**Dünya dışı sıvı su** (Latince kelimelerden: *ekstra* ["dışından, ötesi"] ve *terrestris* ["Dünya'ya ait veya Dünya'ya ait olmak"]), doğal haliyle Dünya dışında meydana gelen sıvı haldeki sudur. Geniş ilgi gören bir konudur, çünkü bildiğimiz gibi su yaşamın temel ön koşullarından biri olarak kabul edilir ve bu nedenle dünya dışı yaşam için gerekli olduğu düşünülür.

Okyanusların tüm yüzeyinin %71'ini kaplayan okyanus suyuyla Dünya, yüzeyinde sabit sıvı su kütlelerine sahip olduğu bilinen tek gezegendir ve  sıvı su Dünya'daki bilinen tüm yaşam formları için gereklidir. Dünya yüzeyinde suyun varlığı, atmosferik basıncının bir ürünüdür ve Dünya'nın suyunun kaynağı bilinmemektedir.

Dünya dışı sıvı suların tespiti için halihazırda kullanılan ana yöntemler absorpsiyon spektroskopisi ve jeokimyadır. Bu tekniklerin atmosferik su buharı ve buz için etkili olduğu kanıtlanmıştır. Bununla birlikte, mevcut astronomik spektroskopi yöntemlerini kullanarak, özellikle yer altı suyu durumunda, karasal gezegenlerde sıvı su tespit etmek büyük ölçüde daha zordur. Bu nedenle, gök bilimciler, astrobiyologlar ve diğer bilim adamları, sıvı su potansiyelini belirlemek için yaşanabilir bölge, yerçekimi ve gelgit teorisi, gezegensel farklılaşma modelleri ve radyometri gibi teknikleri kullanırlar. Volkanik aktivitede gözlenen su, akışkan özellikleri ve tuzlar veya amonyak gibi antifrizlerin varlığı gibi daha dolaylı kanıtlar sağlayabilir.

Bu yöntemleri kullanarak, birçok bilim insanı sıvı suyun bir zamanlar Mars ve Venüs'ün geniş alanlarını kapsadığını söyler. Suyun, Dünya'daki yeraltı suyuna benzer şekilde, bazı gezegensel cisimlerin yüzeyinin altında sıvı olduğu düşünülmektedir. Su buharı bazen sıvı suyun varlığı için kesin kanıt olarak kabul edilir, ancak sıvı suyun bulunmadığı birçok yerde atmosferik su buharının bulunduğu söylenebilir. Bununla birlikte, benzer dolaylı kanıtlar, Güneş Sisteminin başka yerlerinde birkaç ayın ve cüce gezegenlerin yüzeyinin altında sıvıların varlığını desteklemektedir. Bazılarının büyük dünya dışı "okyanuslar" olduğu düşünülüyor. Sıvı suyun, kesin kanıt olmamasına rağmen, diğer gezegen sistemlerinde yaygın olduğu düşünülmektedir ve sıvı su için ekstrasolar adayların giderek artan bir listesi bulunmaktadır. Haziran 2020'de NASA bilim adamları, matematiksel modelleme çalışmalarına dayanarak Samanyolu galaksisinde okyanuslarla birlikte dış gezegenlerin *yaygın* olabileceğini bildirdi.

Güneş Sistemindeki sıvı su
--------------------------

Aralık 2015 itibarıyla, Dünya dışındaki Güneş Sistemi'ndeki bilinen sıvı su, Dünya'nın su hacminin (1,3 milyar kilometreküp) 25-50 katıdır.

### Mars

 Mars yüzeyinin altından bir kesitte buz rahatlıkla gözüküyor (parlak mavi renginde). 
Mars'ta su bugün neredeyse sadece buz halinde var, bunun yanı sıra atmosferde de az miktarda buhar var. Bugün Mars yüzeyinde sadece belirli koşullar altında bir miktar sıvı su oluşabilir. Mars yüzeyindeki atmosferik basınç sadece ortalama 600 paskal (0.087 psi) - Dünya'nın ortalama deniz seviyesi basıncının yaklaşık %0.6'sı - ve küresel ortalama sıcaklık çok düşük olduğu için (210 K (−63 °C)), hızlı buharlaşmaya veya donmaya yol açar.

Temmuz 2018'de İtalyan Uzay Ajansı'ndan bilim adamları, Mars'ta 15 kilometre (9,3 mi) büyüklüğünde, güney kutbunun 1.5 kilometre yakınında bir buzul gölü tespit ettiklerini bildirdi. Kutup başlığının tabanındaki sıcaklık 205 K (-68 °C; -90,4 °F) olarak tahmin edildiğinden bilim adamları, suyun magnezyum ve kalsiyum perkloratların antifriz etkisi ile sıvı kalabileceğini varsayıyorlar.

### Europa

Bilim adamlarının fikir birliğine vardığı konu, Europa'nın (Jüpiter'in uydusu) yüzeyinin altında bir sıvı su katmanının var olduğu ve gelgit esnemesinden kaynaklanan ısının yeraltı okyanusunun sıvı kalmasına izin vermesidir. Katı buzun dış kabuğunun yaklaşık 10–30 km olduğu tahmin edilmektedir.

### Enceladus

Satürn'ün bir uydusu olan Enceladus, 2005 yılında Cassini uzay aracı tarafından onaylanan ve 2008'de daha derin analiz edilen bir gayzer su gösterdi. Ardından, 2010-2011 yılındaki gravimetrik veriler bir yeraltı okyanusunu doğruladı. Daha önce büyük olasılıkla güney yarımkürenin bir bölümünde yerelleştirildiğine inanılmakla birlikte, 2015 yılında ortaya çıkan kanıtlar şimdi yeraltı okyanusunun doğada küresel olduğunu göstermektedir.

