**Şemokmedi manastırı** (Gürcüce: შემოქმედის მონასტერი) Gürcistan'ın güneybatısında kalan bölge Guria'nın Şemokendi kasabasında konumlanmış bir Gürcü Ortodoks manastırdır. 15. yüzyılda kurulan Şemokmedi manastırı, piskoposun malikanesi ve Gurieli hanedanlığının mezarlığı olarak işlev görüyordu. Kilise hazinelerinin tutulması için güven bir yerdi ve yüzyıllar boyunca diğer Gürcü manastırlarından çok çeşitli nesneler buraya getirilip saklanmıştır. 19. yüzyıldaki soygundan kurtulan koleksiyonun bölümleri şu anda Gürcistan'daki müzelerde sergileniyor.

Tarihi
------

Şemokmedi Manastırı, 1830'larda Marie-Frédéric Dubois de Montpéreux'un gezi günlüğünden bir resim.
Şemokmedi Manastırı, 15. yüzyılda Guria, Cumati ve Khino piskoposlarının kalacakları yer olarak kuruldu. Yerel piskoposlar başpiskopos veya metropolit rütbesini ve Şemokmedeli'nin sıfatını taşıyordu. Aynı zamanda manastır, Gurieli Prens hanedanlığına bir mezarlık olarak hizmet etti. Günümüze kadar gelen mezarlar Gurieli hanedanından Rostom (ö. 1564) ve III. Mamia'ya ait (ö. 1714).

Mimarisi
--------

200Şemokmedi'deki Mesih Kilisesi200Şemokmedi'deki Zarzma Başkalaşım Kilisesi
Şemokmedi Manastırı, mimari açıdan basit iki kiliseden oluşur; Mesih kilisesi ve Zarzma olarak da bilinen Başkalaşım kilisesi. Manastırda bulunan üçüncü yapı ise manastırın çitinin üzerine inşa edilmiş bir çan kulesidir. Bu kompleks, Bzhuzhi nehrinin sol kıyısında, Şemokmedi köyüne bakan küçük bir tepe üzerinde yer almaktadır.

Mesih Kilisesi, 10 x 13 m boyutlarında üç nefli bir bazilikadır. Bazilika, mavi taşlarla kaplı ve beyaz mermer zeminli, yontma taşlardan yapılmış bir yapıdır. Süslü bir kıvrım batı cephesinde bir pencerenin dış hatlarını izler. Manastırın içi bir zamanlar tamamen fresklenmişti. Hala bozulmamış parçalar Guria prensi II. Mamia (ö. 1627), ve eşi Tinatin'i, tanımlayıcı Gürcüce yazıtlarla göstermektedir.

Başkalaşım Kilisesi, 1570'lerin sonunda Prens I. Vahtang'ın emriyle inşa edildi. Kilise, Osmanlının işgal ettiği Samtshe Atabeyliği'ndeki Zarzma Manastırı'ndan getirilen 9. yüzyıl yapımı İsa'nın Başkalaşımı ikonuna ev sahipliği yapmaktadır; bu nedenle kilisenin diğer adı "Zarzma"dır. Bu kilise, Mesih kilisesinden küçüktür, 9 × 7 m boyutlarındadır. Sekizgen kubbe ile taçlandırılmış tek nefli bir tasarımdır. Yapı tuğla ve yontma taş ile kaplanmıştır. Gürcüce ve Yunanca yazıtların parçalarının yanı sıra, Şemokmedi'nin ilk piskoposu Besarion Machutadze'nin fresk tasviri de duvarlarda bulunur. Kilise çiti üzerine kurulmuş olan çan kulesi aslen 16. yüzyılda inşa edilmiş ve 1831'de yenilenmiştir. Kompleksin tüm yapılarında çoklu yenilenmelerin izleri görülmektedir.

Şemokmedi manastırının yaklaşık 1.5 km kuzeydoğusunda, Bzhuzhi nehrinin sağ kıyısında, yakın zamanda yenilenmiş Gorisperdi kilisesi bulunmaktadır. Kilisenin bahçesinde yıkılmış, Orta Çağ'dan kalma yapıya ait süslü parçalar bulunmaktadır.

Koleksiyonlar
-------------

Şemokmedi Manastırı'ndaki antikalar, Kondakov'un Gürcü kilisesi koleksiyonları kataloğundan (1890).
Yüzyıllar boyunca Şemokmedi Katedrali, dini hazinelerin güvenli bir evi oldu. Gürcistan'ın diğer kilise ve manastırlarından çeşitli dini nesneler ve el yazmaları buradaki koleksiyona getirildi.1873 yılında kilise ziyaret edildi ve koleksiyonunun ilk bilimsel açıklaması Dimitri Bakradze tarafından derlendi. Daha sonra, manastır bir dizi soyguna maruz kaldı. Kalan hazineler, 1889'da manastır ziyareti sırasında Nikodim Kondakov tarafından kataloglandı. 1924'ten bu yana, mevcut eserlerin çoğu Gürcistan Ulusal Müzesi'nin koleksiyonlarında bulunuyor.

Notlar
------

1. 1 2 3 4 5 6  Gamkrelidze et al. 2013, ss. 566-567.
2. ↑  Eastmond 2011, ss. 59, 81.
3. ↑  Kondakov 1890, ss. 111-133.

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Şemokmedi Manastırı*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

* Belyavsky, N.N. and Potto, V.A. (Ed.) (1904). *Утверждение русского владычества на Кавказе. Том III, часть 2* [*The Consolidation of Russian Dominion over the Caucasus, Vol. 3, Part 2*] (PDF) (Rusça). Tiflis: Caucasus Military District Staff Typography. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2019. KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan (link)
* Eastmond, Antony (2011). "Messages, Meanings and Metamorphoses: the Icon of the Transfiguration of Zarzma". Lymberopoulou, Angeliki (Ed.). *Images of the Byzantine World — Visions, Messages and Meanings. Studies presented to Leslie Brubaker*. Farnham: Ashgate. ss. 57-82. ISBN 1409407764.
* Gamkrelidze, Gela; Mindorashvili, Davit; Bragvadze, Zurab; Kvatsadze, Marine, (Ed.) (2013). "ციხისძირი [Tsikhisdziri]". *ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი [Topoarchaeological dictionary of Kartlis tskhovreba (The history of Georgia)]* (PDF) (Gürcüce) (1. bas.). Tiflis: Georgian National Museum. ss. 588-592. ISBN 978-9941-15-896-4. 29 Eylül 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2019.
* Kondakov, Nikodim (1890). *Опись памятников древности в некоторых храмах и монастырях Грузии [Description of the monuments of old in some churches and monasteries of Georgia]* (PDF). St. Petersburg: Ministry of the Means of Communication Tiypography. 17 Aralık 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2019.
* Rayfield, Donald (2012). *Edge of Empires: A History of Georgia*. Londra: Reaktion Books. ISBN 1780230303.