| * g
* t
* d
Roma-Selefkî Savaşı |
| --- |
| 
* Thermopylae
* Korikos
* Eurymedon
* Myonessus
* Magnesia

 |

**Myonessus Muharebesi,** MÖ 190 yılının Eylül ayında gerçekleşti. Roma-Selefkî Savaşı'nın bir parçası olarak, Amiral Lucius Aemilius Regillus liderliğindeki Roma Cumhuriyeti filoları ve onun Eudamus komutasındaki Rodoslu müttefikleri ile Polyxenidas'ın Selefkî filosunun karşı karşıya geldiği bir savaştı.

Polyxenidas, Myonessos ile Korykos yarımadası arasında denize açılırken rakiplerine saldırdı. Roma-Rodos filosu ilk saldırıya direnerek savaş düzenini üstlenmeyi başardı. Eudamus daha sonra Rodos filosunu Romalıların sağ kanadına yönlendirerek Selefkîlerin kuşatma girişimini engelledi ve Selefkîlerin deniz kanadını alt etti. Polyxenidas filosunun yarısını kaybederek geri çekildi. Savaş, Roma'nın Ege Denizi üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı ve onların Küçük Selefkî Asya'sını istila etmelerine olanak sağladı.

Arka plan
---------

Baktriya (MÖ 210-209) ve Hint (MÖ 206-205) seferlerinden dönüşünün ardından Selefkî Kralı III. Antiohos, Makedonya kralı V. Filippos ile bir ittifak kurarak Ptolemaios Krallığı'nın bölgelerini ortaklaşa fethetmeyi amaçlıyor. MÖ 198'de Antiohos Beşinci Suriye Savaşı'ndan zaferle çıktı, Coele-Suriye'yi ele geçirdi ve güneydoğu sınırını güvence altına aldı. Daha sonra dikkatini Küçük Asya'ya odakladı ve kıyıdaki Ptolemaios topraklarına karşı başarılı bir kampanya başlattı. MÖ 196'da Antiohos, I. Attalos'un ölümü fırsatını Pergamon Krallığı'nın kontrolündeki şehirlere saldırmak için kullandı. Antiohos'un Küçük Asya'nın tamamını ele geçirmesinden korkan bağımsız şehirler Smirni ve Lampsakos, Roma Cumhuriyeti'nden koruma talebinde bulunmaya karar verdi. MÖ 196 baharının başlarında, Antiohos'un birlikleri Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakasına geçti ve stratejik açıdan önemli Lysimachia şehrini yeniden inşa etmeye başladı. MÖ 196 yılının Ekim ayında Antiohos, Lysimachia'da Romalı diplomatlardan oluşan bir heyetle görüştü. Romalılar, Antiohos'un Avrupa'dan çekilmesini ve Küçük Asya'daki Yunan şehir devletlerinin özerk statüsünü yeniden tesis etmesini talep etti. Antiohos, atası II. Antiohos'un imparatorluğunu yeniden inşa ettiğini iddia ederek karşılık verdi ve Romalıları, hakları geleneksel olarak Rodos tarafından savunulan Küçük Asya devletlerinin işlerine karışmakla eleştirdi.

MÖ 196/195 kışının sonlarında, Roma'nın eski baş düşmanı Kartacalı general Hannibal, Kartaca'dan Efes'teki Antiohos'un sarayına kaçtı. Scipio Africanus liderliğindeki savaş yanlısı bir partinin ortaya çıkmasına rağmen, Roma Senatosu itidalli davrandı. Romalılar ile Selefkîler arasındaki müzakereler yeniden başladı ve tartışmalı toprakların statüsüne ilişkin Yunan ve Roma hukuku arasındaki farklılıklar nedeniyle bir kez daha durma noktasına geldi. MÖ 193 yazında, Aetolia Birliği'nin bir temsilcisi, Antiohos'a, Aetoliaların gelecekte Roma ile yapılacak bir savaşta onun tarafını tutacağına dair güvence verirken, Antiohos, Hannibal'in Kartaca'da Roma karşıtı bir darbe başlatma planlarına zımni destek verdi.

Aetolialılar, iki taraf arasında bir savaşı kışkırtmayı umarak Yunan devletlerini Antiohos'un liderliği altında Romalılara karşı ortak ayaklanmaya teşvik etmeye başladı. Aetolialılar daha sonra stratejik açıdan önemli liman kenti Demetrias'ı ele geçirerek yerel Roma yanlısı grubun kilit üyelerini öldürdüler. MÖ 192 yılının Eylül ayında, Aetolia generali Thoantas, Antiohos'un sarayına geldi ve onu Yunanistan'daki Romalılara açıkça karşı çıkmaya ikna etti. Selefkîler, Yunanistan'daki seferleri için nakledilmek üzere 10.000 piyade, 500 süvari, 6 savaş fili ve 300 gemi seçtiler.

