**Ali Ekrem Bolayır** (2 Ağustos 1867, İstanbul - 27 Ağustos 1937, İstanbul), Türk şair, yazar, öğretmen ve devlet adamı. Namık Kemal'in oğlu olan Ali Ekrem Bolayır, Servet-i Fünûn edebiyatı'nın öncüleri arasında gösterilmektedir.

Hayatı
------

2 Ağustos 1867’de İstanbul'un Fatih ilçesinin Hobyar mahallesinde doğdu. Babası, vatan şairi ve yazar Namık Kemal, annesi ise devrin Niş kadısı Mustafa Ragıp Efendi'nin kızı Nesime Hanım'dır. Feride ve Ulviye adına iki kız kardeşi vardır.

Fatih Askeri Rüştiyesi’ne bir yıl devam ettikten sonra öğrenimine babasının mutasarrıf olarak görev yaptığı Rodos ve Sakız Adası’nda özel dersler yoluyla devam etti. Arapça, Farsça, Fransızca öğrendi. Sanat ve edebiyatla küçük yaşlarda ilgilenmeye başladı. 20 yaşında İstanbul'a döndü ve Padişah II. Abdülhamid tarafından sarayda görevlendirildi. 1888 yılında atandığı Mabeyn-i Humayun Katipliği görevini 18 yıl sürdürdü. 1894’te Kavalalı Ahmet Celal Paşa’nın kızı Zeynep Celile Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Mehmet Kemal Cezmi (1896) adında bir oğlu ve bir kızı Ayşe Masume (1899) adında oldu, diğer eşi Lofçalı Ahmed Cevdet Paşa’nın en genç Torunu Azize Hanım, bu evlilikten Hatice Selma (1902), Fatma Beraat (1905) adlarında 2 kızı oldu.

Edebiyat-ı Cedide Topluluğu’nun bir üyesi olan Ali Ekrem Bey, şiirlerini "*İlham*" ve "*A. Nadir*" takma adları ile yayınladı. Asıl sanatını temsil eden eserlerini 1896-1900 yılları arasında Servet-i Fünun Dergisi’nde yayımladı. Derginin 1897 yılındaki Yunan Harbi nedeniyle çıkan özel sayısında yer alan "*Vasiyet*" şiiri ile tanındı. Tevfik Fikret’in bir makalesini değiştirmesine kızarak topluluktan ayrıldı. Edebiyatla ilgisini ömür boyu kesmedi. 1908’e kadar kişisel, Meşrutiyetin İlanı ile birlikte daha çok sosyal, vatani, dini konular işledi. Çanakkale ve İstiklâl Savaşı yıllarında millî kahramanlık şiirleri yazdı. Tevfik Fikret gibi nazmı nesre yaklaştırma çabasındaydı.

El yazısı ve imzası
1906’da Kudüs mutasarrıfı olarak atandı. 1908’de Beyrut valisi oldu ancak birkaç gün sonra bu görevinden istifa etti. Aynı yıl, Cezâir-i Bahr-i Sefîd (Akdeniz Adaları) Valisi olarak görevlendirildi. Bir sene sonra kadro dışı kalarak İstanbul’a döndü.
1910’da Mehmet Akif tarafından Darülfünun’da Tarih-i Edebiyat öğretmeliği teklif edildi. O yıl, Darülfünun hocaları ve talebelerinden oluşan bir heyetle Romanya seyahati yaptı; ertesi yıl ise 3 aylık Fransa ve İsviçre gezisine gitti. 1912’de tekrar Cezâir-i Bahr-i Sefîd Valisi olarak atandı. Balkan Savaşı’nın başlaması üzerine valilik kapatıldı. Ailesiyle birlikte güçlükle İstanbul’a dönebilen Ali Ekrem Bey, uzun süre yarım maaş aldı ve 1912’de emekli edildi.

1913’te tekrar Darülfünun’da müderrisliğe başladı ve "Nazariyyat-i Edebiyye" dersi okuttu. Ertesi yıl kız öğrenciler için kurulan İnas Darülfünu’nda da edebiyat dersleri verdi. 1914 yılında Osmanlı’nın ilk konservatuvar kurumunun kuruluşu sırasında okula konservatuvar yerine "Güzellikler Evi" anlamına gelen Darülbedayi isminin verilmesin önerdi ve kabul edildi.

Ali Ekrem Bolayır'ın oğlu Cezmi'nin II. Mahmud Türbesi haziresindeki mezarı
Oğlu Mehmet Kemal Cezmi 1917’de intihar etti. Bu olayın etkisiyle rahatsızlanan Ali Ekrem Bey, tedavi için Dr. Mazhar Osman Bey’in tedavihanesinde kaldı Vermekte olduğu "Nazariyyat-i Edebiyye" dersi Ali Kemal Bey’in eğitim bakanlığı sırasında kaldırılınca açığa alınan Ali Kemal Bey, Tedkîkat-ı Lisâniyye Heyeti Reisi yapıldı ve Galatasaray Sultani’sinde edebiyat öğretmenliğine getirildi. Bu görevi başlangıçta kabul etmeyen Ali Ekrem, eğitim bakanlığına Sait Bey’in gelmesi üzerine görevi kabul etti ve 3,5 yıl öğretmenlik yaptı.

