| * g
* t
* d
II. Dünya Savaşı'nın seferleri |
| --- |
| **Avrupa**
* Polonya
* Tuhaf Savaş
* Kış Savaşı
* Danimarka ve Norveç
* Fransa ve Benelüks
* Britanya
* Balkanlar
* Doğu Cephesi
* Finlandiya
* Sicilya
* İtalya
* Laponya
* Batı Cephesi (1944-1945)

**Asya-Pasifik**
* Çin
* Pacific Ocean
* Tayland
* South-East Asia
* Burma and India
* South West Pacific
* Japan
* Mançurya ve Kuzey Kore

**Akdeniz ve Orta Doğu**
* Kuzey Afrika
* East Africa
* Mediterranean Sea
* Adriatic
* Malta
* Yugoslavya
* Irak
* Suriye-Lübnan
* İran
* İtalya
* On İki Ada
* Güney Fransa

**Diğer seferler**
* Atlantik
* Arktik
* Stratejik bombardıman
* Amerika
* French West Africa
* Hint Okyanusu
	+ Madagaskar

**Darbeler**
* Yugoslavya
* Irak
* İtalya
* Romanya
* Bulgaristan
* Macaristan
 |

**On İki Ada Seferi**, II. Dünya Savaşı sırasında Müttefik kuvvetlerin Eylül 1943'te İtalya ile Mütareke'nin ardından Ege Denizi'ndeki İtalya yönetimindeki On İki Ada'yı ele geçirme ve adaları Nazi Almanyası kontrolündeki Balkanlar'a karşı üs olarak kullanma girişimidir. Hava desteği olmadan çalışan Müttefiklerin bu maliyetli girişimi başarısızlıkla sonuçlandı ve On İki Ada'nın tamamı iki ay içinde Almanların eline geçti. 8 Eylül'den 22 Kasım 1943'e kadar süren On İki Ada harekâtı, Almanların savaştaki son büyük zaferlerinden biri olarak sonuçlandı.

Arka plan
---------

Güneydoğu Ege Denizi'nde yer alan On İki Ada grubu ve 1911'deki İtalyan-Türk Savaşı'ndan sonra İtalyan kontrolü altına girmişti. İtalyan yönetimi sırasında, stratejik olarak iyi yerleştirilmiş adalar, İtalyanların Doğu Akdeniz'deki sömürge emellerinin odak noktası haline geldi. Adaların en büyüğü olan Rodos, büyük bir askeri ve hava üssüydü. Mükemmel derin su limanı Lakki (Portolago)'ye sahip olan Leros adası, İtalyan lider Benito Mussolini'nin övündüğü gibi, ağır bir şekilde güçlendirilmiş bir havacılık üssüne dönüştürüldü. Oniki adalar üzerindeki İtalyan kontrolüne son vermek adına İngilizler tarafından "*Abstention Operasyonu*" kod adıyla başlatılan ilk operasyon, Şubat 1941'de İtalyan kuvvetlerinin Kastellorizo (Meis) adasını İngiliz komandolarından geri almasıyla sonlandı.

Nisan 1941'deki Yunanistan Savaşı'ndan ve Mayıs 1941'de Müttefiklerin Girit Savaşı'ndaki yenilgisinden sonra, Yunanistan ve birçok adası Mihver güçleri tarafından işgal edildi. Mayıs 1943'te Kuzey Afrika harekâtında Mihver kuvvetlerinin yenilgiye uğratılmasıyla, İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Onikiada ve Girit'i ele geçirmek, Mihver'i Akdeniz'deki mükemmel ileri üslerden yoksun bırakmak için bir operasyon tasarladı ve tarafsız Türkiye'ye savaşa katılması için baskı uyguladı. Bu, Churchill'in favori fikrini yani "Kuzey Kutbu konvoylarına alternatif olarak Çanakkale Boğazı üzerinden Rusya'ya giden bir rota" düşüncesini de ortaya çıkaracaktı. Operasyona Kazablanka Konferansı sırasında onay verildi ve Churchill komutanlarına 27 Ocak 1943 için planlarını hazırlamalarını emretti.

Accolade Operasyonu, üç piyade tümeni, bir zırhlı tugay ve destek birimleri ile Rodos ve Kerpe'ye doğrudan saldırı çağrısında bulundu. Çok iyi tahkim edilmiş ve güçlü bir Alman garnizonuna sahip olan Girit'te çıkarmalar başarısız oldu. Planlamacıların karşılaştığı ana sorun, Amerikan ve İngiliz uçakları Kıbrıs ve Orta Doğu'da üslendiğinden, hava koruması eksikliği nedeniyle Almanca: Luftwaffe'de yer alan *Fliegerkorps X*'e karşı koymanın zorluğuydu. Üstelik, Müttefiklerin Sicilya'yı işgalinin yaklaşması kaynaklı taleplerle durum daha da kötüleşti. Amerikalılar, çoğunlukla İngiltere için savaş sonrası siyasi çıkarları ve İtalyan harekatından gereksiz bir sapmayı hedeflediğini düşündükleri bu operasyona şüpheyle yaklaştılar. İngilizleri tek başlarına gitmek zorunda kalacakları konusunda uyararak desteklemeyi reddettiler.

