**Georgi Jukov** (Rusça: Гео́ргий Константи́нович Жу́ков / *Georgy Konstantinoviç Jukov*, 19 Kasım 1896; Strelkovka, Kaluga – 18 Haziran 1974, Moskova), II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu'nun başlıca komutanlarından biri, Sovyet Mareşal (1943), Savunma Bakanı (1955-1957). Stalingrad Muharebesi'nin kaderini değiştiren en önemli komutan olmuştur.

Hayatı
------

Rokosovski ve Vasilevski ile aynı kuşaktandı. 1896’da yoksul bir köylü çocuğu olarak doğdu. Henüz çocukken Moskova’ya, amcasının yanına gönderildi. Orada günde 20 saat fabrikada çalışıp aynı fabrikanın zemininde uyuyarak büyüdü. Rokosovski gibi, o da çarlık ordusunda süvari olarak savaştı. Ekim Devrimi'nden sonra Bolşevik Partisine girdi. Yetenekleri ile Kızıl Ordu'da hızla terfi etti. 1923’te bir atlı süvari alayının komutanı oldu. Sovyet yönetimine yakın olduğu zamanlarda kararlı, çelikten bir disipline sahip, eğilmez biri, gözden düştüğünde ise zalim bir komutan olarak tanımlanan Jukov 1930’da 2. Süvari Tugayı Komutanı oldu. Bu dönemden sonra seminerler verip, askerî oyunlar ve manevralar üzerine çalıştı, çeşitli askerî konularda makaleler yazdı. Bu yıllarda tanklara özel bir ilgi gösterdi.

Halhin Gol
----------

Ana madde: Halhin Gol Muharebesi
Haziran 1939'da Moğolistan Halk Cumhuriyeti sınırına gönderildi. Japon İmparatorluğu'nun olası bir istilâsına karşı Moğolistan Halk Cumhuriyeti'ni örgütledi. Japonların Moğolistan'a saldırıya geçtiğinde, üç aşamalı[*kaynak belirtilmeli*] bir karşı saldırı örgütledi, zayıf komutanları görevden aldı, Japonları Halhin Gol Muharebesi'nde hızlı bir harekat sonucu dağıtmayı başardı[*kaynak belirtilmeli*]. Jukov'un ani manevra taktikleri, askerlerine de kazandırdığı disiplin ve fedakarlık duygusu[*kaynak belirtilmeli*], düşmanı zayıf noktalarından vuran sezgisi ve savunma durumunda bile asla saldırıdan vazgeçmeyen karakteri ile kendini ilk burada göstermiştir.[*kaynak belirtilmeli*] Ayrıca bu yenilgi Japonya açısından çok büyük derslerle doludur.[*kaynak belirtilmeli*] II. Dünya Savaşı boyunca Japonya Sovyetler Birliği'ne saldırmayacaktır.

II. Dünya Savaşı
----------------

1940 Aralık ayında Stalin tarafından Moskova'ya çağrıldı. Burada, Almanların muhtemel bir saldırısı üzerine çok sayıda üst rütbeli subayla birlikte düzenlenen savaş oyunlarına katıldı. Jukov’un oyunlardaki rolü, «mavi taraf» olmaktı – yani o Almanları temsil ediyordu. Tutkulu karakteri ve kişiliği ile Stalin'i etkiledi. Sovyetler Birliği Genelkurmay Başkanlığına getirildi. Alman saldırısına kadar, günde 15 saat Sovyet savunma kuvvetlerinin reorganizasyonuyla uğraştı.

### Büyük Vatanseverlik Savaşı

Ana maddeler: Büyük Vatanseverlik Savaşı ve Doğu Cephesi (II. Dünya Savaşı)
29 Haziran'da Sovyet Yüksek Kumandanlığı (Stavka) karargahında Alman ilerlemesinin nasıl durdurulacağı üzerine acil bir toplantı örgütlendi. Jukov burada, Kiev’in süratle bırakılması ve daha geride savunma hatları örgütlenmesi gerektiğini söyledi – bazı kaynaklar bunun üzerine Genelkurmay Başkanlığından alındığını söyler. Ancak Stalin onu başka bir önemli cephe olan süratle kuzey cephesine, Leningrad savunmasını örgütlemeye göndererek ona güvendiğini gösterdi. Şehir 900 gün boyunca Alman kuşatmasına karşı direndi.

