Mazhar Nazım Resmor ile karıştırılmamalıdır.

**Nazım Resmor Öztelli** (d. 1867, Erzurum - 4 Temmuz 1935, Ankara), Türk bürokrat ve siyasetçi. TBMM 1. Dönem milletvekili ve Hakkı Behiç Bayiç'in hakkındaki gensorular nedeniyle istifasından sonra 4 Eylül - 6 Eylül 1920 tarihleri arasında 2 gün Dahiliye Vekili (İç İşleri Bakanı) oldu. İç İşleri Bakanlığı kayıtlarına göre, Soyadı Kanunu ile birlikte Öztelli soyadını almıştır.

Doktor Nazım Resmor Öztelli

Hayatı
------

1867 yılında Erzurum'da doğdu. Mekteb-i Mülkiyeden mezun oldu. Önce Bâb-ı Seraskerî Muhasebe Kalemi Mülâzımlığı, sonra Adana, îşkodra ve Yanya Vilayetleri Mektupçuluk görevlerinde bulundu. Gevgili ve Hama Sancakları Mutasarrıflıkları görevlerinden sonra 1911 yılında Van Vali Vekilliği, 1912 yılında ise Harput Valililiğine terfi etti.

Yanya'da İttihat ve Terakki Cemiyetine girdikten sonra II. Meşrutiyetin ilânında rol oynadı. Bu yüzden 1919'da Damat Ferit Hükûmetince azledilen 19 validen biriydi.

İlk Büyük Millet Meclisinde (1. Dönem) Tokat Milletvekili olarak yer aldı. Ankara'da ilk hükûmetin kurulması üzerine Dahiliye Vekaleti Müsteşarlığına seçildi ve bu görevi bir ay süreyle yürüttü.

1920 yılında Yeşil Ordu Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı, bu cemiyetin İslami-Bolşevik çizgideki programının hazırlanmasına katıldı ve Genel Sekreterliğini üstlendi. Bu cemiyete üye olan diğer milletvekilleriyle birlikte Millet Meclisinde 14 kişilik Halk Zümresi adlı grubu oluşturdu.

Büyük Millet Meclisi Hükûmetinin Cami Baykut ardından 2. Dahiliye Vekili olan Hakkı Behiç Bey'in kendisine yöneltilen sert soru önergeleri üzerine istifası üzerine 4 Eylül 1920 tarihli toplantıda Mustafa Kemal, Albay Refet (Bele) Bey'i aday gösterdi. Henüz üç ay önce, 1920 Haziran ayında kurulan *Halk Zümresi* ise Doktor Nazım Bey'i aday gösterdi. İlk turda kazanan olmadı fakat ikinci turda Refet Bey 187 oyun 65'ini alabilirken, 98 oy alan Nazım Bey Dahiliye Vekili seçildi. Fakat sadece 2 gün Dahiliye Vekilliği yapabildi. Çünkü Mustafa Kemal iç işleri bakanlığı gibi önemli bir makama üçüncü kez Bolşevik eğilimli bir kişinin seçilmiş olmasına büyük tepki göstererek seçimi tanımadığını beyan etti. Dahiliye Vekili sıfatıyla kendisiyle görüşmeye gelen Nazım Bey ile görüşmeyi bile kabul etmedi. Merkez Ordusu Komutanı Nurettin Paşa'nın kendisini ölümle tehdidine kadar varan baskılar ve o sıralarda Ankara Keçiören'de misafir olduğu evde Mustafa Kemal'in ziyaret ettiği Çerkez Ethem'in ricası sonucunda Nazım Bey iki gün sonra görevinden istifa etti. 6 Eylül günü yapılan yeni oylamada 131 oy alan Refet Bey yeni Dahiliye Vekili oldu. Mustafa Kemal yıllar sonra, 1927'de verdiği Büyük Nutuk'ta Meclis iradesine karşı koymasını "Bu zatın yabancı çevrelere casusluk ettiğine de asla şüphe etmiyordum. Nitekim, daha sonra İstiklâl Mahkemeleri birçok gerçeği ortaya koymuştu. ... Böylece Nazım Bey, Hükümet'in bütün iç idare makinesinin başında, memleket ve millete değil, fakat paralı uşağı olduğu kimselerin isteklerinin gerçekleşmesine en büyük hizmeti yapabilecek duruma gelebilmiştir." diyerek açıkladı.

