hacı Tarhan'ı savaşıp geri almak için Kırım'ın kendi gücü yoktu.

Ama 1568 yılında Osmanlı Devleti başka devletler ile yaptığı savaşlara biraz ara verdikten sonra Kazan ve Hacı Tarhan'ı geri almak için harekete geçti. Edil ile Don nehirlerini birbirine ve üzerinden gemilerin geçebilmesine elverişli olan bir kanalın yapılması mecburi göründü. Türk donanması bu kanaldan geçerek Edil nehrine ulaşacak, Kazan ve Hacı Tarhan'ı geri aldıktan sonra, Hazar Denizine ulaşacaktı.

1568 yılında kanalın üçte biri kazıldı. Fakat Osmanlı-Kırım ordusu kışın çetin ayazından kaçınıp, kazma işlerini gelecek seneye bıraktı. Ne var ki, bu plan hiç tamamlanamadı. Bu olay hakkında Rus tarihçi Piskaröv şöyle yazdı:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Tanrı'nın emriyle, Hristiyanların günahları için, Kırım hanı Rus topraklarına geldi. İlk önce Tula'ya girdi ve bütün kasabaları ateşe verdi. Tula'dan,
Oka üzerine gelip, Serpuhovğ'a yetişti ve Moskova'ya geldi. Şehrin yanındaki kasabaları yaktı. Çarımız ve ulu kaanımız, İvan Vasilyeviç Serpuhovğ'a yetişecekti ama Kırım çarının Oka üzerine geldiğini öğrenip, Kirilov'a kaçtı. Kırım çarı Moskova'ya gitti ve burayı 3 saatte birçok insanla birlikte yaktı. | „ |
|  |

Devlet Geray Han, kaçan IV. İvanğ'a elçilerini yolladı. Kırım elçileri, Rus çarını Moskova'ya kaçacakken Bratovtşçina köyünce bularak Han'ın mektubunu ilettiler. Mektupta şöyle deniliyordu:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Kazan ve Hacı Tarhan için her yeri yakıp, yok ettim. Bütün dünya servetlerini Allah'ın gücüne inanıp yerle ihsan ettim. Ben sana geldim, şehrini yaktım, senin tacını ve başını istedim; ama sen gelmedi, bizim karşımızda durmadın. Bir de Moskova hükümdarıyım diye övünürsün! Sende utan. ve utanç olsaydı, gelip, karşımızda dururdun. Bizim ile dostluk içinde yaşamak istersen Kazan ve Hacı Tarhan'ı boşalt. Bize hazine ve dünya servetlerini vermek istesen de biz istemeyiz. Biz yurdumuz Kazan ve Hacı Tarhan'ı istiyoruz... (Solovyov S.M. c. III, s. 607-608). | „ |
|  |

Böylece 24 Mayıs 1571'de Kırım-Osmanlı orduları tarafından, Moskova'nın zapt edilmesi sonucu Kırım ile Rus devleti arasındaki karşıtlık zirveye ulaştı ve 200 yıl devam etti.

Kaynakça
--------

1. 1 2 3 4 5  Hosking, Geoffrey A. (2012). *Russian history : a very short introduction*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0199580989.

Ayrıca bakınız
--------------

* Kırım tarihi
* Kırım Hanlığı
**Kırımlı Aziz Bey**, **Aziz Kırimi** (d. 1840, İstanbul – ö. 1878), Türk doktor.

Türkiye'de tıp dilinin Türkçeleşmesinin bayraktarlığını yapmış ve Türk Kızılayı'nın kuruluşuna katkıda bulunmuş bir doktordur.

Yaşamı
------

1840 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Kırımlı İdris Efendi'dir.

Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de kolağası rütbesi ile mezun oldu. Öğrenciliği sırasında okulda Osmanlıca ders vermek üzere öel bir sınıf oluşturulmuştu. 1857’de başlayan ve iki yıl süren uygulama devam ederken bu özel sınıfta yer alan Krımlı Aziz, sınıf dağıtılınca arkadaşları ile "*Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmani*" adlı gizli bir örgüt kurarak bilim dilinin Türkçe olması için mücadele etti; Fransızca Tıp Sözlüğü çevirisi ve Türkçe tıp kitabı yazmak için çalıştı.

