Yeşilova Höyüğünün Yeri
**Yeşilova Höyüğü** İzmir'in en eski yerleşim birimidir. Bornova ilçesinin Karacaoğlan mahallesinde, Manda çayı kıyısında bulunan bir höyüktür. Yer olarak Işıkkent Eğitim Kampüsü'nün doğusuna, Bornova Anadolu Lisesi'nin güneybatısına düşmektedir. Yerleşim olduğu dönemlerde İzmir Körfezi iki kilometre daha içerideydi, bölge bugünkünden daha sulaktı ve daha zengin bir flora ile faunaya sahipti. Bornova Ovası'nın orta kesimindeki Yeşilova Höyüğü, Yassıtepe Höyüğü ve İpeklikuyu Höyüğü, günümüz İzmir'inde ilk düzenli yerleşimlerin olduğu noktalardır. Diğer yandan alan olarak bakıldığında Batı Anadolu'daki en büyük yerleşimdir. Günümüzde, Bornova Ovası yüzeyinin 4-5 metre altında kalmış durumdadır.

Höyüğe yerleşen ilk topluluk, en az bin yıl boyunca seller ve yangınlara karşın yerleşimi terk etmemiş, köylerini sekiz kez yeniden inşa etmişlerdir. Nüfus artışı, 400 metre kuzeyde Yassıtepe Höyüğü'ne bir köy kurmayı gerektirmiştir. Bu bölgede avcılığın yanı sıra yabanıl buğday yetiştirip sığır otlatmışlardır.

Nisan 2009 tarihinden itibaren Bornova Belediyesi'nin düzenlemeleri ile grup halinde öğrencilere, günümüzden 8.500 yıl önce günlük yaşamı, evleri, kullanılan eşyaları yerinde göstermek için etkinlikler yapıla gelmektedir.

Kazılar
-------

Höyük ilk olarak 2003 yılında belediyenin Buca'daki bir parka bölgeden toprak alması sonucu bulunmuştur. Resim öğretmeni olan Alibeke Özkan, Buca'daki parka gelen topraklar içerisinde arkeolojik kalıntılar bulup, bunları İzmir Arkeoloji Müzesi'ne teslim etmiştir. Toprağın nereden alındığı tespit edilmesi sonucunda Yeşilova höyüğünün yeri bulunmuştur. Kazılar, 2005 yılında İzmir Arkeoloji Müzesi tarafından başlatılmıştır. Bir yıl ara verildikten sonra 2008 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü ortak girişimiyle Prof. Dr. Zafer Derin başkanlığında yeniden başlamıştır. Bu kazılar sonucunda 338 adet envanterlik ve etütlük eser bulunmuş ve müzeye teslim edilmiştir.

Höyük'ün görünümü
Höyükteki çalışmalar belirtilen kuruşların yanı sıra İzmir Büyük Şehir Belediyesi ve Ege Üniversitesi Rektörlüğü'nün katılımıyla, sadece bir kazı olarak değil, "geleceğe yönelik planlı bir kamusal alan olması yönünde" geliştirilmektedir. Dolayısıyla faaliyetler, "kazı, eğitim, altyapı ve çevre düzenlemeleri ve yayın" faaliyetleri olarak sürdürülmüştür. Höyükteki kazılar 26.08.2010 tarihinde sona erdirilmiştir.

Tabakalanma
-----------

Kazılarda höyükte üç kültür katları saptanmıştır. Bu tabakalar yüzeyden itibaren I. kat Roma, Demir Çağı ve Tunç Çağı yerleşimleri, II. kat (1. ve 2. tabakalar) Kalkolitik Çağ ve III. kat (1. - 8. tabakalar) Neolitik Çağ olarak görülmektedir. III. kat, günümüzden 8 bin yıl öncesine tarihlenen Neolitik Çağ yerleşmesidir. En yoğun yerleşmeyi temsil eden bu tabakanın üstündeki günümüzden 6 bin yıl öncesine tarihlenen Kalkolitik Çağ yerleşmesi görülür. Manda Çayı'nın bu dönemde neden olduğu sık sel baskınları nedeniyle yerleşmenin terk edildiği, daha yüksekteki Bornova Höyüğü ve Yassıtepe Höyüğü gibi diğer yerleşimlere çekilindiği ileri sürülmektedir. Üst katlarda pithos mezarın bulunması, bölgenin Erken Tunç Çağı'nda mezarlık olarak kullanıldığını göstermektedir.

