Muga ipek böceği
**Yabani ipekler** eski zamanlardan beri birçok ülkede bilinmesine ve kullanılmasına rağmen, üretim ölçeği hiçbir zaman yetiştirilen ipekler kadar olmamıştır. bunların kullanımı birçok toplumda bağımsız olarak ortaya çıkmıştır.

Arka plan
---------

Çeşitli türlerden alınan ipek, eski çağlardan beri, ya doğal haliyle ya da bir tür hazırlıktan sonra kullanılmaktadır. Örümcek ağları, antik Yunan ve Roma'da yara örtüsü olarak, 16. yüzyıldan itibaren ise resim sanatının temeli olarak kullanılmıştır. Aztek İmparatorluğu'nda tırtıl yuvaları kesilip birbirine yapıştırılarak kağıda benzer bir kumaş yapılırdı.

Dokuma bir kumaş yapmak için ipek ipliklerin önce taranması ve eğrilmesi ya da tek bir sağlam iplik olarak çıkarılması gerekir. *Bombyx mori* (Linnaeus, 1758) türünün ticari olarak yetiştirilen ipekböcekleri normalde pupalar ortaya çıkmadan önce ya bir iğne ile delinerek ya da kozaların kaynar suya batırılmasıyla öldürülür, böylece kozanın tamamının tek bir iplik halinde çözülmesi sağlanır. Bu, ipekten çok daha ince bir kumaşın dokunmasına olanak sağlar.

Dünyada 500'den fazla yabani ipekböceği türü bulunmasına rağmen sadece birkaçı kumaş üretiminde kullanılıyor. ipekleri genellikle evcilleştirilmiş *Bombyx mori'nin* ürettiğinden daha sert ve pürüzlü oluyor. Yabani ipekler genellikle güveler kozaları terk ettikten sonra hasat ediliyor. Bu süreçte ipliklerin kesilmesi gerektiğinden yetiştirilen ipekler gibi tek bir iplik halinde kalamıyor.

Yabani ipeklerin ağartılması ve boyanması *Bombyx mori'den* elde edilen ipeğe göre daha zordur, ancak çoğu doğal olarak çekici renklere sahiptir, özellikle de Assam'dan gelen ve genellikle Assam ipeği olarak bilinen muga ipekböceği tarafından üretilen ipek zengin bir parlaklığa sahiptir.

Yabani ipek güvelerinin koza kabukları, tabaklama (çapraz bağlama) veya mineral takviyeleri (örn. kalsiyum oksalat ) yoluyla sertleştirilir veya stabilize edilir. Son zamanlarda, yabani ipeklerde bulunan mineral takviyelerini ortadan kaldırabilen ve ticari ipekböceği gibi ıslak sarmayı mümkün kılan demineralizasyon adında yeni bir yöntem geliştirildi.

Hindistan'da yabani ipek endüstrisi
-----------------------------------

Hindistan dört çeşit ipek üretiyor: dut, tasar, muga ve eri. İpekböceği *Bombyx mori,* tarlalarda yetiştirilen dut yapraklarıyla beslenir. İpekböcekleri ayrıca orman ağaçlarında da yabani olarak bulunur; örneğin tasar ipeği ( Tussah ) üreten *Antheraea paphia*. *Antheraea paphia*, *Anogeissus latifolia*, *Terminalia tomentosa*, *T. arjuna* ( *Terminalia arjuna* ), *Lagerstroemia parviflora* ve *Madhuca indica* gibi çeşitli ağaçlarla beslenir. Yabani ipekböceği *Antheraea assamensis*, muga ipeği üretir. Bir başka yabani ipekböceği *Philosamia synthia ricini* (= *Samia cynthia* ) eri ipeği üretir. Tasar ipeğinin tahmini yıllık üretimi 130 tondur. Diğer ipek türlerinin üretimi 10.000 tonu aşmaktadır (Gupta 1994).

2015 yılında, Nagaraju'nun Hindistan Haydarabad'daki DNA Parmak İzi ve Teşhis Merkezi'ndeki araştırma ekibinden Adarsh Gupta K, Muga İpek Fibroinin tam dizisini ve protein yapısını keşfetti ve bunu *Scientific Reports'da* yayınladı.