Jukov'un daha sonra Moskova ve Stalingrad önlerinde Alman saldırısının püskürtmesinde de başarılı olmuştur. Stalingrad Kuşatması'nın kırılması için yapılan Uranüs Operasyonu'nu Vasilevski ile beraber yönetti. Sonraki en büyük başarısı da Berlin’in düşürülmesi olarak gösterilebilir. Sovyet birliklerinin Moskova'daki Kızıl Meydan'da 1945 Moskova Zafer Geçit Töreni'ninde beyaz bir atın üzerinde, en önde yürümüştür.

Savaş sonrası
-------------

1945-1946'da Almanya'daki Sovyet Orduları grubunun başkomutanı ve Sovyet Askeri yönetiminin başkanı oldu. Görevi Mart 1946'da Kara Kuvvetleri Başkanlığı'na kaydırıldı. 1946'dan itibaren kişisel zenginlik nedenli soruşturmalara maruz kaldı ve Odessa Askeri bölgesine kaydırıldı. 1948'den 1953'e kadar Ural Askeri Bölgesi Şefi oldu. Haziran 1953'te Beria'nın azledilmesine katıldı ve kısa bir süre sonra SBKP Merkez Komitesi Yönetim Kurulu üyesi oldu. 1957’de, Kruşçev tarafından Savunma Bakan Yardımcılığı görevinden uzaklaştırıldı ve tüm görevlerinden alındı. Jukov, sertliğiyle, kurduğu ceza taburları ve kurşuna dizme birlikleriyle Sovyet saflarında çelik bir disiplin kurmuştu, bu özellikleri savaş sonrasında eleştirilere konu oldu. Mart 1958'de emekliye ayrıldı. Savaş sonrası onun çok kaba olduğu söylentileri yayıldı. 1965’te, zaferin 20’nci yıldönümünde eski askerleriyle buluştu. 9 Mayıs 1965'te Jukov, Lenin'in Mozolesi kürsüsüne oturmaya davet edildi ve Kızıl Meydan'daki askeri güçlerin geçit törenini gözden geçirme şerefi verildi.

Kızıl Ordu askerleri, savaş boyunca öyle güvenmişlerdi ki Jukov’a, şu söz saflarda hep söylenir olmuştu:

«Jukov’u bulduğunuz yerde zaferi de bulursunuz.»

Jukov Sovyetler Birliği'nin en değerli madalyası olan Sovyet Kahramanlık Madalyası ile dört kez ödüllendirilen iki kişiden biridir.

Jukov 1958'de hatıralarını yazmaya başlamıştı. İstikrarlı bir şekilde kötüye giden sağlığı ile birlikte, kalp hastalığını kötüleştirmeye devam etti. Aralık 1967'de Jukov ciddi bir kriz geçirdi. Haziran 1968'e kadar hastaneye yatırıldı ve rehabilitasyon tedavisini almaya başladı. İkinci eşi Tıp Kolordusu'ndaki eski subay Galina Semyonova'nın bakımı altında kaldı. Sol tarafına felç indi, konuşması düştü ve sadece yardımla yürüyebildi.

Anıları 1969'da yayınlandı ve en çok satan kitap oldu. Anılarının yayınlandığı tarihten birkaç ay sonra Jukov, yorum yapan, şükran duyan, tavsiye veren veya kendisine övgüyle bahseden okuyuculardan 10.000'den fazla mektup aldı. Komünist Parti, Jukov'u 1971'de yapılan Sovyetler Birliği Komünist Partisi 24. Kongresine katılmaya davet etti, ancak davet iptal edildi.

Ölümü
-----

18 Haziran 1974'te Jukov geçirdiği başka bir kalp krizi sonrasında öldü. Jukov'un bir Ortodoks Hristiyan cenaze töreni için son isteğinin aksine ve ailenin ülkenin üst düzey liderlerine yönelik taleplerine rağmen, cesedi yakıldı ve külleri Kremlin Duvarı Mezarlığı'na gömüldü.