İtalya'nın teslim olması giderek daha mümkün hale geldikçe, Ağustos 1943'te İngilizler, Accolade'nin daha küçük bir versiyonu biçiminde olası bir İtalyan-Alman bölünmesinden yararlanmaya hazırlandı. 8. Hint Piyade Tümeni'ne dayalı bir kuvvet toplandı ve P-38 Lightning uzun menzilli savaş uçağı filosu Amerika'dan yardım olarak talep edildi. Quebec Konferansı ve ABD'nin İngiliz planlarını kabul etmeyi reddetmesinin bir sonucu olarak, Accolade Operasyonu için ayrılan kuvvetler ve gemiler, 8 Eylül'de Cassibile Ateşkesi'nde İtalya'nın teslim olmasından ancak bir hafta önce yönlendirildi.

Başlangıç
---------

### Rodos'un düşüşü

 Oniki Adalar
Ateşkesin ilan edilmesi üzerine, Oniki Adaların çoğundaki İtalyan garnizonları ya taraf değiştirip Müttefiklerle savaşmak ya da evlerine gitmek istediler. Büyük ölçüde Yunanistan anakarasında üslenmiş olan Alman kuvvetleri, İtalyan ateşkesini öngörmüştü ve kontrolü sağlamak için adaların çoğuna hücum etmişti. Alman kuvvetleri, Ordu Grubu E'nin bir parçasıydı ve Luftwaffe subayı General Alexander Löhr tarafından komuta ediliyordu. Oniki Ada'daki en önemli Alman kuvveti, Almanca: Generalleutnant (Korgeneral) Ulrich Kleemann komutasındaki 7.500 kişilik Sturm-Division Rhodos'tu (Saldırı Bölümü Rodos). Bu tümen, yaz aylarında Oniki Adalar'ın idari merkezi olan ve üç askeri havaalanına sahip olan Rodos adasında kuruldu. Bu nedenle Rodos, her iki taraf için de başlıca askeri hedefti.

8 Eylül 1943'te Kastelorizo (Meis) adasındaki İtalyan garnizonu, sonraki günlerde Müttefik donanmalarının gemileri tarafından takviye edilen bir İngiliz müfrezesine teslim oldu. Ertesi gün, George Jellicoe başkanlığındaki bir İngiliz delegasyonu, İtalyan komutan İtalyanca: Ammiraglio Inigo Campioni'yi, müttefiklere katılmak için ikna etmek amacıyla Rodos'a paraşütle indirildi. Alman kuvvetlerinin hızlı eylemi Müttefiklerin önüne geçti; Kleemann, 9 Eylül'de 40.000 kişilik İtalyan garnizonuna saldırdı ve onları 11 Eylül'e kadar teslim olmaya zorladı. Rodos'un kaybı, Müttefiklerin umutlarına kritik bir darbe indirdi. Ege'deki birçok İtalyan askeri savaştan bıkmış ve Mussolini'ye karşı çıkmıştı. İtalyan Faşist müdavimleri, Yunan seferinde Almanya'nın müttefiki olarak kaldılar. Yunanistan'daki Alman kuvvetleri, Ege'deki 10.000 İtalyan'ı kendi savaş çabalarını desteklemeye ikna etti.

Bu gerilemeye rağmen, İngilizler diğer adaları, özellikle de Kos, Samos ve Leros (İleryoz) gibi üç büyük adanın işgalini sürdürdü. Almanların Ege'de aşırı gerilmiş oldukları bilinirken, Müttefikler denizde üstünlük elde ettiler ve Kos'ta 7. Filo, SAAF ile 74. Filo, RAF (Supermarine Spitfires) tarafından sağlanan hava koruması yeterli görüldü. Bu adalardan, İtalyan işbirliğiyle, sonunda Rodos'a bir saldırı başlatılabileceği umuluyordu. 10-17 Eylül 1943 tarihleri arasında Malta'dan gelen Tümgeneral Francis Brittorous komutasındaki İngiliz 234. Piyade Tugayı'na, Special Boat Service'nden 160 adam, Uzun Menzilli Çöl Grubu'ndan 130 adam eşlik ediyordu. Bu gruplara ek olarak, İngiliz 11. Tabur Bölüğü, Paraşüt Alayı ve Yunan Kutsal Birlik müfrezeleri, Kraliyet Donanması ile Kraliyet Yunan Donanması gemileri tarafından desteklenen Kos (İstanköy), Kalimnos, Sisam, Leros, Symi (Sömbeki), Meis ve Astypalaia (Astipalya) adalarını emniyete almıştı. 19 Eylül'de Kerpe, Kasos ile İtalyan işgali altındaki Sporades ve Kiklad adaları Almanların elindeydi. 23 Eylül'de Girit Kalesi'ni garnizon halinde tutan Almanca: Generalleutnant Friedrich-Wilhelm Müller komutasındaki 22. Piyade Tümeni'ne, Kos (İstanköy) ve Leros'u alması emredildi.