Giriş
-----

Selefkî filosu Gökçeada ve İskados üzerinden geçerek Antiohos'un ordusunun karaya çıktığı Demetrias'a ulaştı. Akha Birliği, MÖ 192 yılının Kasım ayında Romalıların da aynısını yapmasıyla Selefkîlere ve Aetolialılara savaş ilan etti. Antiohos, MÖ Aralık 192 ile Mart 191 arasında Tesalya ve Akarnania'da sefer yaptı. Romalılar ve onların Makedon müttefikleri tarafından yürütülen birleşik karşı saldırı, Antiohos'un Tesalya'daki tüm kazanımlarını bir ay içinde sildi. MÖ 26 Nisan 191'de Thermopylae Muharebesi'nde iki taraf karşı karşıya geldi, Antiohos'un ordusu yıkıcı bir yenilgiye uğradı ve kısa süre sonra Efes'e döndü.

Romalılar, Küçük Asya'daki Selefkî üssünü işgal etmeyi amaçladılar ve bu operasyon ancak Ege Denizi'ni geçerek yapılabilirdi; Hellespontos ise lojistik kaygılar nedeniyle tercih edilen seçenekti. Antiohos, filosunu tek kullanımlık olarak görüyordu ve hâlâ Romalıları karada bozguna uğratabileceğine inanıyordu. Öte yandan düşmanları denizde büyük bir yenilgiyi göze alamazdı çünkü yeni bir filoya el koyacak insan gücü aylarca mevcut olmayacaktı. Tüm bu süre boyunca Roma piyadeleri Yunanistan anakarasında topraklanmış halde kalarak kendini ayakta tutmak için mücadele edecekti. Her iki taraf da aceleyle donanmalarını yeniden donatmaya, yeni savaş gemileri inşa etmeye ve denizcileri askere almaya başladı. Gaius Livius Salinator komutasındaki 81 gemiden oluşan bir Roma deniz kuvveti, Yunanistan anakarasındaki harekatı etkilemek için Pire'ye çok geç ulaştı. Bu nedenle, Rodosluların ve Attalidlerin donanmalarıyla birleşmek üzere Trakya kıyılarına gönderildi. Selefkîler bu başarılamadan Roma filosunu durdurmaya çalıştı. MÖ 191 yılının Eylül ayında, Roma filosu Korikos Muharebesi'nde Selefkîleri mağlup ederek Hellespont'taki Dardanus ve Sestos gibi birçok şehrin kontrolünü ele geçirmesini sağladı.

Korikos Muharebesi'nin ardından, Canae'deki Roma-Pergamon filosu 77 Roma ve 50 Bergama gemisinden oluşuyordu; bunların yarısı Latince: apertae (savaşma kapasitesine sahip tüccar kadırgaları ). Amiral Polyxenidas komutasındaki ana Selefkî filosu 23 büyük gemi, 47 trireme ve yaklaşık 100 Latince: apertae oluşuyordu ve Efes'te görevlendirildi. Hannibal, Kilikya'da 37 büyük gemiden oluşan ikinci bir filo kurmuştu. İki Selefkî filosunu ayıran, çoğunluğu dörtgen olan 75 büyük gemiden oluşan Rodos donanmasıydı. MÖ 190 baharında Rodoslular, Romalıları takviye etmek için Pausistratos komutasında 36 gemi gönderdi. Rodoslular, Sisam'daki Parormos limanında Polyksenidas tarafından ablukaya alındı. Polyxenidas, Rodos filosunu hainlikle yok etti. Kendisi de Rodoslu bir sürgündü ve Pausistratos'u Selefkî filosunu Rodoslulara teslim etme niyetinde olduğuna ikna etti. Polyxenidas, bir zamanlar siyasi rakibi olan Rodoslu amirali öldürdü, aynı zamanda 20 gemiyi ele geçirip 9'unu batırdı. Yine de Roma filosu Sisam açıklarında 20 Rodos gemisiyle buluşmayı başardı ve burada Romalı Amiral Lucius Aemilius Regillus genel komutayı devraldı. MÖ 190 yılının Ağustos ayında, Amiral Eudamus komutasındaki Rodos filosu Eurymedon Muharebesi'nde Hannibal'in filosuyla çatıştı. Daha deneyimli Rodoslular, Hannibal'in gemilerine üstünlük sağlayarak filosunun yarısını yok etmeyi başardılar. Pek çok bağımsız Küçük Asya devletinin Romalıların yanında yer alması nedeniyle Polyxenidas artık sayıca üstün ve izole edilmiş durumdaydı. MÖ 190 yılının Eylül ayında Aemilius, Roma ordusunun Küçük Asya'yı işgaline yardımcı olmak için filosunun bir kısmını Hellespont'a gönderdi. Polyxenidas, Romalılara denizden saldırma fırsatını değerlendirdi.

