**Türkiye Devrimci Komünist Partisi** (kısaca **TDKP**), Türkiye'de faaliyet gösteren yasa dışı siyasi partidir. Parti 2 Şubat 1980'de İzmir'de toplanan I. (Kuruluş) Kongresi'yle Halkın Kurtuluşu hareketinin partileşmesi sonucu kurulmuştur.

Tarihi
------

Partileşme süreci 1975-1980 yılları arasındaki süreçte yaşadı. Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu, ekim 1978'de topladığı Konferansla Türkiye Devrimci Komünist Partisi-İnşa Örgütü (TDKP-İÖ) adını aldı. Bu inşa örgütünün amacı olarak da partinin kurulması belirlendi. 1975 sonrası THKO dönemi, partinin ideolojik siyasal inşa dönemi olurken, 1978-1980 TDKP-İÖ dönemi partinin örgütsel çizgisinin inşa dönemi olarak tanımlanabilir.

TDKP inşa örgütü döneminde ocak 1979'da *Ocak Deklerasyonu* olarak bilinen bir ajitasyon ve eylem platformu ortaya koydu. Platform içinde yaşanılan dönemi bir geçiş dönemi olarak değerlendiriyordu. Platform faşist diktatörlük olarak gördüğü politik sistemi ekonomik, siyasal ve çok yönlü toplumsal bir bunalımda olduğunu ve bu bunalımı geliştirmenin partinin görevi olduğunu tespit ediyordu. Bu dönemde TDKP, genel grev ve direniş çağrısı yaptı. Bu dönemdeki mevcut grevleri destekledi.

TDKP partileşme süreci dahil olmak üzere, devrimcilerin birliği sorununu önemli bir sorun olarak ortaya koymuştur. 12 Eylül darbesi öncesi özellikle Devrimci Yol ile birlikte eylemler örgütlemiştir.

1987 yılında TDKP'yi maoculukla suçlayan "TDKP/Leninist Kanat" ayrıldı. Sonra "EKİM Dergisi" sonra da Türkiye Komünist İşçi Partisi adını aldılar. Türkiye'yi emperyalist olarak gördüler ve devrim biçimini "sosyalist devrim" olarak kabul ettiler. Aynı yıl Türkiye Devrimci Komünist Partisi-Sosyalist Birlik (TDKP-SB) örgütten ayrıldı. 1989 yılında TDKİH örgütten ayrıldı.

Şubat 1990'de 1. Genel Konferans'ını düzenleyerek bazı politik ve örgütsel kararlar almıştır.

TDKP 1996 yılında 2. Genel Konferansını gerçekleştirdiğini kamuoyuna duyurmuştur.

Parti yapısı
------------

Parti yapısına rağmen 12 Eylül karşısında direnememiştir. 1981 Nisanında örgüt büyük darbe almıştır. Bu nedenle TDKP 1990'ların başına kadar yurt dışında varlık göstermiş, on yıl kadar sonra ise ülke içinde bahar eylemleri ile birlikte özellikle işçi hareketi içerisinde büyük etkinlik sağlamıştır.

Başlangıçta THKO'nun üyelik kıstasları yoktur ancak THKO Konferansında alınan kararla "partiye ancak program ve tüzüğünü kabul eden ve hayata geçiren, parti örgütlerinden birinde aktif olarak çalışan ve üyelik aidatını düzenli olarak ödeyenler üye olarak kabul edilmelidir." kararı alınmış ve partinin yukarıdan aşağıya örgütlenmesi fikri ortaya konmuştur. TDKP, üretim ve bölge esasına göre örgütlenmeyi ve hücrelerin örgütsel temel birim olduğunu savunmakta ve uygulamaktadır.

TDKP, azınlığın çoğunluğa, alt organların üst organlara, tüm örgüt ve üyelerin merkez komiteye ve kongreye tabi olduğu, üyelerin kararların alınması ve uygulanmasına aktif olarak katıldığı, yönetici organları denetleyebildiği demokratik merkeziyetçiliği örgütsel ilke olarak öngörmekte, örgüt içi demokrasinin gizlilik koşulları dikkate alınarak uygulanmasını doğru bulmaktadır.