Höyüğün yayılma alanı, 2010 yılı kazılarında Neolitik Çağ'dan Roma Dönemi'ne kadar 100 dönüm olarak görülmektedir.

Buluntular
----------

Neolitik Çağ'ı temsil eden III. kat bugünkü ova yüzeyinin 3-4 metre altında bulunmaktadır. En alt tabakalar olan 7. ve 8. tabakalarda dörtgen ve oval planlı, saz ve ağaç dallarından yapılma kulübelerde oturulduğu anlaşılmaktadır. Kulübelerin civarında ovak ve kül kalıntıları bulunmaktadır. Daha üstteki 5. ve 6. tabakalarda mimari olarak sadece taban kalıntılarına ulaşılabilmiştir. Yine çadır ve kulübe türünde barınaklar kullanıldığı anlaşılmaktadır. Neolitik katın en üst üç tabakası (1.-3.) "zengin bir süreç" olarak tanımlanmaktadır. Bu tabakalarda ortaya çıkan değişim nüfus artışına bağlı olarak daha büyük aile gruplarının yaşadığı konutlar, diğer deyişle büyük boyutlu mimarinin ortaya çıkışıdır. Konut olarak tanımlanan bu kalıcı barınakların topluluğun geliştirdiği geçim ekonomisiyle doğrudan ilişkili olduğu belirtilmektedir. Özellikle 1. tabaka, höyüğün en uzun soluklu yerleşimi olarak görülmektedir. Neolitiğin son dönemi olarak kabul edilen ve MÖ 6000 - 5700 yıllarına tarihlenen bu dönemde 0,70 - 0,80 cm. derinlikte taş temeller üzerinde 5 x 6 ve 6 x 8 metre boyutlarında konutların yapıldığı saptanmıştır. Yan yana ama birbirinden ayrı yapılan bu konutlar bir avluya bakmaktadır. Taş temellerin üzerine duvarların, geleneksel malzeme olan kerpiçle değil, 10–15 cm. kalınlığındaki kalıplara dökülen killi toprak ve bitki kalıntılarından oluşan bir çamurla (mühre) yapıldığı anlaşılmaktadır.

Kazı başkanı Prof. Dr. Zafer Derin, kazılarda, bir müzeyi dolduracak kadar buluntu çıkarıldığını belirtmektedir.

Çakmak taşından yapılmış kesici, delici, kazıyıcı aletler, ok uçları ve bıçaklar bulunmuştur. Çakmak taşından başkaca obsidiyen kullandıkları belirlenmiş, bu taşın da Melos Adası’ndan ve Kapadokya’dan getirttikleri tahmin edilmektedir.
Kazılarda bulunan birçok mühürden birinin günümüzden 8.200 yıl öncesine ait olduğu belirlenmiş ve güneşi simgeleyen bir mühür de çıkarılmıştır.

Kazılarda çıkan kil parçalarının üzerinde çocuk ve kadın parmak izleri bulunmuş ve bu kil parçaları günümüzden 8.500 yıl öncesine tarihlenmiştir. Bu kil topaklarının, çanak çömlek yapmak üzere yoğurulduğu düşünülmektedir. Öte yandan yerleşim sakinlerinin hayvan yağlarını, kilden kaplarda fitil kullanarak yaktıklarını, bundan aydınlatmada yararlandıkları ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca her şey pembe veya kırmızı renkli olduğu da saptanmıştır.

Çevrede bol bulunan serpantini ham madde olarak kullanılan bir balta atölyesi buluntular arasındadır. El işi örnekleri sergileyen çok sayıda, irili ufaklı balta ele geçmiştir. Ayrıca başka bölgelerden getirilen taşların da balta üretiminde kullanıldığı görülmüştür.

Höyük'ün antik yerleşimcilerinin, kırma çatılı evlerde yaşadığı anlaşılmıştır. Bu evlerin hemen hepsinde öğütme taşı ve çanak çömlek bulunmuştur.

Tarım ürünlerinin takas edildiği, karşılığında taş ve deniz ürünleri alındığı tespit edilmiştir. Dokuma tezgahı ağırlıklarını ürettikleri bir evin içinde taş üzerinde bir çetele bulunmuştur.

