**Narda Kalesi** (Yunanca: Κάστρο της Άρτας, romanize: *Kastro tis Artas*), Yunanistan'ın Narda kentinde bulunan bir kaledir. Kale, 13. yüzyılda Epir Despotluğu döneminde inşa edilmiştir.

Tarihçe
-------

Narda Kalesi, kentin kuzeydoğu ucunda, Arahtos Nehri'nin kıvrımında yer alır. Kalenin doğu duvarındaki antik kesme taş kalıntıları, kalenin, yakınlardaki Nikopolis'in MÖ 31'deki kuruluşundan bu yana terk edilmiş olan antik Ambrakya'nın aşağı kasabasının yerine inşa edildiğini kanıtlamaktadır. Narda bölgesinin tam olarak ne zaman yeniden işgal edildiği belli olmayıp ilk kez 1082'deki Norman kuşatması sırasında belgelendi ve o zamana kadar görünüşe göre bazı tahkimatlara sahipti.

Kale, şehrin kalesiydi ve Narda'nın başkenti olduğu Epir Despotluğu'nun 13. yüzyılın başlarındaki hükümdarlarına atfedilir, ancak mevcut şekli çoğunlukla Osmanlı dönemine kadar uzanır. Kale büyük olasılıkla Epir'in üçüncü hükümdarı II. Mihail Komnenos Dukas döneminde inşa edilmiş olup kendisine atfedilen bir monogram ana kapının yakınındaki bir kulede bulunmuştur. Epir Prensliği'nin başkenti olan Narda, bir yandan Bizans İmparatorluğu, diğer yandan ise Napoli Krallığı'nın Angevinleri tarafından sık sık kuşatılmıştı. Bizanslılar şehri 1338-1339'da ele geçirdiler, ancak II. Nikeforos Orsini'nin 1356-1357'de Epir devletini yeniden kurmasından önce şehir kısa sürede Sırp İmparatorluğu'nun eline geçti. Sırp hükümdar Simeon Uroş, 1359'dan sonra Narda Despotluğu'nu kuran Arnavut Peter Losha'nın eline geçene kadar şehri yönetti. Şehir, uzun bir kuşatmanın ardından şehir I. Carlo Tocco'nun eline geçtiği 1416 yılına kadar Arnavutların elinde kaldı ve böylece Epir devletini kendi yönetimi altında yeniden kurdu.

1449'da Nardaa, Mora Savaşı sırasındaki Venedik işgali dışında 1717'ye kadar burayı yöneten Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildi. 1717'den 1797'de Venedik Cumhuriyeti'nin yıkılışına kadar Venedik İyon Adaları'nın anakarasına bağlıyken daha sonra Fransız kontrolü altına girdi, ancak iki yıl sonra Tepedelenli Ali Paşa tarafından fethedildi. Daha sonra Narda'nın 1881'de Yunanistan Krallığı'na ilhakına kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olarak kaldı.

Mimarisi
--------

Alçak bir tepe üzerine inşa edilen ve başlangıçta Arahtos'un yatağına dayanan kale duvarları, düzensiz bir şekil oluşturarak kuzeydoğu-güneybatı ekseninde yaklaşık 280 metre uzunluğunda ve 175 metreye kadar genişliğe sahiptir. Bir zamanlar nehir tarafından korunan doğu tarafında, Ambrakya antik kentinin surunun bir kısmını kapsayan tek bir duvar bulunmaktadır. Diğer tarafta kale, biri yaklaşık 10 metre yüksekliğinde ve kulelerle korunan iç duvar, diğeri ise yaklaşık 4-5 metre yüksekliğinde, iç duvarın kulelerini kendi devresine kapatmaya yetecek kadar uzakta olan dış duvar iki duvarla korunmaktadır. İç duvar günümüze kadar sağlam kalmıştır, ancak dış duvar yalnızca izole edilmiş kısımlardadır. Duvarlar ortalama 2,5 metre kalınlığındadır. Duvarlar birçok burçla güçlendirildi ve kuleler ve korkuluklar, Osmanlı ve Venedik döneminde topçu mazgallarını taşıyacak şekilde değiştirildi.

Bizans dönemine ait bir kilise ve binanın kalıntıları, bunların Epir despotlarının sarayı ve saray kilisesi olabileceğini düşündürmektedir. Ancak 1960'larda Xenia otelinin inşa edilmesiyle kalenin iç kısmındaki neredeyse tüm arkeolojik kalıntılar yok edildi.

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Narda Kalesi*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Brooks, Allan (2013). *Castles of Northwest Greece: From the Early Byzantine Period to the Eve of the First World War*. Huddersfield: Aetos Press. ISBN 978-0-9575846-0-0.
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Soustal, Peter; Koder, Johannes (1981). *Tabula Imperii Byzantini, Band 3: Nikopolis und Kephallēnia* (Almanca). Viyana: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 978-3-7001-0399-8.