Suya ek olarak, güney kutbunun yakınındaki hava deliklerinden elde edilen bu gayzerler az miktarda tuz, azot, karbon dioksit ve uçucu hidrokarbonlar içeriyordu. Okyanus suyunun ve gayzerlerin erimesi, Satürn'ün gelgit etkisi tarafından yönlendiriliyor gibi görünüyor.

### Ganymede

2015 yılında Hubble Uzay Teleskobu'nun gözlemini takiben, Jüpiter'in bir ayı olan Ganymede'de bir yeraltı tuzlu su okyanusunun var olduğu teorileşmiştir. Auroral kayışlardaki desenler ve manyetik alanın sallanması bir okyanusun varlığını göstermiştir. Buzun yer kabuğundan 100–150 km derinde olduğu tahmin ediliyor.

### Ceres

Ceres kayalık bir çekirdek ve buzlu manto olarak farklılaşmış gibi görünmektedir ve buz tabakası altında kalan bir sıvı su okyanusuna sahip olabilir. Yüzey muhtemelen su buzu ve karbonatlar ve kil gibi çeşitli hidratlı minerallerin bir karışımından oluşmaktadır. Ocak 2014'te, Ceres'in çeşitli bölgelerinden su buharı emisyonları tespit edildi. Bu beklenmedik bir şeydi, çünkü asteroit kuşağındaki büyük cisimler genellikle kuyrukluyıldızların ayırt edici özelliği olan buhar yaymazlar. Ceres ayrıca, tuz içeriği ile yumuşatılmış su buzundan oluşan yüksek viskoziteli kriyovolkanik magmanın hareketini kolaylaştıran bir kriyovolkanik kubbe olduğu düşünülen Ahuna Mons adlı bir dağa sahiptir.

### Buz devleri

Uranüs ve Neptün'ün "buz devi" (bazen "su devi" olarak da bilinir) gezegenlerinin bulutlarının altında, toplam kütlelerinin yaklaşık üçte ikisini oluşturan süperkritik bir su okyanusuna sahip oldukları düşünülmektedir.

### Plüton

Haziran 2020'de gök bilimciler, cüce gezegen Plüton'un bir yeraltı okyanusuna sahip olabileceğine ve sonuç olarak ilk kurulduğunda yaşanabilir olabileceğine dair kanıtlar bildirdi.

Göstergeler, tespit ve onay yöntemleri
--------------------------------------

Bilinen çoğu ekstrasolar gezegen sistemlerinin Güneş Sistemi'nden çok farklı bileşimlere sahip olduğu görülmekle birlikte, muhtemelen tespit yöntemlerinden kaynaklanan örneklem yanlılığı vardır.

### Spektroskopi

 Sıvı suyun soğurma spektrumu
 Şüpheli mevsimsel Mars akışlarının spektroskopik analizinde sıvı su tespit edilmemiştir.
Sıvı su, hidrojen bağlarının durumu nedeniyle diğer su durumlarına kıyasla belirgin bir absorpsiyon spektroskopisi işaretine sahiptir. Dünya dışı su buharı ve buzun onaylanmasına rağmen, sıvı suyun spektral işareti henüz Dünya dışında doğrulanmamıştır. Karasal gezegenler üzerindeki yüzey suyunun işaretleri, mevcut teknoloji kullanılarak geniş alan mesafelerindeki kalın atmosferlerden tespit edilemeyebilir.

Sıcak Mars yamaçlarındaki mevsimsel akışlar, tuzlu sıvı suyun varlığının güçlü bir şekilde düşündürmesine rağmen, spektroskopik analizde bu henüz görülememiştir.

Su buharı çok sayıda gök cisminde spektroskopi ile doğrulanmıştır, ancak kendi başına sıvı suyun varlığını doğrulamamaktadır. Bununla birlikte, diğer gözlemlerle birleştirildiğinde, olasılık çıkarılabilir.

### Manyetik alanlar

Jüpiter uyduları olan Ganymede ve Europa için, bir buz altı okyanusunun varlığı Jüpiter'in manyetik alanının ölçümlerinden anlaşılmaktadır. Manyetik bir alan boyunca hareket eden iletkenler karşı elektromotor alan ürettiğinden, yüzeyin altındaki suyun varlığı, ay kuzeyden güneye Jüpiter'in manyetik yarımküresine geçerken manyetik alandaki değişiklikten çıkarılmıştır.

### Jeolojik göstergeler

Thomas Gold, birçok Güneş Sisteminde bulunan gök cisminin yeraltı suyunu yüzeyin altında tutabileceğini öne sürdü.

Mars yeraltı yüzeyinde sıvı su olabileceği düşünülmektedir. Araştırmalar geçmişte yüzeyde akan sıvı suyun olduğunu ve  Dünya'nın okyanuslarına benzer geniş alanlar oluşturduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, suyun nereye gittiğine dair soru devam etmektedir. Suyun varlığında, gök cisimlerinin üzerinde veya yüzeyinin altında doğrudan ve dolaylı deliller vardır, örneğin, akış yatak, kutup kapakları, spektroskopik ölçümü, aşınmış kraterler ya da mineraller, doğrudan (örneğin sıvı su varlığına bağlı goetit). *Jeofizik Araştırmaları Dergisi'nde yer* alan bir makalede, bilim adamları Antarktika'daki Vostok Gölü'nü inceledi ve bunun hala Mars'ta bulunan sıvı su için etkileri olabileceğini keşfetti. Araştırmacılar, bilim adamları, çok yıllık buzullaşma başlamadan önce Vostok Gölü varsa, gölün dibe kadar donmadığı sonucuna vardılar. Bu hipotez nedeniyle, bilim adamları, Mars'taki kutup buz kapaklarından önce su varsa, muhtemelen buz kapaklarının altında yaşam kanıtı bile içerebilecek sıvı su olduğunu söylüyorlar.

