**Tuna çayır engereği** olarak da adlandırılan **Macaristan çayır engereği**, (*Vipera ursinii rakosiensis*; Macarca adı: *rákosi vipera*), *Vipera ursinii'nin* sekiz alt türünden biridir. Çoğunlukla Macaristan'da bulunabilen son derece nadir zehirli bir engerek türüdür. Macar çayır engereği, tüm Pannonian Havzası'nda nesli tükenmekte olan türdür. İlk kez 1893'te Macar zoolog Lajos Méhelÿ tarafından bilimsel olarak kaydedildi. 2004 yılında, tüm Macar nüfusunun 500 bireyden az olduğu tahmin ediliyordu.

Açıklama
--------

Yetişkin Macar çayır engereklerinin uzunluğu 50 santimetreyi geçmez. Zehir bezlerinin şakaklarındaki konumu nedeniyle kafaları üçgen şeklindedir. Sırtlarının temel rengi açık gri veya saman rengi olabilir. Daha açık çizgilerle çevrelenmiş koyu zikzak desenleri vardır. Vücudunun yan tarafında, sırtlarındaki zikzakla aynı renkte dairesel yamalar vardır. Kuyrukları kısadır ve dişilerde aniden incelir.

Genel olarak çayır engerekleri gibi, görsel olarak ortak Avrupa engereğine (Vipera berus) benzerler, ancak daha kısadırlar. Erkek ve dişi engereklerin renkleri arasında hiçbir fark gözlenmez.

Gündüzcül hayvanlardır, yani gündüzleri aktiftirler. Diyetleri çoğunlukla kertenkele ve çekirge gibi böceklerden oluşur. Ekim'den Mart'a kadar yeraltı çukurlarında yaşarlar. Çiftleşme mevsimi Mart sonundan Nisan başına kadar sürer. Erkekler tipik olarak dişiler için birbirleriyle savaşırlar. Temmuz sonunda yumurtadan çıkan yaklaşık 4-16 yumurta bırakırlar. Yavrular doğumda 100-160 milimetre uzunluğundadır ve yumurtadan çıktıktan birkaç dakika sonra derilerini dökerler. İlk yılında her 4-6 haftada bir deri dökerler ve daha sonra bu daha seyrek hale gelir. Yetişkinler yılda üç kez derilerini dökerler.

Dağılım ve yaşam alanı
----------------------

Macar çayır engerekleri tipik olarak ovalarda bulunur. Eskiden Avusturya, Macaristan ve Romanya'nın bazı bölgelerinde de mevcutlardı. Bir zamanlar genel olarak Büyük Macaristan Ovası'nda yaşadılar, ancak o zamandan beri yok olmaya yaklaştılar. Günümüzde Hanság ve Tuna-Tisza Interfluve'de, özellikle Kiskunság'da daha küçük gruplar halinde yaşarlar. Kiskunság'da ondan az, Hanság'da ise iki birey bilinmektedir.

Koruma sorunları ve planlama
----------------------------

Macar çayır engerek popülasyonlarının tükenmesinin yaklaşık 300 yıl önce başladığı tahmin ediliyor. Tuna-Tisza Interfluve eskiden düzenli su örtüsüne sahipti ve daha geniş alanlar meralarla kaplıydı. Yirminci yüzyılın başında, bu bölgelerdeki çiftlik hayvanlarının sayısı azaldı ve bunun yerine mahsul yetiştirmek için büyük oranda meralar sürüldü. Bu sürecin ovanın manzarasını tanınmaz hale getirdiği kabul edilir. Yaklaşık aynı zamanlarda, ara geçişte yoğun su yönetimi yapıldı. Bu çevresel değişiklikler, türlerin yaşam alanını büyük ölçüde azalttı. Yirminci yüzyılın ikinci yarısına kadar, bu yılanlar da karaborsada satılmak için avlandı veya yasadışı olarak toplandı.

Tür, 1974'ten beri Macaristan'da korunmaktadır. Ülkenin nesli en ciddi şekilde tükenme tehdidi altındaki omurgalı canlısı olan engereğin koruma değeri 1 milyon Macar forintidir.

Kaynakça
--------

1. ↑  Steward JW (1971). *The Snakes of Europe*. Cranbury, New Jersey: Associated University Press (Fairleigh Dickinson University Press). 0-8386-1023-4.
2. ↑  "Member News". *Journal of Zoo and Wildlife Medicine*. **37** (4): 580. December 2006. 27 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2020.
3. ↑  Újvári (May 2002). "Low genetic diversity threatens imminent extinction for the Hungarian meadow viper (*Vipera ursinii rakosiensis*)". *Biological Conservation*. **105**: 127-130. doi:10.1016/S0006-3207(01)00176-8. Erişim tarihi: 19 Kasım 2020.
4. ↑  Péchy (8 Mayıs 1998). "Végveszélyben a rákosi vipera". *Élet és Tudomány*. **53** (19): 595-597.
5. 1 2 3  "Fajmegőrzési tervek – Rákosi vipera (Vipera ursinii rakosiensis)" (PDF). *www.termeszetvedelem.hu*. Környezetvédelmi és Vízügyi Minisztérium, Természetvédelmi Hivatal. 31 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2020.
6. 1 2  "Rákosi Vipera". Magyar Madártani és Természetvédelmi Egyesület. 27 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2020.
7. ↑  *Biológia 1*. 3. Budapeşte: Scolar kiadó. 2015. ss. 479-480. ISBN 9789632445687.
8. ↑  Kovács (2004). "A rákosi vipera védelmének problémás kérdései". *Természetvédelmi Közlemények*. **11**: 419-427. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2020.
9. ↑  "CONVIPURSRAK - Conservation of Hungarian meadow viper (Vipera ursinii rakosiensis) in the Carpathian-basin". European Commission. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2020.
10. ↑  "Rákosi vipera". *Természetvédelmi kezelés*. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Takson belirleyicileri | 
* Vikiveri: Q602154
* EoL: 4487930
* EUNIS: 17363
* GBIF: 6157238
* iNaturalist: 30904
* ITIS: 1058766
* IUCN: 23003
* NCBI: 394585

 |