Başlığın diğer anlamları için Osmangazi (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

**Osmangazi**, Bursa'nın metropol ilçelerinden en büyüğüdür. Bursa'nın tüm merkez ilçelerinin kesiştiği noktadır.

Adı
---

Osmangazi ilçesi, adını Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk padişahı olan Osman Gazi'den almaktadır.

Coğrafi konum
-------------

Orhangazi Parkı, Orhan Camii, Tarihi Belediye Binası ve Ulu Camii'nin genel görünümü
Osmangazi, Uludağ'ın eteklerinde, doğuda Gökdere Vadisi'yle başlar; batıda Nilüfer Deresi ve Yeni Mudanya Yolu, kuzeyde Katırlı Dağları, Nilüfer Çayı ve Bursa Ovası'nı içine alan topraklara sınır oluşturan bölgeyi kapsar. 1165,2 kilometrekarelik bir alana yayılmıştır. İlçenin denizden yüksekliği ortalama 150 metredir. İzmir, İstanbul, Eskişehir yollarının kesiştiği kavşak noktasında bulunan Osmangazi, Mudanya Limanı'na 31 km, Yalova'ya 74 km, Gemlik'e 30 km uzaklıktadır.

Mahalleler
----------

137 mahalleden oluşmaktadır.

Adalet, Ahmetpaşa, Akpınar, Aktarhüssam, Alaaddin, Alacahırka, Alacamescit, Alaşarköy, Alemdar, Alipaşa, Altınova, Altıparmak, Armutköy, Atıcılar, Bağlarbaşı, Bahar, Başaran, Çekirge, Çeltikköy, Çırpan, Çiftehavuzlar, Çirişhane, Çukurcaköy, Demirkapı, Demirtaşpaşa, Dereçavuşköy, Dikkaldırım, Dobruca, Doğanbey, Doğanevler, Ebuiskak, Elmasbahçeler
, Fatih, Gaziakdemir, Geçit, Gülbahçe, Gündoğdu, Güneştepe, Hacıilyas, Hamitler, Hamzabey, Hocahasan, Hüdavendigar, Hürriyet, İbrahimpaşa, İnkaya, İntizam, İsmetiye, İstiklâl, İvazpaşa, Kavaklı, Kayhan, Kemerçeşme, Kırcaali, Kiremitçi, Kirazlı, Kocanaip, Koğukçınar, Kuruçeşme, Küçükbalıklı, Kükürtlü, Küplüpınar, Maksem, Mehmet Akif, Mollafenari, Mollagürani, Muradiye, Nalbantoğlu, Namıkkemal, Orhanbey, Osmangazi, Panayır, Pınarbaşı, Reyhan, Sakarya, Santralgaraj, Selamet, Selçukhatun, Selimiye, Sırameşeler, Soğanlı, Soğukkuyu, Şehabettinpaşa, Şehreküstü, Tahtakale, Tayakadın, Tuna, Tuzpazarı, Ulu, Uluçam Veyselkarani, Yahşibey, Yenibağlar, Yeniceabat, Yenikaraman, Yenikent, Yeşilova, Yunuseli, Zafer.

**(EMEK)** Adnan Menderes, F. Sultan Mehmet, Zekai Gümüşdiş

**(DEMİRTAŞ)** Barbaros, Cumhuriyet, Dumlupınar, Dumlupınar Osb, Sakarya

**(OVAAKÇA)** Merkez, Çeşmebaşı, Eğitim, Santral

Yeşil alanlar/parklar
---------------------

* Reşat Oyal Kültür Parkı
* Botanik Parkı
* Soğanlı Hayvanat Bahçesi
* Pınarbaşı Parkı
* Soğukkuyu Parkı
* Hamitler Parkı
* Teoman Özalp Parkı
* Bursa Millet Bahçesi
* Hamitler Macera Parkı

Nüfus
-----

Bursa'nın Osmangazi ilçesindeki bir ev.
Marmara Bölgesi'nde yer alan Osmangazi ilçesi,**885.273** nüfusu ve 71.400 hektar alanıyla ülkemizdeki 56 ilden daha büyüktür.

