| Fiziksel kozmoloji |
| --- |
|  |
| * Büyük Patlama · Evren
* Evrenin yaşı
* Büyük Patlama kronolojisi
 |
| Erken evren

|  |
| --- |
| * Enflasyon · Nükleosentez
 |
| 
Arka plan |
| * Kütleçekim dalgası (GWB)
* Mikrodalga (CMB) · Nötrino (CNB)
 |

 |
| Genişleme · Gelecek
* Hubble kanunu · Kırmızıya kayma
* Uzayın metrik genişlemesi
* FLRW metrik · Friedmann denklemleri
* Homojen olmayan kozmoloji
* Genişleyen evrenin geleceği
* Evrenin nihai kaderi
 |
| Bileşenler · Yapı

| 
Bileşenler |
| --- |
| * Lambda-CDM modeli
* Karanlık enerji · Karanlık sıvı · Karanlık madde
 |
| 
Yapı |
| * Evrenin şekli
* Gökada iplikçiği · Gökada oluşumu
* Büyük kuasar grubu
* Büyük ölçekli yapı
* Reiyonizasyon · Yapı oluşumu
 |

 |
| Deneyler
* Kara Delik Girişimi (BHI)
* BOOMERanG
* Kozmik Arka Plan Kaşifi (COBE)
* Karanlık Enerji Araştırması (DES)
* Illustris projesi
* Planck uzay gözlemevi
* Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması (SDSS)
* 2dF Gökada Kırmızıya Kayma Araştırması ("2dF")
* Wilkinson Mikrodalga EşyönsüzlükSondası (WMAP)
 |
| Bilim insanları
* Aaronson
* Alfvén
* Alpher
* Bharadwaj
* Copernicus
* de Sitter
* Dicke
* Ehlers
* Einstein
* Ellis
* Friedmann
* Galileo
* Gamow
* Guth
* Hawking
* Hubble
* Kepler
* Lemaître
* Mather
* Newton
* Penrose
* Penzias
* Rubin
* Schmidt
* Smoot
* Suntzeff
* Sunyaev
* Tolman
* Wilson
* Zeldovich

* Kozmologlar listesi
 |
| Fiziksel kozmoloji tarihi
* Kozmik Mikrodalga Arka PlanIşımasının Keşfi
* Büyük patlama teorisinin tarihi
* Big Bang teorisinindini yorumları
* Kozmolojik teorilerin zaman çizelgesi
 |
| * Kategori Kategori
 |
| * g
* t
* d
 |

**Evrensel şişme**, **kozmik enflasyon** veya **kozmolojik enflasyon**, evren biliminde erken evrendeki uzayın üstsel genişlemesiyle ilgili bir teoridir. Enflasyona maruz kalınan çağ büyük patlamadan 10−36 saniye sonra 10−33 ile 10−32 saniyeleri arasında sürdü. Sonraki dönemde, evren genişlemeye devam etti ancak genişleme oranı düştü.

Enflasyon teorisi 1980'li yılların başlarında geliştirilmiştir. Bu evrenin büyük ölçekli yapısının kökenini açıklar. Mikroskobik enflasyona maruz kalan bölgelerdeki kuantum dalgalanmalar kozmik boyutu büyüttü. Evrendeki yapıların gelişimi için tohumlar oluştu. (Galaksi oluşumuna, yapısına ve evrilmesine bakın.) Birçok fizikçi enflasyonun; neden evrenin her yönde eşit dağıldığını, neden kozmik mikrodalga arka plan ışımaların eşit bir şekilde dağıldığını, neden evrenin düz olduğunu ve neden manyetik tek kutbun gözlemlenemediğini açıkladığına inanıyorlar.

Detaylı parçacık fiziği mekanizmasının enflasyondan sorumlu olup olunmadığı bilinmemektedir. Temel enflasyonist paradigması birçok fizikçi tarafından kabul edilmiştir. Birçok fizikçi bu tahminlerin gözlemlerle doğrulandığına inanmaktadırlar. Ancak bilim adamlarının önemli bir azınlığı bu noktada karşıt düşüncededirler. Enflasyondan sorumlu olan kuramsal alan inflation olarak adlandırılır.

2002 yılında, teorinin orijinal mimarlarından M.I.T'den Alan Guth, Stanford Üniversitesi'nden Andrei Linde ve Princeton Üniversitesi'nden Paul Joseph Steinhardt prestijli Dirac Ödülü'nü kozmolojideki enflasyon konseptini geliştirdikleri için paylaştılar.

Genel Taslak
------------

Evrenin Tarihi - yerçekimisel dalgalar hipotezi büyük patlamadan hemen sonra ışıktan daha hızlı genişleyen kozmik enflasyondan meydana gelmiştir.

Genişleyen evren genellikle kozmolojik ufuğa sahiptir. Dünya yüzeyinin eğriliği yüzünden evrenin sınırlarında benzer alışılmış ufukların izlerini gözlemciler görebilirler. Uzayın gözlemci ve obje arasının çok hızlı bir şekilde genişlemesiyle, ışık ya da diğer ışımalar kozmolojik ufuğun ötesindeki objeler tarafından emilir ve ışık hiçbir zaman gözlemciye ulaşamaz.

Dünyadan bakıldığında, Gözlemlenebilir evren gözlemlenemeyen evrene göre çok küçük bir kesittir. Evrenin diğer kısımları henüz dünya ile iletişim kuramaz. Evrenin bu parçaları mevcut kozmolojik ufuğun dışındadır. Standart sıcak big bang modelinde, enflasyon olmadan, kozmolojik ufuk dışarı doğru akar ve yeni bölgeleri görüş açısına sokar. Yerel bir gözlemci uzayda ilk defa bir bölgeyi gördüğünde durum gözlemci için daha önce gördüğü bölgelerden hiç de farklı değildir. İlk kez gördüğü bölgedeki arka plan radyasyonu ile diğer bölgelerdeki arka plan radyasyon sıcaklığı hemen hemen aynıdır ve uzay zaman eğriliği birbiri ardına gelişmektedir. Bu olay bir bize bir gizem sunar. Bu yeni bölgeler nasıl oluyor da eski bölgelerle aynı sıcaklık ve eğrilik değerine sahip oldu? Bu değerlere sinyaller sayesinde ulaşmış olamazlar çünkü daha önce onlar bizim baktığımız ışık konileri ile iletişim halinde değillerdi.

Enflasyon bütün bölgelerin büyük bir vakum enerjisi ile, ya da kozmolojik sabiti ile bir önceki dönemin geldiğini varsayarak bu soruyu cevaplar. Kozmolojik sabiti ile bir uzay niteliksel olarak farklıdır: dışa doğru hareket etmek yerine, kozmolojik ufuk kıpırdamadan sabit kalır. Herhangi bir gözlemci için, kozmolojik ufka olan mesafe sabittir. uzayın katlanarak genişletilmesi ile, iki yakın gözlemciler çok hızlı bir şekilde ayrılır; o kadar ki, aralarındaki mesafenin hızla iletişim sınırlarını aştığını söyleyebiliriz. Mekansal dilim büyük miktarlar kapsayacak şekilde çok hızlı genişlemektedir. Bazı şeyler sürekli olarak mesafe ile sabitlenmiş olan kozmolojik ufkun ötesine doğru hareket eder ve her şey homojen bir hale gelir.

Enflasyon alanı yavaş yavaş uzayda gevşerken, kozmolojik sabit sıfıra gider ve uzay normal genişlemeye başlar. Normal bir genleşme aşamasında görünümüne giren yeni bölgeler enflasyon sırasında ufuk dışına itilen bölgelerle aynıdır ve böylece ufuk dışına itilen ve ufka yeni giren bölgeler aynı sıcaklık ve eğriliğe sahiptir çünkü ikisi de uzayın aynı küçük bölgesinden aynı yolu izleyerek gelmiştir.

Enflasyon teorisi farklı bölgelerin neden sıcaklık ve eğrilik değerlerinin neredeyse eşit olduğunu bu şekilde açıklar. Aynı zamanda sabit küresel bir zamanda bir uzay diliminin toplam eğriliğinin sıfır olduğunu öngörür. Bu öngörü evrendeki toplam sıradan maddelerin, toplam karanlık maddelerin ve toplam artık vakum enerjilerin hepsinin kritik yoğunluğa eklenmesinin zorunlu olduğu anlamına gelir. kadar eklemek zorunda anlamına gelir ve kanıtlarıyla bunu destekler. Daha çarpıcı olan ise, enflasyon fizikçilere enflasyon çağındaki kuantum dalgalanmalarından farklı bölgelerin sıcaklık farklılıklarını dakikalara göre hesaplamak için izin verir, ve bu nicel tahminler birçok defa teyit edilmiştir.

### Genişleyen Uzay

Uzayın katlanarak genişlediğini söylemek için bunun iki gözlemcinin birbirinden hızlanarak ayrıldığının anlamına geldiğini bilmemiz gerekir. Sabit koordinatlardaki bir gözlemci için bir gözlemci için enflasyonan evrenin bir parçası için aşağıdaki kutup ölçüsüne sahip olması gerekir.

