دق daq veya وشم wesm diye bilinen binlerce yıllık Semitik bir kültür öğesidir.Mabeyn Nehreyn'den (sonradan Mezopotamia denilecek) Aden Körfezi'ne Cebelitarik'tan Bağdat düzlüklerine kadarki Arab Coğrafyasında İslamdan önce kabileleri ayırmak için sonraları ise yüze, ellere, ayaklara işlenip estetik bir unsur olarak kullanılmış. Bu sebepledir ki kadınlarda erkeklerden daha çok yaygındır ve "dövmesi olamayan kadın erkek gibidir" anlayışı Bedevi Arabların yayıldığı coğrafyada uzun süre yer bulmuştur.

```
Yapılışı : Kız çocuğu doğuran ve emziren annenin sütü  حليب ام البنت "Halip Ümmül Bınt", çıra isi ve hayvan ödü yani "El Mırara", bu üç karışımdan dövme mürekkebi elde edilir. Bir kap içerisinde karıştırılan malzemeler bir süre bekletilir. Üçlü, dörtlü, dokuzlu iğneler bir araya getirilip, sıkıca bağlanır. İğne sayısı motifin büyüklüğüne göre değişmektedir.
```

Bölgede kırk iğne yapılan dövme de tespit edilmiştir. İğneler boyaya batırılarak motif üzerinden alt deriye ritimli vuruşlarla işlenir. Kanayana kadar bu işlem yapılır. Kanın çıkması ile birlikte renkli sıvı kanın çıktığı deliklere doldurularak, deri altına iyice dolgu yapılır. Yaranın üstü temiz bir mendille silinip, temiz bir tülbentle sarılır. Dövme yapılan yer kızarıp, şişer ve bir yara görünümü alır. Dövme yapılırken ilk birkaç vuruş insanın canını fena acıtır ama daha sonra ritimle vuruşlarla kendiliğinden uyuşur ve alışır, acı hissi azalır.

```
Dövme ile ilgili kullanılan tüm terimler Arabça veya Semitik kökenlidir.Bu da bu kültürün izini sürmemizde bize yol gösteren en önemli klavuzdur.
```

Tarihçe
-------

Dövmenin Kürtlerde tarihi bilinmese de çok eskiye dayanır. Amidli Aëtius 6.yüzyılda Deq'in nasıl yapıldığını *Medicae Artis Principes* adlı eserinde şu şekilde anlatmıştır:

"Biraz çam ağacı (özellikle de kabuğu), bir tutam korozyonlu tunç, biraz öd, bir de zaç yağı tabii (bunun yerine kara boya da olabilir) ezilip karıştırılıp elekten geçirilir. Diğer tarafta sirkeyle korozyonlu tuncu öğütüp farklı bir karışım daha hazırlanır. Sonra bu iki karışımı bir araya getirmek için biraz pırasa suyu ve biraz da su eklenerek karıştırılır. Önce yapılacak yer pırasa suyuyla yıkanır, sonra kan gelinceye kadar iğnelerle delme suretiyle deri üzerinde bir desen çizilir ve sonra da yukarıdaki karışım zerk edilir."

Kürt kadınlarda dövme örnekleri

Kullanım ve uygulama
--------------------

Deq uygulaması İslam'dan önceye dayanır ve yerel geleneklerle ilişkilidir. Saf süsleme,manevi koruma ve kabile üyeliği dahil olmak üzere yerleşime bağlı olarak farklı anlamlara sahip olabilirler. Kadınlarda genellikle yüzlerde, boyunlarda, ayaklarda, ellerde ve daha az oranda göğüslerde ve cinsel organların yakınında bulunurlar. Yüz deqinin kötü ruhları uzaklaştırdığına, sağlık ve doğurganlık sağladığına inanılıyor. Deq kullanımının kuralları vardır ve boşanmış veya ölü çocuk doğurmuş kadınlara dövme yapılamaz.

Kadınlarda dövmeci önce mürekkebe batırılmış ve deriye batırılan bir iğne ile deseni deri üzerine çizer. Mürekkep sütten (genellikle anne sütünden) yapılır ve tasarımlar genellikle çizgiler, yıldızlar, gamalı haçlar, güneşler, yarım daireler, dikdörtgenler, elmaslar ve haçlardan oluşur. Özellikle doğurganlıkla ilişkilendirilen halkalar, haçların kötü ruhları uzaklaştırdığına, elmasların ise güç getirdiğine inanılıyor.

Her aşiretin kullandığı motifler farklı olduğundan bireylerin hangi aşirete ait olduğu yaptırdığı dövmeden anlaşılıyordu.

Kaynakça
--------

1. ↑  "Antik Çağ'dan günümüze ulaşan bir gelenek:Deq". *YeniOzgurPolitika.com*. 26 Nisan 2021. 19 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2024.
2. ↑  DeMello, Margo (2014).*Mürekkeplenmiş: Dünyadaki Dövmeler ve Vücut Sanatı*. Cilt I. Sayfa: 347-348
3. ↑  "Kadim zamanların izi: Deq". 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.