PCI-X anakartı
**PCI-X**, (Kapsamı genişletilmiş birbirine bağlı çevresel parçalar) bir bilgisayara ait bir veri yoludur ve PCI ‘ın yerini almak için standart olarak tasarlanmış yaygın bir karttır. Bu kart PCI ‘ın daha hızlı bir versiyonudur, iki kat daha hızlı çalışır ve diğer yönden, fiziksel uyarlama ve temel tasarımı ile benzerlik gösterir. Modern tasarımlarda benzer bir seslendirmeyle kendi kendisinin yerini tutan PCI Express çok farklı bir mantıksal tasarıma sahiptir.

PCI-X , IBM , HP ve Compaq tarafından geliştirilmiştir. PCI-X saat hızını (66 Mhz ‘den 133 Mhz’e) ve dahası bilgisayar işlemcisi ve bilgisayarın dış yüzeyine ait veri miktarını iki katına çıkaran , standart PCI ‘ın yeniden gözden geçirilmiş halidir. Standart PCI 66 Mhz de 64 bite kadar destekler (33 Mhz de 32 bit üstündeki her şey sadece yüksek sonlandırıcılı sistemlerde görülür ) ve ek olarak veri yollarının standartları 66 Mhz ‘ de , 32 bitte veya 33 Mhz‘de 64 bitte hareket eder. Teorik olarak , PCI-X ile işlemci ve dış yüzeyleri arasındaki maximum bilgi akışı, standart 532 MB/ s ile 1.06 GB/s olarak karşılaştırılır. PCI -X genellikle PCI -X ‘in arka alanına uyumludur, bu şu anlama gelir ki ,mesela ,standart bir PCI boşluğuna PCI-X kartını yükleyebilirsin (fakat bu PCI veri yolu hızı limitinde olacaktır) PCI ve PCI-X kartları bir PCI-X veri yolu üzerinde birleştirilebilir fakat hızı içlerindeki en yavaş olan kartın hızı kadar olacaktır. PCI-X , PCI ‘ın geçirdiği hata toleransını yoluna koyar, mesala ,hatalı kartlar yeniden başlatılabilir veya çevrimdışına alınabilir.

IBM ,HP ve Compaq , PCI -X ‘in Gigabit Ethernet,Fiber kanal ve Ultra 3 SCSI gibi vericiler için yüksek bant genişliğindeki aletlerin performansını arttırmak için tasarlanmıştır ve kümelerin topluca bağlanabilmesi için PCI-X tarafından işlemcilere izin verilir. 1998 yılında IBM, HP, Compaq, PCI-X ‘i PCI özel ilgi grubuna onaylatmıştır (Bilgisayar makineleri Kurumu‘nun özel ilgi grubuna). PCI SIG PCI-X ‘i onaylamıştır ve şu anda bütün bilgisayar üreticileri tarafından adapte edilebilen ve kullanılabilen (ortak) açık bir standarttır. PCI SIG , PCI-X için teknik destek , eğitim ve başarı testini kontrol eder. IBM, Intel, Microelectronics ve Mylex PCI ‘ı desteklemek için çip setleri geliştirmeyi planlar. 3Com ve Adaptec , PCI-X ‘in dış yüzeyini geliştirmeyi hedefler.

PCI –X , standart veri yoluna , kişisel uzantıları kodlamak amacıyla geliştirildi.PCI-X’e genellikle bilinen Gigabit Ethernet kartları ,Fiber Kanalı , Ultra 3 SCSI kartları gibi bazı aletlere ihtiyaç duyuldu , aynı zamanda küme toplam bağlantıları , PCI veri yolundaki (sadece133 MB/s) bant genişliğini bozabilirdi. İlk çözüm 33 MHz PCI veri yolunu iki misli hıza 66 Mhz ‘de çalıştırmak , çıkarımı 266 MB/s ‘ de etkili bir şekilde iki katına çıkartmaktı. Bununla birlikte çok sayıda yüksek bant genişliğine sahip makineler hala daha fazla headroom ‘ a ihtiyaç duydular ve bu nedenle boşluklara 120 ‘ den 184 ‘e kadar 64 bitlik düzeye sahip pinler eklendi. Bu sadece 33 Mhz ‘de temelde aynı maximum 266 MB/s ‘yi vererek çalıştı. Birleştirilmiş 64 bit 66 Mhz portlarda görüldü. Fakat bu uzantılar PCI 2x standartlarının opsiyonel kısımları gibi az da olsa desteklendi. Aletin uyumu temel 133 MB/s ‘nin ötesinde hala çok zordu.