1995 yılında Devlet Tarihi Müzesi önünde büyük bir Zhukov heykeli dikilmiş ve onu at üstünde tasvir etmiştir. 1996'da, Jukov'un doğumunun 100. yıldönümünde, Kremlin Duvarı Mezarlığı tarihinin ilk örneği olan mezarında panikhida Ortodoks anma töreni yapıldı.

Galeri
------

* Jukov'un 1916 yılında çekilen gençlik fotoğrafıJukov'un 1916 yılında çekilen gençlik fotoğrafı

Kaynakça
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons'ta ***Georgi Jukov*** ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |

1. ↑  Spahr 1993, s. 411.
2. ↑  "Маршал Жуков – Воспоминания дочери *(Марии)*". 15 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
3. ↑  Williams, C. J. (2 Mayıs 1995). "At Last, a Soviet Hero Gets Respect: Marshal Georgi Zhukov was demoted twice after leading victorious World War II forces. Now he is being honored with a medal, a monument and a museum". *LA Times*. 23 July 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 July 2019.
4. ↑  "Станислав МИНАКОВ. Жуков как сын церкви (Еженедельник 2000 выпуск № 51 (347) 22–28 декабря 2006 г.)". 29 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.

|
|  |
| Askerî görevi |
|
| Önce gelen:**Kirill Meretskov** | **Kızıl Ordu Kurmay Başkanı**Şubat 1941 - 29 Temmuz 1941 | Sonra gelen:**Boris Şapoşnikov** |
|
| Siyasi görevi |
|
| Önce gelen:**Nikolay Bulganin** | **Sovyetler Birliği Savunma Bakanı**1955-1957 | Sonra gelen:**Rodion Malinovski** |
|

| * g
* t
* d
Zafer Nişanı sahipleri |
| --- |
| İki kez | 
* Vasilevski
* Jukov
* Stalin

 |  |
| Bir kez | 
* Antonov
* ~~Brejnev~~
* Govorov
* Konev
* Malinovski
* Meretskov
* Rokossovski
* Timoşenko
* Tolbuhin

 |
| Yabancı | 
* Romanya Mihai
* Birleşik Krallık Montgomery
* Polonya Rola-Żymierski
* Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti Tito
* Amerika Birleşik Devletleri Eisenhower

 |

| * g
* t
* d
Sovyetler Birliği Mareşalleri |
| --- |
| 
* Voroşilov
* Tuhaçevski
* Yegorov
* Budyonni
* Blyuher
* Timoşenko
* Kulik
* Şapoşnikov
* Jukov
* Vasilevski
* Stalin (Generalissimus)
* Konev
* Govorov
* Rokossovski
* Malinovski
* Tolbuhin
* Meretskov
* Beriya
* Sokolovski
* Bulganin
* Bagramyan
* Biryuzov
* Greçko
* Yeryomenko
* Moskalenko
* Çuykov
* Zaharov
* Golikov
* Krylov
* Yakubovski
* Batitski
* Koşevoy
* Brejnev
* Ustinov
* Kulikov
* Ogarkov
* Sokolov
* Ahromeyev
* Kurkotkin
* Petrov
* Yazov

 |  |


| * g
* t
* d
Sovyetler Birliği Savunma halk komiserleri |
| --- |
| Askerî ve Deniz İşleri Halk Komiserleri(8 Kasım 1917 - 20 Haziran 1934) | 
* Nikolay Podvoyski
* Lev Troçki
* Mihail Frunze
* Kliment Voroşilov

 |
| Savunma Halk Komiserleri(20 Haziran 1934 - 25 Şubat 1946) | 
* Kliment Voroşilov
* Semyon Timoşenko
* Josef Stalin

 |
| Donanma Halk Komiserleri(30 Aralık 1937 - 25 Şubat 1946) | 
* Pyotr Smirnov
* Mihail Frinovski
* Nikolay Kuznetsov

 |
| Silahlı Kuvvetler Halk Komiserleri(25 Şubat 1946 - 15 Mart 1946) | 
* Josef Stalin