{\displaystyle ds^{2}=-(1-\Lambda r^{2})\,dt^{2}+{1 \over 1-\Lambda r^{2}}\,dr^{2}+r^{2}\,d\Omega ^{2}.}

### Birkaç Homojensizlik kalıntısı

Kozmolojik enflasyon homojen olmayan düzensizlikleri, izotop olmayanları ve uzay eğriliğini dışarı doğru yumuşatmak gibi bir etkiye sahiptir. Bu evreni çok basit bir duruma iter. Bu durumda tamamen enflasyon alanı tarafından domine edilmiş, kozmoloji sabitinin kaynağı ve enflasyon içinde sadece önemli olmayan homojen minik kuantum dalgalanmalar vardır. Enflasyon aynı zamanda parçacık fiziğinin Standart Modeli için birçok uzantıları tarafından tahmin edilen manyetik kutuplar gibi egzotik ağır parçacıkları sulandırır. Eğer evren enflasyon döneminden önce bu parçacıkları oluşturmak için yeteri kadar sıcak olmasaydı, doğada gözlemlenemezlerdi. Gözlemlenebilir evrende muhtemelen çok nadir olurlardı. Bu etkilerle birlikte enflasyon kara deliklerde olduğu gibi saçsız teorem (no-hair theoram) olarak adlandırıldı.

Saçsız (no-hair) teoram esasen çalışır çünkü kozmolojik ufuk felsefecilerin diğer tarafta ne olduğu hakkındaki ayrılıkları dışında karadelik ufkundan farklı değildir. Hiçbir saç teoreminin yorumlanmasında ister gözlemlenebilir ya da ister gözlemlenemeyen evren için enflasyon sırasında genişleme büyür bir faktördür. Genişleyen bir evrende, enerji yoğunlukları genellikle düşer, ya da hacmin yükselmesiyle seyreltilir. Örneğin, sıradan "soğuk" madde (toz) yoğunluğu hacminin tersi olarak iner: doğrusal boyutları çift, enerji yoğunluğu sekiz faktör ile battığında; radyasyon enerjisi yoğunluğu daha da hızlı bir şekilde her bir foton dalga boyu foton genleştirme ile dağıtılmıştır ek olarak (kırmızı tarafında) gerilmiş olduğu için evren genişledikçe iner. Doğrusal boyutları iki katı olduğu zaman, radyasyon enerji yoğunluğu on altı faktörü (ultra-relativistik sıvı için enerji yoğunluğu süreklilik denkleminin çözümünü bakınız) düşer. Enflasyon sırasında, enflasyon alanda enerji yoğunluğu yaklaşık sabittir. Ancak, homojen olmayan, eğrilik, izotop olmayan, egzotik parçacıkların ve standart modeli parçacıklar dahil her şey, enerji yoğunluğu düşüyor ve yeterli enflasyon yoluyla bunların hepsi önemsiz hale gelir. Bu enflasyon biter ve yeniden ısıtma başlar şu anda Evren düz ve simetrik ve çoğunlukla boş bırakır.

### Devam süresi (Süreğenlik )

Enflasyonun enflasyona neden olan küçük bir Hubble hacminden şu andaki gözlemlenebilir evreni oluşturacak kadar devam etmesi bu işin anahtarıdır. Bu Evren en büyük gözlenebilir ölçeklerde, düz, homojen ve izotropik görünür olmasını sağlamak için gereklidir. Bu gereklilik genellikle Evren enflasyon sırasında en az 1026 kat genişletilmiş olması gerektiği düşünülmektedir.

### Yeniden Isınma

Sıcaklık 100,000 ya da öylesine bir faktör tarafından düştüğünde Enflasyon, aşırı soğutulmuş genişleme dönemindedir. (Tam damla bağımlı bir modeldir, ancak ilk modellerinde bu 1022 K. aşağı 1027 K tipik olarak) Bu oldukça düşük sıcaklık enflasyona ait olan aşamada korunur. Ne zaman enflasyonun bittiği sıcaklık enflasyon öncesi sıcaklığa döner, bu duruma yeniden ısınma denir çünkü enflasyon alanlarındaki büyük potansiyel enerji parçacıklar içine bozulur ve evreni standart model parçacıkları ile doldurur.

Motivasyonlar
-------------

Enflasyon 1970'lerde keşfedilen Big Bang kozmolojisindeki birçok problemi çözdü. Enflasyon ilk Guth tarafından önerilmişti. Guth günümüzde neden tek halinde manyetik kutup bulunmadığını araştırırken, pozitif enerjili yalancı vacumun genel göreliliğe göre uzayda bir üstsel genlişleme oluşturacağını buldu. Bu üstsel hızlı genişleme uzun yıllardır duran diğer problemleri çözdü. Bu sorunlar bugün olduğu gibi duran evrenin çok ince ayarlı ya da Big Bang özel başlangıç koşullarından yükselen problemlerdi. Enflasyon bu sorunlara evrene özel bir durum için dinamik mekanikler sağlayarak çözmeye çalışır. Böylece Big Bang teorisinin bugünkü haline gelmesini sağladı.

### Ufuk Problemi

Ufuk sorunu evrenin istatistiksel olarak homojen ve izotropik olarak kozmolojililik ilkesine uyumlu olmasından dolayı bu problem belirlenir. Örneğin, bir gaz, bir teneke kutu içinde moleküller homojen ve izotropik olarak dağıtılır. Termal dengede olduğu için teneke kutu boyunca gaz homojen olmayan düzensizlikleri ve izotop olmayanları dağıtmak için zamanla etkileşime girer. Bu durum büyük patlama teoreminde enflasyon olmadan çok farklıydı çünkü kütlesel çekim genişlemesi evrene dengelenmesi için yeterli zamanı vermiyordu. Standart modeldeki bilinen sadece madde ve radyasyonla birlikte büyük patlamadaki birbirinden oldukçe geniş bir şekilde ayrılmış gözlemlenebilir evren dengelenemedi çünkü birbirlerinden ışık hızından daha yüksel bir hızla ayrılıyorlardı. Sonuç olarak iki bölge birbirleriyle temas kuramadı. Evrenin başlarında iki bölge arasında ışık sinyali göndermek mümkün değildi çünkü iki bölgede birbiriyle etkileşimde bulunmamıştı. İkisinin de neden aynı sıcaklıkta olduğunu açıklamak zor. Tarihsel olarak, önerilen çözümler Georges Lemaitre Phoenix evreni, Richard Chase Tolman ilgili salınımlı evren, ve Charles Misner ve Mixmaster evreni dahil. Lemaitre ve Tolman daralma ve genişleme döngüleri bir dizi geçiren bir evren termal dengeye gelebilir tezini önerdiler. Onların modelleri birkaç döngü üzerinde entropi birikimi nedeniyle başarısız oldu. Misner tamamen yanlış olan Mixmater mekanizmasını tahmin etti. Bu mixmater mekanizması evreni daha kaotik bir evren olmasına yol açtı.

### Düzlük Problemi

Düzlük sorunu bazen (kozmolojik sabit problemi ile birlikte) Dicke tesadüflerinden biri olarak adlandırılır. 1960 yıllarda bilinmeye başlanan evrendeki maddenin yoğunluğu ile düz evren için gerekli olan kritik yoğunluk ile karşılaştırılabilir.

Bu nedenle, evrenin şekli ne olursa olsun Evrenin genişlemesi için uzaysal eğrilik katkısı maddenin katkısından daha büyük olamazdı. Ancak Evren genişledikçe, eğriliğin kırmızıya kayması maddeden ve radyasyondan daha yavaştır. Eğriliğin evrene katkısının büyük patlamadaki nükleosentezlerin yoğunluğundan katlanarak küçük olması gerekir, çünkü geçmiş verilere bakılarak, ortada bir ince ayar sorunu sunar. Bu problem kanıtlanmış olan evrenin küçük bir yüzdesinin düz olan kısmındaki arka plan kozmik mikrodalgaların son zamanlarda gözlemlenmesiyle daha da şiddetlenmiştir.

### Manyetik tek kutupluluk sorunu

Manyetik tek kutup problemi; bazen egzotik-emanetler problemi diye de anılıyor. Bu problem eğer evren ilk aşamalarında çok olsaydı, çok sayıda stabil manyetik tek kutup üretilmiş olurdu. Bu problem büyük birleşik teorilerin önerdiği yüksek sıcaklıklarda (örnek olarak evrenin erken zamanları gibi), elektromanyetik kuvvet, zayıf ve güçlü nükleer kuvvetler gibi temel kuvvet olmayan ama bir gauge teorisinin anlık simetri bozulmalarıyla ortaya çıkan kuvvetlerdir. Bu teoriler doğada kendi halinde gözlemlenemeyen bir dizi sabit ağır partiküllerin tahminidir. Bunların en ünlülerinden biri de manyetik tek kutuptur ki manyetik alandaki sabit ve ağır yüktür. Manyetik tek kutuplar büyük birleşik teorilerde yüksek sıcaklıklarda bolca üretilmiş olduğu tahmin edilmektedir ve evrenin yapıtaşlarından biri olduğu için günümüze kadar varlığını sürdürmesi gerektiği konusunda tahminler yürütülmektedir. Sadece bu durum için değil aynı zamanda manyetik tek kutubu bulabilmek için yapılan bütün çalışmalar sonuçsuz kalmıştır. Evrenin kalıntı manyetik tek kutuplarının yoğunluğu üzerinde sıkı limitler yerleştirilmiştir. Enflasyonun bir döneminde manyetik tek kutupların oluştuğu sıcaklığın altında evren manyetik tek kutuplar etrafında genişlerken manyetik tek kutuplar birbirinden ayrılmış olabilirler. Kozmolojist Martin Rees'in yazdığına göre

" Egzotik fizikle ilgilenen şüpheciler kendileri sadece varsayımsal olan parçacıkların yokluğunu açıklamak için teorik bir argüman tarafından büyük ölçüde etkilenmemiş olabilirler. Koruyucu ilacın bir hastalığın olmadığı ortamda kolayca %100 faydalı olduğu görülebilir."