Savaş
-----

### Kos (İstanköy) Savaşı

Müttefiklerin Kos (İstanköy)'daki tek hava limanları hayati bir rol oynuyordu ancak Almanca: Fliegerkorps X, 18 Eylül'den itibaren adayı ve adanın Müttefik mevzilerini bombaladı. Takviye kuvvetleriyle Almanlar, 1 Ekim'e kadar Ege'de 362 operasyonel hava aracı konuşlandırdı. İstanköy'deki İngiliz kuvvetleri, 680'i 1. Durham Hafif Piyade Alayı'ndan olmak üzere yaklaşık 1.500 kişiden oluşuyordu, geri kalanı çoğunlukla RAF personeliydi. İtalyanlar ise 10. Alay ve 50. Piyade Tümeni *Regina'*dan olmak üzere yaklaşık 3.500 kişiydi. 3 Ekim'de Almanlar, Almanca: Unternehmen Eisbär (Kutup Ayısı Operasyonu) olarak bilinen amfibi ve hava indirmelerini gerçekleştirerek o gün ilerleyen saatlerde Kos kasabasının dış mahallelerine ulaştı. İngilizler gece karanlığında çekildi ve ertesi gün teslim oldu. Kos'un düşüşü, Müttefikleri hava korumasından mahrum bıraktığı için büyük bir darbe oldu. Almanlar, 1.388 İngiliz ve 3.145 İtalyan'ı esir aldılar. 4 Ekim'de Alman birlikleri, General Friedrich-Wilhelm Müller'in emriyle adanın esir alınan İtalyan komutanı İtalyanca: Colonnello Felice Leggio ile birlikte yaklaşık 100 subayı öldürerek Kos Katliamını gerçekleştirdiler.

### Leros (İleryoz) Savaşı

Kos'un düşüşünden sonra İtalyan Kalimnos garnizonu teslim oldu ve Almanlara Leros'a karşı operasyonlar yapabilmek için değerli bir üs sağladı. Almanca: Unternehmen Leopard (Leopar Operasyonu) başlangıçta 9 Ekim olarak planlanmıştı, ancak 7 Ekim'de Kraliyet Donanması Kos'a giden Alman konvoyunu durdurdu ve yok etti. Birkaç yüz adam ve birkaç Alman ağır çıkarma gemisi kayboldu; yedek parçalar demiryolu ile taşındı ve Almanların 24 hafif piyade çıkarma gemisinden oluşan bir filo kurması 5 Kasım'a kadar sürdü. Müttefik donanmalarının önünü kesmekten kaçınmak için birkaç Ege adasına dağıldılar ve kamufle edildiler. Müttefiklerin işgal filosunu bulup batırma çabalarına ve Almanların elindeki adaların limanlarının tekrar tekrar bombalanmasına rağmen, Almanlar çok az kayıp verdi ve General Friedrich-Wilhelm Müller komutasındaki işgal kuvvetlerini, 12 Kasım'daki Almanca: Unternehmen Taifun (Tayfun Operasyonu) için bir araya getirmeyi başardılar.

Alman işgal gücü, 22. Piyade Tümeni gazileri de dahil olmak üzere, bir Almanca: Fallschirmjäger (*paraşütçü*) taburu ve bir amfibi operasyon bölüğü, Almanca: Küstenjäger (Sahil çıkarma) Almanca: Brandenburger özel harekât birimleri olmak üzere Wehrmacht'ın tüm kademelerinden gelen personelden oluşuyordu. Leros Adası'nın Müttefik garnizonu ise, çoğunluğu 234. Piyade Tugayı'ndan olmak üzere yaklaşık 3.000 kişiden oluşuyordu. Ayrıca İtalyan Amiral Luigi Mascherpa komutasında çoğu donanma personeli olan yaklaşık 8.500 İtalyan bulunuyordu.

Leros, Almanca: Luftwaffe tarafından 26 Eylül'de başlayan ve adanın savunma sistemlerine ve deniz kuvvetlerini destekleyen unsurlara önemli kayıplar ve hasar veren hava saldırılarına maruz kalmıştı. 12 Kasım sabahı erken saatlerde iki grup halindeki işgal güçleri adaya doğudan ve batıdan yaklaştı. Bazı bölgelerdeki başarısızlıklara rağmen, Almanlar bir köprübaşı kurarken, hava kuvvetleri adanın ortasındaki Rachi Dağı'na indi. Müttefiklerin karşı saldırılarını püskürttükten ve ertesi gece takviye edildikten sonra, Almanlar adayı hızla ikiye böldü ve Müttefikler 16 Kasım'da teslim oldu. Almanlar 520 zayiat verdi ve 3.200 İngiliz ve 5.350 İtalyan askerini esir aldı.

