**Hırvatistan Sırpları** (Sırp-Hırvatça: Срби у Хрватској / *Srbi u Hrvatskoj*) veya **Hırvat Sırpları** (Sırp-Hırvatça: хрватски Срби / *hrvatski Srbi*) Hırvatistan'daki en büyük ulusal azınlığı oluşturmaktadır. Topluluk, Roma Katoliği olan Hırvatların aksine, din açısından ağırlıklı olarak Doğu Ortodoks Hristiyanıdır.

Günümüz Hırvatistan'ının bazı bölgelerinde, özellikle güney Dalmaçya'da, Erken Orta Çağ'dan beri etnik Sırplar var olmuştur. Günümüz Sırbistan'ından ve Bosna-Hersek'ten gelen Sırplar, 1538'den sonra İmparator I. Ferdinand askeri sınır topraklarına yerleşme hakkı verdiğinde, çeşitli göç dalgalarıyla aktif olarak Hırvatistan'a göç etmeye başladılar. Toprak ve vergiden muafiyet karşılığında askerlik yapmak ve Habsburg monarşisinin Osmanlı İmparatorluğu'na karşı olan hududunun korunmasına katılmak zorundaydılar. Dalmaçya Hinterlandı, Lika, Kordun, Banovina, Slavonya ve batı Syrmia'yı doldurdular. 20. yüzyılın başından itibaren, Hırvat Frano Supilo ve Sırp Svetozar Pribićević liderliğindeki Hırvat-Sırp Koalisyonu, Avusturya-Macaristan'ın dağılmasına kadar Hırvatistan-Slavonya Krallığı'nı yönetti. 1918'de Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı'nın kurulmasından sonra (daha sonra Yugoslavya olarak yeniden adlandırıldı), birkaç bin Sırp Hırvat topraklarına taşındı. II. Dünya Savaşı sırasında, Nazi Alman kukla devleti Bağımsız Hırvatistan Devleti'ndeki (NDH) Ustaşalar tarafından Sırplar, soykırımın bir parçası olarak imha edilmek üzere hedef alındı.

Yugoslavya'nın dağılmasının başlaması ve Hırvatistan'ın bağımsızlık ilanından sonra, Hırvatistan'da yaşayan Sırplar, Hırvat hükûmetine karşı ayaklandılar ve Hırvat topraklarının bir bölümünde Sırp Krajina Cumhuriyeti'ni (RSK) ilan ettiler ve bu da Hırvat Bağımsızlık Savaşı'na (1991-1995) yol açtı. Birkaç RSK lideri daha sonra ICTY tarafından savaş suçlarından mahkum edildi. Hırvat Ordusu'nun Fırtına Operasyonu'ndan sonra RSK'nın varlığı sona erdi, toprakları yeniden Hırvatistan'a dahil edildi ve yaklaşık 200.000 Sırp ülkeden kaçtı. Savaş sonrası dönemde Sırplar, istihdam ve mülkiyet haklarının önündeki engeller, azınlık dillerinin kullanımı ve Bağımsızlık Savaşı sırasındaki soykırımın inkâr edilmesi dahil olmak üzere ayrımcı önlemlere ve söylemlere maruz kaldılar. 2020 seçimlerinin ardından Bağımsız Demokratik Sırp Partisi (SDSS) üyesi ve Sırp Ulusal Konseyi Başkanı Boris Milošević, dört başbakan yardımcısından biri seçildi. Kısa bir süre sonra, Hırvat yetkililer ve Sırp temsilcileri 1991-95 savaşındaki olayları birlikte değerlendirdiler.

Nikola Tesla, Milutin Milanković, Sava Šumanović, Rade Šerbedžija, Siniša Mihajlović ve Peja Stojaković gibi birçok önde gelen Hırvat Sırp'ı kendi alanlarında uluslararası alanda tanınır hale geldi. 2011 nüfus sayımına göre, Hırvatistan'da yaşayan 186.633 Sırp vardı (nüfusun %4,4'ü), Hırvat Anayasası tarafından ulusal azınlık olarak kabul ediliyor ve bu nedenle Hırvat Parlamentosu'nda üç daimi sandalyeye sahipler.

