**Derişim**, bir çözeltideki çözünmüş madde miktarını incelemek için kullanılan bir kimya terimidir.

Derişim, birçok şekilde ifade edilebilir. Çözünen madde miktarının belirtilmediği nitel bir ifade şekli olan doymuş, doymamış, aşırı doymuş, seyreltik veya derişik gibi ifadelerin yanında çözünen madde miktarının nicel olarak ifade edildiği kütlece, molce, hacimce ve sayıca derişim ifadeleri kullanılır. Derişim; kütle, hacim, mol gibi özelliklerin çözelti hacmine oranı olarak tanımlanır, bu yüzden ppm, normalite, molarite gibi nicelikler derişim ölçütü değildir. Ancak çözeltileri incelemek için sıkça kullanılır.

Nitel açıklama
--------------

Bardaklardaki çözülmüş madde miktarı soldan sağa gittikçe artar
Derişim incelemelerinde iki çözelti karşılaştırılırken içinde daha çok çözülmüş madde bulunan çözeltiye **derişik** çözelti, az madde bulunana ise **seyreltik** çözelti denir.

Nicel gösterimler
-----------------

Derişimi açıklayan dört nicelik vardır:

### Kütlece derişim

Kütlece derişim {\displaystyle \rho \_{i}}, çözünen madde kütlesinin {\displaystyle m\_{i}} çözelti hacmine {\displaystyle V} oranıdır.:

{\displaystyle \rho \_{i}={\frac {m\_{i}}{V}}.}
Birimi kg/m³.

### Molar derişim

Molce derişim {\displaystyle c\_{i}}, çözünmüş maddenin mol sayısının {\displaystyle n\_{i}} çözelti hacmine {\displaystyle V} oranıdır:

{\displaystyle c\_{i}={\frac {n\_{i}}{V}}.}
Birimi mol/m³. Bununla birlikte mol/L (= mol/dm³) de kullanılmakta.

### Sayıca derişim

Sayıca derişim {\displaystyle C\_{i}} çözünme madde sayısının {\displaystyle N\_{i}} çözelti hacmine {\displaystyle V} oranıdır:

{\displaystyle C\_{i}={\frac {N\_{i}}{V}}.}
Birimi 1/m³.

### Hacimce derişim

Hacimce derişim {\displaystyle \phi \_{i}} çözünmüş madde hacminin {\displaystyle V\_{i}} çözelti hacmine {\displaystyle V} oranıdır:

{\displaystyle \phi \_{i}={\frac {V\_{i}}{V}}.}
Birimi m³/m³.

İlgili nicelikler
-----------------

Çözeltileri incelemek için birtakım nicelikler daha kullanılır

### Normalite

Ana madde: Normalite
Normalite molce derişimin {\displaystyle c\_{i}} eşdeğer etkene {\displaystyle f\_{\mathrm {eq} }} oranıdır. Eşdeğer etkenin tanımının kesin olmamasından dolayı IUPAC ve NIST normalitenin kullanımını desteklememektedir.

### Molalite

Ana madde: Molalite
Molalite {\displaystyle b\_{i}} çözünenin mol sayısının {\displaystyle n\_{i}} çözücü kütlesine {\displaystyle m\_{\mathrm {cozucu} }} oranıdır.

{\displaystyle b\_{i}={\frac {n\_{i}}{m\_{\mathrm {cozucu} }}}.}
Birimi mol/kg.

### Mol kesri

Ana madde: Mol kesri
Mol kesri x\_i, çözünenin mol sayısının {\displaystyle n\_{i}} çözeltideki toplam mol sayısına {\displaystyle n\_{\mathrm {tot} }} oranıdır:

{\displaystyle x\_{i}={\frac {n\_{i}}{n\_{\mathrm {tot} }}}.}
Birimi mol/mol. Bununla birlikte çok küçük mol kesirleri için pp gösterimi (ppm, ppb) kullanılmaktadır.

### Mol oranı

Ana madde: Mol oranı
Mol oranı {\displaystyle r\_{i}}, çözünenin mol sayısının {\displaystyle n\_{i}}, diğer çözünmüş maddeler ve çözücü maddenin mol sayısına oranıdır:

{\displaystyle r\_{i}={\frac {n\_{i}}{n\_{\mathrm {toplam} }-n\_{i}}}.}
### Kütle kesri

Ana madde: Kütle kesri
Kütle kesri {\displaystyle w\_{i}}, çözünen kütlesinin {\displaystyle m\_{i}} çözelti kütlesine {\displaystyle m\_{\mathrm {tot} }} oranıdır:

{\displaystyle w\_{i}={\frac {m\_{i}}{m\_{\mathrm {toplam} }}}.}
Birimi kg/kg. Bununla birlikte, çok küçük kütle kesirleri için pp gösterimi kullanılır.

### Kütle oranı

Ana madde: Kütle oranı
Kütle oranı {\displaystyle \zeta \_{i}}, çözünen kütlesinin diğer çözünenlerin ve çözücü kütlesine oranıdır:

{\displaystyle \zeta \_{i}={\frac {m\_{i}}{m\_{\mathrm {toplam} }-m\_{i}}}.}

Derişim ve ilgili nicelikler tablosu
------------------------------------

| Derişim türü | Sembol | Tanım | SI birimi | diğer birim(ler) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| kütlece derişim | {\displaystyle \rho \_{i}} or {\displaystyle \gamma \_{i}} | {\displaystyle m\_{i}/V} | kg/m³ | g/100mL (= g/dL) |
| molce derişim | {\displaystyle c\_{i}} | {\displaystyle n\_{i}/V} | mol/m³ | M (= mol/L) |
| sayıca derişim | {\displaystyle C\_{i}} | {\displaystyle N\_{i}/V} | 1/m³ | 1/cm³ |
| hacimce derişim | {\displaystyle \phi \_{i}} | {\displaystyle V\_{i}/V} | m³/m³ |  |
| İlgili nicelikler | Sembol | Tanım | SI birimi | diğer birim(ler) |
| normalite |  | {\displaystyle c\_{i}/f\_{\mathrm {eq} }} | mol/m³ | N (= mol/L) |
| molalite | {\displaystyle b\_{i}} | {\displaystyle n\_{i}/m\_{\mathrm {cozucu} }} | mol/kg |  |
| mol kesri | x\_i | {\displaystyle n\_{i}/n\_{\mathrm {toplam} }} | mol/mol | ppm, ppb, ppt |
| mol oranı | {\displaystyle r\_{i}} | {\displaystyle n\_{i}/(n\_{\mathrm {toplam} }-n\_{i})} | mol/mol | ppm, ppb, ppt |
| kütle kesri | {\displaystyle w\_{i}} | {\displaystyle m\_{i}/m\_{\mathrm {toplam} }} | kg/kg | ppm, ppb, ppt |
| kütle oranı | {\displaystyle \zeta \_{i}} | {\displaystyle m\_{i}/(m\_{\mathrm {toplam} }-m\_{i})} | kg/kg | ppm, ppb, ppt |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 4125568-9

 |