***Tommiks*** (***Capitan Miki***) 1955 yılından beri Türkiye'de yayınlanan ve kardeş yayın olan *Teksas* (*Il Grande Blek*) ile birlikte çocuklar ve gençler arasında çok büyük ilgi görmüş İtalyan yapımı bir çizgi romandır. Bu romana olan ilgi o dereceye varmıştır ki Türkiye'de bütün çizgi romanlar Teksas-Tommiks adıyla anılmaya başlanmıştır.

Çizerleri ve yayımcısı
----------------------

*Tommiks* çizgi romanı 1951 yılında İtalya'nın EsseGesse çizim-stüdyosu tarafından geliştirilmiştir ve *Capitan Miki* adı altında 16 yıl süreyle çizilmeye devam etmiştir. EsseGesse stüdyoları, ismini kurucuları olan üç çizerin soyadlarından almıştır: Giovanni Sinchetto, Dario Guzzon ve Pietro Sartoris (S.G.S. yani İtalyanca okunuşuyla EsseGesse). 1951-1967 yılları arasında EsseGesse, *Tommiks* çizgi romanını 825 fasikül halinde yayınlamıştır.

Türkiye'de, *Capitan Miki* adıyla, *Bill Kid* adlı bir Western çizgi roman dergisi içinde dolgu malzemesi olarak kullanılarak yayınlanmaya başlar. Bağımsız olarak ise ilk defa 1955 yılında Erdoğan Egeli'nin (1925-1983) sahipliği altındaki Ceylan Yayınları tarafından yayınlanmaya başlamıştır. Kapaklarını Samim Utkun'un çizdiği bu çizgi romana Türkiye'deki *Tommiks* adını da, ünlü Amerikalı sessiz sinema karakteri Tom Mix’in adından 
esinlenerek, yine Samim Utkun vermiştir.

Daha sonraki yıllarda *Tommiks*, Tay yayınları, Ecem ve Aksoy Yayıncılık tarafından siyah-beyaz haliyle 2002 yılına kadar basılmaya devam etmiştir. 2004 yılından beri de Hoz Comics tarafından renkli ve kuşe kâğıtta yayınlamaya başlamıştır.

Konusu
------

Tommiks
Yüzbaşı Tommiks (Capitan Miki) 1800'lü yılların ortasında Amerika'da yaşayan 15 yaşında bir gençtir. Bu dönem Amerikan tarihinde "Altına Hücum" veya "Batıya Göç" dönemi olarak bilinir ve Hollywood'un kovboy (Western) filmlerinin konu aldığı dönemdir. O dönemde Kuzey Amerika'nın batısı henüz yeni yerleşime açıldığı için bazı bölgelerde ciddi bir yasa dışılık dönemi yaşanmıştır. İşte bu dönemde idealist bir genç olan Tommiks Nevada'nın göbeğindeki Kulver (Coulver) Kalesi civarında görev yapan, orada düzeni sağlamakla görevli Nevada Rangers'a (Nevada eyaletine bağlı Jandarma türü hayali bir kolluk kuvveti. Bkz: Texas Rangers. Türkçe sayılarında "Rancer" diye çevrilmiştir) katılır. Cesareti ve yetenekleri sayesinde genç yaşına rağmen, çok kısa sürede terfi ederek yüzbaşı rütbesine ulaşır ve Ranger'ların en iyi askerlerinden biri olur.

Tom genç yaşına rağmen, kıvrak zekalı, cesur, iyi kalpli ve adaletten hiçbir zaman ödün vermeyen biridir. Usta bir silahşor ve nişancı olduğu gibi yakın dövüşte de ustadır. Çoğu zaman kendisinden daha cüsseli insanları kolaylıkla yere serebilir. (Tom'un dövüş stilinin Judo olduğu tahmin edilmektedir. Bunu 19. yüzyıl Amerika'sında nasıl öğrendiği bilinmemektedir.) Tom'un iki kadim dostu vardır: Manevi babası Konyakçı (Doppio) ve kültürlü, eğitimli Doktor (Salasso) her macerasında ona eşlik ederler. Bu ikili, bir yandan kendilerini sürekli komik olayların göbeğinde bulurken; diğer yandan da arkadaşları Tom'un yardımına koşmaktan geri kalmazlar.

Tom'un diğer arkadaşları Culver Kalesi'nin komutanı Albay Brown, Brown'ın kızı ve Tom'a aşık olan Suzy ve bir başka Ranger olan Gennaro'dur.

Tom'un maceraları her ne kadar çoğunlukla Nevada ve Amerika'da geçse de maceraları onu Kanada'ya, Meksika'ya ve Güney Amerika'ya da götürmüştür.