Genel bakış
-----------

Kimliklerinin geleneksel unsurları Ortodoks inancı, Kiril alfabesi ve askeri tarih iken, modern unsurlar dil ve edebiyat, sivil, sosyal ve politik değerler, etnik statü ve ulusal örgütlenme kaygısı ve Yugoslavya'nın Kurtuluşunun kutlanmasıdır.

2011 nüfus sayımına göre, Hırvatistan'da yaşayan 186.633 etnik Sırp vardı ve bu toplam nüfusun %4.4'üne denk geliyor. 1991-95 Savaşı'nın ardından, 1991 savaş öncesi nüfus sayımında Hırvatistan'da yaşayan 581.663 Sırp'ın (toplam nüfusun %12.2'si), sayıları üçte ikiden fazla azaldı.

Tarih
-----

### Sosyalist Yugoslavya

İkinci Dünya Savaşı sırasında, Hırvatistan Halk Kurtuluş Ulusal Konseyi'nin (ZAVNOH) sırasıyla Ekim 1943 ve Mayıs 1944'te düzenlenen İkinci ve Üçüncü oturumlarında, kurucu milletler olarak Sırp ve Hırvat milletlerinin eşitliği, Hırvatistan federal birimi, her yönüyle tanındı. Daha sonra, 1963'te, Hırvat Anayasası, Hırvatistan'daki Sırplardan SCHırvatistan'ın kurucu bir ulusu olarak bahsetmedi. 1974 Anayasası, Hırvatistan'ı "Hırvat halkının ulusal devleti, Sırp halkının Hırvatistan'daki devleti ve burada yaşayan diğer uyrukların devleti" olarak tanımlamıştır.

1990'da Hırvatistan'da kitap soykırımı başladı ve önümüzdeki 20 yıl boyunca devam etti, bunun sonucunda Hırvat kütüphanelerinde neredeyse 3 milyon kitap, çoğunlukla Sırp Kiril alfabesiyle veya Ekavian'da yayınlandıkları için imha edildi. 22 Aralık 1990'da Franjo Tuđman'ın HDZ hükûmeti, Hırvatistan Sırpları ile ilgili ifadeleri değiştiren yeni bir Hırvat anayasasını ilan etti. 12. maddenin birinci fıkrasında resmi dil ve alfabe olarak Hırvatça belirlenmiş ve Sırpların çoğunlukta olduğu bölgelerde bile çift dilli yol işaretleri yıkılmıştır. Ayrıca, bazı Sırplar bürokrasiden ve polisten uzaklaştırıldı ve yerlerine etnik Hırvatlar getirildi. Hükûmetteki birçok Sırp işini kaybetti ve Avrupa'nın en büyük imha kamplarından biri olan Jasenovac'ta öldürülen insan sayısının şişirildiğini söyleyerek kendilerini Sırp propagandasının hedefi haline getirdi. Hırvatistan'daki Sırpların çıkarlarını temsil eden parti, yeni anayasayı reddeden Sırp Demokrat Partisi (SDS), Sırpların ellerinden alındığını düşündükleri hakları korumak ve Hırvat Sırplarının egemenliğini artırmak için kendi ulusal hükûmet birimini kurmaya başladı.

### Hırvat Bağımsızlık Savaşı

 1991'de tek taraflı olarak ilan edilen ve 1995'te feshedilen Sırp Krajina Cumhuriyeti'nin toprak kapsamı.
Sırp milliyetçiliğinin yükselişi ve Yugoslavya'nın dağılması sırasında Yugoslav cumhuriyetleri arasındaki gerilimlerin ortasında, 8 Temmuz 1989'da Sırplar Knin'de çok sayıda Chetnik sembolü sergiledikleri bir miting düzenlediler ve JNA'nın Hırvatistan'a karşı askeri müdahalesini dile getirdiler. Çok partili sistemin getirilmesiyle birlikte, Hırvatistan'da en büyüğü Sırp Demokrat Partisi (SDS) olmak üzere ilk etnik Sırp partileri kuruldu. Kısa bir süre sonra, Lika, Kuzey Dalmaçya, Kordun ve Podunavlje'deki Sırp hareketlerinin aşırılık yanlısı liderleri, Hırvat hükûmetine karşı silahlı isyan, Hırvatlara karşı şiddet çağrısında bulundular ve yasal olarak seçilmiş Hırvat yetkilileri tanımayı reddettiler.