### Deniz operasyonları

Operasyon sahasında çok sayıda ada bulunduğundan ve hem Müttefikler ve hem de Almanlar takviye ve erzak için donanma gemilerine güvenmek zorunda kaldıklarından, harekâtın deniz bileşeni özellikle belirgindi. Başlangıçta, her iki taraftaki deniz mevcudiyeti düşüktü, Müttefik nakliye ve savaş gemilerinin çoğu İtalya'daki operasyonları desteklemek için Orta Akdeniz'e nakledilirken, Almanların Ege'de büyük bir deniz kuvveti yoktu. Öte yandan, Almanlar, Müttefiklerin gemilerde birçok kayıp vermesine neden olan bir hava üstünlüğüne sahipti. Ege'nin Alman Donanması Başkomutanı Koramiral Werner Lange, İtalyan savaş esirlerini anakaraya taşırken izole edilmiş Alman garnizonlarını güçlendirmeye ve Müttefik garnizonlarına karşı operasyonlar düzenlemeye çalıştı. Müttefik gemileri Alman gemilerini durdurmaya çalıştı ve bu da ağır kayıplara neden oldu. 23 Eylül'de HMS *Eclipse*, Alman torpido botu *TA10*'a hasar verdi ve ayrıca içinde 1.576 İtalyan esir bulunan bir buharlı gemi olan *Gaetano Donizetti*'yi batırdı. Bir ay sonra, USAAF'a bağlı B-25 Mitchells ile RAF Beaufighters, içinde 2.389 İtalyan savaş esiri, 71 Yunan savaş esiri ve 204 Alman muhafız bulunan Sinfra kargo gemisini batırdığında başka bir felaket meydana geldi. Gemidekilerden yalnızca 539 kişi kurtarıldı.

14 Eylül'de, Müttefiklerin ilk kaybı, Yunan denizaltısı RHN *Katsonis'*in bir U-bot avcısı olan *UJ 2101* tarafından çarpılıp batırıldığında meydana geldi. 26 Eylül'de Leros'un Lakki Körfezi'nde, Almanca: Luftwaffe tarafından gönderilen 25 Junkers Ju 88s, RHN *Vasilissa Olga* ve HMS *Intrepid* gemilerini bombalayarak batırdı. 1 Ekim'de İtalyan destroyeri *Euro* batırıldı. 9 Ekim'de HMS *Panther* batırıldı ve kruvazör HMS *Carlisle* ciddi şekilde hasar gördü. Aynı zamanda, Hunt sınıfı muhripler olan HMS *Aldenham*, RHN *Pindos* ve RHN *Themistoklis* kısa menzilleri yüzünden, Kos'a giden Alman işgal konvoyunun önünü kesemedi. Bunu her iki tarafta da başka kayıplar izledi; Kos'un ve dost hava desteğinin kaybının ardından Müttefik donanmaları, çoğunlukla gece karanlığında, tehdit altındaki Leros ve Sisam adalarına ikmal misyonlarına odaklandı. 22-24 Ekim tarihleri arasında, HMS *Hurworth* ve *Eclipse*, Kalimnos'un doğusundaki bir Alman mayın tarlasında batarken, RHN *Adrias* pruvasını kaybetti. *Adrias* Türkiye kıyılarına kaçtı ve derme çatma onarımlardan sonra İskenderiye'ye yelken açtı.

10/11 Kasım gecesi HMS *Petard*, HMS *Rockwood* ve ORP *Krakowiak*, Kalimnos adasını ve HMS *Faulknor* ise, Alman kuvvetlerinin Leros'a saldırmak için toplandığı Kos'u bombaladı. Alman konvoyu, çoğu denizaltı avcıları, torpido botları ve mayın tarama gemileri olmak üzere 25'ten fazla geminin eşliğinde 12 Kasım'da Leros'a ulaştı. Sonraki gecelerde, Müttefik muhripler Alman gemilerini bulup yok edemediler ve Leros'taki Alman mevzilerini bombalamakla yetindiler. 16 Kasım'da Leros'un düşmesiyle, Müttefik gemileri geri çekilerek kalan İngiliz garnizonlarını tahliye etti. O zamana kadar Almanlar, yeni Henschel Hs 293 radyo kontrollü füzesi ile *Kampfgeschwader* 100 (KG 100) filosunda bulunan Dornier Do 217'lerini de kullandı ve iki vuruş yaptı. Biri, 11 Kasım'da HMS *Rockwood'a* ciddi hasar verdi ve diğeri HMS *Dulverton*'ı iki gün sonra batırdı. Müttefiklerin ise 7 Eylül ile 28 Kasım 1943 tarihleri arasında altı muhripleri battı ve iki kruvazör ile iki muhripleri hasar gördü.