### Volkanik gözlem

 Enceladus gibi gök cisimlerinde kriyovolkanizm için olası bir mekanizma
Gayzerler Satürn'ün uydusu Enceladus ve Jüpiter'in uydusu Europa'da bulundu. Bunlar su buharı içerir ve sıvı suyun daha derine inen göstergeleri olabilir. Sadece buz da olabilirler. Enceladus'taki tuzlu yeraltı okyanusları için Haziran 2009'da kanıtlar bulunmuştur. Enceladus, güneş sisteminde "mikrobiyal yaşama" ev sahipliği yapmanın en muhtemel yerlerinden biridir. Cüce gezegen Ceres'in çeşitli bölgelerinden su buharı emisyonları tespit edilmiştir. Bu gözlemler daha sonra devam eden kriyovalkanik aktivite kanıtları ile birleşti.

### Yerçekimsel kanıt

Bilim adamlarının fikir birliğine göre, Europa'nın yüzeyinin altında bir sıvı su tabakasının mevcut olması ve gelgit esnemesinden kaynaklanan ısı enerjisinin yeraltı okyanusunun sıvı kalmasına izin vermesidir. Bir yeraltı okyanusunun ilk ipuçları gelgit ısıtmasının teorik olarak dikkate alınmasıyla ortaya çıkmıştır (Avrupa'nın hafif eksantrik yörüngesinin ve diğer Galilean uyduları ile yörünge rezonansının bir sonucu).

Bilim adamları, Enceladus'un kabuğunun altındaki bir su okyanusunu doğrulamak için Cassini uzay aracının yerçekimi ölçümlerini kullandılar. Bu tür gelgit modelleri, diğer Güneş Sistemi uydularında su katmanları için teoriler olarak kullanılmıştır. Cassini verileri üzerinde yapılan en az bir yerçekimi çalışmasına göre, Dione yüzeyin 100 kilometre altında bir okyanusa sahiptir.

### Radyo

 Marsın güney kutbunda bulunan yer altı su kütlesinin konumu (Temmuz 2018)
Bilim adamları radyo sinyalleri kullanarak sıvı su tespit ettiler. Cassini probunun radyo algılama ve (RADAR) aleti, Ayürn'ün Titan Titan yüzeyinin altında ayın yoğunluğunun hesaplamalarıyla tutarlı bir sıvı su ve amonyak tabakasının varlığını tespit etmek için kullanıldı. Mars Express'teki MARSIS cihazından yere nüfuz eden radar ve dielektrik geçirgenlik verileri, Mars gezegeninin Planum Australe bölgesinde 20 kilometrelik istikrarlı tuzlu sıvı su kütlesini göstermektedir.

### Yoğunluk hesabı

 Enceladus'ta yer altı su okyanusu doğrulandı.
Bilim adamları, gezegenlerin bileşimini ve sıvı suya sahip olma potansiyellerini belirlemek için yoğunluk hesaplamalarını kullanabilirler, ancak bu yöntem, birçok bileşik ve durumun kombinasyonu birbirine benzer yoğunluklar üretebileceğinden pek de doğru değildir.

Satürn'ün Ay Titan yoğunluğu modellemeleri, bir yeraltı okyanus katmanının varlığını gösterir. Benzer yoğunluk tahminleri, Enceladus'ta bir yeraltı okyanusunun güçlü göstergeleridir.

### Radyoaktif bozunma modelleri

Daha küçük buzlu Güneş Sistemi gövdelerinde radyoaktif bozunma yoluyla ısı tutma ve ısıtma modelleri, Rhea, Titania, Oberon, Triton, Pluto, Eris, Sedna ve Orcus'un yer kabuğunun altında yaklaşık 100 km kalınlığında okyanuslara sahip olabileceğini düşündürmektedir. Bu durumlarda özellikle ilgilenilen, modellerin sıvı tabakaların kayalık çekirdekle doğrudan temas halinde olduğunu göstermesi, bu da minerallerin ve tuzların suya etkili bir şekilde karışmasını sağlar. Bu, Ganymede, Callisto veya Titan gibi daha büyük buzlu uydularda bulunabilen okyanusların aksine, yüksek basınçlı buz fazlarının katmanlarının sıvı su tabakasının altında kaldığı düşünülmektedir.

Radyoaktif bozunma modelleri, küçük bir yıldızın etrafında dönen küçük bir gezegen olan MOA-2007-BLG-192Lb'nin Dünya kadar sıcak olabileceğini ve tamamen derin bir okyanusla kaplanabileceğini düşündürmektedir.

### İç farklılık modelleri

 Ceres'in olası bir iç yapısını gösteren diyagram 
 Europa'nın yapısı için iki model, büyük bir yeraltı sıvı su okyanusunu önermektedir. Güneş Sistemindeki diğer gök cisimleri için de benzer modeller önerilmiştir.
Güneş Sistemi'nde bulunan gök cisimlerinin modelleri, iç farklılaşmalarında sıvı suyun varlığını gösterir.

Asteroit kuşağındaki en büyük cüce gezegen Ceres'in bazı modelleri ıslak bir iç tabaka olasılığını gösterir. Cüce gezegen  tarafından yayıldığı tespit edilen su buharı, yüzey buzunun süblimasyonu yoluyla oluşmuş bir gösterge olabilir.

Kabuğu mantodan ayıracak kadar kalın küresel bir sıvı su tabakasının Titan, Europa ve daha az kesin olarak Callisto, Ganymede  ve Triton'da bulunduğu düşünülmektedir. Diğer buzlu ayların da iç okyanusları olabilir veya bir zamanlar dondurulmuş olan iç okyanusları olabilir.