22 Aralık 1990'da Hırvat Parlamentosu, Sırpların ulusal azınlık olarak sınıflandırıldığı yeni bir anayasayı onayladı. Daha önce Sırplar, Hırvatistan'ın otokton bileşeni olarak kabul ediliyordu. Yeni anayasanın ilanı Sırp liderler tarafından Hırvatların Sırplara karşı düşmanlığının kanıtı olarak değerlendirildi. Böylece, yeni anayasayı reddeden SDS, Sırpların ellerinden alındığını düşündükleri hakları korumak ve Hırvat Sırplarının egemenliğini artırmak için kendi ulusal hükûmet birimini kurmaya başladı. Norveçli tarihçi Øyvind Hvenekilde Seim, Hırvat kültürel, bilimsel ve siyasi tarihine önemli katkılarda bulunan Hırvatistan'daki Sırpların statüsünün 1990'larda cumhurbaşkanı Franjo Tuđman'ın eylemleriyle iptal edildiğini belirtti. Sabrina P. Ramet, Tuđman rejiminin Sırpların "istenmediği" bir Hırvat devleti olarak "geleneksel ve ayrıcalıklı bir Hırvatistan vizyonunu desteklediğini" yazarken, gazeteci Chris Hedges ise elinde Tuđman'ın Sırp sorununa "Hırvatistan'ın nihai çözümü" de dahil olmak üzere "etnik temizlik ve diğer savaş suçlarını planladığını" gösteren bir toplantının transkript belgelerine sahip olduğunu iddia etti. Propagandanın etkisi ve Sırbistan'ın desteğinin yanı sıra Başkan Tudjman yönetiminin eylemlerine yanıt olarak isyan eden Sırplar, Hırvatistan'dan bağımsızlık ve tam bir özyönetim elde etme umuduyla Sırp Krajina Cumhuriyeti (RSK) adlı tanınmayan bir devlet kurdular. RSK'nın Sırbistan ile Büyük Sırbistan olarak birleştirilmesinin popülaritesi arttıkça, Hırvatistan'a karşı isyan daha da şiddetlendi. RSK, 1991 ve 1995 yılları arasındaki varlığı sırasında Hırvat topraklarının üçte biri üzerinde *fiili* kontrole sahipti, ancak herhangi bir uluslararası tanınma kazanamadı. ICTY'ye göre, RSK "Hırvat ve diğer Sırp olmayan nüfusun çoğunluğunu Hırvatistan'ın yaklaşık üçte birinden zorla ve kalıcı olarak uzaklaştırma hedefini ilerleten" politikalar uyguladı.

1991 baharında açık bir savaş başladı. Sırp güçleri, yerel Sırp makamlarıyla işbirliği içinde, Hırvat ve diğer Sırp olmayan nüfusu, isyancı Sırplar tarafından kontrol edilen Krajina gibi bölgelerden sürmek için zulme başladı. Sırp olmayanların neredeyse tamamı sınır dışı edildi; 170.000 ila 250.000 arasında insan ve yüzlerce Hırvat ve Sırp harici sivil öldürüldü. Bu arada, Hırvat kasabalarında, özellikle de cephe hatlarına yakın yerlerde yaşayan Sırplar, çeşitli ayrımcılık ve taciz biçimlerine maruz kaldılar. Doğu ve Batı Slavonya'daki ve Krajina'nın bazı bölgelerindeki Hırvatistan Sırpları da, sınırlı bir ölçekte ve daha az sayıda da olsa, Hırvat güçleri tarafından kaçmaya zorlandı veya sınır dışı edildi. Hırvat Hükûmeti bu tür olayları durdurmaya çalıştı ve bu tür zulümler Hükûmetin politikasının bir parçası değildi. Savaş, 1995'teki Fırtına Operasyonu'nda Hırvat askeri başarısı ve ardından 1995'te imzalanan Erdut Anlaşmasının bir sonucu olarak 1998'de doğu Slavonya'da kalan dönek topraklarının barışçıl bir şekilde yeniden bütünleşmesiyle sona erdi. Yerel Sırplar, bu anlaşmaya dayanarak Sırp Ulusal Konseyi'ni kurdu ve Ortak Belediyeler Konseyi'ni kurma hakkını elde etti. Fırtına Operasyonu sırasında ve sonrasında, yaklaşık 200.000 Sırp RSK'dan kaçtı ve sonrasında yüzlerce yaşlı Sırp sivil öldürüldü. Savaş boyunca, 2.344'ü sivil olmak üzere yaklaşık 7.950 Sırp, 6.605'i sivil olmak üzere yaklaşık 16.000 Hırvat öldürüldü. Çatışma 250.000 Hırvat'ın ve 250.000-300.000 Sırp'ın yerinden edilmesine yol açtı.

