Başlığın diğer anlamları için Cevat Paşa sayfasına bakınız.

**Cevat Çobanlı** (14 Eylül 1870, İstanbul - 13 Mart 1938, Kadıköy, İstanbul), Türk asker ve siyasetçi.

Yaşamı
------

1870'te İstanbul'da doğdu. Müşir Şakir Paşa'nın oğludur. Aslen Malatya'nın Arapgir ilçesindendir.

Galatasaray Lisesi'nden mezun olduktan sonra, 1888 yılında girdiği Harp Okulu'ndan 1891 yılında Üsteğmen rütbesiyle mezun oldu. 1892 yılında girdiği Harp Akademisi'ni 1894 yılında birinci olarak bitirdi ve Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. 1894-1900 yılları arasında "Padişah Yaveri" sıfatıyla Maiyet-i Şer'iye Erkan-ı Harbiyesi'nde görev aldı. Bu sırada depremden zarar gören askeri binaları onarımının yapılması yönünde çaba sarf etti. 26 Ağustos 1895 tarihinde Orleans'ta yapılan Fransız Ordusu Manevraları'nda bulunmak üzere Paris'e gitti. Burada dört yıl kaldıktan sonra 7 Şubat 1899 tarihinde, Babası Şakir Paşa'nın refakatinde görevle Bulgaristan'a ve sonra aynı yıl Lahey'de toplanan Silahların Yasaklanması-Silahsızlanma Konferansı'na gönderildi. 1905 yılında Edirne'nin tahkimi için Tophane-i Amire'de teşkil eden kurumda görev aldı. 1907 yılında ise yeni örgütlenmenin süratle uygulanması için dört ay 2. Ordu'da görev yaptı. 1907 yılında Birinci Ferik rütbesine terfi ettiyse de çok çabuk ilerleyenlerin rütbeleri 1909 yılında Tasfiye-i Rütbe Kanunu gereğince geri alınınca, Kaymakam rütbesine tenzil edildi. 1909-1910 yılları arasında Harp Akademisi Komutanı olarak görev yaptı. Görevi gereği Temmuz 1910'da Alman Ordusu'nun geçit resminde bulunmak üzere Almanya'ya gitti. Askeri yeteneği sayesinde devlet idaresi ve ordu yönetiminde hızla yükseldi. Ocak 1911 ve 1912'de 1. Ordu Kurmay Başkanı oldu. Bu sıfatla Mayıs 1911'de İngiltere Kralı'nın taç giyme töreninde padişah adına bulunan Veliaht Şehzade Müşir Yusuf İzzeddin Efendi'nin maiyetinde Londra'ya gitti.

Balkan Savaşları
----------------

Londra'dan dönünce Balkan Savaşları'nda Eylül 1912-1913 tarihleri arasında Şark Ordusu Kurmay Başkanı, Çatalca Ordusu Topçu Komutanlığı Kurmay Başkanı olarak görev yaptı. Savaş sonrası Şubat 1913-1914 tarihleri arasında 9. Tümen Komutanı ve iki defa Osmanlı-Bulgar Sınır Komisyonu Başkanlığı görevinde bulundu.

I. Dünya Savaşı
---------------

Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı Miralay Cevat Bey
Cevat Paşa, 29 Kasım 1914 tarihinde Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı görevine atandı
Cevat Paşa ve Mustafa Kemal Bey *Tasvîr-i Efkâr* gazetesinin 29 Ekim 1915 tarihli sayısında
Cevat Çobanlı'nın Sahrayıcedid Mezarlığı'nda bulunan makam mezarı
10 Ağustos 1914 tarihinde Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı görevine atandı. 29 Kasım 1914 tarihinde tekrar Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu. Komutanlık boğazın ve kıyıların savunmasından sorumluydu. 18 Mart 1915 tarihindeki Çanakkale Deniz Savaşları'ndaki üstün başarıları dolayısıyla "18 Mart Kahramanı" unvanını aldı.