Kazılarda ele geçen sığır ve küçük baş hayvan kemikleri, bölgede avlanan ya da yetiştirilen çok sayıda hayvan olduğunu göstermektedir. Ayrıca deri işlemekte kullanıldığı anlaşılan taş ve kemikten yapılma aletlerin varlığı, bir deri işleme geleneğinin yaygın bir biçimde sürdürüldüğüne işaret eder. Pişmiş toprak dokuma tezgâhı ağırlıklarıyla birlikte ele alındığında yerleşmede, hayvancılığa dayalı dericilik ve dokuma endüstrisinin geliştiği ileri sürülmektedir. Ayrıca alanın birçok yerinde kum midyesi başlıcası olmak üzere çeşitli türde midyeler ile çipura kemikleri ile balık ağı ağırlıkları bulunmuştur. Bu ağırlıkların çeşitli taşların iki tarafını kırarak yaptıkları tespit edilmiştir.

Höyücek kazılarında Neolitik tabakalarda bulunana benzer pişmiş topraktan yapılma bir ana tanrıça idolü ile Anadolu parsı kabartmalı çanak çömlekler bulunmuştur.

Höyük'te Neolitik yerleşimin MÖ 5.700 yılı dolaylarında yaşanan bir yangından ve ardından gelen şiddetli bir sel baskınından sonra höyüğü terk ettiği anlaşılmaktadır. Sadece Yeşilova Höyüğü değil çevredeki tüm yerleşimler terk edilmiş görünmektedir. Bölge izleyen 300 yıl süresince iskan edilmemiştir.

Notlar
------

1. ↑  Yrd. Doç. Dr. Zafer Derin'le yapılan bir görüşme  10 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
2. ↑  Pithos, erzak saklamak için kullanılan büyük küp olup, gömüt olarak da kullanılmaktadır.

Dış bağlantılar
---------------

* Ege Üniversitesi ekiplerince yürütülen Yeşilova Höyüğü kazıları\*8 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* fotoğraflar, kroki6 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* etkinlikler ve kazı alanı konusunda çok sayıda fotoğraf 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İzmir Kültür Turizm Müdürlüğü, 2010 yılı kazı çalışmaları

Kaynakça
--------

1. ↑  "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
2. 1 2 3 4  "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
3. 1 2  Zafer Derin, *Tarih Öncesi Dönemde İzmir* 26 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sh.: 38
4. ↑  Zafer Derin, *Tarih Öncesi Dönemde İzmir* 26 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sh.: 39, 40
5. 1 2 3 4  "Yeşilova Höyüğü Tanıtım sayfası". 6 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
6. 1 2  "İzmir Kültür Turizm Müdürlüğü" (PDF). 26 Haziran 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
7. 1 2 3  "Arkeoloji Haberleri 07.10.2010". 20 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
8. 1 2 3 4 5 6  "İzmirliler 8,500 Yıl Önce de Midye Yerdi". *www.amerikaninsesi.com*. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2020.
9. ↑  "Arkeoloji Haberleri 08.07.2011". 10 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
10. ↑  "Arkeoloji Haberleri 05.09.2011". 21 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2012.
11. ↑  Zafer Derin, *Tarih Öncesi Dönemde İzmir* 26 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sh.: 42,43

| * g
* t
* d
İzmir |
| --- |
| Tarih | 
* Smirni
* İzmir Haçlı Seferi
* İzmir Kuşatması
* İzmir bayrağı
* İzmir'in İşgali
* İzmir'in Kurtuluşu
* 1922 İzmir Yangını

 |
| Coğrafya | 
* İlçeler
* Yerleşim yerleri
* İzmir Körfezi
* Yamanlar Dağı
* Gediz Nehri
* Bakırçay
* Adalar
	+ Garip Adası
	+ Hekim Adası
	+ Uzunada
	+ Büyükada
	+ Karantina Adası
	+ Metelik Adası
	+ Pırnarlı Ada
	+ Yassıca Ada
* Urla Yarımadası

 |
| Ekonomi | 
* Alışveriş merkezleri
* Aliağa Limanı
* Batı Anadolu Serbest Bölgesi
* Çamaltı Tuzlası
* Çeşme Limanı
* Ege Serbest Bölgesi
* Fuar İzmir
* İzdemir Termik Santrali
* İzmir Limanı
* İzmir Serbest Bölgesi
* İzmir Ticaret Borsası
* İzmir Ticaret Odası
* Menemen Serbest Bölgesi
* STAR Rafineri
* TÜPRAŞ İzmir Rafinerisi

