**"Dandy" Johnny Dolan** (1849 veya 1850 - 21 Nisan 1876), New York katili ve Whyos sokak çetesinin tanınmış lideriydi.

Biyografi
---------

Herbert Asbury'nin The Gangs of New York adlı kitabına göre Dolan, Whyos'a İç Savaş sonrası dönemin ihtişamlı yıllarında liderlik etti. Asbury, Dolan'ın yeraltı dünyasında saldırı ve cinayet için yaygın olarak kullanılan çeşitli cihazları mükemmelleştiren özellikle yaratıcı bir suçlu olarak bilindiğini yazdı. Asbury'ye göre Dolan, başparmağa takılacak bir bakır göz kazıcı tasarladı ve onu hem suç faaliyetlerinde hem de diğer çetelerle savaşlarda kullandı. Dolan'ın kendisinin, yere düşen bir kurbanı ezmek için kullandığı, tabanlarına gömülü keskin bir balta bıçağı bölümleri olan, kişisel olarak tasarlanmış bir çift bota sahip olduğu iddia ediliyordu.

Asbury, Dolan'ın kronik fiziksel şiddet uygulayan ve Whyos'u yöneten bir adam olarak tanımlanmasının ana ve muhtemelen tek bilinen kaynağıdır.

1876'da New York Times gazetesi tarafından yayımlanan bir Dolan biyografisi, Dolan'ın suç tarihi hakkında birçok ayrıntı içerir, ancak onu hiçbir zaman göz kamaştırıcı biri ya da çete üyesi olarak tanımlamaz. Bir cinayet suçlamasıyla son tutuklanmasından önce, Blackwell's Island Hapishanesi'nde hırsızlıktan biri dört ve diğeri altı ay olmak üzere iki dönem yatan küçük bir hırsız olduğunu belirtir.

Son Suç
-------

22 Ağustos 1875 sabahı, Greenwich Caddesi'ndeki bir fırça fabrikasının sahibi olan Noe, işini kontrol etmeye gitti. Çatıdaki kanaldan girmeye çalışan bir hırsızı şaşırtarak Dolan'la ölümcül bir savaşa girdi.

Asbury'ye göre Dolan, Noe'ye göz kazıcılarla saldırdı ve ardından onu demir çubukla öldüresiye dövdü. Times'a göre, hırsız Noe'nin kafasına rattan bir bastonla vurdu, ardından demir bir tüpü tutup Noe'nin kafasına tekrar tekrar çarptı. Hırsız daha sonra Noe'u bağladı ve ağzını tıkadı ve bir saat ve zincir de dahil olmak üzere birkaç eşyayı çaldı.

Bulunduğunda hala bilinci yerinde olan Noe, saldırganı tanımlayabildi. Resmi polis tanımı; 24-30 yaşlarında, açık tenli ve açık saçları kısa kesilmiş bir adam olarak tanıma yer verdi.

Yeraltı dünyasına göre, Dolan daha sonra kurbanının oyulmuş gözlerini Whyos'un diğer üyelerine sundu ve çalınan saat ve zincire bağlandıktan ve olay yerinde gizlenmiş özel bir baston bulduktan sonra yakalandı. Noe'yi sopayla dövmek için kullanıldığı düşünülen bastonun, maymuna benzeyen metal bir sapı vardı.

Times raporları oyulmuş gözlerden veya Whyos'tan bahsetmiyor, ancak Dolan'ın Noe'ye ait bir saati rehin aldıktan sonra tutuklandığını söylüyorlardı. Tefeci başlangıçta Dolan'ı tanımlamayı reddetti, ancak daha sonra bunu yaptı. Tanıklar, bastonun Dolan'a ait olduğunu da belirlediler. Dolan ise cinayet sırasında annesinin evinde sarhoş olduğunu söyledi. Birinin ona piyon için saati verdiğini, asla bulunamayan bir adam olduğunu söyledi. Dolan, bastonunun üzerinde maymun başı değil gümüş bir miğfer ("gerçek gümüş") olduğunu söyledi. (Bu iddia aslında bastonun Dolan'a ait olduğunu söyleyen tanıklardan biri tarafından destekleniyordu.) Diğer delil, Noe'daki izleri silmek için kullanılan kana bulanmış bir mendildi. Yoğun ve tekrarlanan polis sorgulamasına maruz kalan bir tanık, mendilin kendisine ait olduğunu inkâr eden Dolan'a ait olduğunu itiraf etti.

Yargılama ve ölüm
-----------------

Dolan yargılandı ve birinci derece cinayetten suçlu bulundu. Avukat William F. Howe tarafından temsil edilen Dolan, kendisini kurtarmak için uzun çabalar gösterdi. Ancak sonunda çaresiz kalarak hukuk mücadelesini kaybetti. Dolan ölüm cezasına çarptırıldığında ayağa kalktı, hâkime "Elimi şimdiye kadar kimseye kaldırmadım ... Asla insan kanı dökmedim" diyerek gözyaşlarına boğuldu.

21 Nisan 1876'da soğuk ve nemli bir akşam New York'taki Mezar Hapishanesinde asıldı. Resmi ölüm nedeni boğulmaydı. Kalıntıları Calvary Mezarlığı'na gömüldü. Öldüğünde 26 yaşındaydı ve geriye bir eş, bir anne ve küçük kız kardeş bırakmıştı.

Popüler kültürde
----------------

Johnny Dolan ve Whyos Gang'ı içeren hikâyeler 1947'de Real Clue Crime Stories çizgi romanında yayınlandı.

Kaynakça
--------

1. ↑  Jack Kirby (y, r). "The Terrible Whyos" *Real Clue Crime Stories* v2, 5 (July 1947), Hillman.

Ek kaynaklar
------------

* Asbury, Herbert. New York Çeteleri. New York: Alfred A. Knopf, 1928. 1-56025-275-8
* Sifakis, Carl. Amerikan Suçu Ansiklopedisi. New York: File Inc. Üzerine Gerçekler, 2001. 0-8160-4040-0
* The New York Times, "Mr. Noe's Assassin" dahil çeşitli makaleler, 9 Ekim 1875; "Kanun Raporları" 8 Şubat 1876; "Bir Katilin Tarihi," 10 Nisan 1876; "Dünyadaki Son Gecesi" 22 Nisan 1876
* "Dandy Johnny Dolan" Real Clue Crime Stories v2, 4 (Haziran 1947), Hillman