Türkiye'deki yönetimi faşist diktatörlük olarak tanımlayan TDKP bu nedenle partinin yasa dışı temele sahip yasal bir örgüt olarak inşa edemeyeceğini düşünür. Parti örgütünün tamamen yasa dışı olması ve yasa dışı örgütlerin organik bir toplamı olmasını temel alınmıştır.

TDKP, tüzüğünde "komünizm okulu" olarak tanımlanan, gençlik içinde TDKP çizgisi doğrultusunda faaliyet yürüten Türkiye Genç Komünistler Birliği (TGKB) adlı bir komsomol örgütlenmesine sahiptir. TGKB örgütsel olarak bağımsız hareket eden, ancak siyasal ve ideolojik olarak TDKP'ye bağlı bir gençlik örgütlenmesidir. TGKB süreç içerisinde feshedilmiştir.

TDKP Mart 1996'da legalleşerek kendini fesheder ve isimini Emek Partisi (EMEP) olarak değiştirir. EMEP kadrolarının çoğu eski TDKP taraftarlarından oluşmaktadır.

Diğer görüşlerle ilgili yaklaşımları
------------------------------------

TDKP yöneltilen eleştiriler karşısında Josef Stalin'i savunmakta, Nikita Kruşçev, Leonid Brejnev, Josip Broz Tito, Mihail Gorbaçov gibi isimleri revizyonist olarak tanımlamaktadır. THKO'dan TDKP'ye geçiş sürecinde teorik olarak Marksizm-Leninizm'e sadık kalmış, örgütlenmesini ve kadro politikasını bu şekilde oluşturmuştur. Bir dönem Maoizmin etkisinde kalmış, Çin-Arnavutluk ayrışmasında Arnavutluk Emek Partisi'nin başını çektiği blokla birlikte hareket etmiştir. TDKP, Marksizm temel ilkelerini savunduğunu iddia ederek "çoğulcu", "demokratik", "insancıl" sosyalizm gibi adlarla ortaya çıkan marksizmi revize etmeye yönelik tüm akımları revizyonist olarak nitelemiş, modern revizyonizme karşı mücadele etmiştir. TDKP görüşlerini, eskiden broşür gibi süresiz yayınların yanı sıra periyodik çıkan Merkez Yayın Organı *Devrimin Sesi* ve *Yoldaş* gibi yayınlarla yansıtmıştır.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2022.
2. ↑  "Wayback Machine" (PDF). *web.archive.org*. Erişim tarihi: 2024-04-11. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Ayrıca bakınız
--------------

* Türkiye Genç Komünistler Birliği
* Mustafa Yalçıner

| * g
* t
* d
Türkiye'deki komünist partiler ve örgütler |
| --- |
| Etkin | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yasal | 
* Bağımsız Devrimci Sınıf Platformu (BDSP)
* Birleşik Haziran Hareketi (BHH)
* Devrim Hareketi
* Devrimci İşçi Partisi (DİP)
* Devrimci Sosyalist İşçi Partisi (DSİP)
* Emek Partisi (EMEP)
* Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP)
* Halkın Kurtuluş Partisi (HKP)
* İşçi Demokrasisi Partisi (İDP)
* İşçinin Kendi Partisi (İKEP)
* Komünist Parti (KP)
* Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK)
* Özgürlük ve Sosyalizm Partisi (ÖSP)
* Sol Parti
* Sosyalist Cumhuriyet Partisi (SCP)
* Sosyalist Emekçiler Partisi (SEP)
* Sosyalist Meclisler Federasyonu (SMF)
* Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi (SYKP)
* Sosyalist Dayanışma Platformu (SODAP)
* Toplumcu Kurtuluş Partisi (TKP 1920)
* Toplumsal Özgürlük Partisi (TÖP)
* Türkiye İşçi Partisi (TİP)
* Türkiye Komünist Hareketi (TKH)
* Türkiye Komünist Partisi (TKP)
* Türkiye Sosyalist İşçi Partisi (TSİP)

