sıçrayan örümceklerin cinsi için Dexippus (örümcek) sayfasına bakınız.  3. yüzyıl tarihçi, devlet adamı ve general için Dexippus sayfasına bakınız.
**Dexippus** (Yunanca: Δέξιππος; fl. 350 ), kısmen mevcut olan Aristoteles'in *Kategoriler* çalışması üzerine bir yorum yazan, M.S. 4. yüzyıldan bir Antik Yunan Yeni Platoncu filozofudur.

Dexippus muhtemelen Yeni Platoncu İamblihos'un öğrencisiydi, ancak hayatı hakkında çok az şey bilinmektedir. Diğer birçok Yeni Platoncu gibi Dexippus da Platon ve Aristoteles'in felsefeleri arasındaki uyumu savunmuştur. Dexippus, eserinde Seleucus isimli bir öğrenciye kategorileri anlatırken aynı zamanda Plotinos'un itirazlarını da çürütmeye çalışmaktadır. Onun çalışması, kategoriler üzerine kendi çalışmasında yorumlarından bahseden daha sonraki Yeni Platoncu Kilikyalı Simplicius tarafından biliniyordu.

Hayatı
------

Dexippus'un hayatı hakkında çok az şey bilinmektedir. Muhtemelen, bir parçası Stobaeus tarafından korunan diyalektiği açıklayan Dexippus'a hitaben felsefi bir mektup yazan daha ünlü Yeni Platoncu İamblihos'un öğrencisidir.

*Aristoteles'in Kategorileri Üzerine Yorumu*
--------------------------------------------

Dexippus'un bilinen tek eseri Aristoteles'in *Kategorileri* üzerine yaptığı yorumdur. Yazar ile genç öğrencisi Seleucus arasında, öğrencinin sorunları ortaya attığı ve öğretmenin bunları çözdüğü bir diyalog şeklinde yazılmıştır. İlk iki kitabın tamamı; üçüncüsü ise kısmen günümüze ulaşmıştır. İlk kitap her biri bir soruna ayrılmış 40 bölüm, ikinci kitap ise 42 bölüm içermektedir. Üçüncü kitabın 40 bölümünden ilk 10'u tam olarak günümüze ulaşmıştır, geri kalan 30 bölümden sadece başlıklar mevcuttur ve bunlar muhtemelen orijinal değildir. Eğer çalışma kategoriler teorisinin tamamını ele alıyorsa, boyutu başlangıçta hayatta kalan metnin birkaç katı olmalıdır.

Başlangıçta Dexippus, kendi bulgularıyla yeni felsefi alanlara girmek ve önceki yorumcularla rekabet etmek istemediğine işaret eder. Bunun yerine, tartışmalı olarak tartışılan bir dizi soruyu açıklığa kavuşturmakla yetinmiştir. Cevaplarında büyük ölçüde Porfirios ve İamblihos tarafından yazılan her ikisi de parçalar dışında kaybolmuş *Kategoriler* üzerine yapılan yorumlara dayanmaktadır. Bu yorumların kaybolması nedeniyle Dexippus'un eseri, düşük orijinalliğine rağmen, bu düşünürlerin tarih felsefesinin kaynağı olarak nispeten yüksek bir değere sahiptir. İkinci ve üçüncü kitaplarda Dexippus, Plotinos'un Aristoteles'in kategoriler teorisine itirazlarını ele almaktadır. Bunu yaparken, yalnızca Plotinos'un *Enneads'ında* bulunabilecek argümanlarla değil, aynı zamanda Plotinos'un öğrencisi olan Porfirios'un muhtemelen sözlü derslerinden bildiği ve kayıp yorumunda kullandığı düşüncelerle de ilgilenir.