 |
| Silahlı Kuvvetler Bakanları(15 Mart 1946 - 25 Şubat 1950) | 
* Josef Stalin
* Nikolay Bulganin
* Aleksandr Vasilevski

 |
| Savaş Bakanları(25 Şubat 1950 - 15 Mart 1953) | 
* Aleksandr Vasilevski

 |
| Donanma Bakanları(29 Haziran 1950 - 15 Mart 1953) | 
* İvan Yumaşev
* Nikolay Kuznetsov

 |
| Savunma Bakanları(15 Mart 1953 - 21 Aralık 1991) | 
* Nikolay Bulganin
* Georgi Jukov
* Rodion Malinovski
* Andrey Greçko
* Dmitri Ustinov
* Sergey Sokolov
* Dmitri Yazov
* Yevgeniy Şapoşnikov

 |

| * g
* t
* d
SSCB Genelkurmay Başkanları |
| --- |
| Tüm Rusya Kurmay Başkanı8 Mayıs 1918 - | 
* Stogov
* Sveçin
* Ratteli
* Samoylo

 |
| Cumhuriyet Devrim Askerî Sovyet Saha Kurmay Başkanı6 Eylül 1918 - | 
* Ratteli
* Bonç-Bruyeviç
* Lebedev
* Kostyayev

 |
| İşçi ve Çiftçi Kızıl Ordusu Kurmay Başkanı14 Şubat 1921 - | 
* Lebedev
* Frunze
* Kamenev
* Tuhaçevski
* Şapoşnikov
* Triandafillov
* Yegorov

 |
| İşci ve Çiftçi Kızıl Ordu Genelkurmay Başkanı26 Eylül 1935 - | 
* Yegorov
* Şapoşnikov
* Meretskov
* Jukov
* Şapoşnikov
* Vasilevski
* Antonov
* Vasilevski

 |
| Sovyet Kara Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı3 Haziran 1946 - | 
* Vasilevski
* Ştemenko

 |
| Sovyet Ordusu Genelkurmay Başkanı29 Haziran 1950 - | 
* Ştemenko
* Sokolovski

 |
| Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı20 Eylül 1955 - 7 Aralık 1991 | 
* Sokolovski
* Zaharov
* Biryuzov
* Zaharov
* Kulikov
* Ogarkov
* Ahromeyev
* Moiseyev
* Lobov

 |

| * g
* t
* d
Sovyet Kara Kuvvetleri Baş Komutanları |
| --- |
| 
* Jukov (1946-1956)
* Konev (1955-1956)
* Malinovski (1956-1957)
* Greçko (1957-1960)
* Çuykov (1960-1964)
* Pavlovski (1967-1980)
* Petrov (1980-1985)
* İvanovski (1985-1989)
* Varennikov (1989-1991)
* Semyonov (1991-1992)

 |

| * g
* t
* d
Almanya'daki Sovyet Kuvvetleri Grubu Baş Komutanları |
| --- |
| 
* Jukov (1945-1946)
* Sokolovski (1946-1949)
* Çuykov (1949-1953)
* Greçko (1953-1957)
* Zaharov (1957-1960)
* Yakubovski (1960-1961)
* Konev (1961-1962)
* Yakubovski (1962-1965)
* Koşevoy (1965-1969)
* Kulikov (1969-1971)
* Kurkotkin (1971-1972)
* İvanovski (1972-1980)
* Zaytsev (1980-1985)
* Luşev (1985-1986)
* Belikov (1986-1987)
* Snetkov (1987-1990)
* Burlakov (1990-1994)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin | 
* BIBSYS: 90329094
* BNE: XX990762
* BNF: cb12437672z (data)
* CiNii: DA05089282
* GND: 118611224
* ISNI: 0000 0001 0922 4666
* LCCN: n79068417
* LNB: 000092714
* NARA: 10580601
* NDL: 00461830
* NKC: jn19990210675
* NLA: 36152393
* NLG: 316236
* NLI: 987007306521805171
* NTA: 070950245
* RERO: 02-A000195986
* RSL: 000081212
* SELIBR: 106272
* SNAC: w6bt33b2
* SUDOC: 033517487
* Trove: 1220893
* VIAF: 88013084
* WorldCat: lccn-n79068417

 |