Her ne kadar hikâyelerin çoğu birbiriyle bağlantılı olmadığı için her seferinde yeni bir düşman ile karşılaşsalar da, Tom'un en büyük ve en çok tanınan düşmanı koruculardan intikam alma hevesiyle her seferinde yeniden karşılarına çıkan kılık değiştirme ustası Binbir Surat'tır (Magic Face).

Karakterlerin kökeni
--------------------

İtalyan EsseGesse ekibinin 1951 yılında yarattığı, Türkiye'de *Tommiks* olarak tanınan ünlü çizgi roman *Capitan Miki'*de de o devirde İtalyan çizgi romancıların sıklıkla başvurdukları sinemadan tanıdık simaların çizgi romana taşınması yöntemi uygulanmıştı. Söz konusu çizgi romanda "Tommiks" karakteri Anthony Perkins'ten, Konyakçı karakteri Walter Brennan'dan, Doktor Salasso ise "*Stagecoach*" filmindeki Thomas Mitchel'in oynadığı alkolik doktordan esinlenilerek yaratılmışlardır. Konyakçı (Doppio) karakterine esin kaynağı olabilecek sinema adamlarından biri de 1940'lı yılların western karakter oyuncusu George 'Gabby' Hayes'dir. 1948 yapımı *Albuquerque* filminden alınan sahnede de görüldüğü gibi Konyakçı karakterinin bire bir kopyası gibi durmaktadır.

1948 yapımı Albuquerque filminde George 'Gabby' Hayes, Konyakçı karakterinin esin kaynaklarından biri.

Tommiks parodisi
----------------

Türkiye'de yayımlanan çizgi mizah dergisi *Lombak'*ta 2003 yılında Göksel (soyadını hiçbir zaman belirtmemiştir) adlı mizahçının "Göxel" takma adıyla yazıp çizdiği bir Tommiks parodisi de vardır. "Yüzbaşı Tommiks" adını taşıyan ve "Teksas Tommiks hastalarına özel" üst başlığı ile yayımlanan bu çizgi roman İtalyan EsseGesse'nin ürettiği *Tommiks* (*Capitan Miki*)'in Türk kültürü ve yaşam tarzına uyarlanmış bir versiyonuydu.

Her dergi sayısında iki sayfayı kaplayan bu siyah beyaz (daha doğrusu başlığı renkli, diğer bölümler de iki tonlu monokromdu) resimli romanın karakterleri de orijinalleri ile aynı adları taşıyorlardı ve hem karakterler hem de çevre orijinal *Tommiks'*in bire bir kopyası gibiydi. Oldukça uzun bir süre yayımlanan bu çizgi romanda maceralar hep "Kulver Kalesi"nde geçiyordu, ama mizansen ve avam tarzda konuşmalar sanki maceraların Türkiye'de herhangi bir askeri birlikte geçtiği izlenimini vermekteydi.

Lombak dergisinde 2003 yılında Göxel tarafından yaratılmış bir Tommiks parodisinden küçük bir bölüm. Çizgilerinden, karakter adlarına kadar her şeyi orijinaliyle aynı olan çizgi romanda, sadece konular Türk kültürü ve yaşam tarzına uyarlanmıştır.

Türkiye'de yasaklanması
-----------------------

Özgün adı "*Capitan Miki*" olan ve 1951 yılından beri İtalya'da, 1955'ten beri de Türkiye'de yayımlanmakta olan popüler çizgi roman "*Tommiks*" hiçbir politik alt metin içermemesine rağmen 1961 yılında Türkiye'de yasaklanmıştı. Yasaklanma gerekçesi 'çocukların aklını çeleceği' endişesine dayandırılmıştı.

O tarihten sonra da defalarca yeni baskılarının yapılmış olması, hatta bazı gazeteler tarafından uzunca bir süre promosyon şeklinde dağıtılmış olması bu yasağın çok sıkı takip edilmemiş olduğunu akla getirmektedir. Yasağın sadece 1961 tarihli belirli bir sayı için uygulanıp uygulanmamış olduğu da pek açık değildir. Nihayet "Üçüncü Yargı Paketi" kapsamında 5 Ocak 2013’ten geçerli olmak üzere diğer 453 kitapla birlikte *Tommiks'*in yasağı da kalkmış oldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  Polat, Hasan Ali (2006). *Süreç Odaklı Bir Bakışla Türkiye'de Çizgi Roman Çevirileri* (PDF). İstanbul: İstanbul Üniversitesi. s. 44. 21 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Ekim 2021.
2. ↑  Çizgili Hayat Kılavuzu s.172-173
3. ↑  "453 kitap artık yasak değil". sabah.com.tr. 13 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2013.

Dış bağlantılar
---------------

* Hoz Comics 27 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Tommiks'in Türkiye'de şu andaki yayıncısı
* Resimli Roman 17 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.