1998 ‘ de Compaq , IBM ve HP 64 bitlik uzantıyla 66 Mhz uzantıyı birleştirdiler ve 100 Mhz ve 132 Mhz ‘lik bant genişliğini değerleri mümkün olan 798 MB/s ve 1064 MB/s ‘e alabildiğince yükseltmeyi, gelecekteki talebi tahmin ederek geliştirdiler. Onlar ,PCI –X olarak ,ortak sonucu PCI SIG (standart özel grubu) ‘e sundular. PCI SIG , PCI –X ‘i onayladı ve bu şimdi bütün bilgisayar üreticileri tarafından kullanılabilen ve adapte edinile bilinen açık bir standarttır. PCI SIG , PCI-X için teknik destek eğitim ve başarı testleri kontrol etmektedir.Tüm büyük (genel) çip üreticileri genellikle şimdi üretimlerinin içinde PCI-X ‘in versiyonlarından bazılarına sahiptirler.

PCI –X, PCI- 2x ya da sonraki standartlardan çoğu kartla arkadan uyumludur. Orijinalinde (Aslında) PCI-X veri yolları 5 Voltluk veri yollarına sahiptir. Sonradan, PCI-X tekrarında PCI veri yolları, çift yönlü voltajları birbirine bağlayıcıydı. 3.0’da bu sadece 3.3 Volta dönüştü. PCI-X veri yolları 5 Voltluk kartlarda uyumlu değildirler. Daha yeni PCI kartları PCI-X girişinde çalışır, yine de onlar tüm veri yolunun hızını azaltacaktır. Örneğin bir PCI 2.3 parçası 32 bit ve 66 MHz de PCI-X 133 veri yolunda çalışıyorken veri yolu tüm veri yolu çıkarımını 266 MB/s’de sınırlayacaktır. Bu limite uymak için birçok anakart,daha iyi bir arka plan uyumuna ve daha yüksek bir bant genişliği için , farklı PCI-X kanallarına sahip olacaktır.
PCI- X , PCI ‘ dan hata toleranslı olmak üzere tasarımlanmıştır. Örneğin , PCI-X ‘in genel sistem başarısızlığı oluşmadan önce hatalı bir kart yeniden aktive etmek için şartları vardır.
Endüstriyel olarak PCI-X ‘in adaptasyonunu hızlandırmak için COMPAQ adlı marka kendi web sitelerinde PCI-X ‘in geliştirici araçlarını önerir.

PCI-X 2.0
---------

2003 yılında PCI SIG 266 Mhz ve 533 Mhz ‘de değişkenleri ekleyen PCI-X 2.0 ‘ı getirdi. Bu değişkenler yaklaşık 2.15 GB/s ve 4.3 GB/s lik çıkışlar verirler. PCI 2x sistemin güvenirliğini yoluna koyan ve veri yoluna ait hayatı düzeltmek için ECC‘yi ekleyen bir sistem tasarlayan ek bir protokol yapar. PCI- X de en çok karşılaşılan şikayetlerden birini belirlemek gerekirse , 184 pin lik bağlacı , 16 bitlik port PCI-X in sabit uzay aygıtlarında kullanılmaları için geliştirilmiştir. PCI Express’e benzer olarak P2P fonksiyonları da diğerleri ile ana fikri konuşmadan ve veri yolu kontrolünde aletler için eklenmiştir her ne kadar PCI 2.0’in teorik dezavantajları olsa da aslında arka planda PCI-X ve PCI aletleriyle uyumludur bu geniş bir çizelgede (2006’nın benzeri ) gösterilmemiştir.Bu arka planda yaşanan gösterilme eksikliği başlangıçtır çünkü sabitdisk aygıtları PCI Express‘in yerine geçmek için secilmektedir.

PCI Express ile ilgili karışıklıklar
------------------------------------

PCI-X genellikle PCI-E ve PCIe olarak kısaltılan PCI Express ile karşılaştırılmaktadır.
İkisi de hızlı veri yolları olmalarına rağmen birçok yönde farklılıklar gösterirler. İlk olarak paralel bir arayüz olup en eski 5 Volt PCI aygıtlar harici her aygıt ile geri uyumludur. PCIe ise daha eski veri yolları ile uyumluluk göstermeyen bir seri veri yoludur. Gelecekte PCI-X ve PCI veri yolları , aynı ISA veri yollarının bazı bilgisayarlarda veri yollarını çalıştırmadığı (çalışmayı engellediği) bir PCI köprüsünü çökertebilir (çalıştırmayabilir). Bu uygunluk ile karşılaştırılmamalıdır. PCIe aynı zamanda en yüksek bant genişliğinde PCI-X ve hatta PCI–X 2.0 ye kafa tutacak düzeydedir. PCIe x1 250mb/s çift yönlü veri akışını sağlayabilir ve günümüzde 16x yani 4gb/s ye kadar destekler.