**Cizvitler** ya da **İsa Cemiyeti**, genel merkezi Roma’da olan, Katolik Kilisesi’nin erkek bir tarikatıdır. 1528’de Paris’te tanışan ve içinde Francisco de Xavier, Pierre Favre ve Tarikatın ilk lideri olan Loyolalı Ignatius’un da olduğu yedi arkadaş ve öğrenci tarafından kurulmuştur. Kendilerine *Compañía de Jesús* ve *Amigos en El Señor* yani ‘Rabbin Arkadaşları’ diyorlardı çünkü İsa tarafından bir araya getirildiklerini düşünüyorlardı. İsimdeki ‘Compania’ Latinceye *societas (topluluk/cemiyet)* olarak çevrilmiş bu sebeple de daha yaygın olarak ‘İsa Cemiyeti’ olarak tanınmışlardır.

Cizvit’in benzer kurumlar arasında sınıflandırılması, katip keşişlerin dilenci tarikatı olarak yapılmaktadır, bu tanım da; tanıklık işler yapan, dini bir tertipte olan ve bunun için sadaka ve zekata bel bağlamış ya da bağışlarla destek alan rahipler grubu anlamına gelmektedir.

Kuruluş ve ilk faaliyetler
--------------------------

15 Ağustos 1534'te, Loyolalı İgnatius ve Paris Üniversitesi'ndeki altı öğrenci tarafından kuruldu. Günümüz İspanya'sındaki Navarra Krallığından Francisco de Xavier, Alfonso Salmeron, Diego Laínez, İspanyalı Nicholas Bobadilla, Savoie Dükalığın'dan Pierre Favre ve Portekiz'den Simão Rodrigues, Saint Pierre de Montmartre kilisesi olarak bilinen Saint Denis kilisesinin mahzeninde yoksulluk ve bekaret yeminlerini etmek için buluştular. 1538’de aynı yedili, Papa’nın bu yeni dini oluşumu onaylaması ve kutsaması için İtalya’ya gitti. Papa III. Pavlus onları kabul etti ve kutsadı, onların rahip olarak atanmasına izin verdi ve İtalya’da vaizlik yapmalarını istedi. Grup kendilerini İtalya’nın çeşitli şehirlerinde hemen vaizliğe ve hayır işlerine verdiler. Bu ilk adımlar İsa Cemiyeti’nin kuruluşunun ilk resmi adımları oldu.

1535-1538 yılları arasında yaşanan V. Karl, Venedik, Papalık ve Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanan savaş, Kudüs’e yapılacak herhangi bir yolculuğu imkansız kılmıştı. Dile getirdikleri Kudüs’e gitme arzusundan vazgeçen grup (O sırada 11 kişiydiler) 1540’ta Roma’ya dönüp kendilerinin Papa III. Pavlus’un emrinde hizmete sundular. Papa’nın onlara emredeceği her şeyi yapacaklardı. Kardinallerine danıştıktan sonra Papa "İsa Cemiyeti/Cizvit Kurumunun Kaideleri"ni imzalamayı kabul etti ve İsa Cemiyeti resmi olarak kurulmuş oldu.

Cizvit’in kurumun kaideleri ve anayasasında belirtildiği şekliyle görevi
------------------------------------------------------------------------

"İsa Cemiyeti Kurumunun Kaideleri" yeni tarikatın doğası, maneviyatı, yaşamı ve, misyonu ifade eder. Ünlü başlangıç beyanı Ignatius’un askeri geçmişinden izler taşır. 

>  İsa Cemiyeti Kurumunun Kaideleri*Her kim Tanrı’nın bir askeri olarak, Haç sancağı altında İsa’nın adıyla isimlendirmeyi istediğimiz Cemiyetimizde, yalnızca Rabbe ve eşi olan Kilise’ye, İsa’nın yeryüzünde Vekili olan Roma Episkoposluğu altında hizmet etmek isterse bekaret, yoksulluk ve itaat yeminlerini resmi bir biçimde ettikten sonra, şunları aklından çıkartmamalıdır. Artık kendisi öncelikle şu amaçla kurulmuş olan bir Cemiyetin parçasıdır: öncelikle inancın savunulması ve yayılması için mücadele etmek ve Hristiyan hayatındaki ve doktrinindeki bireylerin gelişmesi, bunu; halka vaazlar, açık dersler ve diğer her tür Tanrı sözüne hizmet yolu ile beraber, sonrasında inzivalar çocukların ve eğitimsiz insanların Hristiyanlıkta eğitimi ve İsa’ya sadık olanların ruhani tesellisi için itirafları dinlemek ve diğer Sırların /Sakramentlerin uygulanmasıyla ile yapar. Dahası, kendisini yabancılaşmış olanların tesellisi için hazır ve ulaşılabilir kılmalı, cezaevlerinde ve hastanedekilere şefkatle yardım ve hizmet etmeli ve Tanrı’yı yüceltecek ve kamu yararına olacak her türlü hayır işini yapmaya hazır olmalıdır.*
> 
> 
>  — "İsa Cemiyeti Kurumunun Kaideleri"
> 
> 

1541’de iki defa reddetmiş olmasına rağmen Ignatius cemiyetinin ilk lideri olarak seçildi. Asıl görevi tarikatın *Anayasası*’nı yazmaktı. 1553’te kabul edilen *İsa Cemiyeti’nin Anayasası* Cemiyetin nihai amacını, ilk bölümünde bir kez daha tanımlamıştır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| İsa Cemiyeti’nin nihai amacı kendisini Tanrı’nın lütfu ile üyelerinin ruhlarının kemali ve kurtuluşuna adamak fakat aynı zamanda aynı lütuf ile komşularının ruhlarının kemali ve kurtuluşu için yardımcı olmak ve gayretle çalışmaktır. | „ |
| —İsa Cemiyeti’nin Anayasası |

Loyola'lı Aziz İgnatius'un Ruhsal Egzersizleri*İsa Cemiyeti'nin Anayasası* merkezileşmiş bir organizasyon yarattı ve Papa’nın çağrıda bulunacağı her görevi kabul etmeyi vurguladı. Kendisinin ana prensibi Cizvitlerin gayri resmî mottosu oldu: Ad Maiorem Dei Gloriam ("Tanrı’nın Yüce Görkemi Adına") Bu tabir kötü olmayan her işin bu niyetle yapıldığı sürece manevi hayat için faydalı olabileceğini düşündürmek için tasarlanmıştır; önemsiz olduğu düşünülen şeylerin dahi.