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1990 | 510.902 | 473.302 | 37.600 |
| 2000 | 642.337 | 579.127 | 63.210 |
| 2007 | 736.034 | 657.599 | 78.435 |
| 2008 | 753.217 | 739.909 | 13.308 |
| 2009 | 765.728 | 752.155 | 13.573 |
| 2010 | 778.526 | 764.944 | 13.582 |
| 2011 | 789.575 | 775.951 | 13.624 |
| 2012 | 792.219 | 778.843 | 13.376 |
| 2013 | 802.620 | 802.620 | veri yok |
| 2014 | 813.262 | 813.262 | veri yok |
| 2015 | 826.742 | 826.742 | veri yok |
| 2016 | 841.756 | 841.756 | veri yok |
| 2017 | 856.770 | 856.770 | veri yok |
| 2018 | 862.516 | 862.516 | veri yok |
| 2019 | 876.048 | 876.048 | veri yok |
| 2020 | 881.459 | 881.459 | veri yok |
| 2021 | 884.451 | 884.451 | veri yok |

**Not:** 2008 yılında bazı belde ve köyler mahalle statüsüne geçtiğinden şehir nüfusu artıp kır nüfusu azalmıştır. 2013 yılında ise Büyükşehir yasası nedeniyle köylerin tamamı mahalle statüsüne geçtiğinden kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Yönetim
-------

Eskiden Osmangazi ilçesine bağlı beş belediye vardı: Osmangazi Belediyesi, Kirazlı Belediyesi, Emek Belediyesi, Demirtaş Belediyesi ve Ovaakça Belediyesi. İlçeye, Demirtaş Bucağı ve Soğukpınar Bucakları ile 32 köy bağlıydı. Köylerden sekizi Soğukpınar Bucağı'na bağlıydı.

2009 yerel seçimleri ile birlikte belde belediyeleri (Kirazlı Belediyesi, Emek Belediyesi, Demirtaş Belediyesi, Ovaakça Belediyesi) ve bu belediyelere bağlı köyler tamamen Osmangazi Belediyesi'ne bağlandı ve hepsi mahalle olarak kabul edildi. Şu an Osmangazi Belediyesi'nin toplam 136 mahallesi bulunmaktadır.

İklim ve bitki örtüsü
---------------------

Bölgede ılıman Marmara iklimi görülür. Ortalama sıcaklık 14.4 derecedir.

İlçede nem oranı ortalama %58'dir. Yağış, en çok kış ve ilkyaz aylarında görülür. Haziran ve Temmuz en düşük yağış aldığı aylardır. Yağışlar yıllık 500–700 mm arasındadır. İlçede ortalama 8 gün kar yağar, Uludağ'a ise 25 gün kar düşer ve 4 ay kadar yerde kalır. İlçede kar kalınlığı 5–10 cm olur, Uludağ'da ise 250 cm'dir.

İlçede en çok yıldız, poyraz ve lodos rüzgarları görülür.

Ekonomi
-------

### Tarım

Domates, biber, patlıcan, gibi sebzelerin yanında, susam, ayçiçeği, gibi endüstri bitkileri; çilek, kavun, karpuz, üzüm, şeftali, dut, kestane, ceviz, elma, erik, kiraz, armut gibi meyveler yetiştirilmektedir. Ancak son yıllarda Bursa ovasındaki birçok verimli arazi yoğun konut yapımından dolayı betonlaşmaya teslim olmuştur.

### Sanayi

İlçede dokuma sanayi, otomobil yan sanayi, havlu sanayi, trikotaj sanayi, kundura sanayi, tarım araçları sanayi, mobilya sanayi, deri, plastik sanayi, bakır işlemeciliği, makine ve madeni eşya yapımcılığı, elektrik motoru sanayi, döküm sanayi, marangoz makineleri sanayi, kaynak makineleri sanayi, soba sanayi, bıçakçılık sanayi çok gelişmiştir. Bunların dışında yağ ve un fabrikaları, tuğla fabrikaları üretim yapmaktadır.