Aziz Efendi ve arkadaşlarının çabaları sonucu 1867’de ülkenin ilk sivil tıp okulu "*Mektebi Tıbbıye-i Mülkiye*"’ kuruldu. O sırada binbaşı rütbesinde olan Aziz Efendi, okulun ilk reisi (dekanı) oldu; ilk sene derslerin çoğunu o üstlendi ve derslerini Türkçe verdi.

"*Kimya-yı Tıbbî*" (Tıbbî Kimya) adlı iki ciltlik bir kitap yazdı. Eserin 1868’de yayınlanan birinci cildinde kimyanın temel kavramlarını, deney aletlerini, ametallar kimyasını; 1871'de yayımlanan ikinci cildinde metallar kimyasını işledi. Bu eser, Derviş Paşa'nın 20 yıl önce yayımlanan "*Usûl-ı Kimya*" (Kimyaya Giriş) adlı kitabından sonra ülkede çıkarılan ilk kimya ders kitabı idi. Kırımlı Aziz Bey, kimya sembollerinin, Latin harfleri yerine Osmanlı harfleriyle gösterilmesini önermiş ve kitabında bütün denklemleri bu harflerle yazmıştır. "*Emraz-i Umumiye*" (1870) adlı bir de Genel Patoloji kitabı vardır.

Kırımlı Aziz Bey, Türk Kızılayı'nın temelini oluşturan "*Mecruhin ve Marday-ı Askeriye İmdat ve Muavenet Cemiyeti*" (Asker, Hasta ve Yaralılara İmdat ve Yardım Derneği)’nin kuruluşunda da öncü rol oynamıştır. Cemiyetin kurulduğu 11 Haziran 1868 tarihi, Türk Kızılayı’nın kuruluş günü kabul edilir. 1874 yılında faaliyetlerini tatil eden cemiyetin 1876'da yeniden kurulması için yürütülen çalışmalarda da Aziz Bey aktif rol aldı. Uluslararası Kızılhaç Örgütü'ne bağlı derneğin sembol olarak Kızılhaç yerine Kızılay'ı kullanmasını önerdi ve Kızılay amblemini çizdi. Dernek tüzüğünün hükûmet tarafından onaylanıp resmen kurulması haç yerine hilal sembolünün kullanılması ile mümkün oldu.

Aziz Bey, 1878 yılında hayatını kaybetti. Kaybolan mezarı yerine 2012'de Eyüp’te Defterdar Camii avlusunda Kızılay tarafından sembolik bir anıt mezar yapılmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Kırımlı Aziz İdris" (PDF). Türkiye Ekopoatoloji dergisi sayı 11. 6 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Nisan 2016.
2. ↑  "Kızılay'ın kurucularına Eyüp'te anıt mezar yapıldı". Gphaber.com sitesi 21.09.2012. 6 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2016.
**Brilliant Dadaşova** (15 Eylül 1959 veya 15 Eylül 1965, Bakü), Azeri pop müzik sanatçısıdır.

Yaşam öyküsü
------------

**Brilliant Süleyman kızı Dadaşova** beş çocuklu bir ailede doğdu. Garmon sanatçısı olan annesini trafik kazasında kaybetmiştir. Kendisinin yanı sıra ablaları da müzikle profesyonelce ilgilenmektedirler.

Brilliant Dadaşova evli ve bir çocuk annesidir.

Kariyeri
--------

Dadaşova ilk olarak 1985'te, Moskova'da Uluslararası Gençlik Festivali'nde sahneye çıktı. İki yıl sonra, Sovyetler Birliği cumhuriyetlerini kapsayan Pop Müzik Yarışmasını kazandı. 1990'da, Azerbaycan Devlet Medeniyet ve Güzel Sanatlar Üniversitesi'nden mezun olup ülkenin en başarılı kadın sanatçıları arasında yerini aldı. Uluslararası üne sahip sayılı Azeri sanatçılardan olup, ABD, Almanya, Avusturya, İngiltere, İsveç, Kanada, Rusya ve Türkiye'de konser vermiştir.