9 Ekim 1915 tarihinde 14. Kolordu Komutanı, 1916 yılında 15. Kolordu Komutanı olarak Galiçya Cephesi'nde görev yaptı. Dönemin Avusturya basınında çıkan bir anekdota göre Viyana sarayında, imparatorun basın dairesi genel müdürü Oskar Montiong, devletin özellikle Slav tebaası tarafından çok sevilen 18. yüzyılda yaşamış Ukraynalı kâhin Mosij Wernyhora'nın kehanetini sık sık hatırlatıyordu. O tuhaf kehanette, *Türk atını Dinyester'den suladığında Polonya ayağa kalkacaktır* deniyordu. Cevat Paşa atını Dinyester'de suladı. Savaşın sonunda Polonya devleti doğdu. Bu anlamda onun ile bu kehanet ilişkilendirildi.

19 Ağustos 1917 tarihinde tekrar 14. Kolordu Komutanı, 8 Kasım 1917 tarihinde 8. Kolordu Komutanı, 24 Kasım 1917 tarihinde de 2. Ordu Komutan Vekili olarak atandı.

2 Aralık 1917 tarihinde Yıldırım Ordular Grubu komutası altındaki 8. Ordu Komutanlığı görevine atanarak Filistin Cephesi'ne gönderildi. Burada Yıldırım Ordular Grubu komutanı Müşir Liman von Sanders, 7. Ordu komutanı Mirliva Mustafa Kemal Paşa ve 4. Ordu komutanı Mirliva Mersinli Cemal Paşa ile birlikte görev yaptı. Ordusuyla Şeria Nehrinin batısında, sahil kesiminde konuşlandırıldı. 29 Eylül 1918'de başlayan genel düşman taarruzunda ilk darbeyi yiyen ordusu kendisinden on misli güçlü olan İngiliz Orduları karşısında kendi cephe hattını tutamadı ve cepheyi yaran düşman süvarisi ikmal hatlarına kadar ilerleyerek ordunun geriyle bağlantısını kesti. Yıldırım Orduları ardı ardına çekilmeye başlarken Cevat Paşa ve kurmay heyetinin amacı Şeria Nehri istikametindeki Bisan'a doğru, doğu yönünde çekilmek oldu. Ordusuna bağlı unsurların tamamı imha yahut tutsak edilen Cevat Paşa yanındakilerle birlikte kendini Şeria Nehri'nin doğusuna atabildi. Kısa süre sonra cephede görevi kalmadığı gerekçesiyle Liman von Sanders tarafından İstanbul'a yollandı.

Mütareke Dönemi
---------------

3 Kasım 1918 tarihinde Umumî Karargâh Reisi olarak atandı. 19 Aralık 1918 - 13 Ocak 1919 tarihleri arasında Harbiye Nazırı olarak görev yaptı. Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada Genelkurmay Başkanlığı görevini Fevzi Paşa'nın vekili olarak yürütüyordu. Fevzi Paşa, İngiliz Ordusu'nun İstanbul'u işgal edeceği belli olunca, onları karşılamamak için 20 gün hastalık izni almıştı. Daha sonra Yunanların İzmir'e çıkmalarından hemen önce 14 Mayıs 1919 tarihinde Fevzi Paşa görevden alındı. Aynı gün Fevzi Paşa'nın yerine Erkân-ı Harbiye-i Umumîye Reisi olarak atandı. Bu görevini 2 Aralık 1919 tarihine kadar sürdürdü.

Malta Sürgünü
-------------

16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'u işgal eden İngiliz kuvvetleri tarafından tutuklandı, Bekirağa Bölüğü'nde bir hafta alıkonulduktan sonra 22 Mart'ta bir savaş gemisiyle Malta'ya nakledildi ve 2773 no'lu sürgün olarak kaydedildi.

Kurtuluş Savaşı Dönemi
----------------------

23 Ekim 1921 tarihinde TBMM ve İngiltere Hükûmeti arasında imzalanan takas anlaşması ile 15 Ocak 1922 tarihinde Türkiye'ye geri dönerek Ankara'ya geldi. 9 Şubat 1922 tarihinde karargâhı Diyarbakır'da olan El-Cezire Bölgesi Komutanlığı görevine atandı. 21 Ekim 1922 tarihinde yeniden oluşturulan 3. Ordu Müfettişi oldu. 31 Ekim 1922 tarihinde bu görevinden istifa ederek Elaziz mebusu oldu.