Geçmiş
------

### Öncüler

Genel Görelilik ilk günlerinde, Albert Einstein maddenin düzgün bir yoğunlukta üç boyutlu bir küre olan bir statik çözüm sağlamak için kozmolojik sabit tanıttı. Daha sonra, Willem de Sitter, aksi takdirde boş bir kozmolojik sabiti ile bir evren tarif son derece simetrik enflasyon evreni bulundu. Bu Einstein'ın evrenin kararsız olduğunu ve küçük dalgalanmaların yıkıma neden olduğunu ya da De sitter'un evrenine dönüştüğü bulundu.

1970'lerin başında Zeldovich, Big Bang kozmoloji düzlüğü ve ufuk sorunları fark ettim; eserinden önce, kozmoloji tamamen felsefi nedenlerle simetrik olduğu kabul edilmiştir. Sovyetler Birliği'nde, bu ve diğer hususlar Belinski ve Khalatinkov'u Genel Görelilikteki kaotik BKL tekilliğini analiz etmesine yol açtı. MISNER'in Mixmaster evreni sınırlı bir başarı ile, kozmolojik sorunları çözmek için bu kaotik davranışı kullanmayı denedi.

1970'lerin sonlarında, Sidney Coleman kuantum alan teorisi sahte vakum kaderini incelemek için Alexander Polyakov ve işbirlikçileri tarafından geliştirilen instanton teknikleri uygulanır. donma sıcaklığının altında veya kaynama noktası bir kuantum alanının üzerinde istatistiksel mekanik-su içinde yarı kararlı faz gibi bir geçiş yapmak için, yeni vakum, yeni bir evreye yeterince büyük bir kabarcık çekirdeklenmesi gerekir. Coleman vakum çürümesi için en uygun olan yolu buldu ve yaşam ömrünün tersine birim hacim olarak hesapladı. Sonunda çekim kuvvetinin etkilerin önemli olacağını kaydetti, ancak bu etkileri hesaplamadı ve kozmoloji sonuçları geçerli değildi.

Sovyetler Birliği'nde, Alexei Starobinsky genel görelilik kuantum düzeltmeler erken evren için önemli olması gerektiğini kaydetti. Bu nedenle, Alexei Starboinsky erken evrede evren De Sitter enflasyon çağına geçirdiğini önerdi. Bu kozmoloji sorunları giderilmişti ve arka plan mikro dalga radyasyonlar için özel düzeltmeler sundu daha sonra ayrıntılı olarak düzeltmelere hesaplanmıştır.

1978 yılında, Zeldovich ufuk sorunun kesin bir niceliksel versiyonu olan tek kutupluluk sorununu fark etti. Bunu gidermek için parçacık fiziğinin bir alt alanında birçok spekülatif teşebbüslerde bulundu. 1980 yılında Alan Guth erken evrende yanlış vakum çürümesinin sorunu çözebileceğini fark etti. Bu onu skaler odaklı bir enflasyon önermeye itti. Starobinsky ve Guth senaryoları sadece mekanik ayrıntılardaki farklarıyla De Sitter'in başlangıç aşamasını öngördü..

### İlk Enflasyon Modelleri

Guth Manyetik tek kutuplar yokluğunu açıklamak için Ocak 1980 yılında enflasyonu önerdi. Enflasyon terimini uyduran Guth oldu. Aynı zamanda Starboinsky kuantum düzeltmelerinin gitgide genişleyen De Sitter aşamasındaki evrenin ilk tekilliğindeki kütleçekimiyle yer değiştirmesi gerektiğini savundu. Ekim 1980 yılında, Demosthenes Kazanas gitgide genişleyen evrenin parçacık ufkunu ortadan kaldıracağını ve belki de ufuk sorununu çözeceğini öne sürdü. Ayrıca Sato gitgide genişleyen evrenin domain duvarlarını ortadan kaldıracağını önerdi. 1981'de Einhorn ve Sato ise Guth ile benzer bir model yayınladı ve Büyük Birleşik Teorilerindeki manyetik tek kutupluluk bolluğu bulmacasını çözeceğini gösterdiler. Onlarda Guth gibi, böyle bir model sadece kozmolojik sabiti ince ayar için gerekli değildir aynı zamanda sonucuna değil, aynı zamanda çok taneli evrene (kabarcıklı duvar çarpışmalarından kaynaklanan büyük yoğunluktaki çeşitlilik) yol açacağı sonucuna ulaştılar.

Guth erken evren soğurken, evrenin yüksek enerji yoğunluğunda(büyük ihtimalle kozmoloji sabiti) yanlış vakum içinde kapana kısıldığını tekli etti. Erken dönemin en başlarında evren soğurken metastable durumunda kapana kısıldı. Bu metastable durumu kuantum tünelleme yoluyla kabarcık çekirdeklenme sürecinde sadece dışarı doğru çürümedir. Gerçek vakum kabarcıkları kendiliğinden sahte vakum denizinde oluşur ve hızla ışık hızında genişlemeye başlar. Guth bu modelin sorunsal olduğunun farkına vardı çünkü model düzgün ısınmıyordu. Kabarcıklar çekirdekleştiği zaman herhangi bir radyasyon üretmiyordu. Radyasyon sadece çarpışmalar kabarcık duvarları arasında olduğu zaman üretilir. Enflasyon başlardaki durumları çözmek için yeteri kadar uzun süre sürseydi, Kabarcıklar arasındaki çarpışmalar son derece nadir olurdu. Herhangi bir nedensel parça sadece bir baloncuk çekirdeklenmesi ile olasıdır.

### Yavaş yuvarlanan enflasyon

Kabarcık çarpışma sorunu Linde tarafından çözüldü ve bağımsız olarak Andreas Albrecht ve Paul Steinhardt'ın yeni enflasyon ya da yavaş-rulo olarak isimlendirilen modeli ile çözüldü.(Guth modeli daha eski enflasyon modeli olarak anıldı). Bu yeni modelde sahte vakum durumu tünel dışına çıkmak yerine enflasyon potansiyel enerji tepesinden aşağı doğru sklar alanda yuvarlanmasıyla meydana geldi. Alanlar evrenin genişlemesine göre oldukça yavaş bir şekilde yuvarlandığı zaman enflasyon meydana gelir. Ancak tepeler sarp olduğu zaman enflasyon biter ve yeniden ısınma meydana gelebilir.

### Asimetri Etkileri

En sonunda, yeni enflasyon mükemmel simetrik evren olmadığını göstermiştir, ancak enflasyonun içinde kuantum dalgalanmalar oluşturulur. Bu dalgalanmalar daha sonraki evren için ilkel tohumlar oluşturur. Bu dalgalanmalar ilk olarak Starobinshy'nin benzer model analizinde Viatchelav Mukhanov ve G.V. Chibisov tarafından hesaplanmıştır. Enflasyon bağlamında, 1982 yılında üç hafta boyunca Nuffield atolyesinde evrenin erken dönemi üzerine Cambridge üniversitesinde bağımsız olarak çalışıldı. Dalgalanmalar atölye boyunca ayrı çalışan dört gruba göre hesaplandı. Bunlar Stephen Hawking, Starobinsky, Guth ve So-Young Pi ve Bardeen, Steinhardt ve Turner.

Gözlemsel Durumlar
------------------

Enflasyon fiziksel kozmoloji standart modelin temeli olan kozmolojik prensibi, gerçekleştirmek için bir mekanizmadır: gözlemlenebilir evrenin homojenliği ve izotropisiyle oluşturmaktadır. Buna ek olarak, manyetik kutuplar gözlenen düzlük ve yokluğunda oluşturmaktadır. Guth erken çalışmaları bu yana, bu gözlemlerin her ileri onay aldı, en etkileyici Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) uzay aracı tarafından yapılan kozmik mikrodalga arka plan ayrıntılı gözlemlerle. Bu analiz Evren içinde düz olduğunu gösterir en azından birkaç yüzde ve homojen ve 100.000'de bir kısmına izotropik olduğu.

Buna ek olarak, enflasyon bugün Evrende görünen yapılar enflasyona neden olan çağda kuantum mekaniksel dalgalanmalar ile oluşmuştur pertürbasyonların yerçekimsel çöküş yoluyla oluştuğunu tahmin ediyor. pertürbasyonların spektrumunun ayrıntılı biçimi neredeyse ölçekli değişmeyen Gauss rastgele alan denilen (ya da Harrison-Zel'dovich spektrum) çok özel ve sadece iki serbest parametreleri, spektrumun genliği ve ölçen spektral endeksi vardır. Enflasyonun tahmin ölçek değişmezliği gelen hafif sapma (mükemmel ölçek değişmezliği idealize de Sitter evrenin karşılık gelir). Enflasyon gözlenen tedirginlikler birbirleri ile termal denge (bu adyabatik veya izentropik tedirginlikler denir) olması gerektiğini öngörür. tedirginlikler Bu yapı, WMAP uzay aracı ve diğer kozmik mikrodalga arka plan (CMB) deneylerde, ve galaksi anketleri, özellikle devam eden Sloan Dijital Sky Survey tarafından teyit edilmiştir. Bu deneyler göstermiştir ki 100,000 bir kısım gözlenen homojen olmayan teori tarafından öngörülen tam form var. Ayrıca, ölçek değişmezliği hafif bir sapma için kanıt yoktur. Bir ölçek değişmeyen spektrum için birine eşit olan ns spektral indeks. En basit enflasyon modelleri bu miktar 0.92 ile 0.98 arasında olduğunu tahmin ediyor. WMAP verilerden anlaşılmaktadır olabilir ns = 0.963 ± 0.012, en birinden farklı olduğunu ima iki standart sapma düzeyi (2σ). Bu enflasyon teorisinin önemli bir onay olarak kabul edilir.