 |
| Kültür | 
* Halk Oyunları

|  |  |
| --- | --- |
| Müzeler | 
* Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi
* Arkas Sanat Merkezi
* Avrasya Anı Evi
* Bergama Müzesi
* Çakırağa Konağı
* Çandarlı Kalesi
* Çeşme Kalesi
* Efes Müzesi
* Ege Üniversitesi Etnografya Müzesi
* İzmir Arkeoloji Müzesi
* İzmir Atatürk Müzesi
* İzmir Etnografya Müzesi
* İzmir Kadın Müzesi
* İzmir Müze Gemiler
* İzmir Resim Heykel Müzesi ve Galerisi
* İzmir Tarih ve Sanat Müzesi
* Key Museum
* Latife Hanım Köşkü Anı Evi
* Ödemiş Yıldız Kent Arşivi ve Müzesi
* Uşakizade Köşkü
* Ümran Baradan Oyun ve Oyuncak Müzesi
* Zübeyde Hanım Eğitim ve Müze Gemisi

 |
| Arkeoloji | 
* Allianoi
* Altın Tepe Höyüğü
* Araptepe Höyüğü
* Arvalya Höyük
* Atarneus
* Ayasuluk Tepesi
* Bakla Tepe Höyüğü
* Belevi Anıt Mezarı
* Celsus Kütüphanesi
* Çukuriçi Höyüğü
* Dedecik-Heybelitepe Höyüğü
* Efes
* Erithrai
* Foça Kalesi
* Helvacı Höyücek Höyüğü
* İzmir Agorası
* Kadifekale
* Klazomenai
* Kordoleon
* Kyme
* Larissa
* Leukai
* Limantepe
* Meryem Ana Evi
* Meryem Kilisesi
* Metropolis
* Myrina
* Nemrut Höyük
* Panaztepe
* Sığacık Kalesi
* Ulucak Höyüğü
* Yeşilova Höyüğü

 |
| Turistik yerler | 
* Parklar
* Kemeraltı
* Konak Pier
* Kordon
* Kültürpark
* Tarihî Asansör
* İnciraltı
* Mimar Kemalettin Moda Merkezi

 |
| Anıtlar | 
* Atatürk, Annesi ve Kadın Hakları Anıtı
* Atatürk Maskı
* Cumhuriyet Ağacı
* İlk Kurşun Anıtı
* İnsan Hakları Anıtı
* İzmir Atatürk Anıtı
* Şehit Kubilay Anıtı

 |

 |
| Spor | 
* Alsancak Mustafa Denizli Stadyumu
* Buz Sporları Salonu
* Gürsel Aksel Stadyumu
* İzmir Atatürk Stadyumu
* İzmir Atatürk Spor Salonu
* İzmir Halkapınar Spor Salonu
* Mustafa Kemal Atatürk Karşıyaka Spor Salonu
* Şirinyer Hipodromu
* Tire Gazi Mustafa Kemal Atatürk Stadyumu
* İzmir Park Yarış Pisti

 |
| Yönetim | 
* Valiler
* Belediye başkanları
* İzmir Büyükşehir Belediyesi

 |
| Eğitim | 
* Üniversiteler

 |
| Altyapı | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ulaşım | 
* Toplu taşımacılık
* Adnan Menderes Havalimanı
* İZair
* İskeleler
* ESHOT
* İZBAN
* İzmir Metrosu
* İzmir Tramvayı
* İZDENİZ
* Alsancak Garı
* Basmane Garı
* İzmir Şehirlerarası Otobüs Terminali
* Balçova Teleferiği
* Akropolis Teleferik
* İl yolları
* Bisim
* İzmirim Kart
* İZTAŞIT

 |
| Meydanlar | 
* 15 Temmuz Demokrasi Şehitleri Meydanı
* Anayasa Meydanı
* Cumhuriyet Meydanı
* Gündoğdu Meydanı
* Konak Meydanı

 |

 |
| Askeriye | 
* Alaybey Tersanesi
* Çiğli Hava Üssü
* Ege Ordusu
* Foça Deniz Üssü
* Gaziemir Hava Üssü
* Kaklıç Hava Üssü
* Müttefik Kara Komutanlığı

 |
|  **Commons** **·**  Kategori **Kategori** **·**  **VikiProje Vikiproje** |