**Amerigo Vespucci** (9 Mart 1454 – 22 Şubat 1512), İtalyan kâşif, kartograf.

Hayatı
------

Floransa'daki Uffizi Galerisinde sergilenen heykel
Amerigo Vespucci 9 Mart 1454'te dünyaya gelmiştir. İtalyan kâşif Amerika kıtasını bulduğuna inanıp İtalya'ya yazdığı mektuplarda bildirmektedir. Amerika kıtasına bugünkü adını verdiği düşünülse de aslı Galli ve zengin bir Bristol tüccarı olan Richard Ameryk'ten gelmektedir.

Özellikle iki mektubunun: "Mundus Novus" (Yeni Dünya) ve "Lettera" (ya da "Dört Deniz Yolculuğu") güvenilirliğine gölge düşmüş olması nedeniyle Vespucci'nin rolü çok tartışılmıştır. Bazıları Vespucci'nin kendi rolünü abarttığı ve kasıtlı olarak sahte kanıtlar ürettiğini, diğerleri iki mektubun da sahte olduğu ve aynı dönemde başkaları tarafından yazıldığı düşüncesini savunurlar. Amerigo, Güney Amerika kıyısı açıklarına vardıktan sonra İtalya'ya yazdığı mektupta, keşif yaptığı kara parçalarının beklenenden çok daha geniş olduğunu, daha önce Avrupalıların anlattıkları Asya gibi bir yer olduğunu ve bu yüzden de bir Yeni Dünya, yani Avrupa'da önceden bilinmeyen dördüncü bir kıta (Asya ve Afrika'dan sonra) olması gerektiğini yazdı.

Amerigo'nun mektuplarının yayımlanarak yaygın bir şekilde benimsenmesi Martin Waldseemüller'ın 1507 yılındaki "Universalis Cosmographia" (ya da Waldseemüller Haritası) isimli dünya haritasında bu yeni kıtaya Amerika adını koymasına yol açtı. Vespucci, Latince yazdığı yazılarını kendi adının Latincesi olarak düşündüğü *Americus Vespucius* adıyla imzalamıştı. Waldseemüller o yüzden bu yeni kıtaya, Vespucci'nin ilk adının Latince formundan yola çıkarak, feminin şekli olan America ismini koydu. *Amerigo* isminin kendisi Orta Çağ Latincesindeki *Emericus* isminin İtalyanca hali olup, Almancadaki *Heinrich* yoluyla (İngilizcedeki Henry), Cermence bir ad olan *Haimrich*'den türemiştir.

Bu tartışmalı iki mektup Vespucci'nin Amerika'ya toplam dört deniz yolculuğu yaptığını iddia ederken bunlardan ancak ikisi diğer kaynaklarca doğrulanabilmektedir. Tarihçiler genel olarak 1497'de hiçbir keşif yolculuğu yapılmadığı konusunda birleşmektedirler (İspanya'nın Cádiz limanından aynı yılın 10 Mayıs'ında başladığı iddia edilen yolculuk).

Amerigo'nun bundan sonraki yolculuğu 1499 yılında Hojeda'nın komutasındaki bir İspanyol filosuyla gerçekleşti. Venezuela sahili boyunca seyretti. Kesin bilinen en son yolculuğu Portekiz hizmetinde 1501-1502 yılları arasında gerçekleşti ve sonradan Rio de Janeiro kentinin kurulduğu körfeze kadar ulaştı. Bu seferki yolculuğun lideri Gonçalo Coelho'ydu. Bu yolculuk sırasında Güney Amerika sahilleri boyunca güneye kadar indi. Yazılarına inanılacak olursa geriye dönüş yapmadan önce Patagonya enlemine kadar ulaştı. Ancak bu şüpheyle karşılanmalıdır; çünkü o kadar güneye inseydi, Río de la Plata halicini görmüş olması gerekirdi. Ancak yazılarında bundan hiç söz edilmemiştir. Coelho ve Vespucci'nin bu yolculuğundan sonra Portekiz'de yapılan Güney Amerika haritalarında 25º güney enleminde bulunan bugünkü Cananéia'dan daha güneyde hiçbir kara parçası gösterilmemektedir ve bu noktanın gittikleri en güney nokta olduğu düşünülebilir. 1501'deki seferlerinin ilk yarısında, Vespucci gökteki iki yıldızı haritasında belirledi, Alfa Centauri ve Beta Centauri ve ayrıca Crux takımyıldızına ait yıldızları işaretledi. Bu yıldızlar Eski Yunanlar tarafından bilinmesine rağmen, aşamalı takaddüm dolayısıyla bu yıldızlar Avrupa ufuklarının altına kaydı ve bu yüzden de unutulmuşlardı. 1503-1504 yılları arasındaki deniz seyahati hakkında çok az bilgi mevcuttur. Hatta bu yolculuğun gerçekten yapıldığı dahi şüphelidir. Amerigo Vespucci 22 şubat 1512 yılında İspanya'nın Sevilla kentinde 57 yaşında öldü.