### Yaşanabilir bölge

Gezegenin çevreleyen yaşanabilir bölgedeki yörüngesi, yüzeyindeki yüzey suyu potansiyelini tahmin etmek için kullanılan popüler bir yöntemdir. Yaşanabilir bölge teorisi, sıvı su için birkaç güneş sistemi dışındaki diğer gezegen adayları öne sürdü, ancak sadece bir yıldızın etrafında bir gezegenin yörüngesinden bu sonuca varmak oldukça spekülatiftir, yani bir gezegenin sıvı suya sahip olduğunu garanti etmez. Yörüngesine ek olarak, gezegensel bir kütle nesnesi sıvı suyu desteklemek için yeterli atmosfer basıncı ve yüzeyinde veya yakınında yeterli miktarda hidrojen ve oksijen kaynağı potansiyeline sahip olmalıdır.

Gliese 581 gezegen sistemi, Gliese 581c, Gliese 581d ve Gliese 581e de dahil olmak üzere yüzey suyu için aday olabilecek çok sayıda gezegen içerir, bu gezegenlerde bir sera etkisi varsa okyanuslar için yeterince sıcak olabilir.

Gliese 667 Cc'nin Dünya'ya benzer yüzey sıcaklıklarına ve yüksek bir sıvı su bulundurma ihtimaline sahip olduğu tahmin edilmektedir.

Kepler teleskopu tarafından tespit edilen ve bildirilen ilk 54 adaydan biri olan Kepler-22b, tahmini 22 °C sıcaklık ile Dünya'nın 2,4 katı büyüklüğündedir. Bileşimi şu anda bilinmemekle birlikte, yüzey suyu potansiyeline sahip olduğu tarif edilmektedir.

NASA'nın gezegen avcılığında kullandığı Kepler uzay teleskopu tarafından ilk dört aylık operasyonu sırasında tespit edilen 1.235 olası ekstrasolar (güneş sistemi dışında bulunan gezegenler) gezegen adayı arasında 54 tanesi ana yıldızın yaşanabilir 'Goldilocks' bölgesinde yani sıvı suyun var olduğu yörüngede dönüyor. Bunlardan beşinin büyüklükleri Dünya büyüklüğüne yakın.

6 Ocak 2015'te NASA, Mayıs 2009'dan Nisan 2013'e kadar, Dünya'nın büyüklüğünün bir ila iki katı arasında sekiz adayın yer aldığı ve yaşanabilir bir bölgede yörüngede toplanan tüm gözlemlerini açıkladı. Boyut ve sıcaklık olarak Güneş'e benzeyen bu sekiz, altı yörünge yıldızından. Yeni teyit edilen dış gezegenlerden üçünün Güneş'e benzer yıldızların yaşanabilir bölgelerinde yörüngede olduğu bulundu: Bu üçünden ikisi, Kepler-438b ve Kepler-442b, Dünya boyutuna yakın ve muhtemelen kayalık; üçüncüsüyse, Kepler-440b, bir süper Dünya'dır .

Tarih
-----

Ay maria, "deniz" olarak adlandırılan ve erken astronomlar tarafından su kütleleri olduğu düşünülen Ay'da geniş bazaltik ovalardır. Galileo *, İki Baş Dünya Sistemine İlişkin Diyaloğu'nda* ayın 'denizleri' hakkında fikirler dile getirdi.

### Venüsteki antik su

NASA'nın Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü ve diğerleri, Venüs'ün geçmişte 2 milyar yıla kadar sığ bir okyanusa sahip olabileceğini ve bu suyun hacminin dünyadaki kadar olabileceğini kabul etti. Şu anda, Venüs'te bilinen tek su az miktarda atmosferik buhar (20 ppm) formundadır. Suyun bir bileşeni olan hidrojen, günümüzde ESA'nın Venus Express uzay aracı tarafından tespit edildiği gibi uzayda kayboluyor.

Geçmiş yüzey suyunun kanıtı
---------------------------

 Bir sanatçının eski Mars ve jeolojik verilere dayanan varsayılmış okyanusları hakkında oluşturduğu görsel
*Dev etki hipotezinin* doğru olduğunu varsayarsak, Ay'da asla gerçek denizler veya okyanuslar yoktu, ince bir atmosfere sahip olduğu bazı yerlerde sadece biraz nem (sıvı veya buz) vardı.

*Dawn* uzay sondası asteroit Vesta üzerindeki geçmiş su akışının olası kanıtlarını buldu ve  yer altı su-buz rezervuarlarının varlığının olabileceği düşüncelerine yol açtı.

Gök bilimciler, Venüs'ün ilk tarihinde sıvı su ve belki de okyanuslara sahip olduğunu düşünüyorlar. Venüs'ün aktif jeolojisinin gezegenin kendisi tarafından tamamen yeniden oluşturulduğu göz önüne alındığında, ilkel bir okyanus fikrinin deneyini yapmak zor. Kaya örnekleri bu duruma bir gün cevap verebilir.

Şu anda Mars'ın bir zamanlar kuzey yarımküresinde bir su okyanusuna sahip olup olmadığı ve varsa ne olduğuna dair çok fazla tartışma var. Mars Keşif Gezgini misyonunun son bulguları, en az bir yerde uzun süreli durgun suya sahip olduğunu gösteriyor, ancak kapsamı tam olarak bilinmiyor. Opportunity Mars, sıvı su ile birikimin kesin olarak doğrulanmasına yol açan bir mineralin parlak damarlarını fotoğrafladı.

9 Aralık 2013'te NASA, Mars gezegeninin Gale Krateri'nde Sharp Dağı yakınlarındaki Aeolis Palus'u inceleyen Merak gezgini kanıtlarına dayanan büyük bir tatlı su gölü (mikrobiyal yaşam için misafirperver bir ortam olabilir) olduğunu bildirdi.