Ignatius’un zamanında Cizvitlerin işi ağırlıklı olarak bireylerin (Ruhsal Egzersizler ve manevi görüşme ile) ve görece ufak grupların (vaazlar ve ilmihal ile) manevi zenginliği üzerineydi. Kilise kendi içinde reforma başladığında, yeni oluşmuş Cemiyet gayretlerini kilisenin kendini reform etme çabalarına yardım etmeye yönlendirdi.

Faaliyetler
-----------

### Eğitime Adanma

Cizvit tarikatının "Kaideler" adlı tüzüğünde, tarikatın eğitim çalışmalarını apostolik bir motivasyonla yürüttüğünü ve iyi bir eğitimin insanları kurtuluşa götürebileceğinden bahseder. "Kaideler"in IV. bölümünde eğitimin birinci amacı öğrencinin çalışmasını Allah bilgisi, sevgisi ve kendi ruhunun kurtuluşuyla ilişkilendirmeye teşvik etmektir. İkinci amacı ise dünyaya karşı Hristiyan bir bakış açısı kazandırarak öğrencilerin hem bu dünyada hem de gelecek dünyada anlamlı bir hayat yaşamasını sağlamak. Üçüncüsü öğrencilerin ahlaki ve entelektüel uyumuna dikkat etmek. Dördüncüsü tesir sahibi ve toplum için iyi yetenekli liderler yetiştirmektir.

Cizvitler, Hristiyanların kendilerini reform edebilmelerine yardımcı olabilmek için öncelikle güncel ve sağlam bir eğitime ihtiyaç duyduklarının tez biçimde farkına vardılar. Bu amaçla, Cizvitler gezici öğretmenlik yapmaya başladılar. Zamanla okullar ("Kolej") kurmaya başladılar. 1548’de Messine (İtalya)’da ilk Cizvit okulu açıldı. Bu tarihten sonra Avrupa’nın her yerinde ve misyon bölgeleri olan Afrika ve Amerika’da da okullar açtılar. Bu okulların başarısı hemen görüldü. 1749’de Cizvitler dünya çapında 1180 okulu işletiyorlardı.

Ratio Studiorum
Cizvit Üstün Generali Claudio Acquaviva (1543-1615) tarafından 1599 yılında tarikat için bastırılan ünlü Çalışma Planı (Ratio Studiorum), topluluğun 1773’te yasaklanmasına dek Cizvit tarikatının eğitiminde resmî kılavuz olmuş; eserin basıldığı dönemde faal olan Cizvit okullarının sayısı üç yüze ulaşmıştır. Ratio Studiorum’unda her şey titizlikle detaylandırılmıştır; derslerin uzunluğu, zaman tabloları, uygun olan kitaplar, okunulacak ve çalışılacak Latin ve Yunan yazarlar ve hepsinden önce eğitimbilimi, yani; ön okumalar, okumalar, tekrarlar, tartışmalar (münakaşalar, hitabeler vb.) ve yazılı kompozisyonlar aracılığı ile anlatılan konunun özümsenmesinin nasıl sağlanacağı.

### Müjdeleme, Hristiyan inancının savunulması ve tanıtılması

Papa’nın iradesine cevaben kuruluşundan itibaren yeni tarikat bazı üyelerini, onu bilmeyen insanlara tanıtmak için ve Hristiyanların inançlarını Ruhsal Egzersizler ve yükümlülükleri ile desteklemek için dünyanın her bir yanına yollamıştır.

Tüm Cizvitlerin ilk görevi daima Müjde’yi yaymak olmuştur. İlk kurulduklarında kiliselerde olduğu kadar sokaklarda, pazar yerlerinde, hastanelerde ve hapishanelerde de vaaz vermekteydiler. Kuruluşlarını takip eden ilk on yılda Cizvitler Avrupa’nın dört bir tarafında konferans ve vaazlar veriyorlardı. Kuruculardan birisi olan Pierre Favre, 1539’da İtalya’da, 1540’da Almanya’da, 1541’de İspanya’da, 1542’de Avusturya’da yürüyerek vaazlar verdi.

Cizvit Misyonu - Brazilya - 1820
Kısa bir süre sonra Cizvitler kaşifler ve yerleşimcilerle birlikte seyahat etmeye başladılar. Bu sebeple Francisco de Xavier Japonya’ya (1549) gitmeden önce Hindistan’a (1540) gönderilmiştir. Cizvitler Etiyopya’ya (1547) Kongo’ya (1548) ve Angola’ya (1575) gitmeye başladılar. Çin’e Cizvitlerin ilk ziyareti 1555’te olmuş ancak ilk Çin misyonu 1557’de Makao’da kurulmuştur. Ancak 1582’de Matteo Ricci’nin Makao’ya gelmesi ile misyon faaliyetleri etkin bir hal almıştır. 1556’da Cizvitler Brezilya'ya ulaşmış, Rio de Janiero’nun kuruluşunda yer almışlardır. 1568’de Peru’daki Lima’da vaaz vermişlerdir. 1572’de Meksika’da 1593’de ise Şili’nin Santiago şehrinde bulunmaktaydılar. Uzak mesafelere gitmek hiçbir zaman sorun olmadı. 1594’te Moğolistan’a gitmişler ve Han’dan okul ve kiliseler yapma izni almışlardır. 1615’te bugünün Vietnam’ına vardılar. Aynı dönemde Cizvitler Kanada’ya ulaşmışlar ve Amerika kıtasının ilk kaşifleri arasında olmuşlardır.