### Enerji

Türkiye'nin en büyük 3. doğalgaz elektrik çevrim santrali Osmangazi ilçesinin Ovaakça Santral mahallesi sınırları içerisindedir. Bu santral 1.432 MW kurulu güç ve ortalama 5.568.251.828 kilovatsaat elektrik üretimi ile günde 1.682.251 kişinin elektrik ihtiyacını karşılamaktadır.

### Ulaşım

Osmangazi ilçesinin ulaşım alt yapısı oldukça gelişmiştir. Otobüs, metro ve tramvay hatları ile ulaşım yapılmaktadır. Ayrıca şehirlerarası otobüs terminali Osmangazi'nin kuzey bölgesi sınırları içerisinde İstanbul Caddesi (Yeni Yalova Caddesi) üzerindedir. Kent Meydanı - Terminal bölgesinde 2022 yılının Temmuz ayında yapımı 7 yıla yakın süren 9 km uzunluğundaki T2 tramvay hattı faaliyete alınmıştır.

Tarihsel yapılar ve müzeler
---------------------------

İlçenin en önemli tarihsel anıtları ve yapıtları şunlardır:

Bursa Kalesi, Balabancık Kalesi, Bursa Hisarı, Bursa Sarayı, Muradiye Türbesi, Pars Bey Türbesi, Çakır Ağa Hamamı, Osmangazi ve Orhangazi Türbeleri, II. Murat Türbesi, Şehzade Mustafa Türbesi, Bedesten, Arkeoloji Müzesi, Atatürk Müzesi, Osmanlı Evi Müzesi, Kent Müzesi, Hünkar Köşkü Müzesi, Karagöz Müzesi.

### Camiler

Orhan Camii, 1. Murat Camii, Ulu Cami, Muradiye Külliyesi, II. Murat Camii, Yıldırım Külliyesi, Hamzabey Camii, Muradiye Camii, Şehadet Camii, Hacı Veli Camii, Zafer Camii, Mihraplı Camii.

### Hanlar

* Koza Han
* Pirinç Han
* İpek Han
* Kapan Han
* Demir Han
* Fidan han
* Apolyont Han
* Geyve Han
* Tuzhan
* Balibey Han
* Eski Tahıl Han

Eğitim ve kültür
----------------

Osmangazi ilçesi Bursa'nın ekonomik ve kültürel açıdan en gelişmiş ilçesidir. Eğitim yönünden Türkiye ortalamasının çok üstündedir. Okur yazar oranı %99'dur. Kültürel etkinliklerin sürdürüldüğü tiyatro binası, sanat galerileri, sinemalar bu ilçe içinde yer alırlar.

Kardeş kentler
--------------

* İsveç Umea, İsveç
* Azerbaycan Şeki, Azerbaycan
* Bosna-Hersek Stari Grad, Bosna-Hersek
* Bulgaristan Kırcaali, Bulgaristan
* Bulgaristan Omurtag, Bulgaristan
* Kazakistan Kapsagay, Kazakistan
* Kosova Çayır, Kosova
* Kosova Mamuşa, Kosova
* Kosova Obiliç, Kosova
* Kuzey Makedonya Kamenica, Kuzey Makedonya
* Kuzey Makedonya Üsküp, Kuzey Makedonya
* Türkiye Keles, Türkiye
* Türkmenistan Aşkabat, Türkmenistan
* Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Mehmetçik, KKTC
* Türkiye Ladik, Türkiye
* Almanya Darmstadt, Almanya

Kaynakça
--------

1. ↑   12 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.://www.osmangazi.gov.tr/osmangazi-kaymakami 13 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
2. ↑  "Osmangazi Mahalleleri". nufusune.com. 19 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.
3. ↑  "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
4. ↑  "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
5. ↑  "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
6. ↑  "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
7. ↑  "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
8. ↑  "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
9. ↑  "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
10. ↑  "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
11. ↑  "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
12. ↑  "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
13. 1 2 3 4 5 6 7  