Kuyruklu yıldızlar ve asteroitlerde sıvı su
-------------------------------------------

Kuyrukluyıldızlar büyük oranda su buzu içerir, ancak genellikle küçük boyutları ve Güneş'e olan uzaklıkları nedeniyle tamamen donmuş oldukları düşünülmektedir. Ancak, kuyruklu yıldız Wild-2'den toplanan toz üzerine yapılan çalışmalar, geçmişte bir noktada kuyruklu yıldızın içindeki sıvı su için kanıtlar göstermektedir. Kuyruklu yıldızın bazı su buzlarının erimesine hangi ısı kaynağının neden olabileceği henüz belli değil.

Bununla birlikte, 10 Aralık 2014'te bilim adamları, *Rosetta* uzay aracı tarafından belirlenen kuyruklu yıldız Churyumov-Gerasimenko'dan su buharı kompozisyonunun Dünya'da bulunandan oldukça farklı olduğunu bildirdi. Yani kuyruklu yıldızdan gelen sudaki döteryumun hidrojene oranının karasal su için bulunanın üç katı olduğu belirlenmiştir. Bu, bilim adamlarına göre Dünya'da bulunan suyun kuyruklu yıldız Churyumov-Gerasimenko gibi kuyruklu yıldızlardan gelmesinin pek mümkün olmadığı anlamına gelir.

Asteroit 24 Themis, ilk olarak atmosferik olmayan yollarla basınçlı sıvı da dahil olmak üzere iyonlaştırıcı radyasyon yoluyla mineralde çözünmüş su içeren suya sahipti. Periyodik etkilerle ısıtılan büyük asteroit 4 Vesta'ya da suyun aktığı bulunmuştur.

Güneş sistemi dışında bulunan bazı adaylar
------------------------------------------

Bilinen çoğu ekstrasolar gezegen sistemlerinin Güneş Sistemi'nden çok farklı bileşimlere sahip olduğu görülmekle birlikte, muhtemelen tespit yöntemlerinden kaynaklanan örneklem yanlılığı vardır.

Mevcut aramaların amacı, gezegen sistemlerinin yaşanabilir bölgesinde (bazen *Goldilocks bölgesi olarak* da adlandırılır) Dünya büyüklüğündeki gezegenleri bulmaktır. Okyanuslu gezegenler, dünya boyutlarında dev gezegenlerin uydularını içerebilir, ancak bu tür 'ayların' gerçekten var olup olmadığı belirsizdir. Belki, Kepler teleskopu onları algılayacak kadar hassas olabilir. Samanyolu boyunca su barındıran kayalık gezegenlerin sıradan olabileceği yönünde çeşitli spekülasyonlar var.

 Su içeren dış gezegenler (bir sanatçının çizimi; 17 Ağustos 2018)

Ayrıca bakınız
--------------

\* Dünya analogu
* En yakın karasal güneşdışı gezegen adaylarının listesi
* Güneş Sistemindeki en büyük göl ve denizlerin listesi
* Okyanus gezegeni
* Gezegensel yaşanabilirlik
* Süper Dünya
* Karasal gezegen
* Güneş Sisteminin kara gezegenlerinde su