Cumhuriyet Dönemi
-----------------

17 Kasım 1924 tarihinde hem ordudaki görevlerini sürdüren hem de Meclis'te bulunan yüksek rütbeli subaylara birini tercih etmeleri istenmesi üzerine 25 Aralık 1924 tarihinde mebusluktan istifa etti ve aynı gün Askeri Şura Üyeliği'ne atandı. Mısır Sorunu ve Irak Sınırı Sorunu sırasında Milletler Cemiyetine Mümessil olarak gönderildi. 1932 yılında Cenevre Silahları Sınırlandırma Konferansı'na delege olarak gönderildi. 14 Eylül 1935 tarihinde Orgeneral rütbesinde Askeri Şûra Üyesi olarak görev yaparken yaş haddinden emekli oldu.

İstanbul, Kadıköy'deki evine çekildi. 13 Mart 1938 tarihinde 68 yaşında öldü. Erenköy Mezarlığı'nda toprağa verildi. Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanları ve Atatürk'ün silah arkadaşları için Atatürk Orman Çiftliği arazisinde oluşturulan Devlet Mezarlığı'na kemikleri nakledildi.

Nişan, Madalya ve Takdirnameleri
--------------------------------

* Gümüş Liyakat Nişanı (1894)
* Bulgar Liyakat Nişanı (1898)
* 2. Rütbeden Alman Prusya Taç Nişanı (1903)
* 2. Rütbeden Saint Aleksandr Nişanı (1911)
* Altın Muharebe Liyakat Madalyası (1915)
* Altın Muharebe İmtiyaz Madalyası (1915)
* 1. ve 2. Rütbeden Alman Demir Haç Nişanı (1915)
* 2. Rütbeden Alman Kırmızı Kartal Nişanı (1916)
* 1. Rütbeden Kılıçlı Mecidi Nişanı (1917)
* Kılıçlı Alman Prusya Taç Nişanı (1917)
* 1. ve 2. Rütbeden Avusturya-Macaristan Demir Haç Nişanı (1917)
* Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası (1923)

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Cevat Çobanlı*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. 1 2  T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, *Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri*, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 22.
2. ↑  "TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950)" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 6 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF).
3. ↑  Mesut Aydın, *Türkiye ve Irak Hudûdu Mes'elesi*, Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Yayınları, 2001, s. 53. 3 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
4. ↑  "TÜRK PARLAMENTO TARİHİ TBMM - II. DÖNEM 1923 - 1927 III. CİLT" (PDF). 21 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
5. ↑  "Arapgir Kaymakamlığı". 9 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2012.
6. 1 2  Özhan, Hatice Özlem (31 Ekim 2018). "Çanakkale Cephesi'nde Cevat Paşa (Çobanlı)". *Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi*. **4** (8): 333-349. 17 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2022.
7. ↑  Mustafa Kemal Paşa, diğer tüm muvazzaf general milletvekillerinden istediği gibi İsmail Cevat Paşa ve Cafer Tayyar Paşa'ya da iki görevden birisini tercih etmesini bildirdi. Tereddüt göstermeleri üzerine ikisinin de ordudaki görevlerine son verildi.

|
|  |
| Askerî görevi |
|
| Önce gelen:**Yeni makam** | **3. Ordu Komutanı**21 Ekim 1922 - 31 Ekim 1924 | Sonra gelen:**Kâzım İnanç** |
|