Hristiyan inancını yeni yerlerde tanıtma konusunda Cizvitler, yerel kültürleri dikkate almadan müjdecilik yapmak ve yerel dilleri, tarihi, kültürü öğrenme ve müjdelemenin bir parçası yapma arasında kalmışlardır. İlk yöntem Hindistan ve Filipinlerde kullanılmıştır. İkinci yöntem Kanada, güney Amerika ve daha yoğun bir biçimde Japonya ve Çin’de uygulanmıştır.

Çin'de Cizvitler

Çin’de ilk Cizvitlerin tüm çabası İmparatora ulaşmaktı. Japonya’da Francisco de Xavier beklenmedik bir itiraz ile karşılaştı; Çinli Bilginlerin hiç duymadığı bir mesajın nasıl bir değeri olabilirdi ki ? Dolayısıyla Çin daha öncelikle dönüştürülmeliydi. Hayalleri İmparator’un din değiştirmesini sağlamaktı. Bu da İmparator’a Hristiyanlığın üstünlüğünü kanıtlamak ile mümkün olacaktı. Cizvit Matteo Ricci bir öncü olacaktı, arkadaşı ve büyük bir memur, bilim insanı ve tarım uzmanı olan Xu Guangqi (1562-1633) ile birlikte Öklid’in Geometrinin Elementleri’nin ilk altı cildini çevirdiler. Aynı zamanda Çin’deki ilk haritaların birkaç versiyonunu da yayımladı, ilahiyat çalışmaları olan Cennetin Rabbi’nin Gerçek Anlanışı (Tianzhu Sheyi) ve Hristiyan doktrininin ufak bir tanıtımı olan Cennetin Efendisinin Doktrini (Tianzhu Jiaoyi)’yi tamamladı. Birçok döneminin alimi ile dostluk kurdu. Ricci ve diğer Cizvitler Hristiyan inancını yerel gelenekler ve kısmen Konfüçyüscülük ile uyumlu hale getirmeyi denediler. Kofüçyüscü rahipler gibi bile giyindiler. Ricci’den sonra Cizvit astronomi uzmanları Çin’in takvimini reform etmesine yardımcı oldular.

>  Vatikan Gözlemevi - Roma - İtalya*Özellikle Cizvitler bilimin gelişmesine çok sayıda ve önemli katkıda bulunmuşlardır. On yedinci yüzyılda Cizvit Athanasius Kircher (1601-1680) matematik, astronomi, müzik, kimya, optik, volkanoloji ve arkeoloji üzerine kırktan fazla tez yayınlamıştır. Mikropları mikroskopta gözlemleyen ilk kişilerden biridir. Cizvit Ruđer Bošković (Roger Boscovich) (1711-1787), on sekizinci yüzyılda deneysel fiziğe en önemli katkıda bulunanlardan biri olarak tanımlanmıştır. On sekizinci yüzyılın sonunda Cizvitler manyetizma, optik ve elektrik gibi çeşitli bilimsel alanlara ve sarkaçlı saatler, pantograflar, barometreler, yansıtıcı teleskoplar ve mikroskopların geliştirilmesine katkıda bulunmuşlardır. On dokuzuncu yüzyılda Vatikan gözlemevi Cizvitlere emanet edilmiştir. Jüpiter'in yüzeyindeki renkli şeritleri, Andromeda nebulasını ve Satürn'ün halkalarını, bazı vakalarda herkesten önce, gözlemlemişlerdir. Kan dolaşımı, teorik uçuş olasılığı, Ay’ın gelgitleri nasıl etkilediği ve ışığın dalga benzeri doğası hakkında teoriler üretmişlerdir. Cizvitler 1865 yılında Filipinler'de ve Madagaskar'da gözlemevleri kurmuşlardır. Cizvitler, meteoroloji ve sismoloji konusunda bilime büyük katkı sağlamışlardır.*
> 
> 
> 

Cizvit kilisesi - Chiquitos - Bolivia
17. yüzyıl boyunca Meksika, Paraguay ve Brezilya’da, İspanyol ve Portekiz Krallarının ve Papa’nın izni ile, yeni vaftiz olmuş yerel nüfusun yerleşimciler tarafından köleleştirilmelerini önlemek adına Cizvitler bu insanları "Reducciones" adı verilen korumalı köylerde topladılar. Yakın zamana ait eşsiz bir örnek olarak bu köyler Cizvitler tarafından yönetilmiş ve bağımsız birer devlet gibi (Kendi ordu ve hukuk sistemleri...) işlemiştir. Sürekli olarak köle tacirleri tarafından kovalanmakta, açgözlü yerleşimciler tarafından talana uğramakta ve salgınlar tarafından zayıf düşmekte olan yerli cumhuriyetleri yüzyılın sonunu göremediler. Ancak bu ufak bağımsız Güney Amerika Yerli Cumhuriyetleri kısa bir süre için var olsalarda, Yerli halkın tamamen yok olmasının önlenmesinde yardımcı oldu. Bu başarının övgüsü Cizvitlere aittir.

Osmanlı İmparatorluğu’na Cizvitler ilk 1583’te geldiler. Padişahtan bugün Saint Benoit Koleji olarak bilinen binada kalma izni adılar. 