1995'te *Züleyha* adlı parçası Rusya'da en çok dinlenen 10 parça arasına girmeyi başardı. 1999'da, Bakü belediye meclisine seçildi. 2001'den 2006'ya kadar Space TV televizyon kanalında, *Gözəllik dünyanı xilas edəcək* (Dünyayı güzellik kurtaracak) adlı kendi söyleşi yayını sundu. Eylül 2006 dan beri Brilliant Dadaşova *Akademiya* adlı, yetenekli gençleri sahne hayatına hazırlamayı hedefleyen, yayın ile yakından ilgilenmekte.

Diskografi
----------

*Bu liste eksiktir, maddeyi geliştirerek yardımcı olabilirsiniz*.
* "Sevəcəyəm" (1994)
* "Züleyxa" (1995)
* "Dərdimdən öləcəksən" (1998)
* "Norveç Skruk Korosu ile Azərbaycan Şarkıları" (1998)
* "Mehriban Bakı" (1999)
* "Dönməz Daha Gedən Qatar"
* "Qəm Eyləmə"
* "Yalvarıram" (2002)
* "Səninləyəm" (2002)
* "Masal Dünyam" (2008)
* "Per Sempre" (Brilliant Dadaşova & Adriano Celentano 2021)

Kaynakça
--------

1. ↑  "Brilliant Dadaşovanın 56 yaşı oldu". 8 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2023.
2. ↑  "23 SAYLI NƏSİMİ-SƏBAİL SEÇKİ DAİRƏSİ ÜZRƏ SEÇİCİLƏRİNİN DAİMİ SİYAHISI". 19 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2013.
3. ↑  "Sanatçının resmi sitesi" (Azerice). brilliantdadashova.com. 11 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2013.
4. ↑  "Brilliant Dadashova – Biyografi *Dadashova.com"*. 27 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2006.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Brilliant Dadasheva*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* YouTube'da Brilliant Dadaşova 7 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Resmî site Vikiveri ögesini düzenle 22 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ukrayna'nın oblastları ve rayonları
**Ukrayna'nın idarî bölümleri**, Ukrayna topraklarının kurumsal ve idarî yapısıdır.

Ukrayna, üç kademeli alt yönetime sahip üniter bir devlettir. Büyüklük sırasına göre bu bölümler, oblastlar (область), rayonlar (район) ve belediyelerdir (територіальна громада). Birinci düzey idarî bölüm 24 oblast, Kırım Özerk Cumhuriyeti'ni ve özel statüye sahip iki şehir olan Kiev ve Sivastopol'u içerir.

Ukrayna, idarî bölümlerini doğrudan Sovyetler Birliği'nin yerel cumhuriyet idaresinden, Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden devraldı ve genel yapı 20. yüzyılın ortasından 2020 reformlarına kadar önemli ölçüde değişmedi. Birkaç düzeyde bölgesel alt bölümlere sahip olmasının yanı sıra, çeşitli nüfuslu yerler, özellikle şehirler için bir sınıflandırmaya sahip olduğundan, biraz karmaşıktı.

2014 Kırım krizinin ardından Kırım ve Sivastopol, Kırım Cumhuriyeti ve Sivastopol federal kenti olarak fiilen Rusya Federasyonu'nun yönetimine girdi. Bu durum uluslararası olarak tanınmamaktadır.

2020 reformları, oblastları ve özel statüye sahip iki şehri korurken, rayonların sayısını 490'dan 136'ya kadar radikal bir şekilde düşürüldü. 118 eski bölgesel öneme sahip şehrin tamamı yeni rayonlarla birleşti. Aynı şekilde belediyelerin sayısı 1,469'a düşürüldü.

Kaynakça
--------

1. ↑  Politics and society in Ukraine 24 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Paul D'Anieri, Robert Kravchuk, and Taras Kuzio, Westview Press, 1999, 0-8133-3538-8 (page 292).

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Ukrayna'nın idari bölümleri*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* "Regions of Ukraine and their composition". *Ukrayna Yüksek Şurası* (Ukraynaca). 24 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Territorial Division of Ukraine" (Ukraynaca). 6 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Ukraine Raions". *Statoids*. 21 Ağustos 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Administrative territorial composition of Ukraine" (PDF). *Ministry of Regional Development, Construction, and Communal Living*. 24 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.