1923’te yeniden Darülfünun’a atandı. Yahya Kemal’e vekaleten "*şerh-i mütun*" (metin açıklama) müderrisi olmuştu. Daha sonra asalaeten atandığı bu görevi 1933 yılındaki üniversite reformuna kadar sürdürdü. Bir yandan da başka okullarda ders verdi.
Darülfünun üniversiteye dönüştürüldüğünde açıkta kalan Ali Ekrem, Maltepe Askeri Lisesi’nde öğretmenliğe devam etmeye çalıştı. Sağlık sorunları ve yaşlılığı nedeniyle bu görevde zorlandı. Gırtlak kanseri nedeniyle ömrünün son günlerini çeşitli hastanelerde geçirdi. 27 Ağustos 1937’de hayatını kaybetti. Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Bazı eserleri
-------------

* Ruh-ı Kemal (1909),
* Zilal-i İlham (1909),
* Çocuk Şiirleri (1917),
* Ordunun Defteri (düzyazı-şiir karışık 1918),
* Şiir Demeti (1925),
* Vicdan Alevleri (1925).

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikikaynak'ta **Ali Ekrem Bolayır** ile ilgili metin bulabilirsiniz. |

1. 1 2  Tekirdaglilar.org sitesi, **Üç Kemaller Diyarı:Namık Kemal Vatan ve Halk Şairi**, *Erişim tarihi:30.04.2012*[*ölü/kırık bağlantı*]
2. 1 2  "Alim Gür, '**Ali Ekrem Bolayır Biyografisine Katkılar**, *Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl 2004, Sayı 11*" (PDF). 18 Nisan 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2010.

| Valilikler ve kaymakamlıklar |
| --- |
| 

| * g
* t
* d
Kudüs Sancağı mutasarrıfları |
| --- |
| Şam Vilayetinden ayrılmadan öncekiler | 
* Mehmed Tayyar Paşa 1841-43
* Mehmed Reşid Paşa 1843
* Haydar Paşa 1844
* Miralay Ali Paşa 1844-45
* Kıbrıslı Mehmed Paşa 1845-47
* Mustafa Zarif Paşa 1847-48
* Bahri Paşa 1848-49
* Seyyid İbrahim Ethem Paşa 1849-51
* Seyyid Ahmed Hafız Paşa 1851-53
* Yakup Paşa 1853-54
* Kâmil Paşa 1854-57
* Süreyya Paşa 1857-63
* Mehmed Hurşid Paşa 1863-64
* İzzet Paşa 1864-67
* Mehmed Nazif Paşa 1867-69
* Kamil Paşa 1869-71
* Ali Bey 1871
* Kıbrıslı Kamil Paşa 1871-72

 |
| Şam Vilayetinden ayrıldıktan sonrakiler | 
* Kamil Paşa (2. kez) 1873-74
* Süreyya Paşa (2. kez) 1874
* Besim Bey 1874
* Mehmed Nazif Paşa (2. kez)
* Ali Bey
* Faik Bey
* Şerif Mehmed Rauf Paşa 1877-89
* Kıbrıslı Kamil Paşa (2. kez) 1871-72
* Reşad Paşa 1889-90
* İbrahim Hakkı Paşa 1890-97
* Mehmet Tevfik Biren 1897-01
* Mehmet Cavit Bey 1901-02
* Osman Kazım Bey 1902-04
* Ahmet Reşit Rey 1904-06
* Ali Ekrem Bolayır 1906-08

 |
| II. Meşrutiyet'in ilanından sonrakiler | 
* Suphi Bey 1908-09
* Nazım Bey 1909-10
* Azmi Bey 1910-11
* Cevdet Bey 1911-12
* Muhdi Bey 1912
* Tahir Hayreddin Bey 1912-13
* Ahmet Macit Bey 1913-15

 |

| * g
* t
* d
Osmanlı Cezayir-i Bahr-i Sefid valileri |
| --- |
| 
* Es-Seyyid Mehmed Emin Efendi (1817-1821)
* Musa Safveti Paşa (1849)
* Mehmed Ragıb Paşa (1849-1851)
* Damat Gürcü Halil Rifat Paşa (1851-1852)
* Tepedelenlizade İsmail Rahmi Paşa (1852-1855)
* Mahmud Hamdi Paşa (1855-1856)
* Kayserili Ahmed Paşa (1857)
* Salih Vamık Paşa (1857-1859)
* Kayserili Ahmed Paşa (1859-1860)
* Osman Raşid Paşa (1863-1864)
* Mehmed Cemaleddin Paşa (1864-1866)
* Hüseyin Hüsnü Paşa (1866-1867)
* Kayserili Ahmed Paşa (1867-1873)
* Mehmed Nazif Paşa (1873)
* Ömer Fevzi Paşa (1873-1874)
* Moralı İbrahim Halil Paşa (1874-1877)
* Sava Paşa (1877-1878)
* Mehmed Sadık Paşa (1878-1881)
* Kürt Said Paşa (1881-1882)
* Raşid Naşid Paşa (1882-1883)
* Mehmed Nazif Paşa (1883-1884)
* İsmail Hakkı Paşa (1884-1885)
* Abdullah Galib Paşa (1885-1886)
* Mehmed Akif Paşa (1886-1893)
* Abidin Paşa (1893-1906)
* Hüseyin Nazım Paşa (1906-1908)
* Ali Ekrem Bey (1908-1910)
* İbrahim Selim Susa Efendi (1910-1911)
* Ali Ekrem Bey (1912)
* Subhi Aslan (1911-1912)

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNF: cb135107802 (data)
* GND: 118998064
* ISNI: 0000 0000 8373 5184
* LCCN: n85055455
* NLG: 93088
* NLI: 987007307596605171
* NTA: 074925725
* SUDOC: 089838602
* TDVİA: bolayir-ali-ekrem
* VIAF: 37717040
* WorldCat: lccn-n85055455

 |