Çeşitli enflasyon teorileri kökten farklı tahminler yapmak olduğunu öne sürülmüştür, ancak genellikle gerekli olması gerekenden daha çok daha ince ayar var. Fiziksel bir model olarak. Ancak, enflasyon sağlam başlangıç şartlarını öngördüğünü en değerli sadece iki ayarlanabilir parametrelere dayalı Evrenin: spektral indeksi (bu sadece küçük bir aralıkta değişebilir) ve pertürbasyonların genlik. yapmacık modellerinde dışında, bu ne olursa olsun enflasyon parçacık fiziği gerçekleştirilen nasıl geçerlidir.

Bazen etkileri enflasyon basit modeller çelişiyor görünen gözlenir. ilk yıl WMAP veri spektrum neredeyse ölçek değişmeyen olmayabilir, ancak bunun yerine hafif bir eğrilik olabilir önerdiAncak, üçüncü yıl veri etkisi istatistiksel sapma olduğunu ortaya çıkardı. Başka bir etkisi ilk kozmik mikrodalga arka plan uydu beri üzerine söylediği, cobe SPK'nın kuadropol an genliği beklenmedik düşük ve diğer düşük Çok kutuplar tercihen ekliptik düzlemi ile uyumlu görünmektedir olmasıdır. Bazıları bu gauss olmadıkları bir imza olduğunu iddia etti ve böylece enflasyonun basit modeller çelişmektedir var. Diğerleri etkisi diğer yeni fizik, ön plan kirlenme, hatta yayın yanlılığı nedeniyle olabilir ileri sürmüşlerdir.

Deneysel bir program daha hassas SPK ölçümlerle test enflasyonu ilerletmek için devam etmektedir. Özellikle, arka plan radyasyonun kutuplaşma sözde "B-mod" yüksek hassasiyetli ölçümler enflasyon tarafından üretilen yerçekimsel radyasyon kanıt sağlayabilir ve aynı zamanda (enflasyon enerji ölçeği basit modeller tahmin olmadığını göstermek içinde olabilir 1015 ile 1016 GeV) doğrudur. Mart 2014'te, bu ilan edildi bir Güney Kutbu deney gösterdiği olmuştu enflasyon tahmin ile tutarlı B-mod SPK polarizasyon olduğunu bulguları teyit ettiğini bildirilmiştir. Bununla birlikte, 19 Haziran 2014 tarihinde, alçaltılmış 19 Eylül 2014 tarihinde, güven daha da azalma rapor edilmiştir ve 30 Ocak 2015 tarihinde, daha az güven henüz bildirilmiştir.

Diğer potansiyel doğrulayan ölçümler sinyal görünür olacaktır eğer, ya da ön plan kaynaklardan kirlenme engel olacak eğer belli olmasına rağmen, Planck uzay aracından bekleniyor. Böyle yayılan ve emilen 21 santimetre radyasyon (radyasyon gibi [82] Diğer önümüzdeki ölçümleri, ilk yıldız) açık nötr hidrojen önce bu ölçümler mümkün ya da eğer olacaktır eğer bilinmemektedir rağmen, SPK ve galaksi anketleri bile daha fazla çözünürlüğe sahip güç spektrumunun ölçebilir Dünya'da ve galaksideki radyo kaynakları ile müdahale çok büyük olacaktır.

Karanlık enerji enflasyona büyük oranda benzer olduğunu ve hızlandırmak için bugünkü evrenin genişlemesini neden olduğu düşünülmektedir. Ancak, karanlık enerjinin enerji ölçeği, 10−12 GeV, enflasyonun ölçeğinde daha az büyüklükte kabaca 27 emir çok daha düşüktür.

Kuramsal (Teorik) Durumlar
--------------------------

Guth erken önerisi, Enflasyonu Higgs alanı olduğu düşünülüyordu. Bu alan temel parçaçıkların kütleini açıklıyor. Higgs bozonu hakıındaki son keşifler Higgs alanının enflasyon olduğunu göstersede, bazıları tarafından şu anda inanılan düşünce enflasyon Higgs alanı olamaz. Bu kimliklendirmedeki bir sorun elektrozayıf ölcekteki deneysel verilerdeki mecvut gerginlik. Bu sorun Büyük Hadron çarpıştırıcısı (LHC) üzerinde şu anda çalışıyor. Diğer enflasyon teorileri Büyük Birleşmiş teorilerin özelliklerine bel bağlıyordu. Büyük birleşmenin en basit modelleri yıkılınca, bugün birçok fizikçi tarafından enflasyon sicim teorisi ya da süpersimetrik büyük birleşmiş teorisine dahil edileceği düşünülüyor. Bugünlerde, sıcak erken evren için baştaki koşullar detaylıca tahmin edildiğinden dolayı enflasyon başlıca anlaşıldı. Bu anlaşılmaya rağmen, parçacık fiziği genelde plansız bir modelleme. Enflasyonun öngörüleri gözlenen test sonuçlarıyla tutarlı olmasına rağmen, ucu açık birçok soruyu geride bırakıyor.

### Fine-tuning Sorunu

Enflasyon için en ağır zorluklardan biri de ince ayar ihtiyacı doğurmasıdır. Yeni enflasyondaki, yavaş yuvarlanma koşulları enflasyon gerçekleşmesi için memnun edici olmalıdır. Yavaş yuvarlanma koşulları enflasyon potansiyelinin düz ve enflasyon parçacıklarının kütlesinin küçük olması gerektiğini söyler. Yeni enflasyonun evrenin skaler alanla birlikte özellikle düz potansiyele ve özel başlangıç koşullarına gereksinim duyar. Bununla birlikte bu ince ayarlamalar için açıklama önerilmiştir.

Bununla birlikte, bu ince ayarlamalar için açıklama önerilmiştir. Örneğin, ölçek değişmezliği kuantum etkileri ile bozulur klasik ölçekli değişmeyen alan teorileri, sürece teori pertürbasyon teorisi ile ele alınabilir olarak, enflasyonist potansiyellerin düzlük bir açıklama.

#### Andrei Linde

Linde kaotik enflasyon olarak bilinen teoriyi enflasyon için gerekli olan koşullar aslında oldukça jenerik bir biçimde tatmin eden kaotik enflasyon olarak bilinen teoriyi önerdi. Enflasyon yüksek enerji duruma sahip skaler alanlarda sınırsız enerjiyle birlikte kaotiklik içinde herhangi bir gerçeklikte olan evrende meydana gelir. Ancak onun modelinde enflaston alanı zorunlu bir Planck birminden daha büyük değerler alır. Bu nedenler genellikle büyük alan modelleri olarak adlandırılır ve rakip yeni enflsayon modellerine küçük alan modelleri denir. Bu durumda efektive alan teori tahminleri geçersiz olduğu düşünülmektedir. Bu sorun henüz çözülmüş değildir ve bazı kozmolojistler düşük enerji ölçeğinde meydana gelenkümük alan modellerin daha iyi olduğunu iddia etmektedir. Enflasyon teorisi büyük ölçüde kuantum alan teorisne bel bağlamış olmasına rağmen tamamen bu teorilerle mutabakat olmamıştır.

Brandenberger başka bir durum için ince ayarı yorumladı. Enflasyon üretilen ilkel homojensizliklerin genliği doğrudan enflasyon enerji ölçeğine bağlıdır. Bu ölçek 1016 GeV veya 10−3 kez Planck enerjisinin civarında olduğu ileri sürülmektedir. Doğal ölçek safça bu yüzden bu küçük değer (bir hiyerarşi problemi olarak adlandırılır) ince ayar başka bir form olarak görülebilir Planck ölçeği: skalar potansiyeli tarafından verilen enerji yoğunluğu ile Planck yoğunluğu karşılaştırıldığında 10−12 değerde aşağıdadır. Bu genellikle çok kritik bir sorun olarak algılanmaz.

### Sonsuz Enflasyon

Birçok modelde, evrenin genişlemesine sebep olan enflasyon fazının en azından evrenin bazı bölgelerinde sonsuza kadar sürer. Bunun olmasının sebebi şişmeye mağruz kalan bölgeler hızlı bir şekilde genişler. Şişmeye maruz kalmayan bölgelerdeki çürüme oranı yeteri kadar hızlı olmazsa, yeni enflasyona uğrayan bölgeler uğramayan bölgelere göre daha çabuk oluşur. Bu tür modellerde belirli bir zamanda evrenin hacminin büyük çoğunluğu şişer. Bütün sonsuz enflasyon modellerinde sonsuz birçok evreni (tipik bir fratkal) üretilir.