Kaynakça
--------

**Atıflar**

 
1. 1 2  "The Solar System and Beyond is Awash in Water". *NASA*. 7 Nisan 2015. 10 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2015.
2. ↑  "Earth". Nineplanets.org. 23 Ağustos 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
3. ↑  "Mars Probably Once Had A Huge Ocean". Sciencedaily.com. 13 Haziran 2007. 16 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
4. ↑  Owen (28 Kasım 2007). "Venus Craft Reveals Lightning, Supports Watery Past". *National Geographic News*. 11 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2016.
5. ↑  NASA (18 Haziran 2020). "Are planets with oceans common in the galaxy? It's likely, NASA scientists find". *EurekAlert!*. 21 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2020.
6. ↑  Shekhtman, Lonnie (18 Haziran 2020). "Are Planets with Oceans Common in the Galaxy? It's Likely, NASA Scientists Find". *NASA*. 18 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2020.
7. ↑  Hall (2015). "Our Solar System Is Overflowing with Liquid Water [Graphic]". *Scientific American*. **314** (6): 14-15.
8. ↑  Steep Slopes on Mars Reveal Structure of Buried Ice 17 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. NASA Press Release. 11 January 2018.
9. ↑  ""NASA Mars Spacecraft Reveals a More Dynamic Red Planet"". 14 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
10. ↑  "Nasa scientists find evidence of flowing water on Mars". *The Guardian*. 28 Eylül 2015. 28 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2015.
11. ↑  Wall (28 Eylül 2015). "Salty Water Flows on Mars Today, Boosting Odds for Life". *Space.com*. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2015.
12. ↑  Ojha (28 Eylül 2015). "Spectral evidence for hydrated salts in recurring slope lineae on Mars". *Nature Geoscience*. **8** (11): 829-832.
13. ↑  Orosei, R. (25 Temmuz 2018). "Radar evidence of subglacial liquid water on Mars". *Science*. **361** (6401): 490-493.
14. ↑  Chang (25 Temmuz 2018). "A Watery Lake Is Detected on Mars, Raising the Potential for Alien Life – The discovery suggests that watery conditions beneath the icy southern polar cap may have provided one of the critical building blocks for life on the red planet". *The New York Times*. 25 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2018.
15. ↑  "Liquid water 'lake' revealed on Mars". BBC News. 25 Temmuz 2018. 25 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
16. ↑  "Tidal Heating". 29 Mart 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
17. ↑  "Water near surface of a Jupiter moon only temporary". 5 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
18. ↑  "Saturn's Moon Enceladus Is Home to a Global Ocean". *NBC News*. 16 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
19. ↑  ""NASA's Hubble Observations Suggest Underground Ocean on Jupiter's Largest Moon"". 20 Mart 2015. 12 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
20. ↑  McCord (21 Mayıs 2005). "Ceres: Evolution and current state". *Journal of Geophysical Research: Planets*. **110** (E5): E05009.
21. ↑  "Dawn Mission - News - Detail". *nasa.gov*. 28 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
22. ↑  "Water Ice on Ceres Boosts Hopes for Buried Ocean [Video]". *Scientific American*. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2016.
23. ↑  Carey (7 Eylül 2005). "Largest Asteroid Might Contain More Fresh Water than Earth". SPACE.com. 5 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2006.
24. ↑  NASA Science News: Water Detected on Dwarf Planet Ceres 15 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. , by Production editor: Tony Phillips | Credit: Science@NASA. 22 January 2014.
25. ↑  Skibba (1 Eylül 2016). "Giant ice volcano spotted on dwarf planet Ceres". *Nature*.
26. ↑  Ruesch (2 Eylül 2016). "Cryovolcanism on Ceres". *Science*. **353** (6303): aaf4286.
27. ↑  NASA Completes Study of Future ‘Ice Giant’ Mission Concepts 6 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. *NASA TV*. 20 June 2017.
28. ↑  NASA, On to the Ice Giants 9 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (PDF) *Pre-Decadal study summary,* presented at the European Geophysical Union, 24 April 2017.
29. ↑  Rabie (22 Haziran 2020). "New Evidence Suggests Something Strange and Surprising about Pluto - The findings will make scientists rethink the habitability of Kuiper Belt objects". *Inverse*. 23 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2020.
30. ↑  Bierson, Carver (22 Haziran 2020). "Evidence for a hot start and early ocean formation on Pluto". *Nature Geoscience*. **769**. 22 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2020.
31. ↑  "Distant 'water-world' confirmed". *BBC News*. 21 Şubat 2012. 27 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
32. ↑  "Hubble Reveals a New Class of Extrasolar Planet". 23 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
33. ↑  "How Jupiter Moon Europa's Underground Ocean Was Discovered". 15 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
34. ↑  "Europa". 7 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
35. ↑  Gold, T. Proceedings of the National Academy of Sciences 28 Ocak 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 1989.
36. ↑  "Science@NASA, The Case of the Missing Mars Water". 27 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2009.
37. ↑  "Water on Mars: Where is it All?". 10 Ağustos 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2009.
38. ↑  "Water at Martian south pole". 17 Mart 2004. 1 Nisan 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2009.
39. ↑  Duxbury (2001). "A numerical model for an alternative origin of Lake Vostok and its exobiological implications for Mars". *Journal of Geophysical Research*. **106** (E1): 1453.
40. ↑  "Hubble Sees Evidence of Water Vapor at Jupiter Moon". *NASA*. 12 Aralık 2013. 15 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2013.
41. ↑  "Cassini Images of Enceladus Suggest Geysers Erupt Liquid Water at the Moon's South Pole". Ciclops.org. 9 Mart 2006. 13 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
42. ↑  "Saturn's Moon Enceladus Is Unlikely To Harbor Life". Sciencedaily.com. 14 Ağustos 2007. 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
43. ↑  "Possible salty ocean hidden in depths of Saturn moon". Astronomynow.com. 25 Haziran 2009. 19 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
44. 1 2 3  "NASA Space Assets Detect Ocean inside Saturn Moon". *NASA*. 3 Nisan 2014. 3 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2014.
45. 1 2 3  Iess (4 Nisan 2014). "The Gravity Field and Interior Structure of Enceladus" (PDF). *Science*. **344** (6179): 78-80. 2 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
46. ↑  NASA Science News: Water Detected on Dwarf Planet Ceres 15 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. , by Production editor: Tony Phillips | Credit: Science@NASA. 22 January 2014
47. ↑  Sori (2017). "The vanishing cryovolcanoes of Ceres" (PDF). *Geophysical Research Letters*. **44** (3): 1243-1250.
48. ↑  "Tidal Heating". *geology.asu.edu*. 29 Mart 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
49. ↑  Greenberg, Richard (2005) *Europa: The Ocean Moon: Search for an Alien Biosphere*, Springer + Praxis Books, 978-3-540-27053-9.
50. ↑  Beuthe (2016). "Enceladus's and Dione's floating ice shells supported by minimum stress isostasy". *Geophysical Research Letters*. **43** (19): 10.088-10.096.
51. ↑  "Mysterious signal hints at subsurface ocean on Titan". Space.newscientist.com. 6 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
52. 1 2  Briggs (20 Mart 2008). "Saturn moon may have hidden ocean". BBC News. 2 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
53. ↑  Orosei (2018). "Radar evidence of subglacial liquid water on Mars". *Science*. **361** (6401): 490-493.
54. 1 2  Hussmann (Kasım 2006). "Subsurface oceans and deep interiors of medium-sized outer planet satellites and large trans-neptunian objects". *Icarus*. **185** (1): 258-273. 31 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
55. ↑  "Small Planet Discovered Orbiting Small Star". Sciencedaily.com. 2 Haziran 2008. 3 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
56. ↑  Küppers (2014). "Localized sources of water vapour on the dwarf planet (1) Ceres". *Nature*. **505** (7484): 525-527.
57. ↑  "Herschel Telescope Detects Water on Dwarf Planet - Release 14-021". *NASA*. 22 Ocak 2014. 25 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2014.
58. ↑  Javier Ruiz (Aralık 2003). "Heat flow and depth to a possible internal ocean on Triton" (PDF). *Icarus*. **166** (2): 436-439. 12 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
59. ↑  "New Planet Could Harbor Water and Life". Space.com. 24 Nisan 2007. 25 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
60. ↑  "Scientists might have picked right star, wrong world for hosting life". NBC News. 18 Haziran 2007. 22 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
61. ↑  "Exoplanet near Gliese 581 star 'could host life'". BBC News. 17 Mayıs 2011. 17 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
62. ↑  "Super-Earth orbits in habitable zone of cool star". 5 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
63. ↑  "Kepler 22-b: Earth-like planet confirmed". BBC News. 5 Aralık 2011. 5 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
64. ↑  "Kepler detects more than 1.200 possible planets". Spaceflightnow.com. 5 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
65. ↑  Lissauer (2 Şubat 2011). "NASA Finds Earth-Size Planet Candidates in Habitable Zone, Six Planet System". *Nature*. **470** (7332): 53-8. 3 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
66. ↑  "NASA's Kepler Marks 1.000th Exoplanet Discovery, Uncovers More Small Worlds in Habitable Zones". *NASA*. 6 Ocak 2015. 7 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2015.
67. ↑  Hashimoto, G. L. (2008). "Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer data". *Journal of Geophysical Research: Planets*. **113** (E9): E00B24.
68. ↑  "Did Venus's ancient oceans incubate life?". *New Scientist*. 10 Ekim 2007. 24 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.
69. ↑  Michael J. Way (26 Ağustos 2016). "Was Venus the First Habitable World of our Solar System?". *Geophysical Research Letters*. **43** (16): 8376-8383.
70. ↑  "NASA climate modeling suggests Venus may have been habitable". *NASA*. 11 Ağustos 2016. 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2016.
71. ↑  "Hellish Venus Might Have Been Habitable for Billions of Years". *Scientific American*. 10 Ağustos 2016. 11 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2016.
72. ↑  "Where did Venus's water go?". *European Space Agency*. 18 Aralık 2008. 11 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2016.
73. ↑  Basilevsky (2003). "The surface of Venus". *Rep. Prog. Phys*. **66** (10): 1699-1734.
74. ↑  Bertaux (2007). "A warm layer in Venus' cryosphere and high-altitude measurements of HF, HCl, H2O and HDO". *Nature*. **450** (7170): 646-649.
75. ↑  Amos (6 Aralık 2012). "Dawn probe spies possible water-cut gullies on Vesta". *BBC News*. 25 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
76. ↑  "Huge Asteroid Vesta May Be Packed With Water Ice". *Space.com*. 27 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2015.
77. ↑  Owen, (2007), news.nationalgeographic.com/news/2007/11/071128-venus-earth\_2.html 11 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
78. ↑  *Did oceans on Venus harbour life?*, issue 2626 of *New Scientist* magazine.
79. ↑  "NASA Mars Rover Finds Mineral Vein Deposited by Water — NASA Jet Propulsion Laboratory". Jpl.nasa.gov. 7 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
80. ↑  Chang (9 Aralık 2013). "On Mars, an Ancient Lake and Perhaps Life". *The New York Times*. 9 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2013.
81. ↑  Various (9 Aralık 2013). "Science – Special Collection – Curiosity Rover on Mars". *Science*. 28 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2013.
82. ↑  Berger (5 Nisan 2011). "Frozen comet's watery past: Discovery challenges paradigm of comets as 'dirty snowballs' frozen in time". *Geochimica et Cosmochimica Acta*. **75** (12): 3501. 7 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
83. ↑  "Rosetta Instrument Reignites Debate on Earth's Oceans". *NASA*. 10 Aralık 2014. 11 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2014.
84. ↑  Chang (10 Aralık 2014). "Comet Data Clears Up Debate on Earth's Water". *The New York Times*. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2014.
85. ↑  De Sanctis, M. C. (2012). "Detection of Widespread Hydrated Materials on Vesta by the vir Imaging Spectrometer on Board Thedawnmission". *The Astrophysical Journal Letters*. **758** (2): L36.
86. ↑  "Habitable planets may be common". Newscientist.com. 14 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
87. ↑  "The hunt for habitable exomoons". Astronomynow.com. 4 Eylül 2009. 23 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
88. ↑  "Water, water everywhere". Astronomynow.com. 22 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2012.
89. ↑  "Water-worlds are common: Exoplanets may contain vast amounts of water". *Phys.org*. 17 Ağustos 2018. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2018.