| * g
* t
* d
3. Ordu komutanları |
| --- |
| 
* İsmail Cevad Paşa
* Kâzım Paşa
* İzzeddin Paşa
* Ali Sait Akbaytogan
* Kâzım Orbay
* Mustafa Muğlalı
* Sabit Noyan
* Kurtcebe Noyan
* İzzettin Aksalur
* Mahmut Berköz
* Hasan Atakan
* Nurettin Baransel
* Feyzi Mengüç
* Nurettin Aknoz
* Nazmi Ataç
* Necati Tacan
* Cemal Gürsel
* Ragıp Gümüşpala
* Danyal Yurdatapan
* Celal Alkoç
* Refik Yılmaz
* Refik Tulga
* Memduh Tağmaç
* Fikret Esen
* Refet Ülgenalp
* Faik Türün
* Eşref Akıncı
* Hamza Gürgüç
* Namık Kemal Ersun
* Ali Fethi Esener
* Mahmut Ülker
* Selahattin Demircioğlu
* Celal Bulutlar
* Fikret Oktay
* Hüsnü Çelenkler
* Sabri Yirmibeşoğlu
* Nezihi Çakar
* Hikmet Bayar
* Doğan Bayazıt
* Teoman Koman
* Necati Özgen
* Atilla Ateş
* Nahit Şenoğul
* Tunçer Kılınç
* Tamer Akbaş
* Oktar Ataman
* Orhan Yöney
* İsmail Koçman
* Saldıray Berk
* Yalçın Ataman
* Ahmet Turmuş
* Ümit Dündar
* İsmail Serdar Savaş
* Şeref Öngay
* Yavuz Türkgenci
* Veli Tarakcı

 |  |


| * g
* t
* d
Türkiye Türk Kurtuluş Savaşı'na katılan üst düzey subaylar listesi |
| --- |
| 
* Mustafa Kemal Atatürk
* Abdurrahman Nafiz Gürman
* Abdüllâtif Nacî Eldeniz
* Ahmet Derviş
* Ahmet Fuat Bulca
* Ahmet Naci Tınaz
* Ahmet Nuri Öztekin
* Ahmet Zeki Soydemir
* Akif Erdemgil
* Alaâddin Koval
* Ali Fuat Cebesoy
* Ali Hikmet Ayerdem
* Ali İhsan Sabis
* Ali Sait Akbaytogan
* Ali Sami Sabit Karaman
* Asım Gündüz
* Aşir Atlı
* Bekir Sami Günsav
* Cafer Tayyar Eğilmez
* Cavit Erdel
* Cemil Cahit Toydemir
* Cemil Conk
* Cevat Çobanlı
* Ethem Necdet Karabudak
* Ethem Servet Boral
* Fahrettin Altay
* Hacı Mehmet Arif Örgüç
* Halil İbrahim Çolak
* Halit Akmansü
* Halit Karsıalan
* Hasan Mümtaz Çeçen
* Hüseyin Hüsnü Emir Erkilet
* Hüseyin Nurettin Özsu
* İbrahim Refet Bele
* İsmail Hakkı
* İzzettin Çalışlar
* Kâzım Fikri Özalp
* Kâzım İnanç
* Kâzım Orbay
* Kâzım Sevüktekin
* Kemalettin Sami Gökçen
* Mahmut Nedim Hendek
* Mehmet Ali
* Mehmet Arif
* Mehmet Atıf Ateşdağlı
* Mehmet Emin Çolakoğlu
* Mehmet Emin Koral
* Mehmet Emin Yazgan
* Mehmet Hayri
* Mehmet Hayri Tarhan
* Mehmet Hulusi Conk
* Mehmet Kâzım Dirik
* Mehmet Kenan Dalbaşar
* Mehmet Muhittin Kurtiş
* Mehmet Nâzım Yücel
* Sakallı Nureddin
* Mehmet Nuri Conker
* Mehmet Rüştü Sakarya
* Mehmet Sabit Noyan
* Mehmet Sabri Erçetin
* Mehmet Salih Omurtak
* Mehmet Selahattin Adil
* Mehmet Sıtkı Üke
* Mehmet Suphi Kula
* Mehmet Şefik Aker
* Mehmet Vehbi Kıpçak
* Muhittin Akyüz
* Musa Kâzım Karabekir
* Mustafa Fevzi Çakmak
* Mustafa İsmet İnönü
* Mustafa Muğlalı
* Mustafa Münip Uzsoy
* Mürsel Bakü
* Nazif Kayacık
* Nazmi Solok
* Necip Okaner
* Nihat Anılmış
* Osman Nuri Koptagel
* Osman Zati Korol
* Ömer Halis Bıyıktay
* Ömer Lütfi Argeşo
* Reşat Çiğiltepe
* Rüştü Paşa
* Sadullah Güney
* Süleyman Sabri
* Şefik Avni Özüdoğru
* Şerif Yaçağaz
* Şevket Seyfi Düzgören
* Şükrü Naili Gökberk
* Veysel Özgür
* Yakup Şevki Subaşı
* Yusuf İzzet Met