Yeni enflasyon klasik bir şekilde potansiyeli kar topu gibi yuvarlanırken, kuantum dalgalanmaları bazen önceki seviyelere kaldırabilir. Bu bölgelerdeki enflasyon dalgalanmaları yukarı doğru düşük potansiyel enerjiye sahip bölgere nazaran daha hızlı genişler ve bu bölgeler fiziksel hacim açısından dominant olma eğilimindedir. İlk Vilenkin'e tarafından geliştirilen bu sabit durum, "ebedi enflasyon" olarak adlandırılır. Fizikçiler arasında popüler olan bu sonuç kararlı durumun sonsuza kadar devam edemeyeceğini söyler. Enflasyona ait olan uzay zaman De Sitter zamanına benzer. Ancak De Sitter'in uzayı aksine, enflasyona sebep olan uzayın içindeki dalgalanmaların daralıp yıkılması için kütleçekimsel tekilliğin oluşturulması gerekir. Kütleçekimsel tekillikte özkütle sonsuz olur. Sonuç olarak, Evrenin başlangıç koşulları için bir teorinin olması zorunlu hale gelir. Ancak Linde enflasyonun ebedi olarak geçtiğine inanmaktadır.[98]

Sonsuz enflasyon içinde şişen bölgelerdeki gitgide büyüyen hacimlere rağmen bunun aksine şişmeyen bölgelerde mevcuttur. Böylece evrenin şişen kısmının hacmi global resmin içinde her zaman tasvir edilemez bir şekilde şişmeyen bölgere göre çok daha büyüktür. Bilim adamları bu varsayımsal insanı manzara karşısında olasılık dağılıımını atama konusunda hemfikir değildir. Eğer farklı bölgelerin olasılıkları hacimleri dolayısıyla sayılacak olsa, yerel bir gözlemci için biri hiç bitmeyecek bir şişmeye(enflasyon) ya da uygulanabilecek limit koşulları sahip olması beklenmelidir. Dolayısıyla enflasyonun(şişme) er ya da geç biteceğini söyler. Bazi fizikçiler bu paradoksun gözlemcinin ağırlıklandırılarak enflasyon öncesi hacimin bulunabileceğine inaniyor.

### Başlangıç Koşulları

Bazı fizikçiler merkezi olmayan sonsuza dek şişen bir evren yüzünden evrenin başlangıç durumundan kaçınmaya çalıştı. Bu modeller evren en büyük ölçeğinde olsa bile hala gitgide hızlanarak genişleyeceğini ve genişlemesine her zaman devam edeceğini uzaysal olarak sonsuz olacağını ve her zaman var olacağını önerdiler.

Diğer teklifler kuantum kozmolojisine ve aşağıdaki enflasyona göre Evrenin hiçlikten yaratılmasını anlatmak için çalışır. Vilenkin'de böyle bir senaryo ileri sürdü. Evrenin oluşum aşamalarında enflasyon kendiliğinden meydana gelir. Hartle ve Hawking evrenin oluşum aşamalarında sınırları olmayan bir öneri sundular.

Nihai bedava öğle yemeği olarak Guth tasvir ettiği evrenin enflasyonu, bizimkisine benzeyen yeni evrenlerin sürekli olarak uçsuz bucaksız genişleme arka planında üretildiğini savundu. Bu durumda, yerçekimi etkileşimleri termodinamiğin birinci(enerji korunumu) ve ikinci yasasını (zaman ibresi ve entropi sorunu) engeller. Ancak burada fikir birliği olmasına (buradaki fikir birliği başlangıç koşulları sorununu çözmesidir) rağmen, bazıları kuantum dalgalanması yüzünden evrenin bu duruma geldiğini iddia etti. Bu anomali yüzünden Don Page enflasyonu sesli eleştirenlerden biriydi. Termodinamiğin zaman ibresi düşük entropi başlangıç koşullarını gerektireceğini ki bunun mümkün olmadığını vurguladı. Onlara göre, bu sorunu çözmek yerine enflasyon teorisi enflasyon çağının sonundaki yeniden ısınmanın entropiyi artıracağını evrenin başlangıç durumu için kritik bir öneme getireceğini enflasyon aşaması olmayan diğer büyük patlama teorilerinden daha düzenli hala getireceğini vurguladılar.

Hawking ve Page Hartle-Hawking başlangıç durumunda enflasyon olasılıklarını hesaplarken, daha sonra belirsiz sonuçlar buldular. Diğer yazarlar bunu tartıştı. Çünkü enflasyon sonsuz olduğunda olasılıklar sıfır (0) olmadığı sürece önemsiz olacağını ve enflasyon başladıktan sonra kendi kendini devam ettireceğini ve kısa sürede evrene egemen oalcagını savundu. Ancak Albrecht ve Lorenzo Sorbo enflasyon kozmozun olasılıklarını tartıştı. Bugünkü gözlemlerle sabit olan bazı önceden var olma durumundan gelen rastgele dalgalanmalar enflasyon yapmaya kozmozdan daha olasıdır. Enflasyon yapan evren için gerekli olmayan yerçekimi enerjisi "tohum" miktarı enflasyon yapmayan herhangi alternatif bir kozmoz için daha azdır.

Ara sıra bahsedilen diğer bir sorun ise trans-Planckian ya da trans-Planckian etkisidir. Enflasyonun enerji ölçeği ve Planck ölçeği oldukça yakın olduğundan dolayı, bazı kuantum dalgalanmaları evrenimzdeki yapıları enflasyondan önceki Planck uzunluğundan daha küçük yaptı. Sonuç olarak, fizikte Planck ölçeği için bir doğrulama gerekir. Özellikle bilinmeyen yerçekimi kuantum teorisi için. Bu etkinin büyüklüğü konusunda bazı anlaşmazlıklar vardır.

### Melez (hibrid) Enflasyon

Melez enflosyon(şişme) diye adrandılran başka bir tür enflasyon çeşidi yeni enflasyonların bir uzantısıdır. Melez enflasyon ilave skaler alanları sunar. Skaler alanlardan biri normal bir şekilde yuvarlanan enflasyondan(şişme) sorumludur. Bir diğeri enflasyonun sonunu tetikler. Enflasyon(şişme) yeterince uzun süre devam ettiği zaman, ikinci alanın daha düşük enerji durumuna bozulmasına uygun hale gelir.

Melez enflasyonda, bir skaler alandan biri enerji yoğunluğunun çoğundan sorumlu iken bir diğeri yavaş yuvarlanmadan sorumludur. Bu sebeple, ana enflasyondaki dalgalanmalar enflasyon bitişini engellemeyecektir. İkincideki dalgalanmalar ise genişleme oranını etkilemeyecektir. Sonuç olarak, melez enflasyonlar ebedi değildir. Yavaş yuvarlanan enflasyon potansiyelinin dibine ulaştığı zaman, ilk enflasyonun potansiyelinin minimumun konumunu değiştirir. Bu değişimde enflasyonun potansiyelini aşağıya doğru yuvarlanmasını hızlandırır. Sonuç olarak enflasyonu bitişe götürür.

### Enflasyon ve Sicim Kozmolojisi

Akı kompaktifikasyonların keşfi enflasyon ve sicim teorisi uzlaştırılmasının yolunu açtı. Brane enflasyon genellikle anti-D-parçacık yığını doğru compactified geometri D-parçacık hareketinden doğduğu düşündürmektedir. Dirac-Born-Infeld tarafından yönetilen bu hareketin teorisi sıradan enflasyondan farklıdır. Dinamikleri tam olarak anlaşılamamıştır. Oluşabilmesi için özel koşullar gerekmektedir. İki vakumda arasındaki tünel süreci eski enflasyonun bir şeklidir ancak yeni enflasyon yeni mekanizmalar tarafından yürütülmelidir.

### Enflasyon ve İlmek Kuantum Yerçekimi

İlmek kuantum kütleçekim teorisinin efektlerini araştırırken kozmoloji üzerinde ilmek kuantum kozmoloji modeli gelişti ve bu gelişme kozmoloji enflasyonu için olası bir mekanizma sağladı. Kuantum çekim döngüsü nicelenmiş uzay-zamanı varsayar. Enerji yoğunluğu kuantize uzay tarafından tutulabilecek kadar büyükse, geri sıçrama yapılabileceği düşünülmektedir.

Alternatifler
-------------

Diğer modeller enflasyon ile açıklanabilir gözlemlerin bazılarını açıklayabilir. Ancak hiçbir alternatiflerden biri açıklama konusunda aynı genişliğe sahip değildir ve hala gözlemlerle birlikte daha komplike formda bir enflasyon ihtiyaç vardur. Bu nedenle alternatif olarak değil, enflasyona katkı olarak kabul edilmelidir.

### Büyük Zıplama

Büyük sıçrama hipotezi kozmik daralma ve sıçrama, böylece büyük patlama neden başlangıç şartlarını açıklayan kozmik tekillik değiştirmeye çalışır. Madde veya serbest parametrelerin egzotik formuna gerek kalmadan düzlük ve ufuk sorunları doğal olarak Einstrein-Cartan-Sciama-Kiblble kütleçekim teorisiyle çözmeye çalışır. Bu teori dinamik bir değişken olarak, onun antisimetrik parçası, torsiyon tensörü ilgin bağlantısının simetri bir kısıtlama kaldırma ve ilgili genel göreceliğe uzanır. Torsiyon ve Dirac Spinörler arasındaki minimum bağlantı son derece yüksek yoğunluklarda fermiyonik konuda önemli bir spin-spin etkileşimi oluşturur. Böyle bir etkileşim fiziksel olmayan büyük patlama tekilliği ile bertaraf edilir. Büyük patlama sıçramasından sonraki ansızın gelen genişleme günümüz evreninin neden en geniş ölçeklerde uzaysal olarak düz, homojen ve izotropik olduğunu açıklar. Evrenin yoğunluğu düştükçe, büküme etkilerinin zayıflıkları ve evren pürüssüszce radyasyonun egemen olduğu bir dönme girer.