Dexippus yorumunda *Kategorileri* açıklamanın ve belirsizlikleri gidermenin yanı sıra zor konuları da tartışır. Dexippus, Platoncu ve Aristotelesçi fikirlerin uzlaştırılabileceğini göstermeyi amaçlıyordu. Yeni Platoncu bir bakış açısına göre kategorilerin Ontolojik statüsüne ilişkin merkezi soruyla özellikle ilgilenmektedir. Bunu yaparken, Yeni Platoncuların, kategorilerin sınıflandırılmasının, kendi içlerinde şeyleri yakalamak için uygun olmadığı, ancak algılanabilir fenomenleri sınıflandırmak için yeterli bir araç olduğu yönündeki mevcut konumunu temsil eder. Porfirios, *Kategoriler* hakkındaki geniş yorumunda Plotinos'un itirazlarına karşı kategoriler teorisini savunmuş ve bu yorum günümüze ulaşmamıştır; Dexippus'un öğretmeni İamblihos da bunu kesinlikle savunmuştur. Dexippus, geç antik Yeni Platonculukta hakim olan bu görüşü paylaşıyordu, ancak İamblihos, Plotinos'un kategoriler doktrinine karşı argümanlarını çürütmeye çalışırken, Dexippus, Plotinos ve Aristoteles'in konumlarının, Plotinos'un Aristoteles karşıtı argümanları kadar birbirinden uzak olmadığını göstermeye çalıştı. önerebilir.

Mirası
------

6. yüzyılın başlarında, Dexippus'un çalışmaları Atina'daki Yeni Platoncu felsefe okulunda hâlâ biliniyordu; burada Kategoriler üzerine kendi çalışmasında bundan bahseden Kilikyalı Simplikios'un da erişimi vardı. Modern el yazmalarından farklı olarak Simplicius'un muhtemelen tam metni içeren bir el yazmasına erişimi mevcuttu. Ancak bu kaynağa pek dikkat etmedi; muhtemelen Dexippus'un Porfirios ve İamblihos'un *Kategori* yorumlarına çok az yeni şey kattığı görüşünde olduğu için bunu hiç kullanmamıştır.

Orta Çağ'ın Latince konuşulan bilim dünyasında Dexippus bilinmiyordu. Ancak Rönesans'ta, 16. yüzyılın ilk yarısında bir dizi antik Yunan yazısını Latince'ye çeviren hümanist Johannes Bernardus Felicianus, 1546'da Venedik'te ve 1549'da Paris'te basılan Dexippus'un *Kategoriler* yorumunun Latince çevirisini yapmıştır. Leonhard von Spengel, Yunanca metnin ilk baskısını 1859'da yayınlamıştır. John M. Dillon'ın İngilizce çevirisi 1990'da yayınlanmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  Gerson, L. (2005). *Aristotle and Other Platonists*. Cornell University Press. s. 292.
2. ↑  Dillon 1990, s. 7.
3. ↑  Bakınız: Pierre Hadot: *The harmony of Plotinus and Aristotle according to Porphyry*. In: Richard Sorabji (ed.): *Aristotle Transformed. The Ancient Commentators and Their Influence*, 2nd revised edition, London 2016, pp. 133-149 (cf. pp. XXI-XXIII).
4. ↑  Paul Henry: *Trois apories orales de Plotinus sur les Catégories d'Aristote*. In: *Zetesis*, Antwerp 1973, pp. 234-265; Paul Henry: *Apories orales de Plotinus sur les Catégories d'Aristote*. In: Jürgen Wiesner (ed.): *Aristotle - work and effect*, vol. 2, Berlin 1987, pp. 120-156; John M. Dillon: *Dexippus, On Aristotle Categories*, London 1990, p. 9 and note 5, pp. 12-14 category theory.
5. ↑  Pierre Aubenque: *Plotin et Dexippe, exegètes of the Catégories d'Aristote*. In: *Aristotelica. Mélanges offerts à Marcel de Corte*, Bruxelles/Liège 1985, pp. 7-40, here: 28-40.
6. ↑  The fact that Simplicius did not use Dexippus' commentary at all is believed by John M. Dillon: *Dexippus, On Aristotle Categories*, London 1990, p. 11 and Paul Henry: *Apories orales de Plotinus sur les Catégories d'Aristote*. In: Jürgen Wiesner (ed.): *Aristoteles - Work and Effect*, Vol. 2, Berlin 1987, pp. 120-156, here: 122.

* Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Gilman, D. C.; Thurston, H. T.; Colby, F. M. (Ed.) (1905). "Dexippus". *New International Encyclopedia* (İngilizce) (1. bas.). New York: Dodd, Mead.
* Dillon, John M. (1990). *Dexippus: On Aristotle Categories*. Duckworth.