 |

| * g
* t
* d
Harbiye nâzırları |
| --- |
| 
* Ömer Rüşdü Paşa (1908)
* Recep Paşa (1908)
* Ali Rıza Paşa (1908-1909)
* Hulusi Salih Paşa (1909-1910)
* Mahmud Şevket Paşa (1910-1912)
* Nâzım Paşa (1912-1913)
* Mahmud Şevket Paşa (1913)
* Ahmed İzzet Paşa (1913-1914)
* Enver Paşa (1914-1918)
* Ahmed İzzet Paşa (1918)
* Kölemen Abdullah Paşa (1918)
* İsmail Cevad Paşa (1918-1919)
* Ömer Yaver Paşa (1919)
* Ali Ferid Paşa (1919)
* Abuk Ahmed Paşa (1919)
* Mehmed Şakir Paşa (1919)
* Şevket Turgut Paşa (1919)
* Ali Ferid Paşa (1919)
* Mustafa Nazım Paşa (1919)
* Süleyman Şefik Paşa (1919)
* Mersinli Cemal Paşa (1919-1920)
* Hulusi Salih Paşa (1920)
* Mustafa Fevzi Paşa (1920)
* Damad Ferid Paşa (1920)
* Hüseyin Hüsnü Paşa (1920)
* Çürüksulu Ziya Paşa (1920-1922)

 |

| * g
* t
* d
Harp Akademileri komutanları |
| --- |
|  | Osmanlı Dönemi(1848-1921) | 
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa
* Ahmed Paşa
* Mehmed Emin Derviş Paşa
* Mahmud Mesut Paşa
* Sarı Galip Paşa
* Sakızlı Selim Paşa
* Şevket Paşa
* Hüseyin Fevzi Paşa
* Sarı Galip Paşa
* Süleyman Hüsnü Paşa
* Sait Paşa
* İbrahim Edhem Paşa
* Mustafa Zeki Paşa
* Hafız Tevfik Paşa
* İsmail Fazıl Paşa
* Cevat Bey
* İbrahim Halil Bey
* von Legat
* Sedat Paşa

 |
| Cumhuriyet Dönemi(1923-2017) | 
* Kenan Paşa
* Sedat Paşa
* Hasan Basri Paşa
* Ali Fuat Erden
* Tahir Taner
* Baki Vandemir
* Feyzi Mengüç
* Fehmi Türesel
* Fazıl Bilge
* Fasih Kayabalı
* Fazıl Bilge
* Hüseyin Ataman
* Faruk Gürler
* Semih Sancar
* Nüzhet Bulca
* Kami Güzey
* Doğan Özgöçmen
* Suat Aktulga
* Turgut Sunalp
* Hamza Günalp
* Burhanettin Bigalı
* İbrahim Şenocak
* Bedrettin Demirel
* Süreyya Yüksel
* Halil Sözer
* Hakkı Akansel
* Recep Ergun
* Doğan Güreş
* Sabri Deliç
* Aşir Özözer
* Vural Bayazıt
* İbrahim Türkgenci
* Kemal Yavuz
* Atilla Ateş
* Necati Özgen
* Nahit Şenoğul
* İbrahim Fırtına
* Faruk Cömert
* Aydoğan Babaoğlu
* Hasan Aksay
* Nusret Taşdeler
* Bilgin Balanlı
* Aslan Güner
* Raif Akbaş
* Yalçın Ataman
* Abdullah Recep
* Tahir Bekiroğlu
* Mehmet Şanver
* Rafet Sevinç Şaşmaz

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* GND: 1281625493
* ISNI: 0000 0004 9773 4173
* LCCN: no2016136974
* VIAF: 46147905230479091905
* WorldCat: lccn-no2016136974

 |