>  Okul girişinde bulunan kilisenin kapısındaki kitâbe ve Cizvit Logosu*Cizvitler 1583 yılında İstanbul'da bulunan St. Benoit adlı bir Fransız kurumu yönetimini de üstlenmişlerdi. 18 Kasım 1583 tarihinde Fransa Kralı III. Henri'nin isteği doğrultusunda Papa XIII. Gregorius, manastırı Benedikten tarikatından alıp Cizvit rahiplerine vermiş ve Jules Mancinelli'nin yönetiminde ikisi Fransız ve ikisi İtalyan toplam dört Cizvit rahip, kurumu devralmıştır. Saint-Benoît'da ilk eğitim kurumu, manastıra bağlı olarak yine Cizvit rahiplerin girişimiyle 1583'te kurulmuştur. 1586 yılındaki veba salgını sırasında görevli Cizvit'lerin tamamının ölmesi üzerinde okulu Kapusen rahipleri devralmıştır. Ancak bu rahiplerden Aziz Joseph de Leonessa'nın Topkapı Sarayı'na giderek Sultan III. Murad'a Hristiyan olma çağrısında bulunması üzerine, Kapüsen rahipler tutuklanıp sınırdışı edilmişlerdir. Bu nedenle okul kapanma tehlikesi yaşamış, ancak Cizvitler kısa süre sonra okula geri dönerek kurumu yaşatmayı başarmışlardır. Saint-Benoît bu dönemde, Osmanlı topraklarındaki Cizvit faaliyetlerinin merkezi olmuştur.*
> 
> 
> 

1586’daki veba salgınında tüm Cizvitler öldü. Yeni bir grup Cizvit 1609’da temel olarak şu üç şey yapmak için geldiler:

- St. Benoit Lisesinde ders vermek ve yönetmek.

- Hristiyan kölelerin manevi ihtiyaçları ile ilgilenmek (Osmanlı ordusunun savaşlarda ya da akınlarda esir aldığı Hristiyanlar).

- Bölgede (Trabzon ve Erivan’a kadar) yolculuk ederek çoğunlukla yerli Hristiyanlara vaaz vermek (Ermeni, Rum ve Levantenler'e).

1625’te bir grup Cizvit’te Halep, Şam, Trablus ve Sayda’ya gönderilmiştir.

Feshedilme ve yeniden yapılanma
-------------------------------

Papa XIV. Klement, Roma'dan yapılan 21 Temmuz 1773 tarihli resmî bildiride Cizvit tarikatının feshedildiğini ve dünyanın her yerinde Roma Kilisesi tarafından Cizvitlere tanınmış olan tüm hak ve ayrıcalıkların kaldırıldığını ilan etti. Yapılan duyuru şu şekildeydi:

>  "... adı geçen İsa Tarikatı'nın eskisi gibi yüksek faydalarını sağlayamaması üstünde düşünüldü... Bu durum dahilinde ve uzun değerlendirmeler sonucunda, tarikat olarak sınıflandırılan topluluğun geleceğine: mevcut bilgimiz dahilinde ve Papalık makamının gücü altında, adı geçen topluluğun feshi, ve bütün faaliyetlerinden mahrum bırakılması yönünde karar vermekteyiz. Bu andan itibaren, ruhban sınıfından ihtiyatlı ve doğru ahlaka sahip olan bir üyesi, adı geçen oluşumların adının ebediyyen sonlandırılması ve feshinin sağlanması için başkanlık ve yöneticilik yapmak üzere seçilecektir. ..."
> 
> 
>  — Papa XIV. Clement
> 
> 

Tarikat feshedildiğinde 22,589 Cizvit, 49 eyalet, 669 kolej ve 3000'in üstünde misyonerleri ile faaliyet göstermekteydi.

Fesih süreci bütün ülkelerde yaşandı. Prusya ve Rusya, II. Katerina'nın Papalık Bildirileri'nin uygulanmasını yasakladığı için Tarikat, milyonlarca Hristiyan'ın (ve birçok Cizvit'in) yaşadığı bu bölgelerde faaliyetini sürdürmeye devam etti. Bunun sonucu olarak VI. Pius, tarikatın Rusya ve Polonya içinde faaliyetini sürdürmesi yönünde karar almak durumunda kaldı. Bu karar sonucunda Polonyalı Stanislaus Czerniewicz topluluğun önderi olarak seçildi. VII. Pius, Fransa'daki esareti süresince Cizvitlerin yeniden yapılanması üstüne yaptığı değerlendirmeler sonucunda 7 Ağustos 1814 tarihli bildirisiyle tarikatın feshini geri aldı. Bu kararı takiben yine bir Polonya'lı olan Thaddeus Brzozowski, 1805'te Rusya'da seçilen topluluk lideri, uluslararası tanınırlık kazandı.

Cizvitlerin 1814'te yeniden yapılandırılması ile Cemiyet büyük bir büyümeye uğradı.

Yeniden Yapılanmadan 1945’e kadar Faaliyetler
---------------------------------------------

Georgetown Cizvit Üniversitesi - Washington DC - ABD
Fordham Cizvit Üniversitesi - New York - ABD
Yenilenmesinin ardından İsa Cemiyeti kiliseye olan hizmetini eğitime daha sıkı bir bağlılıkla devam etti, özellikle de yüksek eğitime. Bu dönemde İsa Cemiyeti üniversiteler açmaya (ya da yatırım yapmaya) karar verdi. (ABD’de 1798'de kurulan Georgetown ve Fordham Üniversiteleri, Lübnan’da Université Saint Joseph de Beyrouth, Belçika’da Université de Namur, İspanya’da Deusto e Comillias Üniversitesi, Japonya’da Sophia Üniversitesi...)

Sophia Cizvit Üniversitesi - Tokyo - Japonya
Tüm kilise içinde eski yerine 1814’te kavuşmasından sonra Cizvitler için Asya, Afrika ve Yakındoğu bölgelerine dönmek mümkün oldu.

1842’de Cizvitler Çin’e döndü. Cizvitler yarı-kolonici bir bağlamda Fuijan, Hebei, Shanxi ya da Sichuan’ın taşra nüfusu ile çalışmaktaydılar. Ancak asıl terchileri bu değildi; Cizvitlerin ilk hayali elit kesimleri bilimsel havarilikleri ile, Çin’in atalar modeline uygun bir biçimde dönüştürmekti.