Nazım Bey aynı zamanda Ankara'da gizli olarak kurulan Türkiye Komünist Partisi (TKP) örgütlenmesi ve Aralık 1920'de yasal olarak kurulan ve Komintern (Komünist Enternasyonal) programına bağlılığını ilan eden Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası (THİF) içinde de Salih Hacıoğlu ile birlikte önde gelen bir rol oynadı. Bu arada yayınladıkları *Emek* adlı gazetede yürütülen Bolşevik propaganda Ankara'da artan bir tepki doğruyordu. Örneğin, burada yer alan yazılardan birinde şöyle deniyordu: "Kemal, Anadolu'nun mutlak buyrukçusudur. Tutalım zaferi kazandı. Köylü sınıfının durumu sanki bu yüzden daha mı iyi olacak? Kemal ne zafer kazanırsa kazansın, Anadolu halkına yararı olmayacaktır... Yunanlı emperyalistlerle süregelen savaş sona erer ermez, Anadolu'da bir iç savaş başlayacaktır." 1920 yılı Aralık ayı sonlarında patlak veren Çerkez Ethem Ayaklanması ardından tutuklamalar THİF'e de sıçrayınca Şubat 1921’de partinin Yeşil Ordu kökenli liderlerinden Nâzım Bey ve Şükrü Bey partinin kapatıldığını ilan ettiler. Fakat bu karar, kendilerinin ve THİF mensuplarının sonraki günlerde İstiklal Mahkemesi tarafından yargılanmasına engel olamadı.

Büyük Millet Meclisinde Nazım Bey ile ilgili olarak önce hassas bilgilerin yabancı devletlere sızdırıldığı kuşkuları hakkında Üçüncü Şube tarafından tahkikat yapılmasına, ardından bu tahkikat sonucunda dokunulmazlığının kaldırılıp mahkemeye sevk edilmesi önerisinin kabul edilmesine uzun tartışmalar sonunda karar verildi. 12 Mayıs 1921 tarihinde Ankara İstiklâl Mahkemesi tarafından yargılanmaya başladı. Kendisine yöneltilen gizli Yeşil Ordu Cemiyeti ve THİF içinde yer alarak hükûmeti yıkma gayesi gütmek, Mustafa Suphi ve Çerkez Ethem ile irtibatlı olmak, gizli faaliyetleri için Sovyet Rusya'dan para almak gibi suçları reddeden Nazım Bey, Mayıs 1921'de "gizli komünist fırka teşkili suretiyle hükümeti devirme teşebbüsünde" bulunmaktan 15 yıl kürek cezasına çarptırıldı. Fakat Eylül 1921'de çıkan af kanunu ile serbest bırakıldı.

4 Temmuz 1935 tarihinde öldü.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Nazım Resmor*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

Kaynakça
--------

* Doç. Dr. E. Selim Yalçın, *Dahiliye Vekili Nazım Bey'in İstifası Meselesi* 21 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Yıl 1995, Cilt XI, Sayı 32.



|
|  |
| Siyasi görevi |
|
| Önce gelen:**Hakkı Behiç Bayiç** | **TBMM Dahiliye Umuru Vekili**4 Eylül 1920 - 6 Eylül 1920 | Sonra gelen:**Refet Bele** |
|

| * g
* t
* d
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanları (liste) |
| --- |
| TBMM Dahiliye Umuru Vekilleri(1920-1923) | 
* Cami Baykut
* Hakkı Behiç Bayiç
* Nazım Resmor
* Refet Bele
* Ata Atalay
* Refet Bele
* Fethi Okyar
* İsmail Safa Özler
* Fethi Okyar

