**Alireza Firouzja** (Farsça: علی‌رضا فیروزجا, Farsça telaffuz: [æliːɾezɑː fiːɾuːzˈdʒɑː]; d. 18 Haziran 2003), İran asıllı Fransız satranç büyükustasıdır. Firouzja, Magnus Carlsen tarafından kırılan bir önceki rekoru beş aydan fazla bir süreyle geçerek, 2800 FIDE derecesini aşan en genç oyuncudur.

Bir satranç dahisi olan Firouzja, 12 yaşında İran Satranç Şampiyonası'nı kazandı ve 14 yaşında Büyükusta unvanını elde etti. Firouzja, 16 yaşındayken 2700 FIDE derecesini geçen en genç ikinci oyuncu oldu. 2021 yılında, 18 yaşındayken, FIDE Grand Swiss turnuvasını ve Avrupa Takım Satranç Şampiyonası'nda bireysel altın madalya kazandı. Firouzja, 2022'de Büyük Satranç Turu'nu kazandı. 2022'de ve 2024'te Adaylar Turnuvası'na katılmaya hak kazandı.

Firouzja, ülkenin İsrailli oyuncularla rekabet etmeye karşı uzun süredir devam eden politikası nedeniyle 2019'da İran Satranç Federasyonu'ndan ayrıldı. Firouzja, Fransız vatandaşı olduğu ve zaten yaşamakta olduğu Fransa'yı temsil etmeye başladığı 2021 yılının ortalarına kadar FIDE bayrağı altında oynadı.

İlk yılları
-----------

Firouzja, 18 Haziran 2003 tarihinde İran'ın Babol kentinde doğdu. Satranç oynamaya sekiz yaşında başladı. Kendisi gibi rekabetçi satranç oynayan Mohammadreza (d. 1998) adında bir ağabeyi vardır.

Satranç kariyeri
----------------

Firouzja, 2015 yılında Suwon'da düzenlenen Asya Gençler Satranç Şampiyonası'nda U-12 bölümünde altın madalya kazandı. Yetişkin turnuvalarında Firouzja'nın ilk başarılarından biri 2015 yılında Gürcistan'da düzenlenen 10. Nana Aleksandria Kupası'nda oldu. Firouzja, 15 büyükustadan oluşan güçlü bir alanda, büyükusta Vugar Rasulov'a karşı bir zafer ve diğer dört büyükustaya karşı dört beraberlik de dahil olmak üzere 5/9 ile bitirdi. Ertesi yıl düzenlenen ana şampiyonaya eleme niteliği taşıyan İran Satranç Şampiyonası yarı finalinde 7/9 ile yenilgisiz bir başarı elde etti. Ardından o yıl düzenlenen en güçlü açık turnuva olan Qatar Masters 2015'e katıldı ve burada büyükustalar Pavel Tregubov ve Neelotpal Das'a karşı kazandığı zaferler de dahil olmak üzere 9 maçta 4½ puan aldı.

On iki yaşındayken, en yakın rakiplerinin tam puan önünde 8/11 puan alarak 2016 İran Satranç Şampiyonası'nı kazandı ve bu unvanı kazanan en genç sporcu oldu.

Kaynakça
--------

1. ↑  staff, T. O. I. "Iran's top chess player wants to 'change his nationality' over Israel ban". *www.timesofisrael.com*. Erişim tarihi: 21 Haziran 2022. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ↑  Doggers, Peter. "Iran Pressured By FIDE For Issues With Israeli Players". *www.chess.com*. Erişim tarihi: 5 Mart 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ↑  Cmiel, Thorsten (12 Haziran 2018). "Im Fokus: Alireza Firouzja" (German). ChessBase. 31 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2018. KB1 bakım: Tanımlanamayan dil (link)
4. ↑  Shah, Sagar (9 Eylül 2018). "The story of Alireza Firouzja narrated by his father". ChessBase India. 5 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2019. Shah: So he started playing chess at eight? Hamidreza: Yes, yes.
5. ↑  "Firouzja, Mohammadreza". FIDE. 12 December 2021. 6 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2021.
6. ↑  Silver, Albert (28 Ocak 2016). "12-year-old Alireza Firouzja is Iranian Champion". ChessBase. 3 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2018.