	* "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
	* "Osmangazi Nüfusu - Bursa". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
	* "Bursa Osmangazi Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar
---------------

* Osmangazi Kaymakamlığı 16 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Mudanya | Gemlik | Gürsu | 

|  |
| --- |
| * g
* t
* d
 |
|  |
|   |

 |
| Nilüfer | Kuzey | Yıldırım |
| Batı   **Osmangazi**    Doğu |
| Güney |
| Orhaneli | Keles | Kestel |

| * g
* t
* d
Osmangazi mahalleleri |
| --- |
| 
* Adalet
* Ahmetbey
* Ahmetpaşa
* Akpınar
* Aksungur
* Aktarhüssam
* Alaaddin
* Alacahırka
* Alacamescit
* Alaşarköy
* Alemdar
* Alipaşa
* Altınova
* Altıparmak
* Armutköy
* Atıcılar
* Avdancık
* Bağlarbaşı
* Bağlı
* Bahar
* Başaran
* Büyükdeliller
* Çağlayan
* Çaybaşı
* Çekirge
* Çeltikköy
* Çırpan
* Çiftehavuzlar
* Çirişhane
* Çukurcaköy
* Dağakça
* Demirkapı
* Demirtaş Barbaros
* Demirtaş Cumhuriyet
* Demirtaş Dumlupınar
* Demirtaş Sakarya
* Demirtaşpaşa
* Dereçavuşköy
* Dikkaldırım
* Doburca
* Doğanbey
* Doğancı
* Doğanevler
* Dürdane
* Ebu İshak
* Elmasbahçeler
* Emek Adnan Menderes
* Emek Fatih Sultan Mehmet
* Emek Zekai Gümüşdiş
* Fatih
* Gaziakdemir
* Geçit
* Gökçeören
* Gülbahçe
* Gündoğdu
* Güneştepe
* Güneybayırı
* Güneybudaklar
* Hacı İlyas
* Hamitler
* Hamzabey
* Hocaalizade
* Hocahasan
* Hüdavendigar
* Hürriyet
* Hüseyinalanı
* İbrahimpaşa
* İnkaya
* İntizam
* İsmetiye
* İstiklal
* İvazpaşa
* Karabalçık
* Karaislah
* Kavaklı
* Kayıhan
* Kemerçeşme
* Kırcaali
* Kirazlı
* Kiremitçi
* Kocanaip
* Koğukçınar
* Kuruçeşme
* Küçükbalıklı
* Küçükdeliller
* Kükürtlü
* Küplüpınar
* Maksem
* Mehmet Akif
* Mollafenari
* Mollagürani
* Muradiye
* Mürseller
* Nalbantoğlu
* Namık Kemal
* Nilüferköy
* Orhanbey
* Osmangazi
* Ovaakça Çeşmebaşı
* Ovaakça Eğitim
* Ovaakça Merkez
* Ovaakça Santral
* Panayır
* Pınarbaşı
* Reyhan
* Sakarya
* Santral Garaj
* Seç
* Seferışıklar
* Selamet
* Selçukgazi
* Selimiye
* Sırameşeler
* Soğanlı
* Soğukkuyu
* Soğukpınar
* Süleymaniye
* Şehabettinpaşa
* Şehreküstü
* Tahtakale
* Tayakadın
* Tuna
* Tuzaklı
* Tuzpazarı
* Ulu
* Uluçam
* Veysel Karani
* Yahşibey
* Yenibağlar
* Yeniceabat
* Yenikaraman
* Yenikent
* Yeşilova
* Yiğitali
* Yunuseli
* Zafer

 |


| * g
* t
* d
Bursa'nın ilçeleri |
| --- |
| Büyükorhan **·**  Gemlik **·**  Gürsu **·**  Harmancık **·**  İnegöl **·**  İznik **·**  Karacabey **·**  Keles **·**  Kestel **·**  Mudanya **·**  Mustafakemalpaşa **·**  Nilüfer **·**  Orhaneli **·**  Orhangazi **·**  Osmangazi **·**  Yenişehir **·**  Yıldırım |