Sonrası
-------

Leros'un düşüşünden sonra Sisam ve diğer küçük adalar boşaltıldı. Almanlar Sisam'ı, Megara'da bulunan I Gruppe, Stukageschwader 3'e ait Ju 87 (Stukas) ile bombaladı ve 2.500 kişilik İtalyan garnizonunun 22 Kasım'da teslim olmasına neden oldu. 18 Kasım'da daha küçük adalar olan Patmos, Fournoi ve Ikaria'nın işgali ile birlikte Almanlar, savaşın sonuna kadar ellerinde tuttukları Oniki Ada'nın işgalini tamamladılar. Sadece Türkiye kıyılarındaki Meis adası İngilizlerin elindeydi ve hiçbir zaman tehdit edilmedi. Oniki Ada seferi, İngilizlerin II. Dünya Savaşı'ndaki son yenilgilerinden ve son Alman zaferlerinden biriydi. Müttefikler açısından, kötü bir şekilde tasarlanmış, planlanmış ve "kısa bir strateji" olarak uygulanmış talihsiz bir fiyasko olarak nitelendirildi. Alman zaferi, ağırlıklı olarak, Müttefiklere, özellikle gemilerde büyük kayıplara neden olan ve Almanların kuvvetlerine ikmal yapmasını sağlayan hava üstünlüğüne sahip olmalarından kaynaklanıyordu. Operasyon, o zamanlar birçok kişi tarafından Gelibolu benzeri başka bir gereksiz felaket olarak eleştirildi ve suçunu belki de haksız yere Churchill'e yükledi; oysaki o, bu çabaların Almanlar hazırlanmadan çok daha erken yapılması için bastırmıştı.

İngilizlerin Oniki Ada'yı ele geçirememesi, orada yaşayan Yahudilerin kaderini belirledi. İtalya, 1938'de Yahudi karşıtı Manifesto of Race yasasını çıkarmış olsa da, Oniki adalarda (ve İtalyan işgali altındaki Yunanistan'da) yaşayan Yahudiler, Yunanistan'ın Alman ve Bulgar işgali altındaki bölgelerinden çok daha az antisemitizm yaşadılar, ancak bu durum işgal altındaki Polonya'daki ölüm kamplarına sürülmeleriyle Mart 1943'te doruğa ulaştı. İtalya'nın teslim olması, Almanların ele geçirmesi ve Müttefik saldırısının başarısızlığı, sığınağın ortadan kalkması anlamına geliyordu. Oniki Ada Yahudilerinin çoğu Almanlar tarafından öldürüldü; Rodos'taki eski Yahudi cemaatinin (yaklaşık 2.000 nüfuslu) 1.700 üyesi, Temmuz 1944'te Gestapo tarafından toplandı ve bunlardan yalnızca 160 kadarı kamplardan sağ çıktı. Oniki Ada'daki Ladino konuşan 6.000 Yahudiden yaklaşık 1.200 kişi Türkiye'nin yakın kıyılarına kaçarak hayatta kaldı.

İtalyan savaş esirleri, Almanlar tarafından aşırı kalabalık, denize elverişsiz gemilerle anakaraya nakledildi ve bu birkaç kazaya da yol açtı. 12 Şubat 1944'te meydana gelen SS *Oria* en ölümcül olanıydı. Gemi bir fırtınada battığında 4.000'den fazla İtalyan öldü; diğer gemiler Birleşik Krallık kuvvetleri tarafından batırıldı. Doğu Akdeniz'de Alman ilerleyişinin yeniden canlanması, Francisco Franco'nun, Müttefiklerin Kuzey Afrika ve İtalya'ya çıkarmalarıyla sarsılan Alman savaş çabalarına olan güvenini yeniden kazanmasına yardımcı oldu ve Alman savaş endüstrisi için birkaç ay boyunca İspanyol tungsten ihracatı sağladı.

Ayrıca bakınız
--------------

* Navaron'un Topları (1961), film

Kaynakça
--------

Özel

1. 1 2 3  Levi, Aldo. *Avvenimenti in Egeo dopo l´armistizio* (PDF). Ufficio storico della Marina Militare. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Ağustos 2015.
2. 1 2 3 4  Tucker, Spencer C. (2012). *World War II at Sea: An Encyclopedia by Spencer Tucker*. **I**. ISBN 978-1-59884-457-3. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2015.
3. ↑  "8 Settembre 1943 La Resistenza". 22 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2015.
4. ↑  "Warandgamemsw.com". Warandgamemsw.com. 8 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
5. ↑  Forsyth, Rob (16 Aralık 2011). "THE BATTLE FOR LEROS – TED JOHNSON AND BILL MINNEAR" (PDF). 6 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2018.
6. 1 2  Cunningham Pg 582
7. ↑  Irving, David (1990).
8. ↑  Antony Beevor, *Crete, The Battle and the Resistance*
9. ↑  Anthony Rogers (2007), p. 49.
10. ↑  Anthony Rogers (2007), pp. 51–52.
11. ↑  Anthony Rogers (2007), pp. 54–56.
12. 1 2  "Seekrieg 1943, September". Wlb-stuttgart.de. 4 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
13. ↑  "rapidttp Resources and Information". *rapidttp.com*. 2 Ekim 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
14. ↑  Anthony Rogers (2007), pp. 66–67.
15. ↑  "Caithness Commandos:Special Service Overseas:Part 3 by David Bews/Steven Cashmore:Highland Archives". Iprom.co.uk. 4 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
16. ↑  Anthony Rogers (2007), p. 87.
17. ↑  Anthony Rogers (2007), pp. 78–84.
18. ↑  "Leros Churchill's folly". Dodecaneso.org. 29 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
19. 1 2 3 4  "Seekrieg 1943, Oktober". Wlb-stuttgart.de. 6 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
20. ↑  Insolvibile, Isabella (2010). Kos 1943–1948: La strage, la storia. Napoli: Edizioni Scientifiche Italiane. ISBN 978-88-495-2082-8.
21. 1 2 3  "Seekrieg 1943, November". *Wlb-stuttgart.de*. 1 Ocak 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
22. ↑  Gooderson, Ian (4 Haziran 2010). "Shoestring Strategy: The British Campaign in the Aegean, 1943". *Journal of Strategic Studies*. **25** (3): 1-36. doi:10.1080/01402390412331302755.
23. ↑  "The Jews in Greece— Introduction". Jewishvirtuallibrary.org. 21 Ocak 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
24. ↑  "Greece Virtual Jewish Tour". Jewish Virtual Library. 11 Haziran 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
25. ↑  "Holocaust". Rhodesjewishmuseum.org. 2 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
26. ↑  "The Holocaust in Greece" (PDF). Ushmm.org. 27 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2013.
27. ↑  Preston, Paul (1995). *Franco: A Biography*. ss. 506-7. ISBN 978-0-00-686210-9.