Savaş öncesi Sırp nüfusunun küçük bir azınlığı Hırvatistan'a döndü. Bugün, Hırvatistan'dan gelen savaş öncesi Sırp nüfusun çoğunluğu Sırbistan ve Sırp Cumhuriyeti'ne yerleşti. Hırvat ve diğer Yugoslav Savaşlarından sonra Sırbistan, Avrupa'da en fazla mülteciye (Bosna-Hersek ve Hırvatistan'dan kaçan Sırplar) ev sahipliği yaptı.

Demografi
---------

2011 nüfus sayımına göre, Hırvatistan'da yaşayan 186.633 etnik Sırp vardı, bu toplam nüfusun %4.4'ü. 1991'de başlayan savaştan önce Hırvatistan'da yaşayan 581.663 Sırp (toplam nüfusun %12.2'si) vardı ancak sayıları 1991-95 Savaşı'nın ardından üçte ikiden fazla azaldı.

Kültür
------

Hırvatistan'daki Sırpların, çeşitli folklor gruplarının performanslarıyla bugün yaşatılan kolo dansları ve şarkı söylemeye kadar uzanan kültürel gelenekleri var. Kayda değer gelenekler arasında gusle, diple, Ojkanje şarkı söyleme ve Čuvari Hristovog groba sayılabilir.

Birçok Sırp, Zagreb Gornji Grad'da ilk kalıcı tiyatro binasını kuran tüccar Hristofor Stanković gibi Hırvat kültürüne katkıda bulundu.

### Din

 Sırp Ortodoks Katedrali ve Zagreb'deki Petar Preradović anıtı.
Hırvatistan Sırpları ağırlıklı olarak Sırp Ortodoks inancına sahiptir. Hırvatistan genelinde 14. yüzyıldan beri inşa edilmiş birçok Ortodoks kilisesi ve manastırı bulunmaktadır. En dikkate değer ve tarihsel olarak önemli olan Krka Manastırı, Krupa Manastırı, Dragović Manastırı, Lepavina Manastırı ve Gomirje Manastırı'dır. Birçok Ortodoks kilisesi II. Dünya Savaşı ve Hırvat Bağımsızlık Savaşı sırasında yıkılırken, bazıları AB finansmanı, Hırvat hükûmeti ve Sırp diasporasının bağışlarıyla yeniden inşa edildi.

1560'larda Požega Metropolitanate'de Remeta manastırında oturan bir Sırp Ortodoks piskoposluğu kuruldu. 17. yüzyılda, Marča Piskoposluğu Hırvat sınırındaki Marča'da kuruldu. Bunlar, 1557'de yeniden kurulan ve 1766'ya kadar Osmanlı idaresi altında devam eden Peć Sırp Ortodoks Patrikhanesi'nin bir parçasıydı.

### Dil

Sırp dili, Hırvatistan'daki 23 şehir ve belediyede resmi olarak kullanılmaktadır.

Nisan 2015'te Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi, Hırvatistan'ı azınlıkların dillerini ve alfabelerini kullanma hakkını sağlamaya çağırdı. Komite raporunda, özellikle Vukovar kasabasında ve ilgili belediyelerde Sırp Kiril alfabesinin kullanılmasıyla ilgili endişelerin olduğu belirtildi. Sırbistan Dışişleri Bakanı Ivica Daciç, Sırbistan'ın BM İnsan Hakları Komitesi'nin raporunu memnuniyetle karşıladığını belirtti.

2011 yılında Hırvatistan'daki nüfus sayımında Sırplar toplam nüfusun %4,4'üyle Hırvatistan'daki en büyük ulusal azınlık olarak listelenmiş olsa da, Sırp dilini anadili olarak ilan edenlerin sayısı toplam nüfusun sadece %1,23'ü (52.879) idi.

Siyaset
-------

Sırplar resmen otokton bir ulusal azınlık olarak tanınırlar ve bu nedenle Hırvat Parlamentosu'na üç temsilci seçerler.