### Sicim Teorisi

Sicim kuramı ekstradan gözlemlenebilir üç uzaysal boyutları, ek boyutların kıvrılmış (bukleli) bir şekilde olmasını gerektirmektedir. Ekstra boyutlar süperçekim modelleri ve kuantum yerçekimi diğer yaklaşımlar sık bileşeni olarak görünür. Bu beklenmedik bir soru ortaya atar. Neden bu dört uzay zaman boyutları büyük olur ve geri kalanı neden gözlemlenemeyecek kadar küçüktür. Bu sorunun adresini bulmak için sicim gaz kozmolojisi olarak adlandırılan Robert Brandenberger and Cumrun Vafa modeline bakmamız gerekir. Bu model evrenin ilk aşamalarını dinamiklerini sıcak gaz sicimleri olarak görür. Brandenberger ve Vafa her bir sicimin etrafındakileri efektif bir şekilde yok etmesiyle yer-zaman boyutunun genişleyebileceğini gösterir. Her bir sicim bir boyutluk objedir. En büyük boyutlar kendi cinsine ait olan iki sicimin kesişmeleriyle oluşan üç boyuttur. Böylece, oluşan en büyük boyut üç boyuttur. Teorinin destekçileri bu modelin kozmolojideki entropiyi ve düzlüğü çözmediğini itiraf ettiler ve günümüzdeki evrenin neden bu kadar yakın ve uzaysal olarak düz olduğunu açıklayacak bir argüman sunamıyoruz.

### Ekpyrotic ve Dönüşsel Modeller

Ekpyrotic ve döngüsel model de enflasyon yardımcıları olarak kabul edilir. Bu modeller de Büyük Patlama'dan önce genişleyen dönem boyunca ufuk sorunu çözmek ve daha sonra bir Big Crunch giden bir sözleşme aşamasında ilkel yoğunluk pertürbasyonların gerekli spektrum oluşturur. Evrenin büyük Crunch geçer ve sıcak Büyük Patlama aşamasında ortaya çıkmaktadır. Bu anlamda onlar Richard Chace Tolman en salınım evrenin anımsatan; bu modellerde bu mutlaka o kadar değil ise Tolman modelinde ise Evrenin toplam yaş, mutlaka sonlu olduğunu. yoğunluk dalgalanmaların doğru spektrum üretilen ve Evren başarıyla The Big Bang / Büyük Çöküş geçiş gezinebilirsiniz olup olmadığını edilip edilemeyeceğini, tartışma ve güncel araştırma konusu olmaya devam etmektedir. Bu ilk etapta manyetik tek kutup üretmek için gerekli sıcaklık olarak Ekpyrotic modeller Big Crunch / The Big Bang geçiş sıcaklık sürece manyetik monopol sorunu önlemek için Grand Unified Ölçeği altında kalır. Şu halde, herhangi bir genişlemeyi 'yavaşlatan' hiçbir kanıt yoktur, ancak her döngü için sırasıyla bir trilyon yıl sürmesini beklemek şaşırtıcı değildir.

### Değişen C

Başka bir ilave ise 1988 yılında Jean Pierre Petit, 1992 yılında Albrecght ve 1992 yılında João Magueijo'nun ışık modellerine göre ışık hızının değişimidir. Evrenin ilk zamanlarında ışık hızı şu andaki ışık hızından yaklaşık 60 kat daha hızlıydı. Bu bilgi evrenin ilk zamanlarının ufkunu ve homejenliğini çözmede kullanıldı.

Eleştiriler
-----------

1980 yılında Alan Guth tarafından piyasaya sunulmasından bu yana, enflasyon paradigma yaygın olarak kabul edildi. Bununla birlikte, birçok fizikçi, matematikçi ve bilim felsefecileri test edilemeyen tahminler ve ciddi ampirik destek eksikliği iddialarıyla eleştirilerini dile getirdiler. 1999 yılında, John EarMan ve Jesús Mosterín yayınladığı enflasyonist kozmolojisindeki krirk gözden geçirmelerle şu sonuca vardılar. Kozmolojinin standart özünün içine herhangi bir enflasyon modelini kabul etmek için zeminin yeterince iyi olduğunu düşünmüyoruz dediler.

1986 yılında işaret edilen beri Roger Penrose tarafından işaret edilen enflasyonun çalışması için kendisinin oldukça spesifik başlangıç koşulları gerektirmektedir. Böylece başlangıç koşulları sorunu çözülemedi. Erken evrenin birliğini açıklamak için kullanılan termalizasyon sürecinden kaynaklanan temel olarak yanlış kavranan bir şey var. Eğer termalizasyon aslında herhangi bir şey yapıyorsa, o zaman artan entropiyi tanımlıyordur. Sonuç olarak, evren termalizasyon öncesinde sonrasından bile daha spesifik bir yer olacaktık. Spesifiklik sorunu ya da ince ayar başlangıç koşulları çözülmemiş aksine daha da beter olacaktır. 2015'teki bir konferansta enflasyon çürütülemez değildir. Enflasyon çürütülmüştür. BICEP enflasyonu kabuğundan çıkartarak ve siyah bir göz vererek mükemmel hizmet etmiştir.

Enflasyonu yeniden gündeme getiren eleştiri ise dua edilen enflasyon alanının bilinen herhangi bir fiziksel alana karşılık gelmemesidir ve potansiyel enerji eğrisi gözlemlenen her veri için uyum sağlaması için önceden tasarlanmış entrikadır. Enflasyonist kozmolojinin atalarından biri olan Paul Steinhardt son zamanlarda enflasyonu en keskin eleştiren kişi olmuştur. Paul Steinhardt gözlemlerle birlikte gelen sonucun hızlanarak genişleyen dönem ile çatışmasına "Kötü enflasyon" ismini taktı ve onlarla uyumlu olana ise "iyi enflasyon" dedi. Sadece kötü enflasyon iyi enflasyondan daha muhtemel değil aynı zamanda enflasyonsuz evrenin herhangi bir enflasyonlu evrenden daha olası olduğunu söyledi. Roger Penrose bütün muhtemel enflasyon yapılandırmalarının ve yerçekimi alanlarını dikkate aldı. Bu yapılandırmalardan bazıları enflasyona yol açtı. Diğer yapılandırmalar enflasyon olmadan direkt olarak evreni düz ve değişmez yaptı. Düz bir evreni elde etmek olası değildir. Penrose'nun şoke eden sonucu, enflasyonsuz düz bir evren elde etmektense, enflasyonla birlikte düz bir evren elde etmek 10 üzeri 10'dan 100 kadar daha olasıdır. Anna Ijjas ve İbrahim Loeb birlikte Planck uydusundan gelen verilerle enflasyonist paradigması tehlike altında olduğunu söyleyen bir makale yazdıolar. Karşı argümanlar Alan Guth, David Kaiser ve Yasunori Nomura tarafından sunuldu. Bu argümanlarla Andrei Linde kozmik enflasyon hiç olmadoğı kadar ayaklarını yere sert basıyor dedi.