Genel

* Beevor, A. (1991). *Crete, The Battle and the Resistance*. Londra: John Murray. ISBN 978-0-7195-6831-2.
* Holland, Jeffrey (1988). *The Aegean Mission: Allied Operations in the Dodecanese, 1943*. Santa Barbara, CA: Greenwood Press. ISBN 978-0-31326-283-8.
* Schenk, Peter (2000). *Kampf um die Ägäis. Die Kriegsmarine in den griechischen Gewässern 1941–1945* [*Battle for the Aegean Sea: The Navy in Greek Waters in 1941–1945*] (Almanca). Germany: Mittler & Sohn. ISBN 978-3-81320-699-9.
* Rogers, Anthony (2007). *Churchill's Folly: Leros and the Aegean: The Last Great British Defeat of World War II*. Atina: Iolkos. ISBN 978-960-426-434-6.
* Cunningham, A. (1951). *A Sailor's Odyssey: the Autobiography of Admiral of the Fleet Viscount Cunningham of Hyndhope*. Londra: Hutchinson. OCLC 882476825.
* Eisenbach, Hans Peter (2009). *Fronteinsätze eines Stuka-Fliegers Mittelmeer 1943* [*Combat Operations a Stuka Pilot in the Mediterranean 1943*]. Aachen: Helios-Verlag. ISBN 978-3-938208-96-0.
* Insolvibile, Isabella (2010). *Kos 1943–1948: La strage, la storia* [*Kos 1943–1948: The History and the Massacre*] (İtalyanca). Napoli: Edizioni Scientifiche Italiane. ISBN 978-8-84952-082-8.
* Levi, Aldo (1957). *Avvenimenti in Egeo dopo l'armistizio (Rodi, Lero e isole minori)* [*Events in the Aegean Sea after the Armistice (Rhodes, Leros and Smaller Islands)*]. Attività dopo l'armistizio; Marina italiana nella Seconda Guerra Mondiale (İtalyanca). **XVI**. tome 2. Roma: Ufficio storico della Marina Militare. OCLC 256470111.
* Shores, Christopher; Massimello, Giovanni; Guest, Russell; Olynyk, Frank; Bock, Winfried; Thomas, Andy (2021). *A History of the Mediterranean Air War 1940–1945: Volume Five: From the Fall of Rome to the End of the War 1944 – 1945*. Londra: Grub Street. ISBN 978-1-911621-97-3.