Dış bağlantılar
---------------

* Güneş Dışı Gezegenler Ansiklopedisi7 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Gliese 581: Güneş Dışı Gezegen Gerçekten Yaşanabilir Olabilir21 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Jüpiter'in Moon Europa: Buzun Altında Ne Olabilir?21 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Meraklı Uzaylılara, Dünya Yaşayan Gezegen Olarak Öne Çıkardı21 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Okyanus Taşıyan Gezegenler: Doğru Yerlerde Dünya Dışı Yaşam Arıyoruz30 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
Dünya dışı yaşam |
| --- |
| Olaylar ve nesneler | 
* ALH84001
* Stratosferdeki hücreler
* CI1 fosilleri
* Murchison meteoritleri
* Nakhla meteoritleri
* Polonnaruwa meteoriti
* Kerala'da kırmızı yağmur
* Shergotty meteoriti
* Viking lander biyolojik deneyleri
* Yamato 000593

 |
| İlgili sinyaller | 
* CP 1919
* CTA-102
* Hızlı radyo patlaması
* Wow! sinyali
* KIC 8462852
* SHGb02+14a
* HD 164595

 |
| Evrende yaşam | 
* Bilinen en eski yaşam formları
* Enceladus'ta yaşam
* Europa'da yaşam
* Mars'ta yaşam
* Titan'da yaşam
* Venüs'te yaşam

 |
| Gezegensel yaşanılabilirlik | 
* Yaşanabilir Yakın Sistemler Kataloğu
* Çevresel yaşanabilir bölge
* İkiz dünya
* Dünya dışı sıvı su
* Galaktik yaşanabilir bölge
* Ikili yıldız sistemlerinin yaşanabilirliği
* K tipi ana dizi yıldız sistemlerinin yaşanabilirliği
* Kırmızı cüce sistemlerinin yaşanabilirliği
* Doğal uyduların yaşanabilirliği