Comillias Cizvit Üniversitesi - İspanya
Afrika ile ilgili olarak, Fransız Cizvitler Madagaskar'a 1832’de ulaştılar ancak politik entrikalar ilk denemelerini meyvesiz bıraktı. 1840’ta başka bir Fransız misyonu, bir yetimhanenin açıldığı Cezayir’e yollandı. Daha uluslararası bir grup Cizvit ise Sudan misyonunda yer aldı.

Güney Afrika’ya Cizvitlerin ilk gelişi 1875’te oldu. Cizvitlere daha sonrasında Zambezi Misyonu olarak bilinen bugün Zimbawe, Zambiya, Malavi, Mozambik ve Botsvana’nın bir kısmı, Angola, Kongo ve Tanzanya’yı kapsayan bölge üzerinde yetki verildi. Papa XIII. Leo’nun (1810-1903) talimatıyla bir başka misyonda Mısır’da 1879’da açıldı.

Cizvitlerin varlığı İskenderiye ve Kahire’de düzenli olarak arttı, iki şehirde de erken dönemde Cizvit kolejleri bulunmaktaydı. 1893’te, Belçikalı Cizvitler bugün Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak bilinen Kwango’da bir misyon başlattılar. Bu Cizvitlerin 17. yüzyılda terk ettiği bölgeye dönüşünün sembolü oldu ve Katolik Kilisesi'nin Kongo’daki kuruluşunda önemli bir etkiye sahip oldu.

Saint Joseph Cizvit Üniversitesi - Beirut - Lübnan
Restorasyondan sonra Cizvitler Osmanlı İmparatorluğu’na 1831’de dönmeye karar verdiler. Önce bugün Lübnan olan bölgede bir misyon açtılar. 1852’de Beyrut’ta bir basımevi açtılar. 1872’de Şam’da bir misyon açıldı. Ancak 1881’de Cizvitler İstanbul’a döndüler ve yeni bir kilise ve ikamet yeri açtılar (Bugün bilinen adıyla Kutsal Kalp Kilisesi – Ayazpaşa – İstanbul). Cizvitler aynı zamanda Adana, Kayseri, Sivas, Tokat ve karadenizde çoğunlukla Ermenilere eğitim vermek için okullar açtılar. Adana’daki okul 1909’da yandı. Geri kalan okullar ise zaman içerisinde kapatıldı ve Fransız Cizvitleri 1914’te sınır dışı edildiler ve savaş sonrasında da geri açılmadılar.

Bugün Cizvitler
---------------

II. Dünya Savaşından sonra İsa Cemiyeti üye bazında bir zirveye ulaştı (30.000’den fazla) İki geleneksel havariliğine (Misyon ve Eğitim) ek olarak İsa Cemiyeti, sosyal hizmet görevlerine de kendini adadı.

Cizvitlerin Ev Merkezi - Roma
Örneğin Güney Amerika’da 1955’te açılan "Fe e Alegria" denilen okullar ağı özellikle fakirlere eğitim vermeyi amaçlamaktadır.

1975’te 32. Genel Cemiyet toplantısı yapıldı. Toplantı alınan 4 karar Cizvitler tarafından özellikle iyi bilinmektedir; "İsa Cemiyeti’nin bugünkü görevi inanca hizmet, kesin bir gereklilik olan adaletin teşviklenmesi..." Adaletin teşviki, o günden beridir Cizvitlerin önceliklerinden birisi olmuştur. Bu amaçla, 1980’de mülteciler ile ilgilenen bir Cizvit Sivil Toplum Örgütü olan JRS kurulmuştur.

2019 yılının şubat ayında Cemiyet önümüzdeki 10 yıl için Cizvit hizmetinin 4 önceliğini listelemiştir.

1. Loyolalı İgnatius’un Ruhsal Egzersizleri ve muhakeme ile Tanrı’ya ulaşan yolu göstermek.
2. Fakir, toplum dışına itilmiş, itibarı zedelenmişlerin yanında olmak ve adaleti ve barıştırıcı bir bir misyon içinde olmak.
3. Genç insanların umutla dolu bir gelecek yaratmaları için yanlarında olmak.
4. Ortak evimizin bakımı için işbirliği içinde olmak.
2020 yılında dünyada yaklaşık 15.000 Cizvit bulunmaktadır. En çok Cizvitin bulunduğu ülkeler Hindistan, ABD, İspanya ve İtalya’dır.

Türkiye’de ufak bir grup Cizvit Ankara'daki Azize Tereza Kilisesi'nde ikamet etmektedir.

Cizvit Azizler listesi
----------------------

* José de Anchieta - (ö. 1597)
* Modeste Andlauer - (ö. 1900)
* Edmund Arrowsmith - (ö. 1628)
* Roberto Bellarmino - (ö.1621) - (Kilise Doktoru)
* Jan Berchmans - (ö. 1621)
* Jacques Berthieu - (ö. 1896)
* André Bobola - (ö. 1657)
* Francisco de Borja - (ö. 1572)
* Jean de Brébeuf - (ö. 1649)
* Alexander Briant - (ö. 1581)
* Jean de Britto - (ö. 1647)
* Edmund Campion (ö. 1581)
* Peter Canisius - (ö. 1597) - (Kilise Doktoru)
* Juan del Castillo - (ö. 1628)
* Noël Chabanel - (ö. 1649)
* Pedro Claver - (ö. 1654)
* Antoine Daniel - (ö. 1648)
* Francesco De Geronimo - (ö. 1716)
* Paul Denn - (ö. 1900)
* Philip Evans - (ö. 1679)
* Pierre Favre - (ö.1546)
* Thomas Garnet - (ö. 1608)
* Charles Garnier - (ö. 1649)
* Aloysius Gonzaga - (ö. 1591)
* Roque González de Santa Cruz - (ö. 1628)
* René Goupil - (ö. 1642)
* Alberto Hurtado - (ö. 1952)
* Rémy Isoré - (ö. 1900)
* Isaac Jogues - (ö. 1646)
* Jacques Kisaï - (ö. 1597)
* Stanislas Kostka - (ö. 1568)
* Claude La Colombière - (ö. 1682)
* Jean de La Lande - (ö. 1646)
* Gabriel Lalemant - (ö. 1649)
* David Lewis - (ö. 1679)
* Loyola'lı İgnatius - (ö. 1556)
* Léon-Ignace Mangin - (ö. 1900)
* Paul Miki - (ö. 1597)
* Henry Morse - (ö. 1645)
* John Ogilvie - (ö. 1615)
* Nicolas Owen - (ö. 1606)
* José Maria Pignatelli - (ö. 1811)
* István Pongrácz - (ö. 1619)
* Miguel Agustin Pro - (ö. 1927)
* Bernardino Realino - (ö. 1616)
* Jean-François Régis - (ö. 1640)
* Alphonsus Rodriguez - (ö. 1617)
* Alphonso Rodríguez Olmedo - (ö. 1628)
* José Maria Rubio - (ö. 1929)
* Jean Soan de Goto - (ö. 1597)
* Henry Walpole - (ö. 1595)
* Francesco de Xavier - (ö. 1552)