Dış bağlantılar
---------------

* Special Operations in the Dodecanese 29 Mayıs 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Account of the Battle of Leros 14 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Time lines of World War II 21 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| * g
* t
* d
II. Dünya Savaşı'nda Yunanistan |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
**II. Dünya Savaşında  Balkan Cephesi**Yunan-İtalyan Savaşı
Muharebeler
Pindus
Elaia–Kalamas
Korytsa/Korcë
Saranda
Morava–Ivan
Himara
Klisura Geçidi
Trebeshina
İtalyan Savunması
Hill 731
Komutanlar
Yunanistan Krallığı Yunanistan
İoannis Metaksas
Aleksandros Papagos
Charalambos Katsimitros
Konstantinos Davakis
İoannis Pitsikas
Dimitrios Papadopoulos
Georgios Kosmas
İtalya Krallığı İtalya
Benito Mussolini
Sebastiano Visconti Prasca
Ubaldo Soddu
Ugo Cavallero
Carlo Geloso
Alman işgali
Savaşlar
Metaksas Hattı
Vevi
Kleisoura Geçidi
Thermopylae
Girit
Yunanistan'ın Mihver Devletleri tarafından işgali
Komutanlar
Yunanistan Krallığı Yunanistan
Alexander Papagos
Yeoryos Çolakoğlu
Birleşik Krallık Britanya
Henry Maitland Wilson
Thomas Blamey
Bernard Freyberg
Nazi Almanyası Almanya
Wilhelm List
Kurt Student
 | 
İşgal güçleri
Önemli Kişiler
 Nazi Almanyası Almanya
Günther Altenburg
Hermann Neubacher
Walter Schimana
Alexander Löhr
Hellmuth Felmy
Friedrich-Wilhelm Müller
Alexander Andrae
Bruno Bräuer
Max Merten
İtalya Krallığı İtalya
Angelico Carta
Pellegrino Ghigi
Carlo Geloso
Piero Parini
Bulgaristan Bulgaristan
Andon Kalchev
Katliam/Sefalet
Büyük Yunanistan Kıtlığı
Doksat katliamı
Kommeno Katliamı
Yunanistan'da Holokost
 | 
Yunan Direnişi / Ulusal Kurtuluş Cephesi (EAM)
Kişiler
Aris Velouchiotis
Stefanos Sarafis
Andreas Tzimas
Georgios Siantos
Alexandros Svolos
Ilias Tsirimokos
Markos Vafiades
Organizasyonlar
Yunanistan Komünist Partisi
Yunan Halk Kurtuluş Ordusu
Yunan Halk Kurtuluş Donanması
Ulusal Kurtuluş Siyasi Komitesi
Operasyonlar
Dram Ayaklanması
Diğer direnişçiler
Kişiler
Napoleon Zervas
Georgios Kartalis
Dimitrios Psarros
Komninos Pyromaglou
Kostas Perrikos
Vasileios Sachinis
Georgios Petrakis
 | 
**Sürgündeki Yunanistan Hükûmeti**
Olaylar
El-Alameyn
Kişiler
Kral II. Georgios
Emmanouil Tsouderos
Sofoklis Venizelos
Panagiotis Kanellopoulos
Thrasyvoulos Tsakalotos
Pafsanias Katsotas
İç Savaşa doğru
Olaylar
Yüzdeler Anlaşması
Dekemvriana
Varkiza Antlaşması
Kişiler
Yorgo Papandreu
Ronald Scobie
Archbishop Damaskinos
Yeoryos Grivas
Angelos Evert
Nikos Zachariadis
 |

 |

| * g
* t
* d
II. Dünya Savaşı |
| --- |
| 
* Batı Avrupa
* Doğu Avrupa
* Kuzey Afrika
* Balkan Cephesi
* Pasifik Cephesi
* İtalya Cephesi
* Atlantik

 |
| Katılımcılar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Müttefik Devletler | 
* Etiyopya
* Çin Cumhuriyeti
* Çekoslovakya
* Polonya
* Birleşik Krallık
* Hindistan
* Fransa
* Avustralya
* Yeni Zelanda
* Güney Afrika Birliği
* Kanada
* Norveç
* Belçika
* Hollanda
* Yunanistan
* Yugoslavya
* Sovyetler Birliği
* Amerika Birleşik Devletleri
* Meksika
* Brezilya

 |
| Mihver Devletleri | 
* Almanya
* Bulgaristan
* Burmanya
* Büyük Arnavutluk
* Etiyopya
* Bağımsız Hırvatistan Devleti
* Hindistan
* Filipinler
* Finlandiya
* Macaristan
* Irak
* İtalya Krallığı
* İtalyan Sosyal Cumhuriyeti
* Japonya
* Mançukuo
* Romanya
* Slovak Cumhuriyeti
* Tayland
* Vichy Fransası

 |
| Direnişçiler | 
* Avusturya
* Baltık devletleri
* Belçika
* Çekoslovakya
* Danimarka
* Estonya
* Etiyopya
* Fransa
* Almanya
* Yunan Direnişi
* Hong Kong
* Hindistan
* İtalya
* Yahudiler
* Kore
* Letonya
* Lüksemburg
* Hollanda
* Norveç
* Filipinler
* Polonya
* Romanya
* Tayland
* Sovyet partizanları
* Slovakya
* Ukrayna
* Vietnam
* Yugoslav partizanlar

 |

 |
| Kronoloji | 

|  |  |
| --- | --- |
|  Başlangıç | 
* Ruhr'un İşgali
* İspanya İç Savaşı
* II. İtalya-Habeşistan Savaşı
* Yatıştırma politikası
* Avusturya'nın ilhakı
* Münih Antlaşması (1938)
* Çekoslovakya'nın İşgali

 |
| 1939 | 
* Polonya
* Tuhaf Savaş
* Kış Savaşı
* Atlantik
* Changsha
* Çin
* Britanya Sefer Kuvveti

 |
| 1940 | 
* Danimarka ve Norveç
* Hollanda
* Belçika
* Fransa
* Dunkerque Tahliyesi
* 22 Haziran 1940 Ateşkesi
* Britanya
* Kuzey Afrika
* İngiliz Somalilandı
* Baltık devletleri
* Besarabya ve Kuzey Bukovina
* Çinhindi
* Yunanistan
* *Pusula*