Hırvatistan'daki başlıca Sırp partisi, Bağımsız Demokrat Sırp Partisi'dir (SDSS). 2003 seçimlerinde SDSS, parlamentodaki tüm Sırp sandalyelerini kazandı. Ivo Sanader'nin kabinesinde parti, muhafazakar Hırvat Demokrat Birliği liderliğindeki iktidar koalisyonunun bir parçasıydı ve SDSS üyesi Slobodan Uzelac başbakan yardımcısı görevini üstlendi. Bundan sonra Sırplar, Boris Milošević'in başbakan yardımcısı olduğu ve Sosyal İşler ile İnsan ve Azınlık Hakları'ndan sorumlu olduğu II. Andrej Plenković Kabinesi sırasında tekrar hükûmete girdi.

Büyük bir kısmı Sırp vatandaşlığını alan Hırvatistan'dan yaklaşık 250.000 Sırp, Hırvat Bağımsızlık Savaşı sırasında ve sonrasında Sırbistan'a yerleştirildi. 2011 yılında, çoğunluğu Voyvodina'da (127.884) yaşamak üzere Sırbistan'da (Kosova hariç) yaşayan 284.334 Sırp vardı ve onu Orta ve Güney Sırbistan (114.434) takip etti. 2013 yılında, Hırvatistan'dan yaklaşık 45.000 Sırp hala Sırbistan'da mülteci olarak listelenmiştir. Sırbistan'daki Hırvat Sırp topluluğunun büyük bir kısmı (%60,6) bütünleşmek istediklerini belirtirken, sadece %4,3'ü Hırvatistan'daki evlerine dönmek isterken, %27.4'ü kararsız.

