**Oliverotto Euffreducci** (1475 – 31 Aralık 1502) İtalyan condottieri ve Marche bölgesindeki Fermo hükümdarı. Niccolò Machiavelli ünlü eseri Prens'te onun hayatını da incelemiştir.

Gençliği
--------

Fermo'da dünyaya gelir. Küçük yaşta babasını kaybettiğinden dolayı amcası Giovanni Fogliani tarafından yetiştirilir. Condottieri Paolo Vitelli komutasında çarpışmak için asker olarak yazılır. Paolo'nun ölümünden sonra kardeşi Vitellozo Vitelli komutası altında kendisini gösterir. Muharebe alanındaki başarılarının artmasıyla birlikte doğup büyüdüğü Fermo'da kendi hakimiyetini kurmayı planlar. 1495 yılında Vitelli ile birlikte önce Pisa sonra da Napoli'de Fransızlar için savaşır. Sonraki dönemde Oliveretto ve Vitelli Venediklilere karşı savaşmaktadır. 1499 yılında Floransa hesabına Pisa'ya karşı savaşırken Floransa tarafından vatan hainliğiyle suçlanarak tutuklanırlar. Vitelli hemen idam edilirken, Oliverotto Fermo hükûmetinin araya girmesiyle affedilir. Oliverotto bundan sonra Paolo'nun kardeşi Vitellozzo Vitelli ile birlikte ünlü Cesare Borgia'nın hizmetine girer.

*Prens'*deki değerlendirme
--------------------------

Niccolò Machiavelli bu aşamada Oliverotto'nun siyaset tarzını inceler. Oliverotto amcasına yazarak onunla görüşmek istediğini belirtir. Yeğeninden kötü bir tutum beklemeyen Fogliani, Fermo kentinin yöneticilerini sarayına çağırarak ağırlar. Oliverotto burada Fermo'nun önde gelen kişilerine görkemli bir ziyafet düzenler. Machiavelli, *Prens* adlı başyapıtında bundan sonrasını şöyle anlatır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu tür şölenlerde adet olan yemek yeme ve eğlence faslı tamamlandıktan sonra Oliverotto muhteşem bir hitabet yeteneği sergileyerek önemli bir konuşma yapar, Papa VI. Alexander ve oğlu Cesare'nin büyüklüğünden, başarılarından bahseder. Bu konuşmaya Giovanni ve diğerleri cevap verince, araya girer, ayağa kalkarak bu tür konuların daha mahrem yerlerde konuşulması gerektiğini belirterek onları çalışma odasına davet eder. Onu takip eden Giovanni ve diğer ileri gelenler çalışma odasına geçerler. Burada gizli yerlerde bekleyen askerler Giovanni ve diğer kişileri katleder. | „ |
| —Niccolò Machiavelli, *Prens* |

Kentin önde gelenlerini öldüren Oliverotto hükûmet sarayını kuşatır ve ele geçirince de diktatörlüğünü ilan eder. İktidarı sırasında komşu bölgeleri de korkutacak kararlı bir lider olur.

Sonu ve geleneği
----------------

1502 yılı Mayıs ayında Oliverotto, Cesare Borgia için Camerino kentini ele geçirir. Bu dönemde Borgia'nın artan gücüne karşı tepki duyan condottieri toplantısına katılır. 9 Ekim günü La Magione'de yapılan toplantıya Paolo ve Francesco Orsini, Rodolfo Baglioni, Pandolfo Petrucci ve Vitelli katılır.Oliverotto, Paolo Orsini'nin Borgia ile uzlaşma fikrine karşı olsa da Senigallia'yı onun adına fetheder. Ancak buna rağmen Borgia Oliverotto'yu affetmez ve gizli bir suikast planlar. Kısa süre içinde Vitelozzo Vitelli ile birlikte tutuklanarak 31 Aralık 1502 günü asılır.

Oliverotto'nun denetimindeki topraklar oğlu Ludovico'ya geçer. 1520 yılındaki Monto Giorgio Muharebesinde öldürülünceye kadar Fermo'yu yönetir. Bu tarihten sonra burası Papalık Devleti topraklarına katılır.

Antik Yunandaki Agatokles örneğinde olduğu gibi Machiavelli'nin *Prens* eserinde iktidarı suç işleyerek ele geçiren acımasız ve kurnaz bir hükümdar olarak betimlenir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Vitelozzo, kardeşini kaybettikten sonra öğrenmiş olması gerekenleri unutmuştu. Bir prense saygısızlık yaptıktan sonra onun hediyelerine kanarsanız, ona güvenmemeniz gerektiğini hatırlarsınız. | „ |
| —Machiavelli, *Prens* |

Kaynakça
--------

1. ↑  Hayatı 14 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) 19 Haziran 2013 tarihinde erişilmiştir
2. ↑  İlginç bir şekilde tutuklama yine bir şölen sırasında yapılmıştır
3. ↑  İdamı gerçekleştiren kişi Borgia'nın sadık askeri Michelotto Corella'dır

Ayrıca bakınız
--------------

* İtalya Savaşları

| * g
* t
* d
**Prens** kitabındaki kişi, konu ve olaylar |
| --- |
| Niccolò Machiavelli  **·**  Makyavelizm  **·**  Rönesans  **·**  Anti-Machiavel |
| Scipio  **·**  Agatokles  **·**  İskender  **·**  Borgia ailesi  **·**  II. Kiros  **·**  Caterina Sforza  **·**  Cesare Borgia  VIII. Charles  **·**  Condottieri  **·**  II. Fernando  **·**  Fornovo Muharebesi  **·**  Francesco Guicciardini  **·**  Giovanni dalle Bande Nere  **·**  Girolamo Savonarola  Hannibal  **·**  İtalya Savaşları  **·**  Jül Sezar  **·**  XII. Louis  **·**  I. Maximilian  **·**  Medici Hanedanı  **·**  Michelotto Corella  **·**  Musa  **·**  Oliverotto Euffreducci  **·**  Paralı asker |  |