 |
| 1941 | 
* Doğu Afrika
* Yugoslavya
* Yugoslavya Cephesi
* Yunanistan
* Girit
* Irak
* Sovyetler Birliği (*Barbarossa*)
* Finlandiya
* Haziran Ayaklanması
* Suriye ve Lübnan
* Luga
* Kiev
* İran
* Leningrad
* Moskova
* Moskova Taarruzu
* Sivastopol
* Pearl Harbor
* Hong Kong
* Filipinler
* Changsha
* Malaya
* Borneo

 |
| 1942 | 
* Burma
* Changsha
* Coral Denizi
* Gazala
* Midway
* *Mavi*
* Stalingrad
* Dieppe
* El-Alameyn
* *Torch*
* Guadalcanal
* Anton
* Fransız donanmasının Toulon'da batırılması

 |
| 1943 | 
* Tunus
* Kursk
* Smolensk
* Solomon Adaları
* Sicilya
* Dinyeper
* Gilbert ve Marshall Adaları
* Changde
* Varşova Gettosu Ayaklanması
* 1943 Bengal kıtlığı

 |
| 1944 | 
* Cassino/Shingle
* Narva
* Korsun-Şevçenkovski
* *Tempest*
* *Ichi-Go*
* *Overlord*
* Macaristan Ulusal Ayaklanması
* Normandiya
* Mariana ve Palau Adaları
* *Bagration*
* Batı Ukrayna
* Tannenberg Hattı
* Varşova Ayaklanması
* Doğu Romanya
* Belgrad
* Paris
* Gotik Hattı
* *Market Garden*
* Estonya
* *Crossbow*
* *Pointblank*
* Lapland
* Macaristan
* Leyte
* Ardenler
* Filipinler
* Burma

 |
| 1945 | 
* *Bodenplatte*
* Vistül-Oder
* Iwo Jima
* Okinawa
* İtalya (Bahar 1945)
* Berlin
* Çekoslovakya
* Budapeşte
* Batı Hunan
* Almanya'nın teslim oluşu
* Hula Projesi
* Mançurya
* Manila
* Borneo
* Nagasaki'ye atom bombası saldırısı
* Hiroşima'ya atom bombası saldırısı
* Kuril Adaları
* Şumşu
* Japonya'nın teslim oluşu

 |

 |
| Yönleri | 

|  |  |
| --- | --- |
| Savaş | 
* II. Dünya Savaşı konferansları
* II. Dünya Savaşı'nın Hava savaşları
* Amerika
* Blitzkrieg
* Karşılaştırmalı askeri rütbeleri
* Kriptografi
* Askeri ödüller
* Askeri üretim
* Nazi yağması
* Teknoloji
* Topyekûn savaş
* Stratejik bombardımanlar

 |
| Sonrası | 
* Nazilerden arındırma
* Épuration légale
* Nazi kaçış yolları
* Almanların sınır dışı edilmeleri
* *Paperclip*
* *Keelhaul*
* Almanya'nın işgali
* Morgenthau Planı
* Bölgesel değişiklikler
* Sovyet askerî işgalleri (Romanya, Polonya, Macaristan, Baltık devletleri)
* Japonya'nın işgali
* Birinci Çinhindi Savaşı
* Endonezya Ulusal Devrimi
* Soğuk Savaş
* Dekolonizasyon

 |
|   Savaş Suçları | 
* Alman ve *Wehrmacht* savaş suçları
* Holokost
* Porajmos
* OST-Arbeiter
* Sırplara yönelik zulüm
* İtalyan savaş suçları
* Japon savaş suçları
* Sovyet savaş suçları
* Amerika Birleşik Devletleri savaş suçları
* Alman asıllı Amerikalıların enterne edilmesi
* ABD vatandaşı Japonların enterne edilmesi
* ABD vatandaşı İtalyanların enterne edilmesi

 |
| Savaş tecavüzleri | 
* Rahatlatıcı kadınlar
* Nankin Tecavüzleri
* Manila Tecavüzleri
* Nemmersdorf Tecavüzü
* Almanya'nın işgali sırasında tecavüz
* Sovyetler Birliği'nin Polonya'yı işgali sırasında tecavüz
* Japonya'nın işgali sırasında tecavüz
* Overlord Harekâtı sırasında tecavüz

 |
|  Savaş esirleri | 
* Sovyetler Birliği'nde İtalyan savaş esirleri
* Sovyetler Birliği'ndeki Japon savaş esirleri
* II. Dünya Savaşı'nda Japon savaş esirleri
* Sovyetler Birliği'nde Alman savaş esirleri
* Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar
	+ Açlık Planı
	+ Barbarossa Kararnamesi
	+ Komiser Emri

 |
| Sonuçları | 
* Birleşmiş Milletler
* Batı ve Doğu Almanya
* Soğuk Savaş

 |

 |
| 
* Kategori

* definition
* textbooks
* quotes
* source texts
* media
* news stories

 |