| * g
* t
* d
Platoncular |
| --- |
| Akademi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Eski | 
* Plato
* Aristotel
* Eudoksus
* Opuslu Filip
* Aristonimus
* Koriskus & Skepsisli Erastus
* Amfipolisli Demetrius
* Lampsakuslu Euaeon
* Heraklides & Aenuslu Piton
* Perintuslu Hestiaeus
* Mantinealı Lasteneia
* Kizikuslu Timolaus
* Speusippus
* Fliuslu Axiothea
* Heraklides Pontikus
* Pirrhalı Menedemus
* Ksenokrates
* Krantor
* Polemon
* Atinalı Krates

 |
| Skeptik | 

|  |  |
| --- | --- |
| Orta | 
* Arkesilaus
* Knidoslu Diokles
* Lakides
* Telekles & Evander
* Hegesinus

 |
| Yeni | 
* Karneades
* Tarsuslu Hagnon
* Stratonikyalı Metrodorus
* Klitomahus
* Harmadas
* Neapolisli Aeshines
* Larisalı Filo
* Cicero
* İskenderiyeli Dio

 |

 |

 |
| Orta Platoncular | 
* Antiohus
* İskenderiyeli Filo
* Plütark
* İustinus
* Gaius
* Albinus
* Alcinous
* Apuleius
* Atticus
* Tireli Maksimus
* Apamealı Numenius
* Longinus
* İskenderiyeli Klement
* Pagan Origen
* Kalkidius

 |
| Neoplatoncular | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Antik | 
* Ammonius Saccas
* Plotinus
	+ Disciples
* Origen
* Amelius
* Porfiri
* İamblihos
* Sopater
* Kapadokyalı Eustathius
* Sosipatra
* Aedesius
* Deksippus
* Hrisantius
* Asineli Theodorus
* Jülyen
* Sallustius
* Efesli Maksimus
* Minduslu Eusebius
* Epiruslu Priskus
* Antoninus
* Nissalı Gregor
* Hipatia
* Gaius Marius Victorinus
* Hippolu Ogüstin
* Makrobius

|  |  |
| --- | --- |
| Akademi | 
* Atinalı Plütark
* Asklepigenia
* Hierokles
* Sirianus
* Hermias
* Aedesia
* Proklus
* Ammonius Herimae
* Asklepiodotus
* Hegias
* Zenodotus
* Neapolisli Marinus
* Agapius
* İsidor
* Damaskius
* Simplikius
* Priskian
* Con Filoponus
* Olimpiodorus
* İnvinsibel David
* Sözde Dionisius

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ortaçağ | 
* Boethius
* Con Filoponus
* Olimpiodorus
* Aeropagit Pseudo-Dionisyus
* Johannes Scottus Erigena

|  |  |
| --- | --- |
| İslami Altın Çağ | 
* Fârâbî

 |

* Canterburyli Anselm
* Pierre Abélard

|  |  |
| --- | --- |
| Chartres | 
* Bernard
* Gilbert
* Thierry

 |

* Ghentli Henry
* Bonaventure
* Freibergli Theodoric
* Meister Eckhart
* Moosburglu Berthold
* Venedikli Paul

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Modern | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Rönesans | 

|  |  |
| --- | --- |
| Floransa Akademisi | 
* Plethon
* Marsilio Ficino
* Cristoforo Landino
* Giovanni Pico della Mirandola

 |
| Cambridge | 
* Ralph Cudworth
* Henry More
* Anne Conway

 |

* Petrus Ramus
* Giordano Bruno
* Blaise Pascal
* Emanuel Swedenborg
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alman idealistler | 
* Gottfried Wilhelm Leibniz
* Christian Wolff
* Moses Mendelssohn
* Immanuel Kant
* Johann Gottlieb Fichte
* Friedrich Wilhelm Joseph Schelling
* Arthur Schopenhauer
* G. W. F. Hegel
* Hermann Lotze
* Otto Weininger

 |

* Thomas Taylor
* Ralph Waldo Emerson
* Josiah Royce
* Søren Kierkegaard
* Henri Bergson
* Aleksei Losev
 |

 |
| Çağdaş | 

|  |  |
| --- | --- |
| Analitik | 
* Gottlob Frege
* G. E. Moore
* Kurt Gödel
* Alonzo Church
* Roderick Chisholm
* Michael Dummett
* W. V. O. Quine
* David Kaplan
* Saul Kripke
* Alvin Plantinga
* Peter van Inwagen
* Nicholas Wolterstorff
* Crispin Wright
* Edward N. Zalta

 |
| Kıtasal | 
* Edmund Husserl
* Roman Ingarden
* Leo Strauss

 |
| Çeşitli | 
* Philip K. Dick
* Joseph Ratzinger
* Bernard Bolzano

 |

 |