Vespucci'nin tarihteki önemi, yaptığı keşiflerden ziyade, kendi yazmış olsun veya olmasın, mektuplarında yatmaktadır. Bu mektuplardan dolayı Avrupalı halk Amerika hakkında ilk kez bilgi sahibi oldu. Amerika'nın varlığı bu mektupların yayımlanmasından sonraki birkaç yıl içinde Avrupa'da yaygın olarak bilinir hale geldi.

Dış bağlantılar
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Amerigo Vespucci*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikikaynak has the text of the 1911 *Encyclopædia Britannica* article ***Vespucci, Amerigo***. |

* Canaday, James A. "Amerigo Vespucci'nin Hayatı"
* Amerigo Vespucci çalışmaları – Gutenberg Projesi
* Internet Archive'daki Amerigo Vespucci tarafından oluşturulan ya da hakkındaki eserler
* Amerigo Vespucci çalışmaları (kamu malı sesli kitaplar)
* Vespucci, Amerigo. "İlk Yolculuğunun Hikayesi 1497 (Floransa Cumhuriyeti Gonfalonier'den Pier Soderini'ye Mektup)" 14 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. İnternet Modern Tarih Kaynak Kitabı-Fordham Üniversitesi (ABD) 5 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Mason, Wyatt, 'Ben Amerika'yım. (Yani?)' 10 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. "The New York Times", 12 Aralık 2007.
* Martin Waldseemüller, Franz Wieser (Ritter von), Edward Burke (çev.), *The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller'in tıpkıbasımı: ardından Amerigo Vespucci'nin Dört Yolculuğu* , Amerika Birleşik Devletleri Katolik Tarih Derneği, 1908.
* 1507 Waldseemüller Haritası 21 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ABD'den Library of Congress
* Kongre Kütüphanesinde TOPS Dersi, Dr. Fransa ve Easton
* World Digital Library Kongre Kütüphanesi'ndeki 1507 Waldseemüller Haritası sunumu]. Bu, 1.000 kopyasının basıldığına inanılan duvar haritası baskısının bilinen tek kopyasıdır. 1507 dünya gore haritasının dört orijinali Almanya, İngiltere ve ABD'de mevcuttur.
* Çevrimiçi Galeriler, Bilim Tarihi Koleksiyonları, University of Science Oklahoma Libraries Amerigo Vespucci'nin eserlerinin ve/veya portrelerinin .jpg ve .tiff formatındaki yüksek çözünürlüklü görüntüleri.
* Soderini Mektupları  Giovanni Battista Ramusio, *Primo Volume delle Nauigationi et Viaggi* İtalyanca: , Venedik, 1550, fol.138–140.


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90629779
* BNC: 000043972
* BNE: XX958919
* BNF: cb12234845j (data)
* CANTIC: a19952491
* CiNii: DA06758195
* DSI: 12267
* GND: 118768247
* ISNI: 0000 0001 2119 7904
* LCCN: n50013949
* LNB: 000183220
* NDL: 00621597
* NKC: xx0025311
* NLA: 35383329
* NLG: 66315
* NLI: 987007269683405171
* NSK: 000003486
* NTA: 070757720
* RERO: 02-A003939667
* SELIBR: 268268
* SNAC: w6ff4tkd
* SUDOC: 031056806
* Trove: 933188
* VIAF: 8183531
* WorldCat: lccn-n50013949

 |