 |  |
| TC İçişleri Bakanları(1923-günümüz) | 
* Ahmet Ferit Tek
* Recep Peker
* Cemil Uybadın
* Şükrü Kaya
* Refik Saydam
* Faik Öztrak
* Ahmet Fikri Tüzer
* Recep Peker
* Hilmi Uran
* Şükrü Sökmen Süer
* Münir Hüsrev Göle
* Mehmet Emin Erişirgil
* Rüknettin Nasuhioğlu
* Halil İbrahim Özyörük
* Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu
* İbrahim Ethem Menderes
* Namık Gedik
* İbrahim Ethem Menderes
* Namık Gedik
* Muharrem İhsan Kızıloğlu
* Emin Fahrettin Özdilek
* Ahmet Topaloğlu
* Kemal Sahir Kurutluoğlu
* Hıfzı Oğuz Bekata
* İlyas Seçkin
* Orhan Öztrak
* İsmail Hakkı Akdoğan
* İzzet Gener
* Mehmet Faruk Sükan
* Salih Ragıp Üner
* Haldun Menteşeoğlu
* Hamdi Ömeroğlu
* Ferit Kubat
* Mukadder Öztekin
* Oğuzhan Asiltürk
* Mukadder Öztekin
* Oğuzhan Asiltürk
* Sabahattin Özbek
* Mustafa Necdet Uğur
* Korkut Özal
* İrfan Özaydınlı
* Hasan Fehmi Güneş
* Vecdi İlhan
* Mustafa Gülcügil
* Orhan Eren
* Selahattin Çetiner
* Ali Tanrıyar
* Yıldırım Akbulut
* Ahmet Selçuk
* Mustafa Kalemli
* Abdülkadir Aksu
* Mustafa Kalemli
* Sabahattin Çakmakoğlu
* İsmet Sezgin
* Mehmet Gazioğlu
* Nahit Menteşe
* Teoman Ünüsan
* Ülkü Güney
* Mehmet Ağar
* Meral Akşener
* Murat Başesgioğlu
* Kutlu Aktaş
* Cahit Bayar
* Sadettin Tantan
* Rüştü Kazım Yücelen
* Muzaffer Ecemiş
* Abdülkadir Aksu
* Osman Güneş
* Beşir Atalay
* Osman Güneş
* İdris Naim Şahin
* Muammer Güler
* Efkan Ala
* Sebahattin Öztürk
* Selami Altınok
* Efkan Ala
* Süleyman Soylu
* Ali Yerlikaya

 |

| * g
* t
* d
I. TBMM İcra Vekilleri Heyeti |
| --- |
| 3 Mayıs 1920 - 24 Ocak 1921 |
| Vekiller Heyeti Reisi | Mustafa Kemal Atatürk |
| Umuru Şer'iye ve Evkaf (Diyanet ve Vakıflar) Vekili | Mustafa Fehmi Gerçeker |
| Adliye (Adalet) Vekili | Celalettin Arif → Zekai Apaydın |
| Erkân-ı Harbiye-i Umumiye (Genelkurmay) Vekili | İsmet İnönü |
| Müdafaa-i Millîye (Millî Savunma) Vekili | Fevzi Çakmak |
| Dahiliye Umuru (İçişleri) Vekili | Cami Baykut → Hakkı Behiç Bayiç → Nazım Resmor → Refet Bele |
| Hariciye (Dışişleri) Vekili | Bekir Sami Kunduh |
| İktisat (Ekonomi) Vekili | Yusuf Kemal Tengirşenk |
| Maliye Vekili | Hakkı Behiç Bayiç → Ahmet Ferit Tek |
| Maarif (Eğitim) Vekili | Rıza Nur → Hamdullah Suphi Tanrıöver |
| Nafia (Bayındırlık) Vekili | İsmail Fazıl Paşa → Ömer Lütfi Argeşo |
| Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sağlık ve Sosyal Yardım) Vekili | Abdülhak Adnan Adıvar |