Cizvitlerle ilgili filmler
--------------------------

* *Şeytan* (İngilizce: The Exorcist) William Friedkin yönetmenliğinde, 1973 yılında vizyona girmiştir. Filmin başrollerini Lee J. Cobb ve Linda Blair paylaşmaktadır.
* *Misyon* (İngilizce: The Mission) Roland Joffé yönetmenliğinde, 1986 yılında vizyona girmiştir. Filmin başrollerini Robert De Niro ve Jeremy Irons paylaşmaktadır.
* *Black Robe*, Bruce Beresford yönetmenliğinde, 1991 yılında vizyona girmiştir. Filmin başrol oyuncu: Lothaire Bluteau
* *Silence*, Martin Scorsese yönetmenliğinde, 2016 yılında vizyona girmişti. Filmin başrollerini Andrew Garfield ve Liam Neeson paylaşmaktadır.
* *Le portrait interdit*, Charles de Meaux yönetmenliğinde, 2017 yılında vizyona girmişti. Filmin başrollerini Melvil Poupaud ve Fan Bingbing paylaşmaktadır.

Cizvitlerle ilgili Fıkralar
---------------------------

| Cizvit Fıkraları |
| --- |
| Bir kadın Peder'e gidip, oğlunun Peder olmayı çok istediğini söylemiş. Gereklilikleri sormuş.

Peder açıklamaya başlamış. "Eğer Diosezli Peder olmak istiyorsa 8 yıl eğitim görecek. Fransisken bir Peder olmak istiyorsa 10 yıl, Cizvit bir Peder olmak istiyorsa da 14 yıl eğitim görecek."
Peder sona geldiğinde annenin gözleri parlar ve, "Onu sonuncusuna yazdıralım, biraz zor öğreniyor..." |
| Bir Fransisken, bir Dominiken ve bir Cizvit golf oynamaya gider. Oldukça iyi ilerliyorlardır ama bir noktada başkaları olduğu için beklemek zorunda kalırlar. Oynayanlar çok kötü gibidirler ve başkalarına yer vermiyorlardır. Rahipler sinirli bir şekilde şikayetçi olmak için müdüre giderler. Müdür onlara, o golfçülerin kör olduğunu söyler. "Onlar biraz geç bitirebiliyor" der, "Lütfen biraz sabırlı olun".

Fransisken utanç içinde dizlerinin üstüne çöker ve Tanrı'ya onu öfkesi yüzünden affetmesi için yalvarır. Dominiken de üzüntü içinde sabırsızlığı için tövbe eder ve fakirlere, engellilere daha fazla yardım etmeye yemin eder.
Cizvit hiç etkilenmemiş bir şekilde müdüre sorar, "Onları neden gece oynatmıyorsun?" |
| Bir Cizvit ve bir Fransisken akşam yemeği için otururlar. Masada yalnızca iki dilim kek kalmıştır. Birisi küçük diğeri ise büyük. Cizvit öne uzanır ve en büyük dilimi alır. Fransisken azarlarcasına, "Aziz Francesco bize her zaman en küçük parçayı almamızı öğretti." Cizvit cevap verir, "Ve işte aldın." |
| Bir Fransisken ve bir Cizvit arkadaştır. İkisi de sigara bağımlısı oldukları için uzun süre sigara arası vermeden dua etmeyi çok güç bulurlar. Üstlerine sigara içebilmek için izin istemeye giderler.

Tekrar buluştuklarında Fransisken'in modu düşüktür. "Üstüme dua ederken sigara içebilir miyim diye sordum, 'hayır' dedi."
Cizvit gülümser. "Ben sigara içerken dua edebilir miyim diye sordum, 'tabii ki' dedi." |

