II. Filip'in suikastının ressam André Castaigne tarafından çizimi (y. 1898)
**Orestisli Pausanias**, II. Filip'in kişisel korumasının (*somatophylakes*) bir üyesiydi. MÖ 336'da muhtemelen Filip'in karısı Olympias'ın, veya bir ihtimalle oğlu Büyük İskender'in emriyle Filip'e suikast düzenledi. Pausanias suikasttan kaçarken öldürüldü.

Suikast nedeni
--------------

Cinayetin en popüler açıklaması, Aristoteles'de genişçe anlatılan Diodorus Siculus'un açıklamasıdır. Diodorus'a göre, general Attalus, arkadaşı Pausanias'ın ölümünden dolayı, kafa karıştırıcı bir şekilde aynı isme sahip olan Orestisli Pausanias'ı suçladı.

Hiçe sayıldığını hisseden Orestisli Pausanias, romantik rakibi ve Attalus'un sevgilisi olan Pausanias'ı halka açık bir şekilde aşağıladı. Attalus'un sevgilisi Pausanias, halkın gözündeki onurunu korumak için savaşta kralı korurken kendini tehlikeye attı. Sevgilisinin intiharıyla harap olan Attalus, Orestisli Pausanias'ı sarhoş edip ona tecavüz ederek cezalandırmaya çalıştı. Filip, Attalus'u eski sevgilisine tecavüz etmesine rağmen, muhtemelen bir teselli olması için cezalandırmadı, Orestisli Pausanias ise "somatofilaks" rütbesine terfi etti.

Bu yüzden, Pausanias'ın Filip'i öldürme nedeninin, en azından kısmen, Filip'in Pausanias'ın tecavüze uğradığı partinin ev sahibi olup tecavüze hiçbir şekilde müdahale etmemiş ve hatta Attalus'u azarlamamış bile olmasından dolayı Filip'e karşı duyduğu kişisel öfkeden kaynaklandığı varsayılmıştır.[*kaynak belirtilmeli*]

### İntikam zamanlaması ile ilgili sorunlar

Bununla birlikte, tecavüz ile intikam arasındaki zaman farkıyla alakalı bir sorun vardır: Diodorus, Pausanias'a kişisel bir intikam nedeni atfedilmesini destekliyor, ancak Pausanias'a yapılan saldırıya yol açan olayları İlirya kralı Pleurias zamanına tarihlendiriyor, ancak Filip'in İlirya'ya karşı yürüttüğü son sefer MÖ 344'te gerçekleşti. Bu tarihler arasındaki yazışmalar, Pausanias'ın tecavüzü ile Filip'in öldürülmesi arasına sekiz yıl koyar - asabi bir kişisel intikam eylemi için görünüşte uzun bir bekleyiş.[*kaynak belirtilmeli*]

Kaçarken öldürülmesi ve ortak komplocularun yargılanması
--------------------------------------------------------

Pausanias, Filip'in kızı Kleopatra'nın Epirus'lu I. İskender ile yaptığı düğün töreninde Filip'i öldürdü; ancak cinayetin ardından, firar etmek için şehir kapısına doğru kaçarken, bir asma köküne takıldı ve aralarında Attalus, Andromenes'in oğlu Stymphaean, aynı zamanda İskender'in korumaları ve arkadaşları olan Leonnatus ve Perdiccas'ın da olduğu Filip'in korumalarından birkaç tanesi tarafından ölene kadar mızraklandı.

Pausanias'ın kaçmaya çalıştığı yerin yakınında atlar bulunduğundan, cinayet kesinlikle önceden planlanmıştı. Cinayet davasında, diğer iki adam, Heromenes ve Arrhabaeus, Pausanias ile komplo kurmaktan suçlu bulundu ve idam edildi. Pausanias'ı öldüren mızrağı atan Leonnatus, muhtemelen suikastçının sorgulanmasını engellemeye çalıştığı şüphesiyle rütbesi düşürüldü.

Hatırlanışı
-----------

Filip'in oğlu ve halefi İskender, Pausanias'ın cesedini çarmıha gerdirdi. Ancak, yeni kral Makedonya'dan ayrılır ayrılmaz, Filip'in dul eşi ve İskender'in annesi Olympias tarafından Pausanias'a bir anıt dikildi.

Kaynakça
--------

Özel

1. ↑  Diodorus Siculus 16.93.4-16.94.4; Aristotle, *Politics* 5.10, 1311b
2. ↑  Diodorus Siculus 16.94.3-4
3. ↑  Justin 9.7.9-11

**Birincil kaynaklar**

* Plutarkhos: İskender'in *Hayatı* 25 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
	+ "Philip'in Suikastı", Plutarch 5 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Diodorus Siculus, 16.94

 **Modern** 

* "Philip'in Ölümü: Cinayet mi Suikast mı?"  [ *güvenilmez kaynak?*]
* *Büyük İskender*, JR Hamilton
* *Makedonyalı İskender MÖ 356-323*, Peter Green