**Fausto de Elhuyar** (d. 11 Ekim 1755 - ö. 6 Şubat 1833), İspanyol kimyagerdir. 1783'te kardeşi Juan José Elhuyar ile birlikte tungsteni ilk izole eden kişi olarak tanınır. İspanya Kralı'nın imtiyazı altında, México City'deki Maden Okulunu düzenlemekten sorumluydu ve dolayısıyla "Palacio de Minería "olarak bilinen **Maden Sarayı** adlı mimari bir yapının inşasından sorumluydu. Elhuyar, Meksika'daki İspanyol yerleşimcilerin çoğunun sınır dışı edildiği Meksika Bağımsızlık Savaşı'nın ardından Meksika'yı terk etmiştir.

Hayatı
------

Fransa'nın Hasparren kentinden gelen Bask asıllı Fransız bir ailenin oğlu olarak Logroño, La Rioja, İspanya'da doğdu.

Elhúyar, 1773 ile 1777 yılları arasında Paris'te kardeşi Juan José Elhuyar'la birlikte tıp, cerrahi ve kimyanın yanı sıra matematik, fizik ve doğa tarihi okudu. Mezun olduktan sonra İspanya'ya döndü ve burada özellikle ikamet ettiği Bask Bölgesi ve Navarre'da mineraloji alanında çalıştı. 1781'de aydınlanmış bir kurum olan *Real Sociedad Bascongada de Amigos del País*'in (*Kraliyet Bask Ülke Dostları Derneği* ) bir üyesi olarak atandı ve bu kurum sayesinde her ikisinin de merkezi olan Bergara'da mineraloji ve metalurji profesörü olarak ders vermeye başladı. *Vascongada Topluluğu* ve Vergara Üniversitesi (günümüzde Bask Ülkesi Üniversitesi ile birleşti). Bu yıllarda mineraller, bunları çıkarma ve saflaştırma yolları vb. hakkında çok sayıda makale ve dosya yayınladı ve bu da onu Avrupa çapında konunun en iyi uzmanlarından biri olarak üne kavuşturdu. 1780 yılında Vergara'daki *Laboratorium Chemicum'da*, platini ilk saflaştıran kişi olan François Chavaneau ile birlikte çalışmaya başladı. Birkaç ay sonra, kardeşi Juan José ile birlikte tungsteni keşfeden ve izole eden ilk kişi oldu. Ayrıca Segovia'daki *Ulusal Laboratuvarı* yöneten İspanya Kralı IV. Charles'ın hizmetinde olan ünlü Fransız kimyager Joseph-Louis Proust ile de işbirliği yaptı.

1783'te metalurji ve maden makineleri üzerine dersler verdiği Freiberg Maden Okulu gibi birçok Avrupa üniversitesini ziyaret etti; Torbern Olof Bergman'la işbirliği yaptığı Uppsala Üniversitesi ve Elhúyar'ın tungsten keşfini duyuran Carl Wilhelm Scheele'yi ziyaret etti ve bir nedenden dolayı keşfi kendisinin yaptığına inanılıyor.

İspanya'ya döndükten sonra 1785'te profesörlükten vazgeçti ve Temmuz 1786'da Meksika'daki Madenlerin Genel Müdürü olarak atandı. Yeni ofisine gitmeden önce, *Born'un gümüş rafine etme yöntemini* incelemek için 1786'dan 1788'e kadar tekrar Avrupa'yı gezdi. Bu gezi sırasında 1787 yılında Viyana'da Joan Raab ile evlendi. Sonraki otuz üç yıl boyunca, Maden Okulu'nun (1 Ocak 1792) kurulduğu ve Elhuyar'ın ilk müdürü olduğu Mexico City'de yaşadı. Görev süresi boyunca, 1813'te tamamlanan ve İspanyol Amerikan neoklasizminin mücevherlerinden biri olarak kabul edilen bu kurumun merkezi olan *Palacio de Minería'nın* inşasını görevlendirdi ve yönetti. Ayrıca Meksika'nın mevcut Kraliyet Madenlerinden birkaçını ziyaret etti ve iyileştirdi; yeni işletme yöntemlerinin getirilmesi nedeniyle üretkenliklerini önemli ölçüde artırdı. Yeni İspanya'da bulunduğu süre boyunca Alexander von Humboldt'a ve o zamanlar Meksika'da bulunan diğer madencilik uzmanlarına yardım etti ve Humboldt'un *Yeni İspanya Krallığı hakkındaki Siyasi makalesindeki* madencilikle ilgili bölümünün istatistik ve içgörülerle dolu olmasına izin verdi.

Meksika'nın bağımsızlığından sonra İspanya'ya döndü ve burada modern madencilik yöntemlerindeki geniş deneyimi nedeniyle 1822'de Maden Bakanı olarak atandı ve Almadén, Guadalcanal ve Río Tinto'daki madenlerin modern madenciliğini denetledi. Bakanlığından ayrıldıktan sonra yeniden Maden Genel Müdürü olarak atandı ve 6 Ocak 1833'te Madrid'deki ölümüne kadar kimya alanındaki araştırma faaliyetlerine bu görevden devam etti.

Daha fazla okuma
----------------

* Eyles, Joan M. "Fausto de Elhuyar (1755–1833), İspanyol maden jeologu". *Jeoloji Dergisi* 93(2)1956, s. 175–80. . doi =10.1017/S0016756800066486
* Merhaba, Walter. *Yeni İspanya Madencilik Birliği ve Genel Mahkemesi, 1770–1821*. 1949.
* Whitaker, Arthur P. "Elhuyar Madencilik Görevleri ve Aydınlanma", *Hispanic American Historical Review* 31, no. 4(1951):557–585.

Kaynakça
--------

1. ↑  D.A. Brading, *The First America: The Spanish Monarchy, Creole Patriots, and the Liberal State, 1492–1867*. Cambridge: Cambridge University Press 1991, p. 527.
2. ↑  Kendall W. Brown, "Fausto de Elhuyar y Zúbice" in *Encyclopedia of Latin American History and Culture*, vol. 2, p. 486. New York: Charles Scribner's Sons 1996.

Dış bağlantılar
---------------

* Fausto de Elhuyar Katolik Ansiklopedisi'nde
* Schufle, Joseph A. (1975). "Juan Jose D'Elhuyar, Discoverer of Tungsten". *Journal of Chemical Education*. **52** (5): 325. Bibcode:1975JChEd..52..325S. doi:10.1021/ed052p325.1.
* Freg, A. A. Y. (1939). "D. Fausto de Elhuyar y de Zubice". *Revista de Historia de América* (6): 75-96. JSTOR 20135982.
* Whitaker, A. P. (1940). "More about Fausto de Elhuyar". *Revista de Historia de América* (10): 125-130. JSTOR 20136271.
* "Fausto de Elhuyar y el pensamiento econòmico en la Nueva España, 1770–1821" (PDF). 22 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
* Fausto Delhuyar. Polymath Sanal Kütüphanesi, Fundación Ignacio Larramendi

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BNE: XX925950
* BNF: cb12119249w (data)
* CANTIC: a11422191
* GND: 123882400
* ISNI: 0000 0000 6638 7851
* LCCN: n95095521
* NLI: 987007260882105171
* SNAC: w6xp9083
* SUDOC: 150917635
* VIAF: 20600595
* WorldCat: lccn-n95095521

 |