 |
| Uzay görevleri | 
* Beagle 2
* Biyolojik Oksidan ve Yaşam Tespiti
* BioSentinel
* *Curiosity*
* *Darwin*
* Enceladus Explorer
* Enceladus Life Finder
* *Europa Clipper*
* ExoMars
* ExoLance
* EXPOSE
* Foton-M3
* Icebreaker Life
* Journey to Enceladus and Titan
* Laplace-P
* Life Investigation For Enceladus
* Living Interplanetary Flight Experiment
* Mars Geyser Hopper
* Mars Sample Return Mission
* Mars 2020
* *Northern Light*
* *Opportunity*
* *SpaceX Red Dragon*
* *Spirit*
* Tanpopo
* Titan Mare Explorer
* Venus In Situ Explorer
* Viking 1
* Viking 2

 |
| Yıldızlararası iletişim | 
* Aktif SETI
* Allen Telescope Array
* Arecibo mesajı
* Arecibo Gözlemevi
* Berkeley SETI Araştırma Merkezi
* Bracewell sondası
* Breakthrough Initiatives
	+ Breakthrough Listen
	+ Breakthrough Message
* Dünya dışı zeka ile iletişim
* Gauss'un Pisagor dik üçgen önerisi
* Lincos
* NIROSETI
* Pioneer plağı
* Cyclops Projesi
* Ozma Projesi
* Phoenix Projesi
* SERENDIP
* Dünya Dışı Akıllı Yaşam Araştırması
* SETI@home
* setiQuest
* Voyager Altın Plakları
* Water hole
* Xenolinguistics

 |
| Sergiler | 
* *The Science of Aliens*

 |
| Varsayımlar | 
* Antik astronotlar
* Kozmik çoğulculuk
* Yönlendirilmiş panspermi
* Drake denklemi
* Fermi paradoksu
* Great Filter
* Varsayımsal biyokimya türleri
* Gezegenler arası kirlilik
* Kardaşev ölçeği
* Sıradanlık ilkesi
* Neokatastrofizm
* Panspermia
* Gökevi varsayımı
* Nadir Dünya hipotezi
* Varlık kotası
* Zoo hipotezi

 |
| İlgili konular | 
* Astrobiyoloji
* Astroekoloji
* Biyolojik imza
* Yerküre kökenli abiyogenezin reddi (Fred Hoyle)
* Brookings Raporu
* Gezegensel koruma
* Dünya dışı temasın potansiyel kültürel etkisi
* Ekzoteoloji
* Kurguda Dünya dışı varlıklar
* Ekstremofil
* Nexus for Exoplanet System Science
* Noojenez
* San Marino Ölçeği
* Tekno imza
* UFO dini
* Yeryüzündeki ilk yaşam
* Zenoarkeoloji

 |

| * g
* t
* d
Ötegezegenler |
| --- |
| 
* Gezegen
	+ Tanım
* Gezegen bilimi

 |
| Ana konular | 
* Gezegen sistemi
* Ötegezegen
* Ötegezegenleri tespit etme yöntemleri

 |  |
| Boyutlarve türler | 

|  |  |
| --- | --- |
| Karasal | 
* Buz gezegeni
* Cüce gezegen
* Çekirdeksiz gezegen
* Çöl gezegeni
* Demir gezegeni
* Dev Dünya
* Hiyanus gezegeni
* Karbon gezegeni
* Lav gezegeni
* Okyanus gezegeni

 |
| Gaz | 
* Buz devi
* Dev Neptün
* Dev Jüpiter
* Dış merkezli Jüpiter
* Helyum gezegeni
* Mini-Neptün
* Sıcak Jüpiter
* Sıcak Neptün
* Süper-puf

 |
| Diğer türler | 
* Alt-Neptün
* Blanet
* Çift gezegen
* Dev gezegen
* Gezegenimsi
* Kahverengi cüce
* Proto-gezegen

 |

 |
| Oluşumu ve evrimi | 
* Asteroit kuşağı
* Atılım\_diski
* Ayrık cisim
* Çöküntü çemberi
* Çöküntü örtüsü
* Dağınık disk
* Dış uzay
* Dünya dışı malzemeler
* Enkaz diski
* Gezegen halkası
* Gezegen oluşumu
* Gezegen sistemi
* Gezegenimsi
* Gezegenler arası ortam
* Gezegenler arası toz bulutu
* Gezegenler arası uzay
* Hills bulutu
* Kozmik toz
* Kuiper Kuşağı
* Kütleçekimsel çökme
* Moleküler bulut
* Moloz yığını
* Nebula hipotezi
* Oort bulutu
* Ön gezegen diski
* Yığılma
* Yığılma diski
* Yıldız oluşumu
* Yıldızlararası bulut
* Yıldızlararası ortam
* Yıldızlararası toz
* Yıldızlararası uzay

 |
| Sistemler | 
* Öte komet
	+ Yıldızlararası
* Öte uydu
* Yetim gezegen
* Yörüngeler
	+ Ortalama hareket rezonansları
	+ Ters yön
	+ Titius-Bode yasası

 |
| Ev sahibi yıldızlar | 
* A
* Altdev
* Atarca
* B
* Beyaz cüceler
* F (Sarı-beyaz) cüceler
* G (Sarı) cüceler
* Herbig Ae/Be
* İkili yıldız
* K (Turuncu) cüceler
* Kahverengi cüceler
* Kırmızı\_dev
* M (Kırmızı) cüceler
* Sarı devler
* T Tauri

 |
| Tespit | 
* Astrometri
* Dikey hız
* Doğrudan görüntüleme
* Geçiş yöntemi
* Mikromercekleme
* Polarimetri
* Zamanlama

 |
| Yaşanılabilirlik | 
* Astrobiyoloji
* Doğal uyduların yaşanabilirliği
* Dünya dışı sıvı su
* İkiz dünya
* Süper yaşanabilir gezegen
* Yaşanabilir bölge

 |
| Diğer | 
* Carl Sagan Enstitüsü
* Ekstragalaktik gezegen
* Küresel kümelerdeki gezegenler

 |