**Perekop şaftı** (**Perekop hendeği**, **Türk şaftı**, **Or, Tafros**) Kırım'ı Ukrayna ana karasına bağlayan Perekop Kıstağı'nda bulunan bir sur dizisine verilen isimdir. Karadeniz'in Karkinitsky Körfezi'nden, Azak Denizi'nin Sivaş Körfezi'ne kadar 8475 metre uzanan Perekop şaftının, tabandaki genişliği 15 metreden fazladır. Hendek altından yüksekliği ise 18-20 metreyi bulabilmektedir. Şaftın bitişiğinde 20 metre genişliğinde ve 10 metre derinliğinde bir hendek bulunmaktadır.

Perekop surlarının mevcut durumu

Tarih
-----

Perekop hendekli sur dizisinin yapım zamanıyla ilgili iki ana görüş vardır. Bunlardan birine göre şaft, İskitlerin genişlemesinden korkan Kimmerler tarafından M.Ö.V. yüzyıl civarında inşa edilmiştir. Herodot, Kırım'da şaftlı bir hendekten bahseder, ancak bu kaynağa göre bulunduğu bölgeyi net tarif etmek zordur.

İkinci görüşe göre, Perekop şaftı varlığını MÖ II. Yüzyılda bölgede yaşayan İskitlere borçludur. Ancak bugün, bu tahkimatları kimin ve ne zaman inşa ettiğine dair kesin bilimsel veriler mevcut değildir. XV. yüzyıl ortalarında Kırım Hanlığı kurulmuş ve Han Mengli Giray döneminde, Kırım ve komşu topraklarda yeni ve eski surların inşasına ve onarımına başlanmıştı. Bu çalışmalar o dönem ihtiyaç duyulmayan Perekop şaftını da etkilemiştir. XVIII. yüzyıl'a dek surlar Kırım Hanlığı'nın sınırları dahilinde kaldılar. Ayrıca, bu sekiz kilometre uzunluğunda bir tahkimat hattının yeniden inşasıyla beraber Or-Kapu kalesi de yenilenmiştir .

Ferh-Kermen; Perekop şaftının batısındaki tahkimat.

Tahkimatın yapısı
-----------------

18. yüzyılda. Perekop savunma hattı, on beş kilometre hendek derinliğine sahipti. Sekiz kilometrelik şaft (hendek 20 metre kadar derinlikte kalıyordu) ve Or-Kapu kalesi tahkimatın ana unsurlarıydı. Batıda Karkinitsky Körfezi kıyıları (buradaki kule bu güne kadar kısmen korunmuştur) ve doğuda Sivaş dahil olmak üzere set boyunca altı burç (dörtten yediye kadar çeşitli kaynaklara göre) oluşturulmuştu. Şaftın kuzey tarafı ve hendeğin güney tarafı tüm uzunluk boyunca taşla çevrilmiştir. Kale ve kapı Sivaş'a daha yakın konumdaydı. Kapıya ulaşmak için hendeğin karşısında bir asma köprüsü vardı. İnşaat için kullanılan taşlar öncelikle Tarkhankut Yarımadası'ndan (Batı Kırım) deniz yoluyla getirilmişti. Bölgede daha sonra konuçlanan Türk garnizonununda ise iki bin yeniçeri ve 184 ateşli silah vardı. Tahkimatların güneykesimlerinde zaman içinde Kırım Hanı Kaplan Giray'in ordusu 100 bin asker büyüklüğüne dek ulaşmıştı.

Nazi-Sovyet savaşı sırasında 26 Eylül 1941'de Alman birlikleri tarafından bölge işgal edilmiştir.

Diğer
-----

Perekop surları şu özellikleri nedeniyle de önemli bir değere sahiptir:

1. İç Savaş ve Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında Perekop şaftını savunurken ölen Kızıl Ordu ve Sovyet askerlerinin mezarları bulunmaktadır.
2. Sovyetler Birliği Mareşali A. M. Vasilevsky ve Ordu General Tolbukhin F. Kırım'ı Nazilerden kurtarma operasyonuna burada öncülük etmişlerdir.
3. 36. Süvari Alayı askerlerinin onuruna anma işareti vardır.
4. Zaferin 40. yıldönümü şerefine anma işareti bulunur.

Edebiyat
--------

* *Wortman D.I.* Perekop hendeği ve şaft 30 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. // Енциклопедія історії України : у 10 t. / düzenleyici: V. VE. Smoliy (başkan) ve diğerleri. ; Ukrayna Tarih Enstitüsü, Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi . - К. : Наукова думка, 2011. - Т. 8: Pa - Prik. - İLE. 122. - 520 ile. : il. - ISBN 978-966-00-1142-7 .

Bağlantı
--------

* Perekop isthmus - Kırım ve anakara arasındaki sınır 9 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Marine Chronicle (Rusça). 10 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ) 10 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Перекопский ров и вал". 19 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2021.
2. ↑  *Книга IV Мельпомена // История в 9 кн. / Пер. предисл. и указатель Ф. Г. Мищенко. В 2 т.. — переиздание 2008. — М.: Эксмо, 1885—1886*.
3. ↑  "Апрель 1944-го: последний штурм Перекопа". 17 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2021.