 |
| Yasa dışı | 
* Bolşevik Parti (Kuzey Kürdistan-Türkiye) (BP/KK-T)
* Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (DHKP-C)
* Devrimci Komünarlar Partisi (DKP)
* Halkların Birleşik Devrim Hareketi (HBDH)
* Kürdistan Devrim Partisi (PŞK)
* Kürdistan İşçi Partisi1 (PKK)
* Kürdistan Komünist Partisi (KKP)
* Maoist Komünist Partisi (MKP)
* Marksist-Leninist Komünist Parti (MLKP)
* Marksist-Leninist Silahlı Propaganda Birliği (THKP-C/MLSPB)
* Türkiye İhtilalci Komünistler Birliği (TİKB)
* Türkiye Komünist Emek Partisi/Leninist (TKEP/L)
* Türkiye Komünist İşçi Partisi (TKİP)
* Türkiye Komünist Partisi (İşçinin Sesi)
* Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (TKP/ML)
* Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (Maoist Parti Merkezi) (TKP/ML(MPM))

 |

 |
| Eski | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yasal | 
* Ankara Demokratik Yüksek Öğrenim Derneği (ADYÖD)
* Birleşik Sosyalist Parti (BSP)
* Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO)
* Devrimci Halk Partisi (2011) (DEV-PARTİ)
* Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP)
* İlerici Gençler Derneği (İGD)
* İşçilerin Sosyalist Partisi (Sosyalist Parti)
* Osmanlı Sosyalist Fırkası (OSF)
* Sosyalist Birlik Hareketi (SBH)
* Sosyalist Birlik Partisi (SBP)
* Sosyalist Demokrasi Partisi (SDP)
* Sosyal Demokrat Fırkası (SDF)
* Sosyalist Devrim Partisi (SDP)
* Sosyalist İktidar Partisi (SİP)
* Sosyalist Parti (SP)
* Sosyalist Türkiye Partisi (STP)
* Türk Komünist Fırkası (TKF)
* Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP)
* Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası (TİÇSF)
* Türkiye İşçi Partisi (1961) (TİP)
* Türkiye İşçi Partisi (2010) (TİP)
* Türkiye İşçi Köylü Partisi (TİKP)
* Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası (THİF)
* Türkiye Komünist Fırkası (TKF)
* Türkiye Sosyalist Fırkası (TSF)
* Türkiye Sosyalist İşçi Partisi (TSİP)
* Türkiye Sosyalist Partisi (TSP)
* Vatan Partisi (VP)

 |
| Yasa dışı | 
* Devrimci Gençlik (Dev-Genç)
* Devrimci Karargâh
* Devrimci Sol (DEV-SOL)
* Devrimci Yol (DEV-YOL)
* Halkın Kurtuluşu (HK)
* Halkın Yolu (HY)
* Kurtuluş Hareketi (KSD)
* TKP/ML Hareketi
* Türkiye Devrimci Komünist İşçi Hareketi (TDKİH)
* Türkiye Genç Komünistler Birliği (TGKB)
* Türkiye Komünist Emek Partisi (TKEP)
* Türkiye Komünist İşçi Hareketi (TKİH)
* Türkiye Komünist Partisi (1920) (TKP)
* Türkiye Komünist Partisi/Birlik (TKP/B)
* Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi (TİİKP)
* TKP/ML Yeniden İnşa Örgütü (TKP/ML (YİÖ))
* Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO)
* Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C)
* Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (Acilciler)
* Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi/Devrimci Koordinasyon Birliği (THKP-C/DKB)
* THKP-C/Devrimci Savaş (THKP-C/DS)
* Türkiye Devrimci Komünist Partisi (TDKP)

 |

 |
| İlgili konular | 
* Türkiye'de komünizm
* Türkiye'de antikomünizm

 |
| 1 1990'a kadar Marksizm-Leninizm'i benimsedi, ardından Demokratik konfederalizm kuramı geliştirdiğini duyurdu. |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* LCCN: n98951454
* VIAF: 137388692
* WorldCat: lccn-n98951454

 |