Kaynakça
--------

1. ↑  "3. Stanovništvo prema narodnosti, popisi 1971. – 2011". *Census of Population, Households and Dwellings 2011*. Zagreb: Hırvatistan İstatistik Bürosu. Aralık 2012. Erişim tarihi: 11 Şubat 2013. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  Moravcsik 1967.
3. ↑  "Srbi u Hrvatskoj zabrinuti da će nestati". 14 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
4. ↑  Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution 4 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. edited by Snežana Trifunovska, page 477, it says: "at the Second and Third sessions of the National Anti-Fascist Council of the Peoples Liberation of Croatia (ZAVNOH),... the equality of the Serbs and the Croats, as constituent peoples of the federal unit of Croatia, were recognized in every respect."
5. 1 2 3 4  Living Together After Ethnic Killing: Exploring the Chaim Kaufman Argument 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Roy Licklider and Mia Bloom, page 158, says: Previously, a constituent nation in the Republic of Croatia, .
6. ↑  Croatia 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Piers Letcher, page 20, it says: "The HDZ also put Crotias 600,000 Serbs on the defensive by changing their status from "constituent nation" in Croatia, to "national minority" and many Serbs in government lost their jobs."
7. 1 2  Words Over War: Mediation and Arbitration to Prevent Deadly Conflict 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Melanie Greenberg, John H. Barton and Margaret E. McGuinness, at page 83, says: "The new Croatian constitution ... renounced the hitherto protected status of ethnic Serbs as a separate constituent nation embedded in the old constitution,.
8. ↑  "Jovan Raskovic Benkovac 1990". 8 Mart 2010. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2022 – YouTube vasıtasıyla.
9. ↑  (Hırvatça) Dunja Bonacci Skenderović i Mario Jareb: Hrvatski nacionalni simboli između stereotipa i istine, Časopis za suvremenu povijest, y. 36, br. 2, p. 731.-760. 2004
10. ↑  Yugoslavia Through Documents: From Its Creation to Its Dissolution 4 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. edited by Snežana Trifunovska, page 477
11. ↑  Integration and Stabilization: A Monetary View 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by George Macesich, page 24
12. ↑  The Quality of Government 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Bo Rothstein, page 89
13. ↑  Soft Borders 31 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Julie Mostov, page 67
14. ↑  Seim 2008
15. ↑  Sadkovich 2010
16. ↑  "Judgement in the Case the Prosecutor v. Milan Babic: Milan Babic Sentenced to 13 Years' Imprisonment | International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia". 10 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
17. 1 2 3  ICTY (2004). "Judgement in the Case the Prosecutor v. Milan Babic". 17 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2006.
18. 1 2  Marlise Simons (10 Ekim 2001). "Milosevic, Indicted Again, Is Charged With Crimes in Croatia". *The New York Times*. 20 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2010.
19. ↑  "Milosevic: Important New Charges on Croatia". Human Rights Watch. 21 Ekim 2001. 25 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2010.
20. ↑  *Croatia: A History*. McGill-Queen's University Press. 1999. s. 233. ISBN 978-0-77352-017-2. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2022.
21. ↑  *The Law of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia*. Transnational Publishers. 1996. s. 86. ISBN 978-1-57105-004-5.
22. ↑  Beverly 1996.
23. ↑  "Evicted Serbs remember Storm". *BBC News*. 5 Ağustos 2005. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
24. ↑  "Croatia marks 25 years since war with tolerance message". *AlJazeera*. 5 Ağustos 2020. 15 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
25. ↑  *Modern Genocide: The Definitive Resource and Document Collection [4 volumes]: The Definitive Resource and Document Collection*. ABC-CLIO. 2014. s. 240. ISBN 978-1-61069-364-6. 30 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2022.
26. ↑  "Croatia: Operation "Storm" – still no justice ten years on". Amnesty International. 4 Ağustos 2005. 20 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2012.
27. ↑  "Serbia home to highest number of refugees and IDPs in Europe". B92. 20 Haziran 2010. 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2022.
28. ↑  "Serbia: Europe's largest proctracted refugee situation". OSCE. 2008. 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
29. ↑  S. Cross, S. Kentera, R. Vukadinovic, R. Nation (7 Mayıs 2013). *Shaping South East Europe's Security Community for the Twenty-First Century: Trust, Partnership, Integration*. Springer. s. 169. ISBN 9781137010209. 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2017. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
30. ↑  "Diple i svirale vuka sa Dinare". *srbi hr* (Sırpça). 6 Aralık 2019. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2020.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
31. ↑  "Zaboravljeno zajedništvo: "Da je Hrvat Srbu bratac mio" ⋆ P-portal". *P-portal* (Hırvatça). 27 Aralık 2018. 4 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2020.
32. ↑  "Serbian Orthodox Church History – St Michael Serbian Orthodox Church". Stmichael-soc.org. 28 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2012.
33. 1 2  Miller, Nicholas J. (1997). *Between Nation and State: Serbian Politics in Croatia Before the First World War*. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press. ISBN 9780822939894.  s. 13
34. ↑  "Europska povelja o regionalnim ili manjinskim jezicima" (Hırvatça). Ministry of Justice (Croatia). 12 Nisan 2011. 27 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2012.
35. 1 2  B92 (3 Nisan 2015). "UN calls on Croatia to ensure use of Serbian Cyrillic". 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2015.
36. ↑  Tanjug (3 Nisan 2015). "Serbia welcomes UN stance on use of Cyrillic in Croatia". 11 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2015.
37. ↑  "Population according to native language". 20 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
38. ↑  "Pravo pripadnika nacionalnih manjina u Republici Hrvatskoj na zastupljenost u Hrvatskom saboru". *Zakon o izborima zastupnika u Hrvatski sabor* (Hırvatça). Croatian Parliament. 10 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2011.
39. ↑  "SLOBODAN UZELAC Nije mi žao što sam bio u HDZ-ovoj vladi. Ali, mogli smo bolje" [SLOBODAN UZELAC I'm not sorry that I was in the HDZ government. But we could have done better]. *Jutarnji list* (Hırvatça). 30 Aralık 2012. 6 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2021.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
40. ↑  "SDSS-ov čovjek u Vladi: Rođen u Šibeniku, zovu ga 'Neočekivani' i obožava igrati PlayStation" [SDSS government man: Born in Šibenik, called 'Unexpected' and loves to play PlayStation]. *Večernji list* (Hırvatça). 13 Temmuz 2020. 14 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2021.  Yazar `|ad1=` eksik `|soyadı1=` (yardım)
41. 1 2  "Izbeglice iz Hrvatske: Bez prava, a Evropljani". *Večernje novosti*. 7 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
42. ↑  "Србија земља са највећим бројем избеглица у Европи". *Politika*. 22 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
43. ↑  "Fale Srbi, al' fale i Hrvati". Vreme. 30 Mayıs 2002. 28 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.