Kaynakça
--------

1. 1 2  "Society of Jesus (Institute of Consecrated Life - Men) [Catholic-Hierarchy]". *www.catholic-hierarchy.org*. 23 Ocak 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi.
2. ↑  *New Catholic Encyclopedia - Second Edition* (İngilizce). Thomson and Gale. 2003. ss. Cilt: 7 s. 779-795.
3. ↑  *The First Jesuits*. *John W. O'Malley* (İngilizce). Harvard University Press. 1995. ISBN 978-0674303133.
4. ↑  Michael Servetus Research 11 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Website that includes graphical documents in the University of Paris of: Ignations of Loyola, Francis Xavier, Alfonso Salmerón, Nicholas Bobadilla, Peter Faber and Simao Rodrigues, as well as Michael de Villanueva ("Servetus")
5. ↑  Coyle, Henry (1908). *Our church, her children and institutions*. Angel Guardian Press. s. 142. 14 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2011.
6. ↑  *Hıristiyanlık Tarihi*. *Robert D. Linder*. Yeni Yaşam Yayınları. 1977. s. 420 ISBN 975-8318-86-1.
7. ↑  *The Constitution of the Society of Jesus and their Complementary Norms* (İngilizce). The Institute of Jesuit Sources. 1996. ss. 3. ISBN 1-880810-24-7.
8. ↑  *The Constitution of the Society of Jesus and their Complementary Norms* (İngilizce). The Institute of Jesuit Sources. 1996. s. 23. ISBN 1-880810-24-7.
9. ↑  *Les Missions Jésuites - Pour une plus grande gloire de Dieu*. *Philippe Lécrivain* (Fransızca). Gallimard. 1991. ISBN 2-07-030746-8.
10. ↑  Güngör, Prof. Dr. Ali İsra (2016). *Cizvitler*. 1. baskı (gözden geçirilmiş yeni baskı). İlknur Uğurlu, Mustafa Güre, Arzu Yıldız. İstanbul: İlgi Kültür Sanat. s. 105-106. ISBN 978-605-4977-68-0. OCLC 1193198169.
11. ↑  "Cizvit okuları". 4 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
12. ↑  "Claudio Acquaviva". 13 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
13. ↑  "Düşünce Tarihi, Batıya Yön Veren Metinler, Cizvit Eğitimi, Ignatius Loyola". 9 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2013.
14. ↑  "Xu Guangqi". Vikipedia. 13 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
15. ↑  *Mathématiques, Astronomie, Biologie et Soin des Ames - Les Jésuites et les sciences*. *François Euvé* (Fransızca). Lessius Editions. 2012. ss. ISBN 978-2-87299-226-3.
16. ↑  "Redducciones". Britannica. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
17. ↑  "Saint-Benoit Koleji". 9 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
18. ↑  Papa XIV. Clement, *Dominus ac Redemptor Noster* 21 Temmuz 1773  3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
19. ↑  "Aug 16 1773 - Society of Jesus Suppressed", *Jesuit Restoration 1814* 2 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 16 Ağustos 2014
20. ↑  "Jesuits and China". *Benoît Vermander SJ*. 5 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
21. ↑  "Jesuits and Africa". 25 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
22. ↑  *La Compagnie de Jésus au "Levant"*. *Charles Libois SJ* (Fransızca). Dar el-machreq - Beyrouth - Liban. 2009. ss. 205-237. ISBN 2-7214-5038-7.
23. ↑  "Fe e Alegria". 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
24. ↑  *Cizviter ve Katolik Kilisesi'ndeki Yeri*. *Dr. Ali İsra Güngör*. ASAM. 2002. ss. 184-193.
25. ↑  "Jesuit Refugee Service". 24 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
26. ↑  "Jesuites.com". 7 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
27. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 4 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2021.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Society of Jesus*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

İlgili kitaplar
---------------

* *Cizvitler ve Katolik Kilisesi'ndeki Yeri*, 2002, Ali İsra Güngör - ASAM - ISBN 975-6769-50-5
* *Hristiyanlık Tarihi*, 1977, tr. 2004 - John P. Donnelly - Yeni Yaşam Yayınları - s. 421-422 - ISBN 975-8318-86-1

| * g
* t
* d
Cizvitler |
| --- |
| 
* Liste
	+ Cizvitler

 |
| Tarihi | 
* *Loyola’lı İgnatius’un Ruhsal Egzersizleri*
* *Ad maiorem Dei gloriam*
* *Magis*
* *Regimini militantis Ecclesiae*
* *Ratio Studiorum*
* *Chiquitos Cizvit Misyonerlik Yerleşimleri*
* *Nuestra Señora de Loreto*
* *Nuestra Señora de Santa Ana*
* *Córdoba'daki Cizvit Yapıları*
* *San Ignacio Miní*
* *Santa María la Mayor*

 |
| Cizvit Azizleri | 
* José de Anchieta
* Modeste Andlauer
* Edmund Arrowsmith
* Roberto Bellarmino
* Jan Berchmans
* Jacques Berthieu
* Andrzej Bobola
* Francisco de Borja
* Jean de Brebeuf
* Alexander Briant
* Jean de Britto
* Edmund Campion
* Peter Canisius
* Juan del Castillo
* Noël Chabanel
* Pedro Claver
* Claude de la Colombiere
* Anthony Daniel
* Paul Denn
* Philip Evans ve John Lloyd
* Pierre Favre
* Thomas Garnet
* Charles Garnier (Cizvit)
* Aloysius Gonzaga
* Roque González de Santa Cruz
* John Soan de Goto
* René Goupil
* Melchior Grodziecki
* Alberto Hurtado
* Rémy Isoré
* Loyolalı Ignatius
* Francesco de Geronimo
* Isaac Jogues
* Diego Kisai
* Stanislaus Kostka
* Jean de Lalande
* Gabriel Lalemant
* David Lewis
* Léon-Ignace Mangin
* Paul Miki
* Henry Morse
* John Ogilvie
* Nicholas Owen
* José María Pignatelli
* Pongrácz István
* Bernardino Realino
* Jean François Regis
* Alonso Rodriguez
* Alphonsus Rodriguez
* José María Rubio
* Robert Southwell
* André de Soveral
* Henry Walpole
* Franciscus Xaverius

 |
| Papa | 
* Papa Franciscus

 |
| Cizvit Üstün Generali | 

|  |  |
| --- | --- |
| Feshinden önceki dönem | 
* Loyolalı Ignatius
* Diego Laínez
* Francisco de Borja
* Everard Mercurian
* Claudio Acquaviva
* Muzio Vitelleschi
* Vincenzo Caraffa
* Francesco Piccolomini
* Alessandro Gottifredi
* Goschwin Nickel
* Giovanni Paolo Oliva
* Charles de Noyelle
* Thyrsus González de Santalla
* Michelangelo Tamburini
* Franz Retz
* Ignacio Visconti
* Luigi Centurione
* Lorenzo Ricci
* Tadeusz Brzozowski