Ayrıca bakınız
--------------

* Kozmoloji
* Açısal momentum
* Hubble kanunu

Dış bağlantılar
---------------

* Was Cosmic Inflation The 'Bang' Of The Big Bang? 11 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Alan Guth, 1997
* An Introduction to Cosmological Inflation by Andrew Liddle, 1999
* update 2004 by Andrew Liddle
* hep-ph/0309238 Laura Covi: Status of observational cosmology and inflation 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* hep-th/0311040 David H. Lyth: Which is the best inflation model? 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Growth of Inflation *Symmetry*, December 2004
* Guth's logbook showing the original idea
* WMAP Bolsters Case for Cosmic Inflation, March 2006
* NASA March 2006 WMAP press release 22 Kasım 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Max Tegmark's *Our Mathematical Universe* (2014), "Chapter 5: Inflation" 12 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "First Second of the Big Bang". *How The Universe Works 3*. 2014. Discovery Science.
2. ↑  Tyson, Neil deGrasse and Donald Goldsmith (2004), *Origins: Fourteen Billion Years of Cosmic Evolution*, W. W. Norton & Co. pp. 84–5.
3. ↑  Tsujikawa, Shinji (28 Apr 2003). "Introductory review of cosmic inflation": 4257.arXiv:hep-ph/0304257 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2003hep.ph....4257T 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. In fact temperature anisotropies observed by the COBE satellite in 1992 exhibit nearly scale-invariant spectra as predicted by the inﬂationary paradigm. Recent observations of WMAP also show strong evidence for inﬂation.
4. 1 2 3 4  Steinhardt, Paul J. (2011). "The inflation debate: Is the theory at the heart of modern cosmology deeply flawed?" (*Scientific American*, April; pp. 18-25).
5. 1 2  Earman, John; Mosterín, Jesús (March 1999). "A Critical Look at Inflationary Cosmology". *Philosophy of Science* **66**: 1–49. doi:10.2307/188736 (inactive 2015-01-14).JSTOR 188736 30 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
6. 1 2  This is a collation of remarks from the third day of the "Cosmic Microwave Background @50" 19 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. conference held at Princeton, 10–12 June 2015.
7. ↑  Guth, Alan H. (1997). *The Inflationary Universe: The Quest for a New Theory of Cosmic Origins* 22 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Basic Books. pp. 233–234. ISBN 0201328402.
8. ↑  "The Medallists: A list of past Dirac Medallists" 27 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *ictp.it*.
9. 1 2  Staff (17 March 2014). "BICEP2 2014 Results Release" 28 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *National Science Foundation*. Retrieved 18 March 2014.
10. 1 2  Clavin, Whitney (17 March 2014). "NASA Technology Views Birth of the Universe" 20 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..*NASA*. Retrieved 17 March 2014.
11. 1 2  Overbye, Dennis (17 March 2014). "Space Ripples Reveal Big Bang’s Smoking Gun" 14 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *The New York Times*. Retrieved 17 March 2014.
12. ↑  Using Tiny Particles To Answer Giant Questions 20 Haziran 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Science Friday, 3 April 2009.
13. ↑  See also Faster than light#Universal expansion.
14. 1 2 3 4 5  Spergel, D.N. (2006). "Three-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) observations: Implications for cosmology" 24 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. WMAP... confirms the basic tenets of the inflationary paradigm...
15. ↑  "Our Baby Universe Likely Expanded Rapidly, Study Suggests" 8 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *Space.com*.
16. ↑  Melia, Fulvio (2007). "The Cosmic Horizon". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **382** (4): 1917–1921. arXiv:0711.4181 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2007MNRAS.382.1917M 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1111/j.1365-2966.2007.12499.x.
17. ↑  Melia, Fulvio; et al. (2009). "The Cosmological Spacetime". *International Journal of Modern Physics D* **18** (12): 1889–1901. arXiv:0907.5394 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:2009IJMPD..18.1889M. doi:10.1142/s0218271809015746.
18. ↑  Kolb and Turner (1988).
19. ↑  Barbara Sue Ryden (2003). *Introduction to cosmology*. Addison-Wesley. ISBN 978-0-8053-8912-8.
20. ↑  This is usually quoted as 60 *e*-folds of expansion, where *e*60 ≈ 1026. It is equal to the amount of expansion since reheating, which is roughly *E*inflation/*T*0, where *T*0 = 2.7 K is the temperature of the cosmic microwave background today. See, *e.g.* Kolb and Turner (1998) or Liddle and Lyth (2000).
21. ↑  Guth, *Phase transitions in the very early universe*, in *The Very Early Universe*, ISBN 0-521-31677-4 eds Hawking, Gibbon & Siklos
22. ↑  See Kolb and Turner (1988) or Mukhanov (2005).
23. ↑  Kofman, Lev; Linde, Andrei; Starobinsky, Alexei (1994). "Reheating after inflation".*Physical Review Letters* **73** (5): 3195–3198. arXiv:hep-th/9405187 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:1986CQGra...3..811K 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1088/0264-9381/3/5/011.
24. ↑  Much of the historical context is explained in chapters 15–17 of Peebles (1993).
25. ↑  Misner, Charles W.; Coley, A A; Ellis, G F R; Hancock, M (1968). "The isotropy of the universe". *Astrophysical Journal* **151** (2): 431. Bibcode:1998CQGra..15..331W 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1088/0264-9381/15/2/008.
26. 1 2  Misner, Charles; Thorne, Kip S. and Wheeler, John Archibald (1973). *Gravitation*. San Francisco: W. H. Freeman. pp. 489–490, 525–526. ISBN 0-7167-0344-0.
27. ↑  Weinberg, Steven (1971). *Gravitation and Cosmology*. John Wiley. pp. 740, 815.ISBN 0-471-92567-5.
28. ↑  , English in *Gen. Rel. Grav.* **29**:641–680, 1997.
29. ↑  Reissued (1987) New York: Dover ISBN 0-486-65383-8.
30. ↑  Misner, Charles W.; Leach, P G L (1969). "Mixmaster universe". *Physical Review Letters* **22** (15): 1071–74. Bibcode:2008JPhA...41o5201A 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1088/1751-8113/41/15/155201.
31. ↑  Dicke, Robert H. (1970). *Gravitation and the Universe*. Philadelphia: American Philosopical Society.
32. ↑  Dicke, Robert H.; P. J. E. Peebles (1979). "The big bang cosmology – enigmas and nostrums". In ed. S. W. Hawking and W. Israel. *General Relativity: an Einstein Centenary Survey*. Cambridge University Press.
33. ↑  Alan P. Lightman (1 January 1993). *Ancient Light: Our Changing View of the Universe*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-03363-4.
34. ↑  "WMAP- Content of the Universe" 8 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *nasa.gov*.
35. ↑  Since supersymmetric Grand Unified Theory is built into string theory, it is still a triumph for inflation that it is able to deal with these magnetic relics. See, *e.g.* Kolb and Turner (1988) and
36. ↑  't Hooft, Gerard (1974). "Magnetic monopoles in Unified Gauge Theories". *Nuclear Physics B* **79** (2): 276–84. Bibcode:1974NuPhB..79..276T 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0550-3213(74)90486-6.
37. ↑  Polyakov, Alexander M. (1974). "Particle spectrum in quantum field theory". *JETP Letters* **20**: 194–5. Bibcode:1974JETPL..20..194P 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
38. ↑  Guth, Alan; Tye, S. (1980). "Phase Transitions and Magnetic Monopole Production in the Very Early Universe". *Physical Review Letters* **44** (10): 631–635; Erratum*ibid.*,**44**:963, 1980. Bibcode:1980PhRvL..44..631G 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1103/PhysRevLett.44.631.
39. ↑  Einhorn, Martin B; Stein, D. L.; Toussaint, Doug (1980). "Are Grand Unified Theories Compatible with Standard Cosmology?". *Physical Review D* **21** (12): 3295–3298.Bibcode:1980PhRvD..21.3295E 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1103/PhysRevD.21.3295.
40. ↑  Zel'dovich, Ya.; Khlopov, M. Yu. (1978). "On the concentration of relic monopoles in the universe" 24 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *Physics Letters B* **79** (3): 239–41. Bibcode:1978PhLB...79..239Z 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1016/0370-2693(78)90232-0.
41. ↑  Preskill, John (1979). "Cosmological production of superheavy magnetic monopoles".*Physical Review Letters* **43** (19): 1365–1368. Bibcode:1979PhRvL..43.1365P 10 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevLett.43.1365.
42. ↑  "Review of Particle Physics" 7 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *J. Phys. G* **33** (1): 1–1232. arXiv:astro-ph/0601168 5 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:2006JPhG...33....1Y 1 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1088/0954-3899/33/1/001.
43. ↑  Rees, Martin. (1998). *Before the Beginning* (New York: Basic Books) p. 185 ISBN 0-201-15142-1
44. ↑  de Sitter, Willem (1917). "Einstein's theory of gravitation and its astronomical consequences. Third paper". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **78**: 3–28. Bibcode:1917MNRAS..78....3D 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1093/mnras/78.1.3.
45. ↑  Starobinsky, A. A. (December 1979). "Spectrum Of Relict Gravitational Radiation And The Early State Of The Universe". *Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters* **30**: 682. Bibcode:1979JETPL..30..682S 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..