Hindistan'dan gelen eri ipek böceği, hintyağı bitkisinin yapraklarıyla beslenir. *Bombyx mori* dışında tamamen evcilleştirilen tek ipekböceğidir. İpeği son derece dayanıklıdır, ancak kozadan kolayca ayrılamaz ve bu nedenle pamuk veya yün gibi eğrilir.

Tarihçe
-------

İndus Nehri'nin iki bölgesinden Harappa ve Çanhu-daro'da MÖ 2450–2000 yıllarına ait yabani ipek iplikleri tespit edilmiştir. Bu, genellikle dünyadaki en eski ipek endüstrisine sahip olduğu düşünülen Çin'deki ipek kullanımının en eski kanıtlarıyla kabaca aynı dönemdir. Harappa'dan gelen iplik örnekleri , taramalı elektron mikroskobu analizinde iki farklı ipek güvesi türünden, *Antheraea paphia* ve *A. assamensis'ten* olduğu görülmüştür.; Chanhu-daro'dan gelen ipeğin ise *Philosamia* türünden ( eri ipeği ) olduğu düşünülüyor.

Yabani ipekler Çin'de ilk çağlardan beri kullanılıyordu. Çinliler, bunların Roma İmparatorluğu'ndaki kullanımının farkındaydı. Literatürde, MÖ 5. yüzyılın sonlarında İran'da ve Yunanistan'da yabani ipeklerin kullanıldığına dair önemli göstergeler vardır; görünüşe göre Yunanistan'da "Amorgina" veya "Amorgina giysileri" olarak anılıyordu. MS 1. yüzyılda Yaşlı Pliny'nin, anlatımında bazı hayal ürünü fikirler olmasına rağmen, Kos adasında yabani ipekböceği kozalarının nasıl üretildiği ve *coa vestis* kumaşı için nasıl kullanıldığı hakkında bazı bilgiler vardı.

Kaynakça
--------

1. 1 2  Peigler, Richard S. (1 Temmuz 1993). "Wild Silks of the World". *American Entomologist* (İngilizce). **39** (3): 151-162. doi:10.1093/ae/39.3.151. ISSN 1046-2821. 28 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2024.
2. ↑  "Chance meeting leads to creation of antibiotic spider silk". *phys.org* (İngilizce). 26 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2019.
3. ↑  "Cobweb Art a Triumph of Whimsy Over Practicality: Northwestern University News". *www.northwestern.edu* (İngilizce). 4 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2019.
4. ↑  Hogue, Charles Leonard (1993). *Latin American insects and entomology*. Berkeley: University of California Press. ss. 328. ISBN 978-0520078499. OCLC 25164105.
5. ↑  Sindya N. Bhanoo (20 Mayıs 2011). "Silk Production Takes a Walk on the Wild Side". *New York Times*. 9 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2011.
6. ↑  Gheysens, T; Collins, A; Raina, S; Vollrath, F; Knight, D (2011). "Demineralization enables reeling of Wild Silkmoth cocoons". *Biomacromolecules*. **12** (6): 2257-66. doi:10.1021/bm2003362. PMID 21491856. 15 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2024.
7. ↑  "New method of unreeling cocoons could extend silk industry beyond Asia". *ScienceDaily* (İngilizce). 22 Mayıs 2011. 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2019.
8. ↑  "Animals and animal products". *Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)*. 18 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
9. ↑  Adarsh Gupta. K. "Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, *Antheraea assama*". 20 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2024.
10. ↑  "The Queen of Textiles." Nina Hyde. *National Geographic Magazine*. Vol. 165, No. 1, January, 1984, pp. 2–49.
11. ↑  "New Evidence for Early Silk in the Indus Civilization." I. L. Good, J. M. Kenoyer and R. H. Meadow. To be published in *Archaeometry*. Published online 21 January 2009.
12. ↑  Hill (2009), pp. 25, 477–480.
13. ↑  Hill (2004). Appendix E.
14. ↑  "Silk in Greece." Gisela M. A. Richter. *American Journal of Archaeology*, Vol. 33, No. 1. (January–March 1929), pp. 27–33.
15. ↑  Pliny XI, 75–78 (77 CE). From: *Natural History – A Selection. Pliny the Elder*, pp. 157–158. Translated by John F. Healy. London. Penguin Books. (1991).