 |
| Feshinden sonraki dönem | 
* Luigi Fortis
* Jean-Philippe Roothaan
* Pierre-Jean Beckx
* Anton Anderledy
* Luis Martín
* Franz Xaver Wernz
* Vladimir Ledochowski
* Jean-Baptiste Janssens
* Pedro Arrupe
* Peter Hans Kolvenbach
* Adolfo Nicolás
* Arturo Sosa Abascal

 |

 |
| Cizvit Teologları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Feshinden önceki dönem | 
* Petrus Busaeus
* John Gibbons
* Arthur Faunt
* Peter Canisius
* Luis de Molina
* Gabriel Vasquez
* Enrique Henriquez
* Martin Delrio
* Francisco Suárez
* Roberto Bellarmino
* Diego Ruiz de Montoya
* Giles de Coninck
* Fernando Castro Palao
* Agostino Bernal
* Gaspar Hurtado
* Guillaume Lamormaini
* Francisco de Lugo
* Juan de Dicastillo
* Nicholas Abram
* Maximilian van der Sandt
* Laurenz Forer
* Théophile Raynaud
* Heinrich Wangnereck
* Hermann Busenbaum
* François Annat
* Georges Gobat
* Juan Cardenas
* Honoré Fabri
* Jean Crasset
* Philippe Aranda
* Tobias Lohner
* Étienne Agard de Champs
* Jérôme de Gonnelieu
* William Darrell
* Henry Robert Stephens
* Jean-Baptiste Tolomei
* Johann Jakob Scheffmacher
* Barthélemy Des Bosses
* Luis de Lossada
* Giovanni Battista Scaramelli
* Jean-Joseph Petit-Didier
* Franz Neumayr
* Karl von Haimhausen
* Andrea Spagni
* Benoît Stattler
* Manuel Lacunza

 |
| Feshinden sonraki dönem | 
* Salvator Tongiorgi
* Joseph Deharbe
* Clément Schrader
* Giovanni Perrone
* Constantin von Schäzler
* Antonio Ballerini
* Pie Mélia
* Louis Jouin
* Matteo Liberatore
* Wilhelm Wilmers
* Edouard Génicot
* Jean-Baptiste Terrien
* Domenico Palmieri
* Ferdinand Cavallera
* Pierre Teilhard de Chardin
* John Courtney Murray
* Erich Przywara
* John Courtney Murray
* Antoine de Mello
* Jean Daniélou
* Karl Rahner
* Avery Dulles
* Carlo Maria Martini
* John J. Navone
* Karl Rahner
* Henri de Lubac
* Hans Urs van Balthasar
* Xavier Tilliette

 |

 |
| Cizvit Bilim İnsanları | 
* Antoine Poidebard
* Athanasius Kircher
* Ruđer Bošković
* Christopher Clavius
* Lorenzo Hervás
* Giovanni Riccioli
* Joseph Hilarius Eckhel
* Guillaume de Jerphanion
* Marcel Jousse
* Ignaz Kögler
* Matteo Ricci
* Walter J. Ong
* Óscar González-Quevedo
* Roberto Busa
* Angelo Secchi
* Ferdinand Verbiest
* Michel de Certeau

 |
| Cizvit Üniversiteleri | 
* Papalık Gregoryen Üniversitesi
* Papalık Kutsal kitap Enstitüsü
* Papalık Şarkiyat Enstitüsü
* Pontifical Xavierian University
* Universidad Pontificia Comillas
* Pontifícia Universidade Católica do Rio de Janeiro
* Pontificia Universidad Católica del Ecuador
* Sophia Üniversitesi
* Fu Jen Catholic University
* Ateneo de Manila University
* Sogang University
* Central American University
* Universidad del Salvador
* Universidad de Vale do Rio dos Sinos
* Andrés Bello Catholic University
* Universidad Católica del Uruguay
* Universidad del Pacífico
* Universidad Iberoamericana Puebla
* Universidad Iberoamericana León
* Universidad Rafael Landívar
* Georgetown Üniversitesi
* Fordham Üniversitesi
* Santa Clara Üniversitesi
* Loyola Marymount University
* Loyola University Chicago
* Loyola University New Orleans
* Loyola University Maryland
* University of Scranton
* University of San Francisco
* University of Detroit Mercy
* Boston College
* John Carroll University
* Saint Louis University
* Marquette University
* Fairfield University
* Gonzaga University
* Regis University
* Xavier University
* Saint Joseph's University
* Canisius College
* College of the Holy Cross
* Creighton University
* Le Moyne College
* Rockhurst University
* Saint Peter's University
* Seattle University
* Spring Hill College
* Saint Joseph University
* Université Loyola du Congo
* Loyola College, Chennai
* St. Xavier's College, Mumbai
* XIM University
* Université de Namur
* Universidad de Deusto
* Universidad Loyola
* Akademia Ignatianum w Krakowie

 |
| Cizvit kiliseleri | 
* Gesù Kilisesi
* Roma'daki Aziz İgnatius kilisesi
* Madonna Della Strada
* Loyola'lı aziz İgnatius in Campo Marzio Kilisesi
* Sant'Andrea al Quirinale Kilisesi
* Santuario de Loyola
* Jesuitenkirche (Innsbruck)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90238846
* BNE: XX111131
* BNF: cb11872162f (data)
* CiNii: DA02153567
* GND: 80092-2
* HDS: 011718
* ISNI: 0000 0001 2369 4680
* LCCN: n79046634
* LNB: 000057120
* NKC: kn20010710123
* NLA: 36584458
* NLI: 987007263198705171
* RERO: 02-A000151202
* SELIBR: 120699
* SUDOC: 086020846
* Trove: 383102
* VIAF: 141318503
* WorldCat: lccn-n79046634

 |