Starobinskii, A. A. (December 1979). "Spectrum of relict gravitational radiation and the early state of the universe". *Pisma Zh. Eksp. Teor. Fiz. (Soviet Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters)* **30**: 719. Bibcode:1979ZhPmR..30..719S 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
46. 1 2 3  SLAC seminar, "10−35 seconds after the Big Bang", 23 January 1980. see Guth (1997), pg 186
47. ↑  Chapter 17 of Peebles (1993).
48. ↑  Starobinsky, Alexei A. (1980). "A new type of isotropic cosmological models without singularity". *Physics Letters B* **91**: 99–102. Bibcode:1980PhLB...91...99S 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1016/0370-2693(80)90670-X.
49. ↑  Kazanas, D. (1980). "Dynamics of the universe and spontaneous symmetry breaking".*Astrophysical Journal* **241**: L59–63. Bibcode:1980ApJ...241L..59K.doi:10.1086/183361.
50. ↑  Sato, K. (1981). "Cosmological baryon number domain structure and the first order phase transition of a vacuum". *Physics Letters B* **33**: 66–70.Bibcode:1981PhLB...99...66S 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0370-2693(81)90805-4.
51. ↑  Einhorn, Martin B; Sato, Katsuhiko (1981). "Monopole Production In The Very Early Universe In A First Order Phase Transition". *Nuclear Physics B* **180** (3): 385–404.Bibcode:1981NuPhB.180..385E 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0550-3213(81)90057-2.
52. ↑  Linde, A (1982). "A new inflationary universe scenario: A possible solution of the horizon, flatness, homogeneity, isotropy and primordial monopole problems". *Physics Letters B* **108** (6): 389–393. Bibcode:1982PhLB..108..389L 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0370-2693(82)91219-9.
53. 1 2  Albrecht, Andreas; Steinhardt, Paul (1982). "Cosmology for Grand Unified Theories with Radiatively Induced Symmetry Breaking" 30 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF). *Physical Review Letters* **48** (17): 1220–1223. Bibcode:1982PhRvL..48.1220A 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1103/PhysRevLett.48.1220.
54. ↑  J.B. Hartle (2003). *Gravity: An Introduction to Einstein's General Relativity* (1st ed.). Addison Wesley. p. 411. ISBN 0-8053-8662-9
55. ↑  See Linde (1990) and Mukhanov (2005).
56. ↑  Chibisov, Viatcheslav F.; Chibisov, G. V. (1981). "Quantum fluctuation and "nonsingular" universe". *JETP Letters* **33**: 532–5. Bibcode:1981JETPL..33..532M 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
57. ↑  Mukhanov, Viatcheslav F. (1982). "The vacuum energy and large scale structure of the universe". *Soviet Physics JETP* **56**: 258–65.
58. ↑  See Guth (1997) for a popular description of the workshop, or *The Very Early Universe*,ISBN 0-521-31677-4 eds Hawking, Gibbon & Siklos for a more detailed report
59. ↑  Hawking, S.W. (1982). "The development of irregularities in a single bubble inflationary universe". *Physics Letters B* **115** (4): 295–297. Bibcode:1982PhLB..115..295H 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1016/0370-2693(82)90373-2.
60. ↑  Starobinsky, Alexei A. (1982). "Dynamics of phase transition in the new inflationary universe scenario and generation of perturbations". *Physics Letters B* **117** (3–4): 175–8. Bibcode:1982PhLB..117..175S 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0370-2693(82)90541-X.
61. ↑  Guth, A.H. (1982). "Fluctuations in the new inflationary universe". *Physical Review Letters* **49** (15): 1110–3. Bibcode:1982PhRvL..49.1110G 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevLett.49.1110.
62. ↑  Bardeen, James M.; Steinhardt, Paul J.; Turner, Michael S. (1983). "Spontaneous creation Of almost scale-free density perturbations in an inflationary universe". *Physical Review D* **28** (4): 679–693. Bibcode:1983PhRvD..28..679B 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevD.28.679.
63. ↑  Perturbations can be represented by Fourier modes of a wavelength. Each Fourier mode is normally distributed (usually called Gaussian) with mean zero. Different Fourier components are uncorrelated. The variance of a mode depends only on its wavelength in such a way that within any given volume each wavelength contributes an equal amount ofpower to the spectrum of perturbations. Since the Fourier transform is in three dimensions, this means that the variance of a mode goes as *k*−3 to compensate for the fact that within any volume, the number of modes with a given wavenumber *k* goes as *k*3.
64. ↑  Tegmark, M.; Eisenstein, Daniel J.; Strauss, Michael A.; Weinberg, David H.; Blanton, Michael R.; Frieman, Joshua A.; Fukugita, Masataka; Gunn, James E.; et al. (August 2006). "Cosmological constraints from the SDSS luminous red galaxies". *Physical Review D* **74** (12). arXiv:astro-ph/0608632 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2006PhRvD..74l3507T 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevD.74.123507.
65. 1 2  Steinhardt, Paul J. (2004). "Cosmological perturbations: Myths and facts". *Modern Physics Letters A* **19** (13 & 16): 967–82. Bibcode:2004MPLA...19..967S 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1142/S0217732304014252.
66. 1 2 3  Boyle, Latham A.; Steinhardt, PJ; Turok, N (2006). "Inflationary predictions for scalar and tensor fluctuations reconsidered". *Physical Review Letters* **96** (11): 111301.arXiv:astro-ph/0507455 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2006PhRvL..96k1301B 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevLett.96.111301. PMID 16605810 28 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
67. ↑  Tegmark, Max (2005). "What does inflation really predict?". *JCAP* **0504** (4): 001.arXiv:astro-ph/0410281 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2005JCAP...04..001T 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1088/1475-7516/2005/04/001.
68. ↑  This is known as a "red" spectrum, in analogy to redshift, because the spectrum has more power at longer wavelengths.
69. ↑  Komatsu, E.; Smith, K. M.; Dunkley, J.; Bennett, C. L.; Gold, B.; Hinshaw, G.; Jarosik, N.; Larson, D.; et al. (January 2010). "Seven-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Cosmological Interpretation". *The Astrophysical Journal Supplement Series* **192** (2): 18. arXiv:1001.4538 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2011ApJS..192...18K 30 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1088/0067-0049/192/2/18.
70. ↑  Spergel, D. N.; Verde, L.; Peiris, H. V.; Komatsu, E.; Nolta, M. R.; Bennett, C. L.; Halpern, M.; Hinshaw, G.; et al. (2003). "First year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) observations: determination of cosmological parameters".*Astrophysical Journal Supplement Series* **148** (1): 175–194. arXiv:astro-ph/0302209 11 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:2003ApJS..148..175S 18 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1086/377226.
71. ↑  See cosmic microwave background#Low multipoles for details and references.
72. ↑  Overbye, Dennis (19 June 2014). "Astronomers Hedge on Big Bang Detection Claim" 22 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *New York Times*. Retrieved 20 June 2014.
73. ↑  Amos, Jonathan (19 June 2014). "Cosmic inflation: Confidence lowered for Big Bang signal" 21 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *BBC News*. Retrieved 20 June 2014.
74. ↑  Planck Collaboration Team (19 September 2014). "Planck intermediate results. XXX. The angular power spectrum of polarized dust emission at intermediate and high Galactic latitudes" 2 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *ArXiv*. arXiv:1409.5738 15 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2014arXiv1409.5738P. Retrieved22 September 2014.
75. ↑  Overbye, Dennis (22 September 2014). "Study Confirms Criticism of Big Bang Finding" 14 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *New York Times*. Retrieved 22 September 2014.
76. ↑  Clavin, Whitney (30 January 2015). "Gravitational Waves from Early Universe Remain Elusive" 8 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *NASA*. Retrieved 30 January 2015.
77. ↑  Overbye, Dennis (30 January 2015). "Speck of Interstellar Dust Obscures Glimpse of Big Bang" 12 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *New York Times*. Retrieved 31 January 2015.
78. ↑  Rosset, C.; PLANCK-HFI collaboration (2005). "Systematic effects in CMB polarization measurements". *Exploring the universe: Contents and structures of the universe (XXXIXth Rencontres de Moriond)*.
79. ↑  Loeb, A.; Zaldarriaga, M (2004). "Measuring the small-scale power spectrum of cosmic density fluctuations through 21 cm tomography prior to the epoch of structure formation".*Physical Review Letters* **92** (21): 211301. arXiv:astro-ph/0312134 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:2004PhRvL..92u1301L 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1103/PhysRevLett.92.211301.PMID 15245272 10 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
80. ↑  Guth, Alan (1997). ISBN 0-201-14942-7
81. ↑  "The virtue of so-called Higgs inflation models is that they might explain inflation within the current Standard Model of particle physics, which successfully describes how most known particles and forces behave. Interest in the Higgs is running hot this summer because CERN, the lab in Geneva, Switzerland, that runs the LHC, has said it will announce highly anticipated findings regarding the particle in early July."
82. ↑  Salvio, Alberto (2013-08-09). "Higgs Inflation at NNLO after the Boson Discovery" 26 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..*Phys.Lett. B727 (2013) 234-239* **727**: 234–239. arXiv:1308.2244 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Bibcode:2013PhLB..727..234S 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/j.physletb.2013.10.042.
83. ↑  Technically, these conditions are that the logarithmic derivative of the potential, and second derivative are small, where is the potential and the equations are written in reduced Planck units. See, *e.g.* Liddle and Lyth (2000), pg 42-43.
84. ↑  Salvio, Strumia (2014-03-17). "Agravity" 26 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *JHEP 1406 (2014) 080* **2014**.arXiv:1403.4226 2 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:2014JHEP...06..080S 12 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1007/JHEP06(2014)080.
85. ↑  Linde, Andrei D. (1983). "Chaotic inflation". *Physics Letters B* **129** (3): 171–81.Bibcode:1983PhLB..129..177L 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. doi:10.1016/0370-2693(83)90837-7.
86. ↑  Technically, this is because the inflaton potential is expressed as a Taylor series in φ/*m*Pl, where φ is the inflaton and *m*Pl is the Planck mass. While for a single term, such as the mass term *m*φ4(φ/*m*Pl)2, the slow roll conditions can be satisfied for φ much greater than *m*Pl, this is precisely the situation in effective field theory in which higher order terms would be expected to contribute and destroy the conditions for inflation. The absence of these higher order corrections can be seen as another sort of fine tuning. See*e.g.*
87. 1 2 3  Lyth, David H. (1997). "What would we learn by detecting a gravitational wave signal in the cosmic microwave background anisotropy?" 29 Haziran 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi. *Physical Review Letters* **78**(10): 1861–3. arXiv:hep-ph/9606387 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Bibcode:1997PhRvL..78.1861L 9 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevLett.78.1861.
88. ↑  Brandenberger, Robert H. (November 2004). "Challenges for inflationary cosmology".arXiv:astro-ph/0411671 6 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
89. ↑  Vilenkin, Alexander (1983). "The birth of inflationary universes". *Physical Review D***27** (12): 2848–2855. Bibcode:1983PhRvD..27.2848V 11 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..doi:10.1103/PhysRevD.27.2848.

| * g
* t
* d
Kozmoloji |
| --- |
| Arka plan | 
* Evrenin yaşı
* Büyük Patlama
* Evrenin kronolojisi
* Evren
* Gözlemlenebilir evren

 |  |
| Kozmolojik teorilerintarihi | 
* Kozmik mikrodalga arka plan ışımasının keşfi
* Büyük patlama teorisinin tarihi
* Büyük patlama teorisinin dini yorumları
* Kozmolojik teorilerin zaman çizelgesi

 |
| Geçmişteki evren | 
* Kozmik mikrodalga arka planı
* Kozmik nötrino arka planı
* Kütleçekimsel dalga arka planı
* Enflasyon
* Nükleosentez
* Yaşanabilir dönem

 |
| Şimdiki evren | 
* FLRW metriği
* Friedmann denklemleri
* Hubble kanunu
* Uzayın metrik genişlemesi
* İvmelenerek genişleme
* Kırmızıya kayma

 |
| Gelecekteki evren | 
* Genişleyen bir evrenin geleceği
* Evrenin nihai kaderi

 |
| Bileşenler | 
* Karanlık enerji
* Karanlık sıvı
* Karanlık madde
* Lambda-CDM modeli

 |
| Yapı oluşumu | 
* Gökada iplikçiği
* Gökada oluşumu
* Büyük kuasar grubu
* Büyük ölçekli yapı
* Reiyonizasyon
* Evrenin şekli
* Yapı oluşumu

 |
| Deneyler | 
* 2dF
* 6dF
* BOOMERanG
* COBE
* Illustris projesi
* Gözlemsel kozmoloji
* Planck
* SDSS
* WMAP

 |
| ' |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: sh89007075
* NLI: 987007541760905171

 |