Muharebe
--------

Aemilius komutasındaki Roma-Rodos filosu 58 Roma ve 22 Rodos savaş gemisinden oluşuyordu. Polyxenidas'ın komutasındaki Selefkî filosu 89 savaş gemisinden oluşuyordu, ancak sayısal olarak üstün olmasına rağmen mürettebatı rakiplerininkinden daha az deneyimliydi. Müttefik filosu, tahıl elde etmek için Samos'taki üssünden Sakız Adası'na doğru yola çıktı; ikincil bir amaç, Antiohos tarafından kuşatılan müttefik şehri Notion'u kurtarmaktı. Notion stratejik olarak önemsiz olsa da Antiohos kuşatmanın Roma donanmasını müdahaleye kışkırtacağını tahmin etti. Sakız Adası'na yaklaşırken Romalılar, adaya baskın yapan 15 hafif gemiyi fark ettiler. Aemilius haklı olarak gemilerin Selefkîlere ait olduğunu varsayarak onları uzaklaştırdı. Akıncılar, Myonessus'a kaçmayı başardılar ve Polyxenidas'a müttefik filosunun muhtemelen Teos'a cezalandırıcı bir sefere çıkacağını bildirdiler. Teos, Antiohos'un yanında yer almak için sığınma statüsünden vazgeçmişti. Polyxenidas, filosunu Makris adasının arkasına saklayarak ve Roma-Rodos filosunun Teos'un dar kuzey limanından çıkmasını bekleyerek bir pusu kurdu. Romalılar aslında şehri kendilerine şarap sağlamaya zorlamak için Teos'a çıkmışlardı. Polyxenidas'ın haberi olmayan bir Tean köylüsü, Aemilius'u Selefkî donanmasının şehre yakın denizde olduğu konusunda uyarmıştı. Bu nedenle Aemilius hızla daha güvenli olan güney limanına doğru yola çıktı.

Müttefik filosu, Polyxenidas'ın saldırısına uğrayınca Myonessus ile Korykos yarımadası arasında denize açıldı. Başlangıçtaki kafa karışıklığına rağmen, Roma-Rodos filosu savaş düzenini üstlenmeyi başardı. Aemilius, tüm kuvveti boğazlardan çıkana kadar hattı tuttu ve ardından Selefkî sağ orta kısmına kademeli olarak bir karşı saldırı başlattı. Bu manevra, Roma'nın sağ (deniz) kanadını saldırıya ve sayısal olarak üstün Selefkîler tarafından kuşatılmaya açık hale getirdi. Rodos filosu Roma'nın sol (karaya doğru) kanadında konumlanmıştı ve iki taraf arasındaki uzun mesafe nedeniyle henüz düşmanla çatışmamıştı. Rodoslulara komuta eden Eudamus, adamlarına müttefik merkezin arkasında, onu güçlendirmek için Roma'nın sağ kanadına doğru kürek çekmelerini emretti. Selefkîler başlangıçta Roma'nın sağ kanadından yaklaşık 10 gemi sayıca üstünken, şimdi kendilerini tüm Rodos filosuyla karşı karşıya buldular. Rodoslular ateş sepetleri kullanarak rakiplerine panik yaydı. Selefkîlerin karaya bakan kanadı kendisini saldıran kuvvetlerden oldukça uzakta buldu, Aemilius ise merkezden geçerek Selefkîlerin denizdeki kanadına arkadan vurdu.

Savaşın neredeyse kaybedildiğini anlayan Polyxenidas, sağlam kara kanadıyla geri çekildi. Selefkîler battı ve ele geçirilen 13 gemiyi kaybetti. Roma-Rodos kuvveti iki gemi battı ve bir gemi ele geçirildi. Polyxenidas, Selefkî donanmasından geriye kalan toplam 47 gemiyi Efes'e götürdü. Roma donanması onarım için Sakız Adası'na gitmeden önce güç gösterisi yaparak şehrin dışına çıktı. Savaş, sonraki altı yüzyıl boyunca Roma'nın Akdeniz üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı.

Sonrası
-------

 III. Antiohos'un Roma tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından küçültülmüş imparatorluk (başlık: *Suriye, Selefkî Krallığı* ) ve genişleyen Bergama ve Rodos eyaletleri, y. MÖ 188
Aemilius, konsül Lucius Cornelius Scipio Asiaticus'a Ege Denizi'nin kontrolünün güvence altına alındığını bildiren bir haberci gönderdi. Daha sonra geçişe yardımcı olmak için 30 Roma gemisini ve Rodos filosunu Hellespont'a gönderdi. Rodos donanmasının geri kalanı Hannibal'i Meis'de abluka altına alırken, Aemilius filosunu Fokaia'ya doğru yönetti. Denizde savaşı kaybeden Antiohos, ordularını Trakya'dan çekerken, aynı zamanda Roma'nın savaş masraflarının yarısını karşılamayı ve MÖ 196'da Lysimachia'da yapılan talepleri kabul etmeyi teklif etti. Ancak Romalılar Selefkîleri kesin olarak ezmeye kararlıydı.

Kaynakça
--------

Özel

1. ↑  Lerner 1999, ss. 45–48.
2. ↑  Overtoom 2020, s. 147.
3. ↑  Sartre 2006, ss. 89–90.
4. ↑  Sartre 2006, ss. 91–92.
5. ↑  Sarikakis 1974, ss. 57–58.
6. ↑  Sarikakis 1974, ss. 60–62.
7. ↑  Sarikakis 1974, ss. 63–64.
8. ↑  Sarikakis 1974, s. 64.
9. ↑  Sarikakis 1974, ss. 66–67.
10. ↑  Sarikakis 1974, ss. 68–69.
11. ↑  Graigner 2002, ss. 279–281.
12. ↑  Sarikakis 1974, ss. 72–73.
13. ↑  Sarikakis 1974, ss. 73–74.
14. ↑  Graigner 2002, ss. 37.
15. ↑  Graigner 2002, ss. 281–282.
16. ↑  Graigner 2002, s. 283.
17. ↑  Sarikakis 1974, s. 74.
18. ↑  Sarikakis 1974, ss. 76–77.
19. ↑  Graigner 2002, s. 284.
20. ↑  Sarikakis 1974, s. 77.
21. 1 2 3 4 5 6  Sarikakis 1974, s. 78.
22. 1 2 3  Graigner 2002, ss. 302–303.
23. ↑  Waterfield 2014, s. 126.
24. ↑  Taylor 2013, s. 142.
25. ↑  Graigner 2002, ss. 303–304.
26. 1 2 3  Graigner 2002, s. 304.
27. ↑  Graigner 2002, ss. 304–305.

Genel

* Graigner, John (2002). *The Roman War of Antiochus the Great*. Boston: Brill. ISBN 9789004128408.
* Lerner, Jeffrey (1999). *The Impact of Seleucid Decline on the Eastern Iranian Plateau: The Foundations of Arsacid Parthia and Graeco-Bactria*. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. ISBN 9783515074179.
* Overtoom, Nikolaus Leo (2020). *Reign of Arrows: The Rise of the Parthian Empire in the Hellenistic Middle East*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780190888329.
* Sarikakis, Theodoros (1974). "Το Βασίλειο των Σελευκιδών και η Ρώμη" [The Seleucid Kingdom and Rome]. Christopoulos, Georgios A.; Bastias, Ioannis K. (Ed.). *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος Ε΄: Ελληνιστικοί Χρόνοι* [*History of the Greek Nation, Volume V: Hellenistic Period*] (Yunanca). Atina: Ekdotiki Athinon. ss. 55-91. ISBN 978-960-213-101-5.
* Sartre, Maurice (2006). *Ελληνιστική Μικρασία: Aπο το Αιγαίο ως τον Καύκασο* [*Hellenistic Asia Minor: From the Aegean to the Caucaus*] (Yunanca). Atina: Patakis Editions. ISBN 9789601617565.
* Taylor, Michael (2013). *Antiochus The Great*. Barnsley: Pen and Sword Military. ISBN 9781848844636.
* Waterfield, Robin (2014). *Taken at the Flood: The Roman Conquest of Greece*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199916894.